1

ชินวํสทีปํ

胜者世系之灯

---

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

๑.

1.

---

มหาทโย โย หทโย’ทโย’ทโยหิตาย ทุกฺขานุภเว ภเว ภเว,อกาสิ สมฺโพธิปทํ ปทํ ปทํตมาภิวนฺทามิ ชินํ ชินํ ชินํ;

(ยมกพนฺธนํ)

大悲者，其悲心生起，为利益轮回中受苦的众生，于生生世世，一步步地，证得正觉之位。我礼敬那位胜者，胜者，胜者。

---

๒.

2.

---

ปหาย ยตฺถา’ภิรตึ รตึ รตึรมนฺติ ธมฺเมว มุนี มุนี มุนี,วิมุตฺติทํ สพฺพภวา ภวา’ภวาตมาภิวนฺเท มหิตํ หิตํ หิตํ;

(ยมกพนฺธนํ)

舍弃一切贪著之乐，智者们唯乐于正法。此法能使人从一切有与无有中解脱，我礼敬这受尊敬的、带来利益的、带来利益的法。

---

๓.

3.

---

นิปีตสทฺธมฺมรสา รสา’รสาสุปุญฺญเขตฺโต’รสตํ สตํ สตํ,คตา วิธูตา วินเยน เยน เยตมาภิวนฺเท’สิคณงฺคณ’งฺคณํ;

(ยมกพนฺธนํ)

已饮正法之味——诸味之最上味，他们是善人们的无上福田，是数百位佛陀真子。他们藉由律仪，已去除并远离烦恼。我礼敬那无瑕、无垢的圣者僧团。

---

๔.

4.

---

ชินา’นตมฺโภรุห หํสราชินีชิโนรสานํ มุขปญฺชรา’ลิ นี,สทตฺถสารํ สรสํ วิสูท นีอุเปตุ เม มานสเมว วาณิ นี;

胜者的言语，是其面莲上的天鹅之后，是其真子们口笼中的蜂群；它净化、甘美、蕴含真实义理的精髓。愿这言语进入我的心中。

---

๕.

5.

---

กมฺมาวเสสา วิจิโต’ปชาตฺยาคนฺถา’หิสงฺขารวิพนฺธกา เม,ปณาม ปุญฺญาติสเยน’เนนมา ปากทานา’วสรา ภวนฺตุ;

我那些由投生而显现的剩余业力，以及束缚我的诸结与诸行——愿藉由此礼敬的殊胜功德，它们都没有机会结果。

---

๖.

6.

---

สุวณฺณวณฺณสฺส ชินสฺส วณฺณํวณฺเณยฺย กปฺปมฺปิ กชิโต สุวณฺโณ,กปฺปสฺสิ’โวสาน มนตฺตตายน ปาปุเณ พุทฺธคุณาน มนฺตํ;

即使一位善说者，用一整劫的时间来称颂那金色胜者的功德，一劫或会终尽，但他无法穷尽佛陀功德的边际。

---

๗.

7.

---

นิทฺธนฺต จามีกร จารุ รูปํสรสฺสตี ภูสณ ภาสนํจ,อนญฺญ สาธารณ ญาณมสฺสอวาวิยา’จินฺติย มปกฺปเมยฺยํ;

其纯金般美丽之身，以及萨拉洒蒂(Sarassatī)般庄严的言说，其无与伦比之智，不可思议，不可衡量。

---

๘.

8.

---

กุหึ อสาธารณ รูป ลีลากุหึ อสาธารณ วาณิ ลีลา,กุหึ อสาธารณญาณ ลีลากุหึ นุ เม มนฺทมติสฺส ลีลา;

何处有那非凡的色身之优雅？何处有那非凡的言语之优雅？何处有那非凡的智慧之优雅？而我这智慧迟钝者的优雅又在何处？

---

๙.

9.

---

วิภาวิมานี ปรวมฺหิโน เยอิสฺสา’ภิมาเนน วิภญฺญมานา,คเวสยนฺตี’ธ ปรสฺส รนฺธํเตสํ ปสํสาครหาหิ กิมฺเม;

那些骄慢轻视他人者，因嫉妒与傲慢而心烦意乱，在此世间寻求他人过失。他们的赞誉或谴责，与我何干？

---

๑๐.

10.

---

ปสตฺถ สตฺถาคม ปารทสฺสีเย สาธโว สาธุ คุณปฺปสนฺตา,คนฺถสฺส นิมฺมาณปริสฺสมํ โนชานนฺติ เตเยว อิธปฺปมาณา;

那些受赞扬的、通达导师教法者，那些喜爱善德的贤善之人——唯有他们，才了解我们创作此书的辛劳，才是此事的评判者。

---

๑๑.

11.

---

อาทิจฺจวํสปฺปภวสฺส ตสฺสชินสฺส สตฺถาคมโกวิเทหิ,วุตฺโตปิ ปุพฺพาจริเยหิ เยสุคนฺเถสุ สงฺเขปวเสน วํโส;

那位出身于日族(Ādiccavaṃsa)的胜者，其世系已由精通导师教法的古代诸师，在一些论著中简要地叙述过。

---

๑๒.

12.

---

น เตหิ สกฺกา สุคตสฺส วํสํกิญฺจาปิ วิญฺญาตุ มเสสยิตฺวา,สมฺปุณฺณวํสสฺส วิภาวนายตสฺมา สมุสฺสาหิต มานเสน;

尽管藉由那些论著，不可能完全了知善逝的世系，因此，为了阐明完整的世系，我怀着振奋之心着手此事。

---

๑๓.

13.

---

อภิปฺปสนฺโน รตนตฺตยมฺหิปสตฺถวํสปฺปภโว ปภุนํ,วิภุสโณ วิสฺสุตกิตฺติโฆโสโย ภาติ ลงฺกาย มุฬารภาคฺโย;

他对三宝有甚深净信，出身于受赞誉的贵族世家，是一位国家的严饰，声名远播。他具大福德，在楞伽(Laṅkā)闪耀。

---

๑๔.

14.

---

อมนฺทจาคา’ภิรตสฺสปุนนฺทุ นามสฺส ทยาธนสฺส,พุทฺเธ ปสาทาติสยสฺส ตสฺสอชฺเฌสนญฺจาปิ ปฏิคฺคเหตฺวา;

并且，在接受了那位名为普南杜(Punandu)之人的请求后——他乐于慷慨布施，以慈悲为财富，对佛陀具有超胜的净信——

---

๑๕.

15.

---

นสฺสาย ปุพฺพาจริโย’ปเทสํโสตูน มตฺถาย มยา หิตาย,นิรุตฺติยา มาคธิกาย สมฺมาวิธียเต’ทํ ชินวํสทีปํ;

依循古代诸师的教导，为了听闻者的利益与福祉，我以摩揭陀(Māgadhikā)语，妥善地撰写了这部《胜者世系之灯》。

---

๑๖.

16.

---

สทฺธาสิเนหานุคตาย ปญฺญา-ทสาย โสตูหิ มโนวิมาเน,ปทีปิโต’ยํ ชินวํสทีป-ทีโปหเรปาปตมปฺปพนฺธํ;

愿这已点燃的《胜者世系之灯》的明灯，在听闻者们的心殿中，以伴随着信与爱的智慧之光，驱散罪恶黑暗的延续。

---

๑๗.

17.

---

ปุรงฺคปุณฺณา สิริชมฺพุทีเปสมฺปตฺติภาเรน ทิวา’วติณฺณา,ยา เทวราชสฺส’มราวตี’วา-มราวตีนาม ปุรี ปุเร’สี;

往昔，在光辉的瞻部洲(Jambudīpa)，曾有一座名为阿摩罗婆提(Amarāvatī)的城市，它各方面皆圆满，仿佛因其自身的繁荣昌盛而从天界降临，犹如天王之城阿摩罗婆提。

---

๑๘.

18.

---

วิชฺชาธรานญฺจ วิหงฺคมานํวิพนฺธ เวหาสคตึ พหาส,ยสฺมึ ปุรสฺมึ ชิตเวริ จกฺกํปาการจกฺกํ วิย จกฺกวาฬํ;

在那座城市里，持明者(vijjādhara)与鸟类的空中飞行毫无障碍。那座城市已征服所有敌军，其城墙之环犹如围绕世界的铁围山(Cakkavāḷa)。

---

๑๙.

19.

---

สญฺจุมฺพิตมฺโหช รโช ปพนฺธ-สุปิญฺชราปา ปริขาหิรามา,ปุริตฺถิ ปาการ นิตมฺพภาเคสมุพฺพหี กญฺจน เมขลา’ภํ;

那可喜的护城河，因莲花花粉而水色泛黄，它环绕着城墙——犹如城郭女郎的臀部——闪耀着金色腰带的光辉。

---

๒๐.

20.

---

รตฺตินฺทิวา รตฺตมณิ’นฺทนีล-มณิปฺปภารญฺชิต ราชธานิ,พพนฺธ ยา’มนฺทสุรินฺทจาป-สมุชฺชลากาสตลพฺพิลาสํ;

那王都因红宝石与蓝宝石的光辉而昼夜生色，展现出犹如天帝之巨大虹弓般照亮天际的壮丽景象。

---

๒๑.

21.

---

ยหึวธูนํ วทนมฺพุเชหิกตาวมานํ หริณงฺกพิมฺพํ,ปภาหิ นีโลปลโตรณาตํโสกาภีภูตํจ วิวณฺณมาป;

在此城中，女人们的莲花面容令月亮(鹿影)蒙羞；月亮又因青莲花拱门的光辉而满怀忧伤，变得黯然失色。

---

๒๒.

22.

---

สโรรุห’นฺตี มณิมนฺทิราภา-สญฺจุมฺพิตํ ปุณฺณสสงฺกพิมฺพํ;

สงฺกาย รามาชนตา’ภิรามากเร ปสาเรสิ ปุรมฺหิ ยสฺมึ;

在那座城市里，当满月被珠宝宫殿的光辉触及时，可爱的美女们会心生疑虑，以为那是莲花而伸出双手。

---

๒๓.

23.

---

ยตฺถ’งฺคนานํ ปฏิพิมฺพิตานิอาทาสภิตฺตีสุ มุขมฺพุชานิ,อาสุํ วิฆาตาย มธุพฺพตานํวิโลจนาลีน มนุคฺคหาย;

在那里，女人们的莲花面容倒映在镜墙上，令蜜蜂们困惑苦恼，却令观者们赏心悦目。

---

๒๔.

24.

---

สมฺมตฺต มาตงฺค ธราธเรหิยสฺมึ อภิสฺสนฺท มทสฺสวนฺติ,ตุรงฺค รงฺเคหี ตรงฺค มาลาสมากุเลวา’สิ วิธูต ธูลี;

在那城中，从如醉象般的群山中，流淌着芳香的液流；由骏马奔腾而扬起的尘土，纷乱如层层波浪。

---

๒๕.

25.

---

นิกฺขิตฺตวีณา มณินุปุรานํวิลาสินีนํ มุทุปาณิ ปาเท,มตฺตาลิมาลา กลนาทินี กึนาลงฺกรุํ ยตฺถ กตาวกาสา;

在那里，当优雅的女郎们放下她们的维纳琴(vīṇā)与珠宝脚镯时，为何嗡嗡作响的醉蜂群，在找到机会时，不去妆点她们柔软的手足呢？

---

๒๖.

26.

---

ธวตฺถินีนํ กุจสารเสหิเนตฺตาลิภารา’นนนีรเชหิ,ยา หาสวีจีหิ ปุรี รชนฺยารราช สมผุลฺลสโรชินี’ว;

奔走女子胸如鸟，莲脸明眸似蜂群。城中夜色笑语漾，宛若莲池盛放光。

---

๒๗.

27.

---

จนฺทปฺปภา จุมฺพิต จนฺทกนฺตปาสาณธารา มณิจนฺทิกาสู,จนฺทานนานํ ยหิ มงฺคนาหํปริสฺสมสฺโส’ปสมาย’เหสุํ;

月光亲吻月光石，宝石楼阁流清泉，月脸佳人在此处，谈情说爱消疲倦。

---

๒๘.

28.

---

ยสฺมึ ปูเร อุทฺธมโธ วินทฺธ-ชุติปฺปพนฺโธ มณิมนฺทิรานํ,สมุพฺพหี เครุก ปงฺก ทิทฺธ-วิตาน ปจฺจตฺถรณพฺพิลาสํ

城中宝石楼阁殿，光网交织上下连。尽显赭泥涂抹后，华盖地衣之华美。

---

๒๙.

29.

---

สุวณฺณ มุตฺตา มณิ วํสวณฺณา-ปวาฬ รูปี วชิเรหิญฺจา’ปิ,ยา สตฺตธญฺเญหิ ธเนหิ ผีตาอหู ปุริ ธญฺญวตี’ว นารี;

(สิเลสพนฺธนํ)

黄金珍珠摩尼宝，猫眼珊瑚银与钻。七谷丰登财宝满，此城宛如幸运女。

---

๓๐.

30.

---

ปสาริตา’เนกทิสามุเขสุวิจิตฺตวตฺถา’ภรณาทิปูรา,ยตฺถา’ปณา นิชฺชิตกปฺปรุกฺขากรึสุ โลกาภิมตตฺถสิทฺธึ;

于此，商铺遍布于多方，充满种种衣饰等物，其功用胜过劫波树，能成就世人所欲之事。

---

๓๑.

31.

---

ปราครตฺตา มธุปาติมตฺตาสมฺหินฺนเวลา ฆนนีลวาลา,หํสาสยา ปญฺจสราภิรามายสฺมึ ตฬากา วิย กามโภคี;

(สิเลสพนฺธนํ)

纵欲之人犹如池：为外尘所染，为欲蜜所醉，毁坏德行之堤岸，拥有浓密黑发，心如天鹅，乐于五欲。

---

๓๒.

32.

---

ปุรนฺตรสฺมึ รตนคฺฆิกานํรํสิปฺปพนฺเธหิ หตนฺธกาเร,กุนฺทารวินฺทพฺภุทเยนยสฺมึรตฺตินฺทิวาเภท มเวทิ โลโก;

城中珍宝放光芒，驱散一切诸黑暗。世人唯依花开落，茉莉白莲辨晨昏。

---

๓๓.

33.

---

มาตงฺคชีมูตฆฏาย ฆณฺฏา-ฏงฺการคมฺภีรรวาย ยสฺมึ,ปลมฺภีตา มตฺตสิขณฺฑิมาลาอกา วิกาเลปิ อขณฺฑกีฬํ;

象群如云，铃声深沉，醉孔雀群为其所惑，于非时亦舞乐不停。

---

๓๔.

34.

---

ปุรมฺหิ ยสฺมึ จรณมฺพุเชหิวธูชโต พนฺธิตนูปุเรหิ,วิกาส โกกาสน สีส พทฺธมตฺตาลิ เสส’มฺพุชินี อเชสิ;

城中女子莲步移，玉足之上系脚铃。其美胜过红莲池，莲上醉蜂正嗡鸣。

---

๓๕.

35.

---

รสาตลํ นาคผณาวนทฺธํนโภตลํ วิชฺชุลตาวนทฺธํ,ยา ฉาทิตา รูปิยชาตรูป-ธชาวลีหา’ชินิ ราชธานี;

地下世界龙首缚，天空为闪电所缠。王都遍覆金银旗，光辉胜过此二者。

---

๓๖.

36.

---

นานตฺถสารํ มิตธาตุวณฺณํฉนฺทารหํ ปาณคณา’ภิรามํ,กวิปฺปสตฺถํ สรสํ สิเลสา-ลงฺการปชฺชํ’ว ปุรํ ยมาสิ;

(สิเลสพนฺธนํ)

那座城市蕴含种种精华，结构层次分明，合乎韵律，令众生愉悦，为诗人所赞，充满情味，并以双关语为饰，宛如一首完美的诗篇。

---

๓๗.

37.

---

ปุรมฺหิ ตสฺมึ กรุณานิธาโนพุทฺธงฺกุโร พฺราหฺมณสารวํเส,อสงฺขกปฺปาน มิโต จตุนฺนํลกฺขาทิกานํ อุทปาทิ ปุพฺเพ;

在那城中，一位慈悲的宝藏、未来的佛陀，于四个阿僧祇劫又十万劫之前，诞生于一个高贵的婆罗门家族。

---

๓๘.

38.

---

โภวาทิวํเส’กทิวากรสฺสปุญฺญานุภาโว’ทยมงฺคเลหิ,ชาตสฺส โข สมฺปติ ชมฺพุทีโปวิลุมฺปยี มงฺคลวาสลีลํ;

此婆罗门裔如日升起，因其诞生之福德与吉祥，瞻部洲(Jambudīpa)如今夺尽他方节日之光彩。

---

๓๙.

39.

---

ชาตกฺขเณ ตสฺส สรีรเชนคนฺเธน วณฺเณน สเก นิเกเต,หตปฺปภา จนฺทนเตลทีปาสณฺฐานมตฺเตหิ วิชานิยาสุํ;

诞生刹那自家中，身出香气与光芒。檀香油灯失光辉，唯凭形状辨其样。

---

๔๐.

40.

---

วิมุตฺตโทสาหิ สุเขธิตาหิธาตีหิ กุมฺโภรุปโยธราหิ,ภโต กุมาโร สุกุมารกาโยเขเปสิ โส กานิจิ วาสรานิ;

无垢乳母善养育，乳房丰盈似陶瓶。王子身娇体柔美，安然度过数日时。

---

๔๑.

41.

---

มหามเหจา’ถ ปวตฺตมาเนสเวท เวทงฺค วิทู วิทูหิ,การาปยุํ เต ปิตโร’รสสฺสนามํ สุเมโธ’ติ ปทตฺถสารํ;

其后，在一场盛大的庆典上，他的父母与通晓吠陀(Veda)及吠陀支(Vedaṅga)的智者们一起，为他们的亲生儿子取了一个意义深远的名字，名为善慧(Sumedha)。

---

๔๒.

42.

---

อุฬารภาคฺเยน สมํ กุมาเรสํวทฺธมาเน ชนนี น ติตฺตึ,ปายาสิ นีลามกลโลจนาลึมุขมฺพุชํ ตสฺส’ภิจุมฺพมานา;

当王子与他崇高的福德一同成长时，母亲亲吻着他莲花般的脸庞，并以她那犹如无瑕青莲的眼睛凝视之，总也看不够。

---

๔๓.

43.

---

สุเขธิต’งฺคาวยโว กุมาโรวิมานภุมฺยา มณินิมฺมิตาย,ปโรทิ มาตาปิตโร’ภิยาจํพิมฺพํ กนิชํ ชานุยุเคน คจฺฉํ;

肢体被善加养育的王子，在宝石建造的宫殿地面上以双膝爬行，他哭泣着，向父母恳求一个金色的小雕像。

---

๔๔.

44.

---

สุวณฺณพิมฺโพ’ปมจารุรูโปสมาจรํ ธาติภุชา’วลมฺพํ,วิญฺญาสปาท’งฺคุลิมญฺชรีหิสลีลมาวาสมลงฺกริตฺถ;

他那如金像般美丽的身形，在乳母手臂的支撑下行走，以其灵巧的脚趾花束，优雅地装饰着住所。

---

๔๕.

45.

---

นิเชน เตเชน จ ชิวโลกํยเสน’ปุพฺพาจริมํ ผุสนฺโต,ติโรกริตฺวา รวิจนฺทโสภํสํวฑฺฒิ ธีโร อุภโต สุชโต;

这位出身于双边高贵血统的贤者成长起来，他以自身的光辉与前所未有的声誉遍及众生世界，超越了日月的光芒。

---

๔๖.

46.

---

โส สตฺตมา ยาว ปิตามหสฺสยุคา สคพฺภาสยสุทฺธิโก’สิ,นิหีนชจฺโจ’ติ น ชาติวาทาขิตฺโต’ปกุฏฺโฐ ภวิ วิปฺปเสฏฺโฐ;

他上溯至祖父的第七代，母胎都是纯净的。他没有因种姓之说而被指责或贬低为出身低贱，而是成为最殊胜的婆罗门。

---

๔๗.

47.

---

เวทนฺตยํ โส สนิฆณฺฏุ สตฺถํสเกฏุภํ สากฺขรเภท สตฺถํ,สาธพฺพตพฺเพทิ’ติหาส สตฺถํอเวทิ เวทงฺคยุตํ ป สตฺถํ;

他通晓三吠陀(Veda)，以及词典学(Nighaṇṭu)、仪轨学(Keṭubha)、音韵学(Akkharappabheda)、以及历史传说(Itihāsa)，并精通所有与之相关的吠陀支(Vedaṅga)学科。

---

๔๘.

48.

---

อชฺฌายโก มนฺตธโร ปวีโณกลาสุ โลกายตลกฺขเณสุ,ปปูรการิ ปทโก กวีนํเตตา’สิ เวยฺยากรโณ คณิโส;

他是一位诵读者、持咒者，精通各种技艺、顺世论(Lokāyata)与相术。他能满足诗人的需求，是一位词法家、语法家与算术家，也是一位守护者。

---

๔๙.

49.

---

กนฺทปฺปทปฺปา’นลธุมราชิ-ลีลาวลมฺพิ นิชมสฺสุราชิ,น เกวลํ โกมลคณฺฑภาคํมนมฺปิ ถีนํ มลินีกริตฺถ;

他那如爱神之傲火的烟缕般优雅垂落的胡须，不仅玷污了他柔嫩的脸颊，也染污了女人们的心。

---

๕๐.

50.

---

ตนฺเทภวณฺณายตน’ณฺณวมฺหินรูปตณฺหาตรณิ นรานํ,ปายาสิ จกฺขายตนปฺปิยาหิตีรนฺตรํ จิตฺตนิยามกฏฺฐา;

在渴爱、存在与色处的海洋中，对人身的贪爱是人们的渡船。心的主宰者（善慧）凭借眼所喜爱的（事物），到达了彼岸。

---

๕๑.

51.

---

ทฺวิโช สุเมโธ สุวิสุทฺธเมโธมาตาปิตุนฺนํ นิธนาวสาเน,ปุญฺญานุภาวปฺปภวํ อคาร-มชฺฌาวสํ กามสุขํ’นุภุญฺชี;

善慧婆罗门，其智慧极为清净。在父母去世之后，他住在家中，享受着由福德力量所产生的欲乐。

---

๕๒.

52.

---

นิสชฺช ปาสาทตเล’กทา โสปลฺลงฺกมาธาย รโหคโตว,ปุนพฺภวุปฺปตฺติ สรีรเภโททุกฺโข’ติ จินฺเตสิ สภาวจินฺตี;

有一天，他独自一人在宫殿楼上结跏趺坐。作为一位思惟事物本性者，他思惟道：“再有、生起与身体的败坏是苦。”

---

๕๓.

53.

---

ชาโต ส’หํ ชาติชรารุชาทิ-ธมฺโม’มฺหิ ตสฺมา ภวทุกฺขสุญฺญํ,นิจฺจํ อชาตึ อชรํ อโรคํคเวสิตุํ วฏฺฏติ นิพฺพุติ’นฺติ;

“我已生，具有生、老、病等法性。因此，我应当去寻求那离于有苦、常恒、不生、不老、无病、寂静的涅槃。”

---

๕๔.

54.

---

ยถาปิทุกฺเข สติ จ’ตฺถิสาตํตทญฺญมุณฺเห สติ สีตมตฺถิ,ภวมฺหิ สนฺเต วิภโว’ปิ เอวํนิพฺพาณมตฺถี ติวิธคฺคิสนฺเต;

正如苦存在时，就有乐；热存在时，就有冷；同样，有存在时，就有非有；当三火（贪嗔痴）存在时，就有涅槃。

---

๕๕.

55.

---

สาวชฺชธมฺเม อิหวิชฺชมาเนสํวิชฺชเต โภ นิรวชฺชธมฺโม,อชาติ โหติ สติ ชาติยา’ติเอวํ วิจินฺเตสิ สทตฺถวินฺตี;

“当此世有过失法存在时，无过失法也存在。当有生时，就有不生。”那位思惟真实义者如是思惟。

---

๕๖.

56.

---

ทิสฺวา ยถา คุถคโต ตฬากํน ตสฺส โทโส น ตโมตเรยฺย,กิเลสโธเว อมตมฺหิ สนฺเตตถา น เสเวถ น ตสฺส โทโส;

譬如有人见到一个充满粪便的池塘，若他不进入，那并非他的过失。同样，当有能洗涤烦恼的甘露存在时，若他不亲近烦恼，那也并非他的过失。

---

๕๗.

57.

---

ปาปาริรุทฺโธ สติ เขมมคฺเคน ตสฺส โทโส น สุขํ วเชยฺย,ปาปาริรุทฺโธ สติ เขมมคฺเคตถา นคจฺเฉยฺย น ตสฺส โทโส;

(ยมกพนฺธนํ)

当有安稳之道阻挡邪恶时，若人不舍弃安乐，此非其过。同样，当有安稳之道阻挡邪恶时，若人不走向邪恶，此亦非其过。

---

๕๘.

58.

---

ยถาปิ เวชฺเช สติ โฆรโรคีน ตสฺส โทโส ต ลเภ ติกิจฺฉํ,ราคาทิโรคี สติ พุทฺธเวชฺเชธมฺโมสธํ เน’จฺฉติ กสฺส โทโส;

譬如当有医生在时，若重病者得不到治疗，那并非医生的过失。同样，当有佛陀这位医生在时，若患有贪欲等疾病者不想要法药，那是谁的过失呢？

---

๕๙.

59.

---

โย กณฺฐพทฺธํ กุณปํ ปหายยถาสุขํ คจฺฉติ เสริจารี,ตเถวิ’มํ กุจฺฉิต ปูติกายํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

若有人抛弃了系在颈上的尸体，他便能随心所欲地自在行走。同样，我何不舍弃这可厌的腐烂身体，然后离去呢？

---

๖๐.

60.

---

อุจฺจารฐานมฺหิ ชนา’นเปกฺขากตฺวา กรีสานิ กยถา วชนฺติ,ตถา สรีรํ กุณเปหิ ปูรํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

正如人们在排泄处排泄粪便后，毫不顾忌地离去，同样，我何不舍弃这充满腐秽的身体，然后离去呢？

---

๖๑.

61.

---

นาวํ ยถา ชชฺชรมาปคาหึวเชยฺย เนตา อตเปกฺขโกว,ตถา นวทฺวารสวํ สรีรํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

正如船长舍弃一艘破旧的船，毫不回顾地任其随波逐流，同样，我何不舍弃这九窍流溢的身体，然后离去呢？

---

๖๒.

62.

---

โจเรหิ คจฺฉํ อวหารภีตฺยาเขมํ สุเมโธ ปุรโมตเรยฺย,ตถา สรีรํ กุสลาวหารํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

譬如智者在旅途中因畏惧盗贼劫掠，会进入安全的处所。同样，我何不舍弃这会劫夺善法的身体，然后离去呢？

---

๖๓.

63.

---

เนกฺขมฺม สงฺกปฺป ปโร’ปมาหิอนุสฺสริตฺเว’วมุฬารวีโร,หโต’รปาเร ติภเว อสาเรวิหาสิ อุกฺกณฺฐิตมานโส โส;

这位伟大的英雄如此忆念着出离的思惟与诸多譬喻后，他对无有实质、此岸彼岸的三有感到苦恼，心生厌离而住。

---

๖๔.

64.

---

สุวณฺณ มุตฺตา มณิ รูปิยาทิ-ธเนหิ ธญฺเญหิ จ ปูริตานิ,อวาปุริตฺวาน,ถ โกสโกฏฺฐา-คารานิ ตํ ทสฺสยิ ราสิวฑฺโฒ;

于是，财富增长官（Rāsivaḍḍha）打开了充满金、珍珠、宝石、银等财宝以及谷物的宝库和谷仓，向他展示了这一切。

---

๖๕.

65.

---

ปิตามหานํ ปกปิตามหานํมาตาปิตุนฺนํ วิภวา ปเนตฺถ,อนปฺปกาถาวรชงฺคมาเตสํทิสฺสเร ธีร สุเมธวิปฺป;

“哦，贤明的善慧（Sumedha）婆罗门，这里是您祖父、曾祖父以及父母的财富。无数的动产与不动产在此可见。”

---

๖๖.

66.

---

โส สตฺตมา ยาว ปเวณิวฏฺฏาวิภาวยิตฺวา วิภวสฺสราสึ,ธนาคมสฺสาปิ ธนพฺพยสฺสปมาณ’มาจีกฺขิปมาณทสฺสึ;

他计算了上溯七代的家产，估算了财富的总量，然后向那位衡量者说明了财富收入与支出的数额。

---

๖๗.

67.

---

กุฏุมฺพเมตํ ปฏิปชฺชมาโนกาเมสุ เทโววิย อินฺทฺริยานิ,อิจฺฉานุรูปํ ปริจารยสฺสุอิจฺเจว มาโรจยิ ราสิวฑฺโฒ;

“你应管理这家族财产，像天神在欲乐中享受感官之乐一般，随心所欲地享用吧！”财富增长官如此告诉他。

---

๖๘.

68.

---

อมุํ มหนฺตํ ธนธญฺญราสึสมาวินิตฺเว’ก กหาปณมฺปิ,นา’ทาย มาตาปิตโรปฺย’โห โตคตา ยถากมฺม มิโต ปรตฺถ;

“唉，我的父母也未能从这巨大的财富和谷物堆中带走哪怕一枚钱币，他们已随业力，从此世去往他世。”

---

๖๙.

69.

---

ตพฺพตฺถุสารคฺคหณาติสูโรโวสฺสคฺคสนฺโต อถ สตฺตสาโร,รญฺโญ สมาโรจิย เอตมตฺถํเภรึ จราเปสิ สเก ปุรมฺหิ;

于是，这位善于把握事物精髓、勇于舍离、具足七种善法精髓的英雄，将此事禀告国王，并在自己的城中命人击鼓宣告。

---

๗๐.

70.

---

สนฺตปฺปยิ เภริวิราวคนฺธ-มาฆาย สมฺปตฺตชาตา’ลิชาตํ,โภวาทิ นานารตนาทิโภค-มธูหิ สตฺตาห’มนาถนาโถ;

这位无依者的依怙，让闻鼓声而来的大众心生满足，他以种种珍宝等资具布施了七日。

---

๗๑.

71.

---

ตทคฺค ยญฺญาลย วาริวาห-ธารานิปาตทฺธนวุฏฺฐิเหตุ,มหา ชนสฺสา’ธิกวตฺถุตณฺหา-ตฏานิ ภินฺนานิ มโนทเหสุ;

由于那场以殊胜布施为宅的云，降下了如洪流般的财富之雨，大众心中对物质的过度渴爱之堤，于心湖中溃决了。

---

๗๒.

72.

---

สุเขธิโต กามสุขํ ปหายฆรา’ภีนิกฺขมฺม ตโต สุเมโธ,อชฺโฌคเหตฺวา หิมวนฺต’มาปธมฺเมสโก ธมฺมกปกพฺพต’นฺตํ;

在优渥环境中长大的善慧（Sumedha）舍弃了欲乐，从家中出离。作为法的追寻者，他进入喜马拉雅山，抵达了法山（Dhammaka）附近。

---

๗๓.

73.

---

วิตกฺกมญฺญาย’ถ เทวรญฺญาวฺยาปาริโต มาปยิ วิสฺสกมฺโม,ตหึ วิเวกกฺขมก มสฺสมญฺจมโนรมํ จงฺกมภุมิภาคํ;

天王（帝释）知晓他的思惟后，便派遣毗首羯磨（Vissakamma）在那里建造了一座适合独居的净修处，以及一处令人愉悦的经行地。

---

๗๔.

74.

---

ตมสฺสมํ ปพฺพชิเตหิ สุญฺญํอุเปจฺจ โสญฺจารมวาปุริตฺวา,ญตฺวา ตทนฺโตลิขิต’กฺขรานิขารึปริกฺขารภรํอเวกฺขิ;

他来到那座没有其他出家人的净修处，打开门后，辨识出里面所写的文字，并审视了担子和所有资具。

---

๗๕.

75.

---

นิวตฺถวตฺถํนววโทสุเปตํวิวชฺชิยาวชฺชิยวชฺชทสฺสิ,ธาเรสิตํพารสธานิสํส-มโนชปุปฺผตฺถรวากจีรํ;

他，这位能辨别过失者，舍弃了具有九种过失的衣物，穿上了具有十二种功德、如美丽花铺般的树皮衣。

---

๗๖.

76.

---

ปุนฺนาคปุปฺผตฺถรกา’ภิรามํอํเส วิธายา’ชินจมฺมขณฺฑํ,กตฺวา ชฏามณฺฑล มิตฺตมงฺเคติวงฺก มาทาย’ถ ขาริกาชํ;

他将一块美丽如龙脑香花铺就的鹿皮披在肩上，在头顶结上发髻，然后拿起三曲杖与扁担。

---

๗๗.

77.

---

ภุชงฺคโภโค’รุภุเชน ธีโรอาทาย จาลมฺพนทณฺฑโกฏึ,สมคฺคหี ตาปสเวสเมวํวิรตฺตจิตฺโตก วิภเวว ภเว’ปิ;

这位智者，以其如蛇身般粗壮的手臂，拿起支撑杖的顶端；他如此接受了隐士的装束，心已对有与无有离染。

---

๗๘.

78.

---

โส จงฺกมี จงฺกมโมตริตฺวาสิลาตลสฺมิญฺจ ทิวา นิสชฺชิ,สายํ ปวิฏฺโฐ วสิ ปณฺณสาลํนิปชฺชิ กฏฺฐตฺถรเสสมญฺเจ;

他经行，然后从经行处下来，白天则坐在石板上。傍晚时分，他进入茅屋居住，躺卧在铺有木板的床上。

---

๗๙.

79.

---

ปจจูสกาลมฺหิ ปพุชฺฌิโต โสอาวชฺชยิตฺวา’คมนปฺปวตฺตึ,วิเวกกามสฺส มเม’ตฺถ วาโสกามํ ฆราวาสสโม สิยา’ติ;

他在黎明时分醒来，思惟着自己出家的缘由，心想：“对于喜爱独居的我来说，这里的住处，确实就像居家生活一样。”

---

๘๐.

80.

---

อทุญฺหิ ปณฺณจฺฉทนํ กโปต-ปาทารุณํ เพลุวปกฺกวณฺณา,ภูมีปิ ภิตฺตี รชตาวทาตามญฺโจ’ปิ จิตฺตตฺถรวารุรูโป;

这叶覆的屋顶呈鸽足般的红色，亦如熟木橘果的颜色；地面与墙壁洁白如银；床榻也铺有精美华丽的床单。

---

๘๑.

81.

---

สุภาก มนาปา มม ปกณฺณสาลาสาทีนวา ทุปฺปริภาริยา’ยํ,ปณีตภิกฺขา ปริเยฏฺฐิ มูล-ทุกฺขสฺส นตฺถิ’ติ ปมาณ มนฺโต;

“我的草庵虽美观悦意，却有祸患且难于维护。寻求精美饮食是苦的根源，别无其他。”——他如此思量。

---

๘๒.

82.

---

อคารสญฺญาย ปฏิกฺขปิตฺวาตญฺจ’ฏฺฐโทสา กุลปณฺณสาลํ,ทสงฺค สาธารณ รุกฺขมูลํผลาผขลาหาร มุเปจฺจ โภชี;

摒弃了家宅之想，他远离那具有八种过患的精致草庵，来到具足十种功德、为众人共享的树下，以落果为食。

---

๘๓.

83.

---

สุเมธโส โส ทิวสานิ สตฺตมหาปธานํ ปทหํ สุเมโธ,ปตฺโต อภิญฺญาสุ วสิสุ ปารํสพฺพํก สมาปตฺติสุขํ อวินฺทิ;

具慧的善慧（Sumedha）在七日之内，行大精进，于诸神通与自在达到圆满，获得了一切等至之乐。

---

๘๔.

84.

---

ตสฺมึขเณ กานน เทวตาหิสาธู’ติ นิคฺโฆสิตปีติโฆโส,อพฺภุคฺคโต ตสฺส ยเสน สทฺธึวิสุทฺธวิชฺชาจรณุ’พฺภเวน;

在那一刻，林中诸天发出“善哉”的欢呼；这欢呼声，连同他因清净明行而生的声誉，一同高扬。

---

๘๕.

85.

---

วิชฺชาธรา ตคฺคุณทีปกานิมุติงฺควีณาธนิพนฺธวานิ,คายึสุ คีตานิ’ว นจฺจมาโนหิมาจโล สมฺปติ สมฺปเวธิ;

持明者（Vijjādhara）们唱起彰显其德行的歌曲，伴随着鼓与琴的乐音；喜马拉雅山（Himācala）也仿佛在跳舞，剧烈地颤动起来。

---

๘๖.

86.

---

มุทฺธงฺกุรํ ภุธรกุฏพาหุ-สเตหิ ตนฺนิชฺฌร จามเรหิ,วิธูยมาเนหิ วิธูตปาปํกโตปหาเรว มหาสรา’ปี;

山峰伸出数百臂膀，挥舞着瀑布化作的拂尘，仿佛连大湖也向这位已涤净罪恶者献上供养。

---

๘๗.

87.

---

อกาลเมฆทฺธนิ เภริราว-วฺยาปาริตา มตฺตสิขณฺฑิสณฺฑา;

อชฺฌาวสนฺตํ วนสณฺฑมชฺฌํมหึสุจา’ขณฺฑนตณฺฑเวน;

伴随着非时雷鸣般的鼓声，成群沉醉的孔雀以一场不间断的雄壮舞蹈，向这位安住于林中的修行者致敬。

---

๘๘.

88.

---

มนฺทา’นิลา’มนฺทภุชา’วลมฺพ-สุนีลสาขามณิวิชนีหิ,ลตงฺคนา’ลิงฺคิตสาลสามีสํวิชยุํ วิตทรมฺปิ ธีรํ;

为蔓藤女郎所拥的娑罗树王，以其深青如宝的枝条为扇，借着微风，为这位无畏的智者扇风送凉。

---

๙๐.

90.

---

กปีตนา’โสก ตมาล นีปากปีตนา’โสก ตมาล นีปา, (สมตฺตปาทภฺยาส มหา ยมกํ)กปีตนา’โสก ตมาล นีปากปีตนา’โสก ตมาล นีปา;

迦毗陀那（Kapītana）、无忧树、多摩罗（tamāla）、尼波（nīpa）；迦毗陀那、无忧树、多摩罗、尼波。（全足叠句大双韵）迦毗陀那、无忧树、多摩罗、尼波；迦毗陀那、无忧树、多摩罗、尼波。

---

๙๑.

91.

---

น เวลลิตา กึ ปสวกา’วตํสาลตาวิตานา มธุปาลิสาลี,ลตาวิตานา มธุปา’ลิสาลีน เวลฺลิตา กึ ปกสวา’วตํสา;

(สมุคฺคเภท ยมกํ)

缀花为冠的藤蔓华盖，蜂群云集，难道不摇曳吗？藤蔓华盖，蜂群云集；难道不摇曳吗？缀花为冠。（箱箧异同双韵）

---

๙๒.

92.

---

ปุปฺผาวลี กนฺทล ปาฏลคฺคากลาปินี สา วนราชินีลา,ปุปฺผากุลี กนฺทน ปาฏลกฺขีกลาปนีลา วร ราชินีว;

(อทฺธโคมุตฺติกา พนฺธนํ)

花列新芽，顶生红葩，那青翠的林地美如孔雀之羽。花团锦簇，其色殷红，那青色的花束宛如尊贵的王后。（半牛行步格）

---

๙๓.

93.

---

นตาสิโร มญฺชริกาสุรมฺหานตาสิโร ปญฺชลิกาว รมฺเม,วเน นิพทฺธํ รมิโต วิภาสิวิเนยฺย พนฺธูรจีโต ปหาโร;

(ปาทโคมุตฺติกา พนฺธนํ)

首垂花簇间，合掌姿庄严，林中乐安住，光辉甚灿烂，调伏诸烦恼，破除诸障碍。（足牛行步格）

---

๙๔.

94.

---

รโชกิรนฺตา’วนตา ลตาสุํลาโชกิรนฺตา วนิตา นตาว,ทฺวิโชอรญฺญํ วสิตา ปิตาโฆคโชตรนฺโตว ลตา วิตานํ;

(สิโลกโคมุตฺติกา พนฺธนํ อากุลชาลมิติปิ)

低垂的藤蔓撒下花粉，犹如俯身的女子撒着炒谷。住在林中的婆罗门，其罪已除，如大象穿过藤蔓的华盖。（全偈牛行步格，亦名乱网格）

---

๙๕.

95.

---

มตงฺคชินฺทา น มสกฺกรึสุปาทานิ นตฺวาน ปทิปธามํ,ปญฺญาธวํ ปีน ตปํ ผเลหิหิมทฺทิปาเท ปริสุตฺตมญฺหิ;

(กพฺพนาม คพฺภ จกฺกํ)

众象王也在喜马拉雅山麓，以果实供养，顶礼其足，向这位智慧之主、苦行大成、光芒如灯者致敬。（诗名藏轮格）

---

๙๖.

96.

---

เมตฺตาย ฉตฺตํ’ว ผณํ ผณินฺโทธาเรสิ สีเส วสิโน จจาร,นถามวา’กาว’พเลสุ กิญฺจิเมธาย นนฺโท ถิรวาจิ เขเม;

(กวินาม คพฺภ จกฺกํ)

龙王出于慈心，为自在者于其头顶撑开兜帽如伞盖。他对弱者不施暴力。难陀(Nanda)乐于智慧，言语坚定，处于安稳。（诗人名藏轮格）

---

๙๗.

97.

---

โน’สิเตหิ’สฺส สนฺตาส’นู’น โตส วโต โท,ทายโต วสโต น’นุสนฺตาสสฺส หิเตสิโน;

(คาถทฺธวิสย ปฏิโลม ยมกํ)

于布施者、安住者、为众生求利益者，无有丝毫怖畏，常得喜悦与安宁。（半偈回文双韵）

---

๙๘.

98.

---

โยกา’สา’วาส กาโย กาม’กาม’มกาม’กา,สกายนา’นาย’กาส วาม นา ค คนา’มวา;

(สพฺพโต ภทฺท พนฺธนํ)

此身为欲宅，欲求无欲者！以身之导引，虚空无来去。（遍吉格）

---

๙๙.

99.

---

ทยาย วสิโต ทาเย ยาปชาสิว มาสทา,ยชารหํ รญฺชมาโน วสิหํโส จิรํวสิ;

(อทฺธพฺภม พนฺธนํ)

以慈悲心安住于布施，如月普照众生。堪受供养，心生欢喜，如天鹅王长久安住。（半旋格）

---

๑๐๐.

100.

---

มธุมท มธุกร วิรุเต วิรุเตมลยช สุรหีต ปวเน ปวเนหิมวติ วิกสิต ปทุเม ปทุเมอธิสุข มนุภวิ สวสิ สวกสิ;

(ปาทนฺต ยมกํ)

在因蜜而醉的蜜蜂的鸣叫声中，在马拉雅(Malaya)山檀香熏拂的微风中，在喜马拉雅山绽放的莲花上，你体验到了无上的安乐。（足端双韵）

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป ทูเรนิทาเน สุเมธพฺราหฺมณาปทานปริทีโป.

如是，在由名为慧喜(Medhānanda)的行者所作、为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)之远因缘中，此为善慧婆罗门本生之阐明。

---

ปฐโม สคฺโค.

第一章。

---

๑.

1.

---

(มนฺทา’กฺกนฺตา) มรปุรสิรึ สพฺพสมฺปตฺติสารํชมฺพุทฺทีปา’สม สรสิเช กณฺณิกา สนฺนิกาสํ,รมฺมํ รมฺมวฺหย ปุรวรํ ปารมีปารทสฺสีพุทฺโธ ทีปงฺกร ทสพโล สพฺพโลเกกที;

()ตสฺมึ กาเล วิปุลกรุณา นาริสญฺโจทิต’ตฺโตนานา ขีณาสว ปริวุโต จาริกํ สญฺจรนฺโต,สํวตฺเตนฺโต สุนิปุณตยํ ธมฺมจกฺกํ กเมนปตฺวา ตสฺมึ ปฏิวสติ โสทสฺสนวฺเห วิหาเร;

()

（缓步调）十力燃灯佛(Dīpaṅkara)，已见波罗蜜彼岸，为一切世间之独灯，抵达了名为悦意(Ramma)的殊胜城市。此城如天神之城般辉煌，为一切圆满之精华，犹如阎浮提洲(Jambudīpa)无与伦比的莲花之蕊。彼时，佛陀为大悲心所驱，为众漏尽者所围绕，次第游行，善巧地转动法轮，安住于城中的善见(Sodassana)精舍。

---

๓.

3.

---

สุตฺวา ทิปงฺกร ภควโต นาครา กิตฺติสทฺทํสมฺพุทฺโธ โส อิติปิ อรหํ ตฺยาทินา’พฺภุคฺคตํ ตํ,คาหาเปตฺวา ตุวฏตุวฏํ วตฺถเภสชฺช ปานํตนฺนิตฺตา’สุํ ปมุทิตมตา คนฺธมกาลาทิหตฺถา;

()

城民听闻燃灯世尊“彼乃正自觉者、阿罗汉”等名声远扬，便急速备妥衣、药、饮品，手持香、花环等，满心欢喜地前去迎接。

---

๔.

4.

---

ปตฺวา ทีปงฺกรตริหรึ คนฺธมาลาทิเกหิปูเชตฺวาต’ญชลิมุกุลิกา เอกมนฺตํ นิสินฺนา,ธมฺมํ สุตฺวา สวณสุภคํ พุทฺธปาโมกฺขสงฺฆํสํยาจิตฺวา มุทิตหทยา สฺวาตฺตยา’ปคญฺชุํ;

()

他们来到燃灯佛前，以香、花环等作供养，然后合掌如蓓蕾，坐于一旁。听闻了悦耳的法后，他们邀请了以佛陀为首的僧团，然后满心欢喜地返回自己的住处。

---

๕.

5.

---

สชฺเชตฺวา เต ทุติยทิวเส สชฺชนา ทานสาลํอุสฺสาปตฺตา ธชกทลิโย ปุณฺณกุมฺเภ ฐเปนฺนา,กุพฺพนฺตา’ปิ ธวลสุฬินุ’กฺเขป ลาโชปหารํเอวํ ตสฺสา’คมน มยนํ ลงฺกโรนฺตา วิหาสุํ;

()

翌日，善人们备好布施堂，竖起旗幡与芭蕉树，摆设好满瓶，并抛撒白粉与炒谷，如是装饰着他的来路，安住等待。

---

๖.

6.

---

อพฺภุคฺคนฺตฺวา อถ หิมวตา โส สุเมโธ ตปสฺสิคจฺฉํ เตสํ อุปริ นภสา วากจีรํ ธุนนฺโน,ทิสฺวา ปีติปฺปมุทิตชเต อญฺชสํ โสธยนฺเตสญฺฌาเมโฆ ริว ปริลสํ ธตริตฺเถ’กมนฺตํ;

()

那时，苦行者善慧(Sumedha)从喜马拉雅山(Himavanta)升起，他抖动着树皮衣，从众人头顶上空飞过。他看到人们欢欣鼓舞地清扫道路，便降落在一旁，犹如黄昏的云彩般闪耀。

---

๗.

7.

---

สํโสเธนฺตา กลลวิสมฏฺฐาน สงฺการธานํกสฺมา ตุมฺเห ปฏิปถมิมํ’ลงฺกโรถา’ติ ปุจฺฉิ,ภนฺเต ทีปงฺกรตรหริ’ทานิ นิสฺสาย รมฺมํพุทฺโธ หุตฺวา วิหรติ มหาธมฺมสงฺขํ ธมนฺโต;

()

他问道：“你们为何要清理这泥泞不平、堆满垃圾之处，来装饰这条路呢？”他们答道：“尊者，燃灯佛已成正觉，如今正安住于悦意城，吹响大法螺。”

---

๘.

8.

---

โส สมฺพุทฺโธ ปริวุตมหาภิกฺขุสงฺโฆ ยโต โนคามกฺเขตฺตํ ปวิสติ ตโต’ลงฺกโรมา’พฺรุวึสุ,พุทฺธูปฺปาโท กิมุต สุตรํ ทุลฺลโภ พุทฺธสทฺโทอิจฺเจวํโส สุมริย อลงฺกตฺตุกาโม’สิ มคฺคํ;

()

他们说：“那位为大比丘僧团所围绕的正自觉者，即将进入我们的村界，因此我们装饰道路。”他思惟：“佛陀出世极为稀有，得闻佛名更为难得。”于是他也想去庄严道路。

---

๙.

9.

---

ฌานา’ภิญฺญา รตตกวจุ’ชฺโชตมาน’ตฺตภาโวสทฺธาเย’โส อจลสทิโส อิทฺธิมา ตาปโส’ติ,สลฺลกฺเขตฺวา กลลวิสมํ ทุคฺคมคฺคปฺปเทสํสชฺเชตุํ เต สปทิ มุทิตา สาธโว ตสฺส’ทํสุ;

()

善人们看出这位苦行者禅定神通具足，身如宝铠闪耀，信心不动如山，便欣然立即将一处泥泞不平的难行路段交给他修整。

---

๑๐.

10.

---

นานาปุปฺผํ ชลชถลชํ โอจินิตฺวา วนมฺหาเตตฺวา เทวาสุรภวนโต โกวิฬาราทิปุปฺเผ,อาเนตฺวา’หํ ภุชคภวตา ผุลฺลกณฺฑุปฺปลานิเฉโกสฺมี’ติ วิถริย ปถํ อิทฺธิยา สํวิธาตุํ;

()

（他思惟：）“我善于从林中采摘水陆众花，从天神、阿修罗界取来波利质多树等花，从龙界取来盛开的青莲，能以神通之力庄严此路。”

---

๑๑.

11.

---

กตฺเว’วํ เม หทยมกุฬํ โตวิกาเสยฺย ตสฺมาเวยฺยาวจฺจํ วิสทมติโน กายิกํ สํวิธาย,อชฺเชวา’หํ วิปุลกุสลํ สญฺจินิสฺส’นฺตี ธีโรสํโสเธตุํ กลลกลุสํ อญฺชสํ อารภิตฺถ;

()

（他思惟：）“若以神通成就此事，我的心莲将不会绽放。因此，我当以清净心，亲身劳作，今日定要积聚广大善业。”这位智者于是开始清理泥泞污秽的道路。

---

๑๒.

12.

---

ปสฺสนฺตานํ วิมลนยโน’ภาส ชิมูตคพฺเภพุทฺโธพุทฺโธ’ตฺย’ภิหิตวโจ วิชฺชุราชีว จารี,ตสฺมึ ปงฺเก นิชกรตล’เมภาชปจฺฉิหิ ธีมาปํสุํ ทตฺวา รชตธวลํ วาลุกํ โวกิรนฺโต;

()

众人看见具净目者（佛陀）走来，他在光晕中闪耀，犹如乌云中的闪电，人们口中称念着“佛陀，佛陀”。那位智者则在泥泞中，用手掌和背篓运来泥土，并撒上银白的沙子。

---

๑๓.

13.

---

ตสฺมิ ฐาเน กลฺลลุลิเต สุฏฺฐุ นา’ลงฺกเตวสทฺธึ ทีปงฺกร’นธิวโร’เนกขีณาสเวหิ,ปตฺโต พฺรหฺมา’มรนรผณิสิทฺธวิชฺชาธรานํสํวตฺตนฺเต สุวิปุลมเห ปาฏิหีเร อุฬาเร;

()

在他那块泥泞尚未庄严好的地方，燃灯胜者与无量漏尽者一同到来，梵天、天人、龙、持明者等，展现出广大无边的神通与盛大的欢迎场面。

---

๑๔.

14.

---

เหม’มฺโภโช’ปมสุวทนํ มณฺฑิตํ ลกฺขณฺโห-สีตฺยา’นุพฺยญฺชนวิลสิตํ เกตุมาลาวิลาสํ,สตฺถารํ ตํ ทิสิทิสิ ปภานิจฺฉรนฺต’ญฺชสมฺภิอาคจฺฉนฺตํ วิย มณิตเล มตฺตมาตงฺคราชา;

()

他看见导师的面容如金莲，三十二相庄严，八十种好辉映，顶有光环，身放光明遍照十方，如醉象王行于宝石铺地之上。

---

๑๕.

15.

---

โอโลเกตฺวา วิมลนยนญฺจนฺทนิลุปฺปลานิอุมฺมิเลตฺวา รตนผลกํ อกฺกมนฺโตว ปิฏฺฐึ,นานาขีณาสวปริจุโต กทฺทมํ นา’กฺกมิตฺวาสมฺพุทฺโธยํ วชตุ อิติ เม ทีฆรตฺตํ หิตาย;

()

愿这位睁开如青莲般无瑕之眼、为众漏尽者所围绕的正自觉者，不踏泥泞，而踏我背，如踏宝石板而行；愿此为我带来长久之利益。

---

๑๖.

16.

---

สลฺลกฺเขตฺวา ขร’ชินชฏาวากจีรานิ เกเสโอมุญฺจิตฺวา วิสมกลเล ปตฺถริตฺวา’ตฺตภาวํ,เสตุํ กตฺวา ปรมปณิธี โกมินี โจทิต’ตฺโตปญฺจา’ภิญฺญารตนมณิมา สฺวา’จกุชฺโช นิปชฺชิ;

()

他思量已定，将粗劣的鹿皮、结发、树皮衣解下，铺在不平的泥地上，将自身化为桥梁，为崇高誓愿所驱，这位具足五神通宝珠的智者，面朝下俯卧于地。

---

๑๗.

17.

---

สุตฺวา คาถาปทมฺปิ น เม ภาริยํ สํกิเลเสวิทฺธํเสตฺวา วรสิวุรํ ปตฺตุมิจฺเฉ สจา’หํ,สํวิชฺชนฺเต ติภวภวเน ทุกฺขิตา’นนฺตสตฺเตโส’ภํ เอโก กถมธิคเม ธมฺม มญฺญาตเวโส;

()

若我愿意，今日即可摧毁诸烦恼，证得无上安稳，此于我非难事。然三有之中，尚有无量众生受苦，我独自一人以无名之身觉悟，又有何益？

---

๑๘.

18.

---

ยนฺนูนา’หํ ปรหิตรโต สมฺมทญฺญาย โพธึอาโรเปตฺวา นิขิลชนตํ’นุตฺตรํ ธมฺมนาวํ,อุตฺตาเรตฺวา วรสิวปุรํ วฏฺฏทุกฺโขทธิมฺหาปจฺฉา ทีปงฺกรมุนิ ยถา นิพฺพุตึ ปาปุณิสฺสํ;

()

我宁可乐于利他，在证得无上正觉后，将一切众生安置于无上法船，助其渡过轮回苦海，抵达安稳彼岸，然后我再如燃灯(Dīpaṅkara)牟尼一般，证入涅槃。

---

๑๙.

19.

---

อิจฺเจวํ โส ปุมริย สโมธานยิตฺวา’ฏฺฐธมฺเมสํสารมฺหา’วตรณมหาเสตุรูโป ปชานํ,มุทฺธาพทฺธ’ญฺชลิปุฏชโฏ ปงฺกปิฏฺเฐ นิปนฺโนสมฺโพธตฺถํ ปณิธิมกริ ตาว ตปฺปาทมูเล;

()

如是，那位贤士具足八法，成为众生跨越轮回的伟大桥梁。他俯卧于泥泞中，双手合十于头前，在彼佛足下，为求正觉而立下誓愿。

---

๒๐.

20.

---

อุสฺสิสโฐ สปทิ ภควา ปญฺจวณฺณปฺปสาทํอุมฺมีเลตฺวา นยนยุคลํ ผุลฺลนีลุปฺปลาภํ,ทิสฺวา นีโลปลมณิมยํ วาตปานญฺจยํ’วอุคฺฆาเฏนฺโต อิสิวรมฺหาปงฺกชํ ปงฺกปิฏฺเฐ;

()

世尊站在他的头边，随即睁开他那如盛开的青莲花般、散发着五色光彩的双眼，犹如打开一扇蓝宝石窗，看见了泥泞中的那位大仙人，一朵莲花。

---

๒๑.

21.

---

เอตสฺสิ’ชฌิสฺสติ อิติ อยํ ปตฺถนา’นาคตํส-ญาณํ สมฺมา ปตินิย อิโต กปฺปลกฺขาธิกานํ,อาวชฺเชนฺโต อุปริ จตุราสงฺขิยานนฺตฺย’เวทิปตฺวา โพธึ อหมิว สิยา โคตโม นาม พุทฺโธ;

()

“‘此人的愿望将会实现。’——世尊运用未来智，审视了从今以后四个阿僧祇(asaṅkheyya)又十万劫的未来，他知道：‘此人将如我一般证得菩提，成为一位名叫乔达摩(Gotama)的佛陀。’”

---

๒๒.

22.

---

ตุมฺเห สมฺปสฺสถ อิติ อิมํ ตาปสํ สงฺฆมชฺเฌวตฺเว’วํ โส ปทมสทิสํ ธมฺมราชา ททนฺโต,สมฺหินฺทิตฺถา’ธรกิสลยา’ลตฺตกํ นาคตํย-ปญฺญามุทฺทา’งฺกิตปทสตํ วตฺตสนฺเทสคพฺภํ;

()

法王在僧团中如此说道：“你们看这位苦行者！” 他接着宣说了关于未来的授记，此法犹如莲花，以智慧为印，内含百颂，皆是关于未来行持之教言。

---

๒๓.

23.

---

วาสฏฺฐานํ กปิลนครํ นาม มาสามเหสิมาตา สุทฺโธทนนรปติ เต ปิตา’ทิจฺจวํเส,พิมฺพา พิมฺพา ธรวติ ปิยา เหม พิมฺพา ภิรามาตสฺมึกาเล ตนุชรตนํ ราหุโล เหสฺสเต เต;

()

“你将居住在名为迦毗罗卫(Kapilanagara)的城，摩耶(Māyā)王后是你的母亲，日族的净饭(Suddhodana)王是你的父亲。你美丽的妻子将是频婆(Bimbā)，她美如金像。那时，你的宝子将是罗睺罗。”

---

๒๔.

24.

---

เหสฺสนฺเต เต ปฐมทุติยสฺสาวกา สาริปุตฺต-โมคฺคลฺลานา ทฺวิชกุลภวา ภุริปญฺญิทฺธิมนฺโต,อานนฺทาขฺโย ยติ ปติ รุปฏฺฐายโกสาวิกานํเขมาเถริ ปรม ยุคลํ อุปฺปลพฺพณฺณเถริ;

()

“你的上首弟子将是生于婆罗门家的舍利弗与目犍连，他们有大智慧与大神通。你的侍者将是名为阿难的比丘。你的女上首弟子将是翅摩(Khemā)长老尼与莲华色(Uppalavaṇṇā)长老尼。”

---

๒๕.

25.

---

อสฺสตฺโถ เต วิชยวิฏปี ตฺวญฺจ โข โคตมวฺโหฉพฺพสฺสานี ปทหิย ฆรา นิกฺขมิตฺวา สกมฺหา,ปายาสคฺคํ ปริวิสิย โภ ตฺวํ สุชาตาย ทินฺนํโพธึ พุชฺฌิสฺสสิ อิติ ธุวํ โพธิมูเล นิสชฺช;

()

“你的菩提树将是阿说示(Assattha)树，而你将被称为乔达摩。从自家出离并精进六年之后，你将食用善生供养的乳糜，然后坐在菩提树下，必定证得觉悟。”

---

๒๖.

26.

---

สตฺถา สญฺฌาฆนปฏลโต มุตฺตวิชฺชุลฺลเต,วสนฺทสฺเสตฺวา นิชภุชลตํ จีวรพฺภนฺตรมฺหา,ปขฺยากาสิ ชลธรรวา’การคมฺภีรโฆยํนิจฺฉาเรตฺวา สุรธนุริโว’ภาส ฉพฺพณฺณรํสิ;

()

导师从袈裟(cīvara)中伸出他藤蔓般的臂膀，犹如一道闪电自黄昏的云层中迸发。他发出如雷云般深沉的声音，宣说此言，同时六色光芒如天弓（彩虹）般绽放。

---

๒๗.

27.

---

อมฺเห ทีปงฺกรภควโต สาสเน นา’วพุทฺธาลจฺฉามา’ติ ตว ปริมุเข’วา’ยตึ โมกฺขธมฺมํ,ตสฺมึ ปตฺตา’ขีล สุรนราปตฺถยุํ ตงฺขเณวํปูเชตฺวา’ตญฺชลิสรสิเช ปาทปีฐมฺหิ ตสฺส;

()

“‘我等未能在燃灯世尊的教法中觉悟，愿未来能在您面前证得解脱法！’ 当时，所有在场的天人也如此发愿，他们以莲花般的合掌礼敬他的足座。

---

๒๘.

28.

---

พุทฺโธ พฺรหฺมามรนรสิโร จุมฺพิตงฺฆี สโรโชสมฺปูเชตฺวา’ฏฺฐหิ ชฏิลกํ ปุปฺผมุฏฺฐีหิ ตมฺหา,ปกฺกามิ โส กนกสิขรีหาริ กิญฺชกฺขภาเรอุพฺภูต’มฺโหรุหวนสิเร อปฺปยนฺโต ปทานิ;

()

佛陀——其莲足为梵天、天人与人类之首所亲吻——以八捧鲜花供养了那位结发苦行者后，便转身离去。他举步踏在莲花林中盛开的莲花顶上，那些莲花的花蕊犹如迷人的金色山峰。

---

๒๙.

29.

---

รมฺมํ รมฺมํ มหีย ชฏิลํ ปุปฺผมุฏฺฐีหิ กตฺวาขีณา ขีณาสววสิคณา ทกฺขิณํ ปกฺกมึสุ,เทวา’เทวา ปวุรมกรุํ วนฺทนามานปูชํทีปํ ทีปงฺกรทสพลญฺจา’นุคนฺตฺวา นิวตฺตา;

()

诸漏已尽、心得自在的阿罗汉们，以花束将结发苦行者周围的土地装点得赏心悦目后，向右绕行，然后离去。天神们做了最上的礼敬、尊敬与供养，在跟随燃灯十力世尊一段路后，也返回了。

---

๓๐.

30.

---

ตมฺหา ฐานา คตสติ ชเน สนฺนิสินฺนสฺส ตสฺสปลฺลงฺเกนา’มรนร ปริจฺจนฺต ปุปฺผาสนมฺหิ,ชาติกฺเขตฺตา ตหิมุปคตา เทวตา เอตมตฺถํอาโรเจสุํ มหิตวรณา อญฺชลิมญฺชรีหึ;

()

当众人从那地方离去后，他便在天人所撒下的花座上结跏趺坐。这时，来自一万个世界的诸天神来到他那里，以花束般的合掌向他致敬，并宣告此事：

---

๓๑.

31.

---

ปุพฺเพ ปุปฺผาสนุปริ สมารูฬฺหพุทฺธงฺกุรานํอทฺธาเน’เว’ตรหิ ภวโตจา’สนาโรหณมฺหิ,เอกาโลกา ทสหิ คุณิตา โลกธาตุ สหสฺสีสํวตฺตนฺเต ตฺวมนวรตํ เหสฺสเส เตน พุทฺโธ;

()

“‘往昔菩萨们登上花座时，千世界中曾出现光明。如今您登上此座，出现的光明是往昔的十倍。因此，您必将无疑地成为一位佛陀！’”

---

๓๒.

32.

---

ตาสํ วาจํ สวณมธุรํ เทวตานํ นิสมฺมภิยฺโย จิตฺตปฺปภววีริโย ปีติวิปฺผาริตตฺโต,ปุพฺเพ สตฺตุตฺตมปริจิตา โพธิสมฺภารธมฺมาอาวชฺเชสิ กติ อิติ สุธี ธมฺมธาตุํ สเหตุํ;

()

听闻诸天神悦耳的话语后，他心中生起更强的精进力，全身洋溢着喜悦。于是，那位智者开始思惟：“过去至上士夫所行持的菩提资粮法，其法性与因缘为何？共有多少？”

---

๓๓.

33.

---

โอกุชฺชิตฺวา ธรณิฐปิโต ปุณฺณ กุมฺโภ สุเมธวิสฺสนฺเทตฺวา สลิลมขิลํ กินฺตุปจฺจาหเรถ,เอวํ ทตฺวา ธนสุตกลตฺต’งฺคปจฺจงฺคชีเวนิพฺพินฺโน มา ภวิ’ติ ปฐมํ ปารมึ’ธิฏฺฐหิ โส;

()

犹如一个倒置于地的满罐，智者（Sumedha）倾尽其水，无法收回；同样地，“布施财富、儿子、妻子、肢体与生命后，愿我无所厌离。”他如此决意于第一波罗蜜。

---

๓๔.

34.

---

นา’เปกฺขิตฺวา ยถริว นิชํ ชีวิตํ ชีวิตํ’วรกฺขนฺโต สญฺจรติ จมริ จามร จนฺทิกาภํ,เอวํ สีลํ วรสิวปุรทฺวารมารกฺข ธีรอชฺฌิฏฺฐาสิ อิติ สทุติยํ ปารมึ สุทฺธสีโล;

()

犹如牦牛(camarī)守护其月光般皎洁的尾巴，甚至不惜己命；同样地，“贤者(dhīra)，你当守护戒行，此乃通往至上安稳城之门。”具足清净戒行者如此决意于第二波罗蜜。

---

๓๕.

35.

---

สํวิคฺโค โย จิรปริวสํ โฆรการาฆรมฺหิมุตฺตีํ ตมฺหา’คมยติ ยถา โหหิ เนกฺขมฺมนิตฺโตนิพฺพินฺโน ตฺวํ ตถริว ภเว พนฺธนาคารรูเปอชฺฌิฏฺฐาสิ ตติยมฺปิ โส ปารมินฺตฺเย’กจารี;

()

犹如久居恐怖牢狱而感到悚惧者，期望从中解脱；同样地，“你当厌离这如牢狱般的存在，致力于出离。”独行者如此决意于第三波罗蜜。

---

๓๖.

36.

---

หีนุกฺกฏฺฐํ กุลมนุฆรํ ภิกฺขโก ภิกฺขุ ภิกฺขํอณฺวาหิณฺฑํ ลภติ นจิรํ สํวรฏฺโฐ ยเถ’วํ,สมฺโพธตฺถ ภช ปฏิพเล ปณฺฑิเต ปุฏฺฐปญฺโหอชฺฌิฏฺฐาสิ ตฺวมิติ มติมา ปารมึ โส จตุตฺถึ;

()

犹如一位克制的比丘，不分贵贱之家，挨家挨户乞食，不久便能获得所需；同样地，“为求觉悟，你当请教并亲近有能力的智者。”具慧者如此决意于第四波罗蜜。

---

๓๗.

37.

---

นิจฺจุสฺสาโห วิจรติ ยถา เกสรี เสริจารีเอวํ ฐาเน คมนสยเนจา’สเน ตฺวํ สุเมธ,อุสฺโสฬฺหี ตฺยาสิถิลวีริโย โหติ สมฺโพธนตฺถํอชฺฌีฏฺฐาสิ ถิรวีริยวา ปญฺจมึ ปารมึ โส;

()

犹如自由漫游的狮子恒常精进；同样地，“善慧(Sumedha)，为求觉悟，愿你在行、住、坐、卧中，恒常发起不松懈的精进。”具足坚定精进者如此决意于第五波罗蜜。

---

๓๘.

38.

---

อิฏฺฐานิฏฺฐํ ปถวิริว โภ สพฺพมานาวมานํนาปชฺชิตฺวา มนสิวิกฺตึ ตฺวํ สหนฺโต ขมนฺโต,สมฺโพธตฺถํ ปรวธขโม โหหิ’ตี ขนฺติวาทีอชฺฌิฏฺฐาสิ ปรหิตรโต ฉฏฺฐมึ ปารมึ โส;

()

犹如大地忍受并容忍投掷于其上的一切可意与不可意之物，内心不生变化；同样地，“为求觉悟，你当忍受他人之伤害。”致力于利他的忍辱倡导者如此决意于第六波罗蜜。

---

๓๙.

39.

---

วีถึ นาติกฺกมติ นิยมํ โอสธีตารกา’ยํเอวํ สนฺตุตฺตม ปริจิตํ สจฺจวาจํ สุเมธ,ตฺวํ มาวิติกฺกมิ กรหจิ โพทฺธุกาโม สุโพธึอชฺฌิฏฺฐาสิ’ตฺย’วิตถกถิ สตฺตมึ ปารมึ โส;

()

犹如晨星(osadhītārakā)从不偏离其既定轨道；同样地，“善慧(Sumedha)，为求无上正觉，你切莫违越善士与至上者所行之谛语。”言不虚妄者如此决意于第七波罗蜜。

---

๔๐.

40.

---

ตมฺหาฐานา พลวปวเน วายมาเน’ปิ โถกํกปฺปฏฺฐาสิ ตจลติ ยถา ปพฺพโต สุปฺปตฏฺโฐ,ตฺวํ ติฏฺฐาหิ ตถริว อธิฏฺฐานธมฺเมสุ ทฬฺหํอชฺฌิฏฺฐาสี’ตฺยวลสทิโส จ’ฏฺฐมึ ปารมึ โส;

()

犹如一座根基稳固的山，即使在强风吹袭时也毫不动摇；同样地，“你当坚定地安住于决意法中。”稳如山岳者如此决意于第八波罗蜜。

---

๔๑.

41.

---

โอติณฺเณสุ อุทกรหโท โภ นิหีนุตฺตเมสุสีตตฺตํ สมฺผรติ หิ สมํ วารินา ภาวเยนิ,เมตฺตาเยวํ ติภวภวเน สพฺพสตฺเตสุ ตุลฺยํอชฺฌิฏฺฐาสิ สมุติ นวมึ ปารมึ เมตฺต จิตฺโต;

()

犹如一池水，能平等地以其清凉遍及浸入其中的高下之人；同样地，“你当于三有之中，对一切众生平等地修习慈心。”具慈心者如此决意于第九波罗蜜。

---

๔๒.

42.

---

อิฏฺฐานิฏฺเฐ สติ ปฏิหเต วตฺถุชาเต ยถาหิมชฺฌตฺตา’ยํ วสุมติวธู โหติ ทุกฺเข สุเขก วา,เอวํ โภ ตฺวํ ภว สมตุลาสนฺติโภ’เปกฺข โก’ติอชฺฌิฏฺฐาสิ สวสิ ทสมึ ปารมึ ภุริเมโธ;

()

犹如大地之女，对于投掷于其上的可意与不可意之物，于苦于乐，皆保持中舍；同样地，“你当如平衡的秤，具足舍心。”广慧者如此决意于第十波罗蜜。

---

๔๓.

43.

---

อาโลเลนฺโต ติทสปมิตํ ปารมิสาครํ โสสตฺตาธิโส นิสิตมติมา ญาณมตฺถา’จเลน,อาวชฺเชสิ วสุมตวธุ สาธุการํ’ว เทนฺติสํกมฺปิ สมฺปติ สติมโต ธมฺมเตเชน เตน;

()

众生之主，具锐利慧者，以智慧顶峰之山探寻十波罗蜜之海，他如此思惟。彼时，因那具念者之法力，大地之女仿佛发出“善哉”之声而震动。

---

๔๔.

44.

---

ภีรูจฺฉมฺหี ฆณปถวิยา กมฺปมาตายิ’มายปตฺวา ทีปงฺกรภควโต รมฺมวาสี สมีปํ,สมฺปุจฺฉึสุ วสุมติ ภุสํ กมฺปิ ตํกิสฺสเหตุอาวชฺเชตฺวา สมุติ มุนิโน ตมฺปวตฺตึ กเถสิ;

()

因这坚实的大地摇撼，悦意城(Rammavatī)的居民心生恐惧，来到燃灯(Dīpaṅkara)世尊跟前，问道：“大地剧烈震动，是何缘故？”牟尼思惟后，向他们讲述了那个故事。

---

๔๕.

45.

---

นิกฺกงฺขา เต ปุนปิ นครา นาครา ตํ อุเปจฺจสมฺปูเชสุํ จรณยุคลํ คนฺธมาลาทิเกหิ,กตฺวา เตน’ญฺชลิสรสิเช เยน ทีปงฺกเร’โณอุฏฺฐาสิ โส ปุริสติสโห สนฺนีสินฺนาสนมฺหา;

()

那些城里人再无疑虑，又来到燃灯(Dīpaṅkara)世尊跟前，以香、花鬘等供养其双足。那位人中之雄向燃灯世尊行了莲花般的合掌礼后，从其座位上站起。

---

๔๖.

46.

---

มา เต โรโค ภวิ ปฏิภยํ มา ภวิ ฉมฺภิตตฺตํสงฺกปฺโป เต ปรมปณิธิ สิชฺฌตํ ขิปฺปเมว,อิตฺถญฺจา’สิถุติปทสตํ ชาติเขตฺตา คตา ตํปุปฺผาทีหิ มหีย ชฏิลํ นิชฺชรา พฺยาหรึสุ;

()

“愿你无有疾病，无有危险，无有恐惧！愿你的决心，你的至上宏愿，迅速成就！”来自他出生地的天神们前来，以鲜花等供养那位结发苦行者，并对他说了这上百句赞颂之词。

---

๔๗.

47.

---

อพฺภุคฺคนฺตฺวา ปวนปทวึ เทวตานํ มนานิโพธาตฺโว หิมวติ สกํ อสฺสมํ ตาปโส โส,ปตฺโต อตฺถาจลมุปคมี ตงฺขเณ รํสิมาลีสงฺโกเจตฺวา สรสิชวนํ สํหริตฺวา’ํสุชาลํ;

()

那位苦行者升入空中，令天神们心生欢喜，回到了他在喜马拉雅山(Himavanta)的净修处。彼时，日轮已行至西山，收回其光网，令莲花林闭合。

---

๔๘.

48.

---

รมฺมํ ทีปงฺกรภควโต รมฺมวตฺยา’ภิธานํวาสฏฺฐานํ ชนกชนนี ทฺเว สุเทวสฺสุเมธา,นิจฺโจปฏฺฐายกยติวโร สาคโตมงฺคโลจติสฺโสจา’สุํ ปฐมทุติยสฺสาวกา เถรนาคา;

()

燃灯(Dīpaṅkara)世尊的悦意住处名为悦意城(Rammavatī)。其父名为苏提婆(Sudeva)，其母名为苏美达(Sumedhā)。常随侍者是萨咖达(Sāgata)与曼伽拉(Maṅgala)。帝沙（Tissa）与那伽(Nāga)是其第一和第二位上首弟子，两位大长老。

---

๔๙.

49.

---

นานาขีณาสวปริวุโต จา’สิ นนฺทา สุนนฺทาตสฺสา’เหสุํ ปฐมทุติยสฺสาวิกา อคฺคภูตา,กาโย’สิติรตนปมิโต ปิปฺผลินามโพธิอฏฺฐาสิ โส ปจุรชนตํ ตารยํ วสฺสลกฺขํ;

()

他为众多漏尽者围绕。难陀(Nandā)与善喜(Sunandā)是其两位上首女弟子。其身八十肘高，菩提树名为毕钵罗(Pipphali)。他住世十万年，度化了众多众生。

---

๕๐.

50.

---

สตฺถา ทีปงฺกรวฺโห สุรนรสรโณทีปทีโปจิรสฺสํทีเปโว ธมฺมทีปํ ติภุวนภวเน วีต’วิชฺชนฺธการํอคฺคิกฺขนฺโธ’วภาสํ วิหริย ปรินิพฺพายิ ขีณาสวา’ปิขีณสฺเนหาปทีปายถริว อริยา สาวกา นิพฺพุตา’สุํ;

()

燃灯(Dīpaṅkara)导师，天人所依，如灯久照。他于三界中，以法灯驱散无明黑暗，如火蕴般放光芒，最终般涅槃。那些漏尽的圣弟子们，也如油尽之灯般，证得寂灭。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชิตวํสทีเป ทูเรนิทาเน สุเมธ ตาปสสฺส มูลปณิฐานฏฺฐปนปวตฺติ ปริทีโป ทุติโย สคฺโค.

名为慧喜(Medhānanda)的修行者所作、能为一切诗人带来心中喜悦的《胜者史灯》(Jitavaṃsadīpa)中，阐明远因缘及善慧(Sumedha)苦行者立下最初誓愿的第二章至此结束。

---

๑.

1.

---

โลกํ (’วสนฺตติลโก) กุมุทากรํ มาโกณฺฑญฺญนามภควา’ถ ปโพธยตฺโต,ชาโต ตทา วรมตี วิชิตาวิ ราชาสมฺปนฺน จกฺกรตโน’ภวิ จกฺกมตฺติ;

()

其后，名为憍陈如(Koṇḍañña)的世尊令世间觉醒，犹如莲池盛开。当时，一位名为胜军(Vijitāvī)的贤明君王诞生了，他是一位具足轮宝的转轮王。

---

๒.

2.

---

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํทตฺวา วิธาย ปณิธึ วรโพธิยา โส,รชฺชํ ปหาย ชินสาสนโมตริตฺวาฌานานฺย’ลตฺถ ปฏิลงฺวรปฺปทาโน;

()

他向以佛陀为首的僧团作了盛大的布施，为求无上菩提而立下誓愿。他舍弃王位，进入胜者的教法中，证得了诸禅与殊胜的成就。

---

๓.

3.

---

ตสฺสา’สิ รมฺมวตินาม ปุรํ สุนนฺโทราชา อโหสิ ชนโก ชนนี สุชาตา,ภทฺทสฺสุภทฺทสมณา วรสาวกา’สุํติสฺโส’ปติสฺส’สมณิ วรสาวิกาโย;

()

其城市名为悦意城(Rammavatī)，父亲是善喜(Sunanda)王，母亲是善生(Sujātā)。贤者(Bhadda)与善贤(Subhadda)是其两位上首弟子；帝须(Tissā)与优波帝须(Upatissā)是其两位上首女弟子。

---

๔.

4.

---

ลกฺขายุโก วิชยโพธิ วิสาลสาล-กลฺยาณิ นาม ตทุปฏฺฐหิ จา’นุรุทฺโธ,ตสฺสา’ฏฺฐ สีติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

其寿命为十万岁，菩提树是名为“吉祥”(Kalyāṇī)的大娑罗树，侍者是阿那律陀(Anuruddha)。其身量为八十八肘。曾有三次圣弟子集会。

---

๕.

5.

---

ตสฺสา’ปเรน สมเยนิ’ห’นงฺคภงฺโคอุปฺปชฺชิ มงฺคลชิโน ชนมงฺคลาย,พุทฺธงฺกุโร’ติรุจิโร สุรุจี สมญฺโญอาสิ ตทา’วติสุโร ทฺวิชวํสเกตุ;

()

其后，摧毁爱欲的吉祥(Maṅgala)胜者，为了众生的福祉而出世。当时，佛种是一位名为苏卢支(Suruci)的婆罗门，他光辉无比，是婆罗门族的旗帜，也被称为阿提苏罗(Atisura)。

---

๖.

6.

---

ทตฺวา สสาวกชิตสฺส ทินานิ สตฺตปตฺเถสิ โพธิมสมํ ควปานทานํ,ปพฺยากโต ภควตา ภวนา’หีคนฺตฺวาปพฺพชฺชิโต สุขมวินฺทิ สมาธิชํ โส;

()

他向胜者及其弟子众连续七日供养牛乳，并祈求无上菩提。得到世尊授记后，他离家出家，证得了禅定之乐。

---

๗.

7.

---

ตสฺสุ’นฺตรํ ปุรวรํ ปิตโร’ตฺตร’วฺหาอาสุํ สุเทวสมโณ วสิ ธมฺมเสโน,ตสฺสา’คฺคสาวกยุคํ สกสาวิกานํภทฺทํยุคํ อภวิ สิวลิจา’ปฺย’โสกา;

()

其首要之城名为优陀罗(Uttara)，父亲也名为优陀罗。善天(Sudeva)与法军(Dhammasena)是其两位上首弟子。其上首女弟子是尸婆梨(Sīvalī)与无忧(Asokā)。

---

๘.

8.

---

ตํ ปาลิโต ชินมุปฏฺฐหิ อฏฺฐ’สีติหตฺโถ’สิ ตสฺส วชิรูปมรูปกาโย,โพธี’ปิ นาคตรุ สาวกสนฺติปาตาอาสุํ ตโย นวุติวสฺสสหสฺสมายุ;

()

侍者是波利多(Pālita)。其身量为八十八肘，身如金刚。菩提树是龙树(Nāga)，曾有三次弟子集会。其寿命为九万岁。

---

๙.

9.

---

ตสฺสา’ปเรน สุมโน กรุณานิธาโนนาโถ มโนชมถโน อุทปาทิ โลเก,พุทฺธงฺกุโร’ภวิ ตทา’ตุลนาคราชาเตช’คฺคิชาลชลิโต อตุลิทฺธิมา โส;

()

其后，须摩那(Sumana)世尊，慈悲的宝藏、烦恼的摧伏者，出现于世。当时，佛种是一位名为无等(Atula)的龙王，他威力炽盛如火焰，具足无与伦比的神通。

---

๑๐.

10.

---

นาโค’ปิ นาคภวนมฺหิ สสาวกสฺสพุทฺธสฺส ทิพฺพตุริเยหิ กตุปหาโร,ทตฺวาน ทานมตุลํ ปณิธึ อกาสิพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ อหาสิ พุทฺโธ;

()

龙王在龙宫中，以天界的音乐供养佛陀及其弟子众。他作了无与伦比的布施，并立下誓愿。佛陀对他授记道：“你未来将成佛。”

---

๑๑.

11.

---

เขมวฺหยํ ปุรมหู ชนโก สุทนฺโตราชา ชเนตฺติ สิริมา นิชสาวกานํ;

อคฺคา ภวึสุ สรโณ วสิ ภาวิตตฺโตโสณา ตทคฺคสมณิ’สิ ตถุ’ปโสณา;

()

其城市名为安稳(Khemā)，父亲是善御(Sudanta)王，母亲是师利摩(Sirimā)。其上首弟子是萨拉那(Saraṇa)和巴维塔达(Bhāvitatta)。索那(Soṇā)与优波索那(Upasoṇā)是其上首女弟子。

---

๑๒.

12.

---

ตสฺสา’สิ นาคตรุ โพธิ อุเทนเตโร-ปฏฺฐายโก นวุติวสฺสสหสฺสมายุ,อุพฺเพธโต นวุติหตฺถมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

其菩提树是龙树(Nāga)，侍者是优德纳(Udena)长老。其寿命为九万岁，身量高达九十肘。曾有三次圣弟子集会。

---

๑๓.

13.

---

ตสฺสา’ปเรน อุทปาทิ’ห เรวตาขฺโยเทวาทิวนฺทิตปโท ภุวิ เทวเทโว,สตฺตุตฺตโม ภวิ ตทา อติเทวนาโมโภวาทิวํสติลโก จตุเวทเวที;

()

此后，名为瑞瓦达(Revata)者出现于世，其足为天人所礼敬，是世间的天中之天。当时，佛种是一位名为阿提提婆(Atideva)的至上众生，他是婆罗门族的荣耀，通晓四吠陀。

---

๑๔.

14.

---

พทฺธญฺชลี สิรสิ ธมฺมกถํ นิสมฺมคนฺตฺวาน ตํ สรณมุตฺตรมุตฺตริยํ;

ทตฺวา’หิปตฺถยิ สุโขธิมโถ มเหสิพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺตี วิสากริตฺถ;

()

他头顶合掌，聆听法说，然后皈依于彼无上皈依处。他作了供养，并向大仙祈求无上安乐。大仙便为他授记道：“你未来将成佛。”

---

๑๕.

15.

---

ตสฺสา’สิ ธญฺญวตินาม ปุรํ ชินสฺสมาตา มเหสิ วิปุลา วิปุโล ปิตา’สิ,สพฺรหฺมเทววรุโณ ภวิ สงฺฆมชฺเฌภทฺทา จ ภทฺทยุคลํ ทุวิธํ สุภทฺทา;

()

胜者的城市名为稻穗城(Dhaññavatī)，母亲是毗普拉(Vipulā)王后，父亲是毗普罗(Vipula)王。僧团中的上首弟子是梵天(Brahmadeva)与瓦儒那(Varuṇa)。上首女弟子是贤善(Bhaddā)与善贤(Subhaddā)。

---

๑๖.

16.

---

ตํ สมฺภโว วสิ อุปฏฺฐหิ นาคโพธิรุกฺโขปฺย’สิติรตนํ ภวิ อตฺตภาโว,อายุปฺปมาณมฺปิ สฏฺฐิสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตาต;

其侍者是桑巴瓦(Sambhava)。菩提树是龙树(Nāga)，身量为八十肘。其寿命为六万岁。曾有三次圣弟子集会。

---

๑๗.

17.

---

ตสฺสา’ปรมฺหิ สมเย ชนปาริชาโตอุปฺปชฺชิ โสภิตชิโน ชิตปญฺจมาโร,อชฺฌายโก สกลเวท มุฬารโภคีพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ชิตนามวปฺโป;

其后，人中的如意宝树、降伏五魔的庄严(Sobhita)胜者出世。当时，佛种是一位名为阿耆多(Ajita)的婆罗门，他学习了所有吠陀，拥有巨大的财富。

---

๑๘.

18.

---

ธมฺมํ นิสมฺม สรเณสุ ปติฏฺฐหิตฺวาสงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํ,ทตฺวา ปธานปณิธาน มกาสิ ธีโรตฺวํ ลจฺฉสิ’ติ วรโพธิ มหาสิ สตฺถา;

()

听闻正法后，他安住于三皈依，对以佛为首的僧团作了盛大的布施。这位智者立下殊胜的誓愿，导师授记道：“你将证得无上菩提。”

---

๑๙.

19.

---

รมฺมํ สุธมฺมมหุ ตสฺส ปุรํ สุธมฺโมราชา อโหสิ ชนโก ชนิกา สุธมฺมาตสฺสา’คฺคสาวกยุคํ อสโม สุเนตฺโตตสฺสาวิกา’คฺคยุคลํ นกุลา สุชาตา;

()

其城名为善法城(Sudhamma)。父亲是善法王(Sudhamma)，母亲是善法(Sudhammā)。其上首弟子双贤是阿萨摩(Asama)与善目(Sunetta)。其上首比丘尼双贤是那拘罗(Nakulā)与善生(Sujātā)。

---

๒๐.

20.

---

นาคสฺส นาคตรุ โพธิ สรีรมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ ตมโตมเถโร,โสปฏฺฐหี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย อริย สาวก สนฺนิปาตา;

()

其菩提树是龙树(nāga)。其身量为五十八肘。名为塔摩塔玛(Tamotama)的长老侍奉他。其寿命为九万岁。曾有三次圣弟子集会。

---

๒๑.

21.

---

อุปฺปชฺชิ ตสฺส อปเรน อโนมทสฺสิพุทฺโธ ปพุทฺธกมลามลนีลเนตฺโต,พุทฺธงฺกุโร ชิตสุราริ ตทานิ ยกฺข-เสนาปตี ภวิ มหิทฺธิมหานุภาโว;

()

其后，无等见(Anomadassī)佛陀出现，其眼如盛开的无垢青莲。彼时，佛种是一位夜叉(yakkha)将军，他降伏了诸天的敌人，具足大神通与大威力。

---

๒๒.

22.

---

สมฺโพธิ มคฺคปุริโส ปณิธานยํ โสสงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํ,ปาทาสิ ติสุ สรเณสุ ปติฏฺฐหิตฺวาพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ ชิโน’พฺรุวิตํ;

()

彼为求正等觉之道而发愿，在安住于三皈依后，他对以佛为首的僧团作了盛大的布施。胜者对他说：“你将成佛。”

---

๒๓.

23.

---

ฐานญฺหิ จนฺทวตินาม ยโสธราขฺยามาตา มเหสิ ยสวา ชนโก ชนินฺโท,ตสฺส’คฺคสาวกยุคํ นิสโภ อโตโมทฺเว สุนฺทรี จ สุมนา จรสาวิกา’สุํ;

()

其城名为旃陀罗瓦提(Candavatī)。母亲是名为耶输陀罗(Yasodharā)的王后，父亲是有名望的国王。其上首弟子双贤是尼萨婆(Nisabha)与阿诺玛(Anoma)。两位上首比丘尼是孙陀利(Sundarī)与苏摩那(Sumanā)。

---

๒๔.

24.

---

โพธี’ปิ ตสฺส กกุโธ มุนิเทหมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ วรุณาภิธาโน,เถโร อุปฏฺฐหิ จ ลกฺขปมาณมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

其菩提树是拘拘陀树(kakudha)。牟尼的身量为五十八肘。名为瓦儒那(Varuṇa)的长老侍奉他。其寿命为十万岁。曾有三次圣弟子集会。

---

๒๕.

25.

---

ตสฺสา’ปเรน ปทุโม ทิปทานมินฺโทชาโต ปพุชฺฌิตมโนปทุโม ปชานํ,ธีโร พภูว วรวารณกุมฺภเภทีสีโห ตทา รุจิรเกสรภารคีโว;

()

其后，莲花(Paduma)佛陀，两足中尊诞生了，他令众生的心莲绽放。彼时，佛种是一位智者，化身为一头雄狮，颈部长有美丽的鬃毛，勇猛得足以击破大象的头颅。

---

๒๖.

26.

---

พุทฺธํ นิโรธสุขเวทิยนํ วตมฺหิสตฺตาหมกฺขิปทูเมหิ ตมจฺจยิตฺวา,จิตฺตํ ปสาทิย ปุนา’คตสาวเกสุสีโห วิภาสิ ปฏิลทฺธวรปฺปทาโน;

()

（那头狮子）以莲花般的眼睛瞻仰着正在体验灭尽之乐的佛陀，持续了七日。心生净信后，他获得了殊胜的授记，在归来的弟子们当中，这头狮子光彩焕发。

---

๒๗.

27.

---

ตสฺสา’สิ จมฺปกปุรํ ปทุมาภิธาโนราชา อโหสิ ชนโก อสมา ชเนตฺตี,สาโลปสาลยตโย วรสาวกา’สุํรามา’ปิ ตสฺส ปรมาสมณิ สุรามา;

()

其城是瞻波城(Campaka)。父亲是名为莲花(Paduma)的国王，母亲是阿萨玛(Asamā)。娑罗(Sāla)与优波娑罗(Upasāla)是其上首弟子。其上首比丘尼是罗摩(Rāmā)与苏罗摩(Surāmā)。

---

๒๘.

28.

---

นาเมนุ’ปฏฺฐหิ วสิ วรุโณ ตมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถมิต มสฺส สรีรมา’สิ,โพธิ’ปิ โสณตรุ ลกฺขปมาณมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

名为瓦儒那(Varuṇa)的长老侍奉他。其身量为五十八肘。菩提树是赤树(soṇa)。其寿命为十万岁。曾有三次圣弟子集会。

---

๒๙.

29.

---

ตสฺสา’ปเรน วรโท มุนิ นารทวฺโหปาปนฺธการนิกรํ ภีทุโร’ทปาทิ,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ขิลฌาตภิญฺญา-ลาภี ปวตฺตผลโภชิ ตโปธนีโส;

()

其后，名为那罗达(Nārada)的牟尼、施予者出现，他破除了罪恶与黑暗。彼时，佛种是一位苦行者之主，他获得了一切禅那与神通，以自然生长的果实为食。

---

๓๐.

30.

---

กตฺวานุ’ฬารปณิธาน มุฬารวิโรทตฺวา สสาวกชินสฺส อุฬารทานํ,ปูเชสิ ตํ สุรภินา หริจนฺทเนนสตฺถาปิ สมฺปติ วิยากรณํ อทาสิ;

()

那位高贵的英雄立下宏大的誓愿，对胜者及其弟子们作了盛大的布施，并以芬芳的黄旃檀香供养他。导师也当即给予了他授记。

---

๓๑.

31.

---

ตสฺสา’สิ ธญฺญวตินาม ปุรํ สุเมโธราชา อโหสิ ชนโก ชนนี อโนมา,ทฺเว ภทฺทสาลชิตมิตฺตวสิ วสิน-มคฺโค’นฺตรา สมณิ ผคฺคุณิ ภิกฺขุนีตํ;

()

其城名为稻穗城(Dhaññavatī)。父亲是善慧王(Sumedha)，母亲是阿诺玛(Anomā)。两位上首弟子是吉祥娑罗(Bhaddasāla)与胜友(Jitamitta)。法古尼(Phaggunī)是上首比丘尼。

---

๓๒.

32.

---

วาเสฏฺฐภิกฺขุ ตทุปฏฺฐหิ รูปกาโยตสฺสา’ฏฺฐสิติรตนํ มหโสณสาขี,โพธิทฺทุโม นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺติปาตา;

()

婆悉吒比丘(Vāseṭṭha bhikkhu)侍奉他。其身量为八十八肘。菩提树是大赤树(mahāsoṇa)。其寿命为九万岁。曾有三次圣弟子集会。

---

๓๓.

33.

---

ตสฺสา’ปเรน ปทุมุตฺตร ธมฺมราชาชาโต ติโลกปทุโม ปทุมปฺปิตงฺฆี,อฑฺโฒ อุฬารวิภโว มหรฏฺฐิโย โสพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา ชฏิลาภิธาโน;

()

其后，莲花上首(Padumuttara)法王诞生，他是三界之莲，足踏莲花。彼时，佛种是一位名为阇提罗(Jaṭila)的大统治者，他富有且拥有巨大的财富。

---

๓๔.

34.

---

สมฺโพธิยา’ธิคม ปจฺจยปตฺถนํ โสวิโรวิธาย ปทุมุตฺตรปาทมูเล,สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส ติจิวรานิปาทาสิ ตีสุรตเนสุ อภิปฺปสนฺโน;

()

那位英雄在莲花上首(Padumuttara)佛的足下，立下了证得正等觉的誓愿。他对三宝具足净信，向以佛为首的僧团供养了三衣。

---

๓๕.

35.

---

ตสฺสา’สิ หํสวตินาม ปุรํ ชินสฺสอานนฺทภุปติ ปิตา ชนิกา สุชาตา,ทฺเว ตสฺส เทวลสุชาตวสิ วสินํอคฺคา ภวึสุ สมณิสฺวามิตาสมา’คฺคา;

()

胜者的城市名为天鹅城(Haṃsavatī)。父亲是阿难(Ānanda)王，母亲是善生(Sujātā)。其上首弟子双贤是提婆罗(Devala)与善生(Sujāta)。上首比丘尼是阿弥陀(Amitā)与阿萨玛(Asamā)。

---

๓๖.

36.

---

ลกฺขายุโก สชยโพธิก วิสาลสาลรุกฺโข อุปฏฺฐหิ มุนึ สุมนาภิธาโน,ตสฺส’ฏฺฐ’สิติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย ภควโต คณสนฺนิปาตา;

()

其寿为十万岁，菩提树为大娑罗树。名为苏摩那者侍奉此牟尼。其身量为八十八肘。世尊曾有三次弟子集会。

---

๓๗.

37.

---

ตสฺสา’ปเรน สมเยน สุเมธนาโมโลกมฺหิ ปาตุภวิ โลกหิตาย สตฺถา,พุทฺธงฺกุโร กิร ตทานฺยุ’ภโต สุชาโตสฺวา’สิติโกฏิวิภโว’ตฺตร มาณโว’สิ;

()

其后，名为善慧的导师为世间利益而出现于世。彼时，佛种是一位名为郁多罗的青年，他出身高贵，拥有八十俱胝的财富。

---

๓๘.

38.

---

วิสฺสชฺชิยาน วิภวํ ตึสติโกฏึทตฺวาน ทานมสฺมํ สุคเต สสงฺเฆ,ปพฺพชฺชิโต ปรมโพธิ มปตฺถยิตฺถพฺยากาสิ โสมุนิ ต’มิชฺฌนภาว’มทฺธา;

()

舍弃三十俱胝财富，对善逝与僧团作布施后，他出家并祈求无上菩提。彼牟尼授记其必将成就。

---

๓๙.

39.

---

รมฺมํ สุทสฺสนมหู นครํ สุทนฺโตตสฺสา’สิ ภูปติ ปิตา ชนนี สุทตฺตา,สงฺเฆสุ’โหสุ สรโณ วสิ สพฺพกาโมรามา ยมานิ ปรมานฺย’ภวุํก สุรามา;

()

其城为悦意的善见城。父亲为善御王，母亲为善施。其上首弟子为萨罗那与萨婆迦摩，上首女弟子为罗摩与苏罗摩。

---

๔๐.

40.

---

โพธี’ปิ นีปตรุ สาครนามเถโร’ปฏฺฐาสิ ตํ นวุติวสฺสสหสฺสมายุ,ตสฺสา’ฒสิติรตนุ’คฺคตมาสิ คตฺตํอาสุํ ตโย สติมโต คณสนฺติปาตา;

()

其菩提树为尼波树，萨伽拉长老为彼佛侍者。其寿量为九万年，身量高达八十八肘。曾有三次具念者之集会。

---

๔๑.

41.

---

ตสฺสา’ปเรน สมเยน ชนปฺปทีโปชาโต สุชาตภควา ชิตปญฺจมาโร,สมฺปนฺนสตฺตรตโต วรจกฺกวตฺติราชา พภูวิ’ห มหาปุริโส ตทาโส;

()

其后，国土之灯、已降伏五魔的善生世尊出世。彼时，此大士为具足七宝之殊胜转轮王。

---

๔๒.

42.

---

ธมฺมา’มเตน มุทิโต รตนทฺวยสฺสทตฺวา สสตฺตรตนํ จตุทีปรชฺชํ,ปพฺพชฺชิ โพธิปณิธึ ปณิธาย ธีมาญตฺวา มหามุนิ ตมิชฺฌนภาวมาห;

他因法甘露而喜悦，为二宝舍弃了具足七宝的四洲王位。智者出家，立下菩提之愿。大牟尼知其必将成就而授记。

---

๔๓.

43.

---

รมฺมํ สุมงฺคลมหู ปุรมุคฺคตาขฺโยราชา ปิตาภวิ ปภาวตินาม มาตา,อคฺคาภวึสุ จ สุทสฺสนเทวเถรานาคา คณสฺสทสิ นาคสมาลเถริ;

()

其城为悦意的善吉祥城。其父为优伽陀王，母名波婆瓦提。上首弟子为善见长老与天长老，上首女弟子为那伽萨玛拉长老尼。

---

๔๔.

44.

---

ตํ นารโทมุนิรุ’ปฏฺฐหิ จ’ตฺตภาโวปณฺณาสหตฺถปมิโต ภวิเวณุโพธิ,ตสฺสา’ภวี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย ธีติมโต คณสนฺนิปาตา;

()

那罗达牟尼为彼侍者。其身量为五十肘，菩提树为竹苇。其寿量为九万年，曾有三次具慧者之集会。

---

๔๕.

45.

---

ตสฺสา’ปเรนิ’ห นิรูปมรูปสาโรชาโตพภูว ปิยทสฺสิสมนฺตทสฺสิ,ธีโร ตทนฺย’ภวิ กสฺสปมาณโว โสเวเทสุ ตีสุ กุสโล กุสลํ คเวสิ;

()

其后，无与伦比、形色殊胜的喜见遍见者降生于此。彼时，有智者为迦叶童子，他精通三吠陀，寻求善法。

---

๔๖.

46.

---

โส โกฏิลกฺขปริมาณธตพฺพเยนสงฺคสฺส พุทฺธปมุขสฺส มหาวิหารํ,กตฺวา ปทาสิ อภิปตฺถิตพุทฺธภาโวพุทฺโธ’ปิ ตปฺปณิธิสิทฺธิ สิยา’ตฺย’ภาสิ;

()

他以价值十万俱胝之财，建造大精舍供养以佛陀为首的僧伽，并希求佛果。佛陀亦言：“汝之誓愿必将成就。”

---

๔๗.

47.

---

จนฺทามเหสิ ชนนี ชนโก ปุทินฺโนราชา พภูว ปุรมสฺส อโนมนามํ,อาสุํ ตทคฺคยุคลานิ สุชาตธมฺม-ทินฺนา คณสฺสทสิ ปกาลิตสพฺพทสฺสิ;

()

其母为旃陀王后，父为苏丁那王，其城名为阿诺玛。其上首弟子为善生与法施，上首女弟子为波迦利多与萨婆达西。

---

๔๘.

48.

---

ตํ โสตวฺหสมโณ สมุปฏฺฐหิตฺถโพธี ปิยงฺคุ ภควา’สิ อสิติหตฺโถ,อฏฺฐาสิก โส นวุติวสฺสสหสฺสม’สฺสอาสุํ ตโย มติมโต คณสนฺนิปาตา;

()

善闻沙门侍奉彼佛。其菩提树是频伽树。世尊身量八十肘高。其寿量九万年，曾有三次具智者之集会。

---

๔๙.

49.

---

ตสฺสา’ปเรน สมเยนุ’ทปาทิ โลเกโลกตฺถสาธนรโต มุนิร’ตฺถทสฺสี,สตฺตุนฺตโม’ปิ นิรติกฺกมธมฺมสิโมเตชิทฺธิมา อิสิ ตทา’สิ สุสิมนาโม;

()

此后，致力于世间利益的义见牟尼出世。彼时，有名为苏西摩之仙人，具大威力，为众生之最，无与伦比。

---

๕๐.

50.

---

อานีย ทิพฺพภวนา กุสุมานิ ตสฺสมนฺทารวานิ สุปติฏฺฐิตปาทปีเฐ,สมฺปูชิยาน ปณิธานมกาสิ สตฺถาตฺวํ มาทิโส’พฺรุวิ ภวิสฺสสิ จา’ยตินฺติ;

()

他从天界带来曼陀罗花，供养于佛陀安立的足座上。他立下誓愿，导师说：“你将来会像我一样。”

---

๕๑.

51.

---

ตสฺสา’สิ โสภิตปุรํ ภวิสาครวฺโหราชา ปิตา ชนติเทวิ สุทสฺสนาขฺยา,สนฺโตปสนฺตสมณา วรสาวกา’สุํธมฺมา ตทคฺคสมณิปฺย’ภวุํ สุธมฺมา;

()

其城为苏毗多，父为萨伽拉王，母为善见王后。上首弟子为桑塔与乌波桑塔沙门，上首女弟子为达玛与苏达玛。

---

๕๒.

52.

---

ตญฺจา’ภโย มุนิรูปฏฺฐหิ โสปฺย’สีติ-หตฺถุคฺคโต สตสหสฺสปมาณมายุ,จมฺเปยฺยสาขิ ภวิ โพธิ สุโพธิเหตุอาสุํ ตโย อริยสวกสนฺนิตา;

()

无畏牟尼为彼侍者。其身量高达八十肘，寿为十万年。为得善菩提，其菩提树为瞻波树。曾有三次圣弟子之集会。

---

๕๓.

53.

---

ตสฺสา’ปเรน อุทปาทิ’ห ธมฺมทสฺสีนิสฺสีมธี’นธิวโร ภวปารทสฺสิ,โส ตาวตึสภวตมฺหิ มหานุภาโวพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา กิร เทวราชา;

()

此后，法见者降生于此，他智慧无边，超越一切，彻见生死彼岸。彼时，佛种在三十三天中是具大威德的天王。

---

๕๔.

54.

---

ทิพฺพานิ คนฺธกุสุมานิ กถาคตสฺสจกฺกงฺกิโตรุจรณมฺพุรุหาสนมฺหิ,ปูเชสิ ทิพฺพตุริเยหิ จ พุทฺธภาวํโส ปตฺถยํ มุนิตมิชฺฌ นภาวมาห;

()

他以天界香花与天乐，供养如来标有轮相之莲足。他希求佛果，牟尼言其必将成就。

---

๕๕.

55.

---

ฐานิยมาสิ สรณํ สุคตสฺส ตสฺสราชา ปิตา’สิ สรโณ ชนนิ สุนนฺทา,อคฺคาภวึสุ ปทุโมวสิ ผุสฺสเทโวเขมา จ ภิกฺขุสมณิสฺว’ปิ สพฺพนามา;

()

其城名为萨罗那。其父为萨罗那王，其母名为善喜。其上首弟子是莲花与普萨迭瓦，上首比丘尼是翅摩与萨婆那摩。

---

๕๖.

56.

---

เถโร สุเนตฺตวิสุโต ตทุปฏฺฐหิ โสลกฺขายุโก’สิ ชยโพธิ ญฺจ พิมฺพิชาโล,ตสฺสา’ปฺย’สิติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

闻名之善眼长老为彼侍者。其寿为十万年，胜菩提树为频毗阇罗树。其身量为八十肘。曾有三次圣弟子之集会。

---

๕๗.

57.

---

ตสฺสา’ปเรน สมเยนิ’ค สิทฺธโพธิสิทฺธตฺถนามวิทิโต อุทปาทิ สตฺถา,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ขีลงฌานลาภีโภชิ ปวตฺติตผลํ วสิ มงฺคลาขฺโย;

()

其后，已证菩提、名为悉达多的导师出世。彼时，佛种为名为曼伽拉之仙人，已得完备禅那，食自生之果。

---

๕๘.

58.

---

สมฺปนฺนคนฺธรสิกํ ปริปกฺกเมกํอานีย โส วิปกุลชมฺพุภลํ วนมฺหา,ปาทาสิ ตสฺส ปณิธีกตพุทฺธภาโวตญฺจานุภุย ภควาปิ วิยากริตฺถ;

()

他从林中带来一个具足香气和味道的成熟阎浮果，供养给世尊，并立下成佛的誓愿。世尊受用后，也为他授记。

---

๕๙.

59.

---

เวหารมาสิ นครํ ชยเสนนาโมราชา อโหสิ ชนโก ชนนี สุผสฺสาภิกฺขูสุ ตสฺส วสิ สมฺพหุโล สุมิตฺโตทฺเว สีวลิ ญฺจ สมณีสุ วรา สุรามา;

()

其城名为韦巴拉。父为胜军王，母名苏帕萨。其上首比丘为桑巴胡拉与苏弥多，上首女弟子为西瓦莉与苏罗摩。

---

๖๐.

60.

---

ตํ เรวโตมุนิ มุนินฺทมุฏฺฐหิตฺถโพธี’ปิ ตสฺส กณิการมภีรุโห’สิ,ลกฺขายุโก ส’นรสารถิ สฏฺฐิหตฺโถอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

瑞瓦达牟尼侍奉彼佛。其菩提树是迦尼迦罗树。彼调御丈夫寿为十万年，身量六十肘。曾有三次圣弟子之集会。

---

๖๑.

61.

---

ตสฺสา’ปเรนิ’ห สมุพฺภวิ นิสฺสนาโมสตฺถา ปสตฺถจรโณ จตุโร’ฆติณฺโณ,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทานิ สุชาตราชาราชญฺญโมฬิมณิลงฺกตปาทปีโฐ;

()

其后，名为提萨的导师降生于此，他行止受赞叹，已渡四暴流。彼时，佛种是善生王，其足座以王冠上的摩尼宝珠庄严。

---

๖๒.

62.

---

หิตฺวา ส’รชฺชมิสิเวยธโร สุธีโรทิพฺเพหิ’เนกกุสุเมหิ ชินํ วชนฺตํ,ปูเชสิ มุทฺธนิ ตมาปวิตานโสภํสตฺถา’ปิ ตปฺปณิธิสิทฺธิ สิยา’ตฺย’ภาสิ;

()

彼大智者舍弃王位，持仙人相。他以众多天花供养行走之胜者，花于其顶，美如华盖。导师亦言：“汝之誓愿必将成就。”

---

๖๓.

63.

---

เขมํ ปุรญฺหิ ชนโก ชนสนฺธนาโมราชา ชเนตฺติ ปทุมา นิชสงฺฆมชฺเฌ,ทฺเว พฺรหฺมเทวุทย วิสฺสุตเถรนาคาผุสฺสา จ อคฺคยุคลานฺย’ภวุํ สุทตฺตา;

()

其城名为稽摩(Khemaṃ)。其父为迦那三达(Janasandha)王，其母名为莲华(Padumā)。其上首比丘为梵天(Brahmadeva)与优陀耶(Udaya)，上首比丘尼为弗沙(Phussā)与善施(Sudattā)。

---

๖๔.

64.

---

ตํ สมฺภโววสิ วสินฺทมุปฏฺฐหิตฺถตสฺสา’สนวฺหตรุ โพธิ ส’สฏฺฐิตตฺโถ,อฏฺฐาสิ วสฺสคณนาย มเหสิ ลกฺขํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

僧婆(Sambhava)侍奉彼调御主。其菩提树为阿萨那(Āsana)树，身量六十肘高。彼大仙寿量十万年，有三次圣弟子集会。

---

๖๕.

65.

---

ตสฺสา’ปเรน ภวสาครปาทสฺสิผุสฺโส มหามุนิริ’หกพฺภุทปาทิ โลเก,ธีโร ตทานิ วิชิตาวิ ชิตาริวคฺโคราชา พภูว สุรราชนิโภ’รุเตโช;

()

其后，已渡生死海之弗沙(Phusso)大牟尼，于此世间出世。彼时，菩萨为一智王，名为维吉塔维(Vijitāvī)，已降伏敌军，具大威力，犹如天王。

---

๖๖.

66.

---

สมฺโพธิ มคฺคปุริโส ปณีธาย ผีตํรชฺชํ วิวชฺชิย ส’ปพฺพชิโต ชนสฺส,อญฺญาย ตีณิปิฏกานิ กเถสิ ธมฺมํวฺยากาสิ ผุสฺสภควา’ปิ’ว ปุพฺพพุทฺธา;

()

彼大丈夫为求正等觉，舍弃广大王国，为众生而出家。他通达三藏，宣说正法。弗沙(Phusso)世尊亦如过去诸佛，为彼授记。

---

๖๗.

67.

---

ตสฺสา’สิ กาสินครํ ชยเสนนาโมราชา ปิตา’สิ ชนติ สิริมา มเหสิ,สงฺเฆสุ’โภสุ’ปิ สุรกฺขิตธมฺมเสตาจาลา ตทคฺคยุคลานิ ตถู’ปญฺจาลา;

()

其城名为迦尸(Kāsi)。其父为胜军(Jayasena)王，其母为师利摩(Sirimā)王后。其上首比丘为善护(Surakkhita)与法将(Dhammasetā)，上首比丘尼为遮罗(Cālā)与优波般遮罗(Upapañcālā)。

---

๖๘.

68.

---

โพธิทฺทุมา’มลกสาขิ สรีรมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ สภิยาภิธาโน,โสปฏฺฐหี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย ภกวโต คณสนฺนิปาตา;

()

其菩提树为庵摩勒迦(Āmalaka)树，身量五十八肘。萨毗亚(Sabhiya)为其侍者。其寿量九万年，有三次世尊的弟子集会。

---

๖๙.

69.

---

ตสฺสา’ปเรน สนรามรสตฺตสาโรสตฺถา วิปสฺสิ’ห สมุพฺภวิ สพฺพทสฺสี,กมฺเมน เกนจิ มหิทฺธิมหานุภาโวพุทฺธงฺกุโร’ภวิ ตทา’ตุลนาคราชา;

()

其后，人天众生之精华、具一切知见之毗婆尸(Vipassī)导师，于此世间出世。彼时，菩萨因某业行，为一无与伦比之龙王，具大神通、大威力。

---

๗๐.

70.

---

องฺคีรสสฺส ฆนกญฺจนหทฺทปีฐํปาทาสิ ตสฺส ขวิตํ รตเนหิ นานา,โส พุทฺธภาวมหิปตฺถิย โพธิสตฺโตวฺยากาสิ ตตฺถสุนิสชฺช ชิโน วิปสฺสิ;

()

彼菩萨供养盎耆罗娑(Aṅgīrasa)一纯金座，其上镶嵌种种珍宝，并发愿成就佛果。毗婆尸(Vipassī)胜者善坐其上，为彼授记。

---

๗๑.

71.

---

ตสฺสา’สิ พนฺธุมตินามปุรํ ตเทว-นาโม ปิตา ชนนิ พนฺธุมตี มเหสิ,ทฺเว ขณฺฑติสฺสวสิโน วรสาวกา’สุํจนฺทา จ ภทฺทยุคลํ ภวิ จนฺทมิตฺตา;

()

其城名为槃头末帝(Bandhumatī)。其父王名为槃头摩(Bandhumā)，其母为槃头末帝(Bandhumatī)王后。其上首弟子为骞荼(Khaṇḍa)与帝沙（Tissa），上首比丘尼为旃陀(Candā)与旃陀蜜多(Candamittā)。

---

๗๒.

72.

---

เทหํ อสิติรตตํ ตมโสกเถโร-ปฏฺฐาสิ โพธิวิฏปี ภวิ กณฺหวณฺฏา,วาสํอกา มุนิร’สีติสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

其身量八十肘高。无忧(Asoka)长老为其侍者。其菩提树为波吒厘(Pāṭalī)树。彼牟尼住世八万年，有三次圣弟子集会。

---

๗๓.

73.

---

ตสฺสา’ปเรน อธิสีลสมาธิปญฺโญสตฺถา สมุพฺภวี สิขี ชนกปฺปสาขี,ธีโร ตทา’ภวิ อรินฺทมนามราชาสทฺโธ ปหูตรตโต รตนตฺตยมฺหิ;

()

其后，具足增上戒、定、慧之尸弃(Sikhī)导师出世。彼时，菩萨为一智王，名为无敌(Arindama)，于三宝具足信心与财富。

---

๗๔.

74.

---

ภิกฺขญฺจ สตฺตรตนาภรณาภิรามํญตฺวาน หตฺถิรตนํ สุคเต สสงฺเฆ,โส พุทฺธภาวมหิปตฺถยิ สตฺตสาโรวฺยากาสิ ลจฺฉสิ สุโขธิปทนฺติ สตฺถา;

()

彼众生之精华，以七宝庄严之象宝及饮食，供养善逝及其僧团，并发愿成就佛果。导师为彼授记：“汝将证得安乐之境。”

---

๗๕.

75.

---

พุทฺธสฺส จาริณวตี นครํ อโหสิมาตา ปภาวติ ปิตา อรุณวฺห ราชา,สงฺเฆสุ’โภสุ อภิภุวสิ สมฺภโว จอคฺคาภวึสุ มขิลาปทุมาภิธานา;

()

彼佛之城为阿രു那婆帝(Aruṇavatī)。其母为光明(Pabhāvatī)，其父为阿രു那(Aruṇa)王。其上首比丘为阿毗浮(Abhibhū)与僧婆(Sambhava)，上首比丘尼为摩企罗(Makhilā)与莲华(Padumā)。

---

๗๖.

76.

---

เขมงฺกโร ชินมุปฏฺฐหิ สตฺตตึส-หตฺถุจฺฉิโต วิชยโพธิ จ ปุณฺฑริโก,โส สตฺตตึสติสหสฺส มิตายุโก’สิอาสุํ ตโย ตทิยสาวกสนฺนิปาตา;

()

安稳(Khemaṅkara)为其侍者。彼佛身量三十七肘高，其菩提树为芬陀利(Puṇḍarīka)树。其寿量三万七千年，有三次弟子集会。

---

๗๗.

77.

---

ตสฺสา’ปเรนิ’ห สมุพฺภวิ เกตุมาลา-พฺยามปฺปภาปริลสํ มุนิเวสฺสภู’ติ,พุทฺธงฺกุโร กิร ตทานิ สุทสฺสนวฺห-ราชา พภูว ปรราชคชินฺทสีโห;

()

其后，毗舍浮(Vessabhū)牟尼于此世间出世，身光一寻，如幢幡鬘。彼时，菩萨为善见(Sudassana)王，于诸王中如狮子王。

---

๗๘.

78.

---

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส สจีวรํ โสทตฺวาน ทานมตุลํ ชินสาสนมฺหิ,สพฺพญฺญุโพธิมภิปตฺถิย ปพฺพชิตฺถพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ธุวนฺติ ตมาหสตฺถา;

()

彼于胜者教法中，以衣物等向以佛陀为首之僧团作无上布施，并发愿求一切知智而出家。导师告曰：“汝必当成佛。”

---

๗๙.

79.

---

ตสฺสา’ปฺย’โนปมปุรํ ภวิ สุปฺปตีโตราชา ปิตา ยสวตี ชนิกา มเหสี,โสณุตฺตรา จ นิชสาวกสาวิกานํทามา มติทฺธิปรมา ปรมา สมาลา;

()

其城名为无譬(Anopama)。其父为善立(Suppatīta)王，其母为名闻(Yasavatī)王后。其上首比丘为苏那(Soṇa)与郁多罗(Uttarā)，上首比丘尼为达摩(Dāmā)与娑摩罗(Samālā)。

---

๘๐.

80.

---

โพธี’ปิ ตสฺส ภวิ สาลมหีรูโห’ป-สมฺปนฺนภิกฺขุ ตทุปฏฺฐหิ สฏฺฐิหตฺโถ,สตฺถา วิหาสิ สมสฏฺฐิสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย ตทิยสาวกสตฺติปาตา;

()

其菩提树为娑罗(Sāla)巨树。优波扇多(Upasanta)比丘为其侍者。彼佛身量六十肘高，住世六万年，有三次弟子集会。

---

๘๑.

81.

---

ตสฺสา’ปเรนิ’กห สมุพฺภวิ สจฺจสนฺโทเวเนยฺยพนฺธุ ภควา กกุสนฺธนาโม,พุทฺธงฺกุโร ภุวิ ตทา’ภวิ เขมราชาทานปฺปพนฺธชลเสกสุโธตหตฺโถ;

()

其后，世尊拘留孙(Kakusandha)于此世间出世，彼乃谛语者、可化导者之亲友。彼时，菩萨于世为稽摩(Khema)王，其手常因布施之水而净。

---

๘๒.

82.

---

โส ปตฺตจีวรปภูติกมนฺนปานํทตฺวา สสาวกชินสฺส ฆรา’ภิคนฺตฺวา,ปพฺพชฺชิ โพธิปณิธึ ปณิธาย ราชาสตฺถาสยา’ตฺย’วจ ตปฺปณิธานสิทฺธิ;

()

彼王供养胜者及其弟子衣钵、饮食等，返回家中后，发菩提愿而出家。导师宣说其大愿必成。

---

๘๓.

83.

---

เขมวหยํ นครมสฺส ปิตา’คฺคิทตฺโตวิปฺโป วิภาวิ อภวิ ชนิกา วิสาขา,สญฺชิวเถรทุติโย วิธุโร จ เถโรสามา ตทคฺคยุคลํ ภวิ จมฺปกาขฺยา;

()

其城名为稽摩婆帝(Khemavatī)。其父为火授(Aggidatta)婆罗门，其母为毘舍佉(Visākhā)。其上首比丘为毗楼罗(Vidhura)与等活(Sañjīva)，上首比丘尼为娑摩(Sāmā)与瞻波迦(Campakā)。

---

๘๔.

84.

---

ตํ พุทฺธิโช ชินมุปฏฺฐหิ ตสฺส คตฺตํตาฬิสหตฺถมิตมาสิ สิริสโพธิ,ตาฬิสหายนสหสฺสปมาณมายุเอโก’ว ตสฺส ภวิ สาวกสนฺนิปาโต;

()

觉生(Buddhija)为其侍者。彼佛身量四十肘高，菩提树为尸利沙(Sirīsa)树。其寿量四万年，仅有一次弟子集会。

---

๘๕.

85.

---

ตสฺสา’ปรมฺหิ สมเย กรุณานิธาโนโลกาภิภู กนกภุธรหาริรูโป,อุปฺปชฺชิ โกณคมโนมุนิ ปพฺพตาขฺโยภุมิสฺสโร ภวิ มหาปุริโส ตทานิ;

()

其后，慈悲之藏、世间之主、身如金山之拘那含(Koṇāgamana)牟尼出世。彼时，大士为山(Pabbata)王。

---

๘๖.

86.

---

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํทตฺวา มหคฺฆวรจิวรสาฏเก จ,โส ปกพฺพชิตฺถ อภิปตฺถิต พุทฺธภาโวพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ ตมาหสตฺถา;

()

彼向以佛陀为首之僧团，布施广大、贵重之上妙衣物，并发愿成就佛果而出家。导师告曰：“汝将成佛。”

---

๘๗.

87.

---

นาเมน โสภวติ ตมฺปุรมุตฺตราขฺยามาตา ปิตา’วนิสุโร ภวิ ยญฺญทตฺโต,หีโยโสตฺตรวสี สมณิ สมุทฺทาตสฺโส’ตฺตรา จ ปรมา ปริสาสุ’โภสุ;

()

其城名为善avati(Sobhavatī)。其父为雅那达多(Yaññadatta)婆罗门，其母为郁多罗(Uttarā)。其上首比丘为毗优沙(Bhiyyosa)与郁多罗(Uttara)，上首比丘尼为娑目陀(Samuddā)与郁多罗(Uttarā)。

---

๘๘.

88.

---

ตํ โสตฺถิโช ชินมุปฏฺฐหิ ตึสหตฺโถองฺคีรโส ภวิ อุทุมฺพรสาขิ โพธิ,โส ตึสหายนสหสฺสมิตายุโก’สิเอโก’ว ตสฺส ภวิ สาวกสนฺติปาโต;

()

安稳(Sotthija)为其侍者。彼盎耆罗娑(Aṅgīrasa)身量三十肘高，其菩提树为优昙婆罗(Udumbara)树。其寿量三万年，仅有一次弟子集会。

---

๘๙.

89.

---

ตสฺสา’ปเรนิ’ห มหามุนิ กสฺสปาขฺโยโลกมฺหิ ปาตุภวิ ขคฺควิสาณกปฺโป,พุทฺธงฺกุโร ภุวิ ตทา’ภวิ โชติปาโลเวเทสุ ตีสุ สกลาสุ กลาสุ เฉโก;

()

其后，迦叶(Kassapa)大牟尼于此世间出世，如犀角独行。彼时，菩萨于世为光护(Jotipāla)，精通三吠陀及一切技艺。

---

๙๐.

90.

---

กลฺยาณมิตฺตทุติโย สุคตํ อุเปจฺจสุตฺวาน ธมฺมมถสาสน โมตริตฺวา,สพฺพญฺญุภาวมฺหิปตฺถยิ มาณโว โสวฺยากาสิ กสฺสปมุนี’ปิ มุนี’จ ปุพฺพา;

()

他以善友为伴，来到善逝处，听闻佛法，然后进入教法。那位青年渴望一切知智。迦叶牟尼和过去的牟尼们都为他授记。

---

๙๑.

91.

---

พาราณสิ นครมาสิ ปิตา จ มาตาทฺเว พฺรหฺมทตฺตธนวตฺย’ภิธานวนฺโต,ภิกฺขุสุ ตสฺส สมณิสฺว’ปิ ติสฺสภาร-ทฺวาชา จ ภทฺทยุคลาตฺย’นุโลรุเวลา;

()

城市是波罗奈城(Bārāṇasī)。父亲是梵授王，母亲是达那瓦提(Dhanavatī)。其比丘弟子中有帝沙（Tissa）与婆罗堕阇(Bhāradvāja)，比丘尼弟子中有贤善的一对，即阿奴罗(Anulā)与优楼频螺(Uruvelā)。

---

๙๒.

92.

---

ตํ สพฺพมิตฺตสมโณ สมุปฏฺฐหิตฺถนิคฺโรธสาขี ชยโพธิ ส’วีสหตฺโถ,ตสฺสา’สิ วิสติสหสฺส ปมาณมายุเอโก’ว’หู อริยสาวกสนฺนีปาโต;

()

那位沙门萨巴弥陀(Sabbamitta)侍奉他。他的菩提树是尼拘陀树，他有二十肘高。他寿命有两万年。他只有一次圣声闻集会。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยติตา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป ทูเรนิทาเน โพธิสตฺตสฺส เสสปณิธาตฏฺฐปน ปวตฺติ ปริทีโป ตติโย สคฺโค.

如是，由名为慧喜(Medhānanda)的修行者所撰写，在为一切诗人带来内心喜悦、作为布施根源的《佛种灯·远因缘》中，阐述菩萨其余誓愿确立过程的第三章完。

---

๑.

1.

---

ทีปงฺกราทิจตุวีสติ พุทฺธปาท-มูเลสุ ลงปณิธาน มหานิธาโน,ลกฺขาธิกํ จตุรสงฺขิยกปฺปสงฺขํปุญฺญาภิสนฺทมภิสงฺขริ โพธิสตฺโต;

()

在燃灯佛等二十四位佛陀的足下，他立下了大愿，如同宝藏。菩萨积累了福德之流，历经四阿僧祇劫又十万大劫。

---

๒.

2.

---

เอตฺถนฺตเร วิวิธพาหิรวตฺถุชาตํสิส’กฺขิมํสรุธิรานิ จ ปุตฺตทาเร,โส ชิวิตมฺปิ กปณฑิกยาจกานํวีโร ปริจฺจชิ ปชาย หิตตฺถเมว;

()

在此期间，那位勇者为了众生的利益，甚至为了贫穷的乞丐们，舍弃了各种外在的物品，包括头、眼、肉、血，以及妻子儿女和自己的生命。

---

๓.

3.

---

ทานาธิมุตฺติปริเยสน วิปฺปเวโสปตฺวา ตโปวนมกิตฺติ ตโปธนสฺส,ติหํ อลตฺถ สกฏาหมโลณฑากํยสฺสา’ภิภูตชฐรสฺส ชิฆจฺฉิตตฺตา;

() (อกิตฺติจริยํ)

苦行者阿吉提(Akitti)舍离了对布施的希求，进入苦行林。因腹中饥饿所迫，他获得了三天的一钵无盐粥水。

---

๔.

4.

---

กนฺตารมคฺค ปฏิปนฺน มนาตปตฺตํปจฺเจก พุทฺธมหิปสฺสิย สงกฺขวิปฺโป,ผุฏฺฐํ สกิจฺจปสุโต สูริยาตเปนโย ฉตฺตุปาหณมทาสิ สุโธตปาณิ;

() (สงฺขจริยํ)

婆罗门商伽(Saṅkha)行走于无伞遮蔽的荒野之道，见到一位为己务奔波、被烈日所灼的辟支佛，便以洗净之手供养了伞与鞋履。

---

๕.

5.

---

ทุพฺภิกฺขปีฬนภเยน กลิงฺครฏฺฐาสํยาจตํ ยทุปคมฺม ธนญฺชยวฺโห,โสณฺฑาย คยฺห นิชมญฺชน นาคราชํโย ทกฺขิโณทก นิเสกมกาสิ ราชา;

() (กุรุธมฺมจริยํ)

因惧怕饥荒的折磨，应羯陵伽国(Kaliṅgaraṭṭha)人民的请求，那位名为达南伽耶(Dhanañjaya)的国王走近他们，牵着自己名为安缮那(Añjana)的象王，行灌水礼将其布施。

---

๖.

6.

---

หุตฺวาน โย มหสุทสฺสน จกฺกวตฺตีราชา กุสาวติปุรมฺหิ ทิวา จ รตฺโต,วตฺถตฺตปานมุปเตสิ จราปยิตฺวาเภรึก อเสสกปณฺฑิกยาจกานํ;

() (มหาสุทสฺสนจริยํ)

他曾是摩诃善见(Mahāsudassana)转轮王，在拘舍婆提城(Kusāvatīpura)日夜不停地击鼓，为所有贫穷的乞丐布施衣食与饮品。

---

๗.

7.

---

โย สตฺตภุมิภุชสาสิ ปุโรหิโต’ปิราชูหิ ลทฺธมขิลํ ธนธญฺญราสึ,สมฺปตฺตยาจกชนสฺส ปริจฺฉชิตฺวาปุญฺญปฺปพนฺธมภิสญฺจินิ โพธิเหตุ;

() (มหาโควินฺทจริยํ)

他曾是七位国王的国师大果文达，将从国王们那里得到的所有财富与谷物，全都布施给前来乞求的人们，为了菩提而积累了相续的福德。

---

๘.

8.

---

ธมฺมานุสาสิ นิมินาม มหีภุโช’ปิสาลํ วิธาย มิถิลาย จตุมฺมุขํ โย,อจฺฉินฺนมตฺถิชนปกฺขิจตุปฺปทานํทานํ ปวตฺตยี ปุรา ททตํ วริฏฺโฐ;

() (นิมิราชจริยํ)

那位教导正法、名为尼弥(Nimi)的国王，在弥提罗城建造了一座四门厅堂，为有需求的人、鸟类与四足动物持续地进行布施；他是古代布施者中的最胜者。

---

๙.

9.

---

โย เอกราชสุตจนฺทกุมารภูโตมุทฺธาภิเสก กรณาย ชเนหิ คจฺฉํ,สํเวชิโต สวิภเว ติภเว’ปิ ยญฺญา-วาฏํ วิธาย’ภิปวตฺตยิ ทานวฏฺฏํ;

() (จนฺทกุมารจริยํ)

他曾为国王独子的月王子，当与众人前去举行灌顶仪式时，他对三界中的所有财富感到震撼，于是建造了祭祀场，持续地进行布施。

---

๑๐.

10.

---

โย วตฺถุสารคหเณน อติตฺตรูโปภุมิสฺสโร’ปิ สิวินาม สุราธิปสฺส,ชจฺจนฺธเวสคหิตสฺส วิโลจนานิอุปฺปาฏยิตฺว ปททํ ลภิ ทิพฺพจกฺขู;

() (สิวิราชจริยํ;

)

名为斯毗(Sivi)的国王，虽为大地之主，却对布施永不满足。他挖出自己的双眼，布施给化现为天生盲者的天主(Sakka)，并因此获得了天眼。

---

๑๑.

11.

---

ทานาธิมุตฺติปรโม สสปณฺฑิโต โยมิตฺเตนุ สาสิย อธิฏฺฐิตุโปสถงฺโค,องฺคารมุทฺธนิ ปปาต สชีวิตาสํหิตฺวา ทฺวิชสฺส ตนุมํสปทาตุกาโม;

() (สสปณฺฑิตจริยํ;

อิติทานปารมีํ)

那位名为萨萨(Sasa)的智者，对布施的决心最为超胜。他教导朋友们并受持布萨，为了将自己的身体血肉布施给一位婆罗门，他舍弃了对生命的希望，跃入炭火堆中。

---

๑๒.

12.

---

โย มาตุโปสกกริ ภิสมุทฺธรตฺโตอนฺธาย หตฺถิทมเกน กเรณุกาย,โสณฺฑาย สุฏฺฐุคหิโต’ปฺย’วิกณฺฑิตสฺสสีลสฺส ขณฺฑนภยา นชเนสิ โกปํ;

() (มาตุโปสกจริยํ)

他曾是孝养盲母的象，在为母亲拔取莲藕时，虽被一位驯象师紧紧抓住象鼻，但因害怕毁坏自己无缺的戒行，而未生起嗔恨。

---

๑๓.

13.

---

โย ภุริทตฺตภุชโค’ปริวมฺมิกฏฺโฐ,สีลพฺพตํ วิสธโร สมธิฏฺฐหิตฺวา,เปฬาย ขิตฺตภุชเค อหิคุณฺฐิกมฺหิสีลสฺส กุปฺปนภเยน ชหาสิ โกปํ;

() (ภุริทตฺตจริยํ;

)

他曾是名为布利达多(Bhūridatta)的龙王，住在蚁丘之上。这位带毒者在受持戒律与誓言时，虽被一位捕蛇人投入筐中，但因害怕动摇戒行而舍弃了嗔恨。

---

๑๔.

14.

---

สีลพฺพตาทิวิภโว ชลิติทฺธิมา โยจมฺเปยฺยนามภุชโค อหิคุณฺฐิกมฺหิ,อิจฺฉานุรูปวิจโร จมรี’ว วาลํสีลํ ชุโคป นปิ ตพฺพธเก จุโกป;

() (จมฺเปยฺยจริยํ;

)

他曾是名为瞻波(Campeyya)的龙王，具足戒律、誓言等财富，神力炽盛。当被捕蛇人抓住，被迫随其意愿而行时，他像牦牛爱护自己的尾巴一样守护着戒行，对折磨他的人也未曾生起嗔恨。

---

๑๕.

15.

---

โย จูลโพธิวิสุโต สมทิฏฺฐหตฺวาสีลพฺพตํ วนมุเปจฺจ วสํ ปิยาย,ตายํ ปสยฺห คหิตาย’ปิ กาสิรญฺญาสีลพฺพิโสธนปโร ปชหิตฺถ โรสํ;

() (จูลโพธิจริยํ)

他曾是著名的“小菩提”(Cūlabodhi)，受持戒律与誓言，与爱妻共住于林中。即使妻子被迦尸国(Kāsi)的国王强行掳走，他为了清净戒行，依然舍弃了愤怒。

---

๑๖.

16.

---

โย ภึสรูปิ มหิโส’ปิ วลิมุขสฺสอาคุํ ติติกฺขมขีลํ ปริสุทฺธสิโล,รุกฺขฏฺฐยกฺขวจนานิ ปฏิกฺขิปิตฺวาตํ สีลภงฺคภยโต ภยโต มุโมจ;

()

他曾是形象可怖的水牛，戒行纯净无瑕。他忍受了一只猴子(valimukha)的冒犯，并拒绝了树栖夜叉的怂恿之言，因害怕毁坏戒行，而使那猴子从恐惧中解脱。

---

๑๗.

17.

---

โย วุยฺหมานมปนีย นทีปวาหามิตฺตทฺทุหึ ปุตสชีวิตทานเหตุ,รญฺญา มุโมจ วธิยํ อวิโกปเนนสีลสฺส รูรุหริโณ’ปิ หริสฺสวณฺโณ, () (รูรุมิคราชจริยํ;

)

他曾是金色的鲁鲁(Ruru)鹿，从河水中救起一个将被冲走的背信弃义之人。后来，他因持戒而不生嗔怒，被国王免于处决。

---

๑๘.

18.

---

โย ทนฺตกฏฺฐสกเลหิ ชฏากุเลหิกุทฺเธน กุฏชฏิเลน กตาหิสาโป,มาตงฺคนามมุนิ สีลธนํ ชุโคปสมฺปาตสาปริปุมิทฺธิพเลน รกฺขํ;

() (มาตงฺคจริยํ;

)

名为马汤伽(Mātaṅga)的牟尼，虽被一位愤怒的、发髻中夹着齿木残片的虚伪结发苦行者(jaṭila)所诅咒，依然守护着戒律的财富，并以抵御来犯的神通之力保护自己。

---

๑๙.

19.

---

มคฺคาวติณฺณมธมํ กลฺหาภีลาสา-สงฺฆฏฺฏิโตภยรถงฺคมธมฺมยกฺขํ,โกปคฺคินา นปริฌาปยมิทฺธิมา โยสีลํ รรกฺข ขลุ ธมฺมิกยกฺขราชา;

() (ธมฺมาธมฺม เทวปุตฺตจริยํ;

)

当在路上与一个渴望争吵、卑劣不义的夜叉相遇，两人的车轮相互碰撞时，那位具足神通者并没有被嗔恨之火所吞噬。他守护着戒行，确实是一位如法的夜叉王。

---

๒๐.

20.

---

โย โปริสาทวสคสฺส ชยทฺทิสสฺสรญฺโญ ปฏิญฺญมธิกิจฺจ วิชิวิตาโส,ขีตฺตายุโธ ตทุปคมฺม อลีนสตฺโตยกฺขํ ทเมสิ นนุ สีลวตํ นิทานา;

() (อลีนสตฺตจริยํ;

)

他曾是无倦王子，为了遵守对受食人夜叉控制的阇耶提舍王(Jayaddisa)的承诺，他舍弃了生命的希望。他放下武器，来到他面前，调伏了夜叉，这难道不是因为戒行的缘故吗？

---

๒๑.

21.

---

โย สงฺขปาลภุชโค นิชโภคปูร-วฺยาภงฺคิภารตรวาหิติ โภชปุตฺเต,การุญฺญมาป อภิคนฺตุมปาทตายสีลสฺส ภงฺคภยโต’ปิ หุตาสเตโช;

() (สงฺขปาลจริยํ;

อิติ สีลปารมึ;

)

彼为桑喀巴拉(Saṅkhapāla)龙王，威力犹如烈火。当为婆罗多(bhārata)之子众所折磨拖拽时，彼心生悲悯，因惧破戒而未反击。（桑喀巴拉行；此为戒波罗蜜。）

---

๒๒.

22.

---

สงฺขารธมฺมขณภงฺคสภาวทสฺสิอุสฺสาวพินฺทุวิลยํ’ว ยุธญฺชโย โย,ราชา ชนสฺส รุทโต ปวิหาย รชฺชํเนกฺขมฺมปารมิมปุรยิ ปพฺพชิตฺวา;

() (ยุธญฺชย จริยํ;

)

彼优陀阇耶(Yudhañjaya)王，见诸行法如露珠消散般刹那坏灭之自性，遂不顾人民哭泣，舍弃王国而出家，圆满出离波罗蜜。（优陀阇耶行。）

---

๒๓.

23.

---

โย โสมนสฺสวิสุโต กุรุราชปุตฺโตทุสฺสีลกุฏชฏิลพฺพจนํ ปฏิจฺจ,รญฺญา นิโยชิตวโธ วธกาวกาสํลทฺธานุสาสิย’ภินิกฺขมิ จตฺตรชฺโช;

() (โสมนสฺส จริยํ;

)

彼为俱卢王子，名闻之索马那萨(Somanassa)，因听信一无戒结发苦行者之言，为王下令处死。于行刑时获得机会开示后，舍弃王国而出家。（索马那萨行。）

---

๒๔.

24.

---

โย กาสิราชตนุโช’ปิ อโยฆราขฺโยอีหํ ภโต จิรมโยฆรวาสหีรู,รชฺชํ ปหาย ปรมํ ปิตรา ปทตฺตํเนกฺขมฺมปารมิปโร วนโมตริตฺถ;

() (อโยฆรจริยํ;

)

彼为迦尸王之子，名阿瑜伽罗(Ayoghara)。彼长养于铁屋中，并为此感到羞愧。彼舍弃父亲所赐之至高王位，进入森林，致力于出离波罗蜜。（阿瑜伽罗行。）

---

๒๕.

25.

---

โย ปญฺจกามคุณทีปนโต’ปทิฏฺฐ-สมฺภตฺตมิตฺตวจนมฺปิ ปฏิกฺขิปิตฺวา,นิทฺธนฺตกญฺจนนิภจฺฉวิ กญฺจนาขฺโยปตฺวา ตโปวนมปพฺพชิ พนฺธเวหิ;

() (ภิสจริยํ;

)

彼名金(Kañcana)，肤色如纯金。彼拒绝忠诚友人所阐明之五种欲乐言，与亲族一同前往苦行林出家。（莲茎行。）

---

๒๖.

26.

---

ปกฺขิตฺตททฺทุลนหารุริวา’นลมฺหิสงฺขารธมฺมวิสเย ปฏิวฏฺฏิตตฺโต,โย โสณภุสุรสุธี วิภวํ ปหายปพฺพชฺชิตุํ สปริโส ปวนํ ชคาม;

() (โสณปณฺฑิตจริยํ;

อิติ เนกฺขมฺม ปารมิ;

)

犹如干草投于火中，彼于诸行之境心生厌离。彼智者婆罗门索那(Soṇa)，舍弃财富，率随从入林出家。（索那智者行；此为出离波罗蜜。）

---

๒๗.

27.

---

โย เสณโก สุธิ ปสิพฺพกคพฺภสายึวิปฺปสฺสิ โมหกลุสิกตมานสสฺส,สปฺปํ สุโฆรมุปทสฺสิย ทีฆทสฺสีปญฺญาสุปารมิมปูรยิ ภุริเมโธ;

() (เสณกปณฺฑิต จริยํ;

)

彼具远见之广慧者，智者舍那(Seṇaka)，向内心为愚痴所染、如卧袋中之维巴西(Vippassi)王，示现一极可怖之蛇，以此圆满无上智慧波罗蜜。（舍那智者行。）

---

๒๘.

28.

---

โย ยํ มโหสธสมาขฺยสุธี สุธีโสอุมฺมคฺคสํวุตนิสคฺควติสโม’ปิ,อุมฺมคฺคโต’ว สพลํ มิถิลาธินาถํปญฺญาปชาปติปติ ริปุโต มุโมจ;

() (มโหสธจริยํ อิติ ปญฺญา ปารมี;

)

彼名闻为马霍萨达(Mahosadha)之智者、智者之王，以地道之计，将弥提罗(Mithilā)王及其军队从敌人手中解救出来。（马霍萨达行；此为智慧波罗蜜。）

---

๒๙.

29.

---

วาเลนุ’ฬารวีริโย วีริเยน โฆรํสํสารทุกฺขมิว โย กิสกาลโก’ปิ,คมฺภีรสาครชลํ สปชานุกมฺปีอุสฺสิญฺจิตุํ สตตมารหิ สตฺตสาโร;

() (กาลก จริยํ)

彼为伟大有情，虽是瘦小之黑鸟(kālaka)，然为悲悯己子，以巨大精进力，恒常舀出深海之水，犹如以精进力克服轮回之剧苦。（小黑鸟行。）

---

๓๐.

30.

---

ราชามหาทิชนโก ชนกุนฺทจนฺโทคมฺภีรภุริสลิลํ สลิลากรํ โย,สูโร’รุพาหุวีริโย วีริยํ ตตารสํสารสินฺธุตรเณ ตรณีสรูโป;

() (มหาชนกจริยํ;

อิติ วีริยปารมิ;

)

大迦那咖(Mahājanaka)王，人民之皓月，彼为英雄，以巨大臂力与精进，渡过深广之大海，其身犹如能渡轮回之海的船。（大迦那咖行；此为精进波罗蜜。）

---

๓๑.

31.

---

โย ขนฺติตินฺตหทโย ยติขนฺติวาทีเฉทาปิเต’ปิ สกลํ สกลตฺตภาเว,สมปูตขนฺติชลเมวภูสํ สิเสจวฺยาปาทปาวกปทิตฺตกลาพุราเช;

() (ขนฺติวาที จริยํ)

彼宣说忍辱之苦行者，忍辱仙人(Khantivādī)，其心沉浸于忍辱。纵然全身被肢解，彼仍以平静清净之忍辱水，大量洒向为嗔火所燃之咖拉布(Kalābu)王。（忍辱仙人行。）

---

๓๒.

32.

---

โย ธมฺมปาลนปโร สุสุ ธมฺมปาโลการาปิเต’ปิ วธเกห’สิมาลกมฺมํ,อาสนฺนตาปนิรยมฺหิ ปตาปราเชขนฺตึ ปวตฺตยิ มนปฺปิตขนฺติเมตฺโต;

() (ธมฺมปาล จริยํ;

อิติ ขนฺติปารมี;

)

彼致力于护法之法护(Dhammapāla)童子，纵为刽子手施以肢解之刑，于临近酷热地狱之暴君前，仍心怀忍辱与慈爱，保持忍耐。（法护行；此为忍辱波罗蜜。）

---

๓๓.

33.

---

โย อนฺตรีปคภยํกรสุํสุมาร-มุทฺธาสมปฺปิตปโท กปิราชภูโต,ทินฺนํ ปฏิญฺญมนุกุพฺพมนญฺญลพฺภํนชฺชา ปปาต ปรตีรมสจฺจภีรู;

() (กปิราช จริยํ)

彼身为猴王，双足踏于河中可怖鳄鱼之首，因畏惧不实语而履行所作之承诺，从河中一跃登上对岸。（猴王行。）

---

๓๔.

34.

---

โย สจฺจปารมิปโร วสิ ปจฺจนาโมสจฺเจน สจฺจมหีสนฺธิย สจฺจทสฺสี,โปรึ สมคฺคกรณึ สิริชมฺพุทีเปสมฺปาลยํ สกลโลกมโวจ วาจํ;

() (สจฺจสวฺภย จริยํ;

)

彼为致力于真实波罗蜜之自在者，名萨遮萨婆耶(Saccasavhaya)，乃真理之见证者。彼以真实立誓，于光辉之瞻部洲(Jambudīpa)维系古老和谐，守护一切世间而宣说此语。（萨遮萨婆耶行。）

---

๓๕.

35.

---

โย วฏฺฏโปตกทิโช อวิรูฬฺหปกฺข-ปาโท’ติขุทฺทกกุลาวกคพฺภสายี,สจฺเจน โสฬสกริสมิตปฺปเทเสทาวคฺคินิพฺพุติมกา ถิรมายุคนฺตํ;

() (วฏฺฏโปตก จริยํ;

)

彼鹌鹑雏鸟，羽翼足爪皆未长成，卧于小小巢中。彼以真实之力，使十六迦里沙(karīsa)范围内之林火熄灭，其效力持续至寿终。（鹌鹑雏鸟行。）

---

๓๖.

36.

---

โย คิชฺฌกากพกพาณกภกฺขภุต-พนฺธุ นิทาฆรวิตาปปริกฺขยา’เป,ริตฺเต สรมฺหิ ปริโมจยิ มจฺฉราชาสจฺเจน’กาลชลทาคมปจฺจเยน;

() (มจฺฉราช จริยํ;

)

彼鱼王之亲族，于干涸湖中，因酷暑骄阳而濒临灭绝，沦为秃鹫、乌鸦、白鹭与猎鹰之食。彼鱼王以真实之力，感得非时之雨云到来，从而解救其亲族。（鱼王行。）

---

๓๗.

37.

---

ทุฏฺฐาหิทฏฺฐวิสเวควิมุจฺฉิตํ โยมณฺฑพฺพตาปสวโร’รสยญฺญทตฺตํ,กตฺวาน สจฺจกิริยํ กรุณาย กณฺห-ทีปายโน มุนิ มุโมจ ตมาปทมฺหา;

() (กณฺหาทีปายน จริยํ;

)

卓越苦行者曼达(Maṇḍabba)之子雅那达多(Yaññadatta)，为毒蛇所咬，因毒发而昏迷。黑岛(Kaṇhadīpāyana)仙人出于悲悯，行真实誓言，将彼从灾难中解救出来。（黑岛仙人行。）

---

๓๘.

38.

---

โย โปริสาทวสโค สุตโสมราชารชฺเช ติโยชนสเต สกชีวิเต’ปิ,สจฺจํ รรกฺข นนุ สจฺจปโร นิราโสทินฺนํ ปฏิสฺสวมุภินฺนมปานุกุพฺพํ;

() (สุตโสมจริยํ;

อิติ สจฺจปารมี;

)

苏陀娑摩(Sutasoma)王落入食人者之手，然彼依然守护真实，纵关乎三百由旬之王国与自身性命。彼致力于真理，毫无执着，履行对双方所作之承诺。（苏陀娑摩行；此为真实波罗蜜。）

---

๓๙.

39.

---

นิพฺพินฺนรชฺชวิภโว ภวภีรูตายโย มูคปกฺขพธิรากติ มูคปกฺโข,นีเต นิขาตุมปกิ สีวถิกาวกาเสทฬฺหํ อธิฏฺฐิตวตํ วต โนชหาสิ;

() (เตมิยจริยํ;

อิติ อธิฏฺฐาน ปารมี;

)

彼提弥耶(Temiya)，因怖畏轮回而厌离王位与财富，遂伪装成哑、跛、聋。当被带至墓地活埋时，彼仍坚守稳固誓愿，绝不放弃。（提弥耶行；此为决意波罗蜜。）

---

๔๐.

40.

---

เมตฺตวิหารปรโม ปิตุรนฺธยฏฺฐิโย โสมโสมฺมยทโย’ปิ สุวณฺณสาโม,วาเฬหิ สมฺปริวุโต ปวเน วิหาริเมตฺตาขฺยปารมิมปูรยิ ปาปภีรู;

() (สุวณฺณสามจริยํ;

)

彼为最上慈住者苏婆那萨摩(Suvaṇṇasāma)，是盲父之杖，苏摩(Soma)与苏摩耶(Sommaya)之依靠。彼为野兽环绕，住于林中，畏惧罪恶，圆满名为慈之波罗蜜。（苏婆那萨摩行。）

---

๔๑.

41.

---

โย เอกราชวิสุโต ภุวิ กาสิราชาเมตฺตากลตฺตทุติโย สกชีวิเต’ปิ,อวฉินฺนรชฺชวิภาเว ปฏิปกฺขราเชเมตฺตาย สมฺผริ สมํ ปริภาวิตาย;

() (เอกราชจริยํ;

อิติ เมตฺตา ปารมี;

)

彼迦尸国王，于世闻名独一王(Ekarāja)，以慈为伴侣。纵王权财富为敌王所夺，于己命亦然，彼仍以平等、已培育之慈心遍满一切。（独一王行；此为慈波罗蜜。）

---

๔๒.

42.

---

ยา โลเมหํสวิสุโต’ปิ ตุลาสริกฺโขมานาวมานนกเรสุ สุเข จ ทุกฺข,วาสํ จวฏฺฐิปริกิณฺณสุสานมชฺเฌเวรํ อเวรมนุเปจฺจ รรกฺขุ’เปกฺขํ;

() (โลมหํสจริยํ;

อิติ อุเปกฺขาก ปการมึ)

彼名闻为身毛竖立(Lomahaṃsa)者，于致敬与不敬者中，于乐与苦中，皆如天平。彼住于骸骨遍布之墓地，不以嗔报嗔，守护舍心。（身毛竖立行；此为舍波罗蜜。）

---

๔๓.

43.

---

โส โพธิยา’ภินิยโต ปริปกฺกญาโณพุทฺธงฺกุโร’ปจิตปารมิตาพเลน,นิชฺฌามตณฺห’สิตกญฺชกฺขุปฺปิปาส-โลกนฺตโรรุนิรเยสุ น ชาตุ ชาโต;

()

彼志求菩提，智慧已熟，身为佛芽，以所积集波罗蜜之力，从未生为焦渴饿鬼、食秽饿鬼或饥渴饿鬼，亦未曾生于世间地狱。

---

๔๔.

44.

---

นาลตฺถ ปณฺฑกนปุํสกมูคปกฺข-ฉจฺจนฺธชาติพธิริตฺถิชฬตฺตภาวํ,โส มกฺขิกามกสกุตฺถกิปิลฺลิกาทิ-ชาตฺยา นปาตุภวิ กีฏปฏงฺคชาตฺยา;

()

彼未曾得黄门、无性者、哑者、瘫者、生盲、生聋、女身或愚痴之身，亦未曾生为苍蝇、蚊子、臭虫、蚂蚁等，或生为昆虫、飞蛾之类。

---

๔๕.

45.

---

นาลตฺถ คนฺธคชโต ปุถุลตฺต ภาวํนาลตฺถ วฏฺฏสุสุกา สุขุมนฺต ภาวํ,นาลตฺถ อุมฺทนมมฺมนกตฺต ภาวํนาลตฺถ เอวมติหีนตรตฺต ภาวํ;

他未曾生为香象般庞大之身，也未曾生为小猪般微小之身，未曾生为蠕虫之身，也未曾生为如此极度卑微之身。

---

๔๖.

46.

---

นาโหสิ มาตุวธโก ปิตุฆาตโก วานาโหสิ สงฺฆภิทุโร อรหนฺตฆาโต,นาโหสิ ทุฏฺฐหทเยน ตถาคตสฺสนาโหสิ สํชนนโก รุธิรสฺส กาเย;

()

彼未曾弑母，亦未曾弑父；未曾分裂僧团，未曾杀害阿罗汉；亦未曾以恶意，令如来身出血。

---

๔๗.

47.

---

กมฺมํ ผขลํ ตทุภยํ ปฏิพาหิโน เยอุจฺเฉททิฏฺฐิคติกา วิหรึสุ เตสํ,ลทฺธึ กทาจิ นปรามสิ สทฺทหาโนกมฺมํ ผลํ นิยตโพธิปรายโณ โส;

()

于彼持断灭见、排斥业与果二者之人，彼从未执取其学说；彼信业与果，以决证菩提为归宿。

---

๔๘.

48.

---

ยสฺมึ ภเว ภวติ นามจตุกฺกมตฺตํตตฺรา’ปิ ปุญฺญกรณตฺถ มสญฺญสตฺเต,อฏฺฐานโต นปฏิสนฺธิมคณฺหิ สุทฺธา-วาเสสุ ปญฺจสุ กทาจิ ปปญฺจภีรู;

()

彼未曾于仅有四名蕴之无色界结生，亦未曾生于无想有情天，以其为不可能处故。畏惧戏论故，彼亦从未于五净居天中结生。

---

๔๙.

49.

---

พุทฺธงฺกุโร นิยตโพธิปโท กทาจิทีฆายุเกสุ’ปิภเวสุ สุขานเปโข,กตฺวา’ธิมุตฺติวจนํ อิธ ชีวโลเกนิพฺพตฺติ โส ติทสปารมิปูรณตฺถํ;

()

作为佛芽，他必证菩提，有时虽生于长寿天，却不期求安乐；他在此生命世界中作出决意，为圆满三十波罗蜜而投生。

---

๕๐.

50.

---

อิจฺเจวํ โส ปุริสนิสโภ ทุปฺปเวสสฺส โพธิ-ปาสาทสฺสา’วตรณสมตฺตึสติสฺเสณิรูปํ,นิปฺผาเทนฺโต ปรหิตรโต ปารมีธมฺมชาตํสํสาเร สํสริ จิรตรํ โฆรทุกฺขํ ติติกฺขํ;

()

如是，彼人中之雄，乐于利他，为入难入之菩提宫殿，成就如三十阶梯之波罗蜜法；彼于轮回中长久流转，忍受剧苦。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป ทุเรนิทาเน ปารมิธมฺมาภิสงฺขรณ ปวตฺติ ปริทีโป จตุตฺโถ สคฺโค.

慧喜（Medhānanda）贤者所造，能令一切诗人心中悦豫之《胜者世系灯》中，远因缘之波罗蜜法成就过程阐明，第四章竟。

---

๑.

1.

---

อตฺถวตฺตปทํ นานาวณฺณมณฺณวชานฺวิตํ,ปตฺถฺยาวตฺตมิวาโหสิ เชตุตฺตรปุรํ ปุเร;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

往昔，胜都（Jetuttara）犹如一首赞颂之诗：其言辞充满意义，其民众阶层各异，其珍宝多如海洋。（双关语）

---

๒.

2.

---

ปริขาเมขลาทาม พทฺธปาการโสณินี,รราช ราชธานี สา วธูว ปติมณฺฑิตา;

()

那座王都，护城河如腰带，城墙如束臀，犹如一位精心妆点的新娘，光彩照人。

---

๓.

3.

---

มณิสิงฺคํสุมาลาภิ พาลํสุมาลิวิพฺภมํ,สสงฺกมณฺฑลํ ตสฺมึ ปลมฺเหสา’ภีสาริกา;

()

城中宝珠、象牙、光芒与花环，展现出朝阳般的光彩；月轮之下，是情人幽会的场所。

---

๔.

4.

---

อินฺทิรามนฺทิรา’มนฺทมณิมนฺทิรสาลินี,เหมทฺธชาวลิ ตสฺมึ กิฬาปยิ กลาปิโน;

()

城中遍布吉祥天女（Indirā）的住所，拥有无数珠宝宫殿；一排排金色的旗幡，引得孔雀嬉戏起舞。

---

๕.

5.

---

รราช นาคราชานํ กปฺปิตาภรเณหิ จ,ทาฐาหิ ทานธาราหิ เมฆวจฺฉนฺตา’ว สา ปุรี;

()

那座城市因其大象而闪耀：它们佩戴着饰物，长着巨牙，流下阵阵体液，犹如降雨的云朵。

---

๖.

6.

---

ตุรงฺคนิกโรณฺฑุตธุลิธูสริตมฺพรํ,นิวาริตาตปํรงฺควิตานสฺสิริมาหริ;

()

成群的骏马扬起的尘土染灰了天空，遮蔽了日光，呈现出舞台华盖般的壮丽。

---

๗.

7.

---

นีลเสวาลธมฺมิลฺลา สมฺผุลฺลกมลา’นนา,ตหิมุปฺปลโลล’กฺขี หํสปีนปโยธรา;

()

那里的女子，发髻如青苔，面容如盛开的莲花，眼波流动如青莲，双乳丰满如天鹅。

---

๘.

8.

---

กิญฺชกฺขราชิรสานารุทฺธโรธนิตมฺพินี,ภิงฺคาลิมณิมญฺชิรา นารี’วา’สุํ สโรชินี;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

莲池犹如女子：莲蕊花丝是她们的腰带，河岸是她们的臀部；蜜蜂的行列是她们叮当作响的珠宝脚镯。（双关语）

---

๙.

9.

---

เกวกลํ กปฺปรุกฺเขหิ วินา สา ราชธานฺย’หุ,วิสาณาราชธานี’ว สพฺพสมฺปตฺติสาลินี;

()

那座王都，除了没有如意树，具足一切财富，犹如毗沙门天（Vessavaṇa）的王都。

---

๑๐.

10.

---

กทาจิ ปุริสาชญฺโญ ราชา’โหสิ ปุเร ตหึ,เวสฺสนฺตโร’ตินาเมน วิสฺสุโต ภุวนตฺตเย;

()

往昔，在那里有一位人中豪杰之王，名为韦桑达拉（Vessantara），闻名于三界。

---

๑๑.

11.

---

กุมาโร’ว สมาโน โส ทานกีฬาปรายโณ,กายูปคานิ ธาตีนํ รตนาภรณานิ’ปิ;

()

当他还是王子时，就热衷于布施之乐，甚至将自己身上的珠宝饰物布施给他的乳母们。

---

๑๒.

12.

---

ขณฺฑาขณฺฑํ กริตฺวาน นวกฺขนฺตุํ กปริจฺจชิ,เอวํ พาหิรวตฺถูนิททนฺโต อฏฺฐวสฺสิโก;

()

彼曾九次，于心中将己身切割成块而行布施。当彼八岁时，即如是布施外物。

---

๑๓.

13.

---

ปาสาทมภิรีหิตฺวา โสนิสชฺชา’ภิยาจนํ,ทสฺสามี’ติ วิจินฺเตสิ สิสกฺขิมํสโลหิตํ;

()

登上宫殿后，彼坐下思惟乞求之事，心念：“我将施予头、眼、肉与血。”

---

๑๔.

14.

---

สุเขธิโต มหาสตฺโต สุกฺกปกฺเข’ว จนฺทิมา,ปาเลสิ ทสธมฺเมน ปตฺวา รชฺชสิรึ ปชํ;

()

在安乐中长大的大士，犹如白月期间的月亮；获得王位荣耀后，他以十法护佑人民。

---

๑๕.

15.

---

นิสชฺโช ปริปาสาเท โส ราชา เอกทา รโห,กามานํ สงฺกิเลสญฺจ โวการาทีนวํ สริ;

()

一日，国王独自坐在宫殿上，思惟欲乐的染污与存在的过患。

---

๑๖.

16.

---

ปพฺพชฺชาหิรโต ราชา นิพฺพินฺโต วิภเวภเว,สมฺปตฺติสารมาทาย หิตฺวา รชฺชสิรึ วรํ;

()

国王乐于出家，厌离一切有生，舍弃殊胜的王位荣耀，摄取出家之精要。

---

๑๗.

17.

---

มตฺตมาตงฺคราชา’ว อคฺคิปชฺชลกานนา,รุทโต ญาติสงฺฆสฺส อคารสฺมา’ภิ นิกฺขมี;

()

犹如狂象王从烈火燃烧的森林中挣脱而出，在亲眷的哭泣声中，他从家中出离。

---

๑๘.

18.

---

จมฺปกาโสกวกุลตรุสณฺฑสุมณฺฑิตํ,สิขณฺฑิมณฺฑลาขณฺฑกีฬํ โกกิลกูชนํ;

()

由瞻波迦（campaka）、阿输迦（asoka）和婆俱罗（vakula）树林所庄严，有成群的孔雀嬉戏，有杜鹃鸟鸣叫。

---

๑๙.

19.

---

อเนกมิคปกฺขีนมาสยํ สลิลาสยํ,วีกาสกุสุมาโมทปฺปวาสิตสมีรณํ;

()

是众多野兽和鸟类的栖息地，有水池，微风吹拂，散发着盛开花朵的芬芳。

---

๒๐.

20.

---

มธุมตฺตา’ลิงฺธงฺการนิพฺภร’มฺพุรุหากรํ,สมฺปาตนิชฺฌรา’ราวคมฺภีรภุริภูธรํ;

()

有蜜蜂嗡嗡作响的莲花池，有瀑布的深山，发出隆隆的巨响。

---

๒๑.

21.

---

ปวเวกกฺขมํ วงฺกปพฺภารํ คิริคพฺภรํ,ทุปฺปเวสปกถํ วงฺกคิรินามตโปวนํ;

()

有适合独处的弯曲山坡和山洞，难以进入，名为弯曲山（Vaṅkagiri）的苦行林。

---

๒๒.

22.

---

ปตฺวา ลทฺเธ’สิปพฺพชฺชา กวิลาโส โส มหีภุโช,จรนฺโต พฺรหฺมจริยํ จิรสฺสํ วีตินามยิ;

()

那位国王到达那里，获得了贤者的出家身份，他犹如迦毗罗娑山（Kavilāsa）一般，长久地修习梵行。

---

๒๓.

23.

---

ตสฺสรญฺโญ มเหสิปิ มทฺทีนาม สุเขธิตา,ปุตฺตธีตูภิสทฺธึ ตํ ตโปวนมุปาวิสิ;

()

那位国王的王后，名为玛蒂(Maddī)，在安乐中长大，她带着儿女，也进入了那苦行林。

---

๒๔.

24.

---

มหิจฺโฉ ปูชโกวิปฺโป ตทา พีคจฺฉทสฺสโน,เยน เวสฺสนฺตโรสตฺตสาโร เตนุปสงฺกมิ;

()

那时，一位贪婪的婆罗门居嘉咖(Jūjaka)，因见其布施之心，便去到韦桑达拉(Vessantara)菩萨所在之处。

---

๒๕.

25.

---

อตฺโถ กมฺมกเรหี’ติ ชราชชฺชริตสฺส เม,ปุตฺตญฺจธีตรํ ยาจี ธีรํ ปตฺวา ทยาปรํ;

()

“我年老体衰，需要仆人。”他来到那位有智慧、充满慈悲的菩萨面前，乞求他的儿女。

---

๒๖.

26.

---

อุโภ กณฺหาชินํ ชาลึ สเสนหภารภาชนํ,สมฺมาสมฺโพธิกาโม โส ตณฺหาทาสพฺยมุตฺติยา;

()

为求正等正觉，为从贪欲的奴役中解脱，他布施了阇利(Jāli)和黑羚(Kaṇhājinā)两个孩子。

---

๒๗.

27.

---

ทกฺขิโณทกสมฺปุตชูชก’ญฺชลิภาชเน,สมปฺปยิตฺถ พนฺธิตฺวา อคมา’ทาย นิทฺทโย;

()

他将净水倒入居嘉咖合掌之中，交出了孩子；那无情之人将他们捆绑起来带走了。

---

๒๘.

28.

---

ทานาธิมุตฺตีวีมํสี วิปฺปากปฺเปนุ’ปาคโต,สํยาจิ เทวราชา’ถ มทฺทิเทวึ ปติพฺพตํ;

()

于是，天王为考验他布施的决心，化为婆罗门来到他面前，向他乞求贞洁的玛蒂王后。

---

๒๙.

29.

---

ทกฺขิโณทกนิทฺโธตหตฺโถ โส ทกฺขิโณทกํ,กตฺวา เทเวสวิปฺปสฺส เทวึ เทโว ปริจฺจชิ;

()

他以净水洗手，为那位天王婆罗门行净水布施，这位天人般的国王舍弃了王后。

---

๓๐.

30.

---

สตฺตกฺขตฺตุํ ปกมฺปิตฺถ ตสฺส ปารมิเตชสา,สาธุสาธูติ ปตฺตานุโมทนฺตี’ว มหีวธู;

()

由于他波罗蜜的威德，大地七次震动，犹如大地之女喊着“善哉！善哉！”表示随喜。

---

๓๑.

31.

---

อิจฺเจวํ ปุริสารญฺโญ ปริปาจินปารมี,มณิรํสิสฺมุชฺโชต ปาสาทสตลงฺกเต;

()

就这样，那位圆满了波罗蜜的人中之王，身处于百座宫殿庄严、宝珠光芒闪耀之处。

---

๓๒.

32.

---

มนฺทมนฺทานิโลณฺฑูต ปญฺจวณฺณทฺธชาลีนํ,มณิกึกิณิชาลานุราวโสตรสายเน;

()

微风轻拂，五彩的旗帜飘扬，宝珠铃网发出悦耳的声音。

---

๓๓.

33.

---

ทิพฺเพหิ นจฺจคีเตหิ วาทิเตหิ มโนรเม,กนฺทปฺปมณฺฑปาการ รงฺคมณฺฑปมณฺฑิเต;

()

有美妙的天界歌舞和乐器演奏，以爱神殿堂般的围墙和舞台所庄严。

---

๓๔.

34.

---

ทิพฺพนฺตทิพฺพราชูนํ อินฺทจาปสเตหิ’ว,จูฬามณีมรีจิหี สมฺพาธีกฬิต’มฺพเร;

()

天界诸天王顶髻宝珠的光芒，犹如百道彩虹，遍满虚空。

---

๓๕.

35.

---

อจฺฉราหิ กุจญฺจนฺทนมิตงฺคีหิ ทูรโต,วิธูตจนฺทิการาชิ จารุจามร มารุเต;

()

有众多天女，胸前涂着檀香；在美丽拂尘扇出的微风中，她们的身影从远处望去，犹如一排摇曳的月光。

---

๓๖.

36.

---

สุตฺตปฺปพุทฺธโปโส’ว ตุสิเต ติทสาลเย,ตโต จวิตฺวา นิพฺพตฺติ หุตฺวา สนฺตุสิต’วฺหโย;

()

犹如从睡梦中醒来的人，在兜率天宫，他从那里命终，投生为名为善喜(Santusita)的天人。

---

๓๗.

37.

---

ทิพฺเพสุ ปญฺจกาเมสุ วสนฺโต ตุสิตาลเย,ปญฺจินฺทฺริยานิ โลเกกโลจโน ปริจารยิ;

()

他住在兜率天宫，享受着天界的五种欲乐，这位世间唯一的眼护持着五根。

---

๓๘.

38.

---

ตทา ทสสหสฺเสสุ จกฺกวาเฬสุ เทวตา,เอกตฺถ สนฺนิปติตา สุตฺวา พุทฺธหฬาหฬํ;

()

那时，一万个世界体系中的诸天人，听到佛陀出世的喧告，都聚集到一处。

---

๓๙.

39.

---

เตโน’ปสงฺกมิตฺวาน เยนา’สิ ปุริสุตฺตโม,กตฺวา ตพฺพทนมฺโภชํ นยนาลิกุลาลยํ;

()

他们来到那位人中至尊所在之处，将他们蜂群般的目光，汇聚于他莲花般的脸庞上。

---

๔๐.

40.

---

จูฬามณิมยุขมฺพุติทฺโธตจรณาสเน,พทฺธญฺชลิปุฏมฺโภชมกุลาติ สมปฺปยุํ;

()

他们在他那被顶髻宝珠光芒所照亮的足座前，献上如莲花花苞般的合十之掌。

---

๔๑.

41.

---

จกฺกวตฺติปทํ สกฺกมารพฺรหฺมปทตยา,นโข มาริส ปตฺเถตฺวา ปารมี ปริปาจิตา;

()

“尊者，您圆满波罗蜜，并非为了希求转轮王位，或帝释、魔罗、梵天之位。”

---

๔๒.

42.

---

เวเนยฺยพนฺธุภุเตน สมฺมาสมฺโพธิมิจฺฉตา,ตยา มาริส กิจฺเฉน ปูริตา ทสปารมี;

()

“尊者，您作为可调伏者的亲友，为求正等正觉，历经艰辛圆满了十波罗蜜。”

---

๔๓.

43.

---

สเทวกสฺส โลกสฺส หิตาย มาตุกุจฺฉิยํ,อุปฺปชฺชตูติ ยาจึสุ ตํธีรํ กรุณาปรํ;

()

“为了世间及其天神的利益，愿您投生母胎！”他们如此向那位充满悲悯的贤智者祈请。

---

๔๔.

44.

---

สตวสฺสายุเหฏฺฐาปิ อุทฺธํ สหสหสฺสโต,ยสฺมา อกาโล พุทฺธานํ ตสฺมา กาลํ วิปสฺสิ โส;

()

因为寿命低于一百岁或高于十万岁，非诸佛出世之时机，所以他观察了时机。

---

๔๕.

45.

---

ยสฺมา อญฺเญสุ ทีเปสุ สมฺพุทฺธา โนปปชฺชเร,ชายนฺติ ชมฺพุทีปสฺมึ ตสฺมา ทีปํ วิปสฺสิ โส;

()

因为正等正觉者不会在其他洲出世，只在瞻部洲(Jambudīpa)出世，所以他观察了此洲。

---

๔๖.

46.

---

ยสฺมา มิลกฺขเทเสสุ นูปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา,ชายเร มชฺฌิเม เทเส ตสฺมาเทสํ วิปสฺสิ โส;

()

因为如来不会在边地出世，只在中部地区出世，所以他观察了此地区。

---

๔๗.

47.

---

ยสฺมา นชายเร เวสฺสสุทฺทตฺวเยสุ ชายเร,ขนฺติเย พฺราหฺมเณ พุทฺธา กุลํ ตสฺมา วิปสฺสิ โส;

()

因为佛陀不会在吠舍或首陀罗种姓中出世，只在刹帝利或婆罗门种姓中出世，所以他观察了种姓。

---

๔๘.

48.

---

ยสฺมา อนญฺญวิสยา กุจฺฉิ สมฺพุทฺธมาตุยา,ตสฺมา อายุปริจฺเฉทวเสน ปสฺสิ มาตรํ;

()

因为正等正觉者的母亲的子宫非他人所用，所以他通过确定寿命来观察母亲。

---

๔๙.

49.

---

โลเกกโลจโน เอวํ กตฺวา ปญฺจาวโลกนํ,ตาสํ ปฏิญฺญํ ปาทาสิ กรุณาปุณฺณมานโส;

()

那位世间唯一的眼这样作了五种观察，他以充满慈悲的心，给予了他们承诺。

---

๕๐.

50.

---

ตปฺปาทตามรสจุมฺพิต โมฬิมาลาสมฺปตฺตเทวปริสา’นฺตรธายิ ตาว,โอคยฺห นนฺทนวนํ ตุสิตาธิราชาตมฺหา จวี มติทยาทยินาสภาโย;

()

那些顶髻花鬘触及他莲花般足部的天人众，随即隐没。那位充满智慧与悲悯的尊者，兜率天主，进入欢喜园(Nandanavana)后，从彼天界命终。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานติทาเน ชินวํสทีเป ทุเรนิทาเน เวสฺสนฺตรจริยปฺปภุติเทวาราธนา ปวตฺติ ปริทีโป ปญฺจโม สคฺโค.

此为由名为梅达难陀(Medhānanda)的沙门所著，能为一切诗人带来内心喜悦之《佛种灯》的深远因缘中，记述以韦桑达拉本生为首、天神祈请事件的第五章。

---

ชินวํสทีเป ทูเรนิทาน ภาโค ปฐโม.

《佛种灯》深远因缘，第一部分。

---

๑.

1.

---

ยา สตฺตสารปภวา สิริชมฺพุทีเปผีตา’มราวติปุรี’ว ปุรีวตํสา,อาทิจฺจวํสิกนรินฺทปเวณิ ภูมิลกฺขฺยาลยา กปิลวตฺถุปุรี ปุเร’สิ;

()

在光辉的瞻部洲(Jambudīpa)，昔有迦毗罗卫(Kapilavatthu)城，此城乃众城之冠，犹如富饶的阿摩罗婆提(Amarāvatī)城，是七宝之源，亦是日种王族世代相承、吉祥天女所居之地。

---

๒.

2.

---

วณฺเณหิ กณฺณสุขสทฺทรเสหิ ชาต-รูเปหิ อตฺถวิสเรหิ ยตีหิ ยุตฺตา,ยา ราชธานิ ปุถุปาณคณปฺปเทหิอาสี (วสนฺตติลกา) รจนา ยเถว;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

此都城，色彩斑斓，具悦耳之声与美味，形貌优美，义理深广，贤者云集，众生熙攘，宛如一首《春日庄严》(Vasantatilakā)诗篇。（此为双关语）

---

๓.

3.

---

ปาจีทิสาภุชลตาย มหียุวตฺยาสนฺนทฺธสงฺขวลยสฺสิริมาวหนฺตํ,ยสฺสา สุธาสุปริกมฺมกตํ รราชปาการจกฺกมจลํ มกุฏานุการํ;

()

其坚固的环形城墙，以白灰善加涂饰，犹如宝冠，为大地少女东方的臂蔓，增添了紧扣其上的螺镯之美。

---

๔.

4.

---

ยสฺสา รราช ปริขา นครินฺทิรายกิญฺชกฺขิญฺชริตตีรทสาภิรามา,สํสิพฺพิตาลิวิตฺตีมณิตนฺตุปนฺตีปาการโสณิภรโต คลิตมฺพรํ’ว;

()

其护城河环绕王城，光华灿烂，河岸因花粉而呈棕黄色，景色宜人，犹如一件从城墙的宽阔腰部滑落的衣裳，上面缀有由蜂群串成的宝石线。

---

๕.

5.

---

กนฺทปฺปทปฺปมทิรามทมตฺตธุตฺตามนฺทานิเลริตสุนีลลตาวิตานํ,ยสฺมึ วิโลลนยนญฺชลิปิยมานํอาปานภุมินิภโมปวนํภชึสุ;

()

城中，被爱欲傲慢之酒灌醉的浪子们，在微风吹拂的深蓝色藤蔓棚架下，享受着如同酒馆般的园林，以摇曳的眼波为杯而饮。

---

๖.

6.

---

มตฺตงฺคนาย นวโยพฺพนคพฺพิตายรงฺคาลยคฺคมณิทปฺปณพิมฺพิเตหิ,ยา ราชธานิ ฆนปีนปโยธเรหิโสมฺมานเนหิ ภชิ มานสวาปิโสภํ;

()

那座都城，因其舞榭顶上宝镜中映出的、犹如青春得意醉女般的温柔面庞与丰满胸脯，而拥有了马纳萨(Mānasa)神湖般的美景。

---

๗.

7.

---

สงฺกปฺปิตาภรณรํสิ สเตรตาลีทาฐาพลากวิสรา มทวุฏฺฐิธารา,ยสฺมึ ปุเร ฆรมยูรกุลํ อกาเลกีฬาปยึสุ วรวารณวาริวาหา;

()

城中，犹如神象的乌云，以意想饰品之光为闪电，以列队白鹤为象牙，以降洒情液为甘霖，引得家养孔雀错时起舞。

---

๘.

8.

---

ปาการจกฺกพหินิคฺคต มุคฺคราคํยสฺมึ ตุรงฺคนิกรุทฺธฏธูลิชาลํ,รจฺฉาวตารชนตาย ขณํ ชเนสิภีตึ ปทิตฺตปลยานลชาลโสภํ;

()

城中，马群自城墙外奔腾而出，扬起的红褐色尘土弥漫，其状犹如末劫之火，令街上行人一时惊惧。

---

๙.

9.

---

ยสฺมึ วิมานมณิสิงฺคชุติปฺปพนฺธ-สญฺจุมฺพิตํ ชิตรวึ หริณฺฑกพิมฺพํ,นารีชนานนสโรชกตาวมานํโกธาภิภุตมิว วณฺณวิการมาป;

()

城中，月轮光华胜过骄阳，又与宫殿的宝顶光辉交相辉映，却因不敌仕女们的莲花娇颜而受辱，仿佛被嗔怒所染，颜色都黯淡了。

---

๑๐.

10.

---

ยตฺถิสฺสเรหิ สมธิคฺคหิตานิ ตุงฺค-เกลาสกุฏธวลาติ มโนหราติ,นิจฺจํ สุธาสุปริกมฺมกตานิ จา’สุํลกฺขีนิเกตนนิภานิ นิเกตนานิ;

()

城中富人所居的宅邸，高耸而洁白，一如凯拉萨(Kelāsa)山峰，悦人心意，常以白灰精心修饰，宛如吉祥天女的住所。

---

๑๑.

11.

---

ยตฺถินฺทนิลมณิมาปิตมณฺฑปคฺเคเหมทฺธชาวลิปริพฺภมณํก ปุรมฺหิ,ชีมูตกูฏปมุเข สตวิชฺชุมาลา-ลีลาวหํ วิรหินีนมฆํ ชเนสิ;

()

城中，蓝宝石所建的亭台顶上，金幡飘扬，宛如乌云峰顶的百道闪电，徒然引起离妇的哀愁。

---

๑๒.

12.

---

สญฺฌานุราคมณิโตรณทีธิตีหิภินฺนนฺธการนิกรา’ขิลนาครานํ,ยา ราชธานิ ชนยนฺติปิ ตุงฺคตุฏฺฐึปีตฺยา นวาสิ รชนีสฺม ภิสาริกานํ;

()

那都城，以其宝门楼上如暮色般艳丽的宝石光辉驱散了黑暗，为所有市民带来了极大的满足，但在夜晚，这对于需要幽会的女子来说，却不是一件乐事。

---

๑๓.

13.

---

เสวาลเกสรสมากุลตีรภาคาสมฺผุลฺลรตฺตปทุมุปฺปลกลฺลหารา,หํสาลิสารสสโมสรณาภิรามายสฺมึ สุนิมฺมลชลา กมลากราสุํ;

()

城中莲池，池水清澈，池岸长满水藻与花蕊，红莲、青莲、白莲盛开，天鹅与沙拉斯鹤云集，景色宜人。

---

๑๔.

14.

---

ยสฺมึปุเร กุลวธูวทนมฺพุชานํลทฺธุํ นิรูปมสิรึ ภุสมุสฺสหนฺตา,ยาวชฺช เสตสรสิรุหสีตรํสีอญฺโญญฺญพทฺธปฏิฆา’ว วชนฺติ นาสํ;

()

城中，白莲与月亮极力想要企及贵妇们莲花脸庞的无上之美，却因相互嫉恨，双双走向毁灭。

---

๑๕.

15.

---

ยสฺมึ สุวณฺณมกณิรูปิยวํสวณฺณ-มุตฺตาปวาฬจชิเรหิ มหารเหหิ,นานาปณา สุขุมกาสิกสาณหงฺค-โกเสยฺยโขมวสเนหิ’ภวุํ ปปุณฺณา;

()

城中，各种商店充满了贵重的金、宝、银、竹色宝、珍珠、珊瑚、金刚石，以及由精细的迦尸(Kāsika)布、麻布、丝绸和亚麻布制成的衣物。

---

๑๖.

16.

---

จกฺกาสิสตฺติธนุกุนฺตคทาทิภตฺถาสนฺนทฺธเหมกวจา วิชิตาริวคฺคา,สงฺคามสาครสมุตฺตรณาติสุราโยธา ยหึ ปุรวเร อกรึสุ รกฺขํ;

()

在那座卓越的城市里，战士们守护着它：他们手持轮、剑、矛、弓、枪、棍棒等武器，身穿黄金甲，战胜了敌军，并且极为英勇，足以跨越战场之海。

---

๑๗.

17.

---

ผูฏฺฐา ก วาฏนิกเฏ มณิมนฺทิรานํกปฺปาสปฏฺฏธวลา สรทพฺภราชี,ยสฺมึ ขณํ ชวนิกาสิริมาทธานาถีนํ ชุโคป มธุเปหิ มุขมฺพุชานิ;

()

在那座城市里，一列洁白如棉布的秋云，飘到珠宝殿堂的门楼附近，一时呈现出帷幕的美态，保护着女士们的莲花脸庞免受蜜蜂的侵扰。

---

๑๘.

18.

---

นิพฺพิทฺธวีถิวิสเรหิ สุสชฺชิเตหินิจฺจุสฺสวาย ปุรมุสฺสิตโตรเสหิ,โภคินฺทโภคนิกเรหิ รสาตลํ’วยํ สมฺปสาริตผเณหิ พภุว รมฺมํ;

()

那座城市令人愉悦，它有宽阔无瑕、装饰精美的街道，高耸的牌楼，并且节庆不断；它就像地底世界一般，有着龙王(Bhoginda)展开头罩的无数盘曲身体。

---

๑๙.

19.

---

ยสฺมึปุเร วิวฏมนฺทิรชาลกานํอุทฺธูตธุลิมลินีกฬิตาลกานํ,นารินมินฺทุรุจีรานน ทปฺปเณสุโลกสฺส โลจนมณิ ปฏิพิมฺพิตา’สุํ;

()

在那座城市里，世人的眼眸，都映照在那些女子的明镜般美丽如月的脸庞上；她们站在敞开的宫殿窗前，发卷被扬起的灰尘所染，却也成了一种装饰。

---

๒๐.

20.

---

คมฺภีรสงฺขปฏภทฺธนิภูริโฆสํเกลาสกูฏธวลาลยเผณปิณฺฑํ,ยํ ปุณฺณสตฺตรตนํ ปุรขีรสินฺธุํลกฺขี อลงฺกริ ตุรงฺคตรงฺคเวคํ;

()

那座城市，就如乳海一般：其巨大的声响，有如海螺和大鼓的深沉之音；其洁白的宫殿，有如凯拉萨(Kelāsa)山顶的泡沫；其充满了七宝；其骏马迅疾如波涛；并由吉祥天女(Lakkhī)所妆点。

---

๒๑.

21.

---

เรณุปฺปพนฺธมลินํ กวนราชินีลํมธวาติมตฺตมธุปํ ปทุมาภิรามํ,ยํ ราชหํสภชิตํ อวติณฺณโลกํอาสิ ปุรํ วิกจกญฺชวนํ ยเถว;

() (สิเลสพนฺธนํ;

)

那座城市降临世间，恰如一片盛开的莲花林：它因不断的尘埃（或花粉）而蒙尘；因水道（或水色）而显深蓝；因嗜酒者（或蜜蜂）陶醉于美酒（或花蜜）而喧闹；因莲花而美丽；为君王（或王雁）所常驻。（双关语）

---

๒๒.

22.

---

ยสฺมึปุรมฺหิ รตนุชฺชลนีลกณฺฐาราคาวมทฺทิตธรา’วิวฏทฺวิชาลิ,อาสุํปโยธรภรา’วิรฬปฺปเทสาสมฺปตฺตวุฏฺฐิทิวสาวิยมาตุคามา;

() (สิเลสพนฺธนํ;

)

在那座城市里，女人们就像雨季来临的日子：她们的脖颈因珠宝而闪耀，如同雨天的孔雀；她们的嘴唇因激情而红润，如同雨后大地上的红虫；她们露出牙齿，如同天空中成行的白鹭；她们胸部丰满，如同承载雨水的乌云；她们成群结队，如同密布的云层。（双关语）

---

๒๓.

23.

---

ธมฺมานุธมฺมปฏิปตฺติ ปรายณสฺสสํสารภีรุกชนสฺส ตโปวนาภา,ยา ราชธานิ ปจุรนฺธปุถุชฺชนานํอาปานภุมิว พภูวุ’ภยปฺปการา;

()

那座都城兼具两种特性：对于致力于随法而行、畏惧轮回的人们，它犹如一座苦行林；而对于众多盲目的凡夫，它又像一处酒肆。

---

๒๔.

24.

---

พุทฺธงฺกุรสฺส รวิวํสปภงฺกรสฺสสมฺมา สุขานุภาวนาย สุภุมิภุตา,โภ ยาทิสิ กปิลวตฺถุปุริ ปุเร’สิธมฺมสฺสภาวมธุนา ปริทีปเย สา;

()

哦，昔日的迦毗罗卫(Kapilavatthu)城，曾是那位太阳王朝的光明创造者、未来佛陀体验正乐的沃土！愿它如今能阐明诸法的实相！

---

๒๕.

25.

---

ตสฺมึ พภูว นคเร นคราธิราเชราชา สุนีติจตุโร จตุสงฺคเหหิ,ธมฺเมน สพฺพชนรญฺชนโก กทาจิสุทฺโธทนวฺหวิสุโต รวิวํสเกตุ;

()

在那座众城之王般的城市里，曾有一位国王，他是太阳王朝的旗帜，以净饭(Suddhodana)之名为人所知。他善于治理，以四摄法如法地取悦所有人民。

---

๒๖.

26.

---

ทิสฺวา’วตารกลุสิกตมตฺตภาวํอุกฺกณฺฐิเต’ว กมลา กมลาปติสฺส,ภูปาลิปาลิภชิตํ จรณารวินฺทํสํเสวิ ยสฺส รวิวํสธชสฺส รญฺโญ;

()

莲华女神(Kamalā)，莲华之主（太阳）的配偶，看见太阳在西沉时自身变得黯淡污浊，仿佛心生不满，便转而侍奉那位太阳王朝的旗帜——净饭王；他的莲足为诸王所礼敬。

---

๒๗.

27.

---

ยสฺสา’วนีสกวิโน กวิกณฺฐภุสาวาณิวธู มธุรโกมกลกตฺตวาณี,ปตฺวา จตุมฺมุขมุขมฺพุชกานนมฺหาหํสีว มานสตฬากมลงฺกริตฺถ;

()

言语女神(Vāṇivadhū)，诗人喉中的庄严，其言语甜美、温柔、巧妙，她离开了四面梵天(Catummukha)的莲口森林，来到这位诗人国王的口中，就如同天鹅来到玛那斯湖(Mānasa)一样。

---

๒๘.

28.

---

สพฺพาริทปฺปมถโนปริ เอกธตฺวาอชฺฌตฺติการิปราชิยมปฺปสยฺหํ,สํสุทฺธจิตฺตนิกเส นิสิเตน ตาวปญฺญายุเธน อวธิตฺถ มหีภุโช โย;

()

那位大地的主人，在彻底粉碎所有外敌的傲慢之后，便以在纯净之心的试金石上磨砺的智慧之剑，摧毁了那难以征服、无法战胜的内在之敌。

---

๒๙.

29.

---

ยสฺมา มหีปติมหีธรโต อุเปกฺขา-เวฬาตลาวธิ ทยาสลิเลน ปุณฺณา,เมตฺตาสวนฺติ ปภวา มุทิตุมิมาลาอชฺโฌตฺถริตฺถ ภุวนตฺตยคํชโนฆํ;

()

从那位如大山般的国王，涌现出慈爱之河，其河充满了悲悯之水，掀起喜悦的波涛，直至舍(upekkhā)的岸边，淹没了三界中的芸芸众生。

---

๓๐.

30.

---

สมฺปนฺนทานสทนมฺพุธเรหิ ยสฺสทานาธิมุตฺติปรมสฺส มโนทเหสุ,ตณฺหาตฏานิ กปณทฺธิกยาจกานํหินฺนานิ สตฺตรตนมฺพุนิปาตเนน;

()

那位对布施有最高决意的国王，从其作为布施堂的云朵般的心湖中，降下了七宝之雨，冲垮了贫者、富人和乞丐们贪爱的堤岸。

---

๓๑.

31.

---

ยสฺสินฺทนีลนยนํ รชตาวทาต-ทนฺตํ สุวณฺณวทนญฺจ ปวาฬสีสํ,มุตฺตามยงฺควยวํ รตเนหิ นานาเทหํ สุมาปิตมิวาสิ ปิตามเหน;

() (สีเลสพนฺธนํ)

他的身体仿佛由造物主(Pitāmaha)用各种珍宝精心打造而成：双眼是蓝宝石，牙齿是洁白的银，脸庞是黄金，头是珊瑚，肢体是珍珠。（双关语）

---

๓๒.

32.

---

ยสฺสาติปณฺฑรยโสวิสโร’สธีโสสเงกฺกาจิตานนสโร’รินราธิปานํ,โสกนฺธการภิทุโร ริปุราชินีนํอาสาครนฺตปถวึ ปริธิกริตฺถ;

()

他那极为洁白的名声，如同草药之主（月亮），使敌国君王的莲花脸庞为之闭合；它驱散了敌国王后们悲伤的黑暗，并将远至海洋的大地当作自己的衣裳。

---

๓๓.

33.

---

ราชญฺญฉปฺปทกุลํ สกลํ ปเทส-รชฺชาธิปจฺจมกรนฺทรสาภิลาสํ,ยสฺสตฺตภาวกมลากรผุลฺลิตานิสํเสวิ จารุจรณมฺพูรุหานิ ภตฺยา;

()

所有刹帝利(Rājañña)部族，如同渴望着邦国统治权花蜜的蜜蜂，都虔诚地侍奉着他那从其生命莲池中绽放的美丽莲足。

---

๓๔.

34.

---

เสตาตปตฺตมิว วิสฺสุตกิตฺติปุญฺชํกตฺวา’สิปตฺตมิว ปาวกภีมเตชํ,ยสฺมึ สรชฺชมนุสาสติ เสสภูปาฉตฺตาสิภูสิตกรา สกกิงฺกรา’ว;

()

当他统治自己的王国时，他将自己远扬的声誉作为白伞，将自己如火的威严作为利剑，因此其余的君王，虽然手中也持着伞与剑作为装饰，却都像是他的仆人。

---

๓๕.

35.

---

ทฺวารานิ’เนกกปณฺฑิกยาจกานํอุคฺฆาฏิโตปฺย’วิรตํ รตนาลเยสุ,สทฺธาทิสตฺตธนรกฺขณตปฺปโร สํทฺวารตฺตยํ ปิทหิ โย กปิลาธินาโถ;

()

他为无数贫者与乞丐，恒常敞开珍宝府邸的大门；但为守护信等七圣财，那位迦毗罗主(Kapilādhinātha)紧闭了三门。

---

๓๖.

36.

---

ยสฺสุสฺสิตทฺธนุเอโณ ปพลาริวคฺคํวิสฺสฏฺฐาพาณวิสรพฺพิสมุพฺพหนฺโต,ภสฺมิกริ กริกรายตปีนพาหุ-สปฺโป สุโผฐิตชิยาปริผนฺทชิวฺโห;

()

他那如象鼻般长而粗壮的手臂是条巨蛇，其舌是那被猛力拉动而振颤的弓弦；他举起坚固的弓，射出如毒般的箭雨，将强大的敌军化为灰烬。

---

๓๗.

37.

---

ลกฺขีนิธานนครณฺณวปาตุภูโตมนฺตินฺทกูฏสิขรีวลยาวุโต โย,วาลคฺคมตฺตมฺปิ ราชสิเณรุราชาโกธานิเลน ริปุรญฺญมกมฺปิโย’สิ;

()

他从吉祥宝藏之城的海洋中出现，为曼陀罗(Mantinda)群峰所环绕；这位国王如须弥山王，敌王的愤怒之风不能动他分毫。

---

๓๘.

38.

---

ภสฺมิกตาขีลวิปกฺขนรินฺทกฏฺโฐโกธานโล สรสมีรณภาวิโตปิ,นิพฺพายิ ปคฺฆริตพปฺปชเลหิ ยสฺสโลลพฺพิโลจนฆเฏหิ วิปกฺขถีนํ;

()

他那将所有敌王当做柴薪焚烧成灰的愤怒之火，即使被激情之风所助长，最终也被敌方女人们颤抖的、如水瓶般的双眼所流淌的泪水熄灭了。

---

๓๙.

39.

---

สนฺนีติมคฺคชลิตุคฺคมติปฺปทีโปกิตฺติปฺปพนฺธธวลีกตชิวโลโก,ราชินฺทโมฬิมณิลงฺกตปาทปีโฐธมฺเมน รชฺชมนุสาสิ จิรํ สราชา;

()

他是善政之道上点燃的智慧明灯，以其不绝的声誉光耀了世间；他的脚凳为众王之冠上宝珠所严饰。那位国王长久地以法治理国家。

---

๔๐.

40.

---

ตสฺสติปีวรปโยธรภทฺทกุมฺภ-ทฺวนฺทาติภารวิรฬีกตมชฺฌภาคา,นิทฺโทสพาลรวิมณฺฑลจารุคณฺฑาทิพฺพจฺฉราชิตวิราชิตรูปโสภา;

()

她丰满的双乳如吉祥宝瓶，其重量使腰肢显得纤细；她无瑕的面颊美如初升的太阳，其容貌之美胜过天女(accharā)，光彩照人。

---

๔๑.

41.

---

สมฺผุลฺลนีลกมลามลนีลเนตฺตาโอลมฺพมานมณิกุณฺฑลลมฺพกณฺณา,มุตฺตาวลิวทสนาวลิ หํสเธนุ-เหลาปหาสคมนา มุทุจารุวาณี;

()

她深蓝色的双眼纯净无瑕，如同盛开的青莲；长长的耳朵上悬挂着珠宝耳环；她的齿列如一串珍珠；她的步态优雅堪比天鹅，言语温柔悦耳。

---

๔๒.

42.

---

พิมฺพาธรา ชลธรายตเกสปาสาโสวณฺณทปฺปณนิภานนจนฺทพิมฺพา,สนฺนีรปุปฺผมกุโฬปมจารุชงฺฆากนฺทปฺป มงฺคลสิลาตลโสณิภาคา;

()

她的嘴唇如频婆果(bimba)，长发如雨云；她月亮般的脸庞如一面金镜；她优美的腿肚如含苞待放的花蕾，她的臀部如爱神(Kandappa)的吉祥石板。

---

๔๓.

43.

---

นาภาลวาฬรุหนีลตมาลวลฺลี-ลีลาวินทฺธนวโกมลโรมราชี,ลาวณฺณวาริธิตรงฺคภุชา’ภินีล-สุพฺภุลตามกรเกตนจาปรูปา;

()

她肚脐上新生而柔软的毛发犹如一排优雅缠绕的深蓝色多摩罗(tamāla)藤蔓；她的手臂是魅力海洋中的波浪；她那极黑的秀美眉毛，其形状犹如爱神(Makaraketana)的弓。

---

๔๔.

44.

---

ภุปาลวํสกมลากรราชภํสิมายาวธุ อิว สุชมฺปติโน สุชาตา,จนฺทสฺสโกมุทิ’ว วิชฺชุริว’มฺพุทสฺสรญฺโญ’ติจารุจริตาสิ ปิยา มเหสิ;

()

您是王室莲池中的天鹅，如同摩耶(Māyā)夫人，如同善生(Sujātā)之于其夫；如同月亮的光明，如同云中的闪电。您是国王宠爱的皇后，品行极为美好。

---

๔๕.

45.

---

ตสฺมึ นโคปมฆเร นคเร ตทาสิอาสาฬฺหิมงฺคลมโห ทิวสานิสตฺต,มิลาสุคนฺธปรมํ วิคตาสวํ ตํนกฺขตฺตกีฬมกริตฺถ มเหสิ มายา;

()

当时，在那有着如山般房屋的城中，举行了为期七天的阿沙荼(Āsāḷhi)吉祥节。摩耶王后参与了那场星宿庆典，庆典中充满了最上等花环的芬芳，并且禁绝了酒饮。

---

๔๖.

46.

---

วุฏฺฐาย สตฺตมทินาคตปุณฺณมายปาโต สุคนฺธปริวาสิตวารินา สา,กตฺวา สินานมตุลํ กปณฺฑิกานํทานํ อทาสิ จตุลกฺขธนพฺพเยน;

()

第七日是月圆之日，她清晨起身，用香水沐浴。沐浴后，她花费四十万钱财，对贫者们作了无与伦比的布施。

---

๔๗.

47.

---

วตฺถาหเตหิ สุนิวตฺถสุปารุตา สาภุตฺวา’คฺคโภชนมธิฏฺฐิตุโปสถ’งฺคา,นิทฺทาตุรา สุปินโมวรกํ ปวิสฺสกลฺยาณมทฺทส สิรีสยเน นิปนฺนา;

()

她身着新衣，穿戴整齐，享用上等食物后，持守布萨(uposatha)之戒。倦意袭来，她进入卧房，躺在华丽的卧榻上，做了一个吉祥的梦。

---

๔๘.

48.

---

เนตฺวา นิปนฺนสยนํ หิมวนฺตปสฺเสเหฏฺฐา วิสาลตรสาฬมหีรุหสฺส,นํ สฏฺฐิโยชนกจารุมโนสิลายํอาโรปยึสุ จตุโร กิร เทวราชา;

()

据说，四大天王将她连同卧榻带到喜马拉雅山旁，在一棵巨大的娑罗树下，将她安置在一块方圆六十由旬、美丽的红石(manosilā)上。

---

๔๙.

49.

---

เนตฺวา มนุสฺสมลสํหรณาย ตมฺหา’โนตตฺตนามรหทํ สุนหาปยิตฺวา,เทวิตฺถิโย สปทิ ทิพฺพมเยหิ เนสํวตฺเถหิ คนฺธกุสุเมหิ อลงฺกริตฺวา;

()

之后，天女们为了去除她人间的垢染，将她带到阿耨达(Anotatta)池并让她沐浴，随即用天界的衣服、香水和花朵为她妆饰。

---

๕๐.

50.

---

ตตฺถุพฺภโว ลสติ รูปิยปกพฺพโต โยตสฺโสทเร’ติรุจิเร กนกพฺพิมาเน,ปาจีนสีสวติ ทิพฺพมยมฺหิ สมฺมาปญฺญาปิตคฺคสยนมฺหิ สยาปยึสุ;

()

附近有一座闪耀的银山，山腹中有一座极其华美的黄金宫殿。在那里，天女们让她头朝东方，躺在一张精心准备的天界最上等卧榻上。

---

๕๑.

51.

---

โอรุยฺห เสตวรวารณราชเวโสพุทฺธงฺกุโร รุจิรกญฺจนปพฺพตมฺหา,อารุยฺห สชฺฌุธรณิธรมุตฺตรายโสณฺฑาย เสตสรสิรุหมุพฺพหนฺโต;

()

菩萨化身为一头高贵的白象王，从一座美丽的金山降下，从北方登上那座银山，用象鼻卷着一朵白莲花。

---

๕๒.

52.

---

ปตฺวา วิมานวถกุญฺจนทํ นทิตฺวากตฺวา ปทกฺขิณมลงฺกตมาตุเสยฺยํ,เภตฺวาน ตายปน ทกฺขิณปสฺสมนฺโตกุจฺฉึ ปวิฏฺฐสทิโส สุปิเนน ทิฏฺโฐ;

()

他到达黄金宫殿，发出一声象鸣，右绕母亲装饰华丽的卧榻三次，然后仿佛从她的右胁进入子宫。她在梦中见到了此景。

---

๕๓.

53.

---

มายาย ราชวธุยา รุจิรานนายอาสาฬฺหิปุณฺณมิยมุตฺตร’สาฬฺหเภน,พุทฺธงฺกุรสฺส ปฐเมน มหาวิปาก-จิตฺเตน สมฺปติ อหู ปฏิสนฺธิคพฺเภ;

()

在阿沙荼(Āsāḷhi)月圆、北阿沙荼(Uttarāsāḷha)星宿合相之时，菩萨以其第一念大异熟心，在容颜美丽的摩耶王后胎中结生。

---

๕๔.

54.

---

พุทฺธงฺกุรสฺส ปฏิสนฺธิคตสฺส คพฺเภมายาย จารุจริตาย จ ขคฺคหตฺถา,นิสฺเสสุปทฺทวนิรากรณาย รกฺขํคณฺหึสุ ตาว จตุโร สุรราชปุตฺตา;

()

当菩萨在品行美好的摩耶夫人胎中受生时，四位天子便手持宝剑，为消除一切灾厄而承担起护卫之责。

---

๕๕.

55.

---

มายาย ภตฺตุปรมาย ตโตปฺปภุตินูปฺปชฺชิ กิญฺจิ ปุริเสสุ สราคจิตฺตํ,สา ปญฺจกามสุขินี อกิลนฺตกายาลาเภนุฬารยสสาปฺยภิวฑฺฒิตาสิ;

()

从那时起，对于拥有至上之夫的摩耶夫人，她对任何男子都未曾生起贪欲之心。她享受着五欲之乐，身体不知疲倦，利养和声誉也日益增长。

---

๕๖.

56.

---

ปญฺญายิ โธตรตเน ชนิกาย อนฺโตกุจฺฉึ คโต ยถริวาวุตปณฺฑุสุตฺตํ,ตํ กุจฺฉินา ปริหรี ทสมาสมตฺตํปตฺเตน เตลมิว ราชินิ อปฺปมตฺตา;

()

他进入母胎，清晰可辨，犹如白线穿过净宝；王后小心翼翼地怀胎十月，犹如手捧满钵油。

---

๕๗.

57.

---

ปาโต’ว ปาฏิปทเค ทิวเส ปพุทฺธารญฺโญ กเถสิ สุปินํ อถ โส นรินฺโท,เวทงฺคเวทจตุเร จตุสฏฺฐมตฺเตปกฺโกสยี ทฺวิชวเร ทฺวิชวํสเกตู;

()

清晨初一日，她醒来后将梦境告诉了国王。于是国王召集了六十四位精通吠陀及其支分的婆罗门翘楚，他们是婆罗门种姓的旗帜。

---

๕๘.

58.

---

ลาชุตฺตราย ปริภณฺฑกตาย ภุมฺยาปญฺญาปิเตสุ สุขุมตฺถรณตฺถเตสุ,ภทฺทาสเนสุ ภวนมฺหินิสินฺนกานํเนมิตฺติกานมวนีปติ ภุสุรานํ;

()

地面上撒满上等炒米，装饰一新，铺设了精美的垫子。国王向那些在宫殿中安坐于吉祥座位上的婆罗门占相师们询问：

---

๕๙.

59.

---

ปกฺขิตฺตสปฺปิมธุสกฺขิรขีรมิสฺส-ปายาสปุณฺณหริรูปิยภาชเนหิ,วตฺถาหตานิ ธนธญฺญจยญฺจ เธนูทตฺวาน ทิฏฺฐสุปินสฺส ผขลํ อปุจฺฉิ;

()

国王用盛满酥油、蜂蜜、糖、牛奶混合米粥的金银钵，以及新衣、财谷、奶牛布施后，询问所见梦境的征兆。

---

๖๐.

60.

---

มาจินฺตยิตฺถ ตว ราชินิยา ชนินฺทกุจฺฉิมฺหิ ตมฺปติ ปติฏฺฐหิ ปุตฺตคพฺโภ,อชฺฌาวสิสฺสติ สญฺเจปน จกฺกวตฺติราชา ภวิสฺสติ อคารมสํสยํ โส;

()

“国王啊，请勿担忧。你的王后腹中已怀有王子。如果他过在家生活，毫无疑问，他将成为一位转轮王。”

---

๖๑.

61.

---

หิตฺวา สสตฺตรตนํ จตุทีปรชฺชํโส ปพฺพชิสฺสติ สเจ ภวนา’ภิคนฺตฺวา,พุทฺโธ ภวิสฺสติ ธุวํ จตุสจฺจพุทฺโธอิจฺจพฺรุวึสุ สุปินตฺถวิทู วิทู เต;

()

“如果他舍弃七宝和四洲的王权，离家出家，他必将成为一位觉悟四圣谛的佛陀。”那些智慧的解梦者们如是说。

---

๖๒.

62.

---

สา คพฺภภารวฐริกตมชฺฌภาคาคนฺตุํ สกํ กุลฆรํ กุลกญฺชหํสิ,อิจฺฉามหนฺติ ปฏิเวทยิ เทวิ รญฺโญโส สมฺปฏิจฺฉิ วจนํ กรวีกวาณฺยา;

()

如王鹅般的她，因怀胎而腰肢沉重，渴望回到自己的娘家。王后向国王禀告了此愿望，国王同意了她那迦陵频伽(karavīka)般的声音所说的话。

---

๖๓.

63.

---

ตมฺหา มหานครโต นครงฺคปุณฺณํโส ยาว เทวทหนามิกราชธานี,มุตฺตา’วทาตปุฬินตฺถรเณหิ ราชาลาโชปหารวิธินา กมลุปฺปเลหิ;

()

于是国王下令，从那座大城一直到名为天臂城(Devadaha)的都城，用洁白如珍珠的沙子铺路，并以炒米、红莲和青莲作为供品。

---

๖๔.

64.

---

สนฺตีรปุปฺผกลเสหิ สมปฺปิเตหิมนฺทาติเลริตปฏาก ธชาวลีหิ,การาปยี กนกรูปิยโตรเณหิอทฺธานมคฺคสมลงฺกรณํ’ตขิปฺปํ;

()

国王迅速地命人装饰道路，摆放满盛鲜花的宝瓶，挂起微风吹拂的旗帜和成排的幡幢，并建造了金银拱门。

---

๖๕.

65.

---

วนฺที’ภิคีตถุติมงฺคลคีติกาหิปญฺจงฺคิเกหิ ตุริเยหิ กตุปหารํ,ตสฺมึ สุมณฺฑิตปสาธิตมญฺชสมฺหิทิพฺพวฺจราสิริวิฑมฺพนรูปโสภํ;

()

伴随着吟游诗人歌唱的赞美诗和吉祥歌曲，以及五种乐器的演奏，在那装饰华丽的轿子中，她的美貌可与天女的庄严媲美。

---

๖๖.

66.

---

เทวึ สุวณฺณสิวิกาย สุสชฺชิตายอาโรปยิตฺว ขจิตาย มณีหิ นานา,เปเสสิ ภุปติ ปุรกฺขตญาติสงฺฆํสทฺธึ สหสฺสสจิเวหิ สุเขธิตํ โส;

()

国王将王后安置在装饰精美、镶嵌着各种宝石的黄金轿子中，并派遣由亲族率领的一千名大臣，护送她安然前行。

---

๖๗.

67.

---

สมฺถุลฺลปุปฺผผลปลฺลววตฺตภาร-รุกฺขากุลํ ฆนสุนีลลตาวิตานํ,หินฺตาลตาลนฬกีจกนาฬิเกร-สนฺนีรปูคติณปาทปปนฺติสาลึ;

()

那里树木繁茂，枝头挂满花朵、果实和嫩叶，覆盖着浓密的深蓝色藤蔓华盖，并有成排的枣椰树、棕榈树、芦苇、竹子、椰子树、水边槟榔树和各种草木。

---

๖๘.

68.

---

เสวาลนีลสลิลานิลสีตเลหิโอติณฺณกหํสวิสเรหิ สมุลฺลสตฺตํ,ฌงฺการราวมุขราลิกุลากราล-กิญฺชกฺขชาลภริตมฺพุรุหากเรหิ;

()

那里因长满青苔的碧水和凉风而清凉，因成群降落的天鹅而生机勃勃，莲池中花蕊如网，蜂群嗡嗡作响。

---

๖๙.

69.

---

ปุปฺผาภิคนฺธสุรภีกตคนฺธวาหํอทฺทกฺขิสพฺพชนโลจนปียมานํ,นินฺทนฺตนนฺทนวนํ วนชายตกฺขีสา ลุมฺพินีวนมนงฺควิมานภูตึ;

()

风中弥漫着花朵的芬芳，莲眼佳人看到那令所有人赏心悦目、超越欢喜园(Nandanavana)的蓝毗尼园(Lumbinī)，其庄严胜过爱神宫殿。

---

๗๐.

70.

---

สา ราชินี นวทลงฺคุลิปนฺตีจารุ-สาขาภุโชปหิตมญฺชริจามเรหิ,สนฺนทฺธโกมลลตาวนิตานมคฺเคอตฺตุปหารกรณาย กตาวกาสา;

()

在柔嫩藤蔓交织成的女郎小径上，树枝伸出如手臂，新叶如指，花簇如拂尘，仿佛为王后献上供奉，为她创造了机会。

---

๗๑.

71.

---

เสนาย จารุจรณมฺพุรุโหทฺธเฏหิเรณูหิ ธูสริตมคฺคมนกฺกมนฺติ,สทฺธึ สกาย ปริสาย ตโตตริตฺวาตํ ลุมฺพินีวนมุปาวิสิ รามเณยฺยํ;

()

她与随从们从轿中下来，为免踏上随从们莲足扬起的尘土所染的道路，进入了那令人愉悦的蓝毗尼园。

---

๗๒.

72.

---

ตํ ราชินึ วนวธุ ชิตหํสคามึอาโมทมนฺทมลยานิลหตฺถเคหิ,สมฺภาวยิตฺถ มุขราลิกุลาภิกิณฺณ-เรณุปฺปพนฺธหริสงฺขสเตหิ มคฺเค;

()

那王后，如林中仙女，步态胜过天鹅，芬芳柔和的马拉雅(Malaya)微风如手般轻抚着她。道路上，蜂群嗡嗡作响，花粉弥漫，百螺齐鸣，仿佛在向她致敬。

---

๗๓.

73.

---

คจฺฉนฺติยา จรณนูปุรนาทปาส-พทฺธานมุนฺนตสิโรมิคโปตกานํ,อุมฺมีลิตายตวิโลจนปนฺติปกฺเขทสฺเสสิ นีลนลินีวนราชิโสภํ;

()

当她行走时，小鹿们仿佛被她脚踝铃声的罗网所缚而抬起头，在它们排成一行的、睁大的长眼中，映现出蓝莲花林的美景。

---

๗๔.

74.

---

อุทฺธํ สมคฺคสิขเรหิ กตาวกาส-มคฺคนฺตเรหิ กลิกากุสุมากุเลหิ,นานาลตากุลมหิรุหโตรเณหิอุยฺยานภุมิ อุปหารรเต’ว ภุย;

()

高耸的树顶交织，在花蕾与花朵遍布的路径上方形成空间；各种藤蔓缠绕的树木构成拱门，园林大地仿佛再次乐于献上供奉。

---

๗๕.

75.

---

อุกฺขิตฺตปิญฺฉภรมนฺตสิขณฺฑิมาลา-กีฬาหิ โกกิลกุลงนิกาหเฬหิ,อุยฺยานภุมิ มกรงชรงฺคภุมิ-ลีลํ ภชิตฺถ ภมรทฺธนิวลฺลกีหิ;

()

孔雀们高举尾羽，如戴花环般嬉戏，杜鹃鸟群鸣叫。园林呈现出爱神舞台般的优雅，蜜蜂如弹奏琵琶般嗡嗡作响。

---

๗๖.

76.

---

นิจฺจํ วสนฺตสมยสฺสิริมุพฺพหนฺตํตํโขวนํ วนวธูหทยานุตาปี,ปตฺโต นิทาฆสมโยปิ ชเนสิ ตุฏฺฐึตสฺสา สิริสกุสุมาลิกุลาวตํโส;

()

那片森林总是带着春天的华丽，令林中仙女们心生妒羡；即使到了夏季，也令她感到满足，她头戴着吸引蜂群的合欢花饰。

---

๗๗.

77.

---

ตสฺมึ นิทาฆสูริยาตปตาปิตามฺภํริตฺตาลวาฬมิวกาลมกาลเมโฆ,จินฺตาตุรํ หทยมตฺตสขีชโนปิปีเณสิ คพฺภปริปากภรํ วาหนฺตฺยา;

()

如同非时之云，令夏日烈阳炙烤下的干涸池塘欣喜，那园林也取悦了怀着足月之胎而心怀忧虑的她，以及她的朋友们。

---

๗๘.

78.

---

กฏฺฐาวสิฏฺฐตรโว ปริหีนปตฺตาตสฺสาธรกฺขิทสนชฺชุติสงฺคเมน,อาสุํ นวงฺกุรปลาสวิกาสปุปฺผ-สํเวลฺลิตา’ว รมณียวนปฺป เทเส;

()

在那令人愉悦的林地里，仅剩枯木、叶已凋零的树木，因与她唇、眼、齿的光辉相遇，便仿佛被新芽、嫩叶与盛开的花朵所缠绕。

---

๗๙.

79.

---

คิมฺหาภีตาปปริปีฬิตงฺธลฺลิกานํคมฺภีรราวมุขรีกตทายราชิ,ทุกฺขาตุรพฺพิรหินีปมทาชนสฺสอาสิ วิลาปพธิรีกฬิเต’ว สาฬา;

()

林地因夏日酷热所苦的众生之深沉叫声而喧闹不已，犹如娑罗树被离愁别苦的女子们的哀号所震聋。

---

๘๐.

80.

---

ตสฺมึ วิกาสกลิกาวลิหาริหารากิญฺจาปิ ปกฺกผขลวลฺลริกณฺฐภุสา,นาสกฺขิ ปูคตรุปนฺติ สุมณฺฑิตายมายาย ตาย สิริมาภริตุํ ฆฏนฺตี;

()

尽管槟榔树行列有着盛开花蕾串成的迷人项链，以及果实累累的藤蔓作为颈饰，它们极力妆点，却也无法与精心妆点的摩耶(Māyā)王后的庄严媲美。

---

๘๑.

81.

---

อุยฺยานมุพฺภมิตมตฺตมธุพฺพเตหิจมฺเปยฺยปุปฺผมกุเลหิ สมากุลํตํ,อุทฺธุตธุมปฏเลหิ มโนภวสฺสทีเปหิ วาสภวกนํ’ว ลสนฺตมาสิ;

()

那座园林，遍布着瞻波(Campeyya)花簇与漫舞的醉蜂，爱神(Manobhava)扬起的尘雾如香，盛开的花朵如灯，园林闪耀着光芒，宛如爱神的居所。

---

๘๒.

82.

---

คพฺภูปคํ ภมรเกสกลาปภาราพุทฺธงฺกุรํ ปริณตงฺกุรโลมหํสา,วนฺทนฺติโย วิย ตหึ ถพกญฺชลีหิมนฺทานิเลริตลตาวนิตา กนตา’สุํ;

()

在那里，被微风吹拂的藤蔓女郎们，其上蜂群聚集如发髻，其身毫毛竖立如成熟的嫩芽，她们仿佛以花簇为合掌，向胎中的佛芽(Buddhaṅkura)礼敬，并低声歌唱。

---

๘๓.

83.

---

คพฺภูปคสฺส ปริปกฺกผเลหิ นานาปุญฺญานุภาวปภโวตุสมุพฺภเวหิ,มายาย คพฺภพลิกมฺมนิ ตปฺปเร’วอุยฺยานภุมิ ชนตํ ภวิ ตปฺปยนฺติ;

()

园林之地，以各种由入胎者福德力所生的应时成熟之果，满足了人们，仿佛是为摩耶王后的胎儿虔诚献上的供养。

---

๘๔.

84.

---

คพฺภูปคสฺส หิ มหาปุริสสฺส คพฺภ-วุฏฺฐานมงฺคลมหุสฺสววาสรมฺหิ,อุยฺยานภุมิ สกโลตุสมุพฺภเวหิอาสิ วิกาสกุสุเมหิ สมาภิกิณฺณา;

()

确实，在那位大士(mahāpurisa)出胎的吉祥庆典之日，园林之地遍覆着一切季节盛开的花朵。

---

๘๕.

85.

---

สาลุมฺพินีวนสิรึ กลหํสโฆสํสมผุลฺลปุปฺผสุรภึผลสมฺภโวชํ,ปญฺจินฺทฺริเยหิ คิรินิชฺฌรสิตวาตํปจฺจกฺขปญฺจวิธกามรสํอวินฺทิ;

()

她以五根亲身感受了蓝毗尼(Lumbinī)娑罗林之美、天鹅的鸣声、盛开花朵的芬芳、果实与新芽的活力，以及山涧的凉风，体验了这五种直接的感官之乐。

---

๘๖.

86.

---

นิยฺยาสสารสุรหึผขลปลฺลเวหิฌํการิตาลิกุลกุชิตโกกิเลหิ,สมฺผุลฺลปุปฺผนิกเรหิ สมาภิกิณฺณมทฺทกฺขิสายุวติมงฺคลสาฬสาลํ;

()

那位年轻女子看见了吉祥的娑罗树林，它散发着树脂精华的芬芳，长满了果实与嫩叶，遍布着盛开的花丛，充满了蜂群的嗡鸣与杜鹃的啼唱。

---

๘๗.

87.

---

สมฺผุลฺลสาฬกลิกํตยตาลิมาลาสญฺจุมฺพิตํกุวลยามลโลจนาย,สาขํสุโกมลกรงฺคุลิปลฺลเวหิมายามเหสิสมลงฺกริ วิตมายา;

()

毫无虚幻的摩耶王后，她双眸清澈如青莲，以她嫩叶般柔软的手指，握住了那被蜂群亲吻、缀满盛开花朵与花蕾的娑罗树枝。

---

๘๘.

88.

---

ภาโรนตา’ว รุจิรงฺคุลิปลฺลวานํฌงฺการราวมุขราลิกุลาภิรามา,สาขา วิกาสกุสุเมหิสมากุลา สาโอลมฺพยฏฺฐิ ภวิ คพฺภภราตุราย;

()

那枝条，悦人可爱，因蜂群嗡鸣而喧响，缀满了盛开的花朵；它仿佛因她那嫩叶般美丽手指的重量而垂下，成为了那位为妊娠所苦者的扶杖。

---

๘๙.

89.

---

ตสฺสา จลิตฺถ ปวโน จลโลจนายกมฺมุพฺภโว วรติโรกรเณหิ ตาว,เทวึ นิรูปมสิรึ สุปริกฺขิปิตฺวาตมฺหา ปฏิกฺกมิ ชโน กฬิตาวกาโส;

()

那时，业报所生之风（产痛）于眼波流转的她身上生起。于是，人们围成一道绝佳的屏障，护持着那位光彩无与伦比的王后，随后，识趣地从那里退去。

---

๙๐.

90.

---

พฺรหฺมามราสุรนโรรคปูชนียํพตฺตึสลกฺขณสมุชฺชลรูป สารํนิทฺโธตชาติมณิสนฺนิภสุทฺธคตฺตํสตฺตุตฺตมํ สปทิ เทวิ ฐิตา วิชายิ;

()

王后站立着，即刻生下了这位最胜有情。他为梵天、天人、阿修罗、人、龙所礼敬，具足三十二相，形体庄严光耀，身体清净如磨亮的纯净宝珠。

---

๙๑.

91.

---

ทุคฺคนฺธมุตฺตมลโสณิตมกฺขิตงฺคาชายนฺตฺย’เสสมนุชา มนุเชสุเน’วํ,จงฺโคฏกมฺหิ ชินธาตุริวาธิวาโสถูปมฺหิ โสณฺณปฏิมาริว มาตุคพฺภํ;

()

所有人类出生时，肢体都沾染着恶臭的尿、粪与血，但他并非如此。他安住于母胎中，如同胜者(Jina)的舍利安住于宝函，如同金像安住于佛塔。

---

๙๒.

92.

---

นิสฺเสณิโตว ปุริโส รตนาสนมฺหาเถโรว ธมฺมกถิโก ฐิตโก’ตรนฺโต,สมฺมา ปสาริย อุโภ มุทุปาณิปาเทโส นิกฺขมิตฺถ กุณเปหิ อมกฺขิตงฺโค;

()

他伸直柔软的双手双足，身体不为秽物所染，就这样出来了，如同一个人走下梯级，如同说法长老站着走下法座。

---

๙๓.

93.

---

ตตฺโรปคมฺม จตุโร จตุรานนา ตํชาเลน กญฺจนมเยน วิสุทฺธจิตฺตา,อาทาย มาตุปุรโต ตนยํ ฐเปตฺวาจนฺทานเน ภวตุ นนฺทมนา’ตฺย’โวจุํ;

()

于是，四位心意清净的四面梵天走上前去，用一张金网接住他，将儿子放在母亲面前，对月容的母亲说：“愿您心生欢喜！”

---

๙๔.

94.

---

อาทิจฺจวํสกมลากรภากรสฺสพุทฺธงฺกุรสฺส สุภสีตลวาริธารา,นิกฺขมฺม ตาว นภสา นิชมาตุยา จคาหาปยุํ อุตุมุโภสุ กเลพเรสุ;

()

于是，为着那位日族莲池之日的佛芽，两股吉祥的清凉水流，一道从天而降，一道从他母亲身上涌出，为母子二人的身体作了适时的沐浴。

---

๙๕.

95.

---

เตสํ กเรหิ จตุโร สุรราชปุตฺตาคณฺหึสุ สณฺหสุขุมาย’ชิณปฺปเวณฺยา,เตสญฺหิ ปาณิตลโต ปณิปาตปุพฺพํคณฺหึสุ ตํ ทุกุลจุมฺพฏเกน’มจฺจา;

()

四天王从梵天手中，以柔软细致的羚羊皮巾接住了他。然后，大臣们先行礼拜，再从四天王手中，以精细的布垫接住了他。

---

๙๖.

96.

---

เตสํ กเรหิ ปถวิตลโมตริตฺวาฐตฺวา ปุรตฺถิมทิสํ อสโม วิปสฺสิ,อุทฺธํ อโธ จตุทิสานุทิสา จ เอวํเอกงฺคนํ ภวิตทา’ขิลโลกธาตุ;

()

他从大臣们手中下到地面，站立起来。无与伦比的彻见者面向东方，环顾上下、四方与四维，那时整个世界体系都成了一片平坦的空地。

---

๙๗.

97.

---

ตุมฺเหหิ อุตฺตริตโร ภุวเส ตีสุนตฺถีติ มตฺถกชฏามกุฏปฺปิเตหิ,กตฺวานิชญฺชลิปุเฏหิ นิปจฺจการํพฺรหฺมามราสุรนรา ตมภิตฺถวึสุ;

()

梵天、天人、阿修罗和人类，以头顶的髻冠，合掌行礼，赞叹他说：“在三界中没有比你更殊胜的了！”

---

๙๘.

98.

---

โสจ’ตฺตนา สมมทิสฺว ทิสาสุ ตาสูตปฺปาทวีติหรเณน ปทานิสตฺต,คนฺตฺวาน อุตฺตรทิสา’ภิมุโข อวนฺยาอพฺภุคฺคตมฺพุรุหมุทฺธนิ ติฏฺฐมาโน;

()

他看见在那些方向上没有与自己相等者，便面向北方迈出七步，站立在从地上升起的莲花顶上。

---

๙๙.

99.

---

อคฺโค’หมสฺมิ อหมสฺมิ ชนสฺส เชฏฺโฐเสฏฺโฐ’หมสฺมิ อยมนฺติม’ชาติ มยฺหํ,ธีโร มเมตรหิ นตฺถิ ปุนพฺภโว’ตินิจฺฉาริตาสภิวโจ นทิ สีหกนาทํ;

()

贤哲的他发出如牛王般的言语，作狮子吼道：“我是世间第一，我是世间最长，我是世间最胜。此为我最后之生，如今再无后有。”

---

๑๐๐.

100.

---

เวสาเขมาเส สุหกุชทิเน ปุณฺณมายํ วิสาเขนกฺขตฺเตโยเค สุรคุรุคเต โส กุฬีรวฺหราสึ,สญฺชาโต นาโถ ปรมกรุณาภาวนาภาวตตฺโตมายากุจฺฉิมฺหา กุสุมิตลตาเวลลิตุยฺยานภุมฺยา;

()

在卫塞月吉祥的星期二，当满月与毘舍佉(Visākhe)星宿交会，木星进入巨蟹座时，这位导师，因修习无上悲心而达到圆满，从摩耶(Māyā)夫人腹中，于繁花盛开、藤蔓摇曳的园林之地诞生。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทุเรนิทาเน ปจฺฉิมภวิก มหาโพธิ สตฺตุปฺปตฺติ ปวตฺติปริทีโป ฉฏฺโฐสคฺโค.

如是，在名为《胜者世系灯》，能为一切诗人带来心中喜悦的典籍中，近因缘部分里，阐明最后有大菩萨出生事迹的第六品，由名为慧喜(Medhānanda)的行者所作，至此完毕。

---

๑.

1.

---

อถรมฺมตรา’สิ ชาติเขตฺต-ปริยาปตฺต’วกาสโลกธาตุ,กมลุปฺปล (มาลภารินี) หิตทุปฏฺฐานคตาหิ เทวตาหิ;

()

于是，遍及出生之地的整个世界体系，都变得更加赏心悦目，因为有前来侍奉、佩戴着莲花与青莲花环的天女们作为庄严。

---

๒.

2.

---

กมลาสนเทวทานวานํภุวเน’กตฺถ สมาคโม ตทา’สิ,ชินจกฺกปฏิคฺคหสฺส ฐานํอวิวาเทน สเทวมานุสานํ;

()

那时，梵天、天人与阿修罗在世间一处集会，天人与人类之间毫无争执，此地成为接受胜者之轮的所在。

---

๓.

3.

---

ปฏิลาภนิมิตฺตมาทิสนฺตีวต สพฺพญฺญุตญาณสมฺปทาย,ทสสงฺขสหสฺสิโลกธาตุอภิกมฺปี ปหเฏ’ว กํสปาตี;

()

作为获得一切知智成就的预兆，一万个世界体系发生震动，犹如被敲击的铜盘。

---

๔.

4.

---

ชนนุสฺสววาสรมฺหิ ตสฺมึนิชเทหชฺชุติปิญฺชโร’ทปาทิ,ทสสงฺขสหสฺสจกฺกวาฬ-กุหราโลกกโร มหาวภาโส;

()

在那诞辰庆典之日，他自身发出了金色的光辉，一道大光明生起，照亮了一万个轮围世界的所有洞穴。

---

๕.

5.

---

อปตาฬิตจมฺมนทฺธเภรี-วิกตีนํ สยเมว วชฺชนมฺปิ,ตทนุตฺตรธมฺมเทสนายภวิ ฐานํ อนุสาวณสฺส โลเก;

()

无人敲击的蒙皮鼓及各种乐器也自行鸣响，这成为将来在世间听闻其无上法教的因缘。

---

๖.

6.

---

ฆณกาหฬวํสสงฺขวีณา-ภรณานํ สยเมว วชฺชนมฺปี,อนุปุพฺพวิหารภาวนานํปฏิลาภาย นิพนฺธนํ พภูว;

()

钟、号角、笛、螺、琴与饰品等也自行鸣响，这成为获得次第安住禅修的因缘。

---

๗.

7.

---

ปริมุตฺติวรตฺตปาสการา-ฆร,โยสงฺขลิกาทิพนฺธเนหิ,มิคปกฺขินรานมสฺมิมาน-วิคมสฺสา’สิ นิทานมาทิภุตํ;

()

众生从绳索、罗网、牢狱、铁链等束缚中解脱，这成为野兽、飞鸟与人类“我是”之慢得以去除的最初因缘。

---

๘.

8.

---

ภุวเนสุ มหาชนสฺส โรคา-ปคเมนา’ทิสนํ อโหสุขนฺติ,จตุราริยสจฺจทสฺสเนนภวิ ฐานํ จตุสจฺจเทสนาย;

()

世间大众的疾病消除，预示着未来的安乐；这成为他将来通过彻见四圣谛而宣说四谛的因缘。

---

๙.

9.

---

วิวิธพฺภุตรูปโคจรานํภุวิ ชจฺจนฺธชนสฺสโลจนานํ,ปภโว ปภโว’สิ ทิพฺพจกฺขุปฏิลาภาย ติโลกโลจนสฺส;

()

世间天生盲者重获视觉，得见种种奇妙色相，这成为三界之眼（佛陀）获得天眼的因缘。

---

๑๐.

10.

---

ถุตคีติสุธารสสฺส ปานํพธิรานํ สวณญฺชลีปุเฏหิ,อติมานุสทิพฺพโสตธาตุ-ปฏิเวธาย นิทานมาสิ ตสฺส;

()

聋人以耳倾听，如饮赞歌之甘露，这成为他（佛陀）证得超人天耳界的因缘。

---

๑๑.

11.

---

ภุวิ ชาติชฬาทิปุคฺคลานํตทเห’นุสฺสติยา สุปาตุภาโว,ภวิ ปุพฺพมุปฏฺฐิตสฺสติสฺสสติปฏฺฐานนิโพธนาย ฐานํ;

()

世间天生愚钝之人，于彼日忆念清晰现前，这成为已预立正念者（菩萨）觉悟念住的因缘。

---

๑๒.

12.

---

วิสิขาจรณํ สโรชจารุ-ปทวิญฺญาสวเสน ปงฺคุลานํ,ปุริมํ จตุริทฺธิปาทเวค-ปฏิลาภาย นิมิตฺตมาสิ โลเก;

()

跛足者能以莲花般优美的步态行走于街市，这成为世间（将来）获得四神足神速的先兆。

---

๑๓.

13.

---

มธุเรน สเรน ชาติมูคาถุติคีตานฺย’วทึสุ วนฺทิโน’ว,ภุวิ ขุชฺชชโน’ชุคตฺตลาโภกุฏิลตฺตา’ปคมาย ฐานมาสิ;

()

天生喑哑者以甜美之声，如赞颂者般唱出赞歌；世间驼背者身躯变得正直，这成为（心意）弯曲得以去除的因缘。

---

๑๔.

14.

---

สรณํ ปุริสาสโภ สิยาโนภวโต ทุคฺคติโต วิมุตฺติยา’ติ,กริโน’ปิ กรึสุ กุญฺจนาทํตุรคา เหสมกํสุ ปีติเย’ว;

()

大象亦发长鸣，马匹亦因喜悦而嘶鸣，仿佛在说：“愿此人中之牛王，为我等之皈依，令我等从轮回与恶趣中解脱！”

---

๑๕.

15.

---

วิสทา ปฏิสมฺภิทา จตสฺโสปฏิวิชฺฌิสฺสติ จา’ยตึ สจา’ยํ,สกปฏฺฏนเมว ตนฺนิทานาตรณี สีฆมุปาคมุํ วิเทสา;

()

作为其将来必将证得四无碍解之因缘，外国船只迅速抵达其自家港口城市。

---

๑๖.

16.

---

สยเมว วิโรจนํ ตทานิรตนานํ ภุวนากรุพฺภวานํ,รวิวํสรวิสฺส ธมฺมรํสีวิสรสฺสุ’ชฺชลนาย ฐานมาสี;

()

彼时，产自世间矿藏之诸宝，自行发光；此为日族之日（佛陀）之法光得以散发闪耀之因缘。

---

๑๗.

17.

---

ตุริยานิ สกํสกํ นินาทํอกรุํ ตคฺคุณทีปกานิวา’ตฺร,วิวฏา วิทิสาทิสา สกิตฺติ-วิสโรกาสกเต’ว’หิปฺปสตฺตา;

()

诸乐器各自鸣响，仿佛在此彰显其功德；四方四隅皆已敞开，仿佛为使其声名远播而创造空间，令众生无比喜悦。

---

๑๘.

18.

---

สกลสฺส กิเลสปาวกสฺสปรินิพฺพานสภาวทีปเนน,นิรเยสุ หุตาสชาลมาลาตทเห นิพฺพุติมาป ชาติเขตฺเต;

()

为昭示一切烦恼之火彻底寂灭之自性，于彼日，地狱中之火焰花环亦皆熄灭。

---

๑๙.

19.

---

ปริสาสุ วิสารทสฺส ตสฺสจตุเวสารทญาณลาภเหตุ,ภุวเนสุ ตทามหานทีนํอนภิสฺสนฺทนมาสิ กุนฺนทีนํ;

()

为其（未来）于会众中无畏、获得四无畏智之因缘，彼时世间之大小河流皆平静无波，不再泛滥。

---

๒๐.

20.

---

อุทปาทิ ปภา นิรากริตฺวา-พิลโลกนฺตริเยสุ อนฺธการํ,หตโมหตม’คฺค มคฺคญาณ-ชฺชุติลาภาย นิพนฺธนํ ตมาสิ;

()

光明生起，驱散世界间隙之黑暗；此为（其）获得能摧毁愚痴黑暗之最高道智光明之因缘。

---

๒๑.

21.

---

สุวิมุตฺติรโส สิยา’ว ตสฺสจตุราสิตสหสฺสธมฺมขนฺโธ,มธุรํ จตุโรทธีนมาสิสลิลํ สนฺตตรํ ตรงฺคริตฺตํ;

()

四海之水变得甘甜，更为平静，波澜不起；此乃预示其八万四千法蕴将具善解脱之味。

---

๒๒.

22.

---

วิทิสาสุ จตุทฺทิสาสุ จณฺฑ-ปวนสฺสา’ปิ อวายนํ ตทานิ,ภวิ ปุพฺพนิมิตฺตมตฺตโน’ปิภฏทิฏฺฐฺยาภวทฏฺฐิเภทนาย;

()

彼时，即使是猛烈之风，亦不吹向四方与四维。此乃为其自己粉碎邪见与有见之骨之先兆。

---

๒๓.

23.

---

นวปลฺลวปตฺตเสขรานํวิฏปีนํ กุสุมาหิกิณฺณภาโว,ภวิ ปุพฺพนิพนฺธนํ วิมุตฺติกุสุเมหา’ตุมเทหภูสณาย;

()

以新叶嫩芽为冠冕之树木繁花似锦，此乃为以解脱之花庄严自身之先兆。

---

๒๔.

24.

---

กุมุทากรโพธกสฺส จนฺท-กิรณสฺสา’ติวิโรจนํ ตทาสิ,สติพุทฺธสุธากโร’ทยมฺหิชนสนฺโทหมโนปสาทเหตุ;

()

彼时，唤醒睡莲池之月光格外明亮；此乃当正念与觉慧之月升起时，令大众心意清净之因。

---

๒๕.

25.

---

วิมลตฺตมนุณฺหตา นิทาฆ-สูริยสฺสู’ปสโม นิมิตฺตมคฺคํ,ภวิ เจตสิกสฺส กายิกสฺสปฏิลาภาย สุขสฺส ตมฺหิชาเต;

()

清净、清凉以及夏日骄阳之平息，乃是殊胜之先兆，预示其诞生之时，将获得身心之安乐。

---

๒๖.

26.

---

คคนา’คนคาทิโต’ตริตฺวาปถวิสงฺกมณํ ตทา ขคานํ,สรณาคมนสฺส ฐานมาสิชินธมฺมํ สุนิสมฺม สชฺชนานํ;

()

彼时，飞鸟从天空、山峦、树木等处降下，于大地上行走；此乃善人听闻胜者之法后得以皈依之征兆。

---

๒๗.

27.

---

นภสา’ภิปวสฺสนํ ตทานิจตุทีเปสุ อกาลวาริทานํ,ปริสาสุ อขณฺฑธมฺมวุฏฺฐิ-ปตนสฺสา’สิ นิพนฺธนํ ชินมฺหา;

()

彼时，天空于四大洲降下非时之雨；此乃胜者于诸会众中降下不间断法雨之因。

---

๒๘.

28.

---

ฉณมงฺคลกีฬณํ ตทานิติทสานมฺปิ สเกสเก วิมาเน,อุปคมฺม ตหึตหึ อุทานสมุทานสฺสนิทานมา’สิ โพธึ;

()

彼时，即使是三十三天之天神，亦于各自天宫中举行节庆与吉祥之嬉戏。他们来往各处，此乃为菩提而发出感兴语之因。

---

๒๙.

29.

---

วิวฏา สยเมว มนฺทิรานํปิหิตญฺจารกวาฏวาตปานา,ภวทุกฺขนิโรธคามิมคฺค-ปฏิลาภาย นิมิตฺตมาหรึสุ;

()

彼时，殿堂与监狱紧闭之门窗皆自行敞开；此乃带来获得“导向止息生存之苦的道路”之先兆。

---

๓๐.

30.

---

ตทเห มธุรามิสสฺส เปตฺตี-วิสเยสฺวาหรณํ ขุทาตุรานํ,ภวิ กายคตาสตามตสฺสปฏิลาภาย นิมิตฺตมตฺตโน’ปิ;

()

彼日，有人将甘美食粮带予饿鬼界中饥饿之众；此亦为其自己获得身至念甘露之先兆。

---

๓๑.

31.

---

ทิวเส ชนนุสฺสเว ปิปาสา-วิคโม ทีนชนสฺส เปตโลเก,สุขิตตฺตสฺส อุเปจฺจพุทฺธภาวํ;

()

于其诞生庆典之日，饿鬼界中苦难众生之渴得以止息；安乐者已趋近佛境。

---

๓๒.

32.

---

ปฏิปกฺขชนสฺส เมตฺติลาโภตทเห วายสวายสารินมฺปิ,ภวิฐานมนนฺตสตฺตโลก-วิสยพฺรหฺมวิหารภาวนาย;

()

彼日，敌对者之间，乃至乌鸦与其仇敌（猫头鹰）之间，皆获得慈爱；此乃为于无量众生世界中修习梵住提供了基础。

---

๓๓.

33.

---

สติมคฺคผลุพฺภเว ยเถวภวภีตฺยาปคโม ตถาคตานํ,สติ ชาตมหามเห ภยํ วานติรจฺฉานคตานมาสิ ตาโส;

()

正如当道与果于正念中生起时，如来便远离对存在之恐惧；同样，当此盛大庆典发生时，即使是畜生道众生亦无恐惧或惊慌。

---

๓๔.

34.

---

ปิยภาวุปสงฺกโม ปชานํหทยานนฺทกราย โข คิราย,ชินธมฺมกถาย สาวกานํวิย สามคฺคิรสสฺส ปาตุภาโว;

()

众人以令心喜悦之言语，达到亲善和睦，此景犹如胜者为诸弟子宣说正法时，和合之味显现一般。

---

๓๕.

35.

---

สิตกิตฺติลตาย โรปิตายภวโต’สฺมึ ภุวนาลวาฬคพฺเภ,วิย นิมฺมิตยนฺตวาริธาราชลธารา ธรณีตลุฏฺฐหึสุ;

()

道道水柱从地表升起，犹如机关喷泉之水流；此乃源于您栽种于此世界苗床中之清净美誉之藤。

---

๓๖.

36.

---

ภมราวลิภารปญฺจวณฺณ-กมลจฺฉนฺนมหีตลํ รราช,ชลชํ ถลชํ ปราคหารํภุวิ สพฺพตฺถ อปุปฺผิ ปุปฺผชาตํ, ()

大地为五色莲花所覆盖，其上蜂群云集，大放光明。水生与陆生之花，带着花粉，于各地盛开；一切花类皆绽放花朵。

---

๓๗.

37.

---

วิฏปีสุ ลตาสุ ขนฺธสาขา-สตปตฺตานิ ตทา สุปุปฺผิตานิ,นรวีร’ภิรูปทสฺสนายภูสมุมฺมีลิตโลจนานิ’วาสุํ;

()

彼时，树木与藤蔓之树干与枝条上，百瓣之花盛开；仿佛是大地为瞻仰人中之雄的绝美容姿而睁开的眼睛。

---

๓๘.

38.

---

อุปรูปริ สตฺตสตฺต หุตฺวาสตปตฺตานิ สีลาตลุพฺภวานิ,ตว อพฺภุทโย สุทุลฺลโภติกถยนฺติวิ’ห กปาตุภาวโต โน;

()

莲花从岩石上生出，七朵一丛，层层叠叠；其出现仿佛在说：“您之出世如此稀有难得，故我等于此显现。”

---

๓๙.

39.

---

นิชปารมิตาลตาย กตฺติ-ลตยา’ลงฺกตปุปฺผหาสรูปา,สมลงฺกริ ยาวตา ภวคฺคํธชมาลา ชนนุสฺสเว ติโลกํ;

()

于诞生庆典上，旗幡花环庄严三界，上至有顶天；其形如绽放笑容之花，以自身波罗蜜之藤与美誉之藤为饰。

---

๔๐.

40.

---

อวกุชฺชสโรรุหาภิรามํนภวมฺโภชวนสฺสิรึ พพนฺธ,ภุวิ โปกฺขรวสฺสมีทิสนฺติวทมานํว ปวสฺสิ ธมฺมวสฺสํ;

()

天空莲花林以低垂莲花而美不胜收，其辉煌被系住；天降法雨，仿佛在说：“此乃地上之莲花雨”。

---

๔๑.

41.

---

รมณี รมณียรูปโสภาอจรุํ ธมฺมมนงฺครงฺคภูมิ,มธุปา มธุปานมนฺทิรานิตทเห นาวสรึสุ ธมฺมกามา;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยเมกํ)

彼时，美貌女子以其悦人身姿，行于无欲法地；求法之蜂，于彼日亦不入饮蜜之所。

---

๔๒.

42.

---

กมลา กมลาลยา วิเวสภุวนํ ภูรินวาวตารหารี,ธรณี ธรณีธราวตํสาอุปหาราติภราตุเรว กมฺปิ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

吉祥天女（Kamalā），莲花之居者，进入世间，带来诸多新降生者；大地，以山峦为冠，仿佛因供养之重负而颤抖。

---

๔๓.

43.

---

รุจิรํ รุจิรงฺคนา ตทานิอกรุํ กีฬมเนกจนฺทิกาสุ,สุวีรํ สุจิรํสิกิณฺณตารา-นิกโร’ภาสตโร’สิ ภากโร’ว;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

彼时，美丽女子于众多月夜中，尽情嬉戏；哦，善勇！那散发着长久光芒之星群，比太阳更为明亮。

---

๔๔.

44.

---

ปวโน’ปวโน’ปวายมาโนปวิโนเทสิ ปริสฺสมํ ชนสฺส,วนทา วนทาหวุปสนฺตึอกรุํ สพฺพธิ สสฺสสมฺปทญฺจ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

从林间吹拂而来的风，消除了众人的疲劳；云朵平息了林火，并使各地庄稼丰收。

---

๔๕.

45.

---

วิสทา วิสทา สกิตฺติรามามุขรงฺคาลย มาปโกวิทานํ,สุชนา’สุชนา ภชึสุ ตสฺสจรณานฺยงฺกิตจกฺกลกฺขณานิ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

清净而声名显赫，以美誉为乐，是善巧工匠喧闹的殿堂；善人与恶人皆礼敬其标有轮相的双足。

---

๔๖.

46.

---

วสุธํ วสุธมฺปตี สมคฺคาทสธมฺเมน’นุสาสยุํ ตทานิ,หทยํ ยทยงฺคมาย วาณฺยาอสตํ มิตฺตทุหี วิธานยึสุ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

彼时，诸王团结和合，以十法教诫大地；他们以悦人心意之语，调伏了恶人与叛友之心。

---

๔๗.

47.

---

ติมทา’ติมทา คชาธิปาปิมิคราชูหิ ตทา สมาจรึสุ,ปพลา’ปพลา มิคา ตทญฺเญปฏิสตฺถารมกํสุ อญฺญมญฺญํ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

彼时，即便是狂暴的象王，亦与狮王和睦相处；其他强壮或弱小的野兽，亦彼此友好问候。

---

๔๘.

48.

---

ภุวเน ภุวเนกโลจนสฺสชนนสฺมึ ทิวเส สมุชฺชลานี,นิหนิตา’นิหิตายุธาติ ภิตึชนยุํ ปาปิมโตว เนตเรสํ;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยมกํ)

于世间，当世间唯一之眼诞生之日，祥光普照；此光芒仅令魔罗(Pāpimā)而非其他众生心生怖畏，犹如被永不放下武器者击倒一般。

---

๔๙.

49.

---

ปริวาทิตทิพฺพเภริวีณา-ตุริยํ ทสฺสิตทิพฺพนจฺจเภทํ,คคนํ สุรรงฺคมณฺฑลาภํติทสานํ อุปหารสารมาสิ;

()

天鼓、天琴等乐器齐鸣，展现着各种天舞；虚空如同诸天的舞台，此乃诸天供养之精华。

---

๕๐.

50.

---

โสวณฺณวณฺณวธุยา ครุคพฺภคสฺมึตํนนฺทนพฺพนสมานวนงฺคตสฺมึ,ภุตพฺภุตนฺวิตมเห นยนญฺชนสฺมึชาตมฺหิ ตมฺหิ ตนุเช ภวิ ภทฺทภตฺติ;

() (มาลาพนฺธนํ)

金色夫人身怀重孕，于悦目、奇特、盛大、堪比难陀那(Nandana)园之林苑中，当其子诞生时，世间生起吉祥之虔敬。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺทนนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทูเรนิทาเน วิวิธปุพฺพนิมิตฺตปาตุภาวปฺปวตฺติ ปริทิโป. สตฺตโมสคฺโค.

如是，由名为慧喜(Medhānanda)的勤行者所作，为一切诗人心中喜悦之源的《胜者种姓灯》中，此为阐明“不远因缘”中种种前兆出现与发生的第七品。

---

๑.

1.

---

วิสุทฺธ (วํสฏฺฐ) มเสสพนฺธโวกุมารมาทาย ติโลกโลจนํ,อคํสุ ตมฺหา กปิลวฺหยํปุรํปุรีวตํสํ สมลงฺกตญฺชสํ;

()

净饭王(Suddhodano)与所有亲族，带着三界之眼的太子，从彼处前往名为迦毗罗(Kapila)之城，该城乃诸城之冠，庄严美丽。

---

๒.

2.

---

ตทา อภิญฺญาสุ วสิสุ ปารโคสมาธิวิกฺขมฺภิตสพฺพกิพฺพิโส,วิหาสิ สุทฺโธทนภุมิภตฺตุโนกุลูปโค เทวลนามตาปโส;

()

彼时，有位名为提婆罗(Devala)的苦行者，已达神通与自在之彼岸，一切罪垢皆为定力所伏，他依止净饭王家族而住。

---

๓.

3.

---

ตโปธโน โส ปวิเวกกามวาทิวาวิหารตฺถมุปาคโต ทิวํ,ตมตฺถมญฺญาตุมปุจฺฉิ เทวตา-ปวตฺติตํ ปสฺสิยมงฺคลุสฺสวํ;

()

那位苦行者乐于独处，为作日住而前往天界。他看见诸天正在举行吉祥庆典，便询问其缘由。

---

๔.

4.

---

ตเววุปฏฺฐายกภุมิภตฺตุโนวโรรโส มาริย มารวาหินึ,ปราชยํ ลจฺฉติ โพธิมายตึมหุสฺสโว ตมฺปติ วตฺตเต, พฺรวุํ;

()

他们说：“您那位护持者君王的卓越之子，未来将摧破魔军，证得菩提；此盛大庆典正是为他而举行。”

---

๕.

5.

---

อิมาย วุตฺตนฺตกถาย โจทิโตตโปธโน อิทฺธิพเลน อิทฺธิมา,สุราลเย อนฺตรธาน’นนฺตรํนิเกตเน ปาตุรโหสิ ราชิโน;

()

受此番话所激励，那位具神通的苦行者以神通力，从天界消失后，立刻出现在国王的宫殿中。

---

๖.

6.

---

กุมารนิชฺฌานมโนรโถก วสิตหึ สุปญฺญตฺตมหารหกาสเน,นิสชฺช สุทฺโธทนราชิโน’พฺรุวิตวตฺรชํ ทฏฺฐุมิธาคโตตฺย’หํ;

()

那位仙人怀着瞻仰太子的心愿，在为他准备好的贵重座位上坐下后，对净饭王说：“我来此是为了瞻仰您的儿子。”

---

๗.

7.

---

นรินฺทจูฬามณิจุมฺพิตานฺย’ถปทานิ วนฺทาปยิตุ ตปสฺสิโน,วิภุสณาลงฺกตมตฺตสมฺภวํนราธิโป ราชกุมารมาหริ;

()

于是，国王带来了自己以饰物庄严的儿子——王子，欲令其礼拜苦行者之足，彼足已为国王顶冠上的宝珠所触及。

---

๘.

8.

---

ตทตฺตภาเวน’หิวาทนารห-สฺส’ภาวโต ตสฺส รราช สูนุโน,ปวฏฺฏยิตฺวา ชฏิลสฺส สมฺปติชฏาสุ จกฺกงฺกิตปาทปงฺกชํ;

()

彼时，因那王子自身堪受礼敬，他那带有轮相的莲足便自行转到苦行者的发髻上，大放光明。

---

๙.

9.

---

กุมารมาทาย สมปฺปิตญฺชลึวิธาย ปาเทสฺวนิสมฺมการิโน,สเจ ฐเปยฺยุํ ชฏิลสฺส สตฺตธาผเลยฺย มุทฺธา ชฏิโตชฏาย’ปิ;

()

（苦行者心想：）“若他们抱起那合掌的王子，让他礼拜我这轻率者的双足，我的头颅必将碎为七片！”

---

๑๐.

10.

---

สกาสนุฏฺฐาย อเถ’สิภูมิยานิหจฺจ โส ทกฺขิณชานุมณฺฑลํ,อกา มหาการุณิกสฺส คารวํสิโรวิรูฬฺหญฺชลิ ปุปฺผมญฺชรี;

()

于是，那位仙人从自己的座位上起来，将右膝置于地面，向大悲者致以敬意，合掌高举过顶，犹如花束。

---

๑๑.

11.

---

อุทิกฺขมาโน วสินา สมปฺปิตํตมญฺชลึ ภตฺติภเรน ภูปติ,อโถ’นเมตฺวา ตนุมีสกํ สกํปวนฺทิ ปาทมฺพุรุหานิ สุนุโน;

()

国王仰望着仙人满怀虔敬所作的合掌，随后也稍稍躬身，顶礼其子的莲足。

---

๑๒.

12.

---

สิยา’ว พุทฺโธ ปุริสาสโภ อยํนทสฺสนํ ตสฺส สิยา มมนฺตี โส,นิรูปมํ รูปสิรึ สเมกฺขิยปยาสิ นิฏฺฐํ อุปธารยํ วสิ;

()

见其无与伦比的相好庄严，那位仙人思忖后得出结论：“此人中之雄，必是佛陀！而我将无缘得见他成道。”

---

๑๓.

13.

---

ววตฺถยิตฺเววมุฬารพุทฺธิมาวิติณฺณกงฺโข หสมีสกํ รุทํ,นรินฺทโมโรธปุรกฺขตํ วสีตทวสีทาปยิ สํสยณฺณเว;

()

如此断定后，那位具崇高智慧、已除疑惑的仙人，时而微笑，时而哭泣，使国王及其宫眷沉入了怀疑的海洋。

---

๑๔.

14.

---

ตมาหริตฺวาน ปกวตฺติมพฺภุตํปุรกฺขโต’โรธชนสฺส ราชิโน,ยติสฺสโร สํสยสลฺลมุทฺธรํสพนฺธเว’นุสฺสริ กาลเทวโล;

()

于是，苦行者之主迦罗提婆(Kāladevala)，在国王及其眷属面前，说出了那奇妙的缘由，拔除了众人的疑箭，然后他忆念起自己的亲属。

---

๑๕.

15.

---

สเกกุเล นาฬกนามทารโกสยมฺภุโน ลจฺฉติ ทสฺสนํ อิติ,ตมตฺถมญฺญา สมุเปจฺจ ตํกุลํตฺวมาห ปพฺพชฺชิติ ภาคิเนยฺยกํ;

()

他心想：“我的族人中，有个名叫那罗迦(Nāḷaka)的男孩，他将有缘得见自觉者。”了知此事后，他便前往那家，对他的外甥说：“你应当出家！”

---

๑๖.

16.

---

นิรามยํ ปญฺจมวาสรมฺหิ โสวโรรสํ วาสิตคนฺธวารินา,ปวตฺตมาเน ภวเน มหามเหนหาปยิ ภูปติ พนฺธุมชฺฌโค;

()

在第五日，国王在亲属的环绕下，于宫殿中举行盛大庆典之际，用芬芳的香水为他那健康的优秀儿子沐浴。

---

๑๗.

17.

---

ปสตฺถมนฺวตฺถภิธาน มตฺตโนกุมารมาโรปยิตุํ ปโรสตํ,สเวทเวทงฺคปเภทโกวิเททฺวิเช นิมนฺตาปยิ โส นราธิโป;

()

为给自己的王子起一个受赞颂且具意义的名字，那位国王邀请了百余位精通吠陀及其分支的婆罗门。

---

๑๘.

18.

---

สุรินฺทรูโป สุรมนฺทิโรปมํตมินฺทิราธารนรินฺทมนฺทิรํ,ชนินฺทสีโห’ปคตา’วนีสุเรอมนฺทปูชาวิธินา’ภิราธยิ;

()

那位形如天帝、人中之狮的国王，在其辉煌壮丽、堪比天宫的殿堂中，以盛大供养仪式，令前来之地上神祇（婆罗门）欢喜满足。

---

๑๙.

19.

---

อเนนสิทฺธา สมตึสปารมี-สทตฺถสมฺปตฺติปรตฺถการินา,ตถา’ตฺถ สงฺขาตธนํ นิธานคํอิมมฺหิ สิทฺธํ สหชาติยา ยโต;

(๕)

因他圆满了三十波罗蜜，成就自利利他，是故，名为“义”(attha)之财富，如宝藏一般，于其诞生之时便已成就(siddha)。

---

๒๐.

20.

---

ทฺวิเชหิ ตนฺติพฺพจนทฺวยารหํสมาสสํขิตฺตปทตฺถสํหิตํ,สุตสฺส สิทฺธตฺถ’ภิธานมตฺตโนตโต’ภิโวหารสุขาย การยิ;

()

于是，国王让婆罗门们为自己的儿子取了“悉达多”(Siddhattha)之名，此名蕴含简明复合之义，且适于两种圣典之言，亦为便于称呼。

---

๒๑.

21.

---

สุยามรามทฺธชมนฺติลกฺขณ-สุโภชโกณฺฑญฺญสุทตฺตสญฺญิโน,อิเม ทฺวิชา ราชสุปูชิตา ตทาวิจกฺขณาลกฺขณปาฐกา’ภวํ;

()

苏亚马(Suyāma)、拉玛(Rāma)、达阇(Ddhaja)、曼提(Manti)、拉卡那(Lakkhaṇa)、苏波阇(Subhoja)、憍陈如(Koṇḍañña)、善施(Sudatta)——这些婆罗门，当时受到国王的隆重供养，他们都是善于观察相貌的明智者。

---

๒๒.

22.

---

สุภาสุภํ ปสฺสิย เทหลกฺขณํวิภาวยวฺโห อิติ เตสมพฺรุวิ,สมุกฺขิปิตฺวา’งฺคุลิปลฺลวทฺวยํชนาธิปํ สตฺตชนา’พฺรวุํ ทฺวิธา;

()

国王对他们说：“请你们观察身体的吉凶相，并加以解释！”于是，七位相师向国王举起两根手指，作了两种不同的预言。

---

๒๓.

23.

---

สเจ มหาราช อคารมาวเสวโรรโส เต ปริจาริตินฺทฺริโย,สมงฺคิภุโต รตเนหิ สตฺตหิภเวยฺย ราชา วตจกฺกวตฺย’ยํ;

()

“大王，若您这位优秀的儿子住于家中，诸根调伏，他将具足七宝，成为一位转轮王。”

---

๒๔.

24.

---

มหาทโย’ยํ กรุณาย โจทิโตฆรา’ภิคนฺตฺวา ยทิ ปพฺพชิสฺสติ,ภเวยฺย พุทฺโธ’ขิลเญยฺยมณฺฑลํสยํ อภิญฺญาย นเห’ตฺถสํสโย;

()

“此人若为大悲所驱，舍家而出家，他将亲自证知一切所知之境，成为佛陀，于此无疑。”

---

๒๕.

25.

---

กณิฏฺฐภูโต วยสา ตทนฺตเรปสตฺถสตฺถา’วคเมน เชฏฺฐโก,สมุกฺขิปิตฺวา’งฺคุลิเมกมพฺรุวิอิตีห โกณฺฑญฺญสมญฺญภุสุโร;

()

“在彼等中，名为憍陈如的婆罗门，虽以年岁为最幼，却因通达受赞之圣典而为最长。他举起一指，如是说道：”

---

๒๖.

26.

---

อิมสฺส เวเนยฺยชนากตญฺชลีสมํ ผุสนฺตานิ วสุนฺธราตลํ,สุภานิ โภปาทตลาติ สพฺพทาภชนฺติ ภตฺยา กมลานิวาลิโน;

()

“大王，其双足平踏地面，恒时吉祥。应受教化之人众，合掌恭敬，虔诚侍奉其足，犹如群蜂之于莲花。”

---

๒๗.

27.

---

อิมสฺส เขมนฺตมเสสปาณิโนติปฏฺฏกนฺตารปถาวตารเณ,สุสชฺชิตํ จกฺกยุคํว ปารมีรถมฺหิ ปาทงฺกิตจกฺกลกฺขณํ;

()

“其足底之轮相，犹如波罗蜜车乘上备好之双轮，能引一切众生，安稳渡越三有荒野之道，抵达安稳之境。”

---

๒๘.

28.

---

อิมสฺส โภ กมฺพลเภณฺฑุโกปมํสุมฏฺฏวฏฺฏายตปณฺหิมณฺฑลํ,สทา ปทมฺโภชนิวาสลกฺขิยาตโนติ ปีนตฺถนปิณฺฑวิพฺภมํ;

()

“大王，其脚跟圆润修长，光滑如毛球。其足如莲花，为吉祥天女所居，常显丰满坚实之美姿。”

---

๒๙.

29.

---

อิมสฺส ทีฆงฺคุลิปนฺติ วฏฺฏิต-มโนสิลาลตฺตกวตฺติโกปมา,วิภาติ โภ พาหุลตาย ปารมี-ลตาย วา นูตนปตฺตปนฺติว;

()

“大王，其指列修长，犹如涂有红石与虫胶之圆棍。又因波罗蜜藤之繁茂，而焕发光彩，犹如新叶成行。”

---

๓๐.

30.

---

อิมสฺส ปาเรวฏปาท ปาฏลาสปาณิปาทา ตฬุณาติโกมลา,อุฬารปูชาวิธิสมฺปฏิจฺฉเนปวาฬปาติ’ว สมุลฺลสนฺติ โภ;

()

“大王，其手足幼嫩柔软，色泽红润如鸽足。于接受盛大供养时，焕发光彩，犹如珊瑚之钵。”

---

๓๑.

31.

---

อิมสฺสรูปสฺสิริมนฺทิโรทเรสมปฺปมาณาภินวงฺคุลีหิ โภ,ปทิสฺสเร ชาลกวาฏสนฺติภาสปาณิปาทา ตตชาลลกฺขณา ()

“大王，于其色身庄严殿堂中，其手足具网缦相。诸指均匀新嫩，显现如窗格之光辉。”

---

๓๒.

32.

---

อิมสฺส อุสฺสงฺขปทสฺส โคปฺผกาปทมฺพุชานํ จตุรงฺคุโลปริ,ปติฏฺฐิตา ปุณฺณฆเฏสุกนฺธรา-วิลาสมาลิงฺคิย ราชภาสเร;

()

“大王，其足踝高隆，位于莲足之上四指处，稳固犹如满瓶之颈，焕发王者之光辉。”

---

๓๓.

33.

---

อิมสฺส เทหชฺชุติวาริปูริต-สรีรเกทารภวา ผลตฺถิโน,สุรตฺตสาลฺโยทรสนฺนิภา สุภาทุเวณิชงฺฆา อภิปีณยนฺตี โภ;

()

“大王，其双胫如羚羊，优美犹如饱满之红米。于其身光为水所充满之身田中，能令求果之人丰饶满足。”

---

๓๔.

34.

---

อิมสฺส โภ ชานุยุคํ ปรามสํอโนนมนฺโต ฐิตโก มหาภุโช,สหตฺตนา สมฺภวโพธิสาขิโนวิสาลสาขาย วิลาสมาทิเส;

()

“大王，此具大臂者，站立时无需弯腰，即能以手抚膝。其双臂昭示未来菩提树王广大枝干之风姿。”

---

๓๕.

35.

---

อิมสฺส โกโสหิตวตฺถคุยฺหโกอภินฺนโกกาสกโกสโกสโค,อนญฺญสาธารณตาทินา’ยตึอนงฺคสงฺคามปรมฺมุโข สิยา;

()

“其阴藏隐于鞘中，犹如未开莲苞之鞘。因其非凡之相，未来必将远离爱欲之争。”

---

๓๖.

36.

---

อิมสฺส โภ โคตมโคตฺตเกตุโนกเลวเร กญฺจนสตฺติภตฺตโจ,สุวณฺณวณฺโณ ชินจีวรสฺสปิตโนติ โสภํ ฆนพุทฺธรํสิโน;

()

“大王，此乔达摩(Gotama)族之光，其肤色如金，光洁犹如金鞘。其身所放之炽盛佛光，能增胜者袈裟之庄严。”

---

๓๗.

37.

---

อิมสฺส ชมฺโพนทีปิญฺชราย โภสิริสปุปฺผสฺสุกุมารจาริยารโชนุมตฺตํ ฉวิยา นลิมฺปเตสโรชปตฺเตริว วาริพินฺทโว;

()

“大王，其身色如阎浮金，其皮肤娇嫩如合欢花，尘垢丝毫不染，犹如水珠之于莲叶。”

---

๓๘.

38.

---

อิมสฺส โลมานิ กเลวเร วเรวิสุํ วิสุํ กูปคตานิ สูนุโน,วิลุมฺปเร รูปวิลาสลกฺขิยามโนรมํ โภ กมณิกญฺจุกสฺสิรึ;

()

“大王，此子殊胜之身，一一毛生于一一孔。其身形之庄严优美，胜夺悦意之金甲光辉。”

---

๓๙.

39.

---

อิมสฺส อุทฺธคฺคมุขํ มุขสฺสิรึปทกฺขิณาวตฺต มเปกฺขิโน ยถา,ติโรกเร โรมวิตาน มินฺทิรา-นิเกตนินฺทีวรกานนสฺสิรึ;

()

“其身毛上靡，向右旋卷，为面容增添光彩。其美妙能令作为吉祥天女居所之青莲林苑黯然失色。”

---

๔๐.

40.

---

อิมสฺส โภราช สโรชโยนิโนยโถชุคตฺตํ อุชุคตฺตมายตึ,อนญฺญสามญฺญคุณาวกาสโตปชาภิปูชาวิธิภาชนํ สิยา;

()

“大王，其身躯端直如梵天，此正直之相亦将延续至未来。因其无与伦比之功德，他必将成为众人礼敬之器。”

---

๔๑.

41.

---

อิมสฺส สตฺตุสฺสทลกฺขณํ สุภํสมํสมทฺทิฏฺฐสิราวลึ สทา,ทธาติ โภ ปารมิธมฺมสิปกฺปิโนสุธนฺตจามีกรปิณฺฑวิพฺภมํ;

()

“大王，其身具七处平满之妙相，肌肉匀称，不见筋脉。此波罗蜜法之巧匠，常显纯净金块之美姿。”

---

๔๒.

42.

---

อิมสฺส ปุณฺโณภยกายภาคิมํมิคินฺทปุพฺพทฺธสรีรลกฺขณํ,กุทิฏฺฐิวาทีภสิโรวิทารเณนรินฺทสามตฺถิยมุพฺพเห นกึ;

()

“其身前后两部皆圆满，具足兽王狮子之前身相。为破邪见论者之象头，岂不荷担人王之威力耶？”

---

๔๓.

43.

---

อิมสฺสุ’เปโต ฆนมํสวฏฺฏิยาจิตนฺตรํโส มุทุจารุปิฏฺฐิยํ,ภวณฺณวา กญฺจนปจฺจริสิรํตโนติ สตฺตุตฺตรเณ นราธิป;

()

“人主，其两肩之间，厚肉填满，背部柔软优美。为度众生越轮回之海，其身宛如金山之巅。”

---

๔๔.

44.

---

อิมสฺส นิคฺโรธมหีรุหสฺสิวสมปฺปมาโณ ปริมณฺฑโลปฺย’ยํ,กทาจิ ทุกฺขาตปขินฺนเทหินํปริสฺสมํ โภ ปชเห ภวญฺชเส;

()

“大王，其身形圆满匀称，犹如尼拘律(nigrodha)大树。他将令那些为轮回苦热所恼之众生，于生命道上，舍弃一切疲劳。”

---

๔๕.

45.

---

อิมสฺส ราชิตฺตยรญฺชิโต’ตฺตรึกรียมานุ’ตฺตมธมฺมนิสฺสโน,สุมฏฺฏวฏฺโฏ สมวตฺตขนฺธโกมุติงฺคขนฺโธริว ราช ราชเต;

() (สิเลส พนฺธนํ)

“大王，其肩颈圆润平滑，犹如鼓身。其身由三王之威所染，发出无上法音，大王啊，他光辉照耀。”

---

๔๖.

46.

---

อิมสฺส โภ สตฺตสหสฺสสมฺมิตายถา’มตชฺโฌหรณาภิลาสิโน,รสคฺคสา สนฺติ รสาทนุมฺมุขารสคฺคสคฺคี’ตฺย’ภิธียเต ตโต;

()

“诸位，其身具七千味脉，皆朝向味之上首，犹如渴求甘露者。是故，彼得名为‘最上味觉者’。”

---

๔๗.

47.

---

อิมสฺส’นุพฺยญฺชนตารกากุเลอนนฺตรูปายตนมฺพโร ทเร,วิโรจเตพารสมีสสิริวนรินฺทสีหสฺสหนูปมาหนู;

()

“于其无边色处之虚空中，随好(anubyañjana)如繁星密布。其下颌犹如狮王，焕发十二日之光辉。”

---

๔๘.

48.

---

อิมสฺส ตาฬิสติทนฺตปนฺติ โภปหูตชิวฺหารถิกํ จรนฺติยา,มนุญฺญวาณิวนิตาย ตตฺวเตปสตฺถมุตฺตาวลิลีลมายตึ;

()

“诸位，其四十齿列，当广长之舌发出妙语时，未来将展现受赞之珍珠串般之优雅。”

---

๔๙.

49.

---

อิมสฺส ชวฺหาวรกณฺณิกาวเหมุขมฺพุเช สจฺจสุคนฺธวาสิเต,สมปฺปมาณา ทสนาวลี สุภาวิภาติ กิญฺชกฺขตตีว ภูปตี;

()

“大王，于其真理妙香所熏之莲口中，广长之舌能触及耳轮。其齿列匀称美好，犹如花蕊成行，焕发光彩。”

---

๕๐.

50.

---

อิมสฺส โภ ขณฺฑิตสงฺขปณฺฑราทฺวิชาวลี นิพฺพิวรนฺตรายตึ,สมุพฺภวายุตฺติลตาย ตายติมุขาลวาเฬ มุกุลาวลิสฺสิรึ;

()

“诸位，其齿列洁白如剖开之海螺，排列紧密而无间。于其口中，展现出蓓蕾成行之美，犹如新生藤蔓之姿。”

---

๕๑.

51.

---

อิมสฺส ปีณานนจนฺทจนฺทิกาสุสุกฺกทาฐาวลิ สจฺจวาทิโน,ปทิสฺสเต ธมฺมตฬากกีฬเนกตาภิลาสาริวหํสมาลินี;

()

“此谛语者，其面圆满如月，其齿洁白如月光。此皓齿之列，犹如一行白鹅，渴望嬉戏于正法之池。”

---

๕๒.

52.

---

อิมสฺส จานุตฺตรธมฺมเทสนา-ตรณฺยมาโลลลการรูปินี,ปหูตชิวฺหา ภวสาครา’ยตึนรินฺท ปารํ ชนตา’วตารเย;

()

“大王，其广长之舌，未来将引渡众人，越过轮回之海，抵达彼岸。此舌犹如宣说无上法之舟，于波涛中航行。”

---

๕๓.

53.

---

อิมสฺส โภ พฺรหฺมสโรปโม สทาสหสฺสธา’ยํ กรวีกราวโต,มโนหรฏฺฐงฺคสมงฺคิสุสฺสโรสโสตกานํ มณิกุณฺฑลายเต;

()

诸位，他这声音恒如梵音，又如迦陵频伽（karavīka）鸟千样鸣唱，具足八支，悦耳动听，对有耳者而言，犹如珍宝耳环。

---

๕๔.

54.

---

อิมสฺส นีลํ นยนุปฺปลญฺจยํนิรูปเม รูปวิลาสมนฺทิเร,นิโรปิตํ โภ มณิสีหปญฺชร-ทฺวยํว ภาเส กุสเลน เกนจิ;

()

诸位，在他无可比拟的优美色身殿堂中，他那对绀青莲花般的眼睛，犹如由某位巧匠所安置的一对闪耀的珍宝狮子窗。

---

๕๕.

55.

---

อิมสฺส ปาฐีนยุคํ’ว ทิสฺสเตวิสิฏฺฐรูปายตนาปคาสยํ,สุภํ ควจฺฉาปวิโลจโนปมํมณิปฺปภํ โคปขุมทฺวยํ สทา;

()

他那对牛王般的睫毛，恒常闪耀着珍宝的光辉，美如小牛的眼睛，又像一对游鱼，照亮了殊胜的色尘。

---

๕๖.

56.

---

อิมสฺสา อุณฺณา ภมุกนฺตรุพฺภวาฬาฏมชฺโฌปคตา วิโรจติ,ยทตฺถิ สญฌาฆนราชิมชฺฌคํสสงฺกหีนํ สสิมณฺฑลํ ตถา ()

他生于双眉之间、位于额头中央的白毫（uṇṇā），闪耀着光辉，犹如傍晚云彩间一轮无瑕的明月。

---

๕๗.

57.

---

อิมสฺส อุณฺหีสกสีสลกฺขณํสธมฺมรชฺชิสฺสริยํ อนาคเต,กริยมานสฺส หิ จกฺกวตฺติโนทธาติ อุณฺหีสกสิสวิพฺภมํ;

()

他这顶髻之相（uṇhīsasīsa），预示着未来在正法王国中的主权；若成为转轮王，则展现出头戴宝冠的威仪。

---

๕๘.

58.

---

อิมสฺส ภุมิสฺสร สุปกฺปติฏฺฐิต-ปทงฺกิเต จกฺกยุคมฺหิ ทิสฺสเร,อราสหสฺสานิ จ เนมินาภิโยติวฏฺฏเรขา สิริวจฺฉกาทโย;

()

大地之主，在他平稳安立的足底，显现着一对轮相，千辐、轮辋与轮毂俱全，还有三重线与吉祥喜旋（sirivaccha）等标志。

---

๕๙.

59.

---

อิเมหิ พตฺตึสติลกฺขเณหิ โภอสีตฺยนุพฺยญฺชนลกฺขเณหิ’ปิ,สมุชฺชลนฺโต ปุริสาสโภตฺยยํภเวยฺย พุทฺโธ ภวพนฺธนจฺฉิโท;

()

诸位，这位人中之雄，因这三十二大丈夫相以及八十随好而光芒四射，他将斩断存在的束缚，成为一位佛陀。

---

๖๐.

60.

---

สโสตมาปาถคตาย ตาวเททฺวิชสฺส วิตฺถารกถาย โจทิโต,อปุจฺฉิ ราชา กิมยํ สเมกฺขิยอนาคเต พฺราหฺมณ ปพฺพชิสฺสติ;

()

当婆罗门的详尽解说传入耳中时，国王受到触动，他问道：“婆罗门，仔细审视之后，他未来会出家吗？”

---

๖๑.

61.

---

กทาจิ อุยฺยานคโต มหาปเถชรารุชามจฺจุวิรูปทสฺสนํ,วิธาย นิพฺพินฺตมโน ภวตฺตเยตโปธนํ ปสฺสิย ปพฺพชิสฺสติ;

()

有一次，当他前往御苑，在大道上见到老、病、死这些丑恶之相后，他将对三有生起厌离之心，在见到一位苦行者后，便会出家。

---

๖๒.

62.

---

อิติห วตฺวาน สกํสกํ ฆรํตโต’ปคนฺตฺวา’ทฺธนิมิตฺตปาฐกา,มหลฺลกา’ทานิ มยนฺติ สุนโวตมานุปพฺพชฺชิตุโมวทึสุ เต;

()

那些占相师说完这话，便各自返回家中。他们心想：“我们现在已经年老了”，于是劝告自己的儿子们，要追随他而出家。

---

๖๓.

63.

---

ทฺวิเชสุ วุทฺเธสุ มเตสุ สตฺตสุอยํหิ โกณฺฑญฺญสมวฺหโย สุธี,มหาปธานํ ปุริสาสโภ’ธุนากโรติ สุตฺวา กรุณาย โจทิโต;

()

七位年长的婆罗门去世后，这位名为憍陈如（Koṇḍañña）的智者，听闻人中之雄正在进行大精进，因悲悯而受到触动。

---

๖๔.

64.

---

สมานลทฺธิหิ กุเลสุ เตสุ หิจตุหิ วิปฺเปหิ สห’นฺตปญฺจโม,อโถ’รุเวลํ อุปคมฺม ปพฺพชิภวึสุ เตปญฺจิ’ธ ปญฺจวคฺคิยา;

()

在那些见解相同的家族中，他与四位婆罗门一起，自己作为第五人，前往优楼频螺（Uruvelā）出家。他们五人在此处成为了五比丘团体。

---

๖๕.

65.

---

กทาจิ ลทฺธา ปริยนฺตสาครํอิมํ จตุทฺทีปิกรชฺชมตฺรชํ,ชิตาริวคฺคํ วิจรนฺตมมฺพเรกโรมิ ปจฺจกฺขมหนฺติ จินฺติย;

()

（国王）有一次想：“我将亲眼见到我的儿子获得以海洋为边界的四洲王国，降伏所有敌众，并在天空中行走。”

---

๖๖.

66.

---

นิมิตฺตรูปกฺขิปถปฺปเวสนํนิวารณตฺถํ ตนิชราชสูนุนา,นราธิโป โส ปุริเสหิ สพฺพถาทิสาสุ รกฺขาวรณํ อการยิ;

()

为了防止那些征相进入他王子的视线，那位国王命令手下在所有方向都设置了全面的防护。

---

๖๗.

67.

---

อยํ กุมาโร ยทิ จกฺกวตฺติวาภเวยฺย สมฺโพธิปทํ ลเภยฺยวา,สเกกุเล ขตฺติยพนฺธเวหิ โสปุรกฺขโตเยว จริสฺสตํ อิติ;

()

（他们想：）“这位王子无论是成为转轮王，还是证得无上菩提，都将被自己家族的刹帝利亲属所拥戴。”

---

๖๘.

68.

---

กุมารนามฏฺฐปนมฺหิ วาสเรสหสฺสมตฺเตสุ กุเลสฺว’สิติยา,อทาสิ ปจฺเจกชโน ปฏิสฺสวํปทาตุกาโมว วิสุํวิสุํ สุเต;

()

在王子命名那天，八万个家族中的每一个人都各自许下承诺，愿意献出自己的儿子来追随王子。

---

๖๙.

69.

---

อเสสโทสาปคตา สุเขธิ ตาสุวณฺณกุมฺโภรุปโยธโร น ตา,อเนกธาตี วรวณฺณคพฺพิ ตาสปจฺจุปฏฺฐาปยิ ตงฺขเณปิ ตา;

()

（国王）任命了许多奶妈，她们毫无缺陷，在安乐中长大，因自己卓越的美貌而自豪，且有如金瓶般丰满的双乳。

---

๗๐.

70.

---

ตฬากตีรมฺหิ ตรงฺคภาสุเรยเถว หํสฺยา กลหํสโปตกํ,มเหสิยา’งฺเก สยเน สิตตฺถเรสุวาสเร ภุปติ ปุตฺตมทฺทส;

()

在一个吉祥的日子里，国王看见儿子躺在铺着白毯的床上，在王后怀中，犹如在波光粼粼的湖畔，一只天鹅与其幼雏。

---

๗๑.

71.

---

อทิฏฺฐปุตฺตานนปงฺกชา จิรํลหุํ ปริกฺขีณวโยคุณา อิโต,จุตา’ว มายาชนนิ นิรามยาอุปาวิสิ สตฺตมวาสเร ทิวํ;

()

母亲摩耶（Māyā），还未看够儿子的莲花脸庞，她的寿元已尽，于第七日安然离世，往生天界。

---

๗๒.

72.

---

มเหสิมายาภคินี ตทา มหา-ปชาปติโคตมินามราชินี,นิชํ กุมารํ ภรณาย ธาตินํวิธาย ภารํ ปฏิชคฺคิ ตํ สยํ;

()

那时，摩耶王后的妹妹，名为摩诃波阇波提·乔达弥（Mahāpajāpatī Gotamī）的王后，将自己儿子的养育之事托付给奶妈，而亲自照料他。

---

๗๓.

73.

---

ตทา’ภวุํ ทีปสิขา ชคนฺตเยกเลพโร’ภาสลเวน สุนุโน,วินฏฺฐเตชาริว รงฺคทีปิกาวิมานทิเปสุ กถาวกา’ตฺตโน;

()

那时，仅凭王子身体的一丝光芒，三界中的灯火便都失去了光彩，犹如舞台上的灯火一般；至于天宫中的明灯，就更不用说了。

---

๗๔.

74.

---

วิจิตฺตภุมฺมตฺถรเณ อภิกฺขณํสชนฺนุเกหา’จริ มนฺทิโรทเร,มหาวนสฺมึ มณิวาลุกาตเลวิชมฺภมาโนริว สิหโปตโก;

()

他时常在宫殿内，在色彩缤纷的地毯上用双膝爬行，犹如一只狮子幼崽，在大森林里遍布珍宝的沙地上伸展身体。

---

๗๕.

75.

---

สุตสฺส กีฬาปสุตสฺส มนฺทิ เรภมนฺตพิมฺพํ มณิทปฺปโณท เรนิพทฺธมทฺทกฺขิ จรนฺตมมฺพ เรยเถว จกฺกํ รตนํ มหีภุ โช;

()

当王子在宫殿里玩耍时，国王在珍宝明镜中，时常看到他移动的身影，犹如转轮王看见轮宝在天空中行进一般。

---

๗๖.

76.

---

ตทงฺฆิวิญฺญาสวเสน ภุมิยาวชนฺตมงฺโก’ปนิธาย ภุมิโป,ตทา’ภินิจฺฉาริต มาสภึ คิรํอิทานิ มํ สาวย ปุตฺตมพฺรุวิ;

()

那时，当王子在地上迈步行走时，国王将他抱到膝上，说出这番高贵的话语：“儿子，现在说给我听。”

---

๗๗.

77.

---

นิพทฺธมนฺโตมณิเวทิกาตเลมุเขนฺทุพิมฺพุทฺธรเณ ปโยชยํ,สยํ ปลมฺเภสิ อมจฺจสูนโววเยน มนฺโท’ปิ อมนฺทพุทฺธิมา;

()

虽然年纪尚幼，但（王子）智慧敏锐，他在镶嵌珠宝的议事台上，于“捧月脸”等游戏中，亲自戏弄并胜过了大臣们的儿子。

---

๗๘.

78.

---

อุฬารโสกํ ปิตุจิตฺตสมฺภวํติโลกทีโป นิชปุญฺญเตชสา,ตโมปพนฺธํ ภุวโน’ทรุพฺภวํนิรากริ พาลรวี’ว รํสินา;

()

这位三界之灯，以其自身的福德威力，消除了父亲心中生起的巨大忧愁，犹如初升的太阳以其光芒，驱散了世间的重重黑暗。

---

๗๙.

79.

---

วิกิณฺณลาชากุสุมากุลญฺชเสวิตานรงฺคทฺธชนิพฺภรมฺพเร,ปุเร ตหึ มงฺคลกิจฺจสมฺมตํกทาจิ รญฺโญ ภวิ วปฺปมงฺคลํ;

()

有一次，城中举行国王的耕种节，此乃公认的吉祥仪式。道路上遍撒炒米与鲜花，空中满是华盖、彩饰与旗幡。

---

๘๐.

80.

---

สุคนฺธมาลาภรณาทิมณฺฑิต-ปสาธิตา กาปิลวตฺถวา นรา,สกิงฺกรา กมฺมกรา’ปิ กปฺปิตาตโต ตโต สตฺติปตึสุ ตํ กุลํ;

()

迦毗罗卫（Kapilavatthu）城的民众，以及他们的仆人与工匠，都用香、花环、饰品等精心装扮，从各处前来接近王室。

---

๘๑.

81.

---

มหจฺจเสนายปุรกฺขโตหิโสอุฬารราชิทฺธิสมุชฺชลํตโตปยาสิกมฺมนฺตปเทสมตฺรชํกุมารมาทายปุรินฺทโทปโม;

()

那位如帝释天（Purindada）般的国王，在大军护卫下，带着他的王子，以盛大的王室威仪，光彩照人地前往那工作之地（田野）。

---

๘๒.

82.

---

ฉณมฺหิ ตสฺมึ มนุวํสเกตุโนมโนรมํ มงฺคลนงฺคลาทิกํ,สุวณฺณปฏฺเฏหิ ปริกฺขฏํก มหา-ชนสฺส’ปี รูปิยปฏฺฏฉาทิตํ;

()

在那场庆典上，人中之王的吉祥犁具等装饰得赏心悦目：他的犁以金片装饰，大臣们的则以银片覆盖。

---

๘๓.

83.

---

วิสาลสาขากุลชมฺพุสาขิโนวิธาย เหฏฺฐา สยเน มหารเห,นิชํ กุมารํ สชโน ชนาธิโปสมารหี สมฺปติ วปฺปมงฺคลํ;

()

国王将自己的儿子安置在一棵枝叶繁茂的阎浮树下，一张华丽的卧榻上，然后与随从们一起，开始举行耕种节。

---

๘๔.

84.

---

กุมารรกฺขาวรณายุ’ปฏฺฐิตาตมุสฺสวํ ธาติชนา วิปสฺสิตุํ,อปกฺกมิตฺวา พหิ สาณิโต ขณํปมตฺตรูปา วิจรึสฺวิ’โตจิโต;

()

被派来守护王子的乳母们，为了观看那场庆典，她们走出了帷帐，一时放逸，到处闲逛。

---

๘๕.

85.

---

ปริคฺคเหตฺวา’นมปาน มาสเนนิสชฺช ปลฺลงฺก มลตฺถ พนฺธิย,ชินงฺกุโร นีวรเณหิ นิสฺสฏํวิเวกชํ ฌานมคาธพุทฺธิมา;

()

那位有甚深智慧的未来佛，在座位上结跏趺坐，把握住出入息，证得了脱离诸盖、由离而生的禅那。

---

๘๖.

86.

---

วิปสฺส ปุตฺตสฺสุ’ปเวสนํ ตหึทุมสฺส ฉายาย นิวตฺตตํ ตถา,ปวนฺทิ ราชา ปฏิหาริกากถา-ปโจทิโตปุตฺตมุเปจฺจ ตงฺขเณ;

()

国王听闻奇迹后，深受触动，在那一刻，他走近儿子，看见树影静止不动，便向他行礼。

---

๘๗.

87.

---

กลาสุ วุชฺชาสุ จ ปุตฺตมตฺตโนวิเนตุกาโม วินยกฺขมํ ปิตา;

ปสตฺถสตฺถนฺตรปารทสฺสินํกทาจิ วิปฺปาจริยํ กิรา’นยิ;

()

据说，父亲希望在各种技艺和学问上训练自己那堪以受教的儿子，有一次，他请来了一位通晓各种美誉学问的婆罗门导师。

---

๘๘.

88.

---

สมปฺปิตํ ตํ คุรุโน กรมฺพุเชสเทวโลกสฺส คุรุํ สคารวํ,มหีสุโร โส ชลพินฺทุนา ยถาสุทุตฺตราคาธมโหทธีรสํ;

()

国王恭敬地将那位人天导师交到导师的莲花手中，犹如欲以一滴水测量那难以跨越、深不可测的大海之水。

---

๘๙.

89.

---

สวณฺณเภทํ สนิฆณฺฏุเกฏุภํอถพฺพเพเทนิ’นิหาสปญฺจมํ,ติเวทมุทฺเทสปเทน ทุทฺทสํตถา กลาสิปฺปตํ นิโพธยี;

()

（老师）教导他音韵学、词汇学、仪轨学，以及以《过去时》(Itihāsa)为第五的《阿闼婆吠陀》，乃至仅凭纲要都难以通晓的三吠陀，还有各种工艺和技能。

---

๙๐.

90.

---

อนญฺญสาธารณปุญฺญวาสนา-วิธูตสมฺโมหวิสุทฺธพุทฺธิโน,สมตฺตวิชฺชา สกลากลา ธิยากลมฺปิ นาลํ พหุภาสเนน กึ;

()

因其无与伦比的福德习气，迷惑涤除，觉智纯净，他以智慧通达一切明行与所有技艺。何需多言？片刻即足。

---

๙๑.

91.

---

น เกวลํ ตสฺส กเลพรํ พหิวิภาติ พตฺตึสติลกฺขเณหิ โภ,ภุสํ ตทพฺภนฺตรวตฺถุ ทิปฺปเตสุพุทฺธสตฺถนฺตรลกฺขเณหี’ปิ;

()

贤友啊！不仅他的外在身体因三十二相而辉煌，其内在之事也因善觉导师的内在相而更加熠熠生辉。

---

๙๒.

92.

---

ติโลจนสฺสา’ปิ ติโลกจกฺขุโนอยํ วิเสโส นยเนหิ ทิสฺสเต,ลลาฏเนตฺโต ปุริโม นโสภติปโร’ว อพฺภตฺตรญาณโลจโน;

()

三眼者（湿婆）与三界之眼（菩萨）相比，其殊胜差异显现于眼中：前者额上之眼并不辉煌，唯有后者内在的智慧之眼才光辉灿烂。

---

๙๓.

93.

---

อนุพฺพชนฺโต นวโยพฺพนสฺสิรึยโสปพนฺเธน สเก นิเกตเน,ปวฑฺฒิ ธีโร สกลํ กลานฺตรํกลานิธี รํสิจเยนิ’ว’มฺพเร;

()

伴随着青春的华彩，他在自己的家中声名日盛。这位智者增长了一切技艺，犹如技艺的宝库——月亮，在天空中光芒汇聚。

---

๙๔.

94.

---

อุปฑฺฒคณฺฑาหิตทาฐิกาย โสยโสธโน โสฬสวสฺสิโก ยทา,กโปลผุฏฺฐญฺชนทานราชิยากริ ยถา พาลทสํ วฺยติกฺกมิ ()

当那位声名远扬者十六岁，双颊初生胡须时，他超越了童年时期，犹如太阳穴上流淌着眼膏般黑色情液的象王。

---

๙๕.

95.

---

ตทา นรินฺโท สุรมนฺทิโร’ปมํอุตุตฺตยานุจฺฉวิกํ มโนรมํ,ปโยชยิตฺวาน ปวิณสิปฺปิเกสุตาย การาปยิ มนฺทิรตฺตยํ;

()

彼时人王雇佣熟练工匠，为儿子建造了三座宫殿，如同天宫般，适合三季居住，令人愉悦。

---

๙๖.

96.

---

นิสิตสมฺพาธตลํ นิวาริต-สโรนิลํ ผสฺสิตสิหปญฺชรํ,มหิวตํสํ นวภุมิกํ ฆรํพภุว รมฺมํ ภุวิ รมฺมนามิกํ;

()

一座九层楼的宫殿，名为“悦意”(Ramma)，成了世间的悦意之处。它地面平坦宽敞，能遮蔽风尘，装有狮子窗，堪为大地之冠。

---

๙๗.

97.

---

สสิกร’มฺโภธรราวนิพฺภร-วิตาน มุคฺฆาฏกวาฏพนฺธนํ,สุรมฺมนามํ หตฆมฺมมินฺทิรา-นิวาสรมฺมํ ภวิ ปญฺจภูมิกํ;

()

名为“善悦意”(Suramma)的五层楼宫殿，是一处消除暑热的宜人住所。它有充满月光与雷云之声的华盖，以及可以开关的门闩。

---

๙๘.

98.

---

อหิณฺหสิตุณฺภคุเณหิ ปาวุเสสุขานุโลมํ สมสตฺตภุมิกํ,สุผสฺสิตา’ผสฺสิตสิหปญฺชรํสุภํ สุภํ นาม นิเกตนํ ภวิ;

()

在雨季，一座七层楼的宫殿，名为“吉祥”(Subha)，成了一处美好的住所。它不热不冷，随顺安乐，其狮子窗可开可合。

---

๙๙.

99.

---

วโยนุปตฺตสฺส นรินฺทสุนุโนอุฬารราชิทฺธิวิลาสทสฺสเน,กตา’ภิลาโส ชนโก ชนาธิโปปทาตุกาโม นิชรชฺชสมฺปทํ;

()

当王子达到适婚年龄时，身为国王的父亲，看到他宏伟的王室威仪和风采，心生渴望，想要将自己的王国财富赐予他。

---

๑๐๐.

100.

---

วสนฺติ เจ โยพฺพนหาริทาริกานรินฺทสนฺเทสหเรหิ เปสยิส สากิยานํ สจิเวหิ สาสเน;

()

国王派遣信使，带讯息给释迦族的大臣们，询问他们是否有青春貌美的少女。

---

๑๐๑.

101.

---

นิเวทยุํ โยพฺพนคพฺพิตสฺส เตนกิญฺจิสิกปฺปายตน’นฺตทสฺสิโน,สุตสฺส ทาราภรณาย ธีตโรกถนฺนุ ทสฺสาม มยนฺติ ขตฺติยา;

()

那些刹帝利们回答道：“那个王子只知骄傲于自己的青春，却未通晓任何技艺。我们怎能将女儿嫁给他作妻子呢？”

---

๑๐๒.

102.

---

สุเตน ตํ ราชสุเตน โจทิโตปิตา จราเปสิ ปุรมฺหิ เภริโย,มม’ตฺรโช กาหติ สิปฺปทีปนํอิโตปรํ สตฺตมวาสเร อิติ;

()

被王子所激励，父亲在城中敲响了鼓，宣告：“从现在起第七天，我的儿子将展示技艺。”

---

๑๐๓.

103.

---

วโร กุมาโร หิ กุมารวิกฺกโมกลาปสนฺนทฺธ กเลพโร ตทา,วิปสฺสตํ พนฺธุชนานโมสริอนปฺปทปฺโป รณเกฬิมณฺฑลํ;

()

那优秀的王子，确实是王子般的勇猛，那时他身着铠甲，在亲戚们观看时，带着无与伦比的骄傲，走向比武场。

---

๑๐๔.

104.

---

ธนุทฺธโร โส ปฐมํ สเก ภุเชสหสฺสถามํ สสรํ สราสนํ,วิธาย โปเฐสิ ชิยํ วสุนฺธรา-วิทารณาการมหารวํ รวิ;

()

那位弓箭手首先将千钧之力的弓与箭置于臂上，他拨动弓弦，发出了仿佛能震裂大地般的巨响。

---

๑๐๕.

105.

---

จตุทฺทิสา’ธรธนุทฺธรา มมํกโรนฺตุ ลกฺขํ นิชขาณปตฺติยา,อิตีห วตฺวา สรวารเณน โสอภุตปุพฺพํ สรสิปฺปมาหริ;

()

他如此说道：“让四方的弓箭手都以我为目标！”然后，他以箭为屏障，展示了前所未有的箭术。

---

๑๐๖.

106.

---

จตุทฺทิสายํ จตุโร ธนุทฺธเรมเม’กพาเณน หณาม’หํ อิติ,อกาสิ ตททีปยมญฺญถา’พฺภุตํส จกฺกเวธวฺหยสิปฺปทีปนํ;

()

他说：“我将以一箭击中四方四位弓箭手。”他展示了那非凡的、名为“轮穿”的箭术。

---

๑๐๗.

107.

---

สเรหิ เวณฺยา’ยตยฏฺฐิรชฺชุกํสเรหิ จา’โรหณมณฺฑปาลยํ,สเรหิ ปาการตฬากปงฺกชํสเรหิ วสฺสํ อิติสิปฺปมาหริ;

()

他展示了以箭矢编织长辫和绳索，以箭矢建造攀爬的亭阁，以箭矢建造围墙、池塘和莲花，以及以箭矢降雨的技艺。

---

๑๐๘.

108.

---

มหาสตฺโต โลกปฺปภวมสมํ สิปฺปชาตํ ชนานํตทา สํทสฺเสสิ มุทิตหทยา สากิยา ทาริกาโย,อุปฏฺฐาเปสุํ ตา สุรติรติสงฺคามจตุราสหสฺสานํ ตาฬิสติปริมิตา นาฏิกา’สุํ ฆเรสู;

()

那时，大士(Mahāsatta)向人们展示了世间无与伦比的种种技艺。释迦族的少女们心生欢喜，前来侍奉他。她们是四万名舞女，在宫殿里，擅长情爱之戏。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทูเรนิทาเน ลกฺขณปฏิคฺคหณ กุมารสมฺภรณาทิ ปวตฺติ ปริทิโป อฏฺฐโม สคฺโค.

由名为慧喜(Medhānanda)的修行者所撰、能为一切诗人带来内心喜悦的《胜者种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)中，“不远因缘”(Avidūrenidāna)部分，阐明“相好受持”、“王子资粮”等事迹的第八品，至此结束。

---

๑.

1.

---

อิติ วิหิเต สติ สิปฺปทีปนสฺมึตทภิมุเข’ตรขตฺติยา’ติสูรา,อปคตมานมทาภวึสุมญฺโญ(ตรุณมิคินฺทมุเข)ว มตฺตทนฺติ;

()

当技艺展示完毕时，面对他，其他刹帝利勇士们都变得没有了傲慢和自负，如同醉象面对幼狮王。

---

๒.

2.

---

วิชฏิต สํสยพนฺธโน ปทาตุํสุมริย เทวทหมฺหิ สุปกฺปพุทฺโธ,นรปวโร นิชธีตรํ กุมารึสุวิมล โกลิยวํสกญฺชหํสึ;

()

人中之杰，天臂城(Devadaha)的善觉(Suppabuddha)王，解开了疑惑的束缚，要将他纯洁的女儿，拘利耶(Koliya)族如莲花天鹅般的公主嫁出去。

---

๓.

3.

---

ตหิมถมนฺติวเรหิ มนฺตยิตฺวานิขิลปวตฺตินิเวทนาย ทูเต,ปหิณิ กวิวาหมเห วิธิยตนฺติตว ตนุเชน มมญฺหิ ธีตุกญฺญา;

()

在那里，他与大臣们商议后，派遣使者去通报所有事情，传话说：“我的女儿将与你的儿子举行婚礼仪式。”

---

๔.

4.

---

วลยิตตารมุปฏฺฐิโต’ทยํ เตหิมกรพิมฺพมิโว’ปวิฏฺฐปีฐํ,ปริวุตมนฺติคณํ ปณมฺม ราชํกปิลปุโรปคตา ตมตฺถมาหุ;

来到迦毗罗卫城(Kapilapura)的使者们，向国王顶礼并报告了此事。国王安坐于宝座，为群臣所围绕，犹如众星环绕的初升之月。

---

๕.

5.

---

อถ ปฏิลทฺธปฏิสฺสเวนุ’ทคฺคาปทยุคมญฺชลิปุปฺผมญฺชรีหิ,สุมหิย ตํ ปฏิเวทยึสุ รญฺโญสกวิสยํ สมุเปจฺจ ราชทูตา;

()

然后，王室使者们因得到应允而欢欣鼓舞，他们回到自己的国家，以花束般的合十之手礼敬国王的双足，并向他报告了此事。

---

๖.

6.

---

อุภยกุลมฺหิ มหีภุชา’ญฺญมญฺญํปุนรปิ มนฺติวเรหิ มนฺตยิตฺวา,วิสทมตีหิ นิมิตฺตปาฐเกหินิยมิตมงฺคลวาสรมฺหิตมฺหา;

()

两族国王再次通过大臣们相互商议，并由智慧聪明的占相师们确定了吉祥的日子。

---

๗.

7.

---

กนกวิตานวินทฺธหาริหารํกุสุมสมากุลเหมปุณฺณกุมฺภํ,ติทิววิมานสมานมุลฺลสนฺน-รตนวิจิตฺตวิวาหมณฺฑปคฺคํ;

()

顶级的婚礼亭阁以众宝庄严，闪耀如天宫；上有金色天篷，悬挂美丽花环，旁有金色满瓶，遍插各色鲜花。

---

๘.

8.

---

คหิตวิตานสิตาตปตฺตเกตุ-ทฺธชมณิวิชนิจรุจามเรหิ,ปจุรชเนหิ กตุปหารมคฺเคสุปริวุตํ จตุงฺคิรนิธชินฺยา;

(๖)

在献上供品的路上，公主为四兵（象、马、车、步）组成的军队紧密护卫着，许多人手持天篷、白伞、旗帜、宝幡、宝珠、扇子和美丽的拂尘。

---

๙.

9.

---

วิวิธวิภูสณภุสิตตฺตภาวํอภินวปีนปโยธราภิรามํ,หริสิวิกาย ยโสธรํ กุมารึมณิขจิตาย วิธาย จา’นยึสุ;

()

他们将耶输陀罗(Yasodharā)公主安置于镶满宝石的宝轿中带走，她以各种饰品庄严其身，因其新生丰满的乳房而显得妩媚动人。

---

๑๐.

10.

---

วลยิตมาลติทามเหมมาลาปริมลภาวิตกุนฺตลปฺปเวณิ,วิรฬพกาวลิมปฺปวิชฺชุราชึชลธรมาลมเชสิ โกมลาย ()

她那娇嫩的身姿，其发辫以茉莉花环和金环围绕，并以香气熏染，胜过了那点缀着稀疏白鹭和微弱电光的云彩行列。

---

๑๑.

11.

---

นิรวธิรูปนโภตลมฺหิ ตสฺสาชนมนกุนฺทวิกาสนํ พภาส,กุฏิลตราลกกาลเมฆราชิ-ชฏิตลลาฏตลทฺธจนฺทพิมฺพํ;

()

在她无边美貌的天空中，她那额头犹如一轮半月，被乌云般的卷曲发丝缠绕，其光芒令人们的心如茉莉花般绽放。

---

๑๒.

12.

---

มิคมทกุงฺกุมคนฺธปงฺกลิตฺโตกุลวธุยา ติลโก ลลาฏมชฺเฌ,มกรธเชน นิโรปิโตริ’วา’สิติภุวนภุตชยาย ปุปฺผเกตุ;

()

贵族新娘额头中央，涂抹着麝香和藏红花香膏的提拉卡(tilaka)，犹如爱神(Makaradhaja)为征服三界众生而竖立的花幡。

---

๑๓.

13.

---

ชนนยนญฺชนรูปสมฺปทายกุลมปทาย รราช นิมฺมทาย,ปรมสิรึ สรุสีรุหาภิรามํวทนมนงฺคสุวณฺณทปฺปณาภํ;

()

她因其家族的高贵与悦人眼目的美貌而容光焕发，且毫无骄慢。她那如莲花般娇美的脸庞，犹如爱神(Anaṅga)的金镜，拥有无上的光彩。

---

๑๔.

14.

---

มณิคณมณฺฑิตกุณฺฑเลหิ ตสฺสาสวณฺยุคํ ฆฏิตาวคณฺฑภาคํ,มนสิชสากุณิเกน ขิตฺตปาส-ยุคลมิวกฺขิวิภงฺคมานมาสิ;

()

她的一双耳朵，佩戴着镶满宝石的耳环，紧贴着双颊，犹如爱神(Manasija)猎人投出的双重圈套；她的眼波流转，亦是顾盼生姿。

---

๑๕.

15.

---

สุวิมลกนฺติปพนฺธสนฺทนตฺถํนยนนทีนมุภินฺนมนฺตราเฬ,กนกปณาฬิสมปฺปิเต’ว ตายวรวทนาย รราช ตุงฺคนาสา;

()

在她美丽的脸庞上，高挺的鼻子闪耀着光芒，它位于双眼之河的中间，宛如一条安放妥当的金色水渠，为了让纯净的光辉持续流淌。

---

๑๖.

16.

---

นิรุปมรูปวิลาสมนฺทิรสฺมึสชวนิกานิ’ว สีหปญฺชรานิ,รุจิรวิลาสินิยา ลสึสุ ปมฺภา-วลิสหิตานิ สุนีลโลจนานิ;

()

在她那无与伦比的美貌殿堂中，这位妩媚女郎的深蓝色双眸，伴随着长长的睫毛，闪烁着光芒，犹如带有帷幔的格子窗。

---

๑๗.

17.

---

กนกกปาลนิภํ มโนภวสฺสวิมลกโปลยุคํ สินิทฺธกนฺนึ,นวสสิมณฺฑลปุณฺฑรีกสณฺฑ-สสิริมวรุนฺธิมโนหราธราย;

(๖)

她那纯净的双颊和光滑的耳朵，犹如爱神(Manobhava)的金钵，这位有着迷人双唇的女郎，其面容的光彩胜过了新月和成片的白莲。

---

๑๘.

18.

---

สุจริตปารมิตาลตาย ตายปริณตราคลตาย ภูลตาย,อธรยุคํ ตรุณงฺกุรทฺวยํ วากิมิติ วิตกฺกหโต’ยมาสิ โลโก;

()

看到她那善行圆满、情意成熟、眉如弯藤的姿态，世人不禁困惑：“她的双唇莫非是一对嫩芽？”

---

๑๙.

19.

---

กุลวธุยา วทนา’ลวาฬคพฺเภนวกลิกาวลิผุลฺลิเต’วกิญฺจิ,สุมธุรวาณิลตาย มนฺทหาส-ชฺชุติธวลิ ทสนวลิ รราช;

()

在这位贵族新娘的脸庞花圃中，她那因微笑而闪耀光芒的洁白牙齿，犹如一排含苞待放的新蕾，伴随着她那藤蔓般婉转的甜美话语。

---

๒๐.

20.

---

กุวลยนีลวิโลลโลจนายมุขกมลา’ลิกุลานุการินีภุ,นยนมยูขคุเณห’ปางฺคภงฺค-นิสิตฺสเรหิ อนงฺคจาปรูปา;

()

她那双眉犹如爱神(Anaṅga)的弓，仿若蜂群盘旋于她的莲花面容之上；其弓弦是眼中的光芒，其利箭是流转的眼波；而她的双眸，则如蓝色睡莲般摇曳不定。

---

๒๑.

21.

---

กลรวมญฺชุคิรา ติวฏฺฏราชิฆนกุจภทฺทฆฏาย กมฺพุคีวา,มธุรคภีรวิราว รงฺคเลขํอชินิ สุวณฺณมุติงฺคเภริสงฺขํ;

()

她声音甜美悦耳，颈项如海螺般有三道优美的褶痕，丰满的乳房犹如吉祥宝瓶。她那甜美深沉的声音，胜过了金鼓、手鼓和海螺号角之音。

---

๒๒.

22.

---

อภินวปินปโยธโร’ปธานํสุขุมตรจฺฉวิโกชวาภิรามํ,อุรสยนํ สมลงฺกตํ วิยา’สินิชปติสงฺคมมงฺคลาย ตาย;

()

她那胸膛犹如一张卧榻，仿佛是为与自己丈夫的吉祥结合而装饰：以新生丰满的乳房为枕，以极为娇嫩的肌肤为迷人的床单。

---

๒๓.

23.

---

กุจกนกา’จลสมฺภวาย นาภิ-กุหรตฏาภิมุขาย กนฺตินชฺชา,ฉฐารวลิตฺตยมินฺทิโรปมายอวหริ ตุงฺคตรงฺคปนฺติกนฺตึ;

()

她那三道腹部的褶痕，夺去了高耸波浪的魅力；这魅力之河发源于她那金色的乳房山峦，流向她深邃的肚脐河岸。

---

๒๔.

24.

---

มณิรสนาคุณมนฺถราย ตสฺสาฆนกุจภารกิโส กิโสทราย,หริสิริวจฺฉสุหชฺชมชฺฌภาโคมทธนุมุฏฺฐิวิลาสมาหริตฺถ;

()

她腰肢纤细，因丰满乳房的重压而更显苗条，珠宝腰带缓缓摇曳。她的腰部犹如毗湿奴(Hari)胸前的吉祥喜旋(sirivacchasuhajja)，展现出爱神(Mada)弓柄般的魅力。

---

๒๕.

25.

---

สรสิชตนฺตุปเวสนาวกาสมวหริ ปีนปโยธรนฺตราฬํ,นิชคฬภาสุรหารนิชฺฌเรหิกนกทริมุขวิพฺภมํ ยุวตฺยา;

()

她丰满双乳之间的空隙，被颈上闪耀项链流下的光辉所覆盖，夺去了莲丝进入的余地，展现出金色洞穴入口般的魅力。

---

๒๖.

26.

---

อวิกลรูปวิลาสสินฺธุเวลาวิรลวิลคฺคินิยาก วิสาลโสณิ,ปริหริ ราชกุมาริกาย ตายกุสุมสราภวภุมิภาคโสภํ;

()

那位公主，她是完美色与魅之海洋的岸边，她那纤腰与宽臀，胜过了爱神(Kusumasara)殿堂之地的光彩。

---

๒๗.

27.

---

กุลวธุยา กมลามลานนายกุวลยโกมลนิลโรมราชิ,ภุสมภิจุมฺพิ คภิรนาภิคพฺภํ;

กมลวิวายตมตฺตภิงฺคราชิ ()

那位莲颜无垢的贵妇，她那如青莲般柔嫩的深色细毛之线，深深地吻着她深邃的肚脐，宛如一群陶醉的蜜蜂从莲花中飞出。

---

๒๘.

28.

---

รุจิรตโรรุยุคํ สุวณฺณ รมฺภา-กริกรปีวรมินฺทิโรปมาย,ภชิ มกรทฺธชรงฺคมนฺทิรสฺมึหริมยถมฺภยุคสฺสิรึ รมาย;

()

她那双秀丽的玉腿，丰腴如金色的芭蕉树干或大象的鼻子，在爱神(Makaraddhaja)的舞台殿堂中，为悦乐而呈现出一对翡翠宝柱般的光彩。

---

๒๙.

29.

---

มทรยรูปรสทฺวยํ ตุลายสุปริมิตาย จตุมฺมุเขน ตุลฺยํ,นิชมิหชานุยุคํ ปวาฬปาติ-ยุคลวิวาสิ อวมฺมุโขปนีตํ;

()

她那双膝，宛如一对倒置的珊瑚碗，其美妙的形与质，仿佛由四面神(Catummukha)用精准的天平称量过。

---

๓๐.

30.

---

วิสยวิตกฺกตมากุลํ ยุวตฺยามทนุปสงฺกมเณ มโนวิมานํ,ชิตมทมตฺตมยูรกณฺฐภูติชลิตปทีปสิเข’ว จารุชงฺฆา;

()

当爱神(Madana)临近时，那少女的心殿因感官之念而纷乱。她那秀丽的小腿，犹如燃烧的灯焰，其光彩胜过了骄傲沉醉的孔雀颈项之美。

---

๓๑.

31.

---

มณิมยนูปุรภาสุเรหิ ตสฺสาจรณตเลหิ ปราชิตานิ ถีนํ,มุขปทุมานิว สงฺกุจนฺติ มญฺเญภมรภรมฺพุรุหานิ กญฺชนีนํ;

()

我想，因被她那闪耀着宝石脚镯的双足所击败，那些为蜜蜂所萦绕的莲花也收缩起来，犹如其他女子的莲花脸庞（因嫉妒而黯淡）一般。

---

๓๒.

32.

---

กรจรณงฺคุลิปลฺล’วคฺคสาลี-ชลลวปนฺตินิภา’ติโกมลาย,อภินวตมฺพนขาวลี พภูวมกรธชสฺส กเต’ว ปุปฺผปูชา;

()

那位至为娇嫩的女子，她那手足指（趾）尖犹如嫩芽；其一排崭新红润的指甲，宛如一列水珠，仿佛是为爱神(Makaradhaja)献上的花供。

---

๓๓.

33.

---

สปริชโน วนิตาย ตาย สทฺธึมณิคณมณฺฑิตมณฺฑปปฺปเทเส,ทินกรวํสธชสฺส ราชปุตฺต-สฺสุปคมนํ อปโลกยํ นิสีทิ;

()

那位女子与她的随从们，坐在遍饰众宝的亭阁区域，期盼着那位日族之旗(Dinakaravaṃsadhaja)的王子前来。

---

๓๔.

34.

---

ปริวุตพนฺธุชเนหิ ราชปุตฺโตยถริว เทวคเณหิ เทวราชา,สปทิ ตุรงฺครถํ สมาหิรูฬฺโหตทภิมุโข ยสสา ชลํ ปยาสิ;

()

王子为亲族所围绕，犹如天王为天神众所围绕。他随即登上马车，朝她的方向，带着荣耀与光辉前行。

---

๓๕.

35.

---

ตหิมุปคมฺม ฐิตสฺส มณฺฑปสฺมึปริทหิตุ’ตฺตรสาฏเกน ตสฺส,หริมณิมณฺฑนมณฺฑิต’ตฺตภาโวหิมปฏเลน หิมาจโล ริวาสิ;

()

他来到那亭阁中站定，身披上衣，其佩戴着翡翠饰物的身躯，犹如被白雪覆盖的雪山(Himācala)一般。

---

๓๖.

36.

---

มณิมกุเฏน นิวตฺถกาสิเกนนรปติสุนุ สุมณฺฑิโต รราช,สุรภวเนน จ ขีรสาคเรนกนกสิเณรุคิรี’ว นิจฺจลฏฺโฐ;

()

王子头戴宝冠，身着迦尸(Kāsika)国衣，装饰华美而闪耀，犹如天宫与乳海之间的金色须弥山(Sineru)一般，巍然屹立。

---

๓๗.

37.

---

นภสิ สมากุลตารกาวลี’วอุรสิ วิราชิตตารหารปนฺตี,นรปวโร ปิวิ ตาย รูปสารํอมตมิวา’ยตโลจน’ญฺชลีหิ;

()

她胸前闪耀的星形项链，犹如布满天空的星辰。那位卓越的男子，以他宽阔的双眼为杯，饮下了她绝色的精华，宛如饮用甘露。

---

๓๘.

38.

---

ตทหนิ ราชกุมารปุพฺพเสล-ปฺปภววรานนจนฺทมณฺฑเลน,มุกุฬิตโลจนนีลนีรชายอภวิมโนกุมุทากรปฺปโพโธ;

()

那一日，由王子那如从东方山升起的殊胜月轮般的面容，她那如闭合之青莲的双眼，以及她那心意白莲池，皆得以绽放。

---

๓๙.

39.

---

ยุวตยุวานมเปกฺขตํ ชนานํอนิมิสโลจนนีลกนฺติคงฺคา,รุจิรวธูหิ วิธูตจามเรหิอนิลวิโลลตรงฺคสาลินีว;

()

凝视着那对年轻男女的众人，他们不眨眼的目光汇成一道深邃光芒的恒河，而由美貌侍女们挥舞的拂尘，便如同微风，使这道光河泛起层层涟漪。

---

๔๐.

40.

---

คคนตโลปริ ตารกากุลมฺหิยุวยุวตีนวจนฺทจนฺทิเกว,นิจิตสุวณฺณกหาปเณ วเรชุํอถมณิมณฺฑปเวทิกาตลมฺหิ;

()

于是，在那宝石亭阁的平台上，遍撒的金币闪闪发光，犹如布满繁星的天空；而那对年轻男女，则宛若新月与月光。

---

๔๑.

41.

---

สกลกลากุสโล’ปคมฺมวิปฺปา-จริยคโณ ชยมงฺคลาย เตสํ,สุปริสมาปยิ สพฺพปุพฺพกิจฺจํสปทิ ปวสฺสิ อขณฺฑลาวุชฏฺฐิ;

()

精通一切技艺的婆罗门导师们上前，为他们的胜利与吉祥，圆满完成了所有前行仪式。随即天降大雨，因陀罗(Akhaṇḍala)的雷杖亦同时落下。

---

๔๒.

42.

---

กรตลตามรเสสุ กุณฺฑิกายมณิขวิตาย ปุโรหิโต อุภินฺนํ,สุภมภิเสกชลํ นิปาตยํ เตปุนหิปโยชยิ ปาณิปีฬณสฺมึ;

()

祭司(purohita)手持镶嵌宝石的水瓶，将吉祥的灌顶之水洒在他们二人莲花般的掌中，然后又让他们行了牵手之礼。

---

๔๓.

43.

---

สุรธนุวิชฺชุลเต’ว วาริวาหํรถมภิรุยฺห คหีรมนฺทโฆสํ,ปริวุตขตฺติยพนฺธเวหิ ตมฺหากปิลปุรา’ภิมุขาภวุํ อุโภต เต;

()

他们二人登上了声响低沉的马车，犹如彩虹与闪电登上了云朵。在刹帝利亲族的围绕下，他们二人从那里出发，朝迦毗罗城(Kapilapura)而去。

---

๔๔.

44.

---

อถ สมลงฺกตวีถิมชฺฌิคานํวิวฏนิเกตนสีหปญฺชรฏฺฐา,อนิมิสโลจนปงฺกโชปหารํภูสมกรุํ กปิลงฺคนา ปสนฺนา;

()

于是，当他们行至装饰华美的街道中央时，迦毗罗城(Kapila)的女子们心怀喜悦，站在敞开的宅邸窗(sīhapañjara)前，献上了她们不眨的莲花眼眸作为至高的献礼。

---

๔๕.

45.

---

คมนวิลาสมุทิกฺขตํ ชนานํรุจิรสิโรปหิต’ญฺชลีหิ ภตฺตฺยา,มณิกลสปฺปิตปุปฺผมญฺชรีหิรจิตมิโวภยวีถิปสฺสมาสิ;

()

众人仰望着他们优雅的行伍，虔诚地将双手举至头顶合十。街道两旁，就仿佛是用镶嵌宝石的宝瓶与供奉的花簇装饰而成。

---

๔๖.

46.

---

ติขิณวิโลจนพาณลกฺขภาวํนิรุปมรูปินิ กามินีหิ นีเต,ปติต’นุราคสเรหิเยว ตาสํหทยวิทารณมาสิ ตปฺผลํ’ว;

()

当那位相貌无与伦比的王子，成为爱慕的女子们锐利目光之箭的目标时，她们的心被自己坠落的爱欲之箭所刺穿，这仿佛就是其结果。

---

๔๗.

47.

---

กถมปิ กาปิลวตฺถวา อเหสุํตทหนิ นิจฺจลโลจนุปฺปเลหิ,กปิลปุรํ ติทสาลยาวติณฺณาติทสคณา’ว วิปสฺสนายุ’ภินฺนํ;

()

那一日，迦毗罗卫(Kāpilavatthu)的居民们，以他们不动的青莲眼眸凝视着，竟仿佛是从天界降临迦毗罗城，为对他们二人行观(vipassanā)的天神众一般。

---

๔๘.

48.

---

ติทิวปุรา นิชเวชยนฺตนาม-สุรภวนํ’ว สุชมฺปตี สุชาตา,กปิลปุรา ปุนราคมึสุ ตมฺหาปติปตินี นิชราชมนฺทิรํ ทฺเว;

()

那对夫妇二人从那里回到了迦毗罗城(Kapilapura)他们自己的王宫，犹如帝释天与善生(Sujātā)天后从天城回到了他们名为胜利殿(Vejayanta)的天宫一般。

---

๔๙.

49.

---

ธรณิปติสุโต ปตฺตรชฺชาภิเสโกกปิลปุรวเร เตสุ ติสฺวาลเยสุ,อปริมิตสุขํ ตาย พิมฺพาย สทฺธึสุจิรมนุภวิ จนฺทพิมฺพานนาย;

()

大地之主的儿子，在卓越的迦毗罗城(Kapilapura)中，于那三座宫殿里接受了王位灌顶。他与月亮般面庞的王妃频婆(Bimbā)长久地享受着无量的快乐。

---

๕๐.

50.

---

วิกจกมล (นนฺทีมุขิ) มญฺชุภาณีติวิธวยสิ ทิพฺพจฺฉรารูปโสภา,อคมิ ขยวยํ สา’ปิ พิมฺพามเหสิสรถ สรถ สงฺขารธมฺมสฺสภาวํ;

()

她容颜如绽放的莲花，面带欢喜(nandīmukhi)，声音甜美，在人生三时都拥有天女般的美貌。然那位频婆王后(Bimbā mahesī)也走向了衰败与消亡，此乃有为法(saṅkhāradhamma)之本性。

---

อิติ มฺเพธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทูเรนิทาเน ปาณิคฺคหมงฺคลุสฺสวปวตฺติปริทีโป. นวโม สคฺโค.

如是，在名为梅陀难陀(Medhānanda)的苦行者所著，能为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者世系明灯》的〈近因缘〉中，此为阐明婚礼吉祥庆典流程的第九章。

---

๑.

1.

---

คุณมณิมณิมา โส เทวราชา’ว ราชาสุขมนุภวมาโน วาชิยาเนน เยน,ภมรภริตมาลา มงฺคลุยฺยานภูมิตทวสริ กทาจิ สาลินี (มาลินี) หิ;

()

那位国王，德行如宝石般璀璨，如同天帝(devarājā)一般。他乘坐马车，享受着快乐，有时会来到那遍满蜜蜂与花环的吉祥园林之地。

---

๒.

2.

---

อุปคตสมโย’ติ พุชฺฌนตฺถาย โพธึสุมริย สุรปุตฺตา โพธิสตฺเต วชนฺเต,ภววิรติสมตฺถํ ทสฺสยุํ มาปยิตฺวาชรสกฏสรูปํ ชิณฺณรูปํก วิรูปํ;

()

当菩萨(Bodhisatta)出行时，天子们忆念着“觉悟的时机已到”，为了让他觉悟菩提，便幻化并展现出一种能令他厌离世有的形相：一个如破旧车乘般衰朽的形体，一个衰老、丑陋的形体。

---

๓.

3.

---

กิมิทมิติหปุฏฺโฐ ชิณฺณรูปํ วิปสฺสวิมติปรวโส โส สารถึ รูปสาโร,นิชหทยนิธาเน เทวตาโจทิตสฺสนิทหิ ธนมิวคฺฆํ ตสฺสธมฺโมปเทสํ;

()

那位形貌俊美的王子，看到那衰老的形体后，心生困惑，便问御者(sārathi)：“这是什么？”他将被天神所启发的御者所说之法教，如同珍贵宝藏般铭记于心。

---

๔.

4.

---

หริตนฬกลาปํ มงฺคลุยฺยานมคฺเคยถริว’หิมุขฏฺฐา กุญฺชริ ภญฺชมานา,ตถริว’ภิภวนฺตี สพฺพโยพฺพญฺญทปฺปํขรตรชรตา สา อตฺตปจฺจกฺขภูตา;

()

在吉祥园林的路上，正如一头母象(kuñjarī)立于一丛青翠的芦苇前将其摧折，同样地，那严酷的老化也显现于前，摧毁了所有青春的骄傲。

---

๕.

5.

---

มุขกุกวลยคพฺภา ภฏฺฐกิญฺชกฺขโสภาภวิ กฐินชราริขณฺฑทนฺตฏฺฐิปนฺติ,กุฏิลปลิตชาตํ ตญฺชรายา’ภิเสเกสิรสิ รจิตเสตจฺฉตฺตโสภํ พพนฺธ;

()

口中如莲苞的牙齿，其花蕊般的光泽已然消逝；一排骨牙被衰老这坚硬(kaṭhina)的敌人所摧毁，变得残缺不全。在衰老的灌顶仪式上，头上生出的弯曲白发，呈现出如一顶白伞般的庄严之美。

---

๖.

6.

---

อวิรฬวลิโย ตา ชิณฺณรูปสฺส จมฺเมปภวพลวเตโชธาตุเวคุฏฺฐิตา’สุํ,ตรลสลิลปิฏฺเฐ เสยฺยถาโป’ทธิสฺสตรลสลิลปิฏฺเฐ เสยฺยถาโป’ทธิสฺสปลยปวนเวคุ’ตฺตุงฺคกลฺโลลมาลา ()

那衰老形体皮肤上的密集皱纹，是由于体内强有力元素的冲击而生起，如同大洋的动荡水面上，因毁灭之风的冲击而掀起的一系列滔天巨浪。

---

๗.

7.

---

ฐิตมุปวนปนฺเถ วงฺกโคปาณสิ’วอนุชุกมุชุภุตํ ทณฺฑโมลุพฺภ ภุมฺยา,นิชตรุณวิลาสํ ลกฺขมาปาทยนฺตํธนุมิว สคุณํ ตํ รูปมทฺทกฺขิ ธีโร;

()

智者看到那衰老的形体：他站在园林小径上，拄着拐杖，身体弯曲如椽，不再挺直。这形体如同上弦的弓，将他自身的青春魅力作为目标。

---

๘.

8.

---

ชินิอชครโภเค ชิณฺณนิมฺโมกภารํติลกวิพตจมฺมํ ตนฺติโรชตฺตภาเว,อปคตฆนมํโส ผาสุกฏฺฐิปฺปนฺโธอชินิติรวเลปํ กุฑฺฑทารุปฺปพนฺธํ;

()

（他看到那衰老的形体：）皮肤松弛如古旧的蛇蜕，龟裂如芝麻地，筋腱显露。厚实的肌肉已然消逝，只剩一副肋骨架，其丑陋胜过了墙壁的灰泥与木板的拼接。

---

๙.

9.

---

วิคตพลมทาทึ วิสฺสวนฺตํ สรีเรนวฺหิ วณมุเขหิ คุถมุตฺตาทฺย’สูวึ,วลิวิสมกโปลํ กมฺปมานุตฺตมงฺคํสุวิสทมติโน ตํ ปสฺสโต ชิณฺณรูปํ;

()

当那位心智清明者观看那衰老之相时，（看到他）身体的力量与傲慢等都已消逝，从九个伤口般的孔窍中流出粪、尿等不净物；脸颊布满皱纹而不平，头颅不住地颤抖。

---

๑๐.

10.

---

ภุวนมนวเสสํ ตสฺสุ’ปฏฺฐาสิ สมฺป-ชฺชลิตมถ ชรายา’ทิตฺตเคหตฺตยํ’ว,อหมปกิ อนตีโต ธมฺมเมตนฺติ วตฺวาภวนวนมคญฺฉิ ชาติยุ’กฺกณฺฐิตตฺโต;

()

整个世界向他显现，犹如三座燃烧的房子，被衰老之火点燃。他说道：“我亦未超越此法。”他因对“生”感到忧惧，便回到了宫殿。

---

๑๑.

11.

---

ปุนรุปวนมคฺคํ โอคหนฺตสฺส รญฺโญสุขมนุภวนตฺถํ เทวตามาปยิตฺวา,ปรปริหรนียํ โฆรโรคาวติณฺณํอปรมปิ วิรูปํ ทสฺสยุํ วฺยาธิรูปํ;

()

为体验安乐，国王再次走上林苑之路时，诸天神化现，向他展示了另一丑陋之相——一病者之相，其为恶疾所侵，为他人所避。

---

๑๒.

12.

---

วิสทมติ วิมตฺยา สกฺยวํเสกเกตุกิมิมิวปลิปนฺนํ วจฺจปสฺสาวปงฺเก,ปภวพลวทุกฺขํ ตํ ปราธีนวุตฺตึกิมิทมิติ ปทิสฺวา ปาชิตารํ อปุจฺฉิ;

()

心智清明、释迦族(Sakyavaṃsa)之独旗者，带着困惑，见彼人如蛆虫般陷入粪尿泥中，承受剧苦，依赖他人而活，遂问御者：“此为何物？”

---

๑๓.

13.

---

วรมติ วรธมฺมํ เตน สูเตน วุตฺตํอมตมิว ปิพนฺโต โสตธาตฺวญฺชลีหิ,อคมปิ อนติโต พฺยาธิธมฺมนฺติ ตมฺหานิชภวนวนํ โสปา’ค สํวิคฺครูโป;

()

具卓越慧者，以耳界之合掌，如饮甘露，聆听彼御者(sūta)所说之胜法。思惟：“我亦未越此病法。”由是心生悚惧，返回自家宫苑。

---

๑๔.

14.

---

ตทุปวนวิมานํ วาชิยาเนน นาเถวชติ สติ กทาจิ มาปยุํ เทวตาโย,สุณขกุลลคิชฺฌาทีหีวา ขชฺชมานํนรกุณปสรีรํ อุทฺธุมาตํ ปฐมฺหิ;

()

有时，当怙主(nātha)乘马车前往彼林苑宫殿时，诸天神于路上化现一具肿胀之人类尸骸，正为犬、鹰、鹫等所食。

---

๑๕.

15.

---

ปภวกิมิกุลานํ จาลยํ นีลวณฺณํวณวิวรมุเขหิ โลหิตํ ปคฺฆรนฺตํ,สกุณคณฺวิตจฺฉึ มกฺขิกามกฺขิตงฺคํสุมติ มตสรีรํ อทฺทสา สารหีนํ;

()

具慧者见彼无实义之死尸：其为蛆虫族类之源，蠕动而青瘀，从伤口流血，双目为鸟群所啄，身体为蝇虫所覆。

---

๑๖.

16.

---

อภิคมิ คมยนฺโต ภารตึ สารถิสฺสนิชสวณยุคสฺมึ เหมตาฑงฺกโสภํ,อหมฺปิ มรณํ โภ นาติวตฺโตติ วตฺวาวนมิว มิคราชา สกฺยราชา วิมานํ;

()

释迦王走近彼御者——其双耳金环庄严——对他说道：“朋友，我亦未越于死。”言毕，如兽王归林，返回宫殿。

---

๑๗.

17.

---

ปุนปิ สปริโส โส ยานมารุยฺห ภทฺรํกติปยทิวสานํ อจฺจเยนา’ธิราชา,กปิลปุรวรมฺหา’นงฺครงฺคาลยาภํตทุปวนมคญฺฉิ ปญฺจพาณาภิรูโป;

()

数日之后，大王与随从再登华车，从光辉如爱神殿堂之迦毗罗卫城(Kapilapura)出发。其身姿俊美如五箭爱神，前往彼林苑。

---

๑๘.

18.

---

คุณมณิ มณิวณฺณํ ปตฺตมาทาย ปตฺเถปนสสรสราคํ วีวรํปารุปิตฺวา,ฐิตมวิกลจกฺขุํ นิมฺมิตํ เทวตาหิสุมติ สมณรูปํ พุทฺธรูปํ’ว ปสฺสิ;

()

具慧者于路上见一沙门相，乃诸天神所化现：其手持宝珠色之钵，身披波罗蜜果汁色之衣，安然而立，眼目不动，宛如佛陀之相。

---

๑๙.

19.

---

ตทหนิ วิพุธา’ธิฏฺฐานโต ภาวนีโยยติปติริว สูโต อตฺถธมฺมานุสาสิ,สมณคุณมเนกาทีนวํ ปญฺจกาเมตมวทิ คมนสฺมึ อานิสํสญฺจ เคหา;

()

是日，因诸天神加持，彼御者犹如苦行主，为菩萨宣说义与法，言及沙门功德、五欲之诸多过患，以及出家之利益。

---

๒๐.

20.

---

กุหนลปนมิจฺฉาชีวโมหาย กุจฺฉิ-ปรหรณสมตฺถํ มตฺติกาปตฺตมสฺส,กร กมกลคตํ โส ปารมีโจทิตตฺโตวิสทมติ ปทิสฺวา สมฺปสาทํ ชเนสิ;

()

为波罗蜜所驱，彼心清净之智者，见彼沙门莲花手中之瓦钵——此钵足以养命，远离欺诈、言谈、邪命之惑——遂生净信。

---

๒๑.

21.

---

วิกสิตกลิกาลงฺการมุทฺทาลสาล-มิว สมณวิลาสํ จีวโรภาสมคฺเค,นยนมธุกรานํ ภารมาธาย ธีโรนิชมนสิ ชเนสิ จีวเร สมฺปสาทํ;

()

沙门于袈裟光辉中之风姿，犹如饰以盛开花蕾之乌达拉(uddāla)树。智者以目为蜂，饱览此景，于自心中对袈裟生起净信。

---

๒๒.

22.

---

ขณิกมรณทุกฺขาวฏฺฏมาพาธราสิ-มกรนิกรภิมํ ตํ ชราวีจิเวคํ,ภวชลธิมคาธํ ชาติเวลาวธึ โสอยมิว ปฏิปนฺนา นิตฺตเรยฺยุนฺตฺย’เวทิ;

()

彼了知：“行者如是行道，方能渡过此无底之有海。此海以生为岸，以老为浪，以病为摩伽罗(makara)恶兽，以刹那死苦为漩涡。”

---

๒๓.

23.

---

สมณวทนปีนจฺจนฺทพิมฺโพทเยนวิกสิตมนกุนฺโท นนฺทนุยฺยานโสภํ,อุปวนมภีคนฺตุํ สนฺทนํ จารเย’ติตทหนิ มนุชินฺโท สนฺทนาจาริมาห;

()

因沙门圆月般之面容升起，人王之心如军荼(kunda)花绽放，美如欢喜园(Nandana)。是日，彼对御者言：“驱车前往林苑。”

---

๒๔.

24.

---

วลยิตนฬตาฬีตาลหินฺตาลปนฺตึมลยชตรุชายาสีตลํ นิมฺมลาปํ,อุปวนมวติณฺโณ นนฺทนํ วาสโว’วอกริ ทิวสภาคํ สาธุกีฬํ สราชา;

()

彼王进入林苑，犹如帝释天(Vāsava)进入欢喜园。此苑有成行之芦苇、棕榈、海枣，因檀香(malayaja)树荫而清凉，其水清澈。彼于此善嬉戏，度过白日。

---

๒๕.

25.

---

ทสสตกิรณสฺมึ ยสฺส กิตฺติปฺปพนฺธ-สรทชลทราชิฉาทิตสฺมึ นภสฺมึ,อุปริสิรสิ เสตจฺฉตฺตโสภํ ภชนฺเตตทิยจรณลกฺขฺยา’ลงฺกริ วาปิตีรํ;

()

其名声之流犹如一列秋云，遮蔽千光之日所在之天空；其头顶之上，白伞生辉。于此之时，彼之足印庄严池岸。

---

๒๖.

26.

---

สรสิชวทเนหิ หํสปีนตฺถเนหิกุวลยนยเนหี นีลิกากุนฺตเลหิ,มธุมทมุทิตาลีนูปุเรภา’วโรธ-ชนมิว รมณียํ โอตริ โส ตฬากํ;

() (สิเลสพนฺธนํ)

彼进入彼悦意之池，此池犹如后宫佳丽：以莲为面，以丰满之天鹅为乳，以青莲为目，以青苔为发，以酣于花蜜之蜂群为叮当作响之足铃。

---

๒๗.

27.

---

วรยุวติชนานํ กุมฺภคมฺภีรนาภิ-วิวรคหิตวาริ วาปิ สา ริตฺตรูปา,ฆนถนชฆนานํ สงฺคเมเน’ตราสํปุนรภวิ กปปุณฺณา ปีติวิปฺผารินีว;

()

彼池之水，为妙龄女郎深如瓮之脐所取而空，复因其他女子丰乳肥臀之聚合而满，犹如喜悦充满而膨胀。

---

๒๘.

28.

---

อภินวรมณินํ ชาตุลชฺชาตุรานํวิมุขนยนมีเน มีนเกตุปเมน,อุปวธิตุมีวคฺเค ขิตฺตชาลพฺพิลาสํขณมวหริ รญฺญา วิทฺธหตฺถมฺพุธารา;

()

国王犹如鱼旗爱神(Mīnaketu)，其手中洒出之水流，带着仿佛为捕捉而撒下之网的魅力，瞬间捕获了那些初尝欢愉、新生羞涩而转开之鱼般眼眸。

---

๒๙.

29.

---

นวชลกณิกาลงฺการวตฺตารวินฺทาฆนกุจกลหํสา เกสเสวาลนีลา,ปติมถิตตรงฺคากิณฺณสุสฺโสณิเวลาสรสิ สรสิ’วา’สิ ตตฺร กีฬาตุเร’กา;

()

彼处有一嬉戏女子，身在池中，宛如池塘：其莲花面庞饰以新水珠，丰乳为天鹅，青丝为水藻，美臀之岸为激荡之波涛所环绕。

---

๓๐.

30.

---

สสิรูจิรมุขีนํ โขมวตฺถนฺตรีเยสนิกมปนยนฺเต วิจีหตฺเถหิ รญฺญา,รจิตนยนกนฺตี พฺยนฺต คมฺภีรนาภี-สรสิชปริยนฺตา นาฬปนฺตีริ’วา’สิ;

()

当国王以波浪之手，缓缓移开彼等月貌女子之麻衣时，其深邃之脐犹如莲池，其目光之美犹如环绕池边之莲茎。

---

๒๙.

29.

---

นวชลกณิกาลงฺการวตฺตารวินฺทาฆนกุจกลหํสา เกสเสวาลนีลา,ปติมถิตตรงฺคากิณฺณสุสฺโสณิเวลาสรสิ สรสิ’วา’สิ ตตฺร กีฬาตุเร’กา;

()

彼处有一嬉戏女子，身在池中，宛如池塘：其莲花面庞饰以新水珠，丰乳为天鹅，青丝为水藻，美臀之岸为激荡之波涛所环绕。

---

๓๐.

30.

---

สสิรุจิรมุขีนํ โขมวตฺถนฺตรีเยสนิกมปนยนฺเต วิวิภณฺเถหิ รญฺญา,รจิตนยนกนฺตี พฺยนฺต คมฺหีรนาหีสรสิชปริยนฺตา นาฬปนฺติริ’วา’สิ;

()

当国王以波浪之手，缓缓移开彼等月貌女子之麻衣时，其深邃之脐犹如莲池，其目光之美犹如环绕池边之莲茎。

---

๓๑.

31.

---

ปุนรปิ กุจกุมฺภญฺจนฺทหาเรนิวา’เปนิชคฬปริมาเณ สนฺนิมุคฺคงฺคนานํ,มลินกมลินี สา โลจเนหา’นเนหิอภวิ ภมรภาร’มฺโภชสณฺฑา’กุเล’จ;

()

复次，当彼等乳房如瓮、沉浸至颈之女子移开月光项链时，彼莲池因其眼眸与面容而显得幽深，亦因蜂群与莲丛而骚动。

---

๓๒.

32.

---

มธุมทมธุเปหิ คียมาเนหิ วิจิ-ภุชสตปหฏาหิ โสณิเภรีหิ ถินํ,ลลิตกมลสีเส นจฺจมานินฺทิรายอชินิ ชลชินี สา ทิพฺพสงฺคีตสาลํ;

()

彼莲池胜过天界乐坊：有酣于花蜜之蜂群歌唱，有百千波涛之臂击打坚实之臀鼓，有吉祥天女(Indirā)于妙莲之顶上舞蹈。

---

๓๓.

33.

---

ตุหินกรมุขีนํ ตนฺตฬาก’นฺตลิกฺเขสุลลิตภุชวลฺลี วิชฺชุเลขาภิรามา,กุวลยวนราชิ นีลชีมุตราชิปตินยนมยูเร กีฬยนฺตี รราช;

()

于彼池塘水面之上，彼等月貌女子之柔美藤臂，时而如悦意之闪电，时而如青莲花丛，时而如一列乌云，逗引其主君孔雀般之双目，闪耀生辉。

---

๓๔.

34.

---

ผุฏกุวลยหตฺถํ ราชภํเสหิ ขิตฺตํวิวิธมธุปภุตฺตํ ธมฺมเวลาติวตฺตํ,ยถริว คณิกํ ตํ กญฺชนึ โส ชนินฺโทตทหนิ ปริภุตฺวา’มนฺทมานนฺวฺทมาป;

() (สิเลสพนฺธนํ)

是日，人主享用彼金色莲池，如享用一娼妓，获得无量之喜悦。其手如盛开之青莲，为王家天鹅所弃，为种种蜜蜂所享，超越法度之堤岸。

---

๓๕.

35.

---

จรณ’นุวชมานพฺพีจิสงฺโขภตีรํชหติ สติ ตฬากํ สาวโรเธ นรินฺเท,สรสิวิรหินีสํรุทฺธนิสฺสาสรูโปมุทุสุรภิสมีโร มนฺทมนฺทํ ปวายิ;

()

当君王与他的后宫离开那池塘时，其岸边被追随其足迹的涟漪所激荡。柔和芬芳的微风轻轻吹拂，如同那莲池化作的离别女子所发出的压抑叹息。

---

๓๖.

36.

---

ปริภวิ รวิพิมฺพํ ตงฺขณตฺถาจลฏฺฐํตหิมุปลตลฏฺโฐ ภานุวํเสกภานุ,อถ สรสิวธูนํ กิญฺจิสงฺโกวิตานิสรสิชวทนาติ โสกทีนานิวา’สุํ;

()

立于彼处石地上的日族之日（指菩萨），其光辉胜过了彼时西山之上的日轮。于是，莲池中众莲女的莲花面庞微微收合，仿佛因悲伤而黯淡。

---

๓๗.

37.

---

อสิตนภสิ สญฺฌาเมฆมาลาวิลาสํอภิภวิย นิสินฺเน ตตฺร สกฺยาธินาเถ,ตุวฏมุปคตา ตํ กปฺปกา’เนกวตฺถา-ภรณวิกติหตฺถา ภูปตึ ภูสณตฺถํ;

()

当释迦族之主(Sakyādhinātha)坐在那里，其威光胜过了黑空中晚霞云鬘的丽色时，手持各种衣饰与珍奇饰品的妆点师们迅速来到君王面前，为他妆点。

---

๓๘.

38.

---

รวิกุลรวิโน โข ธมฺมเตชาภิภูโตสุรปติ สุรปุตฺตํ วิสฺสกมฺมาภิธานํ,สปทิ ปหิณิ สมฺมา ทิพฺพวตฺถาทินา โภติภุวนสรณํ ตํ ภูสยสฺสู’ติ วตฺวา;

()

天主为日族之日（指菩萨）的法威所慑服，立即派遣名为毗首羯摩(Vissakamma)的天子，说道：“汝当以天衣等善加妆点那三界归依处！”

---

๓๙.

39.

---

คหิตมนุชเวโส โส’ปสงฺกมฺม สีเสสุขุมปฏสเตหี เวฐนญฺจา’ปิ ทตฺวา,มณิกนกมเยหิ ภูสยิ ภูสเณหิตทหนิ ภวิ สกฺโก เทวราชา’ว ราชา;

()

他（毗首羯摩）化作人形上前，以数百匹细布为他缠绕头冠，并以珠宝黄金所制的饰品为他妆点。那一日，君王变得如同天帝释迦一般。

---

๔๐.

40.

---

ติมิรหมรภาร’กฺกนฺตปาจีนปสฺสํมุกุลิตสตสญฺฌาเมฆปตฺตาวลีนํ,คคนตลตฬากาธารมนฺทารนาฬํกมลมกุลโสภํ ภานุพิมฺพํ พพนฺธ;

()

夜幕以其黑暗的重负笼罩东方，同时以数百含苞的晚霞云叶为绳，系住了那日轮——它光华如莲苞，是支撑天空之池的曼陀罗花茎。

---

๔๑.

41.

---

ปหิณิ ปิตุนรินฺโท สาสนํ ตาว ตสฺสนิชตนุชกุมารุ’ปฺปตฺติมาโรจยิตฺวา,ปมุทิตภทโย โส เลขณาโลกเนนอวทิติ มม ชาตํ พนฺธนํ ราหุชาโต;

()

其父王派人送信给他，告知其亲生王子的诞生。他看了信，心生欢喜，说道：“一个束缚生起了，一个罗睺(rāhu)生起了！”

---

๔๒.

42.

---

ตทหนิปิตุรญฺญา วุตฺตวากฺยานุรูปํตหิมขิลปทตฺถํ สทฺทสตฺถกฺกเมน,กรหจี มนุชินฺโท อยฺยโก สงฺคเหตฺวาอวทิติ มมตตฺตา ราหุโลนามโหตํ;

()

于是，祖父人主听从了父王（指菩萨）那日所说的话，按照语法次第，汇集了其中所有词语的含义，说道：“我的孙儿应名为罗睺罗(Rāhula)。”

---

๔๓.

43.

---

วนสุรวนิตานํ โลจนินฺทีวเรหิมหิตสิริสริโร ภทฺรมารุยฺห ยานํ,สภวนมภิคนฺตุํ โอสริ นาครานํสุวิมลนยนาลีโตรณากิณฺณวีถึ;

()

他光辉的身体为林中天女的青莲眼所崇敬，他登上华丽的车乘，为回归自己的宫殿，进入了那遍布着由市民们纯净眼眸之行列所形成的拱门的街道。

---

๔๔.

44.

---

วิวฏมณิกวาโฏ’ปนฺติกฏฺฐา วิมาเนชิตสุรวนิตา’สิ ยา ปิตุจฺฉาย ธีตา,นยนกรปุเฏหิ รูปสารํ นิปียสมิตรติปิปาสา สา กิสาโคตมี ถี;

()

在宫殿中，立于敞开的宝门之侧的是菩萨的姑母之女，瘦乔达弥(Kisāgotamī)，其美貌胜过天女。她以杯盏般的双眼畅饮他容貌的精华，从而平息了爱欲之渴。

---

๔๕.

45.

---

ชิตมนสิชรูปํ อีทิสํ เยสมตฺถิตนุชรตนมทฺธา นิพฺพุตา สา’ปิ มาตา,ปิตุชคติปตี โส นิพฺพุโต สีติภูโตนิชปิยภริยา’ปิ นิพฺพุตา’ตฺเย’วมาห;

()

她如此说道：“拥有如此能战胜爱神之美貌的宝子，其母亲确实已得寂静！其父，世间之主，确实已得寂静，已得清凉！其爱妻，也确实已得寂静！”

---

๔๖.

46.

---

หทยคตกิเลเส นิพฺพุเต วูปสนฺเตยติปติริว ทิฏฺโฐ นิพฺพุโต โส’หมสฺมิ,อิติ วรมติ สุตฺวา ตาย คาถํ สุคีตํวิวิธนยวิภตฺตํ ตปฺปทตฺถํ อเวทิ;

()

具卓越智慧者听了她善颂的偈颂，领会了其中以各种方式阐释的词义，心想：“当心中的烦恼被熄灭、平息时，人便得寂静。”

---

๔๗.

47.

---

อหมิติปทมสฺสา นิพฺพุตึ สาวิโต’สฺมิสุมริย ครุภตฺยา ตาย ลกฺขคฺฆมคฺคํ,ธวลกิรณภารํ ภาสุรํ หาริหารํปหิณิย ภวนํ โส ปาวิสิ สาวโรโธ;

()

他想：“我已由她听闻了‘寂静’之教导。”出于深深的敬意，他忆念此事，便将一串价值十万、洁白璀璨、悦意迷人的上好项链送给了她，然后与后宫眷属一同进入宫殿。

---

๔๘.

48.

---

มยมิว วรโพธึ พุชฺฌมานสฺส ชาตุมนสิ วุปสเม’ติ ตุยฺหเมกาทสคฺคิ,อุปคมุมุปสนฺตึ วฺยากโรนฺตี’ว ตาวอปรทิสิ วินทฺธา’เนกสญฺฌาฆนาลี;

()

其时，西方的天边布满了连绵的晚霞，它们趋于沉寂，仿佛在预言：“当你觉悟无上菩提时，你心中的十一把火也将如我们这般平息。”

---

๔๙.

49.

---

อตุลธวชฉตฺตํ โธตมุตฺตาวลีหิวลยิตมิว รญฺโญ ตสฺส สิหาสนสฺมึ,อุทยสิขริสีเส ตาวตาราวลีหิปริวุตมติโสภํ จนฺทพิมฺพํ พหาส;

()

其时，月轮在东山之巅极其辉煌地闪耀，为列星所环绕，宛如君王狮子座上无与伦比的白伞盖，为洁净的珍珠串所围绕。

---

๕๐.

50.

---

ฆนตรติมิเรหา’วตฺถรตฺเตหิ โลเกมสิมลินวิลาสํ ตงฺขเณ ทสฺสยนฺติ,รชนิกรกเรหิ วิปฺผุรตฺเตหิ ผีตากตนวปริกมฺเม’วา’สิ สา ราชธานิ;

()

当世间为愈加浓厚的黑暗所笼罩，刹那间显现出污秽之相时，那王都为普照的月光所沐浴，变得繁盛，宛如经过一番新的妆点。

---

๕๑.

51.

---

หิมกรกรภารกฺกตฺตรตฺตนฺธการ-คลิตติมิรเลขาการมาวี กโรนฺติ,ผุฏกุมุท วเนสุ จาสิกุนฺทาฏวีสุสุมธุร มธุมตฺตา ภิงฺคมาลา ปมตฺตา;

()

月光驱散了夜的黑暗，显现出犹如融化了的黑暗线条般的景象。在盛开的睡莲林与素馨园中，蜂群为至甜的花蜜而沉醉，纵情嬉戏。

---

๕๒.

52.

---

ชิตสุรปติเวโส ธมฺมจินฺตาปโร โสชลิต มณิปทีปาโลกภินฺนนฺธกาเร,นิชสิริภวนสฺมึ เหมสีหาสนสฺมึนจิร มภินิสชฺชี ปญฺจกาเม วิรตฺโต;

()

他，其威仪胜过天主，专注于思惟正法，于五种欲乐离染，不久后，便在他自己辉煌宫殿中，于宝灯之光破除黑暗之处，登上黄金狮子座端坐。

---

๕๓.

53.

---

สปทิ ตุริยหตฺถา นีลชิมุตเกสากุวลยทลเนตฺตา จนฺทเลขาลลาฏา,วิกจกมลวตฺตา เมขลาภารโสณีกุจหรวิรฬงฺคี จารุวาโมรุชงฺฆา;

()

手持乐器，秀发如蓝云，明眸似青莲花瓣，额如新月。脸庞如盛开的莲花，腰系宝带，臀部丰满，胸饰项链，身姿纤细，腿股曲线优美。

---

๕๔.

54.

---

กุมุทมุทกโปลา กุณฺฑโลลมฺพกณฺณาอวิวรทสนาลิมาลตีทามลิลา,กนกรตนมาลาภารคีวา, ภิรามา,อภินววนิตาโย นจฺจคีเตสุ เฉกา;

()

脸颊如白莲般喜悦，耳垂悬挂着耳环，齿列整齐，美如茉莉花环。颈戴沉甸甸的金宝项链，这些年轻貌美的女子，姿容悦意，擅长歌舞。

---

๕๕.

55.

---

รหทมิวปสนฺนํ นิจฺจลาสินมินํสุมติมุปนิสินฺนํ สํวุตทฺวารุเปตํ,ตมภิรตินิราสํ พุทฺธภาวาภิลาสํอภิรมยิตุกามา โอตรุํ รงฺคภูมึ;

()

他如湖水般清澈，寂静不动地坐着，具足善慧，诸根门已防护。他已舍离欲乐，渴求佛境。她们渴望取悦他，于是登上舞台。

---

๕๖.

56.

---

มณิมยวสุมตฺยา ปาทสงฺฆฏฺฏเนนกนกวกลยโฆสํ กาจิ นิจฺฉารยนฺตี,จลกิสลยลีลา องฺคุลิ จาลยนฺติอนุลยมภินจฺจุํ เหมวลฺลีวิลาสา;

()

一位女子，双足踏在珍宝铺成的地面上，发出金脚镯的声响；她舞动着手指，姿态犹如摇曳的新芽；她随着节拍起舞，风姿绰约，宛如金色的藤蔓。

---

๕๗.

57.

---

นรปติมุขพิมฺพํก ลกฺขมาปาทยนฺตีนยนขรสรานํ รงฺคสงฺคามภูมฺยา,ชิตกลรววาณี กาจิ รามา ภิรามาสวณสุภคคีตํ คายมานา วิภาสุํ;

()

一位可爱动人的女子，在舞台的战场上，以国王的脸庞为目标，以她锐利的眼神为箭。她歌声婉转，胜过鸟鸣，唱着悦耳的歌曲，焕发着光彩。

---

๕๘.

58.

---

ชิตสุรลลนาโยกาวิ ปญฺจงฺคิกานิตทหนิ ตุริยานิ วาทยุํ โลลปางฺคา,สวณมธุรวีณา เภรินาเทหิ ตาสํคคนตล มิวา,สิ ปาวุเส รงฺคภูมิ;

()

那些胜过天女的女子，眼波流转，在那时弹奏着五种乐器。舞台上充满了她们悦耳的琴声与鼓声，犹如雨季天空中的雷鸣。

---

๕๙.

59.

---

วรมติ รมณีนํ ตํ มหาภูตรูป-ปฺปภวมิววิการํ นจฺจมทฺทกฺขิ ตาสํ,วิสมภวกุฏีเร ราชโรคาตุรานํอสุนิตุริยราวํ คีตมฏฺฏสฺสรํ,ว;

()

具足卓越智慧的他，看到那些美丽女子的舞蹈，视之为四大种所生的变异，又如在险恶的轮回孤邸(kuṭi)中，重病患者的痛苦呻吟，以及刺耳的乐器声与歌声。

---

๖๐.

60.

---

ภุสมนหิรโต โส นจฺจคีเตสุ ตาสํสิริสยนวรสฺมึ สีหเสยฺยํ อกาสิ,อิติคหิตวิเหสา ลทฺธนิทฺทาวกาสาสปทิ มทนปาสา ตา นิปชฺชึสุนารี;

()

他对她们的歌舞极度不喜，于是在华贵的卧榻上作狮子卧。于是，那些女子因疲惫而得以入睡，她们即刻倒下，犹如陷入了爱神(Madana)的罗网。

---

๖๑.

61.

---

สหกุมุทินิยา โส สุตฺตมตฺตปฺปพุทฺโธนิชสิริสยนสฺมึ สนฺนิสินฺโน รชนฺยา,คหิตตุริยภณฺเฑ ตตฺถตตฺโถ, ตฺถริตฺวายุวติชนมปสฺสิ ทฬฺหนิทฺทาภิภูตํ;

()

他于夜间刚从睡梦中醒来，坐在自己华贵的卧榻上，看到那些年轻女子，她们还拿着乐器，被沉睡所征服，散落在各处。

---

๖๒.

62.

---

อนิลจลกโป ลา กาจิ ลาลํ คิลนฺเตคลิตพหฬเข ฬา กาจิ ขาทนฺติ ทนฺเต,ภคมปคตโจ ฬา กาจิ สํทสฺสย นฺเนขลิตวจนมา ลา กาจิ ยํยํ ลปนฺเต;

()

有的女子脸颊随着呼吸起伏，有的在吞咽口水；有的流着浓稠的唾液，有的在磨牙；有的衣衫滑落，私处暴露；有的含糊不清地胡言乱语。

---

๖๓.

63.

---

ขิปิตมปิ กโรนฺตี กาจิ กาสนฺติกาจิอิติ ปจุรวิการํ นิสฺสิริกํ อสารํ,ภวนมนวเสสํ ตสฺสุ, ปฏฺฐาสิ ทฬฺหํนรกุณปวิกิณฺณํ อามกาฬาหณํว;

()

有的在打喷嚏，有的在咳嗽。如此种种丑态，毫无光彩，毫无实质。在他看来，整个宫殿俨然成了一个抛满人尸的墓地。

---

๖๔.

64.

---

ตทหนิ ติภวํ จา,ทิตฺตเคหตฺตยํ,วสุมริย วตโภ, ปสฺสฏฺฐโมปทฺทุตํ โภ,อิติ ปรมมุทานํ กวตฺตยํ ตพฺพิมุตฺยามนสิ ปุริสสูโร สูรภาวํ ชเนสิ;

()

在那时，他忆起三有如同三座燃烧的房子，心想：“唉，看啊！世间为灾难所困扰！”因此，为了那解脱，这位人中勇士在心中生起了勇气与至上的喜悦。

---

๖๕.

65.

---

สุรตจตุรรามารกฺขสิวาสภูเตสิริภวนวนสฺมึ โมหยนฺตมฺหิ พาเล,อลมิติ มม วาโส หนฺท นิกฺขมฺม ตมฺหาติภวภยวิมุตฺตึ เอสยิสฺสามหํ,ติ;

()

在这华丽宫殿的园林中，它已成为感官之乐的罗刹女的住所，迷惑着愚人。他想：“够了，我住在这里！好了，我将离开此地，去寻求那能解脱三有怖畏的境界。”

---

๖๖.

66.

---

อุปกมิย วิมานทฺวารมุมฺมารุปนฺเตสยนุปริ นิปนฺนํ ฉนฺนมุฏฺฐาปยิตฺวา,ตมวทิ อภิคนฺตุํ กปฺปยิตฺวํ, นเยติปพลชวพลคฺคํ วาชิราชํ สราชา, ()

国王来到宫殿门槛附近，唤醒了睡在床上的车匿(Channa)，对他说：“去备好那匹强壮、迅捷、力大无比的马王，把它带来。”

---

๖๗.

67.

---

คตสติ หยสาฬํ ตงฺขเณ ฉนฺนมจฺเจสกปติคมนตฺถํ เอสมํ กปฺปนตฺโถ,อคมิติ สหชาโต กตฺถโก วาชิราชาอกริ วิปุลเหสาราวมานนฺทภาโร;

()

大臣车匿立刻前往马厩，为他主人的离去准备马匹。心想：“他来了！”那与菩萨同日出生的马王犍陟(Kanthaka)，满心欢喜，发出了响亮的嘶鸣。

---

๖๘.

68.

---

ปวิสิย สิริคพฺภํ เตลทีปุชฺชลนฺตํรตนขจิตมญฺเจ คนฺธปุปฺผาภิกิณฺเณ,ธรณิปตินิปนฺนํ เหมพิมฺโพปมานํนิชตนุชกุมารํ ปสฺสิพิมฺพายสทฺธึ;

()

他进入燃着油灯的华美寝宫，看到自己的王子与耶输陀罗(Bimbā)躺在镶满宝石、遍撒香花的大床上。他的儿子犹如一尊金像。

---

๖๙.

69.

---

ยทิ อหมปเนตฺวา เทวิยา หตฺถปาสํมม ตนุชกุมารํ องฺกมาโรปยามิ,วทนชิตสโรชา ราชินี วุฏฺฐหิตฺวาวนมหีคมนํ เม วารเย ทุนฺนิวารํ;

()

“如果我移开王妃伸手所及之处，将我的儿子抱入怀中，那么，这位脸庞胜过莲花的王后将会醒来，她会阻碍我前往林地，那将是难以克服的障碍。”

---

๗๐.

70.

---

ตนุชมุขสโรชํ พุทฺธภูโต สมาโนนยนมธุกรานํ ชาตุ กาหามิภารํ,สุมริย จรณํ โส อุทฺธรนฺโต,ว เมรุํอวตริ ภวนมฺหา อุกฺขิปิตฺวา ปวีโร;

()

“待我成佛之后，必能再见到我儿莲花般的脸庞。”如此思惟后，这位大英雄抬起他的脚，犹如举起须弥山(Meru)一般，走出了宫殿。

---

๗๑.

71.

---

กุวลยทลเนตฺตญฺจนฺทมมฺโหชวตฺตํมทนรถรถงฺคาการสุสฺโสณิภารํ,กถมวตริ พิมฺพานามเทวึ ปหายนรปติ ภวนมฺหา เหมพิมฺพาภิรามํ;

()

她的双眸如青莲花瓣，脸庞如明月与莲花，丰满的臀部形如爱神(Madana)战车的车轮。国王如何能舍弃这位名为耶输陀罗(Bimbā)的王妃，她美如金像，而走出宫殿呢？

---

๗๒.

72.

---

มรกตปฏิมาภํ สมฺภวํ สกฺยวํเสสมุปจิตสุปุญฺญํ ลกฺขณากิณฺณคตฺตํ,ปชหิย สุกุมารํ ราหุลาขฺยํ กุมารํกถมวตริ ปาทมนฺทมุกฺขิปฺป ธีโร;

()

他（罗睺罗）生于释迦族，积累了众多善福，身具诸相，容光焕发如翡翠宝像。这位勇士如何能舍弃如此娇柔的、名为罗睺罗的王子，而缓慢地举步离开呢？

---

๗๓.

73.

---

ริปุคชมิคราชํ ชมฺพุทีปคฺคราชํตทหนิ ปิตุราชํ ปุตฺตโสกณฺณวมฺหิ,กถมมิตทโย โส นิทฺทโย ปกฺขิปิตฺวาอวตริ ภวนมฺหาก อุทฺธริตฺวาน ปาเท;

()

在那时，他如何能如此无情，将身为敌象中之狮王、瞻部洲最卓越国王的父王，投入儿子离别的悲伤大洋中，然后抬起脚步，走出了宫殿？

---

๗๔.

74.

---

สกลปถวิจกฺกํ จกฺกวาฬาวธึ โสอภิวิชิย อสตฺโถ สตฺตเม วาสรมฺหิ,นรหริ กตปุญฺโญ จกฺกวตฺติ อหุตฺวากถมวตริ ตมฺหา อุกฺขิปิตฺวาน ปาเท;

()

他为何不成为那在第七天即可征服整个大地乃至世界边缘的、无可匹敌的、积有福德的人中之狮、转轮王，反而从那里抬起脚步，走了出来？

---

๗๕.

75.

---

อวตริย วิมานา อชฺช มํ ตารยตฺวํตฺวมปิติภวโต)หํ อุตฺตเรยฺย’นฺติ วตฺวา,ตมภิรุหิ ชนินฺโท วาชิราชินฺท’มฏฺฐา-รสรตนปมาณํ โธตสงฺขาวทาตํ;

()

“今日请载我渡过，我亦将令你渡过三有！”如此说完，人主（菩萨）便骑上了那匹马王，它高达十八肘，洁白如洗净的海螺。

---

๗๖.

76.

---

ปวนตุริตเวโค กนฺถโก วาชิราชายทหนิ ปทสทฺทํ จา’ปิ เหสํ กเรยฺย,นนุ สกลปุรํ โส ยาติ อชฺโฌตฺถริตฺวาตทหนิ กตสทฺทํ วารยุํ เทวตาโย;

()

马王犍陟(Kanthaka)，其速如风。如果它在那时发出蹄声或嘶鸣，那声音必将响彻全城。因此，在那时，诸天神阻止了它发出任何声响。

---

๗๗.

77.

---

กรกมลตเลสุ เทวตานิมฺมิเตสุปนิหิตปทวารํ อสฺส มารุยฺห ธีโร,ลหุมุปคมิ ฉนฺนํ วาลธึ คาหยิตฺวาถิรปิหิตกวาฏทฺวารปาการุปนฺตํ;

()

勇士骑上马，马蹄则踏在诸天神所化现的莲花般的手掌上。他让车匿(Channa)抓住马尾，迅速地来到紧闭的城门和城墙附近。

---

๗๘.

78.

---

ยทิ ปิหิตกวาฏุคฺฆาฏนํ นา’ภวิสฺสาหยวรมปิ ฉนฺนามจฺจมาทาย โสหํ,อสริ ปุริสสิโห อุปฺปเตยฺยนฺติ อฏฺฐา-รสรตตปมาณุ’ตฺตุงฺคปาการจกฺกํ;

()

“如果那紧闭的城门没有打开，我，这位人中之狮，将带着这匹骏马和大臣车匿，一跃跳过那十八肘高的城墙。”

---

๗๙.

79.

---

ตถริว หยราชา ฉนฺนนาโม จ มนฺตีวีริยพลสมงฺคี จีนฺตยุํ ตาวเทว,วิวริ ตทธิวตฺถา เทวตา โจทิตตฺตาปุริสทสสเตนุ’คฺฆาฏิยํ ทฺวารพาหํ;

()

同样，马王和名为车匿的大臣，二者皆具足精进与力量，在那时也如此想。于是，在居于城门之天神的催促下，那需要千人之力才能开启的门扇，自行打开了。

---

๘๐.

80.

---

มม วิสยมเสสํ เอสสิทฺธตฺถนาโมอภิภวิย สุโพธึ ชาตุ พุชฺฌิสฺสตีติ,อถ สุมริย มาโร ปาปิมา’ตีวกุทฺโธปฏิปถมุปคญฺฉิ นิกฺขมิตฺวา วิมานา;

()

“这位名叫悉达多(Siddhattha)的人，必将完全征服我的领域，证得无上菩提。”恶魔波旬(Māra pāpimā)忆起此事，勃然大怒，于是离开天宫，迎上前去。

---

๘๑.

81.

---

ตุริตมหิวชนฺเต มารเวริมฺหิ มาโรอสิตนภสิ ฐตฺวา อิตฺถมาโรจยิตฺถ,วรปุริส อิโต โข สตฺตเม วาสรมฺหิตฺวมหิวิชิย โลกํ เหสฺสเส จกฺกวตฺตี;

()

当魔罗的敌人（指菩萨）迅速前行时，魔罗站在虚空中，如此宣告道：“贤士啊，从今日起的第七天，你将征服世界，成为转轮王。”

---

๘๒.

82.

---

สุขมนุภวมาโน จกฺกวตฺตี ภวิตฺวาฆรมธิวส จกฺกํ วตฺตยํ ยาวชีวํ,อมิตมติ ตุวํ มา นิกฺขมสฺสู’ติ มาโรอภิคมนนิเสธํ กาตุมิจฺจานุสาสิ;

()

“成为转轮王，享受快乐，住在家中，尽形寿转动宝轮吧！无量智者(Amitamati)啊，你不要出家！”魔罗如此劝说，意图阻止他前行。

---

๘๓.

83.

---

นมุวิลปิตวาจํ โสตธาตฺวญฺชลีหิสวิสมิว ปิพนฺโต ตํ ตุวํ โก’สิ ปุจฺฉิ,ปวนปถฐิโต’หํ อิสฺสโร เทวตานํนรวร วสวตฺตี ปาปิมา’ตฺเย’ว มาห;

()

菩萨听闻那牟(Namuci)那如毒药般的哀诉之语，问道：“你是谁？”他回答说：“人中之贤啊，我是立于空中的婆娑跋提(Vasavattī)，诸天神的主宰，邪恶者。”

---

๘๔.

84.

---

สุรนรสรโณ โส นิพฺภโย ทิพฺพจทฺท-รตนชนนมทฺธา มารชานามห’นฺติ,ปฏิวจนมทาสิ มาทิโส ทุปฺปสยฺโหภวติ ทสสหสฺเสหา’ปิ ตุมฺหาทิเสหิ;

()

他，天人的皈依处，无所畏惧，诚然如生出宝珠的皎洁天月，他回答道：“魔罗，我认识你。像我这样的人，是难以被征服的，即使有成千上万个像你一样的魔罗也不行。”

---

๘๕.

85.

---

ยทิ มนสิ สิยา เต กามโทสพฺพิหึสา-ปภุติปริวิตกฺโก ตาวชานาม’หนฺติ,ปฏิฆปรวโส โส กิญฺจิโอตารเปโขอนุปทมนุพนฺธิ ตสฺส ฉายายเถว;

()

“如果你心中生起欲、嗔、害等寻思，我就会知道。”那魔罗被嗔恨所控制，寻找着可乘之机，如影子般紧随其后。

---

๘๖.

86.

---

ปุนรภิวชโตวา’สาฬฺหิยา ปุณฺณมายกปิลปุรวิภูตึ ทฏฺฐุกามมฺหิ ชาเต,วสุมติ ปริวตฺตี ทสฺสยิ อสฺสรญฺโญปุรวรภิมุขฏฺโฐ เจติยฏฺฐานภุมึ;

()

又于阿沙荼(Āsāḷhī)月圆日，当他生起回望迦毗罗城(Kapilapura)之念时，大地为之转动，向他显现了那面对圣城的未来塔寺之地。

---

๘๗.

87.

---

สปทิ ทสสหสฺสิจกฺกวาเฬสุ เทวาติภุวนสรณสฺสา’รกฺขเณ วฺยาวฏาสุํ,มณิกนกมเยหิ ทณฺฑทีปาทิเกหิอนิมิสตนเย’เก มคฺคมาโลกยึสุ;

()

十千世界诸天众，守护三界皈依处，摩尼黄金为灯杖，不瞬诸天照前路。

---

๘๘.

88.

---

สุรภิกุสุมทาโมลมฺพมานพฺพิตาน-กนกกลสเสตจฺฉตฺตเกตุทฺธเชหิ,ตทหิคมนมคฺคํ เทวตา’ลงฺกรึสุภุวนกุหรมาสิ ปุปฺผปูชาภิรามํ;

()

天人以芬芳花鬘、垂悬的华盖、金瓶、白伞、旗帜、宝幢庄严其离去之路，世界充满悦意的花之供养。

---

๘๙.

89.

---

คคนมสนิโฆสจฺฉนฺตเมวฏฺฐสฏฺฐิ-ตุริยสตสหสฺสารววิปฺผารมาสิ,มหิตสุรภิปุปฺผากิณฺณมคฺคาวติณฺโณอตุริตมภิคนฺตฺวา โยชนนฺตึสมตฺตํ;

()

天际雷鸣震耳，六百八十万乐音响彻云霄。他踏上遍撒芬芳供花之路，不疾不徐，行过了三十由旬。

---

๙๐.

90.

---

วิมลสลิลปุณฺณํ เผณมาลาภิกิณฺณํวิกจกมลราชึ ตุงฺคกลฺโลลราชึ,สสิรตรสมีรํ วาฬุกากิณฺณติรํสมุปคมิ อโนมานามคงฺคํ สวีโร;

()

英雄走近了名为阿诺玛的河，那里河水清澈，满是泡沫花环，莲花成行绽放，波涛连绵高涨，凉风习习，河岸铺满沙子。

---

๙๑.

91.

---

อสิตมณิตลาภา ฉนฺน กา นามิกา’ยํอิติ วรมติ ปุจฺฉิ โส อโนมานทีติ,ตมวทิ ยทิ ตีเร เอตฺถ’หํ ปพฺพเชยฺยํอติวิย สผขลา เม สา อโนมาสิยา’ติ;

()

“车匿，这条闪耀着黑宝石光泽的河叫什么名字？”具足殊胜智慧的他问道。车匿回答说：“此乃阿诺玛河(Anomānadī)。”（菩萨想：）“如果我在此河岸出家，我的出家将是真正‘不凡’(anomā)的，必将成功。”

---

๙๒.

92.

---

รวิกุลติลโก โส ปณฺหิยา วาชิราชํสชวมททิ สญฺญํ ตาย อฏฺโฐสภาย,สุวิมลสลิลายา’โนมคงฺคาย ตีเรตรณิริว ฐิโต’สิ อุปฺปติตฺวา ตุรงฺโค;

()

彼日族之光以脚跟向马王示意，骏马奋蹄，一跃而起，越过宽达八优萨婆、水质清澈的阿诺玛河，立于彼岸，宛如旭日。

---

๙๓.

93.

---

สิตปุลินตลฏฺโฐ ติณฺหธารา’สิหตฺโถวิสทมติ สโมฬึ จูฬมาทาย ทฬฺหํ,อลุนิ สิรสิ เสสา ทฺวงฺคุลา นีลเกสาน ตทุปริ ปรูฬฺหา ทกฺขิณาวตฺตยึสุ;

()

立于白沙之上，手持利剑，心智澄明。他紧握头巾与发髻，将其斩断。头上余留两指长的青丝，此后不再生长，并且向右卷曲。

---

๙๔.

94.

---

อภวิ ตทนุรูปํ ทาฐิกา มสฺสุจา’ปิอยมุปริ สจา’หํ ฐาตุ พุทฺโธ ภเวยฺยํ,นภสิ ขิปิ สิขํ ตํ อิจฺจธิฏฺฐาย ธีโรปริภวิย ฐิตา สา เมฆมาลาวิลาสํ;

()

胡须与唇髭也变得与之相称。智者决意道：“若我将成佛，愿此发髻留住空中。”他将发髻抛向天空，它停留在那里，其华美胜过云鬘。

---

๙๕.

95.

---

สปทิ สุรปุรมฺหา เทวราชาภิ’คนฺตฺวาตมภิหริย จูฬํ จาริจงฺโคฏเกน,รตนมยมุฬารํ เจติยํ มาปยิตฺถสุรคณมหนียํ ตตฺร จูฬามณินฺติ;

()

天王立即从天城前来，用一个美丽的宝匣接住那发髻，并在那里建造了一座宏伟的宝石塔，名为“顶髻宝珠塔”(Cūḷāmaṇi)，受诸天众所尊崇。

---

๙๖.

96.

---

วิธิรภวิ สหาโย โย ฆฏิการนาโมอททิ สมณกปฺปํก โส กปริกฺขารมสฺส,คหิตสมณเวโส ปุพฺพพุทฺธา’ว นาโถนภสิ ขิปิ นิวตฺถํ สาฏกํ สํหริตฺวา;

()

他的朋友，名为伽提卡罗(Ghaṭikāra)的梵天出现了，他为菩萨带来了沙门的必需品。世尊穿上沙门之服，一如往昔诸佛，然后脱下所穿的衣物，将其抛向空中。

---

๙๗.

97.

---

ตมภิหริย ทุสฺสํ ปกฺขิปิตฺวา สมุคฺเครตนมยมตุลฺยํ โยชนทฺวาทสุจฺจํ,อกริ ปรหิตตฺถํ พฺรหฺมโลเกก วิธาตามกุฏมณิมริจีจุมฺพิยํ เจติยํโส;

()

梵界唯一的创造主接住那件衣物，放入宝匣中。为利益他人，他建造了一座无与伦比的宝石塔，高达十二由旬，其光辉触及梵天的冠冕宝珠。

---

๙๘.

98.

---

ปิตุนรปติโน ตฺวํ ภุสณาทีนิ ทตฺวาอิติ มม วจเนนา’โรคฺยมาโรจยสฺสุ,สจิวมนุปลพฺภา’ ทานิ ปพฺพชฺชิตุํ เตปหิณิ หยสหายํ โอวทิตฺวาน ฉนฺนํ;

()

“你将这些饰品等物交给我的父王，并以我的名义向他禀报安康，（告诉他）我如今将独自出家。”如此教导车匿(Channa)后，他将车匿与作为同伴的马儿一同遣回。

---

๙๙.

99.

---

ปฏิปถมวติณฺโณ คนฺตุกาโม สรฏฺฐํธรณิปติวิโยคา โสกนิพฺพิทฺธคตฺโต,ตุรคปติ จวิตฺวา กนฺถโก เทวปุตฺโตภวิ กนกวิมาเน ตงฺขเณตาวตึเส;

()

在返回故国的路上，马王犍陟(Kanthaka)因与主人分离而悲痛欲绝，它当即死去，投生为天子，在三十三天(Tāvatiṃsa)的黄金天宫中。

---

๑๐๐.

100.

---

สกลวนสุรานํ อญฺชลิมญฺชริหิมหิตญฺจรณปีโฐ เยน ปพฺพชฺชิโต โส,ตทวสริอโนมานามนชฺชา สมีเปวนมนุปิยนามํ อมฺพรุกฺขาภิรามํ;

()

他来到阿诺玛河附近，一个名为阿奴毗耶(Anupiya)、景色宜人的芒果林苑。在那里，他出了家，一切林中天神都合掌如花簇般礼敬他的双足。

---

๑๐๑.

101.

---

โส นิกฺขมฺม อภินฺนขตฺติยกุลา เนกฺขมฺม ธมฺมาลโยโภคกฺขนฺธมุฬารจกฺกรตนํ อุจฺจารภารํ วิย,โอหายา’นุปิยมฺพนามวิปิเน สตฺตาหมชฺฌาวสํปพฺพชฺชาปฏิลาภสมฺภวสุขํ เวเทสิ พุทฺธงฺกุโร;

()

他出身于显赫的刹帝利家族，以出离为法之归宿，舍弃了巨额财富与尊贵的轮宝，视之如粪土。这位佛陀的幼苗，在名为阿奴毗耶的芒果林中住了七天，体验着由获得出家而生起的快乐。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทูเร นิทาเน มหาภินิกฺขมน ปวตฺติปริทีโป ทสโม สคฺโค.

如是，在名为慧喜(Medhānanda)的行者所著、能为一切诗人带来心中喜悦的《胜者史灯》(Jinavaṃsadīpa)中，此乃近因缘篇中阐明大出离事迹的第十品。

---

๑.

1.

---

มนฺทานิเลริตตรุสณฺฑมณฺฑิเตตสฺมึ ตโปวนคหเณ ตโปธโน,ภุตฺวา (ปภาวติ) วนเทวตา ยถาทิพฺพํ สุขํ สุขมนคาริยํ ตโต;

()

在微风吹拂的林苑点缀下的苦行林深处，那位苦行者，如同享受天福的林中天神一般，体验着无家的快乐，一种神圣的快乐。

---

๒.

2.

---

โย เสนิโย นรปติ มาคโธ ตทายสฺมึ ปุเร วสติ ปุรงฺคภาสุเร,ราชคฺคหํ ตมหิปเวสนตฺถิโกอทฺธานโมสริ สมตึสโยชนํ;

()

当时，摩揭陀主斯尼耶王(Seniyo)住在辉煌的王舍城(Rājagaha)。菩萨为了进入该城，走完了三十由旬的路程。

---

๓.

3.

---

จกฺกงฺกิตสฺสิริจารโณ สุสญฺญโมทีฆญฺชสํ วสิ ตทเหน เขปยํ,ราชคฺคหํ กปุรวรมินฺทิราลยํสมฺปาวิสิ ชิตคชราชคามิ โส;

()

他善于自制，双足有吉祥的轮相，在一天之内走完了漫长的路程。他进入了王舍城，那座如同帝释天居所的卓越城市，其步态宛如一头被降伏的象王。

---

๔.

4.

---

อินฺทาสุธาวลิวลยิกโต มหา-มคฺคมฺหิ ชงฺคมฺมณิปพฺพโตริว,ขตฺตึสลกฺขณสมลงฺกโต มหา-วีโร ตโปนิธิ ยุคมตฺตทสฺสโน;

()

在那以白泥围绕的大道上，这位大英雄、苦行的宝库，具足三十二相，行走时宛如一座移动的宝石山，目光垂视前方一寻之地。

---

๕.

5.

---

โพธาปยํ พุธชนมานสมฺพุเชอวฺหาปยํ ปถิกชน’กฺขิปกฺขิโน,วิมฺหาปยํ นิชสิริยา สเทวเกตสฺมึ ปุเร จริ สปทานจาริกํ;

()

他令智者心莲绽放，令路人眼目追随，以自身的光辉令包含天神在内的世间感到惊奇。他在那座城里次第乞食。

---

๖.

6.

---

ปิณฺฑาย คจฺฉติสติ รูปทสฺสน-ปพฺยาวฏา’ขิลชนตาย โคตเม,สงฺโฆภิตา’สุรมิสเรหิ สา ปุริปตฺเต ยเถว’สุรปุริ ปุรินฺทเท;

()

当乔达摩前行乞食时，所有人都忙着瞻仰他的身相。那座城市骚动起来，犹如“破城者”因陀罗(Purindada)抵达阿修罗城时，城中诸阿修罗主骚动一般。

---

๗.

7.

---

ขตฺตึสลกฺขณสุรจาปภาสุเรรูปมฺพเร วรปุริสสฺส คจฺฉโต,โลกสฺส โลจนสกุณาวลิตทาอนฺตํ นปาปุณิ ปริสงฺกมนฺตีปิ;

()

当那位伟人行走时，在他那由三十二相庄严、如天虹般绚丽的色身天空中，世人眼目所化成的鸟群，即便四处盘旋，也无法探究其边际。

---

๘.

8.

---

มญฺชีรปิญฺชรกร กนฺธรามณิ-เกยูรภาสุรจรณา สิริมโต,สีมนฺตินี ปรมสิรึ วิปสฺสิตุํธาวึสุ นิชฺชิตกลหํสกามินี;

()

那些佩戴着脚镯、手镯、颈饰珠宝而光彩照人的女子，为了一睹那位具足荣耀者的无上光辉而奔跑前来，她们的步态优雅，胜过了天鹅。

---

๙.

9.

---

นาริชนา มหิตุมิวา’ภิคจฺฉโตรูปินฺทิราย’ นิมิสโลจนุปฺปเล,ธมฺมิลฺลเวลฺลิตภุชจมฺปกาวลีธาวึสุ ปีวรกุจหารปีฬิตา;

()

为了礼敬那位走来的、仪表堂堂的世尊，女人们奔跑着，她们不眨的莲花眼凝视着他。她们发辫飘动，手臂上缠绕的占波(campaka)花环也随之摇曳，丰满胸膛上的珠链也成了奔跑时的累赘。

---

๑๐.

10.

---

นิสฺสาสินี สมชลพินฺทุจุมฺพิต-วตฺตมฺพุชา สิถิลิตกาสิกมฺพรา,กาจิตฺถิโย สมณมุทิกฺขิตุํ ปเถธาวนฺติโย กิมุปติสงฺกิยา’ภวุํ;

()

一些女子在路上奔跑，想一睹那位沙门的风采。她们喘着气，莲花般的脸上沾着汗珠，丝衣松散。她们是在怀疑什么呢？

---

๑๑.

11.

---

อุคฺฆาฏิตา’สิตมณิสิหปญฺชรารามาปสาริตวทนมฺพุชาก วสึ,ทฏฺฐุํ ปภุชนภวเนสุ ตงฺขเณมนฺทากินิสรสิวิลาสมาหรุํ;

()

为了看见他，豪宅中镶有黑宝石的狮子窗在那一刻被打开，女人们伸出她们莲花般的脸庞，展现出犹如曼达基尼(Mandākinī)湖中莲花般的风姿。

---

๑๒.

12.

---

อุจฺฉงฺคโตปติตสุตา’ภิรูปิโนรูปปฺปลมฺหิตหทยาก ปูรีวธู,ปสฺสนฺติโย ปถิกชนสฺสหตฺถเคนากํสุ กึ อธิกรณา’ธิโรปณํ;

()

城中仕女，心为其俊美之色相所惑，见其子从怀中坠入路人手中，亦未作任何责难。

---

๑๓.

13.

---

เอเก ชนา ยติปติรูปทสฺสน-โกตุหฬา สกปฏิภานมพฺรวุํ,สีมนฺตินี มนกุมุทานิ โพธยํปตฺโต’ตฺย’ยํ ปกตินิสาปตีนุโข;

()

一些人渴望见到这位苦行主的样子，便说出自己的想法：“这位唤醒了女人们心中睡莲的人，难道就是那寻常的月亮吗？”

---

๑๔.

14.

---

สุตฺวาน ตํ สกลกลานฺตโรปคํพิมฺพํ ตทงฺกิตหริณงฺกมมฺพเร,ตุมฺเห นปสฺสถ หิมรํสิโน อิติคพฺพาภิชปฺปิตวจนา’ปเรชนา;

()

另一些人听了，骄傲地低声说道：“难道你们没看见天空中那圆满清凉、带着鹿影的月轮吗？”

---

๑๕.

15.

---

อจฺเฉรปงฺกชวิสรานิ จินฺติยสญฺจุมฺพิตุํ ปุรลลนานน’มฺพุเช;

เวโรจโน อิธุปคมา วิรูปิมาอิจฺจพฺรวุํ ปุนรนิสมฺมการิโน;

()

又有轻率之人说道：“是太阳(Verocano)想亲吻城中女子们那如奇妙莲花般绽放的脸庞，才化作此形来此。”

---

๑๖.

16.

---

สุตฺวาน ตํ คคนตลงฺคเน’ธุนาเวโรจนสฺส’ภิจรโต นปสฺสถ,จณฺฑาตปํ ถิรปริเวสมมฺพุช-ปาณินฺติ คชฺชิตวจนา’ปเรชนา;

()

听了这话，另一些人高声反驳道：“难道你们没看见正在天空中运行的太阳吗？它有酷热和稳定的日晕，手中还拿着莲花！”

---

๑๗.

17.

---

อุตฺตุงฺคมนฺทิรมณิจนฺทิกาตเลทิพฺพจฺฉรานิภรมณิหิ วญฺจิโต,เอยา’มราวตินคริติ จินฺติยสกฺโก จเร นนุ สกวาทมปกฺปยุํ;

()

又有人提出自己的看法：“想必是天帝释(Sakko)被高楼宝石露台上那些天女般的美人所迷惑，以为这里是天城阿摩罗婆提(Amarāvatī)，所以在此闲游。”

---

๑๘.

18.

---

สกฺกสฺส ทานววิชยา’ภิลาสิโนปาณิมฺหิ ทิสฺสติ วชิรายุธํ ขรํ,สํวิชฺชเร ทสสตโลจนานิ’ปิโนตาทิโส อยมิติ ตพฺพิปกฺขิโน;

()

反对者说：“那渴望战胜恶魔的帝释，手中有锐利的金刚杵，也有一千只眼睛。而此人并非如此。”

---

๑๙.

19.

---

ยา สาลวตฺย’ธิวจนา’ภิรูปินีสญฺโจทิโต ชิตคิริชาย ตาย โห,เกลาสปพฺพตนิภปณฺฑวาจล-ญตฺตํ วชํ อยมิติอิสฺสโร’พฺรวุํ;

()

有人说：“此人是自在天(Issara)，他被那美貌胜过山女(Girijā)的萨拉瓦蒂(Sālavatī)所催促，正要前往那如同凯拉萨山的畔达瓦山。”

---

๒๐.

20.

---

ตุมฺเห นปสฺสถ ปรมิสฺสรสฺส กึนคฺคตฺตนํ ปสุสยโน’ปเวสนํ,ปาณึ กปาลกมธิกกฺขิมณฺฑลํอิตฺถํ ปเวทิตวจนา’ปเรชนา;

()

另一些人反驳道：“难道你们没看见那位大自在天(Paramissara)是裸体的，卧于兽皮之上，手持骷髅碗，额上还有第三只眼吗？”

---

๒๑.

21.

---

เอสา’วลมฺพิตปุรขีรนีรธึลกฺขึ สเมกฺขิย นิชลกฺขิสํสโย,ปีตมฺพรํ ปริทหิย’ญฺชเส จรํนารายโน อิติ มติมปฺปยุํ สกํ;

()

又有人提出自己的想法：“此人是那罗延，他看见了从乳海中出现的吉祥天女(Lakkhī)，对自己的样貌产生了怀疑，于是身穿黄袍，行走在这路上。”

---

๒๒.

22.

---

นารายโน กุวลยนีลวิคฺคโหโกปนฺตโร’รคสยนินฺทิราธโน,จกฺกายุโธ’ลฺลสิตกโร’ติวามโนตพฺพาทมทฺทนจตุเร’ตเร ชนา;

()

善于反驳此说的人说：“那罗延的身体像青莲花一样黝黑，他睡在蛇身上，以吉祥天女(Indirā)为财富，手持闪耀的轮宝，而且他非常矮小。”

---

๒๓.

23.

---

เวทตฺตยํ วิพุธชนานมานเนสฺว’ชฺฌายตํ วสตินุโข สรสฺสตี,สญฺชาตสํสย ชฏิโต ปิตามโหตสฺสาคเวสนปสุโต’ตฺยุ’ทีรยุํ;

()

又有人说：“三吠陀(Vedattayaṃ)正在智者口中被诵读，而萨拉洒蒂是否还住在那里呢？对此生起疑惑的、长着发髻的祖父(Pitāmaha，即梵天)，正出来寻找她。”

---

๒๔.

24.

---

สุตฺวาน ตํ สรสิชโยนิโน สทาปาณิมฺหิ วิชฺชติ วรมตฺตโปตฺถกํ,จตฺตาริจานนปทุมานิ ทิสฺสเรคจฺฉํ อยํปน ปุริโส นตาทิโส;

()

听了这话，有人反驳道：“莲花生者(Sarasijayoni，即梵天)的手中总有一本殊胜的书，也能看见他有四张莲花面孔。但这位正在行走的人并非如此。”

---

๒๕.

25.

---

สุทฺโธทนวฺหยวสุธาธิป’ตฺรโชพุทฺโธ ภวิสฺสติ อิติ เวทโกวิทา,โกณฺฑญฺญภุสุรปมุขา ทฺวิชา ตทาปพฺยากรุํ ตนุ พหุภาสเณน กึ;

()

当时，以憍陈如(Koṇḍañña)为首、通晓吠陀的婆罗门们曾预言：“净饭王之子将成为佛陀。”何需多言呢？

---

๒๖.

26.

---

อุกฺกณฺฐิโต สกภวนา มหามตีนิกฺขมฺม สตฺตมทิวโสติ วิสฺสุโต,อาปาถคํ นิชสวณญฺชลิหิ โภตํ พฺยปฺปถํ นปิวถ กึ ยถามตํ;

()

众所周知，这位大智者厌离自家而出家，至今已是第七日。贤友们，这传闻已入耳中，你们为何不用那如合掌般的耳朵，像饮甘露一样，倾听此言呢？

---

๒๗.

27.

---

เวทาคตํ วรปุริสงฺคลกฺขณํเทหมฺหิ วิชฺชติ สมณสฺส คจฺฉโต,อนฺธา’ว โภ อปคตรูปทสฺสนาตุมฺเห’ปิ กึ ตลหถ รูปทสฺสนํ;

()

吠陀中所载的大人相，都存在于这位行走中的沙门身上。贤友们，你们就像失去视力的盲人，为何也看不见他的相好呢？

---

๒๘.

28.

---

นิกฺขมฺม ฉฑฺฑิตวิภโว มหากุลาสุทฺธาสโย สุคหิย ปตฺตจีวรํ,ปพฺพชฺชิยา’นหิรมิโต ภวตฺตเยอตฺถาจรํ อนุฆรมญฺชเส’ธุนา;

()

他出身豪族，舍弃财富，心地清净，善持衣钵。出家后，他不乐于三有，如今正在为众生利益而挨家挨户地行乞。

---

๒๙.

29.

---

สุทฺโธทนาวนิปติโน วโรรโสเอโส สมุชฺชลสตปุญฺญลกฺขโณ,วฺยาปาริโต กุสลพเลน โพธิยาโหเต’ว โคตมสมโณ นสํสโย;

()

此人是净饭王的嫡子，具足百福所成的辉煌之相。他为求菩提而被善业之力所驱动，毫无疑问，这位沙门乔达摩必将成佛。

---

๓๐.

30.

---

ทิสฺวา ตโปธนมหิยนฺตมญฺชเสเย มานวา สกสกวาทมปฺปยุํ,ตพฺพาทพนฺธนวินิเวฐนา ปรํอิจฺจาหุ ปณฺฑิตปุริสา ยถาวโต;

()

见到那位在路上受到崇敬的苦行者，人们各自提出了自己的看法。在摆脱了那些言论的束缚之后，智者们如是如实地说道。

---

๓๑.

31.

---

ทุตา ตทา สุรสิ สมปฺปิตญฺชลีรญฺโญ ตมจฺฉริยปวตฺติมาหรุํ,อทฺทกฺขิ ภุปติ จรมานมญฺชเสปิณฺฑาย’ถพฺพิวริย สิหปญฺชรํ;

()

当时，使者们恭敬地合着掌，将这件奇特的事禀报给国王。于是国王打开狮子窗，看见了他正在路上为食物而行乞。

---

๓๒.

32.

---

นา โค สิยา ปฐมินิมุชฺชนํ ก เรยกฺโข สิยา สหยมทสฺสนํ ก เร,เท โว สิยา คคนตลงฺคณญฺจ เรโปโส สิยา ยทิ ปฏิลทฺธมาห เร;

()

初次潜入者，非牛；不见其友者，是夜叉；漫步天空者，是天神；若言其复得，则为人。

---

๓๓.

33.

---

ทูเตนุ’สาสิย มคธาธิโป อิติวีมํสิตุํ ปกติมนงฺคหงฺคิโน,ปาเหสิ เต ปทมนุคมฺมุ’ปาคมุํสทฺธึ มหาสมณวเรน ปณฺฑวํ;

()

摩揭陀王被使者所劝，为探究那无欲者的本性，便派遣他们。他们跟随其足迹，与那位卓越的大沙门一同去到了畔达瓦山。

---

๓๔.

34.

---

วิกฺขาลยํ มุขกมลํ กุเล กุเลภิกฺขาฏเนน’ ภิหฏมิสฺสโภชนํ,ลทฺธา ชิคุจฺฉิย วสิ ปณฺฑวาจล-จฺฉายาย มารภิ สุนิสชฺช ภุญฺชิตุํ;

()

他通过托钵乞食，从一家家获得杂食。得到后，他洗净如莲花般的脸，但心生厌恶。这位住者在畔达瓦山荫下善坐已，开始进食。

---

๓๕.

35.

---

ภตฺตมฺหี กุกฺกุรวมถูปเม มุหุํอนฺโตทรํ ปวิสติ ธีมโต สติ,อนฺตานิ พาหิรกรณานิ’วา’ภวุํตํโข สหี วสิสนิสมฺปชญฺญวา;

()

当那如同狗呕吐物的食物进入腹中时，具慧者的肠胃翻腾，几欲呕出。但那位住者具足正念与正知，确实地忍受了这一切。

---

๓๖.

36.

---

ปพฺพชฺชิตํ สุคหิตปตฺตจีวรํทิสฺวา รตึ ปชหิย ราชโภชเน,สิทฺธตฺถ โน ตฺวมภิคมิตฺถ อตฺตนาอตฺตานโมวทิย ปภุญฺชิ โภชนํ;

()

“你已出家，善持衣钵，舍弃了对王膳的喜爱。悉达多(Siddhattha)，你难道不是自愿前来的吗？”他如此自我劝诫，然后享用了那份食物。

---

๓๗.

37.

---

ทูเตหิ โจทิตหทโย ทยาธโนโส มาคโธ นรปติ เตน ปาวิสิ,เยนา’สิ ปณฺฑวคิริ ภทฺรวาหนํอารุยฺห ทสฺสนรสเฆธโลจโน;

()

那位富有悲心的摩揭陀王，其心为使者所动，于是乘坐高贵的坐骑，前往畔达瓦山所在之处，眼中充满了见贤的渴望。

---

๓๘.

38.

---

อญฺญาย สากิยกุลสมฺภวํ วสึราชา ปสิทิย อริเย’ริยาปเถ,มา กาหเส สข อิติ ทุกฺกรํ ขรํรชฺเชน ตํนรปวรํ ปวารยิ;

()

国王得知那位住者出身于释迦族，又对他的圣者威仪生起净信，便劝请那位人中之杰：“朋友，不要行此艰难的苦行！”并以王国相赠。

---

๓๙.

39.

---

รชฺเชน กึ ตว จตุรณฺณวาวธึรชฺชํ นิชํ ปชหิย อาคตสฺส เม,โพธึ ปพุชฺฌิย ปฐมํ ตถาสติอาคจฺฉตํ มม วิชิตนฺตฺย’โวจ นํ;

()

“你的王国于我何用？我已舍弃自己四海环绕的王国而来。待我先证得菩提，届时，愿你来到我的胜利之境。”他对他如此说道。

---

๔๐.

40.

---

ทตฺวา ปฏิสฺสวมถ ภุมิภตฺตุโนโลกสฺส โลจนมณิโตรณากุเล,ทีฆญฺชเส วสิ ฐปิตงฺฆิปงฺกโชอาฬารากํ อิสิปวรํ อุปาวิสิ;

()

于是，在对国王作出承诺后，那位在世人眼中如宝饰拱门的住者，将莲足踏上长路，去到卓越的仙人阿罗逻(Āḷāra)那里。

---

๔๑.

41.

---

ปตฺวาน กึ กุสลคเวสิ โส วสิอาฬารกํ วิรชมุฬารฌายินํ,อิจฺฉามหนฺติ’สิ ตว สนฺติเก’ธุนาธมฺมํ สมาจริตุมิธาคโต พฺรุวิ;

()

那位寻求善法的住者抵达后，对离尘、崇高的禅修者阿罗逻说道：“仙人，我今来到您这里，希望在您座下修习正法。”

---

๔๒.

42.

---

สุตฺวาน ตํ ตติยมรูปิกํ วสิฌานํ วิยากริ ปฏิลทฺธมตฺตนา,ขิปฺปํ ตโปนิธิปคุณํ อกาสิ ตํธมฺมํ สกาจริยนยา’วลมฺพิย;

()

听闻后，那位自在者（阿罗逻）便为他解说了自己所证得的第三无色禅。那位苦行宝藏者（菩萨）依循其师之法，迅速地通达了该法。

---

๔๓.

43.

---

นา’ยํ วสิ ตนุตรสทฺธยา มมํธมฺมํ สยํ สมธิคตํ วิยากเร,โคสามิโก ยถริว ปญฺจโครสํอทฺธาผลํ อนุภวตีติ ตินฺติย;

()

（阿罗逻思惟道：）“这位修行者不只是凭着浅薄的信心来宣说他自己所证得的法，而是如牧牛主品尝五种牛乳产品般，确实地体验到了其成果。”

---

๔๔.

44.

---

กาลาม ทฺเว อธิคตฌานสมฺภวํตฺวํ ยาวตาสุข มนุโภสิ มํ วท,ปุฏฺฐสฺส ตสฺสิ’ติ นจกิญฺจิ ภาวิยํอากิญฺจนํ อวจ อกิญฺจนาลโย;

()

“卡拉玛，你所亲证的此法，其境界究竟至何程度？请告诉我。”当被如此问时，那位安住于无所有处者（阿罗逻）便宣说了无所有处。

---

๔๕.

45.

---

สํวิชฺชเร มมปกิ อิมสฺสิ’เว’สิโนสทฺธาสตีวีริยสมาธิพุทฺธิโย,เอวํ วิตกฺกิย นจิรํ กตุสฺสโหฌานํ ลภี ตตียมรูปิกํ วสี;

“正如这位仙人，我亦同样具有信、念、精进、定、慧。”如此思惟后，那位自在者（菩萨）努力不久，便证得了第三无色禅。

---

๔๖.

46.

---

ยํ โข ตุวํ วิหรสิ ฌาตมปกฺปิโตสมฺปชฺช สมฺปติ วิหรามหนฺติ ตํ,อาฬาริ’สิ วรปุริเสน สาวิโตลาภา’วุโสตฺยวจ สุลทฺธมาวุโส;

“你所安住的不动摇禅定，我如今也已证得并安住于此。”当那位卓越之人（菩萨）如此告知后，仙人阿罗逻说道：“贤友，你获得了大利益！贤友，你获得了善利！”

---

๔๗.

47.

---

ชานามิ ปาวจนมหํ ยถา ตุวํชานาสิ ปาวจนมหํ ยถา ตุวํ,ตฺวํ ตาทิโส อหมปิ ยาทิโส ภเวตฺวํ ยาทิโส อหมปกิ ตาทิโส ภเว;

我所了知的教法，你也同样了知；你了知的教法，我也同样了知。你如何，我亦如何；我如何，你亦如何。

---

๔๘.

48.

---

เอหา’วุโส สมณ มยํ อุโภ ชนากาหามิ’โต ปริหรณํ คณสฺสิ’ทํ,วตฺวาน อาจริยสมานโก สกํสิสฺสํ อกา ตมสมมตฺตนา สมํ;

()

“来，贤友沙门！从今以后，让我们两人一同领导这个团体。”如此说后，他便将这位无与伦比的弟子，立为与自己同等的老师。

---

๔๙.

49.

---

ธมฺโมปฺย’ยํ นภวติ นิพฺพิทาย วาโพธายวา นวุปสมาย เกวลํ,อารุปฺปภุมิยมุปปตฺติยา สิยาอิจฺจานลงฺกริย ตโต อปกฺกมิ;

()

“此法并非导向厌离，不为觉悟，不为寂静，它仅仅导向在无色界的再生。”因感到此法不足，他如此思惟后，便从那里离开了。

---

๕๐.

50.

---

กาลมโต อุปริวิเสสมุทฺทโกชญฺญา’ตฺย’ยํ สุมริย รามปุตฺตโก,ปตฺวา’สฺสมํ สมธิคตํ ตฺวยา’ป’หํธมฺมํ สมาจริตุมิธาคโต’พฺรุวิ;

()

他忆起罗摩子优陀迦(Uddaka Rāmaputta)的成就高于卡拉玛，于是去到他的净修处，说道：“我来此，是为修习你所证得之法。”

---

๕๑.

51.

---

ญตฺวา สกาจริยมตญฺหิ พุทฺธิมาธมฺมญฺจเร มม สมโย จ ตาทิโส,วตฺเว’วมุทฺทกวสิ ขิปฺปมตฺตโนสิกฺเขสิ ปาวจนปเถ ตโปธนํ;

()

“你是一位智者，必能了知我师之见，且会修习此法，我的教导亦是如此。”自在者优陀迦如此说后，便迅速地在那教法之道上训练那位苦行财富者（菩萨）。

---

๕๒.

52.

---

สทฺธาย มํ สกสมยา’นุสาสโกอทฺธา สมาธิชผลมาหเร’ตฺย’ยํ,จินฺตาปโร วรปุริโส อรูปิกํฌานํ วลญฺชสิ กตมนฺตฺย’ปุจฺฉิ นํ;

()

那位卓越之人（菩萨）思惟道：“这位依其自宗教导者，若我具信，必能令我获得定生之果。”他思虑着无色禅，于是问他（优陀迦）：“你修习的是哪一种禅？”

---

๕๓.

53.

---

สุตฺวา ตมุทฺทกวสิ สนฺตมานโสสนฺตํหิ’ทํ ปรมมิทนฺติ ภาวิยํ,สามํ วลญฺชนกมรูปภุมิกํฌานํ จตุตฺถกมวิกมฺปมาหรี;

()

听了这话，心意寂静的自在者优陀迦思惟道：“这确实是寂静，这确实是至上。”于是他宣说了自己所修习的、属于无色地、不动摇的第四禅。

---

๕๔.

54.

---

สํวิชฺชเร มมปิ มโนนิเกตเนสทฺธาทิสคฺคุณรตนานิ’มสฺสิ’ว,เอวํสรํ นจิรมรูปิกํ วสิฌานํ ลภี วีริยพเลนวา’นฺตมํ;

()

“在我心宅中，也像他一样，存在着信等善德的珍宝。”如此忆念，不久，这位自在者便凭借精进之力，证得了最终的无色禅。

---

๕๕.

55.

---

ลทฺธํ ตยา ยมธิคตนฺติ ตมฺมยาอาโรจิเต สมณ วเร’สิปุงฺคโว,อมฺเห คณํ สุปริหรามุ’โภ’ติมํวตฺวา ตมาจริยธุเรน มานยิ;

()

“你所证得的，我已证得。”当这位卓越的沙门如此宣告后，那位仙人之雄（优陀迦）说：“我们两人将共同善护此众。”说完，便以师位敬奉他。

---

๕๖.

56.

---

นา’ยํ ปโถ ภวปริมุตฺติยา สิยาอทฺธาภเว มมปกิ ภวคฺคปตฺติยา,เอวํ ววตฺถิตหทโย มหาทโยนิพฺพิชฺชโส ตทปคโต’นลํอิติ;

()

“此道并非导向从有中解脱，它确实只会导向有顶(bhavagga)的证得。”如此决意后，这位大悲者心生厌离，便从那里离去。

---

๕๗.

57.

---

โมกฺเขสโก ชิตวรวารณกฺกโมเอโกจรํ วสิ มคเธสุ จาริกํ,เสนานิวิสฺสุนฺนิคโม ยหึสิยาตํ ตาปสาลยมุรุเวลโมสริ;

()

寻求解脱者，其步态如被调伏的优良大象，独自在摩揭陀国游行。他来到一个名叫色那尼(Senāni)的村镇，走近了优楼频螺的苦行林。

---

๕๘.

58.

---

อทฺทกฺขิ โส หริณวิหงฺคมากุลํมนฺทานิเลริตตรุสณฺฑมณฺฑิตํ,เนรญฺชราสลิลปวาหสิตลํปาสาทิกํ ปรมตโปวนํ ตหึ;

()

他看见那里鹿与鸟群集，被微风吹拂的树林所点缀，尼连禅河水流清凉。那是一个令人愉悦的殊胜苦行林。

---

๕๙.

59.

---

อนฺโตชฏํ ชฏิลชฏา’ลิวุมฺพิต-ปาทมฺพุโช วิชฏยิตุํ ฆฏํ วสี,อตฺตาหิตาปนปฏิปตฺติยา ตหึวิชฺชาธเร ชฏิลวเร ปสาทยี;

()

为解开内心的缠结，这位自在者精勤努力，他莲花般的双足被结发苦行者们如蜂群般围绕。在那里，他通过自我折磨的修行，令持明者与卓越的结发苦行者们心生喜悦。

---

๖๐. สญฺจาริโต ชนปทจาริกํ ตทา

60. 那时，在乡野间游行之后，

---

ปตฺวา ตโปวนมถ ปญฺจวคฺคิยา,

五比丘抵达了苦行林，

---

ภิกฺขุ มหาปุริสมุปฏฺฐหึสุ ตํ

他们服侍那位大士，

---

อารทฺธทุกฺกรกิริยํ ยถาพลํ. ()

他已开始进行难行苦行，他们则尽力服侍。

---

๖๑. ธีโร’ติทุกฺกรปฏิปตฺติปูรโก

61. 为圆满极难的修行，这位智者

---

ทนฺตานิ วีสติทสเนหิ วีสติ,

以齿咬齿，

---

ตาลุํ นิรุมฺหิย รสนาย เจตสา

以舌抵腭，用意念

---

จิตฺตํ นิปีฬยิ ปริตาปยิ ตหึ. ()

来压制、折磨自心。

---

๖๒. ปคฺคยฺห มุทฺธนิ พลวา’ติทุพฺพลํ

62. 犹如一位大力士抓住一位体弱之人，

---

นิปฺผีฬเย ยถริว ธีมโต ตถา,อตฺตาหิตาปนปสุตสฺส ปคฺฆรุํกจฺฉาทินา’ธีกตรเสทพินฺทโว;

()

扼住其头颈而压制；同样地，当我致力于自我折磨时，大量的汗水便从我腋下流出。

---

๖๓. มคฺโคภวตฺย’ยมิติ โพธิสิทฺธิยา

63. 我心想：“这便是证得菩提之道！”

---

อปฺปาณกํ ปฏิปท มาจรํ จิรํ,วาสํ อกา วสิ มุขโต จ นาสโตอสฺสาสมปฺปฏิปฏิโม’ปรุนฺธิย;

()

我长时修行无息法，作为无与伦比的自在者，我止住了从口与鼻的出入息。

---

๖๔.

64.

---

รุทฺเธสุ เตสฺว’ ปิหิตโสตรนฺธโตวาโต’ภินิกฺขมิ อธิมตฺตนิสฺสโน,กมฺมารคคฺคริมุขโต รโว ภุสํนิคฺคจฺฉเต อภิธมเนน เสยฺยถา;

()

当彼等（口鼻）被堵塞时，风便从耳孔冲出，发出极大声响，犹如铁匠的风箱被猛力吹动时发出的巨响。

---

๖๕.

65.

---

ยาเวทนา ขรสิขเรน ชายเรสีสสฺส วิชฺฌนสมเย สุขตฺถิโน,เอวํ ตทา กฐินสิโรรุชา’ภวุํรุทฺธานิลสฺส หิ มุขกณฺณนาสโต;

()

犹如以利器刺头时会生起剧痛；同样地，当我从口、耳、鼻阻断气息时，也生起了剧烈的头痛。

---

๖๖.

66.

---

วาตาภิฆาตนสมเย สุธิมโตสีเส’ภวุํ ปุนรปิสิสเวทนา,ทฬฺเหน โย สิรสิ วรตฺตเกน ยํทฬฺหํ ทเท ยถริว สิสเวฐนํ;

()

犹如以坚固的皮带作头箍紧紧绑在头上；同样地，当体内的风冲击时，我这智者的头部也再次生起了疼痛。

---

๖๗.

67.

---

สมฺมา นิรุมฺหิตมุขกณฺณนาสโตธีโร สมีรณมุปรุนฺธิจุ’ตฺตรึ,คพฺภนฺตรํ ขรตรเวทนา’ตุรํวาตา’ภิมนฺถิย ปริกนฺตยุํ ตโต;

()

这位智者更进一步，善巧地止住了从口、耳、鼻出入的风。于是，有风在腹内翻搅、切割，带来了剧烈的疼痛。

---

๖๘.

68.

---

โคฆาตโก จตุรตโร วิกตฺตเยกุจฺฉึ ควํ ติขิณวิกนฺตเนน เจ,รุทฺธาติเลห’นริยมคฺคคามิโนชาตา ตถา ขรตร กุจฺฉิเวทนา;

()

犹如熟练的屠牛夫用利刃切开牛腹；同样地，行于此非圣道的我，也生起了如此剧烈的腹痛。

---

๖๙.

69.

---

อปฺปานกํ ปุนรปิ ฌานมาจรํวีโร สมีรณ มุปรุนฺธิ สพฺพถา,จีนฺตุพฺภวํ สกมุขกณฺณนาสคํเตนา’สิ กายิกทรโถ ธิตีมโต;

()

勇者我再次修行无息禅，完全止住了从自己口、耳、鼻出入的风。因此，这位坚毅者生起了强烈的身体灼热。

---

๗๐.

70.

---

ทฬฺหํ อุโภ จรปุริสา มหพฺพลาพาหาสุ คณฺหิย ปุริสํ’ติทุพฺพลํ,องฺคารกาสุยมหิตาปยนฺติเจโส ตาทิสึ อนุภวิ ทุกฺขเวทนํ;

()

犹如两个大力士抓住一个弱者的双臂，将他在炽燃的炭坑上烧烤；我便感受到了如此痛苦的感受。

---

๗๑.

71.

---

ขิตฺตํ กลิงฺครมิวกาวิเทวตารุทฺธานิลุพฺภวขรเวทนาตุรํ,วีรํ วิโลกิย ปติตํ ตโปวเนปพฺยากรุํก วรปุริโส มโต อิติ;

()

诸天神看见勇者，为闭气所生的剧痛所苦，如弃木般倒在苦行林，便宣称：“这位卓越者已死！”

---

๗๒.

72.

---

กาลํกโรตฺย’ยมิติ กาจิ เทวตาโนจาหุกึ ตทิตร เทวตา วตํ,อสฺเส’ว โคตมสมณสฺส มาริสาอาโรจยุํ วิหรณมีทิสํอิติ;

()

一位天神说：“此人正在死去。”另一位天神说：“不，他没有死。诸位，这便是沙门乔达摩的安住方式。”

---

๗๓.

73.

---

ยํนูน’หํ ปฏิปทเหยฺยมายตึอาหารยาปนหรณาย สพฺพโส,เอวํ สจินฺตยิ กรุณาย โจทิตาตา เทวตา ตุวฏุมุเปจฺจ โคตมํ;

()

他心生此念：“我何不完全断绝食物？”于是，诸天神心怀悲悯，迅速前来拜见乔达摩。

---

๗๔.

74.

---

อาโรจยุํ ยทิปน นิจฺจโภชโน-ปจฺเฉทนํ สมณตุวํ กริสฺสสิ,กาหาม เต มยมิติโลมกุปโตทิพฺโพชโมกิริย สริรตปฺปณํ;

()

他们说道：“沙门，如果你决意完全断绝食物，那么，我们将通过你的毛孔为你注入天界的精华，以此滋养你的身体。”

---

๗๕.

75.

---

ฆาสสฺสเฉทนวีริยํ กโรมิ เจยาเปนฺติ ตา มธุร สุธารเสน มํ,เตนา’ภิยาปนวิธิมิจฺฉโต สโตตํโขตปํ นภวติ กึ มุสา มมํ;

()

我思忖：“如果我声称完全断食，而这些天神却通过我的毛孔为我注入天界的精华来维持我的生命，那对我来说，岂不就是一种欺骗吗？”

---

๗๖.

76.

---

นาลนฺติ โส กุหนวเสน เทวตา-วิมฺหาปเนติ’ห นิชเทหตปฺปณํ,เอวํ อนุสฺสริย’นุวาสรํ วสีอาหารมาหริ วิรสํ ปริตฺตกํ;

()

他想，以欺骗来惊动天神并滋养自身是不当的。如此忆念后，他每天只摄取少量无味的食物。

---

๗๗.

77.

---

สฺวาเจลโก วิจริกราปเลขโณอาจารมุตฺตฺย’ภวิ นเจหิติฏฺฐิโก,อุทฺทิสฺสกํ อภิหฏกํ นิมนฺตนํนาสาทยิ ปิฏกกโลปิกุมฺภิกํ;

()

他是一位裸行者，舔食手掌，不受常规约束。他不接受特意准备的、带来的或邀请的食物，也不接受从篮中、锅中或罐中取出的食物。

---

๗๘.

78.

---

โส ทณฺฑมุคฺครมุสเล’ฬกนฺตรํปายนฺติคพฺภินิปนิตีหิ จา’หฏํ,สามกฺขิกาวิสย มุหินฺนเมกิกํสงฺกิตฺติโนทนมปิ นาภิสาทยี;

()

他不接受在棍棒、木槌、臼杵或门槛之间供养的食物；不接受正在哺乳、怀孕或与男人同在的妇女所供养的食物；不接受在集食处收集的食物，也不在有狗等待的地方接受食物。

---

๗๙.

79.

---

โสวีรกํ นปิวิ สุรํ นเมรยํสุกฺขามกํ ยทปิ ติโกวิสุทฺธิกํ,โส มจฺฉมํสกวิกตึ ปฏิกฺขิปิอปฺเปกทา ตปสิ นิรามคนฺธิโก;

()

他不饮用酸粥、烈酒或酒。他拒绝鱼、肉以及干肉，即使是三净肉也不例外。有时，这位苦行者身上没有生肉的气味。

---

๘๐.

80.

---

โส สตฺตโตปฺปภุติ กเมน หาปยํยาเวกมาหริ กพลํ พลตฺถิโก,โส สตฺตโตปฺปภุติ กเมน หาปยํเอกํ กุลํ อุปคมิ ยาว ภิกฺขิตุํ;

() (ยมกพนฺธนํ)

这位欲求力量者，从七口食物开始，逐渐减少，直到只食一口；他从七家乞食开始，逐渐减少，直到只到一家乞食。

---

๘๑.

81.

---

เอกาย ทีหิปิ ติจตูหิ ปญฺจหิทินฺนํ ปฏิคฺคหิ ฉหิ ทตฺติสตฺตหิ,เอกาหิกปฺปภุติกมทฺธมาสิกํมูลํ สยํ ปติตผลํ ปภุญฺชิ โส;

()

他每隔一天、两天，乃至七天进食一次，后来更以每半月进食一次为周期。他以自行落下的果实和根为食。

---

๘๒.

82.

---

สามากตณฺฑุลมถสากมทฺทกํนีวารกุณฺฑกหฏททฺทุลาทิกํ,ปิญฺญากโคมยติณ ฌามโกทนํวีโร มหาวิกฏมปานุภุญฺชิ โส;

()

沙摩粳米野菜羹，尼婆罗谷杂苦荞，油渣牛粪与焦饭，勇者皆食此粗粮。

---

๘๓.

83.

---

โถกํ ปิวิ ปกสตมิตํ หเรณุก-ยูสํ ตถา จนก กุลตฺถมุคฺคชํ,โส อปฺปโภชนปรโม สชีวิตํเอเกน ยาปยิ ติลตณฺฑุเลน’ปิ;

()

他喝少量的豆汤，如豌豆、鹰嘴豆、豇豆或绿豆所制。他饮食至极，有时甚至仅靠一粒芝麻或一颗米来维持生命。

---

๘๔.

84.

---

สาณมฺมสาณ?ชิน’ชินกฺขิปจฺฉว-ทุสฺสํ ติรีฏกกุสวากจีรกํ,โส เกสกมฺพลมปิวาฬกมฺพลโมฬุกปกฺขิกผลกานฺย’ธารยิ;

()

他穿着麻衣、粗麻衣、尸布、皮革衣、树皮衣、草衣、毛发衣、马毛衣、猫头鹰羽毛衣或木板衣。

---

๘๕.

85.

---

ทุพฺพณฺณนตฺตกมยมคฺคปุคฺคโลอปฺเปกทา ปริทหิ ปํสุกูลกํ,อตฺตนฺตโปวรณ ปรายโณ ภวิโส มสฺสุกุนฺตลตนุโลมโลจโก;

()

有时他穿粪扫衣。他致力于自我折磨的苦行。他拔除自己的须发和体毛。

---

๘๖.

86.

---

อุพฺภฏฺฐโก’ภวิ ปริวชฺชิตาสโนอุกฺกฏฺฐมุกฺกุฏิกวตํ อธิฏฺฐหี,อุทฺธคฺคกณฺฏกวีสเม อปสฺสเยเสยฺยํ อกา ตทุปริฐานจงฺกมํ;

()

他总是站着，从不坐下。他修行蹲踞。他在荆棘床上躺卧，并于其上站立和经行。

---

๘๗.

87.

---

โส สายตติยกมุทกาวโรหณ-ยุตฺโต ปวาหยิตุมฆํ สมุสฺส หี,อาตาปยํ อิติ ปริตาปยํ สกํเทหํ จิรํ ปริหริ ปาปภีรุโก;

()

他投入到每晚三次下到水中的修行中，以图洗去罪恶。这位畏惧罪恶者，长久地以这种方式折磨、烧灼自己的身体。

---

๘๘.

88.

---

โย เนกหายนคณิโก’ตฺถิ’ตินฺทุก-รุกฺขสฺส โข ปปฏิกชาตขาณุโก,เอวํ ตถา ปปฏิกชาตมตฺตโนคตฺตญฺจ สนฺนิวิตรโชมลํ ภวิ;

()

犹如一棵黑柿树桩，经过许多年后，会长出一层外皮；同样地，我的身上也积聚了一层厚厚的尘垢。

---

๘๙.

89.

---

โสวา ปโร นตุ ปริวชฺชยี รโช-ชลฺลานิ กชฺชลมลินานิ ปาณินา,เทหํ สุโภชนชหเนน ชชฺชรํเตลํ วิเลปิย รชสา’ภิถูลยี;

()

我不用手擦去身上的尘垢。因舍弃美食，身体变得衰弱，身上的尘垢与油污结成了硬壳。

---

๙๐.

90.

---

โส ทฺเว’กปสฺสยิกวตํ ปปูรยีอาปานโก’ ภวิ ผลเก’ปิ ถณฺฑิเล,เสยฺยํ อกาก วิหริ วิเวกกามวาอชฺโฌคหํ อทุติยโก มหาวนํ;

()

他修行卧一侧的誓言，睡在木板上或光秃的地上。他乐于独处，无有同伴，独自深入大森林中。

---

๙๑.

91.

---

ปาเณ อิเม วิสมคเต’ติขุทฺทเกนา’หํ วธิสฺสมิติ ปฏิจฺจ’นุทฺทยํ,อุสฺสาวมทฺทนหิรภีรุตาย โสนาโถ อภิกฺกมิ จ สโต ปฏิกฺกมิ;

()

出于慈悲，心想“我不要伤害这些小生命”，那位守护者，因害怕踩到它们而心怀惭愧，于是正念地前进和后退。

---

๙๒.

92.

---

นินฺนตฺถลา วนคหนา วนาสโยนินฺนตฺถลํ วนคหนํ มิโค ยถา,หีโต วิปสฺสิย วิปิโนปเค ชเนตาสาภิภู ปปนติ เอวเมวโข;

()

犹如林中深处的野鹿，一见到人便逃走；同样地，当我看到有人进入森林时，也会因害怕而逃离。

---

๙๓.

93.

---

ทิสฺวาน ลุทฺทกวนกมฺมิกาทโยโคปาลเก ติณนฬกฏฺฐหารเก,มาจทฺทสํ อหมปิ เตตฺย’ยํชโนมา มํ วิปสฺสตุ สมธิฏฺฐหํ วตํ;

()

见到猎人、林中劳作者、牧牛人、以及割草、芦苇、木柴的人，我便立下誓言：“愿他们不见我，我亦不见他们。”

---

๙๔.

94.

---

เอโกวสงฺคณิกวิหารภีติยานินฺนตฺถลา วนคหนา ตโปนิธี,นินฺนตฺถลํ วนคหนํ ปปาต โสตสฺสาสิ ตาทิสิ ปวิวิตฺตตา ตทา;

()

因畏惧与大众共住，这位苦行宝藏便遁入林中深处。彼时，他的独处便是如此。

---

๙๕.

95.

---

ยสฺมึวเน จรตมวีตราคีนํโรมุคฺคโม จรณตลานิ กมฺปเร,ทิสฺวาน ภึสณกวนํ ตถาวิธํอชฺโฌคหํ วสิ ปวิเวกกามวา;

()

那是一片如此恐怖的森林，未离贪欲者进入其中，会毛骨悚然，双足颤抖。然而，乐于独处的他，却进入其中居住。

---

๙๖.

96.

---

อุสฺสาวปาตตสมเย’นฺตรฏฺฐเกเหมนฺติเก สิสิรตราย รตฺติยา,อพฺภาวกาสิก มภิปูรยิ วตํกิจฺฉํ วสิ วสิ วนสณฺฑโค ทิวา;

()

在寒冷的冬夜，霜露降下之时，他履行露地住的誓愿，白天也艰难地住在林中。

---

๙๗.

97.

---

คิมฺโหตุ ปจฺฉิมทิวสนฺตเร ทิวาอพฺภาวกาสิกธุตธมฺมปูรโก,รตฺตึ วเน วิหริ ชวฏฺฐิกานฺยุ’ปนิสฺสาย โส อสยิ สุสานภูมิยํ;

()

在夏末之日，白天他履行露地住的苦行；夜晚他住在林中，依止骨堆，睡在冢墓地。

---

๙๘.

98.

---

พุทฺธงฺกุรํ อุปคมิโย’ฐุภนฺติ’ปิโอมุตฺตยนฺติปิ รชโส’กิรนฺติ’ปิ,โคมณฺฑลา สวณขิเลสุ ทณฺฑกํทตฺวา วทาปยิตุมุปกฺกมนฺติ’ปิ;

()

他们走近菩萨，对他吐唾沫，对他撒尿，还对他抛洒尘土。牧牛人也将木棍插入他的耳中，试图让他发出声音。

---

๙๙.

99.

---

โสวาธิวาสยิ สติมา อุเปกฺขโกตํเวทนํ กฏุกก มนญฺญเวทิยํ,ทุกฺเข สุเข สุมติ ตุลาสริกฺขโกพาเลสุ เตสฺว’ปิ นวิโกปยิมนํ;

()

他具足正念与舍心，忍受那苦涩难忍的感受。在苦乐中，他如秤般智慧，即使对那些愚人，他也不动嗔心。

---

๑๐๐.

100.

---

อาหารตปฺปณวิธินา วิสุทฺธิ’ติเอเก วทนฺติ’ห สมณาญฺญติตฺถิยา,โกลาทิโภชนวิกตึ ตถาวิธํอปฺปิจฺฉตาย’นุภวิ สุทฺธิกามวา;

()

一些沙门与其他外道在此说，清净是通过节制饮食而得。那位希求清净者，因少欲而体验了那类粗劣的食物。

---

๑๐๑.

101.

---

อปฺโปชโภชนวิกตึ ปภุญฺชโตขตฺตึสลกฺขณสิริยา สมุชฺชลํ,กาโย สุรทฺทุมรุจิโร’ธิมตฺตก-สีมานมฏฺฐิกตจ มาปธีมโต;

()ปพฺพานิวา อสิตลนาสฺว’สิติก-วลฺลิสุ อุนฺนต’วนตานิ เสยฺยถา,อาสุํ ตถา กรจรณาทิกานิ’ปิตสฺสุ’นฺนโตนต’วยวาติ วิคฺคเห;

()

他食用少有养分的劣食，其身虽曾因三十二大人相的光辉而明亮，如今却皮肉紧贴骨骼，犹如一棵枯树。正如枯萎藤蔓的节瘤高低不平，他的手足等肢体在他的身体上也高低起伏。

---

๑๐๓.

103.

---

โมกฺเขสิโน กรภปทํว นิสฺสิรึนิมฺมํส มานิสท มหู สิริมโต;

ตสฺสุ’นฺตตาวนตกปิฏฺฐิกณฺฏโกอาสิ ยถาวลยิตวฏฺฏนาวลิ;

()

寻求解脱者（菩萨）的臀部，无肉而变得丑陋，如同骆驼的脚一般。他的脊椎骨向内向外弯曲，如同串珠般扭曲。

---

๑๐๔.

104.

---

โคปาณสิ สิถิลิตพนฺธนา ชร-สาฬาย เหฏฺฐุปริฐิเต’ว ธีมโต,นิมฺมํสโลหิตกกเลพเร ปฺย’ว-ภคฺคา ภวุํ ปวิสมผาสุกาวลี;

()

那位智者的肋骨，如同系缚松弛的老屋椽木般高低不平，在他无肉无血的身体里，肋骨仿佛折断般向外突出。

---

๑๐๕.

105.

---

อปฺปํ กุโภชนวิกตึ ปภุญฺชโนตสฺส’กฺขิกูปคยุคลกฺขิตารกา,โอกฺกายิกา อภวุ มคาธคา ตทาคมฺภีรกุปคทกตารกาก วิย;

()

他食用极少量的粗劣食物，他的眼球深陷于眼窝中，如同星星坠入深井般深邃。

---

๑๐๖.

106.

---

วาตาตเปน’ ภิผุสิโต ยถา’มก-จฺฉินฺโน’ภิสมฺผุฏนิ อลาพุ ติตฺตโก,สีสจฺฉวี สุขุมฉวิสฺส โภชโน-ปจฺเฉทเนน’ภิผุฏิตา ฐิตํ ตถา;

()

如同一个生切的苦瓜，被风和日晒后变得干瘪皱缩；同样，那位曾有细嫩皮肤者的头皮，也因断绝食物而皱缩了。

---

๑๐๗.

107.

---

ตสฺโสทรจฺฉวิ ปน ปิฏฺฐิกณฺฏกํอลฺลิยิ โส มุนิ มลมุตฺตโมจโก,โอกุชฺชิโต ปริปติ ปูติมูลก-โลมานิ ตพฺพปุคลิตานิ ภูมิยํ;

()

那位牟尼的腹部皮肤紧贴着脊骨。当他大小便利时，便向前仆倒，身上根部腐烂的毛发也脱落于地。

---

๑๐๘.

108.

---

โส ปิฏฺฐิกณฺฏกมวสงฺคปาณินากุจฺฉิจฺฉวึ ผุสิตุมิโต ปรามสิ,โส ปิฏฺฐิกณฺฏกมวสงฺคปาณินากุจฺฉิจฺฉวึ ผุสิตุมิโต ปรามสิ;

() (ยมกพนฺธนํ)

当他想触摸腹部的皮肤时，他抓到的是脊骨；当他想触摸脊骨时，他抓到的却是腹部的皮肤。

---

๑๐๙.

109.

---

กาโลนุโข วรปุริโส’ติ โน ตถาสาโมนุโข นปิ นนุมงฺคุรจฺฉวิ,อาสุํ ตทา กวิมติกถาปรา นราทิสฺวา มลคฺคหิตมโสภนจฺฉวึ;

()

那时，那些好议论的人们，看到他那被污垢所染、不甚庄严的容貌后，便议论道：“他是黑皮肤吗？不。是尊贵之人吗？不像。是黝黑吗？也不是。当然更不是金色皮肤。”

---

๑๑๐.

110.

---

เย สนฺตี สมฺปตี สมณา’ภวุํ ปุเรอตฺตนฺตปา ตปสิ อนาคเต สิยุํ,เต เวทนํ กฏุกมิโตธิกํ กิมุเวเทนฺติ เวทยุ มภิเวทยิสฺสเร;

()

那些过去、现在和将来折磨自己的苦行沙门，他们是否曾体验、正在体验或将体验比这更剧烈的痛苦呢？

---

๑๑๑.

111.

---

อีหาย ทุกฺกรกิริยายิ’มาย’ปิเนว’ชฺฌคา ยมริยญาณทสฺสนํ,อตฺตูปตาปนกสิรสฺส เกวลํภาคี ภวิ อนริยมคฺคคามิโส;

()

即使通过这般努力的苦行，他也没有获得圣者的智见。他只是徒然承受自我折磨之苦，走在非圣道上。

---

๑๑๒.

112.

---

สํสาเร สาติสาเร พรตรทรเถ สํสรํ สจฺจสนฺโธเขเทเวเทสิ เทวาสิรนรสรโณเอสยํสตฺตสนฺตึ,ธีโรวีโรวโรโยปภวภวภโยปาปตาปพฺพิปตฺโตอาโยคํ โยคิโยคี ปริหริ หิริมาเอวเมวจฺฉวสฺสํ;

() (มุตฺตาหาร พนฺธนํ)

那位信守承诺者，在充满沉重苦恼、极有实质的轮回中流转，作为天、阿修罗与人的皈依处，他悲伤地寻求着众生的寂静。那位智者、勇者、最胜者，已超越了生起、存在、怖畏、罪恶与苦恼。那位具惭愧心的瑜伽行者，就这样舍离了此种努力，长达六年。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวิชน หกยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทุเรนิทาเน มหาโพธิสตฺตสฺส มหา ปธานานุโยคปฺปวตฺติปริทีโป เอกาทสโมสคฺโค.

如是，在名为慧喜（Medhānanda）的修行者所著，作为一切诗人心中欢喜之源的《胜者世系灯》（Jinavaṃsadīpa）中，此为《近因缘》里阐明大菩萨大精进修行过程的第十一章。

---

๑.

1.

---

กามํ กามสุขลฺลิกา’นุโยโคหีโน’นตฺถกโร’ตฺย’เน(’กรูปํ),จินฺเตตฺวาน ตโปวนํ วิมานาตฺวํ สิทฺธตฺถุ’ปคมฺม กาหเส กึ;

()

“悉达多（Siddhattha），你思量着‘沉迷于欲乐是低劣且无益的’，从而舍弃宫殿来到这苦行林，如今你打算做什么呢？”

---

๒.

2.

---

โกนาม’นฺตุ’ปตาปนา’นุยุตฺโตปตฺโต โหติ สุขปฺปทํ กทาจิ,ตสฺมา อตฺตุ’ปตาปนา’นุโยโคหีโน’นตฺถกโร’ติ จินฺตยสฺสุ;

()

谁曾通过自苦而达到安乐呢？因此，你当思惟：自苦是低劣且无益的。

---

๓.

3.

---

อตฺตานํ สยเมวโมวทิตฺวาปิณฺฑายา’นุฆรํ จริตฺว ลทฺธํ,ภตฺตํ ภุตฺตวโต สกมฺหิ กาเยอาสุํ ปากติกานิ ลกฺขณานิ, ()

他如此自我劝诫后，便挨家挨户行乞。在食用了乞得的食物后，他身上的诸相便恢复了正常。

---

๔.

4.

---

หีนนฺตทฺวยวชฺชเนน ชาตุญาณุกฺกํสคตมฺหิ ตมฺหิ วีเร,โพธายู’ปสมาย นิพฺพิทายอุกฺกฏฺฐํ ปฏิปตฺติมาจรนฺเต;

()

那位勇者，通过避免那两种低劣的极端，为了觉悟、寂静与厌离而修习最上之道，其智慧确实达到了顶峰。

---

๕.

5.

---

ฉพฺพสฺสานฺย’นิทุกฺกรํ กริตฺวาโพธึ นาชฺฌคโต สุโภชนานิ,ภุญฺชนฺโต กิมุ กุพฺพเต’ ปธานาวิพฺภนฺโต อิติ ปญฺจวคฺคิยายํ;

()

“他苦行六年，未能证得菩提，如今却享用美食。他吃着好食物，怎能精进呢？他已迷失了！” 五众比丘如此想道。

---

๖.

6.

---

มททิตฺวา สิกตํ สิเนหลทฺธาเกวา’สุํ สมณํ หิ’มํ อุเปจฺจ,โก มูฬฺโห’ธิคมาธิคนฺตุมิจฺเฉจินฺเตตฺวา มิคทายโมตรึสุ;

()

“有谁曾从沙中榨出油呢？（同样，）亲近这位沙门，哪个愚人才会想获得成就呢？” 他们如此思量后，便进入了鹿野苑。

---

๗.

7.

---

เสนานีนิคเม ตทานิ เสฏฺฐิ-ธีตา สามิกุลํ อลงฺกตา’สิ,ภาเรนา’วนตงฺคินี กุจานํหํสิวา’ลสคามินี สุชาตา;

()

那时，在将主村（Senānīnigama），商主之女善生（Sujātā）已嫁入夫家，盛装打扮。她因乳房丰满而身躯微倾，步履如天鹅般优雅。

---

๘.

8.

---

ชาเต ปตฺถิตปตฺถนาสมิทฺเธรุกฺขา’ธิคฺคหิตาย เทวตาย,กาตุํ สาพลิกมฺมก มานยิตฺวาเธนู ลฏฺฐิวโนปคา สหสฺสํ;

()

当树神满足了她所祈求的愿望时，为了献供，她带来了一千头在甘蔗林中放养的母牛。

---

๙.

9.

---

ตาสํ ปญฺจสตานิ ทุทฺธขีรํปาเยตฺวา กตปุน ยาวตา’ฒเธนู,ขีรานํ ปริวตฺตนํ วิธายปจฺจูสมฺหิ ทุโทห ตา’ฒเธนู;

()

她将五百头母牛的奶喂给另外五百头母牛，通过这种奶的转化，她在拂晓时分挤了那五百头母牛的奶。

---

๑๐.

10.

---

มิสฺเสตฺวา สยเมวว ทุทฺธขีรํปายาสํ ปจิตุํ สมารภิตฺถ,เทวา ตตฺถ สุธารสํ ขิปิตฺวาอารกฺขาทิมกํสุ อุทฺธนสฺมึ;

()

她亲自混合乳汁，开始烹煮乳糜。诸天神向其中注入甘露，并在炉灶上进行守护。

---

๑๑.

11.

---

ตสฺสา’สิ หิมาวาจโล’ปธานํปลฺลงฺโก ปถวิตลํ อหู เจ,หตฺถา ปจฺฉิมปุพฺพสาคเรสุปาทา ทกฺขิณสาคเร ภวึสู;

()

喜马拉雅山为枕，大地为床榻，双手伸向东西两海，双足踏在南海。

---

๑๒.

12.

---

อุคฺคนฺตฺวา ติณชาติ นาหิรนฺธาตสฺสา’หจฺจ ฐิตา นภํ อเสสํ,ฉาเทสุํ จรณุฏฺฐิตา’สฺส กณฺห-สีสา’ชานุยุคา’ปฺย’กณฺหกีฏา;

()

一株草从他的肚脐长出，直抵整个天空；又有黑头的白蛆从他双脚爬起，覆盖至双膝。

---

๑๓.

13.

---

จตฺตาโร สกุณา จตุทฺทิสาหิปตฺวา ตปฺปทปญฺชรํ วิวณฺณา,เสตา’สุํ ปุถุมีฬฺหปพฺพตสฺสสีเส จงฺกมิ โส อลิมฺปมาโน;

()

四只不同颜色的鸟从四方飞来，到他脚边时都变成了白色。他行走在一座巨大的粪山顶上，却不被玷污。

---

๑๔.

14.

---

อิจฺเจวํ สุมติ’ฏฺฐปากทานิปสฺสิตฺวา สุปินานิ ปญฺจ นิฏฺฐํ,ปตฺโต อชฺช ภวามหนฺติ พุทฺโธนิคฺโรธํ สมุเปจฺจ สนฺนิสีทิ;

()

智者如此见到这五个预示着所愿成熟的梦境后，便得出结论：“我今日必成佛陀。”于是他来到尼拘律树下坐下。

---

๑๕.

15.

---

โสเธตํ สหิตา ตุ ปุณฺณทาสีปจฺจูเส วฏมูลปุพฺพเสเล,ตํ โลเกกรวึ วิราชมานํทิสฺวา’โวจ สุชาตเมตมตฺถํ;

()

拂晓时分，婢女普那(Puṇṇā)偕伴来到榕树根部的东侧，看见他如世间唯一的太阳般闪耀，便将此事告知善生。

---

๑๖.

16.

---

ลกฺขคฺฆํ หริปาติมาหริตฺวาสา อาวชฺชยิ ปกฺกภาชนํ โส,ปายาโส วินิวฏฺฏิโต ฐิโต’สิตายํ โปกฺขรปตฺตโตว’โตยํ;

()

她带来了价值十万的金钵，并将煮好的食物倒入其中。乳糜一经倒入，便凝聚不散，犹如莲叶上的水珠。

---

๑๗.

17.

---

สา อญฺญาย สุวณฺณปาติยา ตํฉาเทตฺวา มุทิตา ปสนฺตจิตฺตาคนฺตฺวา มณฺฑน มณฺฑิตา สสีเสกตฺวา ปูชยิ โภชนํ สุชาตา;

()

善生明白此兆后，心生欢喜，意甚虔敬。她用一个金盘盖好，盛装打扮，将那份食物顶在头上，前去供养。

---

๑๘.

18.

---

กาลํ เอตฺตกเมวโพธิสตฺตํนาติกฺกมฺม วิธาตุทินฺนปตฺโต,สมฺปตฺโต’สิ อทสฺสนํ ตโต ตํปาตึ โสณฺณมยํ ปฏิคฺคเหตฺวา;

()

菩萨接受那金钵后，先前由梵天所赐的钵便消失了，它陪伴菩萨的时节至此而终。

---

๑๙.

19.

---

หํสาลิมลินีกตารวินฺท-เรณุจฺฉนฺนสุนีลนีรปุรา,ยา เนรญฺชรวิสฺสุตา’สิ ตายนชฺชาตีรมคญฺชิ สตฺตสาโร;

()

众生之精华(菩萨)来到著名的尼连禅河(Nerañjarā)岸边，那河水湛蓝，因天鹅与蜜蜂搅乱莲花，水面覆满了花粉。

---

๒๐.

20.

---

ปายาสามิสปุณฺณโสณฺณปาตึกาสาวานิ ชินงฺกุโร ฐเปตฺวา,ตีเร ตาย สวนฺติยา นหาตุํติตฺถํ คนฺธคโชริโว’ตริตฺถ;

()

佛苗(菩萨)将盛满乳糜的金钵和他的袈裟放下，来到那条河的岸边，如同香象般下到浴场，准备沐浴。

---

๒๑.

21.

---

โรลมฺพากุลนีลนีรเชหิเสวาเลหิ นทีชลํ สุนิลํ,นิกฺขนฺตชฺชุติสญฺจเยหิ เทหาโอติณฺณสฺส ชคาม ปิญฺชรตฺตํ;

()

河水因被群蜂搅动的蓝色莲花与水藻而呈深蓝色，但当他下水时，他那因苦行而失去光泽的身体，使河水也染上了淡黄色。

---

๒๒.

22.

---

คงฺคากามินิ กญฺชเรณุคนฺธ-จุณฺณํ ตุงฺคตรงฺคพาหุนา ตํ,ภตฺตารํ สลิเลน สีตเลนมกฺเขตฺวาสุนหาปยนฺตี’วา’สิ;

()

河之女神，仿佛以高扬的波浪为臂膀，用带着莲花花粉馨香的清凉河水，为她的夫君涂抹、沐浴。

---

๒๓.

23.

---

ตุลฺยํ ตพฺพทนมฺพุเชน ลทฺธุํอายนฺตํ รวิรํสิสงฺคเมน,หํสสฺเสณิ สโรชโกสราสึสํทูเสสิ อาวาริโย หิ ปาโก;

()

太阳前来，欲以其光芒与他莲花般的面容媲美，而鹅群却搅乱了莲苞，因为业的成熟确实是一种障碍。

---

๒๔.

24.

---

ตีเร สารสจกฺกวากปกฺขีโสสาย’สฺสวิสาริตํ’สปกฺขา,คมฺภีรมฺภสิ มตฺตมาหรึสุมญฺเญ นิกฺกรุณาย เอตฺตกนฺตี;

()

岸边的白鹤与赤麻鸭，张开翅膀晾晒，在深水中觅食。我想，它们是多么无情啊！

---

๒๕.

25.

---

ตุณฺเฑ มณฺฑิตปุณฺฑรีกทณฺโฑปกฺเข เกรวปณฺฑเร ปสารี,นาถสฺสุ’พฺพหิ มตฺตหํสราชาเสตจฺฉตฺตวิภุติมุตฺตมงฺเค;

()

一只高贵的鹅王，喙衔白莲茎，展开洁白如睡莲的双翼，为尊者在其头顶上高举，犹如华丽的白伞盖。

---

๒๖.

26.

---

วตฺตมฺโหชปโลภิตาลิจกฺกํจกฺขวาปาถคตํ ชินงฺกุรสฺส,สํทสฺเสสิ ปธานภุฐิตสฺสนิลสฺมึ กสิณมฺหิ ภูติภารํ;

()

蜂群为未来佛陀的莲花脸庞所诱，飞入其视线之内，向立于精勤之地的他，展示了犹如在青遍处中的巨大景象。

---

๒๗.

27.

---

เวยฺยาวจฺจกราริวาปคายํเสวาลาทิมลาปเนน มีนา,ปาทญฺจนฺทคมีนลกฺขณสฺสตสฺส’คฺเค วิมลิกรึสุ วารึ;

()

鱼儿犹如仆从般，通过清除苔藓等污垢，为具足轮相之足者，澄清了前方的水。

---

๒๘.

28.

---

อุตฺติณฺณสฺส วิสาลสาฬสาขี-สาขาหตฺถปุเฏหิ ปุญฺกฺนาย,คตฺตํ มนฺทสุคนฺธคนฺธวาห-วตฺถํ สาฬวนงฺคนา อทาสิ;

()

当他上岸时，娑罗林中的一位女神，通过一棵巨大的娑罗树，用其枝条般的手掌为他擦拭身体，并献上一件由微风与妙香带来的衣裳。

---

๒๙.

29.

---

โลกินฺโท ปริมณฺฑลํ นิวตฺโถฉาเทตฺวาน ติมณฺฑล’นฺตริยํ,พนฺธิตฺโวปริ กายพนฺธนมฺปิกาสาวํ ปริธายิ ปํสุกูลํ;

()

世间主穿着得体，下衣遮盖了肚脐与双膝三处，其上系好腰带后，穿上了粪扫衣袈裟。

---

๓๐.

30.

---

ปายาสสฺส นิรูทกสฺส อูน-ปญฺญาสปฺปมิเต วิธาย ปิณฺเฑ,ปาจีนาภิมุโข นิสชฺช นชฺชาตีเร ตาย อกาสิ ภตฺตกิจฺจํ;

()

他将无水的乳粥做成四十九个饭团，然后面向东方，坐在那河岸上用餐。

---

๓๑.

31.

---

ปายาโส มธุโร’ยมสฺส สตฺต-สตฺตาหํ ปฏิวิทฺธโพธิโน หิ,โอชาสมผรณาย ฐานมาสิตสฺมา โส ปวิหาสิ นิพฺพิเหสํ;

()

此甜美乳粥，能为将证悟菩提并持续七周的他提供营养，使其遍布全身。因此，他安住而无需再食。

---

๓๒.

32.

---

พุชฺเฌยฺยํ ยทิ โพธิมชฺช โสหํอุทฺธํโสตมยํ สุวณฺณปาติ,คงฺคายํ ขิปกิ คจฺฉตูติ วตฺวาธีมา ทกฺขิณหตฺถคํ ตมคฺฆํ;

()

智者发愿道：“若我今日能证得菩提，愿此金碗逆流而上。”说罢，便将右手中的贵重金碗抛入恒河。

---

๓๓.

33.

---

โสตํ ภินฺทิย สา สวนฺติมชฺเฌฐตฺวา ปาติ ยโต อสีติหตฺถํ,อุทฺธํโสตมุเปจฺจ สนฺนิมุชฺชิตสฺมา โส’ปิ นิมุชฺชิ ปีตินชฺชํ;

()

那金碗劈开水流，在河中央逆流而上八十肘，然后沉没了。因此，他也沉浸在喜悦之河中。

---

๓๔.

34.

---

นาคานํ ภวนํ อุเปจฺจ ติณฺณํพุทฺธานํ ปนิมมฺหิ ภทฺทกปฺเป,สาปาติปริภุตฺตโสณฺณปาติฆฏฺเฏตฺวาน ฐิตา กตานุราวา;

()

那金碗到达龙宫后，碰撞了此贤劫中前三佛所用过的金碗，发出声响后便停了下来。

---

๓๕.

35.

---

ตํ ทีฆายุกกาลนาคราชาสุตฺวา สทฺทมถชฺชเป’กพุทฺโธ,อุปฺปนฺโนติ ชินํ อภิตฺถวนฺโตอฏฺฐาสิ ถุติคีติกาสเตหิ;

()

长寿的迦罗龙王(Kālanāgarājā)听到那声音，便说：“今日又有一位佛陀出世了！”他遂以数百首赞歌来赞颂那位胜者。

---

๓๖.

36.

---

ฉายาพทฺธวิสาลสาฬสาลํปตฺวาสาฬวนํ นทีสมีเป,อาชีวฏฺฐมสีลสํวเรนอาโทเยว วิสุทฺธกายวาโจ;

()

他，从一开始就以正命为第八的戒律防护而身语清净，到达了河边一个由巨大娑罗树构成的荫凉娑罗林。

---

๓๗.

37.

---

กตฺวาฏฺฐารสปิฏฺฐิกณฺฏกานํโกฏีนํปฏิปาทนํ กเมน,ปลฺลงฺกสฺสนิสชฺชพนฺธเนนกมฺมฏฺฐานสตึ อุปฏฺฐเปตฺวา;

()

他依次安顿好十八节脊椎骨，以结跏趺坐的姿势，建立起对业处的念住。

---

๓๘.

38.

---

อานาปานสตึปริคฺคเหตฺวานิพฺพตฺเตสิมลคฺคหีตปุพฺเพ,รูปารูปสมาธโย’ฏฺฐปญฺจา-ภิญฺญาโย วสิตาจ โส วสีโส ()

他，自在之主，掌握了入出息念，成就了前所未得的八种色界与无色界定，以及五神通与诸自在力。

---

๓๙.

39.

---

ฌานสฺสาทรโต ทิวาวิหารํกตฺวา สาฬวเน สุราสุเรหิ,ธีโร มคฺคมลงฺกตํ กรีวคนฺตุํ โอตริยตฺรโพธิมูลํ;

()

智者在娑罗林中，乐于禅味，度过白日。然后，他如大象般，走上了由天神与阿修罗所庄严的道路，前往菩提树下。

---

๔๐.

40.

---

ลาชาทีกุสุเมหิวิปฺปกิณฺโณมุตฺตาปณฺฑรวาฬุกาตฺถโต โส,มคฺโค ตุงฺคตรงฺค ภงฺคหาริลกฺขีวาสปโยทธีริ’วา’สิ;

()

那条路遍撒着炒米等花卉，铺着珍珠般洁白的沙子，如同吉祥天女所居、波涛汹涌迷人的乳海。

---

๔๑.

41.

---

มชฺฌา’โรปิตปงฺกชาภิรามํมุตฺตาทามสมากุลํ สมนฺตา,กณฺโณลมฺพสุวณฺณฆณฺฏมสฺสเทฏา ทิพฺพวิตาน มุกฺขิปึสุ;

()

中央饰有庄严莲花，四周遍满珍珠璎珞，金铃垂角，诸天为彼撑起天界华盖。

---

๔๒.

42.

---

โลกตฺถํ กรณาย โจทิตสฺมึตสฺมึ โลกทิวากเร’กวีเร,คจฺฉนฺเต สหชาตโพธิมูลํอาโลโก อุทปาทิ สพฺพโลเก;

()

为利世间而被策励，彼世间日、独一英雄，走向与己俱生之菩提树下时，光明于一切世界生起。

---

๔๓.

43.

---

อายนฺตํ ติณฺหารโก ปถมฺหิทิสฺวา โสตฺถิยนามภูสุโร ตํ,ปาทาสิ ติณมุฏฺฐิโย’ฏฺฐมตฺตานาโถ ตานิ ติณานิ สมฺปฏิจฺฉิ;

()

途中，一位名为索提亚(Sotthiya)的婆罗门割草人，见彼前来，便献上八把茅草。世尊领受了那些茅草。

---

๔๔.

44.

---

วตฺตตฺเต วรปาฏิหาริยมฺหิมคฺเค คนฺธคโช’จ ชมฺหมาโน,สมฺปตฺโต กรุณากลตฺตภตฺตาสมฺโพธาธิคมาย โพธิมูลํ;

()

道上示现胜妙神变时，以慈悲为依怙者，如香象般庄严而行，为证得正自觉，抵达菩提树下。

---

๔๕.

45.

---

ตสฺโสสีทฐิตํ’ว จกฺกวาฬํเหฏฺฐา ทกฺขิณโต’ตฺตรานนสฺส,ปญฺญายุ’ตฺตรจกฺกวาฬมุทฺธํลงฺฆิตฺวานฐิตํ’ว อาภวคฺคํ;

()

当彼立于南方，面朝北时，下方轮围世界仿佛沉陷，而其智慧仿佛超越上方轮围世界，直达有顶天。

---

๔๖.

46.

---

เอวํ ปจฺฉิมมุตฺตรํ ทิสมฺปิอฏฺฐานนฺติ ปทกฺขิณํ กโรนฺโต,คนฺตฺวา ฐานวรํ ปุรตฺถิมสฺมึอฏฺฐาสิ วสิ ปจฺฉิมานโน โส;

()

如是，彼右绕而行，思惟西方与北方亦非其处。遂往东方之殊胜地，彼自在者面向西方而立。

---

๔๗.

47.

---

ธีมา ทกฺขิณปาณิปลฺลเวนอคฺเค ตานิ ติณานิ สตฺถรี โส,ตมฺหา จุทฺทสหตฺถมุปฺปติตฺวาปลฺลงฺโก สมลงฺกรี ทุมินฺทํ;

()

智者以其嫩芽般的右手，执草之末端而铺洒。随即，一个十四肘高的宝座出现，庄严了彼树王。

---

๔๘.

48.

---

ทกฺโข การุปวีณจิตฺตกาโรกาตุํ วา’ลิขิตุํ ยถานสกฺกา,อฏฺฐํสุ หริตานิ สนฺถตานิเอวํ ตานิ ติณานิ อุปฺปติตฺวา;

()

那些茅草出现时，翠绿而平整，纵使是善巧聪慧的工匠或画家，亦无法制作或描绘。

---

๔๙.

49.

---

มํสาที อุปสุสฺสเร นหารูอฏฺฐีเจปฺยวสิสฺสเร สรีเร;

มุญฺเจยฺยํ จตุราสเวหิ ยาวภินฺทิสฺสามิ นตาวิมํ อหนฺติ;

()

“纵我身中血肉筋脉干枯，唯余骨骸，若未自四漏解脱，我终不从此座起。”

---

๕๐.

50.

---

ทฬฺหํ จินฺติย ทฬฺหมานโส โสปาจีนาภิมุโข ทุมินฺทพนฺธํ;

กตฺวา ปิฏฺฐิคตํ นิสีทิ โพธิ-ปลฺลงฺกมฺหิ ยุคนฺธเร รวี’ว;

()

彼作此坚定思维后，心意坚定，面向东方，背靠树王之干，坐于菩提座上，犹如太阳在持双山(Yugandhara)上升起。

---

๕๑.

51.

---

โลเกโส สสิมณฺฑลาวภาสํเสตจฺฉตฺตมธารยี ตทญฺเญ,สุทฺธาวาสตลฏฺฐเทวตา ตํปูเชสุํ มกุฏปฺปิตญฺชลีหิ;

()

世主（大梵天）为彼持一白伞盖，光如月轮。其时，其他居于净居天之天神，合掌于顶，向彼致敬。

---

๕๒.

52.

---

เย รูปาวจเร วสนฺติ เทวาเต จ’ญฺญตฺร อสญฺญสตฺตเทเว,สมฺปตฺวา วชิราสเน นิสินฺนํปูเชสุํ กุสุมากุลญฺชลีหิ ()

除无想有情天外，所有居住在色界之天神，皆前来坐于金刚座上之彼前，以满捧鲜花之合掌来供养。

---

๕๓.

53.

---

เอกจฺเจ ปรนิมฺมิตาทิโลกาปตฺวา ภตฺติภรา’มรา มหึสุ,ปูชาภณฺฑสมาภิกิณฺณหตฺถามารารึ ตหิมาป ปาปิมา กึ;

()

一些从他化自在天等天界而来、充满虔诚的诸天，手中满是供品，前来致敬。然彼处，恶者魔罗为何来到魔罗之敌面前？

---

๕๔.

54.

---

เย นิมฺมาณรติมฺหิ นิชฺชรา เต;

ปตฺวา คนฺธกรณฺฑมณฺฑเลหิ,สมฺปูเชสุมลงฺกตงฺฆิปีฐํนํ เสฏฺฐํ วิชยาสโนปวิฏฺฐํ;

()

化乐天之诸天神前来，以一圈圈香盒，供养坐于胜利宝座上之至上者，及其庄严之足座。

---

๕๕.

55.

---

อฏฺฐาสิ ตุสิตาลยา สเสโนปตฺวา สนฺตุสิตวฺหเทวราชา,วิเชนฺโต หริโมร ปิญฺฉปุญฺช-โสภํ กญฺจนตาลวณฺฏปนฺตึ;

()

名为善兜率之天王，与其军队从兜率天前来，挥舞着一排排金色多罗扇，其美犹如绿色孔雀之羽束。

---

๕๖.

56.

---

ปตฺวา ยามสุราลยา สเสโนสํวิเชสิ สุยาม เทวราชา,ธีรํ โสณฺณปณาฬิกานิปาต-ธาราสนฺนิภจารุจามเรหิ;

()

苏亚马(Suyāma)天王与其军队从夜摩天前来，以美丽拂尘为智者扇凉，其拂尘犹如从金管中倾泻而下之水流。

---

๕๗.

57.

---

เทวินฺโท วิชยุตฺตราขฺยสงฺขํวีสํ หตฺถสตํ ธมีตทญฺเญ,ปูเชสุํ ตมุเปจฺจ โกวิฬาร-ปุปฺผาทีหิ จ ตาวตึสเทวา;

()

天帝释吹响其一百二十肘长之胜利螺。其他忉利天之天神亦前来，以天赤华(koviḷāra)等花卉供养。

---

๕๘.

58.

---

ยกฺขาทีหิ ปุรกฺขตา’ปิ เทว-ราชาโน จตุโร จตุทฺทิสาสุ,รกฺขํ สํวิทหึสุ เทวโลกาตํ ปตฺวาน วินฏฺฐโลมหฏฺฐํ;

()

四天王在四方，为夜叉(yakkha)等众所围绕，从天界前来，为彼毫无畏惧者安排守护。

---

๕๙.

59.

---

วาเทนฺโต สรมณฺฑลํ วิธายวีณํ ปญฺจสิโข’ปิ เพฬุวาขฺยํ,ตํ สมฺปูชยิ กาลนาคราชาโถเมนฺโต ถุติคีติกาสเตหิ;

()

五髻(Pañcasikha)乾闼婆亦弹奏其名为贝卢瓦(Beḷuva)之琴，奏出和谐乐音供养。迦罗(Kāla)龙王亦以数百首赞歌来赞颂。

---

๖๐.

60.

---

เอวํ กาหฬเภริสงฺขวีณา-ฆณฺฏาวีชนิฉตฺตจามเรหิ,นจฺจาทีหิจลาชปญฺจเมหิทีปทฺธุปธเชหิ มานยุํ ตํ;

()

如是，彼等以号角、大鼓、法螺、琴、铃、扇、伞、拂尘，以及舞蹈等、五种炒米、灯、香、幡来致敬。

---

๖๑.

61.

---

สิทฺธตฺโถ ปฏิสิทฺธมารเธยฺโยกตฺตุํ อตฺตวเส สเทวโลกํ,สุตฺวา วายมตีติ โพธิมณฺเฑมาโร ตตฺร สมารภิตฺถคนฺตุํ;

()

魔罗闻：“悉达多(Siddhattha)于菩提座下精进，欲将天人世界置于己控，并阻绝魔罗之境。”于是，魔罗便开始前往彼处。

---

๖๒.

62.

---

ตสฺมึ โข สมเย ภยาวหานิมารสฺโส’ตรณาย การณานิ,จกฺขจาปาถคตานิ ทุนฺนิมิตฺต-รูปาทีนิ ติโลกโลจนสฺส;

()

就在那时，作为魔罗来袭之兆，种种可怖、不祥之景象，出现于三界之眼(菩萨)的视野中。

---

๖๓.

63.

---

สุกฺข’มฺโหธรราวเภริราว-วิปฺผาราพธิรีกตมฺพรมฺปิ,ภีมํ วิชฺชุลตา’สิฆฏฺฏเณหิมารสฺสา’หวมฺพฺฑลาภมาห;

()

干海之咆哮与战鼓之轰鸣响彻云霄，震耳欲聋；可怕的闪电之剑的碰撞，宣告了魔罗战阵的出现。

---

๖๔.

64.

---

มารสฺสา’คมนญฺชเส รโชววาชีนํ ขุรฆฏฺฏเณน ชาโต,อุกฺกาปาตสตํ ชเนสิ ตสฺสจกฺขวานิฏฺฐผขลํ ทิสาสุ ฑาโห;

()

战马铁蹄踩踏，尘土飞扬，标志着魔罗的迅速到来；数百颗陨星坠落，四方燃起大火，呈现于眼之不祥景象。

---

๖๕.

65.

---

เวหาเส วิจรุํ กพนฺธรูปากาโกลา พลิปุฏฺฐวายสารี,อุนฺนาทึสุ ขรานิโล ปวายีอพฺภุฏฺฐาสิ รโช ทิสาสุ ธูโม;

()

无头身躯于空中游荡，渡鸦与乌鸦厉声鸣叫。狂风呼啸，尘土与烟雾于四方升起。

---

๖๖.

66.

---

อาโลโก วิคโต ฆณนฺธกาโรโอติณฺโณ มหิกาสมาภิกิณฺโณ,อากาโส ปถวิ ภูสํ ปกมฺปิเมฆจฺฉนฺนทินํ ทินํ พภูว;

()

光明消逝，浓黑降临，遍布浓雾。天空与大地剧烈震动，白昼变得如同阴云密布之日。

---

๖๗.

67.

---

สิทฺธตฺถญฺหิ อสิทฺธมตฺถเมตํกาตุํ อสฺสวมารกิงฺกราเม,วตฺเว’ถา’ติ ปชาปตี สเสโนตตฺเถว’นฺตรธายิ ตาวเทว;

()

“悉达多将成就此未竟之业！”——当魔罗之仆从如是说时，大梵天王(Pajāpati)与其眷属便立即从彼处消失。

---

๖๘.

68.

---

สา เสตา ปุรโต ปชาปติสฺสอาสี พารสโยชนํ วินทฺธา,เอวํ ทกฺขิณวามโน จ โลก-ธาตฺวนฺตาวธีมาสิ ปจฺฉโต’ปิ;

()

在魔王(Pajāpati)前方，其军队绵延十二由旬。其右方与左方亦然，其后方则一直延伸至世界体系之边缘。

---

๖๙.

69.

---

อุทฺธํ สา นวโยชนปฺปมาณาสทฺโท ภูมิวิทารโณริ’วา สิ,โส’ปฑฺฒํ สตโยชนํ พภูวอุจฺจํ โส คิริเมขโล คชินฺโท;

()

其军向上有九由旬高，声响犹如大地开裂。彼象王吉利美卡拉(Girimekhala)则高一百五十由旬。

---

๗๐.

70.

---

นาเหสุํ ปริสาสุ นิมฺมิตาสุํทฺเวโยธา สทิสายุธาทธานา,ตพฺยาเสน อลญฺหิ โลมหํโสยสฺสา’นุสฺสรเณน เจ สิยา เม;

()

在彼化现之军队中，无二战士持有相同武器。仅详述此事便足以令人毛骨悚然——然若我忆念起彼(菩萨)，则不然。

---

๗๑.

71.

---

มาเปตฺวา สหสา สหสฺสพาหุํคณฺหิตฺวา วิวิธายุธานิ เตหิ,อารูฬฺโห คิริเมขลํ สเสโนมาโร ปาตุรโหสิ พทฺธเวโร;

()

魔罗迅速化现千臂，手持各种武器，骑着吉利美卡拉(Girimekhala)象，率领军队，怀着深仇大恨现身。

---

๗๒.

72.

---

เทเวโส ยสสา สมํ สเกนเสตจฺฉตฺต มคญฺฉิ สํหริตฺวา,เทเวโส ยสสา สมํ สเกนสงกฺขํ ปิฏฺฐิคตํ วิธาย ธาวี;

() (ยมกพนฺธนํ)

天神之主收起其白伞，连同其荣耀一同离去。天神之主将法螺置于身后，连同其荣耀一同疾驰而去。

---

๗๓.

73.

---

สงฺโกจา’นนกาหโล ชคามปาตาลํ ขลุ กาลนาคราชา,วีณาโทณิสโข สขานเปโขตมฺหา ปญฺจสิโข กลหุํ ปลายิ;

()

迦罗(Kāla)龙王脸色收缩地遁入了地狱。五髻(Pañcasikha)也抱着他的琴，不顾朋友，从那里仓皇逃走了。

---

๗๔.

74.

---

ทิสฺวา มารพลํ สโมสรนฺตํสมฺปตฺตา ชนตา ปลายิ ภีตา,โสสีโห’ว วิหาสิ สกฺยสีโหเอโก กมารกรินฺทกุมฺหเภที;

()

见到魔罗大军逼近，聚集的民众惊恐地逃散。唯有释迦狮子(Sakyasīha)独自安住，如狮子般，是击破魔罗恶象头颅者。

---

๗๕.

75.

---

ปสฺสิตฺวา’ธรกนฺติภารมสฺสวตฺตมฺโหรุห มินฺทิราวิหารํ,สิทฺธตฺเถน สโม นจตฺถิ โลเกอิจฺเจวํ กลิมา’ห มารเสนํ;

()

见到他下唇的光辉，以及他那如莲花般、光彩驻留的容颜，邪恶的魔罗对他的军队如此说道：“世间无与悉达多(Siddhattha)等同者。”

---

๗๖.

76.

---

เอตสสา’ภิมุขา มยํ กทาจิโนสกฺโกม’ภิยุชฺฌิตุนฺติ ตาตา,วตฺวา อุตฺตรปสฺสโต สมาโรขนฺธาวารมพนฺธิ พทฺธเวโร;

“父亲啊，我们绝不能与此人正面交锋！”他的军队如此说后，魔罗便怀着深仇大恨，在北面扎营。

---

๗๗.

77.

---

ทิสฺวา’ชฺโฌตฺถรมานมารเสนํอารกฺขาวรณํ ถิรํ วิธาย,ขนฺธาวารมพนฺธิ โสปิ วีโรเชตุํ ตํ ทสปารมี ภเฏหิ;

()

见到魔罗大军压境，那位英雄也建立了坚固的防护，扎下营盘，以十波罗蜜为战士，来战胜他。

---

๗๘.

78.

---

มาโร ภุธรเมรุจกฺกวาเฬรุกฺขาทีนิ วิจุณฺณิตุํ สมตฺถํ,โขเภตฺวา ภุวนตฺตยํ ทิสาสุอุฏฺฐาเปสิ สมีรณํ สุโฆรํ;

()

魔罗在四方掀起了一股极其可怕的狂风，它能够摧毁须弥山(Meru)和铁围山(Cakkavāḷa)上的树木等，并震动三界。

---

๗๙.

79.

---

วาโต ปารมิธามวาริโต โสนิตฺเตชํ ปลยานิลสฺสโมปิ,ปตฺโต จามรมนฺทมารุโตวตนฺเทโหตุปริสฺสมํ ชหาสิ;

()

那风被波罗蜜的力量所阻挡，纵然它堪比劫末之风，也变得毫无威力。当它抵达菩萨身边时，已如拂尘的微风，消除了他身体的疲劳。

---

๘๐.

80.

---

ธาราเวควิหินฺนภูมิภาคํคมฺภีรา’สนิราวนิพฺภรา’ฆํ,มาโร มาปยิ ตุงฺควีจภงฺคํวสฺโสฆํ ปริปาตรุกฺขเสลํ;

()

魔罗化现了一场暴雨洪流，其激流冲破大地，其高浪翻涌，其威力摧毁树木和岩石，并充满了深沉的雷鸣之声。

---

๘๑.

81.

---

วีโร ปารมิปาฬิพนฺธเนนรกฺขํ พนฺธิ นิชนฺตภาวเขตฺเต,เตโน’โฆ วิปถงฺคโม วิปกฺข-เสนายา’สิ ปวาหเณ นิทานํ;

()

勇者以波罗蜜的堤防，在自身境界中建立防护。因此，那洪流偏离了路径，成为敌军溃散的原因。

---

๘๒.

82.

---

เตโชขณฺฑสมานมตฺตโน โสตตฺตํ ปชฺชลิตํ สโชติภูตํ,มาเปตฺโว’ปลวสฺสมปฺปสยฺหํฌาเปตุํ ตมุปกฺกมิตฺถ มาโร;

()

魔罗化现出一场无法抵挡的石雨，它犹如一团火焰，炽热、燃烧、发光，企图以此烧毁菩萨。

---

๘๓.

83.

---

มารสฺเสว ปตนฺตมุตฺตมงฺเคโฆรํ ปารมิวายุเวครุทฺธํ,ตํวสฺสํ วชิราสนูปจาเรปูชาปุปฺผคุฬตฺตนํ ชคาม;

()

那可怕的石雨，在落向菩萨头顶时，被波罗蜜之风的威力所阻，于是在金刚座(Vajirāsana)周围，变成了供养的花束。

---

๘๔.

84.

---

อสฺสทฺโธ วิสทิทฺธติณฺหธารํอาทิตฺตํ ปิหิตมฺพโร’ทรํ โส,มาเปสิ อสิสตฺติโตมราทิ-วสฺสํ สพฺพทิสานิปาตมานํ;

()

无信者(魔罗)化现出一场武器之雨，包括刀、枪、箭等，它们刃上涂毒、锋利无比、燃烧着，遮蔽天空，从四面八方落下。

---

๘๕.

85.

---

ตสฺมึ ปารมิวมฺมวมฺมิตสฺมึวิสฺสฏฺฐา’ยุธวุฏฺฐิ กุณฺฐิตคฺคา,ปตฺวา สมฺปติ ปุปฺผวุฏฺฐิภาวํตปฺปาทาสนมตฺถเก ปปาต;

()

在那位被波罗蜜之铠甲所护卫的菩萨身上，射出的武器之雨锋芒受挫，随即变成了花雨，落在他的足座上。

---

๘๖.

86.

---

มาโร วิจฺจิฏจิจฺจิฏายมานํสํวฏฺฏานลขณฺฑวิพฺภมํ โส,วสฺสงฺคารมยํ สวิปฺผุลิงฺคํอุฏฺฐาเปสิ ปลาสปกุปฺผวณฺณํ;

()

魔罗降下一场嘶嘶作响、火星四溅的炭雨，它犹如劫末之火的碎片般旋转飞舞，颜色如同鲜红的波罗奢花(palāsa)。

---

๘๗.

87.

---

ขิปฺปํปารมิมนฺตชปฺปเนนองฺคารานินิวาริตานิตานิ,ตํพุทฺธงฺกุรปุณฺณจนฺทพิมฺพํเสวนฺตานิวิกิณฺณภานิวาสุํ;

()

那些炭火被波罗蜜咒语迅速地阻止了，它们化为散落的光辉，仿佛在侍奉着那位如满月般的佛芽(buddhaṅkura，菩萨)。

---

๘๘.

88.

---

ภสฺมีกาตุมลนฺติมารเวรึธูมากิณฺณมนิคฺคตคฺคิชาลํ,มาโรเภรวราวมุสฺสทาภ-มพฺภุฏฺฐาปยิขารภสฺมวสฺสํ;

()

魔罗升起一场碱性灰烬之雨，它充满烟雾，不发火焰，伴随着可怕的巨响，却无法将魔罗的敌人(菩萨)化为灰烬。

---

๘๙.

89.

---

เสตามุทฺธนิวิปฺปกิณฺณภสฺมึตํวสฺสํจิตปารมีพเลน,ปตฺวาจนฺทนคนฺธจุณฺณภาวํมาราริสฺสปปาตปาทมูเล;

()

那场本应散落在头上的白灰之雨，因所积累的波罗蜜之力，变成了旃檀香粉，落在魔罗之敌(菩萨)的足下。

---

๙๐.

90.

---

อสฺมึ คุวลยาลวาฬคพฺเภสมฺปาตานลทฑฺฒวณฺณุธารํ,อุตฺตาสาวหมตฺตโน’ปิ กณฺโหวสฺสาเปสิ อุฬารวณฺณุวสฺสํ;

()

在这圆盆般的空间里，黑魔罗(Kaṇha)降下了一场猛烈的沙雨，其沙流犹如被撞击之火烧焦，连他自己都感到恐惧。

---

๙๑.

91.

---

ทิสฺวา’งกฺฆีนขราลิรํสิคงฺคา-ตีรุสฺสาริตวณฺณุราสิ มสฺส,องฺคาโร’ว’ธิโกธปาวเกนกณฺโห กณฺหตโร’สิ ฌาปิตตฺโต;

()

见到那沙堆（对菩萨毫无作用），黑魔罗(Kaṇha)被极度的嗔火所烧灼，变得比炭还要黑。

---

๙๒.

92.

---

ธูปายนฺตมวีจิมจฺจิมนฺตํสมฺผุฏฺฐํ ฆนเผณณพุพฺพุเลหิ,วสฺสํ ปงฺกมยํ ภุสํ นิมุคฺโคมาโร มาปยิ ปญฺจกามปงฺเก;

()

魔罗自己深深沉溺于五欲之泥，他化现出一场泥雨，那泥雨冒着烟，带有无间地狱(Avīci)的火焰，充满了浓密的泡沫和气泡。

---

๙๓.

93.

---

ตสฺมึปารมิสตฺตีสิติภูเตปงฺเก จนฺทนปงฺกภาวยาเต,มาโร ปสฺสิย ผุลฺลปงฺกชาหํโกปา ปงฺกหตานโนริวาสิ;

()

那泥浆因波罗蜜的力量而变得清凉，化为旃檀香泥，并从中生出盛开的莲花。魔罗见到此景，气得面如泥色。

---

๙๔.

94.

---

มารารึ อิมินา หนามหนฺตีโส โลกนฺตริยนฺธการโฆรํ,มาโร สูวิวิทาริยํ ทิสาสุอุฏฺฐาเปสิฆนนฺธการขนฺธํ;

()

魔罗心想：“我们要用这个来杀死魔罗之敌！”于是他掀起一团浓密的黑暗，它犹如世界间隙(lokantariya)中的黑暗般可怕，向四方蔓延。

---

๙๕.

95.

---

โส’ยํ ปารมิชาตรํสิชาล-ภินฺนา’เสสตโมชินงฺกุเรโณ,ปลฺลงฺโกทยปพฺพโตทิโต’สิกามํ มารตุสารโสสนาย;

()

这位佛芽，以其由波罗蜜所生的光网刺破了一切黑暗，他犹如从宝座(pallaṅka)这座日出之山升起，为的是要晒干魔罗的霜雪。

---

๙๖.

96.

---

เอตํ คณฺหถ พนฺธถา’ติ วตฺวานิฏฺฐํ กปฺปมวณฺณิยํ กวีหิ,สทฺธึ มารพเลนุ’ปาคโต โสกุทฺโธ ยุทฺธมกา ปมตฺตพนฺธุ;

()

“抓住他！绑住他！”——放逸者的亲友(pamattabandhu)、愤怒的魔罗如此号令着，与他的魔军一同前来发动战争，其结局非诗人所能描述。

---

๙๗.

97.

---

ตํ ทิสฺวา’จลนิจฺจลฏฺฐเมสปลฺลงฺโก นจปาปุณาติ ตุยฺหํ,มยฺหํ เห’สุ’ปกปกฺปเตว ตสฺมาอสฺมา วุฏฺฐหถา’วุโสตฺย’โวจ;

()

见到他(菩萨)如山岳般巍然不动，魔罗说道：“朋友(āvuso)，此宝座不属于你，它只属于我。因此，请从这里起来！”

---

๙๘.

98.

---

เอกา’ปี สมตึสปารมีนํปลฺลงฺกตฺถมปูริตา ตยา’ติ,วุตฺเต โส ขิปิ นิชฺชิโต’รจกฺกํจกฺกํ จกฺกวรงฺกิตสฺส สีเส;

()

“你连三十波罗蜜中的一个都未曾为这宝座而圆满！”说罢，魔罗便掷出所向无敌的轮宝，掷向那位(足下)有殊胜轮相者的头顶。

---

๙๙.

99.

---

ตํ จกฺกายุธมุชฺฌิตปฺปภาวํยุทฺเธ ลทฺธชยสฺส มารชิสฺส,อุสฺสิสมฺหิ วราสนูปจาเรเสตจฺฉนฺตมิวุสฺสิตํ รราช;

()

那轮宝武器在降魔胜利者的头顶上方失去了威力，它在尊贵宝座的周围闪耀，犹如一柄撑开的白伞。

---

๑๐๐.

100.

---

ตุยฺหํ สญฺจินนมฺหิ ปารมีนํโก สกฺขี’ติ อหญฺจ สกฺขิโหมิ,สกฺขี’คนฺติ ปวตฺตมารเสนา-โฆโส ภุมิวิทารโณริ’วาสิ;

()

魔罗问：“谁是你积累波罗蜜的证人？”他的魔军随即发出如大地开裂般的吼声：“我们是证人！我们作证！”

---

๑๐๑.

101.

---

ทาเปนฺโตนิชสกฺขิมุคฺคเตโชพาหุํตาวปสารยี ปวิโร,สกฺขีหนฺตีวทํ’ว มารเสนํตชฺเชนฺโต’ว พภูว ภุมิจาโล;

()

威力强大的英雄为示现其证人，便伸出手臂。随即发生了地震，仿佛大地在斥责魔罗军，并宣称：“我就是证人！”

---

๑๐๒.

102.

---

มาตงฺโค คิริเมขโล ฉิตารึวนฺทนฺโต’วปปาต ชนฺนุเกหิ,มาโร ลทฺธปราชโย นิวตฺถ-วตฺถสฺสา’ปิ อนิสฺสโร ปลายิ;

()

象王吉利美卡拉(Girimekhala)双膝跪下，仿佛在礼拜那位降伏敌寇者。魔罗已然战败，连自己身上的衣服都无法控制，仓皇逃窜。

---

๑๐๓.

103.

---

โฆรมารพลวารณาธิป-มานทปฺปนิภกุมฺภทารโณ,โพธิมูลวชิราสโนปริเกสรีว วิรราช มารชิ;

()

降魔胜利者，他摧毁了魔罗可怕军队中象王那如骄慢之镜般的前额，在菩提树下的金刚座上，如雄狮般发出光辉。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวกิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทูเร นิทาเน เทวปุตฺต มารพล วิทฺธํสน ปวตฺติปริทีโป ทฺวาทสโม สคฺโค.

如是，在名为智喜(Medhānanda)的行者所著、能为一切诗人带来心中喜悦的《胜者史灯》(Jinavaṃsadīpa)之〈近事记〉中，此为阐明摧毁天子魔军之事的第十二章。

---

๑.

1.

---

นิขิลมารตุสารวิโสสิโนอถชินงฺกุรทีธิติมาลิโน,รวิ กตาวสโร’ว’ปราจลํ(ทุต’วิลมฺพิต) คามิมุปาคมี;

()

于是，太阳仿佛在为那位能晒干所有魔罗霜雪、光芒四射的佛芽让路，走向西山。

---

๒.

2.

---

ชลธิวาริสิเนหสุปุริเตอภวิ ปํสุมหีตลมลฺลเก,ปณิหิตาปรภุธรวตฺติกา-ชลิตทีปสิเข’ว นโภมณิ;

()

天空的宝石（太阳）犹如一盏点燃的明灯：西山是其灯芯，尘埃大地是其灯盏，其中满盛着大洋之水化成的灯油。

---

๓.

3.

---

อุทยปพฺพตคพฺภสมุพฺภวํสกยโสปฏิพิมฺพสมํสุภํ,สปทิ ตปฺปมุเข สสิมณฺฑลํกสิณมณฺฑลวิพฺภมมุพฺพหิ;

()

自乌达亚山(Udayapabbata)腹中升起，美如释迦之子的影像；月轮瞬间临其面，呈现遍处圆轮相。

---

๔.

4.

---

อรุณวณฺณสุธากร ภากราทิวสสนฺธิวิลาสินิยา ขณํ,ปริหรึสุ’ทยาปรภุธร-สวณคํ มณิมณฺฑน วิพฺภมํ;

()

黎明色的日月，在暮光佳人的瞬间，夺去了东西山脉耳畔珠宝饰物的光彩。

---

๕.

5.

---

รวิธุรา วิธุรา สรสีวธุกมลโกมลโกสปุฏญฺชลี,อุปวเน ปวเน’ริตภูรุหาปนมิตานมิตาว ตโปธนํ;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

莲池女郎因日晒而忧伤，以娇嫩莲苞行合掌礼；林苑中，风吹树摇，仿佛向着不屈的苦行者俯首致敬。（双关语）

---

๖.

6.

---

อปรสาครมุทฺธนิ ภาสุรํติมิรชาลปรํ รวิมณฺฑลํ,มุกุลิตมฺพุรุหสฺสิริมาหริภมรจกฺกภรํ สรสูปริ;

()

闪耀的日轮在西海之巅，被黑暗之网所笼罩；它夺去了湖面上含苞莲花与盘旋蜂群的庄严。

---

๗.

7.

---

ลวณวาริธิกาจสราวเกอปรภูธร กูฏ ภุชปฺปิตา,สูริยมณฺฑลปาติ นิมุชฺชิยปุริมยามมุขํนกิมาหริ;

()

日轮之钵，由西山峰臂置于咸海琉璃碗中，沉没之后，难道不是迎来了初夜的面容吗？

---

๘.

8.

---

มณิปภารุณ ภากร มณฺฑลํตมนุภุย มหมฺพุธิราหุนา,มุขคตํวมิตํ วิยก โลหิตํชลทราชิ รราช ทินจฺจเย;

()

宝珠般红艳的日轮，被巨海罗睺(Rāhu)所吞；犹如从其口中吐出的鲜血，日暮时分，云霞灿烂。

---

๙.

9.

---

วิตตเมฆปภาหิ มุหุํ มุหุํกฬิต ปาฏล ปลฺลว สมฺปทํ,วนฆฏํ วิฏปนฺตรคํ กมาผูฏตโมปฏลํปริณามยี ()

频频的闪电之光，逐渐将林间枝头浓厚的黑暗，转化为具有淡红嫩芽之美的景象。

---

๑๐.

10.

---

สุภชเนภชเนนิรเปกฺขินีวิปตินี ปตินีว รชสฺสลา,สุมธุเป มธุเป ปริวชฺชยุํกมลินีมลินีกตนิรชา;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

善饮花蜜的蜜蜂，避开了那被污染且无花粉的莲池；犹如遭遇不幸的行经妇女，对亲近善人也漠不关心。（双关语）

---

๑๑.

11.

---

มธุมทาลิกุลา มกุลาวลีอนิลภงฺค ตรงฺค ภุเชริตา,ปทุมินี รมณีหิ สิริมโตสุมหิตามณิกิงฺกิณิเสณิว;

()

莲池上，醉蜜蜂群环绕的成排花蕾，被风浪之臂摇曳，犹如庄严美女所佩戴的珍贵宝铃串。

---

๑๒.

12.

---

รสิกปกฺก ผลาผล สาลิสุตรุสิเรสุ สโมสรมานกา,ติมิรขณฺฑนิภา พธิรีกรุํรวิปถํ วิรุเตหิ วิภงฺคมา;

()

聚集在长满美味熟果的娑罗(Sāla)树顶上，那些状如黑块的鸟儿，用它们的啼鸣声，震聋了太阳的行道。

---

๑๓.

13.

---

กุมุทินีปมทา’ถสุธากร-กรสเตหิ ปรามสนาปรํ,กุสุมหาสวิลาสธรา ภุสํภุวนวนฺทิรคพฺภมลงฺกริ;

()

其后，白莲仙子在被月亮的百千光芒触摸之后，带着如花绽放的笑容，极大地庄严了世界殿堂的内室。

---

๑๔.

14.

---

หิมกโร หริณญฺชนหารินานิชกเรน นิรากริ ตงฺขเณ,สกลโลก’วิโลจน สมฺภวํฆนตโมปฏลํหิสโช ยถา;

() (สิเลสพนฺธนํ)

月轮（佛陀）以其如羚羊眼影般迷人的光芒，刹那间驱散了由全世界无明所生的浓厚黑暗，犹如光明驱散黑暗一般。（双关语）

---

๑๕.

15.

---

สปทิปารมิตารมิตาสโยนวม’นุสฺสติยาสติยา ปรํ,อธิกตา’ธิ สมาธิ สมาหิโตปุริมชาติภเว ติภเว สริ;

() (ยมกพนฺธนํ)

他，其心意乐于诸波罗蜜，以超胜的正念与忆念，安住于卓越的增上定中，忆起了在三有中的过去诸生。（双关语）

---

๑๖.

16.

---

สุมติปาทก ฌาน สมุฏฺฐิโตปุริมขนฺธสมูหมนุกฺกมํ,อสริโส’ปนิสินฺนชยาสน-ปฺปภุติ ยาวสุเมธภวาวธึ;

()

从以慧为基的禅定中出定，无与伦比的他依次忆念过去的诸蕴，从坐上胜利宝座开始，一直上溯到作为苏美达(Sumedha)的那一生为止。

---

๑๗.

17.

---

อิธภเว สมนนฺตรชาติยํตทิยขนฺธปพนฺธมนุสฺสริ,ติจตุปญฺจฉสตฺต นว’ฏฺฐปิทสปิ วิสติตึสติ ชาติโย;

()

他忆念起在此生与紧接前一世中诸蕴的相续，乃至三、四、五、六、七、八、九、十、二十、三十生。

---

๑๘.

18.

---

ลหุมนุสฺสริตาฬิส ชาติโยปภว ขนฺธวเสน ตหึตหึ,ภวสตํภวุปฑฺฒสตํภว-ทสสตํภวลกฺขมถาปรํ ()

他迅速忆念起四十生，依循彼处彼处其诸蕴的生起，乃至百生、五十生、千生、十万生，以及更多。

---

๑๙.

19.

---

อปริมาณ ยุคนฺตคชาติโยอปริมาณ วิวฏฺฏคชาติโย,อปริมาณ ยุคนฺต วิวฏฺฏคาอปริมาณ คุโณ สริชาติโย;

()

具无量功德的他，忆起了无量世界收缩之劫中的生世，无量世界扩张之劫中的生世，以及无量世界收缩与扩张之劫中的生世。

---

๒๐.

20.

---

จตุสุโยนิสุสตฺตมนฏฺฐิติ-ติภวปญฺจคตีสุปริพฺภมึ,กสิรภารวโห อหมญฺชเสสกฏภารวโห ควโชยถา;

()

“在四生中，众生心不安住，我在三有五趣中流转。我真实地承担着沉重的负担，犹如一头拉着重车的牛。”

---

๒๑.

21.

---

อิติสมญฺญ ธโร’สิมมุตฺร’หํอิติ นิหีนปสตฺถ กุโล ภวึ,อิติ ภวึ อภีรูปวิรูปิมาอิติปิ ภตฺต ผขลาผล มาหรึ;

()

“我曾在彼处有这样的名字，出身于卑贱或高贵的家族；我曾是美貌或丑陋，也曾获得这样的食物与果实。”

---

๒๒.

22.

---

อนุภวึกุสลากุสลารหํวิวิธทุกฺขมทุกฺข มทุกฺข ขํ,ทสสตายุ สตายุมิโตภวึอิติภวํติภวํสมนุสฺสริ;

() (ยมกพนฺธนํ)

“我曾体验善与不善的果报，以及各种苦、乐与不苦不乐受；我曾有千岁或百岁的寿命。”他如此忆念着三有中的生命。（双关语）

---

๒๓.

23.

---

อิติห ยาวสุเมธ ภวํ สุธีสุมริยา’ติคตา’มิตชาติโย,อสริ โสปฏิโลมวสา ตโต-ปฺปภุติ ยาว อิโต ตติยํ ภวํ;

()

如此，智者忆念了无量过去生，一直上溯到作为苏美达(Sumedha)的那一生；从那时起，他又逆向地忆念，直到此世之前的第三生。

---

๒๔.

24.

---

ปุนรมุตฺร ตโตภวโต จุโตสมุปปชฺชิ มนนฺตรชาติยํ,ตหิมหํตุสิเต ติทสาลเยภวิมติชฺชุติ สนฺตุสิตาภิโธ;

()

“再者，我从那一世死后，立即投生于下一世。在那里，我生于兜率(Tusita)天宫，名为善喜(Santusita)，具有大光明。”

---

๒๕.

25.

---

ตุสิตเทวนิกายสมตฺวโยปรมรูป วิลาสธโร’ภวึ,สุมธุรามตมาหริ มิทิสํอนุภวึสุขมินฺทฺริย โคจรํ;

()

“我与兜率天众寿量相等，拥有最上色身之美，享用如此甜美的甘露，体验着感官之乐。”

---

๒๖.

26.

---

สมุปชีวิมมานุสหายน-จตุสหสฺส มหํตุสิตาลเย,มรุคณมฺพุรุหาสนยาจนํอิห ปฏิจฺจ ตโต ภวโต จุโต;

()

“我在兜率天宫活了四千人年。因应天神与梵天众的请求，我从那一世死后，投生于此。”

---

๒๗.

27.

---

ชนนิราชินิยา มณิเจติเยสุคตธาตุมิวา’สมกุจฺฉิยํ,รวิกุเล ปฏิสนฺธิมหํ ปิตฺร-นรปตึ อธิกิจฺจ สมปฺปยึ;

()

犹如善逝舍利(安奉)于珠宝塔，我于日族中，在母后无与伦比的母胎里结生，并将自己托付给了父王。

---

๒๘.

28.

---

อิติห รูปมรูปมนาทิกํวิปริวตฺตติ วตฺตติ นาปรํ,วิสติยา สติ ยาว ธิยา’สนํวิหตโมหตโม’สิ ภเว สุธี;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

如是，此无始之色与无色不断轮转，别无其他。贤智者，当二十种(身见)存在时，直至智慧之座，你已于轮回中摧毁了无明之黑暗。（双结偈）

---

๒๙.

29.

---

จุตุปปตฺติปพนฺธวเสนหิอวสวกตฺตนธาตุปรมฺปรา,ชลิตทีปสิเข’ว ปวตฺตตินยิธปุคฺคลเวทกการโก;

()

由于死生的相续，不受主宰的诸界之延续，犹如燃烧的灯焰般持续。于此，并无个人、感受者或作者。

---

๓๐.

30.

---

ปุริมขนฺธปพนฺธมเนกธาอิติววตฺถยโต หิ กุทิฏฺฐิโย,อปคตา’ตฺตนิ วีสติวตฺถุกาตมิหทิฏฺฐิวิสุทฺธิ’ติ วุจฺจติ;

()

对于如此以多种方式辨明前蕴相续的人，那二十种基于“我”的邪见便会离去。于此，这被称为“见清净”。

---

๓๑.

31.

---

สติมโต รวิมณฺฑลสนฺติภาสกฏมคฺคนิภา’ยมนุสฺสติ,ปุริมชาติสุ นาภิวิรชฺฌติสรวเย สรภงฺคสโร ยถา;

()

具念者，此忆念犹如日轮之光辉，犹如车道；于前生不染着，犹如萨拉邦咖(Sarabhaṅga)湖中的莲花。

---

๓๒.

32.

---

อจุติยาจุติยามติ มาสเนสุตวตี’ตวตี’หติ พุชฺฌิตุํ,สมุทิเต’มุทิเต กุมุทานิ’มนกมลา กมลานิ อลงฺกริ;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

非智非智障蔽昧，闻习闻习慧光明，莲开莲放辉池沼，妍丽妍丽自天成。（双结偈）

---

๓๓.

33.

---

รุจิรจนฺทมริจิวิเลปินีกุมุทสณฺฑวิกาสวิหาสินี,รชนิมชฺฌิมยามวิลาสินีตทธิสีลธนํ วิชาภาสิ กึ ()

皎洁月光辉，莲池吐芳菲，夜半展威仪，戒德岂不辉？

---

๓๔.

34.

---

ฆนสุนีลวิสาลตโปวนํอนลภาสุรกีฏกุลากุลํ,รชนิราชินิยา กุสุมากุลา-วิรฬเกสกลาปสิรึ ภชี;

()

浓密青郁的苦行林，遍布着闪耀如火的昆虫，在夜女王（月亮）的照耀下，繁花点缀，呈现出稀疏发髻般的美丽。

---

๓๕.

35.

---

ตทุปหารรตายิ’ว โกมุที-ภุชลตาย วิภาวริภีรุยา,คหิตลาชกภาชนวิพฺภมํผุฏิตเกรวกานน มาหริ;

()

那盛开的白睡莲林，借着畏惧黎明、仿佛乐于献供的月光藤臂，展现出犹如捧着炒米容器般的美态。

---

๓๖.

36.

---

ติภุวเนกรวึ รวิภตฺตริอปรทีปคเต สรสีวธู,รชนิยา วิหิตาวสรา’ปิ กึปริจรึสุ ปติพฺพตมพฺภุตํ;

()

当三界唯一的太阳——她们的丈夫西沉之时，湖中的新妇（莲花）们，纵然黑夜提供了机会，依然持守着奇妙的贞节。

---

๓๗.

37.

---

ปริลสึสุ ภุสํ ภุวเน’วุ โภรวิปเถ วิตตา, วิตตารกา,อนิมิเส หิ มหาย มหิมโตชลิตทีปสิขาจ มหีตเล;

()

世间极光耀，天道星罗布，诸天因威德，地上灯火燃。

---

๓๘.

38.

---

มกรเตนเกตนสนฺติภาตุหินทีธิติทีธิติ มชฺฌิเม,นิสิ ททาร สทารสราคินํหทยเกรวเกรวกานนํ;

() (ยมกพนฺธนํ)

月光犹如欲天之旗幡，于夜色中，既绽放了白睡莲林，也撕裂了有爱之人的心莲。（双结偈）

---

๓๙.

39.

---

อถ ภวาภวทิฏฺฐิวิเภท นํวิมติ โมห ตโมปุฏปาฏ นํ,จุตุปปาตปภุติ วิชาน นํกถมลตฺถ สทิพฺพวิโลจ นํ;

()

那么，他如何获得了那神圣之眼——它能破除有见与无有见，撕裂疑与痴的黑暗包覆，了知死生等事？

---

๔๐.

40.

---

กุสลกมฺมปภาวสมุพฺภวํสุขุมทุรคตานิ’ปิ โคจรํ,อนิมิสาน ปสาทวิโลจนํรุธิรเสมฺภมกลาปคตํก ยถา;

()

善业力所生，微妙极远行，无瞬净妙眼，离血痰垢净。

---

๔๑.

41.

---

ตถริว’กฺขิสเมน สุธาสินํวิมติทิฏฺฐิมิโสธนเหตุนา,หตมโนปกิเลสมเลน โสวิคตมานุสเกนหิ จกฺขุนา;

()

如是慧眼净无瑕，涤荡邪见释疑法。垢秽尽除心清澈，非人天眼见弥遐。

---

๔๒.

42.

---

กรตลมฺพุรุโหปริจกฺขุมายถาริวา’มลกีพทรีผลํ,จุตุปปตฺติคเตปิ ตถาคเตติภุวนมฺหิ ยถิจฺฉิต มทฺทส;

()

具眼者（佛陀）于三界中，随心所欲地看见众生的死与生，清晰犹如看见掌中的庵摩罗迦果(āmalakī)或枣子。

---

๔๓.

43.

---

นวุปปาตขเณจ จุติกฺขเณวิสยภาวมุเปนฺติ ตถาคตา,ตทุปจารวเสนิ’หทสฺสนํขมติ อฏฺฐกถาจริยาสโภ;

()

在新生与死亡的刹那，众生进入（天眼）的范围。于此，凭借着临近那些刹那而得以看见——这是诸位义注大师所认可的。

---

๔๔.

44.

---

อุปธิหีน’ธิหนีนตถาคเตอนปนีตปณีต ตถาคเต,อนภิรูป’ภิรูปตถาคเตสุคติ ทุคฺคติ ทุคฺค มุปาคเต;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

他看见有执或无执的众生，卑劣或高尚的众生，丑陋或美丽的众生，以及去往善趣、恶趣、险趣的众生。（双结偈）

---

๔๕.

45.

---

ติริยมุทฺธมโธปติตีย โสมติปหํ อภิปสฺสิ ยถารหํ,นิจิตกมฺมปเถจ ตถาคเตอุปริ ปาทกฌานสมุฏฺฐิโต;

()

他从作为基础的禅那中出定，破除愚痴，如实地彻见了上下十方，以及在所积集业道上的众生。

---

๔๖.

46.

---

อกุสลานิ กรึสุ อิเม ติธาสุจริตานิ กรึสุ ติธา อิเม,อริยมคฺคผเลหิก สมงฺคิโนนสมณา’ติปิ อนฺติมวตฺถุนา;

()

他看见：“这些众生造作了三类不善行，这些众生造作了三类善行；这些众生具足了圣道与圣果；也有些众生虽处最后身却非真沙门。”

---

๔๗.

47.

---

คุณนิรากรเณน อสาธโวอุปวทึสุ นสนฺติ คุณา’ติ’เม,อปิจสปฺปุริสา’ริยปุคฺคเลตทนุรูปคุเณหิ ปสํสยุํ;

()

恶人否定圣人的德行而辱骂他们说：“他们没有德行。”然而，善人则以相应的德行称赞那些圣人。

---

๔๘.

48.

---

วิตถลทฺธิปรามสนา อิเมปรมลทฺธิปรามสนา อิเม,คหิตลทฺธิวเสน ตหึตหึนิจิตกมฺมปถา ชนตา อยํ;

()

此辈耽溺于虚妄，复有执迷至高想。处处紧握所得执，众生业道自缚藏。

---

๔๙.

49.

---

จตุรปายมปายมปายตึอุปคตา สุคติ สุคตึอิติ,ยติ สมาหิตวาหิตวา’ ทฺทสอนิมิสกฺขิสมกฺขิสมนฺวิโต;

() (ยมกพนฺธนํ)

四恶趣通向毁灭，善趣则为善处。禅定比丘心如镜，不动慧眼鉴尘寰。（双结偈）

---

๕๐.

50.

---

สมฺมาสมฺมสโตสโต สติมโต กมฺมาทิเหตุพฺภวํรูปารูปมนาคตงฺนิ มหา โมหนฺธกาโร ธิยา,อพฺภตฺถงฺคมิ ยาย โสฬสวิธา กงฺขาจเตกาลิกาสากงฺขาตรณพฺพิสุทฺธุ ทุติเยยาเม ปวตฺตา มติ;

()

对于具念、如实、正确思察者而言，那了知由业等因所生的未来色与无色法、并藉此摧毁了巨大无明黑暗与关于三世的十六种疑惑的智慧——此等智慧，于中夜生起，即是“度疑清净”。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทุเร นิทาเน ปุพฺเพนิวาสญาณทิพฺพจกฺขุญาณาธิคม ปวตฺติปริทีโป เตรสโม สคฺโค.

如是，由名为慧喜(Medhānanda)的比丘所撰著，作为令一切诗人心中欢喜之源的《佛种姓灯》中，关于宿命智、天眼智证得之开端描述的近因缘篇，第十三章圆满。

---

๑.

1.

---

สุธากเร วิกสิตเกรวากเรกเมนุ’ ปาสติ สติ ปจฺฉิมํ ทิสํ,วิหาวรี สสิรุจิรานนํ ชินํภชนฺติ ปจฺฉิมมถยาม โมตริ;

()

当月亮渐渐西沉，白莲在其光华中绽放，后夜时分已然降临。长夜礼敬着面容皎洁如月的胜者。

---

๒.

2.

---

ขณํ นิสาปติ วิรหาตุเรว’ยํนิสาวธู มลินปโยธรมฺพรา,จตุทฺทิสายตนยเนหิ สมฺปติมุโมจ สีกรนิกรสฺสุพินฺทโว;

()

刹那间，夜之新娘仿佛因与月离别而忧伤，她以乌云为胸衣，从四方之眼，洒落了露珠般的泪滴。

---

๓.

3.

---

กิเลสนาสนปสุโต สมาธินาปุถุชฺชโน ตทนุสยํ ยถุพฺพเห,ตถํ’สุนา ภุวนกลงฺกโสธโนนเห กลานิธิ สกลงฺก มุพฺพหี;

()

凡夫以禅定致力于灭除烦恼，然其随眠烦恼仍会生起。如是，以其光芒净化世间污垢的月亮，却未能去除自身的污点。

---

๔.

4.

---

ปุรตฺถิเม นภสิ วิกิณฺณ ตารกา-ปพนฺธนิพฺภรติมิรํ วิยากรีนิสาวธุ วลยิตหารภาสุร-สุนีลโกมลนวกุนฺตลสฺสิรึ;

()

东方天宇星光灿，驱散重重暗夜缠。夜女华鬘光辉绕，绀发如云美妙添。

---

๕.

5.

---

วิปสฺสนาพลวิมลีกตนฺตโรชินงฺกุโร ทุริตมลํว จนฺทิมา,มริจิสญฺจยธวลีกตมฺพโรตโมจยํ ตมนุจรํ นิรากรี;

()

佛芽（菩萨）以观(Vipassanā)力净化内心，犹如以其光芒使天空皎洁的月亮驱散黑暗及其随从一般，他也驱散了烦恼的垢染。

---

๖.

6.

---

ปวายิ สีตลมลยานิโล ภุสํทิสงฺคนา สิสิรตุสารพินฺทโว,มุโมจ สา วิจริ นิสา นิสากร-มรีจิมญฺชริปริจุมฺพิเต ภุวิ;

()

凉风从马拉雅(Malaya)山猛烈吹拂，方位女神们洒下清凉的露珠。夜晚在月光花序亲吻的大地上漫步。

---

๗.

7.

---

นิรงฺคเณ นิรุปกิเลส นิจฺจเลมุทุมฺหิ กมฺมนิยวิสุทฺธิภาวเค,สมาหิเต มนสิ วิปสฺสนามนํอถาสวกฺขยมติยา’ ภีนีหริ;

()

于心无瑕、无烦恼、不动摇、柔软、适业、清净、得定时，他便将心倾向于观(vipassanā)，以求漏尽之智。

---

๘.

8.

---

สพารสงฺคิกภวจกฺก มชฺฌคาอนุกฺกเมน’ปิ ปฏิโลมโต สุธีววตฺถยํ ยมริยญาณทสฺสนํวิสุทฺธิยา วิสทฺธิยา ตทุจฺจเต;

()

智者于十二支缘起之轮中，顺次与逆次地辨别，此圣智见，被称为清净与明信。

---

๙.

9.

---

ขเณน โย สรติ สหสฺสโลจโนยถาวโต ทสสตมตฺถ มสฺสปิ,วิธาตุโน นิชจรณงฺคุลิปฺปภา-วิภุสิตา’ขิลภุวโนทรสฺส’ปิ;

()

刹那间，他，这位千眼者，如实忆念乃至造物主(Vidhātu)的千种意义，造物主以其足趾的光辉庄严着整个世间。

---

๑๐.

10.

---

อเสสนีวรณตุสารโสสิโนสมาธิสมฺภว’ ขิลฌานลาภิโน,ชคตฺตยํ กรพทรํ’ว ทสฺสิโนนยสฺส กสฺสจิ วิสยตฺต มาคตํ;

()

令一切障碍之霜干涸，得一切定生之禅，视三界如掌中之果，此非任何人之智境。

---

๑๑.

11.

---

อทิฏฺฐ มปฺปฏิ วิทิตํ สยํปุราอนุตฺตรํตมริยญาณทสฺสนํ,อิมสฺส โคตมสมณสฺส สิชฺฌเตครูปเสวนวิรหสฺส อพฺภูตํ;

()

往昔未曾见、未曾了知、未曾自证的无上圣智见，由这位沙门乔达摩(Gotama)所成就，此乃无师承事之奇迹。

---

๑๒.

12.

---

ภเวภเว ปริวิตทานปารมิ-พเลน’หู วิชฏิตโลภพนฺธโน,สเมตฺติขนฺตฺยนุคตสีลปารมี-ชเลน นิพฺพุตปฏิฆาทิปาวโก;

()

生生世世，他以圆满布施波罗蜜之力，解开贪欲之束缚；以伴随慈心与忍辱的戒波罗蜜之水，熄灭嗔恚等之火。

---

๑๓.

13.

---

ภเวภเว ภวิ ถิรญาณปารมี-ปธํสิตา’ขิลวิปรีตทสฺสโน,วินายกปฺปภุติ ครูปเสวน-วเสน ปุจฺฉิย หตโมหสํสโย;

()

生生世世，他以坚固的智波罗蜜，摧毁一切颠倒见；通过侍奉导师(Vināyaka)等师长，请教而破除愚痴与疑惑。

---

๑๔.

14.

---

ภเวภเว พุธชนปุชนาทินาครูภิวาทนพหุมานนาทินา,ชนาปจายนวิธินา วิโนทยิสทปฺป มุนฺนติ มภิมาน มุทฺธฏํ;

()

生生世世，通过礼敬智者、恭敬尊重师长等谦恭之法，他遣除了骄慢、自负、傲慢与掉举。

---

๑๕.

15.

---

ภเวภเว วิภวรตึ รตึภเวอนงฺคสงฺคมรติ มงฺคนารตึ,ฆรา’ภินิกฺขมิย’นคาริยํรโตอปานุที ปฏิลภิ ฌาน มตฺตนา;

()

生生世世，他舍离对有与无有的爱乐，舍离对欲乐与女色的爱乐；从家出家，乐于无家，亲自证得禅那。

---

๑๖.

16.

---

ภเวภเว ส’วีริย สจฺจปารมี-ปรายโณ อธิกุสเลสุ จารตึ,ชหํ วจีทุริตมลํ จตุพฺพิธํวิโสธยี นิชหทยญฺจ ปคฺคหี;

()

生生世世，他精进地致力于真实波罗蜜，乐于增上善法；舍离四种语恶行之垢，清净自心并策励之。

---

๑๗.

17.

---

ภเว ภเว อิติ สมตึสปารมี-วิสุชฺฌิตา’ กุสลมโนมลิมโส,กเมน อินฺทฺริย ปริปากตํ คโตนจญฺญสมฺปท มหิปตฺถยี สุธี;

()

生生世世，他如此净化三十波罗蜜，清除不善心垢，次第达到诸根成熟。这位智者不曾希求其他任何成就。

---

๑๘.

18.

---

ภเว ภเว อคณิตเมว โพธิยาทยาย โจทิตหทโย’หิ กปตฺถนํ,อกา จตุพฺพิธผลสมฺปทา ตโตปทิสฺสเร นิรวสรา ริว’นฺตนิ;

()

生生世世，其心为菩提与慈悲所驱使，诚然作了无数祈愿。由此，四种果之成就显现，仿佛无待时机而生。

---

๑๙.

19.

---

ภเว ภเว สกปณิธานสตฺติยาติธา’หิสงฺขตกุสลํ อิมสฺส โภ,นสาธเย กิมริยญาณทสฺสนํอนญฺญปุคฺคลวิสยํ นสํสโย;

()

生生世世，以其自身誓愿之力，所积集之三种善业，岂不能成就非其他个人(puggala)所及之圣智见？此无疑也。

---

๒๐.

20.

---

อนิจฺจโต’ทยวยตาย ทุกฺขโตสทุกฺขตายปิ อวิเธยตาทินา,อนตฺตโต วรมติ ขนฺธปญฺจกํปุนปฺปุนํ สมุปปริกฺข มุสฺสหี;

()

他以殊胜之智，努力地再三审察五蕴：由其生灭故为无常，由其是苦故为苦，由其不受控等故为无我。

---

๒๑.

21.

---

กลาปสมฺมสนมุเขน พารส-วิเธ อนาทิกภวจกฺกนิสฺสิเต,กเมน สตฺตสุ อนุปสฺสนาสุ โสชินงฺกุโร ตทวยเว’ภินีหริ;

()

彼佛芽(菩萨)以聚观(kalāpasammasana)法门，于依止无始十二支缘起之轮的诸分中，次第于七随观中，生起智见。

---

๒๒.

22.

---

อนิจฺจโตภุสมนุปสฺสมุทฺธริอเสสสงฺขตคตนิจฺจสญฺญิตํ,อนตฺตโต สมนุวิปสฺส ทุกฺขโตสสงฺขเตปชหิ สุขตฺตสญฺญิตํ;

()

他以无常观，去除对一切有为法的常想；以苦观与无我观，舍离对有为法的乐想与我想。

---

๒๓.

23.

---

วิโนทยี สุมติ วิราคนิพฺพิทา-วเสน สงฺขตคตราคนนฺทิโย,นิโรธนิสฺสชนวสา’นุปสฺสิยตโถทยาทิยนมเสสงฺฆเต;

()

智者观照一切有为法的生起等相，以及其灭尽与舍离，从而以厌离与离欲，遣除对有为法的贪爱与喜乐。

---

๒๔.

24.

---

วิธายทุพฺพิธมนุปสฺสโต กสโตอเสสสงฺขตมปิ นามรูปโต,นิทานโต ปุนขณโต’ทยพฺพยํอุปฏฺฐหิ ทฺวิคุณิตปญฺจวิสธา;

()

对于勤修难见之法，从名色、因缘与刹那观照一切有为法生灭者，法以五十种行相显现。

---

๒๕.

25.

---

สุธีมโต ตรุณวิปสฺสนายิ’เมวิปสฺสกสฺสิ’ติ ทสุปกฺกิเลสกา,ภวุํปภาสติมติปีตินิจฺฉโยสุขี’หนาสมถนิกนฺตฺยุเปกฺขนา;

()

于具慧之初修观(vipassanā)者，生起此十种观之染(upakkilesa)：光明、念、智、喜、决信、乐、精勤、止、耽著与舍。

---

๒๖.

26.

---

ปสนฺนโลหิต ปริปุณฺณวิคฺคหาวินิคฺคตา นิรวธิโลกธาตุสุ,วิปสฺสนาพลปภวา’ภิปตฺถริสุธนฺตกญฺจนรสปิญฺชรปฺปภา;

()

由观(vipassanā)力所生，如纯炼金汁般黄赤之光，从其清净血肉圆满之身中散发，遍布于无边世界。

---

๒๗.

27.

---

อยํปโถ นภวติ ตปฺปภาทโยวิสตฺติกาปภุติกิเลสวตฺถุกา,ปุโนทยพฺพย มนุปสฺสโต ตโตปโถ สมุพฺภวิ ทสุปกฺกิเลสคํ;

()

彼光明等，以执着等为烦恼之基，此非是道。复次，于观照生灭者，道乃生起，超越十种观之染。

---

๒๘.

28.

---

ปถาปถํ สมุปปริกฺขโตอิติสุธีมโต ตรุณวิปสฺสกสฺสยา,สมุฏฺฐิตา นิสิตวิปสฺสนามติปถาปถิกฺขณกวิสุทฺธิ วุจฺจเต;

()

如是，具慧之初修观(vipassanā)者，因审察道与非道，生起敏锐之观智，此称为道非道智见清净。

---

๒๙.

29.

---

นราสโภ อธิคตญาตตีรณ-ปริญฺญวา อุปริปหาณสงฺขยา,ปริญฺญยา อุภย วิสุทฺธิสิทฺธิยาติสจฺจทสฺสนปสุโต สมารภี;

()

人中雄猛，具足知遍知与度遍知，为成就断遍知与二种清净，开始致力于见三谛。

---

๓๐.

30.

---

อนิจฺจลกฺขณมปกิ ทุกฺขลกฺขณํอนตฺตลกฺขณมถ สพฺพสงฺขเต,ยถาวโต นสมนุปสฺสิ สนฺตติ-ริยาปเถหิจ ปิหิตํฆเณนโส;

()

于一切有为法中，他未能如实观见无常相、苦相与无我相，因其被相续、威仪与密集所覆盖。

---

๓๑.

31.

---

วิโสธยํ มติมุทยพฺพเย ตโตลหุํ ติลกฺขณวิสทตฺตโค ภุสํ,วิปสฺสนาปถปฏิปนฺน มตฺตนาอลตฺถภงฺคธิภยญาณมาทิกํ;

()

其后，他于生灭中清净其智，迅速且猛利地达至三相之明晰。他亲身踏上观(vipassanā)道，获得坏灭智、怖畏智等。

---

๓๒.

32.

---

สยมฺภุโน อุปรินวานุปสฺสนา-วิภาวนา นวคุณวณฺณนายิธ,วิธียเต นววิธญฺณภาวนาปวุจฺจเต สปกฏิปทาวิสุทฺธิติ;

()

于此，为赞颂自觉者之九种功德，阐明九种上层随观(anupassanā)。此九种智之修习，被称为行道智见清净。

---

๓๓.

33.

---

มตีหิติหิปิ จตุสจฺจฉาทก-ตโมวิธํสน สมนนฺตรํ ถิรํ,นิโรธโคจรมลภิตฺถ โคตฺรภุ-มตึ สุธี อนริยโคตฺตพาหิรํ;

()

以诸智慧摧破覆盖四谛之黑暗后，智者随即获得坚固、以灭为境、超越凡俗种姓的种姓智(gotrabhū-ñāṇa)。

---

๓๔.

34.

---

ปสตฺถโคตฺรภุมติทินฺนสญฺญกํสมูลมุทฺธฏกลุสตฺตยํ สุธี,วิพนฺธทุคฺคติวินิปาตนาทิกํอถาทิมํปฏิลภี ญาณทสฺสนํ;

()

智者以殊胜种姓智为标识，根除三垢及束缚、恶趣、堕处等，而后获得第一智见。

---

๓๕.

35.

---

ยเทวนนฺตรผลทนฺติ ปณฺฑิตาวทนฺติตปฺผลมปิ ปจฺจเวกฺขณํ,อลตฺถ โส ปุน ทุติยาย ภุมิยาวิปสฺสนํ สมธิคมาย ภาวยี;

()

贤哲们所说的无间果，他证得其果，亦得省察智(paccavekkhaṇa-ñāṇa)。为证第二地，他复修习观(vipassanā)。

---

๓๖.

36.

---

ภุโสวิโสสิต ภวทุกฺขกทฺทมํอกาลิกํ ตนุกตกิพฺพิสตฺตยํ,อนุตฺตรํ ทุติยมลตฺถ ตปฺผลํสปจฺจเวกฺขณมถ ญาณทสฺสนํ;

()

他已极大地涤净生存之苦的泥沼，即时地令三种罪垢变得微薄。他获得了无上的第二果，以及其后伴随省察的智见。

---

๓๗.

37.

---

วิปสฺสนํปุนรปิภาวยํ สยํสมุทฺธฏาลยปฏิฆํ ภวาปหํ,สปจฺจเวกฺขณผลญาณมชฺฌคาอนุตฺตรํ ตติยก ญาณทสฺสนํ;

()

他再次亲自修习能断除生存的观(vipassanā)，拔除了爱著(ālaya)与瞋恚(paṭigha)。他证得了伴随省察的果智，即无上的第三智见。

---

๓๘.

38.

---

ติลกฺขณํ ถิรมติมา’ภิปตฺติยาสุภาวยิก อุปริ จตุตฺถภุมิยา,อวาริยาสนิริว ตาลมตฺถเกกิเลสมุทฺธนิรนิหจฺจจารินํ;

()

具足坚固智慧者，为证得更高的第四地而善修三法印。如同不可阻挡的霹雳击中棕榈树顶，他摧毁了烦恼之首，自在而行。

---

๓๙.

39.

---

นิวาริตาขิล ภวจกฺกวิพฺภมํสวาสนาปริมิต ปกาปนาสนํ,อนญฺญโคจร วรญาณทสฺสนํอลตฺถ ตปฺผลมปิปจฺจเวกฺขณํ;

()

他获得了无与伦比的殊胜智见，此智见已止息所有轮回的妄动，连同习气无量地灭尽了动摇。他也获得了其果以及省察。

---

๔๐.

40.

---

ตทาสวกฺขยมติคฺญาณทสฺสน-วิสุทฺธิวุจฺจติ อรหตฺตปตฺติยา,สเหวจุทฺทสวิธ พุทฺธพุทฺธิโยชิโน จตุพฺพิธ ปฏิสมฺภิทาลภี;

()

那时，漏尽智见清净被称为阿罗汉果的证得。胜者连同十四种佛智，获得了四无碍解(paṭisambhidā)。

---

๔๑.

41.

---

อสาธารณํ ญาณฉกฺกํพลานิทส’ฏฺฐารสาเวณิกา พุทฺธธมฺมา,จตุทฺธาวิสารชฺชมิทฺธานุภาวาสมิทฺธาสเหจารหตฺเตน ตสฺส;

()

六种不共智、十力、十八不共佛法、四无畏，以及神通威力，连同阿罗汉果，他皆已成就。

---

๔๒.

42.

---

อภิญฺเญยฺยธมฺเม อภิญฺญาย สามํปริญฺเญยฺย ธมฺเม ปริญฺญาย สามํ,ปหาตพฺพ ธมฺเม ปหนฺตฺวาน สามํสนิพฺพานมคฺคปฺผลํ สจฺฉิกตฺวา;

()

于当证之法，他亲自证知；于当遍知之法，他亲自遍知；于当断之法，他亲自断除；并亲证了涅槃道果。

---

๔๓.

43.

---

สิยายาวตาเญยฺย ธมฺมปฺปวตฺติสิยาตาวตา ตสฺส ญาณปฺปวตฺติ,อภิญฺญาย สพฺพญฺญุตาญาณ มาสิสเหวารหตฺเตน สพฺพญฺญุ พุทฺโธ;

()

应知之法的范围有多大，他的智慧范围就有多大。通过证知，他拥有一切知智，连同阿罗汉果，成为一切知佛陀。

---

๔๔.

44.

---

มหาโมหนิทฺทาปโคมคฺคญาณ-ปฺปพุทฺโธ’หิสมฺโพธิยา โสภมาโน,มุนินฺโท ทินินฺทํ’ สุสนฺโทหหาสิ-’นฺทิรามนฺทิรินฺทิวราภํอหาสิ;

()

以能去除大愚痴睡眠的道智而觉醒，以正等觉而光耀，牟尼之主的光辉胜过日主。他拥有如青莲华般的美妙光彩，那是庄严的居所。

---

๔๕.

45.

---

สุพุทฺธาภิสมฺโพธิปุพฺพาจลมฺภาสเหวารุโณ พุทฺธสูโรทเยน,สมุฏฺฐาสิ เวเนยฺย พนฺธูหิสทฺธึปพุชฺฌึสุ อพฺภุคฺคตมฺโหชโกสา;

()

从圆满正等觉的东方山，佛日与黎明一同升起。应化度的眷属们也随之觉醒，犹如莲苞绽放。

---

๔๖.

46.

---

อุฬาราวภาโส ตทา ชาติเขตฺเตภุสํปาตุภุโต มหีสมฺปเวธิ,สิฬาสาฬเสฬาวตํสา สุภานินิมตฺตานิ พตฺตึสชาตาติโลเก;

()

那时，在出生地，广大光明显现，大地为之震动。岩石、娑罗树、山峰等，三十二种祥瑞之相出现于三界。

---

๔๗.

47.

---

ตโมชาลวิทฺธํสนาทีนิ โลเกกโรนฺโตว จตฺตาริกิจฺจานิ’มานิ,สมุฏฺฐาสิ ตสฺมึขเณ รํสิมาลิริวาทิจฺจวํสุพฺภโว พุทฺธสูโร;

()

在世间行持摧毁黑暗之网等四种事业，佛日于此刻升起，犹如日族所生、光芒万丈的太阳。

---

๔๘.

48.

---

มหีลาชวุฏฺฐีหิ สญฺฉนฺนภุตานภํ กนิพฺภรํ คนฺธธุปทฺธเชหิ,ฉณฺโหกุลา เกวลํ โลกธาตุมหามงฺคลาวาส กลีลาวลมฺพึ ()

大地被谷花之雨所覆盖，天空遍满香、熏香与旗帜。整个世界体系喜庆洋溢，处处悬挂着大吉祥的饰品。

---

๔๙.

49.

---

ตทาตปฺปทมฺโภช ปูชาคตานํสิโร ภตฺติภารญฺชลีนํ สุรานํ,นิราลมฺพมากาส รนฺธํ พภาสปภาสาร จูฬามณิหกา’กราฬํ;

()

那时，为供养其莲足而来的诸天，头顶着充满虔敬的合掌。无所依止的虚空，因其顶髻宝珠的光芒而璀璨生辉。

---

๕๐.

50.

---

คุโณนาม สกฺขนฺธสนฺตาน สุทฺธิสโกสุทฺธขนฺวฺธปฺปพนฺโธหิ พุทฺโธ,นโมพุทฺธภุตสฺส นิปฺผนฺตญาณ-ปฺปหาณานุภาวาหิรูปสฺสตสฺส;

()

所谓功德，即自身五蕴相续清净；佛陀者，其自身诸蕴相续清净。礼敬已成佛者，具足圆满之智、断除之力、殊胜之相好。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทุเร นิทาเน มหา โพธิสตฺตสฺส อริยมคฺคญาณาภิสมฺโพธิ สมธิคม ปวตฺติปริทีโป จุทฺทสโม สคฺโค.

如是，在为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者世系灯》(Jinavaṃsadīpa)近因缘中，此为名为慧喜(Medhānanda)的行者所造，阐明大菩萨证得圣道智与正自觉悟过程的第十四章。

---

ชินวํสทีเป อวิทุเร นิทานภาโค ทุติโย.

《胜者世系灯》近因缘第二部分。

---

๑.

1.

---

อสฺเสว ปกลฺลงฺกวรสฺสการณาสีสกฺขิมํสานิ จ ทารสุนโว,ทตฺวา จิรสฺสํ อกรินฺติ ทุกฺกรํโส (อินฺทวํสา’)ภิธโช วิจินฺตยี;

()

彼帝释种姓(Indavaṃsa)者思惟道：“为得此殊胜跏趺坐，我长久以来行难行之事，布施头、眼、肉以及妻与子。”

---

๒.

2.

---

ปลฺลงฺกโต ตาว นวุฏฺฐหํ ตหึปลฺลงฺกมาธาย นิสชฺช สตฺตหํ,สงฺกปฺปปุณฺโณ’ธิสมาธโย มุนิสมฺมา สมาปชฺชิ อเนกโกฏิโย;

()

他安住于跏趺坐，七日未起。那位牟尼，意愿圆满，具足增上定，正入于无数俱胝之禅定。

---

๓.

3.

---

นา’ยํ ชหาเต วิชยาสนา’ลยํยํกิญฺจิกิจฺจํ กรณิยมสฺสหิ,สํวิชฺชเต ทานิปิ กาจิ เทวตาสงฺกาภิฆา’ตาภิวิตกฺกยุํ อิติ;

()

“他是否仍有未竟之事，故而不舍此胜利宝座？”一些天神心生疑虑，如此思忖。

---

๔.

4.

---

ตาสํ วิทิตฺวาน วิตกฺกมาสนาอพฺภุฏฺฐิโต โส คคนงฺคณํ ขณํ,สํทสฺสยนฺโต ยมปาฏิหาริยํนิสฺสํสโย สํสยสลฺลมุทฺธรี;

()

他了知彼等心念，便从座起，顷刻间升至虚空，示现双神变。为除其疑，拔彼等疑惑之箭。

---

๕.

5.

---

นิสฺสาย ปลฺลงฺกมิมํ มหีรุหํสมฺปตฺตสมฺโพธิปโท’สฺมิ จินฺติย,โอรุยฺห ปกลฺลงฺกฐิตปฺปเทสโตปุพฺพุตฺตรานญฺหิ ทิสาน มนฺตรา;

()

他思惟：“依靠此树此座，我已证得正等觉位。”于是从跏趺坐处而下，立于东北方向。

---

๖.

6.

---

สตฺตาห มินฺทิวรจารุโลจน-ปญฺจปฺปภาสารนิเสจเนน โส,สมปูชยนฺโต ชยโพธิมาสนํอฏฺฐาสิ โลเกกวิโลจโน ชิโน;

()

世间独眼之胜者，以青莲华般的美目，流注五色光芒，供养胜利菩提树与宝座，如是站立了七日。

---

๗.

7.

---

คนฺตฺวา ฐีตฏฺฐานชยาสนนฺตราปุพฺพาปรสฺสํ ทิสิ สตฺตวาสรํ,นิกฺขิตฺตจกฺกงฺกิตปาทปงฺกโชโส จงฺกมี นิมฺมิตรตนจงฺกเม;

()

他去到站立处与胜利宝座之间，于东西方向，七日间，在化成的宝经行处上，以其印有轮相的莲足经行。

---

๘.

8.

---

โส โพธิโต อุตฺตรปจฺฉิมนฺตราเทเวหิ นานารตเนหิ นิมฺมิเต,สตฺตาหมตฺตํ มณิมนฺทิเร มุนิสมฺมาภิธมฺมํ ปวิหาสิ สมฺมสํ;

()

其后，牟尼于菩提树的西北方，在诸天以种种珍宝化成的宝屋中，安住七日，思择圆满的阿毗达摩(Abhidhamma)。

---

๙.

9.

---

มนฺถาจเล’นมฺพุนิธึ’ว เกสโววิญฺญาณกณฺฑาทิฏสา จตุพฺพิธํ,ตสฺมึ นิสินฺโน มุนิ ธมฺมสงฺคณิ-มาโลลยี ญาณพเลน ทุทฺทสํ;

()

犹如毗湿奴(Kesava)以曼陀罗山搅动大海，彼牟尼安坐于彼处，以智慧力，审察难见的《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)中识蕴等四法。

---

๑๐.

10.

---

เวภงฺคิยํ ขนฺธวิภงฺคมาทิกํคมฺภีรมฏฺฐารสธา สุทุพฺพุธํ,โส มารภงฺโค’ถ วิภงฺคสาครํสํโขภยี ญาณยุคนฺตวายุนา;

()

于《分别论》(Vibhaṅga)中，蕴分别等十八种法门，甚深极难了悟。其后，彼降魔者以智慧的劫末之风，搅动了分别论的大海。

---

๑๑.

11.

---

โส ธาตุสุญฺญตฺตปชานโน ชิโนนิสฺสตฺตนิชฺชิวสภาวธาตุโย,วิตฺถารยนฺโต ตทนนฺตรํ วรํนานานยํ ธาตุกถํ ววตฺถยี;

()

彼胜者了知诸界空性，即诸界无有情、无命、无自性。其后，他继而阐明并确立了种种方式的殊胜《界说》(Dhātukathā)。

---

๑๒.

12.

---

ขนฺธาทิปญฺญตฺติวเสน ฉพฺพิธาปญฺญตฺติโย’ติ สุวิภตฺตมาติกํ,ปญฺญาย สพฺพญฺญุชิโน’ถ ปุคฺคล-ปญฺญตฺติ มาโลลยิ อคฺคปุคฺคโล;

()

蕴等施设凡六种，如是善分别之论母。其后，一切知胜者、最上之人，以智慧审察《人施设论》(Puggalapaññatti)。

---

๑๓.

13.

---

วาทีภสีโห สกวาทมณฺฑลํโอรุยฺห สมฺมา ปรวาทมณฺฑลํ,สุตฺตานิ สงฺคยฺห สหสฺสมฏฺฐธาสํขิตฺต มาโท มุขวาทยุตฺติกํ;

()

彼辩论中之雄狮，从自宗论场而出，正入他宗论场，摄集八千经，初作简略纲要，以适于口头论议。

---

๑๔.

14.

---

ญาเณน วิตฺถาริยมาน มตฺตโนกิญฺจาปฺย’นนฺตาปริยนฺต มุตฺตมํ,ตกฺกีหิ นกฺกาวจรํ นเกหิจินาโถ กถาวตฺถุ มถา’ภิสมฺมสิ;

()

导师于是思择《论事》，此法虽由己智所广演，然其至上、无边、无际，非任何寻思者所能行境。

---

๑๕.

15.

---

ยํ มูลขนฺธาทิวสา ทสพฺพิธํอุทฺเทสนิทฺเทสปทา’นุรูปโต,นิฏฺฐานโต สํสยโต วิภาคิยํคมฺภีรญาเณน’ถ สาครูปมํ;

()

此法依根本蕴等分为十种，随顺纲要与解释之文句，由决疑而分别，以深邃之智，犹如大海。

---

๑๖.

16.

---

สนฺตํ ปณิตํ นิปุณํ สุทุทฺทสํคุฬฺหํ อตกฺกาวจรํ อจินฺติยํ,นานานยํ ตํ ยมกํ สุสญฺญโมธมฺมสฺสโร สมฺมสิ นิปฺปเทสโต;

()

寂静、殊妙、精微、极难见，甚深、非寻思所行、不可思议。善调御者、法之主，无余思择彼种种理趣之《双论》。

---

๑๗.

17.

---

นานานยุ’ตฺตุงฺคตรงฺคนิพฺภรํเนยฺยตฺถนีตตฺถมณิหิ มณฺฑิตํ,ธมฺมนฺตราวฏฺฏสตํ อถาปรํสทฺธมฺมขนฺโธทกขนฺธปูริตํ;

()

充满种种理趣之高浪，以了义不了义之宝严饰，复有百种法义之旋流，充满正法蕴之水聚。

---

๑๘.

18.

---

สตฺถา จตุพฺพิส ติมตฺตปจฺจย-เวลํ ปริจฺเฉทวิสาลปฏฺฏนํ,คมฺภีรปฏฺฐาน มหณฺณวํ กถํอาโลลยํ สมฺมสิ ญาณเมรุนา;

()

导师如何以智慧之须弥，搅动甚深之《发趣论》大洋？其岸为二十四缘，其广阔之港为诸章。

---

๑๙.

19.

---

นิสฺสงฺคญาโณ มุนิ เหตุปจฺจโยอิจฺจาทินา’โรปิตมาติการหํ,นิทฺทิฏฺฐนิเททสปทํ ปปญฺจิต-เญยฺยํ จตุพฺพีสวิธํ สุทุพฺพุธํ;

()

无碍智之牟尼，以“因缘”等建立应行之本母，其所示、所解之文句，广演二十四种所知法，甚为难解。

---

๒๐.

20.

---

นิสฺสาย พาวีสวิเธ ติเก ติก-ปฏฺฐาน มนฺโตคธนามรูปิเกนิสฺสาย นิสฺเสสเก ตถา ทุก-ปฏฺฐาน มนฺโตคธนามรูปิเก ()

依于二十二种三法，于三法发趣中含摄名色；如是复依所有二法，于二法发趣中含摄名色。

---

๒๑.

21.

---

พาวิสมตฺตา ติกมาติกา ทุเกปกฺขิปฺป ปฏฺฐานวิทํ ทุกนฺติกํ,พาวีสมตฺตาย ติเก สตํทุเกปกฺขิปฺป ปฏฺฐานมิทํก ติกทฺทุกํ;

()

置二十二种三法本母于二法中，此为二法三法发趣。置二十二种三法于百种二法中，此为三法二法发趣。

---

๒๒.

22.

---

กตฺวา ติเกสฺเว’ว ติเก ทุวีสติปฏฺฐาน มนฺโตคติเก ติกตฺติกํ,กตฺวา ทุเกสฺเว’ว ตถา สตํทุเกปฏฺฐาน มนฺตาเคติเก ทุกทฺทุกํ;

()

于二十二种三法中造作三法发趣，此为三法三法发趣。如是于百种二法中造作二法发趣，此为二法二法发趣。

---

๒๓.

23.

---

อิจฺจานุโลเม ชนยานิ ปกฺขิปํฉ ปฺปจฺจนีเย’ปิ นยานิ ปกฺขิปํ,เอวํ ขิปิตฺวา อนุโลมปจฺจนิ-เยจา’ปิ ฉ ปฺปจฺจนิยา’นุโลมเก;

()

如是置入而生起顺法，亦置入而生起六种逆法；如是置入顺逆法，亦置入六种逆顺法。

---

๒๔.

24.

---

คมฺภีรปฏฺฐานมโหทธึ อิติสงฺโขภยํ สมฺมสิ ญาณเมรุนา,ตํ สมฺมสนฺตสฺส สวตฺถุกํ ฉวิ-วณฺโณ ปสนฺโต’สิ ปสีทิ โลหิตํ;

()

如是以智慧之须弥，搅动甚深《发趣论》大洋而思择。彼思择时，有根身之肤色澄净，血液亦清净。

---

๒๕.

25.

---

ตสฺมึขเณ จตฺตชวณฺณธาตุโยอฏฺฐํสุ ฐานมฺหิ อสิติหตฺถเก,อญฺญตฺร’ธิฏฺฐานพลํ สรีรโตฉพฺพณฺณรํสี วิสรา’หินิจฺฉรุํ;

()

于彼刹那，除决意力所持之身外，六色光明从身中散发而出，其四种色界元素遍住八十肘处。

---

๒๖.

26.

---

เสวาลกาลินฺทินทิ’นฺทิราปติ-นิลมฺพริ’นฺทิวรวณฺณสนฺติภา,เกส’กฺขิมสฺสูหิก วินิคฺคตา ภุสํนีลปฺปภา’เสสทิสา อลงฺกรุํ;

()

如青苔、迦陵底河、帝释之青衣、青莲花色，寂静之蓝色光明，从发、眼、须中强烈放出，庄严一切方所。

---

๒๗.

27.

---

ตาสํ วสา’ เสสทิสาวิลาสินีอาสุํ ยถา ปารุตนีลกมฺพลา,ตา จกฺกวาฬาติ ปปูรยนฺติโยธาวึสุ นิโลปลจุณฺณสนฺนิภา;

()

因此光明，一切方所变得庄严，犹如披上蓝色毛毯。彼光充满轮围内外，如青莲花粉末般流散。

---

๒๘.

28.

---

นิสฺเสสโลกํ หริตาลกุงฺกุม-จุณฺเณหิ โสวณฺณรเสหิ มิสฺสกํ,อาเลปยนฺตีวิย ปีตรํสิโยยา นิคฺคตา กญฺจนสนฺนิภตฺตจา;

()

从金色之皮肤所出之黄色光明，犹如以雌黄、藏红花粉及金汁之混合物，涂遍一切世间。

---

๒๙.

29.

---

ตาสํ วเสนา’สิ สิเณรุปพฺพต-ราชา วิลิโน’ว มหณฺณเว ชลํ,สํกปฺปิตา’ว’ฏฺฐ ทิสาคชา’ภวุํนิทฺธนฺตจามีกรกปฺปนาทินา;

()

因此光明，须弥山王犹如融入大洋之水中；八方巨象亦仿佛以纯金饰物庄严其身。

---

๓๐.

30.

---

ลาขารสานํ ปริเสจนํ วิยนินฺทูรจุณฺโณ’กิรณํ’ว ยาทิสิ,สญฺฌาปภารตฺตสุรตฺตรํสิโยนิกฺขมฺม ธาวึสุ สมํสโลหิตา;

()

从血肉中发出，如晚霞般深红之光明奔流而出，犹如遍洒紫矿汁，亦如遍撒红铅粉。

---

๓๑.

31.

---

ตาสํ วเสนา’ขิลภูมิกามินีอาสี นิมุคฺคาริว อุตฺตรณฺณเว,อมฺโภชราเคหิ สุนิมฺมิตานิ’วสพฺพานิ ทพฺพานฺย’ภวุํ ชคตฺตเย;

()

因此光明，大地女神犹如沉入北方大洋；三界之中一切事物，皆如莲华之色所善成。

---

๓๒.

32.

---

ยากุนฺทโสคนฺธิกจนฺทจนฺทิกา-กปฺปูรขีโรทธิวีจิปณฺฑรา,อฏฺฐีหิ ทาฐาหี วิตสฺสฏา ภุสํโอทาตรํสี ธวลีกรุํ ทิสา;

()

白如君陀花、白莲、月轮、月光、樟脑、乳海之波，白色光明从骨与牙中强烈散发，令诸方皆白。

---

๓๓.

33.

---

ตาสํ วเสนา’สิ ยถา มหีวธุโอทาตวตฺเถหิ นิวตฺถปารุตา,ตา ขีรธาราปริเสกพนฺธุราธาวึสุ พุทฺธสฺส ยโสนิภาปภา;

()

因此光明，大地新妇犹如身着白衣。彼光辉美如乳流之灌注，奔流而出，仿若佛陀之声誉。

---

๓๔.

34.

---

สพฺพาทิสาโย’ขิลโลกธาตุโยมญฺชิฏฺฐปงฺเกหิ วิเลปยนฺติ’จ,นิกฺขมฺม มญฺชิฏฺฐปภา ตโตตโตธาวึสุ สญฺจุณฺณปวาฬสนฺติภา ()

茜草色光明从身中各处散发奔流，犹如碎珊瑚，仿佛以茜草泥涂遍一切方所及所有世界。

---

๓๕.

35.

---

นีลาทิธาตุสฺสรเสหิ ปญฺจหิวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ มณีหิสตฺตหิ,สมฺปูรยนฺตี’ว ปภา ปภสฺสรานิกฺขมฺม โลกํ สกลํ อลงฺกรุํ;

()

灿烂之光明发出，犹如以青等五色之精华、五色之花、七种宝，充满并庄严一切世间。

---

๓๖.

36.

---

ตา รํสิโย พฺยาปิย เมทินึ มหี-สนฺธารกํ วาริ มโถ สมีรณํ,เหฏฺฐา’ชฏากาสตลํ ตถูปริคณฺหึสุ โลกํ ติริยํ นิราวธึ;

()

彼光明遍满大地，及持地之水，复及于风；下至无结虚空，上彻有顶，横遍无边世界。

---

๓๗.

37.

---

เทวทฺทุมุ’ยฺยานวิมานภุสณ-จนฺท’กฺกตารานิกรา’มรา ตโต,สณฺฐานมตฺเตหิ วิชานิยา’ภวุํตา นิคฺคตา อชฺชตนา’ปิ ธาวเร;

()

天人、天树、园林、宫殿、饰物、日月星辰，皆因此光明而仅能以形辨认。彼时所出之光明，至今依然流转。

---

๓๘.

38.

---

ตมฺหา’ภีคนฺตฺวา ฆนนีลสาขิโนนิคฺโรธสาขิสฺส’ชปาลสญฺญิโน,มูเล นิสชฺชา’ธิสุขํ วิมุตฺติชํสตฺถา’นุโภนฺโต ปวิหาสิ สตฺตหํ;

()

导师从彼处前往阿阇波罗尼拘律树，其枝叶浓密青黑。坐于树下，受用解脱之胜乐，安住七日。

---

๓๙.

39.

---

โอรุยฺห ตสฺมึสมเย วิมานโตทานาทโย ปารมิโย ภวาภวํ,ธาวํ อสาธารณญาณสิทฺธิยาเอโส’ว นา’หํ อภิสงฺขรึ อิติ;

()

彼时，魔罗从天宫降下，（思惟：）“（彼）于生死轮回中，为布施等波罗蜜而奔走，以非凡之智得成就。成此者乃彼，非我！”

---

๔๐.

40.

---

โอตารเปโข นวิปสฺส เอตฺตกํกาลํ กลงฺกํ อกลงฺกรูปิโน,โสกา’กุโล อจฺฉิ ฉมาย โสฬส-เลขา วิเลขํ กลิมา อวมฺมุโข;

()

彼罪人寻隙不得，长时未见无垢者之瑕疵，遂忧愁所恼，俯首于地，画十六道线。

---

๔๑.

41.

---

กสฺมา นปญฺญายติ’ทานิ โนปิตาโอโลกยนฺติ กฺว คโต’ติ ทุกฺขิตํ,โสเกน เลขา ลิขมาน มญฺชเสทิสฺวา นิสินฺนํ ปิตรํ สุทุมฺมุขํ;

()

“为何如今不见我父？”彼等寻觅，“他去何处？”见其父忧愁苦恼，于路上划线，默然枯坐，面容愁惨。

---

๔๒.

42.

---

ตตฺโร ปคนฺตฺวา วสวตฺติธีตโรปุจฺฉึสุ ตณฺหา อรตี รคา ลหุํ,กึ ตาต กึ ตาต กิเมตฺถ ฌายสิโก เต ปโร เกน ปราชิโต ตุวํ;

()

于是自在天之女——渴爱、不乐、贪——迅速上前问道：“父亲，父亲，您在此处思虑何事？谁是您的敌人？您为谁所败？”

---

๔๓.

43.

---

สุทฺโธทนสฺสา’วนิปสฺส โอรโสปตฺวา’หิสมฺโพธิปทํก มุเข มสึ,มกฺเขสิ เม ฉินฺทิตมารพนฺธโนตสฺมา’นุโสจามิ กเถสิ ปาปิมา;

()

恶者言：“净饭王之嫡子，已证正等觉之位，彼于我面涂墨，斩断魔罗之束缚，是故我忧伤。”

---

๔๔.

44.

---

อานีย ตํ มตฺตคชํ’ว มารชึราคาทิปาเสหิ มยํ สุพนฺธิย,ทสฺสาม โว ปสฺสถ ตาต โน พลํมาโสจิ มาฌายิ’ติ ธีตโร’พฺรวุํ;

()

我们将把那位降魔者，像（对待）醉象一样，用贪欲等绳索牢牢捆绑后带来。父亲，请看我们的力量，我们将展示给您。不要悲伤，不要忧思，女儿们如是说。

---

๔๕.

45.

---

สิงฺคารสงฺคามธรา’วตารินีภุภงฺคพาณาสนมตฺตธารินี,อาโรปิตา’ปางฺคสรา’ปฺย’นิสฺสรากามาริมาราริสรวฺยทารเณ;

()

她们进入爱欲战场，手持眉弓，虽已搭上眼角之箭，却无法射出，以刺穿那欲魔之敌。

---

๔๖.

46.

---

เสวาลนีลามลกุนฺตลากุลาพาลินฺทุเลเข’วลลาฏมณฺฑลานิลุปฺปลกฺขี จลเหมกุณฺฑลา-ลงฺการกณฺณา’ลิกลาปภา’ลกา ()

她们秀发浓密，如青苔般洁净青黑；额头圆润，宛如一弯新月。双眸有如青莲，耳垂饰有摇曳的金环，发卷光泽如蜂群。

---

๔๗.

47.

---

วาณิลตาเวลฺลิตผุลฺลมาลตี-ทนฺตาวลี ปลฺลวปาฏลาธรา,กนฺทปฺปกีฬาลยเหมกาหฬ-สงฺกาสนาสา กมลามลานนา;

()

齿列如素馨花，缠绕藤蔓盛开；嘴唇如嫩芽般，色泽淡红。鼻梁仿若爱神游戏场的金号角，面容洁净无瑕如莲花。

---

๔๘.

48.

---

วิชฺชุลฺลตา จารุภุชา จลาจล-ลีลาวลมฺพตฺถนหํสมณฺฑลา,จามีกราลิงฺควิลาสกนฺธราลาวณฺณ วลฺลิทลโกมลงฺคุลี;

()

双臂优美如闪电藤，双乳圆润如摇曳天鹅。颈项优雅如金鼓，手指柔嫩如藤叶。

---

๔๙.

49.

---

นิมฺเมขลาลินวิลคฺคภาคินีกีฬานทีกุลวิสาลโสณินี,กนฺทปฺปทปฺปานลธูมกชฺชล-โรมาวลิเวลฺลิตนาภิมณฺฑล;

()

腰肢纤细如蜂，未束腰带；臀部宽阔，有如嬉戏之河岸。脐周一列细毫，卷曲如爱神骄焰之烟尘。

---

๕๐.

50.

---

ปีโนรุชงฺฆา กลิกานขาวลีตา’นงกฺครงฺคงชหาริวิคฺคหา,มารงฺคนา ยตฺร นิรงฺคโณ ชิโนตตฺรา’คมุํ ราคสุรามทา’ตุรา;

()

腿股丰腴，指甲如蓓蕾。她们的身姿，能夺爱神之风采。魔女们来到无垢的胜者所在之处，为贪欲之酒所醉而颠狂。

---

๕๑.

51.

---

องฺคีรสสฺสา’นนโสณฺณทปฺปเณตา สุนฺทรี พิมฺพิตโลจนินฺทิรา,กนฺทปฺปกีฬากลหํ วิธาตเวกาโลยมิจฺจาหุ ตุวํ ยทิจฺฉสิ;

()

在鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)的金镜面容上，映照出那些美女莲花般的眼眸。她们说：“若您愿意，现在正是进行爱神嬉戏争闹之时。”

---

๕๒.

52.

---

วฺยาปาริตา เต ปริจาริกา มยํเอตฺถาคตา โหม มโนภุนา’ธุนา,วตฺตมฺพุชานํ ปริจุมฺพเน อยํกาโลนุ โภโคตม กึนยิจฺฉสิ;

()

我们是您的侍女，如今为心生者(Manobhū)所遣，来到此处。此正是亲吻莲花面容之时，乔达摩啊，您为何不愿？

---

๕๓.

53.

---

โภ ปุณฺณกุมฺเภ’ว ตโว’รมนฺทิเรอุทฺธคฺคโลมุ’สฺสิตนีลเกตเน,กามาหิเสกุสฺสวมงฺคลาย โนสชฺเชถิ’เม ปีนปโยธเร นกึ;

()

啊！在您胸前的殿堂，竖立着青色旗帜般的毫毛。为何不将我们这丰满的乳房，作为爱欲灌顶庆典的吉祥满瓶呢？

---

๕๔.

54.

---

วตฺตมฺพุเช โน อธรํ’สุพนฺธุเรเนตฺตาลิมาลา นหิวุมฺพเร ตว,อมฺเหสุเยวา’ภิปตนฺติ โภมุนิกนฺทปฺปพาณา กรุณา กุหึ ตวํ ()

在我们莲花般的脸上，嘴唇何其优美。您那蜂群般的双眼，为何不飞临此处，却在空中游移？牟尼啊，爱神之箭正射向我们，您的慈悲心又在何处？

---

๕๕.

55.

---

ตฺวํ โยพฺพโน สามิ มยญฺจ โยพฺพนีกาโล วสตฺโต วิปินํ มโนรมํ’มนฺทานิโล วายติ กึ จิรายเตตุยฺหํ อนงฺโค’ว นิรงฺคโณ’สิ กึ;

()

主君，您正值青春，我们也正当韶华。时节是春天，林地也令人愉悦，微风正和煦地吹拂，为何还要迟疑？您是无欲(anaṅga)之人，还是无垢(niraṅgaṇa)之人？

---

๕๖.

56.

---

ทิพฺพานิ วตฺถาภรณานิ’มานิ’ปิลชฺชาย สทฺธึก สิถิลิภวนฺติ โน’อมฺเหสฺวนงฺเคน สมํ อนงฺคณํทฬหตฺต มายาติ มนํ ตว’พฺภุตํ;

()

我们这些天衣宝饰，连同羞耻心，都已松弛。无垢者啊，爱神与我们同在，您的心却变得如此坚固，真是奇特！

---

๕๗.

57.

---

อิจฺจานิคมฺมํ หทยงฺคมํ คิรํวตฺวาน ทิพฺเพน สเรน มญฺชุนา,กามาตุรานนฺติ ปุมานมาสยาอุจฺจาวจา จินฺติยมารธีตโร;

()

魔罗的女儿们，以悦耳的天音，说出这般扣人心弦、诱惑人心的话语，心中思量着种种（引诱）为爱欲所苦恼的男人的方法。

---

๕๘.

58.

---

กญฺญาวิลาสาทิวเสน วิคฺคเหนิมฺมาย ปจฺเจกสตํ ปทสฺสิย,ปาเท มยํ โภ ปริจารยาม เตวตฺวา ตมาราธยิตุํ ปรกฺกมุํ;

()

她们以少女的娇媚等姿态，各自化现出百种身形来展示，并说道：“尊者，让我们来服侍您的双足吧！”她们如是说，努力地想要取悦他。

---

๕๙.

59.

---

คาถา อิมา ธมฺมปเท มหามุนิสงฺคายิ ตาสํ ตมนงฺคภงฺคีนํ,วตฺวา นสกฺโกม มยํ ปกโลภิตุํตา ริตฺตหตฺถา ปิตรํ อุปาคมุํ;

()

大牟尼为那些爱欲已破败者，诵出了《法句经》中的这些偈颂。她们说道：“我们无法引诱他。”于是空手回到父亲那里。

---

๖๐.

60.

---

คนฺตฺวา ตโต โส มุจลินฺทสญฺญิโนรุกฺขสฺส มูเล มุจลินฺทโภคิโน,โภคาวลิคนฺธกุฏึก สมปฺปิโตสตฺตาหมชฺฌาวสิ ฌานมุตฺตมํ;

()

其后，他前往名为目支邻陀(Mucalinda)的树下，此树为目支邻陀龙王所有。他为龙王盘绕之身所护，如处香室，于最上禅定中安住了七日。

---

๖๑.

61.

---

มุลมฺหิ ราชายตนสฺส สาขิโนปลฺลงฺก มาธาย นิสชฺช สตฺตหํ,ตมฺหาภิ’คนฺตฺวา ภวพนฺธนจฺฉิโทสตฺถา วลญฺเชสิ วิมุตฺติชํ สุขํ;

()

在罗阇耶多那(Rājāyatana)树的根部，他结跏趺坐七日。其后，断除有结的导师从该处起身，享受解脱之乐。

---

๖๒.

62.

---

สตฺถา เอวกํ วสนฺโต ปรหิตติรโต สตฺตสตฺตาหมตฺตํยํกิญฺจาหารกิจฺจํ ธุวปริหริยํ กิจฺจมุจฺจาวจมฺปิ;

นากาสิ ฌานมคฺคปฺผขลสุขมขิลํ สมฺผุสนฺโต วิภาสิปาทาสิ ทนฺตโปโณทก มคท’ภยํ ตสฺส เทวนมินฺโท;

()

导师如是安住，七七日间致力于利他。他未行任何饮食之事，亦未行任何日常身体所需之务；他全然体验着禅、道、果之乐，并焕发光彩。天主(devanamindo)向他献上齿木、净水与无畏药（诃梨勒果）。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน ภควโต สตฺตสตฺตาหวิติกฺกมปฺปวตฺติ ปริทีโป ปณฺณรสโม สคฺโค.

如是，在为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者灯史》(Jinavaṃsadīpa)中，于近因缘(Santikenidāna)篇，由名为慧喜(Medhānanda)的行者所造，此为阐明世尊七七日行状的第十五品。

---

๑.

1.

---

มูเล ราชายตนวิฏปจฺฉายามโน (หารินิ)วิกฺขาเลตฺวา ภควติ มุขํ ตสฺมึ นิสินฺเน สติ,วาณิชฺชตฺถํ นิช ชนปทา ทฺเว ภาติกาก วาณิชาคจฺฉนฺตา มชฺฌิมชนปทํ ตํฐาน มชฺโฌตรุํ;

()

在罗阇耶多那(Rājāyatana)树悦意的枝荫下，世尊洗净面容，安坐于其根部。此时，有两位商人兄弟，为经商故，从自己的国家前往中土，途经此地。

---

๒.

2.

---

พุทฺธํ ทิสฺวา นิรุปมสิรึ สทฺธาย สญฺโจทิตาสมฺปาเทตฺวา มธุริวมธุํ มนฺถํ มธูปิณฺฑิกํ,ภนฺเต ตุมฺเห อนุภวถ โน ภิกฺขํ ปฏิคฺคณฺหิยเอวํ วตฺวาตทุภยชนา อฏฺฐํสุ พทฺธญฺชลี;

()

他们见到佛陀无与伦比的祥瑞之相，为信心所激励，便准备了炒面与蜜糕。他们说道：“尊者，请您接受我们的供养并享用吧！”如是说完，二人合掌而立。

---

๓.

3.

---

สพฺเพ พุทฺธา นหิ กรตลมฺโภเชสุ คณฺหนฺติ โขสงฺกปฺเปตฺตสฺสิ’ติ ภควโตกิสฺมึ ปฏิจฺฉามหํ,จิตฺตาจารํ สุมริย สิลาปตฺเต ปมาณุปเคปาทาสุํ สมฺปติ จตุมหาราชา กุเวราทโย;

()

世尊心想：“诸佛皆不以手掌受食，我当以何物接受？”了知其心意后，以俱毗罗(Kuvera)为首的四大天王，即刻献上四只大小合宜的石钵。

---

๔.

4.

---

เอกํ กตฺวา สมุติ จตุโร ปตฺเต อธิฏฺฐาย เตภุตฺวา’หารํ ภุวนนยโน ภุตฺตานุโมทํ กริ,พุทฺธํ ธมฺมํ สรณมคมุํ เต เตนุโห’วาณิชาชาตา โลเก สกลปฐมํ ทฺเววาจิโก’ ปาสกา;

()

世间之眼(Bhuvananayano)以神通力将四钵合为一钵，受食之后，为他们作了饭后随喜。那两位商人于是皈依佛、法，成为世上最初的二皈依优婆塞(dvevācika-upāsaka)。

---

๕.

5.

---

เตสํ ทฺวินฺนํ สุปริหริยํ เทถา’ติ สํยาจตํชาลงฺกา’ลงฺกตกรตโล รุปินฺทิรา มนฺทิเร,สีสํ นิโลปลมณิฆฏีลีลาวิลาสํ ผุสํเสวาลิ’นฺทีวรทลสิรึ โส เกสมุฏฺฐึ อทา;

()

当他们二人请求道：“请赐予我们可供礼拜之物”时，他，那位手掌饰有网纹者，便以手抚摸自己那有如青莲、宝珠之严饰，光彩如青苔、青莲花瓣的头，赐予他们一握头发。

---

๖.

6.

---

ปตฺวา เตสํ ชนปทมุโภ ปกฺขิปฺป ตา ธาตุโยชีวนฺตสฺมึ ภควติ มหาถูปํ ปติฏฺฐาปยุํ,วิมฺหาเปนฺโต วนสุรคณํ ยตฺรา’ชปาลาภิโธนิคฺโรโธ’สิ ตหิมุปคมี มุฏฺฐาย ตมฺหา ชิโน;

()

二人回到自己的国家，在世尊住世之时，便将发舍利安奉，并建起大塔。其后，胜者(Jina)从（罗阇耶多那树下）起身，前往阿阇波罗尼拘律陀树(Ajapāla Nigrodha)下，令林中天众惊叹。

---

๗.

7.

---

สฺวา’ยํ ธมฺโม สยมธิคโต ทุพฺโพธโนทุทฺทโสอิจฺเจวํ โส สมภิวิวินํ ธมฺมสฺส คมฺภีรตํ,อปฺโป’สฺสุกฺโก’ภวิ ภควโต จิตฺตํ วิทิตฺวา มหา-พฺรหฺมา’คนฺตฺวา สยมธิคตํ เทเสตุมายาจี ตํ;

()

“此法乃我亲证，甚深难解，甚深难见。”他如是思惟此法的深奥。世尊心向少欲，大梵天(Mahābrahmā)了知其心意后，便前来祈请他宣说亲证之法。

---

๘.

8.

---

คณฺหิตฺวา โส ภุวนสรโณ อชฺโฌสนํ พฺรหฺมุโนเทเสยฺยํ โข ปฐมมสมํ ธมฺมํ อิมํ ทุทฺทสํ,กสฺสา’หนฺติ สุมริย วสี อาฬารโกจุทฺทโกอพฺภญฺญาตุํ วต ปฏิพลาเตสํ จุตึ อทฺทสํ ()

世间皈依处接受了梵天之请求，心想：“我当宣说此初、无与伦比、难见之法。”他思惟：“我当为谁而说？”忆起阿罗逻与郁陀迦，心想：“彼等实能了知。”却见其已命终。

---

๙.

9.

---

อาวชฺเชนฺโต มุนิกตวิทู เต ปญฺจวคฺเค ภวาภิกฺขุ ธมฺเม กตปริจยา กุตฺรา’ธุนา วิชฺชเร,พารานสฺยํ อิติสิปตเน ญตฺวาน อาสาฬฺหิยามาเส ปญฺจทฺทสิย มสโม พาราณสึ ปาวิสิ;

()

知所应行的牟尼思惟着：“彼五众比丘，已熟知法，现于何处？”了知他们在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处后，无与伦比者便于阿沙荼月(Āsāḷhī)十五日进入波罗奈。

---

๑๐.

10.

---

อาคจฺฉนฺตํ สมุนิ อุปกํ อาชีวกํ อนฺตรา-มคฺเค ทิสฺวา คมนสมเย พุทฺธตฺตนํ อตฺตโน,อาจิกฺขิตฺวา วิมติ มตรี สญฺญาย ตํ ทูรโตนิพฺพินฺทิตฺวา กติก มกรุํ วคฺคา สมคฺคา วสี;

()

牟尼在途中遇见裸行顺命外道优波迦(Upaka)，于行进时向其宣说自己已成佛。彼已断除疑惑。彼五位苦行者从远处认出他后，心怀不满，遂共同约定。

---

๑๑.

11.

---

ญตฺวา เตสํ มนสิ วิกตึ โอทิสฺสกํ สมฺผริเมตฺตํ จิตฺตํ นรหริ ตโต ผุฏฺฐาสมานา วสี,นาถํ นตฺวา ทสนขสโมธาน’ชลีหา’คตํปจฺจุคฺคนฺตฺวา ตหิมหิหรุํ ปปฺโผฐยิตฺวา’สนํ;

()

人中狮子了知他们心生异念，便对他们散发慈心，于是那些苦行者被慈心所触动。他们合掌向导师顶礼，起身迎接，并拂拭座位。

---

๑๒.

12.

---

มาโข ตุมฺเห ปริหรถมํ เอยา’วุโสตฺยา’ทินาสญฺญาเปตฺวา สมุนิ สมเณ สพฺพญฺญุตํ อตฺตโน,โกฏีห’ฏฺฐารสหิ นวุโต พฺรหฺเมหิ จา’ลงฺกริพาราณสฺยํ ปนิ’สิปตเน ปญฺญตฺตพุทฺธาสนํ;

()

牟尼以“贤友，汝等勿复称我”等语，令彼等沙门了知自己已得一切智。在波罗奈的仙人堕处，所设之佛座，为一亿八千万梵天所庄严。

---

๑๓.

13.

---

สํวตฺเตตฺวา ปรหิตกโร โส ธมฺมจกฺกํ ชิโนโกณฺฑญฺญาขฺยสฺสมณปมุเข โกฏีนมฏฺฐารส,พฺรหฺมาโน เต ปฐมกผเล สมฺมา ปติฏฺฐาปยิกมฺปิตฺถา’ยํก วสุมติวธู สุตฺตาวสาเน ภุสํ;

()

彼为利他者、胜者转动了法轮，使以憍陈如(Koṇḍañña)沙门为首的一亿八千万梵天，善住于初果。经文结束时，此大地之女剧烈震动。

---

๑๔.

14.

---

วปฺปตฺเถโร ทุติยทิวเส’ ตฺเย’วํ ทินานุกฺกมํโสตาปนฺนา ตทิตรวสี อาตปฺปมนฺวาย เต,สพฺเพเถรา ภณิตสมเย วิตฺถาริตสฺสุญฺญเตสุตฺตตฺตสฺมึ วิคตทรถา อาสุํ ปหิณาสฺวา;

()

瓦帕(Vappa)长老于第二日，如是次第，其余苦行者亦依精勤而证得预流果。所有长老在宣说广大的无我经时，皆已离苦，成为漏尽者。

---

๑๕.

15.

---

นิพฺพินฺทิตฺวา นิขิลวิสเย นิกฺขนฺต มาวาสโตทิสฺวา สตฺถา ยสกุลสุตํ ปกฺโกสยิตฺวาน ตํ,ตายํ รตฺยํ ปฐมกผลํ รตฺยาวสาเน ทิเนปพฺพาเชสิ อุปริมขิลํ มคฺคปฺผลํ ปาปยํ;

()

导师见到耶舍(Yasa)族姓子，其已于一切境界心生厌离，从家中出走，便呼唤他。于彼夜证得初果，夜尽天明时，令其出家，并使之证得所有更高的道果。

---

๑๖.

16.

---

ปพฺพาเชตฺวา ยสกุลสุตสฺสมฺภตฺตมิตฺเต ชเนสมฺปาเปสิ อธิกจตุโร ปญฺญาส มคฺคปฺผลํ,เอวํ ขีณาสววสิคเณ ชาเต’กสฏฺฐฺยา ภุวิวสฺสาน’นฺเต ปหิณิ มุนิ เต ภิกฺขุ ทิสาจาริกํ;

()

为耶舍族姓子的五十四位友人剃度，使他们证得道果。如是，世间有六十一漏尽苦行者。雨安居结束后，牟尼派遣彼等比丘至各方游行。

---

๑๗.

17.

---

คจฺฉนฺโต โส หริริว มหาวีโร’รุเวลํ สยํทิสฺวา กปฺปาสิกวนฆเฏ ตึสปฺปมาเณ ชเน,ปพฺพาเชสิ กตวินยนา เต ภทฺทวคฺเคยฺยกาภิกฺขูมคฺคปฺผลรสมุทา อนฺวาจรุํ จาริกํ;

()

彼大勇士如狮子般独自前往优楼频螺(Uruvelā)，见到棉林边有三十人。他为那些已受调伏的跋陀婆耆(Bhaddavaggiyā)比丘们剃度，他们品尝了道果之味，随之游行。

---

๑๘.

18.

---

เนตา เชตา วิชฏิตชโฏ ปตฺโต’รุเวลํ ตโตสํทสฺเสตฺวา วิมติหรณํ โส ปาฏิหีรํ วรํ,ปพฺพาเชตฺวา ชฏิลปวเร เตภาติเก’เนกธาฉินฺทาเปตฺวา วินยมกา อนฺโตพหิทฺธชฏํ;

()

导师、胜者，解结之结者，抵达优楼频螺，示现了能除疑惑的殊胜神变。他为三位卓越的结发外道兄弟剃度，以多种方式令其断除内外之结，并确立律仪。

---

๑๙.

19.

---

ปพฺพาเชตฺวา ปจุรชฏิเล กตฺเว’ตเร นิชฺชเฏสทฺธึ เตหี ทสสตมหาขีณาสเวหา’สโม,นิจฺฉาเรนฺโต ทิสิทิสิ ภุสํ ฉพฺพณฺณรํสึก สุภํรญฺโญ วาจํ สุมริย ปุรํ ราชคฺคหํ ปาวิสิ;

()

他为众多结发外道剃度，使其成为无结发者，无与伦比者与那一千位大漏尽者一同，向四面八方散发着美丽的六色光芒，忆念起国王之言，进入了王舍城(Rājagaha)。

---

๒๐.

20.

---

ตตฺรา’สนฺเต วสติ สุคเต ลฏฺฐิพฺพนุยฺยานเควุตฺตนฺตํ ตํ สวณสุภคํ อุยฺยานปาโลทิตํ,สุตฺวา พทฺธญฺชลิสรสิเช ปาทาสเน ปูชยีภุนาโถ พารสหิ นหุเตหา’คมฺม โส มาคโธ ()

善逝住在附近的杖林园(Laṭṭhivana)中。园丁讲述了那悦耳之事。摩揭陀(Magadha)国主听闻后，与十二万随从前来，合掌于佛足前顶礼供养。

---

๒๑.

21.

---

เภตฺวา ทิฏฺฐึ จิรปริจิตํ เต กสฺสปาที วสีทิสฺวา ราชา ภควติ ตทา ธมฺมํจรนฺเต ตหึ,นิกฺกงฺโข โส สุมธุรตรํ ปิตฺวาน ธมฺมามตํสทฺธึ เอกาทสหิ นหุเตหา’โทผลํ ปาปุณิ;

()

国王见到迦叶等苦行者已破除长久熟悉的邪见，当时世尊正在那里行法。他毫无疑惑地饮用那极其甘美的法甘露，并与十一万随从一同证得了初果。

---

๒๒.

22.

---

ลทฺธสฺสาโส ทรถวิคมา หุตฺวา มโหปาสโกสฺเวเมภิกฺขํ กสุคตปมุโข สงฺฆาธิวาเสสฺสตุ,อายาจิตฺวา นมิย จรณทฺวนฺทารวินฺททฺวยํปจฺจุฏฺฐายา’คมิ สปริโส โส พิมฺพิสาราภิโธ;

()

他因苦恼消除而获得安慰，成为大优婆塞，并请求：“愿以善逝为首的僧伽明日接受我的饭食。”名为频婆娑罗的国王请求后，顶礼佛陀的双莲足，然后与随从一同起身离去。

---

๒๓.

23.

---

ปาโต ราชคฺคหนครโต โกฏีนมฏฺฐารสทฏฺฐุํ พุทฺธํ นิรุปมสิรึ ลฏฺฐีวเน นาครา,ราสิภูตา ทุติยทิวเส เอกสฺส ภิกฺขุสฺส’ปิสมฺพาธตฺตา นหิปวิสโนกาโส’สิ ทิฆญฺชเส;

()

黎明时分，一亿八千万王舍城居民，为瞻仰佛陀无与伦比的庄严，来到杖林园。第二天，他们聚集如山，因通道拥挤，甚至连一位比丘也无进入的机会。

---

๒๔.

24.

---

อาวชฺเชตฺวากิมนภิมตํ สกฺโก นิสินฺนาสนํอุณฺหาการํ ชนยิ’ติ ตทา หุตฺวา นโว มาณโว,มคฺโค’ติณฺโณ อภวิ ปุรโต คาถาหิ วตฺถุตฺตยํสํวณฺเณตฺโต ภวตุ ภควา มาฉินฺตภตฺโต อิติ;

()

帝释天(Sakka)思惟着，其座生起热相，于是他化作一位年轻的婆罗门青年。他走上前去，以偈颂赞叹三宝，并说：“愿世尊的饭食不会断绝。”

---

๒๕.

25.

---

ทานํ ทตฺวา สุคตปมุขสฺสงฺฆสฺส ราชคฺคหํสมฺปตฺตสฺสา’วนิปติปุรํ อญฺญตฺรวตฺถุตฺตยา,ภนฺเต โสหํ กถมิหวเส เวลาย’เวลายปิอากงฺเขยฺยํ ตฺวทุปคมิตุํ อิจฺเจวมาโรจยี;

()

国王向来到王舍城的以善逝为首的僧伽行布施。他禀告说：“尊者，我如何能在此，无论何时，都能前来拜见您呢？”

---

๒๖.

26.

---

สนฺทจฺฉายํ วิชนปวนํ ยํ เวฬุทายวฺหยํอุยฺยานํ เม ชิตสุรวนํ ตํ นาติทุรนฺติเก,สมฺปูเชนฺโต ชินกรตเล ชาลาวนทฺเธ หริ-ภิงฺกาเรนา’หริยก สลิลํ ปาเตสิ ตํ ปตฺถิโว;

()

“我那名为竹林(Veḷudāya)的园林，荫浓寂静，胜过天神之园，离此不远。”国王供养时，以金瓶向胜者那饰有网纹的手中倾倒净水。

---

๒๗.

27.

---

โลกาโลกาจลตฏกฏี วิญฺฌาฏวีโลจนาคงกฺคาปางกฺคา ทนกสิขริพาหา ติกุฏตฺถนา,อุคฺโฆเสนฺตี ชลธิวสนา ปุญฺญานุโมทนฺติวสาธู’ตฺยา’ยํ วสุมติวธู สงฺกมฺปิ ตสฺมึขเณ;

()

大地之女，以世界山为腰，以毗阇林(Vindhya)为眼，以恒河为眼角，以檀陀迦(Daṇḍaka)山峰为臂，以三峰山(Tikuṭa)为乳，身着海洋之衣，仿佛随喜功德般，高呼“善哉！”那一刻，她剧烈震动。

---

๒๘.

28.

---

อารมํ ตํ ปรม รุจิรํ สตฺถา ปฏิคฺคณฺหิยธมฺมํ วตฺวา’คมิ ปริวุโต ภิกฺขูหิ วุฏฺฐา’สนา,ตสฺมึ กาเล ปรมมมตํ เย ทฬฺหมิตฺตา อุโภตํ ตํ คามํ นิคมนครํ อนฺเวสมานา’จรุํ;

()

导师接受了那最胜妙的园林。说法后，他从座位上起身，在比丘围绕下离去。那时，有两位情谊深厚的朋友，为寻求无上甘露，正游行寻觅于各个村庄、市镇和城市。

---

๒๙.

29.

---

อาหิณฺฑนฺตํ ตหิมนุฆรํ ปิณฺฑาย เตสฺว’สฺสชิ-ตฺเถรํ ทิสฺวา สมิตทมิตํ วิปฺโป’ปติสฺสา’ภิโธ,ลทฺโธ’กาโส ปทมนุวชํก สุตฺวาทฺวิ คาถาปทํโสตาปนฺโน’ ภวิ วิชฏยํ สํโยชนาหํ ตยํ;

()

在那里，名为优波提舍(Upatissa)的婆罗门，见到阿说示(Assaji)长老为乞食挨家挨户而行，见其寂静调伏。他得到机会，跟随其后，听闻了两句偈颂，断除了三结，成为预流者。

---

๓๐.

30.

---

คาถํ สุตฺวา อมตมธุรํ ตํ สาริปุตฺโต’ทิตํโมคฺคลฺลาโน กอปนุทิตถาสํโยชนานํ ตยํ,ปพฺพชฺชิตฺวา ตทุภย ชนา เนตฺวา ปริพฺพาชเกปตฺวารามํ อมตปรมา สตฺถารมาราธยุํ;

()

舍利弗听闻了那甘露般甜美的偈颂，目犍连也同样断除了三结。两人出家后，带领着游方者们来到园林，取悦了证得无上甘露的导师。

---

๓๑.

31.

---

สตฺตาเหเน’ว’ธิคมิ มหาภุเต ปริคฺคณฺหิยโมคฺคลฺลาโน วสิ ตทิตรํ มคฺคตฺตยํ ตปฺผลํ,มาสสฺส’ทฺธํ กตวีริยวา สุตฺตํ ปรสฺโส’ทิตํสุตฺวา ธมฺมํ อธิคมิ วสี ตํ ธมฺมเสนาปตี;

()

目犍连仅于七日内，在遍知诸大种后，证得了其余三道及其果，成为自在者。法将舍利弗精进半月，听闻他人所说之法后，亦于法中得自在而证道果。

---

๓๒.

32.

---

ธมฺมสฺสามี กรหจิ อุโภ เต สาวกานํ มมํอคฺคํ ภทฺทํ ยุคมิติ อิเม ปพฺยากโรตฺโต มุนี,อคฺคฏฺฐาเน ปุริมจริตํ ญตฺวา ปติฏฺฐาปยีสมฺปิเนนฺโต สกลปริสํ จนฺโท’ว กุนฺทาฏวึ;

()

法主牟尼曾宣称：“此二人是我弟子中最上贤善的一双。”他了知其往昔之行后，将他们安立于上首之位，令整个僧团欢喜，犹如明月照耀茉莉林(kundāṭavi)。

---

๓๓.

33.

---

สุตฺวา สุทฺโธทนนรปติ ปุตฺโต มมํ สมฺปติพุทฺโธ หุตฺวา ปทหิย จิรํ นิสฺสาย ราชคฺคหํ,อุตฺตาเรนฺโต สกลชนตํ สํสารกนฺตารโตสํวตฺเตตฺโต วสติ สิวทํ สทฺธมฺมจกฺกํอิติ;

()

净饭王(Suddhodana)听说：“我的儿子如今已成佛，他长久地住于王舍城(Rājagaha)，转动着吉祥的正法轮，救度一切众生脱离轮回(saṃsāra)的旷野。”

---

๓๔.

34.

---

ชิณฺโณวุทฺโธ ปริณตวยปฺปตฺโต’ หมสฺมฺยา ธุนาชีวนฺโตเยวหิ มมสุตํ อิจฺฉามิ ทฏฺฐุํ ภเณ,เอวํวตฺวา’ธิกทสสตํ เอกํ อมจฺจํ ตหึอุยฺโยเชสิ นยนวิสยํก ปุตฺตํ กโรหีติ เม;

()

“我如今已衰老，年迈体衰，我希望在我有生之年能见到我的儿子。”如此说完，他派遣了一位大臣(amacca)及一千随从，并嘱咐道：“去把我的儿子带到我眼前。”

---

๓๕.

35.

---

คนฺตฺวา’มจฺโจ จตุปริสตึ ธมฺมํ ภณนฺตํชินํทิสฺวา พทฺธญฺชลิ สปริโส ตตฺเร’กมนฺตํ ฐิโต,สุตฺวาธมฺมํ ปรมมธุรํ ปตฺวา’คฺคมคฺคปฺผลํปพฺพชฺชิตฺวา หทยกมลํ กสงฺโกจยี ราชิโน;

()

大臣(amacca)前往，见到胜者(Jina)正在四众中说法，便与随从合掌立于一旁。他听闻了那极其甘美的法，证得无上道果并出家，令国王的心莲为之枯萎。

---

๓๖.

36.

---

อฏฺฐกฺขตฺตุํ ปุน สปริเส ปาเหสิ ราชาปเรอฏฺฐา’มจฺเจ ตถริว คตา’มจฺจา นปจฺจา’คตา,ปพฺพชฺชิตฺวา อธิคตผลา เตจา’ปิ รญฺโญมนํนา’ราเธสุํ สุนิสิตธิยา สญฺฉินฺตสํโยชนา;

()

国王又八次派遣了其他八位大臣(amacca)及其随从，他们也同样前往而未归。他们出家并证得果位，以其敏锐的智慧斩断了结(saṃyojana)，也未能令国王的心意满足。

---

๓๗.

37.

---

ทุชฺชาโน เม มรณสมโย ชิณฺโณ’สฺมิ ตาตา’ธุนาตสฺมา ปุตฺตํ นยนวิสยํ กาตุํ สมตฺโถ’สิกึ,เอวํ วตฺวา กปุน สปริสํ โสกาผทายึ ตหึทินฺโนกาสํ ปหิณิ สจิวํ ปพฺพชฺชิตุํ ภุภุโช;

()

“亲爱的优陀夷，我的死期难测，如今我已老迈，因此你是否能够将我的儿子带到我眼前？”如此说完，国王便派遣了大臣优陀夷及其随从，并允许他出家。

---

๓๘.

38.

---

ปตฺวา’รามํ ปริวุตชโน สจฺจทฺทเสโน’ทิตํสุตฺวา’มจฺโจ ถิรมติ จตุสฺสจฺจา’นุปุพฺพิกถํ,ปพฺพชฺชิตฺวา หตภวภโย หุตฺวาน ขีณาสโวอคฺคฏฺฐานํ ปฏิลภิ กุลปฺปาสาทิกานํ อิธ;

()

那位大臣(amacca)与随从抵达园林，心意坚定地听闻了见谛者(saccaddasī)所说的四圣谛(catussacca)次第法。他出家后，断除了对“有”(bhava)的怖畏，成为漏尽者(khīṇāsava)，并在此世间，于令家族欢喜者中，获得了上首之位。

---

๓๙.

39.

---

พาราณสฺยํ เกสิปตนโต ปตฺตสฺส ราชคฺคหํสมฺพุทฺธสฺสา’ธิกทินกตี ปญฺเจวมาสา’ ภวุํ,เหมนฺตา’ตุสมยวิคมา สนฺเต วสนฺเต มณิ-ภุสาการา อุปวนวธู จูตงฺกุรา’ ลงฺกรุํ;

()

从佛陀自波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处(Isipatana)抵达王舍城(Rājagaha)以来，已过了五个多月。寒冬时节已过，在宁静的春天里，园林中的树木如同佩戴珠宝的少女，被芒果新芽(cūtaṅkura)所装点。

---

๔๐.

40.

---

กาลํ ญตฺวา กปิลนครํ กาลญฺญุโน สตฺถุโนคนฺตุํ กาโล’ยมิติ อธุนา โส กาลุทายิ วสี,สํวณฺเณนฺโต คมนสมยํ กาตุํ อลํ สงฺคหํญาตินนฺตี สุมธุรสโร คาถาภิคายี ปุถุ;

()

自在者优陀夷了知，对于知时(kālaññu)的导师而言，现在是前往迦毗罗卫城(Kapilanagara)的时候了。为了摄受亲族，他便以极其甜美的声音，广唱偈颂，赞颂着这旅程的时节。

---

๔๑.

41.

---

มนฺทํมนฺทํ สุรภิปวโน สิโต’ธุนา วายติปุปฺผากิณฺณา วิปินวิฏปี มตฺตาลิมาลากุลา,คงฺคาวาปี วิมลสลีลา สมฺผุลฺลกญฺชุปฺปลาสายํก ปาโต อหนิ วิวฏา สพฺพาทิสา ปากฏา;

()

如今，清凉的香风(surabhipavana)徐徐吹拂。林木(vipinaviṭapī)繁花遍布，醉蜂(ali)成行，喧闹其间。恒河(Gaṅgā)的水池(vāpī)水质清澈，莲花(kañja)与睡莲(uppala)竞相盛开。黄昏、清晨与白昼，四方皆清晰显露。

---

๔๒.

42.

---

ภนฺเต มคฺเค นวทลสิขา ชาโล’ชฺชลา มญฺชรี-ภสฺมจฺฉนฺนา ภมรวิสรทฺธุมนฺธการา ภุสํ,ฌาเปนฺนา’เป’ตรหิ วิรหี สมฺผุลฺลจูตาฏวิ-ทาวคฺคี เต ลวมปิ มโนตาปาย วตฺตนฺติ กึ;

()

尊者，路上新叶的顶端如火焰般闪耀，花簇(mañjarī)被花粉覆盖，蜂群(bhamara)如烟雾般弥漫，使林间一片昏暗。如今，那盛开的芒果林(cūtaṭavi)的林火燃烧着离别者(virahī)的心，难道它也曾令您心中生起一丝烦恼吗？

---

๔๓.

43.

---

กามนฺธานํ ภทยมธุนา โสจาปยตฺตา ภุสํสาขจฺฉินฺนา วิคลิตทลา มคฺเค อโสกทฺทุมา,อญฺญตฺรา’ปี วนจรวธู ปาทปฺปหารา’ตุรํตตฺวนฺเต เต กรกิสลยสฺโสภํก วิรูฬฺหงฺกุรา;

()

如今，路上的无忧树(asokadduma)枝叶凋零，令欲望蒙蔽者(kāmandha)的心中充满极大的悲伤。而在别处，那些曾被林中女子(vanacaravadhū)的脚踢所伤的无忧树，如今也长出了新芽，其美犹如您的手掌嫩芽。

---

๔๔.

44.

---

ปิตฺวา จุตทฺทูมผลรสํ สมฺมตฺตปุงฺโกกิลาสํกุชนฺเต สรสมธุรํ เวตาฬิกา’ว’ญฺชเส,เสณีภุตา ชนปทวธู เต ปาทปีเฐ มุนิสมฺปูเชตุํ นวสรสิเช หิยฺโย’วินนฺเต ธุนา;

()

沉醉的雄性杜鹃鸟(puṅkokila)饮尽芒果树(cūtaddūma)的果汁，如吟游诗人(vetāḷika)般，鸣唱着甜美的歌声。乡村女子(janapadavadhū)列队而来，今日在您这位牟尼的足下供奉新鲜的莲花(sarasija)，弥补昨日的缺憾。

---

๔๕.

45.

---

อามุลคฺคา ทลิตวิฏปิ ปุปฺผญฺชลิหกา’ธุนาอาคจฺฉนฺตํ ตฺวมหิมหิตุํ สํทิสฺสเร’โว’นตา,วาโตทฺธุตา ภมรมุขรา กิญฺชกฺขปุญฺชา’ญฺชเสอาตตฺวนฺเต ตวปริมุเข โสวณฺณสงฺขสฺสิรึ;

()

如今，树木从根到梢皆已绽放，它们如同手捧花束(pupphañjali)般低垂着，仿佛前来致敬您。被风吹动的花蕊(kiñjakkha)堆与喧闹的蜂群(bhamara)，在您的面前展现出金色海螺(sovaṇṇasaṅkha)般的光辉。

---

๔๖.

46.

---

ภนฺเต อนฺโตกลลสลิลาวาเสน กาลํ จิรํอมฺโภชานํ มุกุลวิกตี สิเตติ’วา’กุญฺจิตา,เอสนฺตี’เว’ตรหิ สรณํ เต ปาทภทฺทาสเนอุคฺคจฺฉนฺเต ปชหิย มโนตาปํ วสนฺตาตปํ;

()

尊者，莲花(ambhoja)的花苞，因长久地住在泥水(kalalasalila)中，仿佛因寒冷而收缩。如今，它们仿佛在您的吉祥足座(pādabhaddāsana)上寻求庇护，舍弃了心中的烦恼(manotāpa)和春日的酷热(vasantātapa)，绽放开来。

---

๔๗.

47.

---

ปาเถยฺย’มฺโภรุหกุวลยา’ลงฺการตุณฺฑา กลํสงฺกุชนฺตี ปวนปทวึ อุฑฺฑียมานา’ธุนา,หํสสฺเสณิก สิรสิ วชโต เต ภุยเต กิงฺกิณิ-โฆสากิณฺณํ กุสุมวิกติจฺฉนฺนํ วิตานํ ยถา;

()

鹅群(haṃsa)的喙尖以莲花(ambhoruha)与睡莲(kuvalaya)为饰，如今它们沿着风的路径飞翔，发出悦耳的鸣叫。当这鹅群从您头上飞过时，就如同一个充满铃铛声、被盛开花朵覆盖的华盖(vitāna)。

---

๔๘.

48.

---

สมฺปูเชนฺติ รตนกนกาลงฺการภารญฺชลีมคฺโค’ติณฺณา วนสุรวธู เต ลาชวุฏฺฐีหิ’ว,กิญฺชกฺเขหิ จรณยุคลํ กมนฺทาติลนฺโทลิตาวลฺลี ภิงฺคาวลิกิสลยา’ลงฺการสาขาวลี;

()

林间天女(vanasuravadhū)来到路上，双手合十捧着珍宝与黄金饰物，如降下爆米花(lāja)雨般供养您。您的双足被花粉(kiñjakkha)覆盖，而装饰着蜂群(bhiṅgāvali)与嫩叶(kisalaya)的藤蔓(vallī)与枝条(sākhāvalī)正轻轻摇曳。

---

๔๙.

49.

---

สมฺมารูฬฺโห ปวนตุรคํ กามากโร มญฺชริ-ตุณิเรสู มธุกรสเร สนฺธานยนฺโต’ธุนา,จมฺเปยฺยาทีกุสุมกลิกาสนฺนาหสมฺภาสุโรนฏฺโฐ โลโก พหุชนมโนสงกฺคาม โมคาหติ;

()

爱神(Kāma)骑着风马(pavanaturaga)，如今正从花序(mañjari)箭筒中取出蜜蜂(madhukara)箭矢搭在弓上。他以瞻波(Campeyya)等花蕾(kusumakalikā)为铠甲(sannāha)而闪耀，令迷失的世人陷入大众心中的欲爱之战(manosaṅgāma)。

---

๕๐.

50.

---

ยสฺมา สุทฺโธทนนรปภุ อาทิจฺจวํสทฺธโชชิณฺโณ วุทฺโธ มมิหปหิณิ ตฺวํ ทฏฺฐุกาโม ปิตา,ตสฺมา ภนฺเต กปิลนครํ เวเนยฺยสตฺตากรํกนฺตฺวา รญฺโญ หทยมกุลํ โพเธตุ โสกากุลํ;

()

尊者，因为我父——年迈衰老的净饭王(Suddhodana)、日种(Ādiccavaṃsa)的旗帜——渴望见到您，才派我来此。因此，尊者，请前往迦毗罗城(Kapilanagara)，那应受教化众生(veneyyasatta)的宝藏之地，去唤醒国王那被忧愁(soka)困扰的心莲(hadayamakula)。

---

๕๑.

51.

---

สาธุ’ทายิ สวิสยมหํ ปตฺวา นราธิสฺสรํอุตฺตาเรยฺยํ ปิตรมิตเร พนฺธู’ปิ ทุกฺขณฺณวา,เอวํวตฺวา รทนกิร ณาลงฺการพิมฺพาธโรธมฺมสฺสามิปริวุตวสีราชคฺคหานิกฺขมิ;

()

“善哉，优陀夷！我将前往我的领地，去解救人主我父及其他亲属，使他们脱离苦海(dukkhaṇṇava)。”法主(Dhammassāmi)——其唇如饰以齿光的频婆果——如此说完，便在自在者(vasī)的围绕下，离开了王舍城(Rājagaha)。

---

๕๒.

52.

---

ปตฺวา รญฺโญ อุปริภวนํ โสกาลุทายิ’ทฺธิยาภุตฺตา’หาโร ตทุปคมนํ อตฺวาห มาโรจยํ,สมฺพุทฺธตฺถํ ปิตุรุ’ปหฏํ ภิกฺขํก ปกฏิคฺคณฺหิยอสฺสาเสนฺโต วชติ นภสา โสกากุลํตํ กุลํ;

()

彼优陀夷以神通抵达国王宫殿，用过餐后，禀告了世尊前来之事。正自觉者接受父亲所献之食，安慰着忧戚的家族，而后腾空而去。

---

๕๓.

53.

---

ตํ ภุญฺชนฺโต ทิวสทิวเส โส โยชนํ โยชนํสงฺเขเปนฺโต ปรมกรุณารามาย สญฺโจทิโต,เนตฺวา ขีณาสวยติวเร วีสํ สหสฺสํ ชิโนลกฺขีวาสํ กปิลนครํ มาเสหิทฺวีโห’ตริ;

()

他日日用膳，缩短着一由旬又一由旬的路程，为无上悲心之喜乐所驱使。胜者带领着两万名漏尽的行者，在两个月内抵达了吉祥的迦毗罗城。

---

๕๔.

54.

---

นานุปฺปตฺเต ภควติ ปุรํ โน ญาติเสฏฺฐํ กุหึปสฺสิสฺสามา’ตฺย’ชหิตมโนโกตุหฬา สากิยา,อาราโมยนํ วิชนปวโน นิคฺโรธสกฺกสฺส ตํ-สารุปฺโปติ ตหิมภินเว เสนาสเน มาปยุํ;

()

世尊尚未抵达城中，释迦族人心中充满好奇，想着：“我等族中最殊胜者，将于何处得见？”他们认为尼拘律(Nigrodha)园林僻静空旷，适合释迦族之英杰（Sakka，指佛陀），便在那里建造了新的住处。

---

๕๕.

55.

---

ปจฺจุคฺคนฺตฺวา สุรภิกุสุมากิณฺณญฺชลิห’ญฺชเสอาคจฺฉนฺตํ สุมหกิย ชินํ ราชิทฺธิยา’ลงฺกเต,เกตุคฺคาเห ทหรทหเร กตฺวา กุมาเร ปุเรราชา’มจฺจา ปรมรุจิรํ อาราม โมตารยุํ;

()

国王与大臣们手捧芬芳花朵，合掌于道，迎接以盛大王者威仪庄严而来的胜者。他们让年幼的王子们在前方手持旗帜，而后将世尊迎入那极其美丽的园林。

---

๕๖.

56.

---

ปลฺลงฺเกโน’ทยคิริสิเร จนฺโท’ว ตาราวุโตนานาขิณาสวปริวุโต ปญฺญตฺตพุทฺธาสเน,อาสิโน’ยํ มนกุมุทุนึ สกฺยานมุนฺนิทฺทยํนิสฺโสโก โส มุนิ ปริหริ โสกนฺธการํ ปิตุ;

()

他结跏趺坐于为佛所设之座，犹如月亮在日出山顶为众星围绕，亦为众漏尽者所围绕。这位无忧的牟尼坐着，令释迦族人的心莲绽放，并驱散了父亲心中的忧愁黑暗。

---

๕๗.

57.

---

สิทฺธตฺโถ’ยํ ปรมทหโร อมฺเหหิ วุทฺธา มยํชามาตา’ยํภวติ ตนุโช นตฺตานุโช โน อิติ,มานตฺถทฺธา ทหรทหเร สกฺยา กุมาเร’พฺรวุํตุมฺเหคนฺตฺวา ปณมถ ชินํ โว ปิฏฺฐิตาโหมฺै โน;

()

释迦族人心怀傲慢，说道：“此悉达多尚且年幼，我等皆为长辈。他是我等之女婿、儿子、孙子、弟弟。”他们傲慢地对年轻的释迦族王子们说：“你们去礼敬胜者，我们站在你们后面。”

---

๕๘.

58.

---

อาวชฺเชตฺวา สกลปริสํ ญตฺวา ตทชฺฌาสยํมานุมฺมตฺตา วิภวมทิรามตฺตา อิเม ขตฺติยา,มุทฺธาพทฺธญฺชลิกิสลยา ยสฺมา นวนฺทนฺติ มํวนฺทาเปตุํ อลมิติ ตโต ฌานํ สมาปชฺชิย;

()

佛陀观察了整个会众，了知他们的心意。这些刹帝利因我慢而狂，为财富之酒所醉。因他们未曾举起嫩芽般的合掌置于头顶礼敬于我，佛陀心想：“应让他们行礼敬。”于是便进入禅定。

---

๕๙.

59.

---

ปตฺตา’ภิญฺโญ นิชปทรโชรํสิหิ สญฺจุมฺพิเตเตสํ จูฬามณิคิริสิเร สมฺพุทฺธสุโร ลสํ,สํทสฺเสนฺโต ยมกมสมํ มานนฺธการํ หรํโพธาเปสิ วทนกมเล คณฺฑมฺพมูเล ยถา;

()

已证得神通的佛陀，犹如太阳般在他们顶髻宝冠之上闪耀，其足尘之光触及彼等。他示现了无与伦比的双神变，驱散了慢心之黑暗，令他们觉悟，犹如在健杜（Gaṇḍa）芒果树下，于佛陀莲华般的面前一般。

---

๖๐.

60.

---

ทิสฺวา สุทฺโธทนนรวโร ตํ ปาฏิหีรํ วรํปาทมฺโภเช ปณมิ สิรสา อานนฺทภาโรนโต,จกฺกงฺกาลงฺกตปทรโช สมฺผุฏฺฐมุทฺธาญฺชลิราชญฺญานํ กมลกลิกาสณฺฑสฺสิรึ วฺยากรุํ;

()

净饭王见此殊胜神变，满心喜悦，俯身以头顶礼佛陀莲足。佛陀标有轮相之足尘触及其头顶，而诸王族之合掌犹如莲苞之丛，彰显其族之荣耀。

---

๖๑.

61.

---

สญฺฌาเมฆาวลิปริวุโต สุโรริว’ตฺถาจลํขมฺหา ภทฺทาสนมวตรี โสวณฺณวณฺโณ ชิโน,สุพภุชิญฺเฉ นยนพริหี เกฬายนํ โปกฺขร-วสฺสํ วสฺสิ นิชนขรุจึ เตสํ สมาเช สติ;

()

金色的胜者从空中降临吉祥宝座，犹如太阳被暮云围绕，落于西山。当他在彼等会众中时，他嬉戏般地，从其秀眉、孔雀般的眼睛与指甲的光辉中，降下了莲花之雨。

---

๖๒.

62.

---

สุตฺวา วุตฺตํ ปุริมจริตํ เวสฺสนฺตราขฺยํ ตโตปกฺกนฺตานํ ผุสิย สิรสา ตปฺปาทจูฬามณึ,ภนฺเต ภิกฺขํ สุคตปมุโข สงฺโฆธิวาเสตุ โนอิจฺเจ’โกปิ ปฐมทิวเส นากาสิ อชฺเฌสนํ;

()

他们听闻了名为韦桑达拉的过去生平事迹，而后离去，临行前以头顶礼佛陀之足。然而，在第一天，竟无一人发出邀请：“尊者，愿善逝与僧团能接受我等之食物供养。”

---

๖๓.

63.

---

นานาขีณาสวปริวุโต โลกานุกมฺปาปโรโลกาธิโส ทุติยทิวเส อาจิณฺณกปฺปารหํ,สมฺพุทฺธานํ กปิลนคเร ปาโต’ว ลขฺยากเรหีนุกฺกฏฺฐํ กุลมวิชหํ ปิณฺฑาย สมฺปาวิสิ;

()

为众漏尽者所围绕，世间之主怀怜悯心，于第二日清晨，在吉祥的迦毗罗城，依诸佛之惯例，不分贵贱之家，为乞食而入城。

---

๖๔.

64.

---

อาหิณฺฑตฺตํ ตหิมนุฆรํ ปิณฺฑาย สนฺตินฺทฺริยํสตฺถารํ ตํ นิรุปมสิรึ ฉพฺพณฺณรํสุชฺชลํ,ปาสาทฏฺฐา’นิมิสนยนมฺโภเชหิ สมฺปูชยุํอุคฺฆาเฏตฺวา หริมณิมยํ ชาลาวลึ นาครา;

()

城中之人开启翡翠窗格，从宫殿中以不眨的莲花般眼睛，敬仰着那位光辉无比、六色光芒四射的导师，他正诸根寂静，挨家挨户为乞食而行。

---

๖๕.

65.

---

โอหาเรตฺวา กุสุมสุรภีสงฺขารสมฺภาวิเตเกเส มสฺสุํ รชนมลินํ กาสาววตฺถํ ขรํ,อจฺฉาเทตฺวา กปณปุริโส’ว’ยฺโย คเหตฺวา สีฬาปตฺตํ ปตฺโต กปิลนครํ ปกิณฺฑาย อาหิณฺฑติ;

()

尊者弃却以香花熏染之发须，披上染尘粗糙之袈裟，犹如贫士，手持石钵，抵达迦毗罗城，为乞食而行。

---

๖๖.

66.

---

วุตฺตนฺตํ ตํ สวณกฏุกํ สุตฺวาน พิมฺพาธราพิมฺพาเทวี มรกตสิฬาชาลนฺตรา วิถิยํ,อาหิณฺฑนฺตํ ปริวุตคณํ มตฺเตภคามึ ชิตํโอโลเกนฺตี นยนมณิเก อสฺสูหิ สมฺปูรยิ;

()

闻此逆耳之事，唇如频婆果的频婆妃，从翡翠石窗内，凝视着那为大众围绕、步态如雄象的胜者在街上行走，泪水充满了她宝石般的双眼。

---

๖๗.

67.

---

จุมฺพนฺติ สาตนุชรตนํ ตนฺทสฺสนพฺยาวฏา’-สิตฺยา’นุพฺยญฺชนวิลสิตํ พฺยามปฺปภาลงฺกตํ,รูปํ รูปสฺสิริ นิรุปมํ สงฺคายิ คาถฏฺฐกํสํวณฺเณตฺวา จรณตลโต ยาว’สฺส อุณฺหิสโต;

()

她亲吻着自己如宝珠般的儿子，忙于瞻仰那以八十随形好庄严、一寻光围绕、形相无与伦比的世尊。她从其足底赞叹至顶髻，唱诵了八首偈颂。

---

๖๘.

68.

---

อีสํ กาลํ อลสคมนํ สา กาลหํโสปกริโอโรเปนฺติ อภินวกุจนฺทา’ติภาราตุรา,คนฺตฺวา สีฆํ ขฬิตวจตา ปุตฺโต มหาราช เตปิณฺฑาย’สฺมึ จรติ นคเร ราชานมิจฺจพฺรุวิ;

()

她步态稍缓，犹如黑天鹅，因新月般的双乳沉重而疲惫。她疾步前去，言语仓促地对国王说：“大王，您的儿子正在此城中乞食。”

---

๖๙.

69.

---

ราชา เสนาปริวุตสโม เตโชนุภาวาทินาตํ สุตฺวาํ’เส สุขุมวสนํ กตฺวา นวํสาฏกํ,อจฺฉาเทตฺวา นิหิตมกุโฏ นิกฺขิตฺตขคฺโค ภุสํลชฺชาปนฺโน ตุวฏตุวฏํ คนฺตฺวา ตทคฺเค ฐิโต;

()

国王威德显赫，堪比大军环绕。闻此言后，他整好肩上柔软的新衣，卸下王冠，放下宝剑，深感羞愧，急忙赶去，立于世尊面前。

---

๗๐.

70.

---

โกฏฺฐคารานฺย’ปิ ปิตุกุเล ริตฺตานิ กิมฺมญฺญสิกสฺมา ลชฺชาปยสิ ปิตรํ ตฺวํ ภานุวํสุพฺภโว,ภนฺเต ตุยฺหํ ปกริวุตวสีสงฺฆสฺสิ’โต โภชนํมา กปิณฺฑายา’จริ อนุทินํ ทชฺเชยฺย มิจฺจพฺรุวิ;

()

“你难道认为你父家的仓库是空的吗？你这日种之后裔，为何要让父亲蒙羞？尊者，我可日日供养您及所随之僧团，请勿再行乞了。”他如是说。

---

๗๑.

71.

---

ตุยฺหํ วํโส อนริยปโท อาทิจฺจวํโส สิยามยฺหํ วํโส สทริยปโท สมฺพุทฺธวํโส สิยา,อสฺมึวํเส อนุวิจรณํ ปิณฺฑตฺถ มนฺวาลยํจาริตฺตํ โภปุริมสุคตา’จิณฺณนฺติ กวตฺวา ชิโน;

()

胜者说：“大王，汝之族系为日种，非圣者之道；我之族系为佛种，乃圣者之道。于此族系中，为乞食而游行，不依赖于家，乃是过去诸善逝所行之传统。”

---

๗๒.

72.

---

อุตฺติฏฺฐาทึ อวทิ กสุคมํ คาถํ ฐิโต วีถิยํโสตาปนฺโต’วนิปติ ภวี โสตาวธาเนน โส,คาถาธมฺมํ สุณิย มธุรํ ธมฺมํจเร’ตฺยา’ทิกํปตฺโต มคฺคํ ทุติยมวีรํ ธมฺมานุธมฺมํ จรํ;

()

他站在街上，说了“奋起”等易解的偈颂。那位国王专心聆听，即成入流者。听闻“依法而行”等甜美的法偈后，他随法行法，证得第二道果，成为无畏者。

---

๗๓.

73.

---

สุตฺวา ราชา จริยมปรํ โย ธมฺมปาลวฺหยํปตฺโต มคฺคํ ตติยมขิลํ กามาลยํ จาลยํ,เสตจฺฉตฺตุ’ลฺลสิตสยเน’นุฏฺฐานเสยฺยุ’ปโคสงฺขารานํ วิสทมติยา โย ลกฺขณํ สมฺมสิ;

()

国王听闻了名为法护的另一本生故事后，彻底动摇了所有欲乐之巢，证得了第三道果。他于白伞映饰之卧榻上，行不放逸卧，以清明之智，思择诸行之相。

---

๗๔.

74.

---

วิทฺธํเสตฺวา นมุวิปริสํ สํเกลสมาราทิกํสุโร รมฺหาวนมิว’สินา โส อคฺคมคฺคาสินา,ตุฏฺโฐ มคฺคปฺผลสุขสุธาปาเนน เวริสเมปญฺจกฺขนฺเธ วิชย มลฺภี นิพฺพานรชฺชสฺสิรึ;

()

彼以最上道之剑，摧毁魔罗之眷属及诸烦恼等，犹如勇士以利剑摧毁茂密森林。彼饮道果之乐的甘露而心生满足，战胜五蕴之敌，获得涅槃王国之荣耀。

---

๗๕.

75.

---

อาโรเปตฺวา อุปริภวนํ ปตฺตํ คเหตฺวา ตโตราชา สงฺฆํ สุคตปมุขํ ขชฺเชน โภชฺเชน จ,สนฺตปฺเปตฺวา ปุน สปริโส นีเจ นิสชฺชาสเนสารานียํ กถยมวสิ สมฺโมทนียํ กถํ;

()

国王将钵带上楼阁，随后以嚼食与啖食，供养以善逝(Sugata)为首的僧团，使其满足。之后，国王与眷属坐于低座，宣说有益且令人欢喜之言。

---

๗๖.

76.

---

อิตฺถาคารํ หทยสรสิมชฺเฌ นิมุคฺคตฺถน-หํสํ ทินานนสรสิชํ โสเก’ณตาเปนิว,พุทฺธํ พทฺธญฺชลิหรสิโรกุมฺเภหิ สมฺปูชยีตํ วาตพฺภาหตหริลตาลีลํ ชคาโม’นตํ;

()

宫女们，其心如莲池，沉浸着天鹅般的乳房；其面如白昼之莲，因悲伤热恼而枯萎。她们俯身前行，姿态犹如被风吹拂的青藤，将合掌置于宝瓶般的头顶，以此礼敬佛陀。

---

๗๗.

77.

---

อนฺโตคพฺเภ นยนสลลํ สมปุญฺฉมานา ชินํพิมฺพาเทวี สปริชนตาวฺยาปาริตา วนฺทิตุํ,อปฺปตฺวา เม ยทิคุณธนํ อตฺถ’ยฺยปุตฺโต สยํตํ กมํ ทฏฺฐุํ นนุปวิสตี’ตฺเว’วํ วทนฺตี ฐิตา;

()

内室之中，频婆提毗(Bimbādevī)擦拭着泪水，其侍从正忙于礼敬胜者。她站立一旁言道：“若我尚有功德之财，王子(Ayyaputta)自会前来见我。彼为何不入内见我？”

---

๗๘.

78.

---

รญฺญา สทฺธึ ปุริสนิสโห ตายินฺทิรามนฺทิรํอนฺโตคพฺภํ มณิคณปหาภินฺนนฺธการํสทา,อาทาย’คฺคํ ยติปติยุคํ ปตฺวา’จฺฉิ ภทฺทาสเนปญฺญตฺเต โส’ทยคิริสิเร พาลํสุมาลี ยถา;

()

人中之雄与国王一同进入内室，其室犹如帝释天(Inda)之殿，恒为众宝之光所破除黑暗。彼带领两位上首弟子，安坐于备妥之吉祥座上，犹如初升之日轮在于乌达耶山(Udayagiri)顶。

---

๗๙.

79.

---

ทิสฺวา ปีนตฺถนภรนตา สา ราชธีตา ชินํปตฺวา มาลา กนกรตนาลงฺการหีนา ลหุํ,หํสิมญฺเญ สรสิชวนํ ปาเท ยถาชฺฌาสยํสญฺจุมฺพนฺตี ปณมิ สิรสา อาทายโคปฺผทฺวยํ;

()

彼王女见到胜者，因丰乳之重而俯身。她迅速上前，除去花鬘与金宝饰物，犹如天鹅趋向莲林。她随心所欲地亲吻佛足，双手捧起双踝，以头顶礼。

---

๘๐.

80.

---

ปาสาท’นฺโตวรกสรสิ ธมฺมิลฺลเสวาลเกโอมุชฺชนฺตี นิชภุชลตาลีลาตรงฺคากุเล,นาถสฺส’งฺฆีตลนขสิขากนฺติปฺปพนฺธามฺภสิลทฺธสฺสาสา จิรวิรหชํ ตาปํ วิโนเทสิ สา;

()

她将如青苔的发髻，浸于导师足底指甲尖光芒相续而成之水中；其藤蔓般的手臂嬉戏其中，犹如泛起涟漪。于此宫内之胜莲池中，她获得慰藉，消除了久别所生之热恼。

---

๘๑.

81.

---

สุตฺวา เนสา กนกรตนา’สํธารณํ ธารณํกาสาวานํ ตวหิริธนา’วิสฺสชฺชนํ สชฺชนํ,นา’ชฺฌาจาเร อนภิรมณํ อุจฺจาสเน จา’สเนราชา’โวจ ตฺวมนุกุรุเต สฺเนโหทยา’โหทยา;

()

国王听闻她不佩戴金宝，身着袈裟，不舍惭愧之财而成善人，不乐于邪行，不坐于高座。国王言道：“汝因爱慕之情而效仿于彼。”

---

๘๒.

82.

---

สุตฺวา ตสฺสานิรวธิคุณาธาราย’นูนํ คุณํอาวีกตฺวา’คมิ ภวปฏิจฺฉนฺนาปทานํ ชิโน,เนตฺวา เคหปฺปวิสนกรคฺคาหา’ภิเสกุสฺสเวสํวตฺตนฺเต ทุติยทิวเส นนฺทาขฺยราชตฺรชํ;

()

胜者听闻她无尽功德之所依的圆满功德，便开示了为轮回所覆盖的本生事迹。于第二日，当名为难陀(Nanda)的王子正举行入家、执手与灌顶庆典之时，胜者引领他而去。

---

๘๓.

83.

---

คจฺฉนฺโต’ปี สห ภควตา โส ปญฺจกลฺยาณิยาสีฆํ ชาลํ วิวริย ถิยา วีถึ วิโลเกนฺติยา,ภงฺคาปางฺคายตภุชลตาสงฺกฑฺฒิตพฺภนฺตโรปตฺตํ ภนฺเต หรถ วจนํ ภตฺยา น ตํ วฺยากริ;

()

彼难陀虽与世尊同行，然心系其五妙姝。彼女子迅速打开窗户，向街上张望。难陀之心为其一瞥之眼角与藤蔓般之长臂所牵引，然彼终未向世尊言：“尊者，请收回此钵。”

---

๘๔.

84.

---

ปพฺพาเชตฺวา วิสยมทิรามตฺตาย ตสฺสา คีรํสุตฺวา นนฺทาปหนหทยํ นนฺทํ นรินฺทตฺรชํ,อิจฺฉาเปตฺวา กกุฏจรณิทิพฺพจฺฉราลิงฺคเนญาเยนา’นุตฺตรสุขมหารชฺเช ปติฏฺฐาปยี;

()

世尊令难陀(Nanda)王子出家，彼王子之心因听闻其妻如五欲之酒般醉人之言语而被夺。世尊令其生起拥抱鸡足天女之欲，复以善巧方便，将其安立于无上安乐之大王国中。

---

๘๕.

85.

---

พิมฺพาเทวิ สุขปริภตํ กีฬาปรํ ราหุลํอาลิงฺคิตฺวา ตนุชรตนํ สา สตฺตเม วาสเร,อุคฺฆเฏตฺวา รตนขจิตํ ชาลํ วิมาโนทเรอาคจฺฉนฺตํ ปุริสติสภํ นิชฺฌายมานา ฐิตา;

()

于第七日，频婆提毗(Bimbādevī)拥抱着她那娇养爱嬉戏的珍宝之子罗睺罗(Rāhula)。她于宫殿内打开镶宝之窗，伫立凝视着前来之人中之雄。

---

๘๖.

86.

---

นานากูฏาจลวลยิโต เทวินฺทจาปากุโลอาคจฺฉนฺโต กนกสิขรีราชาก ยถา ชงฺคโม,ตตา ขีณาสวปริวุโต ชพฺพณฺณภานุชฺชโลเอโส ตุยฺหํ นรหริก ปิตา อิจฺจากห ปกสฺสาหิ นํ;

()

“孩子，彼前来者，犹如一座移动之金山王，为群峰所环绕，为帝释天之弓所庄严。彼为诸漏尽者所围绕，焕发六色光芒。此乃汝之人中之狮父亲，去向他索取吧。”她如是说。

---

๘๗.

87.

---

เอตสฺสา’สุํ วิวิธนิธโย ปุญฺญานุภาวุฏฺฐิตานาหํช กปกสฺสาม’ภิคมนโต ปฏฺฐาย เตโขนิธี,ภูสาเปตฺวา ตนุชรตนํ สา สตฺตวสฺสายุกํยาจสฺสู’ติ ปหิณิ ปิตุโน ญตฺตํ ธนํ เปตฺติกํ;

()

“彼有福德威力所生之种种宝藏，然自彼离去后，我未曾见此等宝藏。”她为七岁之珍宝之子著上盛装，派遣他道：“去向你父亲索要那份祖传的财富吧。”

---

๘๘.

88.

---

อุปฺปาเทตฺวา ปิตริ พลวํ เปมํ ชเลวุ’ปฺปลํปุตฺโตตฺยา’หํ ตฺวมสิชนโก ฉายา’ปิ เตเม สุขา,อฒาเส’วํ ลปิตวจโน วุฏฺฐาย ภทฺทาสนาภุตฺตาหาโรก ปริวุตวสิ คนฺตุํ ชิโนจา’รภี;

()

罗睺罗于其父心中生起强烈之爱，犹如水中之莲。他言道：“我是您的儿子，您是我的父亲，您的影子也令我安乐。”他如是说后，胜者用餐已毕，从吉祥座上起身，与随从开始离去。

---

๘๙.

89.

---

ทายชฺชํ เม สมณ ททตํ อตฺโถธเนนา’ติ เมยาจํ ยาจํ ชินมนุวชํ สารงฺคราชกฺกมํ,สีหจฺฉาโปริว ภควโต ทฬฺหํ สุรตฺตงฺคุลี-มาลายาลงฺกริ ภุชลตํ โภคินฺทโภคายตํ;

()

“沙门，请赐予我遗产！我需要此财富！”他如此再三恳求，追随胜者，犹如幼狮追随步态威严之狮王。他以坚实红润之指鬘，缠绕庄严世尊那如龙王之身般修长的手臂。

---

๙๐.

90.

---

สํยาจนฺนํ วิภว กมนุคํก วฏฺฏานุคํ ราหุลํปพฺพาเชตฺวา’ริยธนนิธึเทมีติ จินฺตาปโร,ปตฺวา’รามํ อชหิตสุโต สทฺธมฺมราชา อิมํปพฺพาเชหิ’ตฺย’วทิ สุมุขํ ตฺวํ ธมฺมเสนาปติ;

()

佛陀心想：“罗睺罗(Rāhula)正恳求追随轮回之世俗财富，我当令其出家，赐予圣财之宝藏。”正法之王未舍其子，抵达园林后，对法将舍利弗(Dhammasenāpati Sāriputta)言：“你且为彼剃度。”

---

๙๑.

91.

---

เฉตฺวา นีลุปฺปลทลมุทุํ จูฬากลาปํ มหา-โมคฺคลฺลาโน กวสิ อภินวํ กาสาวมจฺฉาทยี,ตสฺโส’วาทํ อกริ ธุตวา เถโร มหากสฺสโปปพฺพาเชสิ ตนุชรตนํ ตํ สาริปุตฺโต วสิ;

()

大目犍连(Mahā-Moggallāna)为彼剪去如青莲花瓣般柔软之顶髻，舍利弗(Sāriputta)令其披上新袈裟，并作为戒师使其出家。头陀行者大迦叶(Mahākassapa)长老则为彼珍宝之子说教诫。

---

๙๒.

92.

---

สิกฺขากาโม อปรสมเย เถโร มหาราหุโล-วาทํ สุตฺวา’ธิกตรคุณํ สมฺปาปุณี ราหุโล,สุตฺวา กสุตฺตํ ปุน ตทิตรํ สิกฺขาครูนํ ครุ-ฏฺฐานํ ปตฺโต ติภวมตริ ปตฺวา’คฺคมคฺคปฺผลํ;

ก ()

其后，罗睺罗(Rāhula)长老乐于学习，听闻教诫后，获得更胜功德。复听闻《芒果林教诫罗睺罗经》及其他教诫，于乐学者中得最上之位，证得最上道果，超越三有。

---

๙๓.

93.

---

ตสฺมึ สุทฺโธทนนรวโร ปพฺพชฺชิเต นตฺตริอชฺโฌคาฬฺโห รวิกุลธโชนิสฺสีมโสกณฺณเว,ทินฺโน’กาสํ กมปิตนยํ มาตาปิตูหา’ยตึปพฺพาเชยฺยุํ อลมิติวรํ สํยาจิ โวสาวกา;

()

当其孙出家时，人主净饭王(Suddhodana)，彼日族之旗帜，沉入无边悲伤之海。彼向世尊乞求一愿：“愿未来诸子，须得父母应允，方可出家。”

---

๙๔.

94.

---

รญฺโญ ทตฺวา วรมติ วรํ ภุตฺตาสโน อาสนา-วุฏฺฐาย’นฺโตภวนวนโต นิกฺขมฺม มนฺทานิลํ,รุกฺขจฺฉายาวิรฬสรสีตีรํ วิเวกกฺขมํสีตํ สิตพฺพนมวสรี ฉทฺทนฺตทนฺตี’วโส;

()

具胜慧之世尊应允国王所请之愿。用餐毕，从座起，走出宫殿园林，迎着微风，进入清凉之尸陀林(Sītavana)。其地湖畔树影稀疏，适于独处，世尊之行，犹如六牙象王。

---

๙๕.

95.

---

ตสฺมึกาเล คหปติกุเล ชาโต มหาเสฏฺฐิปิปตฺโต ราชคฺคหปุรวรํ สทฺโธ สุทตฺตาภิโธ,พุทฺโธก หุตฺวา ยมธิวสเต’ตฺย’สฺโสสิ สุทฺโธทนีปจฺจูสสฺมึ อมรวิวฏทฺวาเรน ตตฺรา’คมา;

()

彼时，有一位生于长者家之大富长者，名为善施(Sudatta)，具足信心。彼抵达殊胜之王舍城(Rājagaha)，听闻净饭王之子已成佛陀，正住于彼处。遂于拂晓时分，经由敞开之天门，来到佛所。

---

๙๖.

96.

---

อปฺเปตฺวา’งกฺฆีรตนผลเก ขิตฺตญฺชลีมญฺชรึภตฺยาจูฬารชตกลสํ จิตฺตปฺปสาทาวหนํ,ธมฺมํ สุตฺวา ปฐมทิวเส ลทฺธาทิมคฺคปฺผโลทานํ ทตฺวา สุคตปมุเข สงฺเฆ สุทตฺโตธนี;

()

将花束般的合掌置于宝足之下，以虔诚之心，头顶银瓶，带来心的澄净。初日闻法即证初果，富有的善施(Sudatta)向以善逝为首的僧团行了布施。

---

๙๗.

97.

---

ภนฺเต ลกฺขีกมกลมลกา สงฺกาสมตฺถาย โนอิทฺธํ ผขีตํ สุชนภชิตํ สาวตฺถิสงฺขํ ปุรํ,ธมฺมสฺสามิ วชตุ กรุณาฉายาสกหาโย ลหุํลทฺธสฺสาโส สวิสยมคาเอวํ กตชฺเฌสโน;

()

世尊！名为舍卫城(Sāvatthī)的城市，繁荣昌盛，为善人所亲近，吉祥且无垢如莲花。法主啊，请您迅速前来，以慈悲为荫，为我等消除疑虑。如此请求后，他获得安慰，返回了自己的地方。

---

๙๘.

98.

---

พุทฺธตฺถํ โส คหปติ มหามคฺเค สมคฺเค ทิวา-รตฺติฏฺฐานปฺปภุติสุภเค ปจฺเจกลกฺขํ ธนํ,วิสฺสชฺเชตฺวา ปจุรวิภโว ทฏฺฐพฺพสาเรปุเรกาโรเปสิ อมรภวนากาเรก วิหาเร วเร;

()

那位财富丰厚的长者，为了佛陀，在宽阔的大道上，于昼夜皆宜的吉祥之地，花费了数百万财富，在这座值得一见的精华城市（舍卫城）中，建造了一座如天宫般殊胜的精舍。

---

๙๙.

99.

---

โกฏีห’ฏฺฐารสหี อสมํ ภูมึ กิณิตฺวา สมํโกฏีห’ฏฺฐารสหิ ปจุรํ มาเปตฺว เสนาสนํ,โกฏีห’ฏฺฐารสหิ ปรมํ อารามปูชามหํสชฺเชตฺวา โส คหปติ นวํกมฺมํ สุนิฏฺฐาปยิ;

()

十八俱胝铺金购土地，十八俱胝广造诸房舍，十八俱胝庄严献园祭，彼长者善成此新建业。

---

๑๐๐.

100.

---

เอวํ เชตวนํ วิหารปวรํ การาปยิตฺวา มหา-วีรสฺสา’คมนาย ทูตปุริเส เปเสสิ เสฏฺฐิสฺสโร,เตสํ สีสหรญฺชลิหิ มหิโต สุตฺวาน ตํ สาสนํสมฺพุทฺโธ ชลิติทฺธิมา สปริโส ราชคฺคหา นิกฺขมิ;

()

如此，那位大长者建造了殊胜的祇陀林精舍，并派遣使者去迎接大雄的到来。正自觉者听闻此讯息，接受了他们头顶合掌的礼敬，随后以炽盛的神通力，率领眷属从王舍城(Rājagaha)出发。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวิชน หทยานนฺททาน นิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกก นิทาเน ภควโต ปกิณฺณก จริตปฺปวตฺติ ปริทีโป โสฬสโม สคฺโค.

在名为智喜(Medhānanda)的行者所撰、能为一切诗人带来心中欢喜之源的《胜者种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)之近事记中，此为阐明世尊杂行事迹的第十六品。

---

๑.

1.

---

สตฺถุ เชตวนนามมินฺทิรา-ราม โมตรณมงฺคลุสฺสเว,รามลกฺขณภคี (รโถทฺธตา)เสฏฺฐิปุตฺตปมุขา สุมณฺฑิตา;

()

在世尊进入名为祇陀林(Jetavana)的殿堂园林的吉祥庆典上，以长者子为首的众人，装饰华丽，仪态庄严。

---

๒.

2.

---

ปญฺจมตฺตสตมาณวา นวาปญฺจวณฺณธชภาสุร’ญฺชลี,ปญฺจขาณสิริยุ’ชฺชลา’ภวุํปญฺจมารชินราชิโน ปุเร;

()

五百名新来的年轻男子，手持五色幡幢，合掌光辉。他们如同五蕴之光辉般闪耀，站立于战胜五魔的胜者之王面前。

---

๓.

3.

---

เหมกุมฺภกุจกุมฺภวิพฺภมาเสฐิธีตุปมุขา กุมาริกา,ปุณฺณกุมฺภสตนิพฺภร’ญฺชลีตสฺส สตฺถุ ปุรโต ตโต ภวุํ;

()

以长者女为首的少女们，胸如金瓶，仪态娇媚。她们手捧百只满瓶，合掌致敬，站立于那位导师面前。

---

๔.

4.

---

เสฏฺฐิปาทปริจาริกาสขีมนฺถรา’วชิตหํสเธนุโย,ปญฺจมตฺตสตนาริโย’ภวุํปจฺฉโต คหิตปุณฺณปาติโย;

()

以长者侍女朋友曼陀罗为首，五百女子步态胜天鹅，手持满钵，跟在后面。

---

๕.

5.

---

เสตวตฺถสุนิวตฺถปารุโตปญฺจเสฏฺฐิสตมตฺตเสวิโต,โลกนายก มนาถปิณฺฑิโกเสฏฺฐิ ปีติเอริโต ตมนฺวคา;

()

给孤独(Anāthapiṇḍika)长者，身着洁白衣裳，在约五百名长者的簇拥下，被喜悦所激励，跟随于世间导师之后。

---

๖.

6.

---

นีลปีตปภูตีหิ มารชีเทหรํสิวิสเรหิ โชตยํ,อญฺชสํ สหจราจรํ ภุวิชงฺคโม กนกภูธโรริว;

()

战胜魔罗者以青黄等色身光束照耀世间，如移动的金山行走于大地，光照动与不动的一切。

---

๗.

7.

---

มคฺคเทสกชนสฺส ปิฏฺฐิโตภิกฺขุสงฺฆปริวาริโต ยหึ,เชตนามวนโมตรี ตหึโลกโลจนนิปียมานโก;

()

随后，指路者为比丘僧团所围绕，进入名为祇陀林(Jetavana)的园林，为世人所瞻仰。

---

๘.

8.

---

ปุจฺฉิตสฺส ปฏิปชฺชนกฺกมํตาย เชตวนปุชนาย โส,เทหิ พุทฺธปมุเข ตโปวนํภิกฺขุสงฺฆวิสเย’ติ ปพฺรุวิ;

()

当他（给孤独）询问关于供养祇陀林的程序时，彼（佛陀）说：“请将此苦行林布施给以佛陀为首的比丘僧团。”

---

๙.

9.

---

ทมฺมิ พุทฺธปมุเข ตโปวนํภิกฺขุสงฺฆวิสเย’ติ ภินฺทิย’พฺยปฺปถํ ถิรมนาถปิณฺฑิโกเสฏฺฐิ โธตกรปงฺกโชก สทา;

()

“我将这苦行林布施给以佛陀为首的比丘僧团。”如此说着，心意坚定的给孤独(Anāthapiṇḍika)长者打破了障碍，他的双手恒如清净的莲花。

---

๑๐.

10.

---

ชาลลกฺขณวิจิตฺรโกมฬ-ปาณิปลฺลวตเลสุ สตฺถุโต,ทกฺขิโณทกมทาสิ กญฺจน-กุณฺฑิกาย สุรภิปฺปวาสิตํ;

()

导师手掌柔嫩，具网缦相，长者以金瓶倾泻芬芳水，行献净水礼于其掌中。

---

๑๑.

11.

---

สิตมุณฺหมนิลาตปํ ปฏิ-หนฺติ ฑํสมกเส สิรึสเป,สฺวา’นุโมทนมกา ชิโน ปฏิ-คฺคยฺห เชตวนเมวมาทินา;

()

“此能防冷热，风阳与蚊虻，以及诸蛇蝎。”胜者接受祇陀林后，以此等语作随喜。

---

๑๒.

12.

---

โส สุทตฺตวิสุโต สมาปยิวตฺรภูปมปภูวิภูสโณ,เสฏฺฐิ เชตวนปูชนามหํจตฺตโกฏิธนสญฺจโย สทา;

()

彼长者善施名远扬，身饰庄严如君王，圆满祇园供养祭，常舍四俱胝财藏。

---

๑๓.

13.

---

อินฺทิราย สุรมนฺทิโรปมาจนฺทนาครุสุคนฺธพนฺธุรา,ตตฺร คนฺธกุฏิ ภาติ เมทินี-สุนฺทริสิรสิ เสขโร ยถา;

()

彼处香室犹如天神殿，旃檀沉香气味芬芳，其光辉耀眼，犹如大地佳人头顶之冠。

---

๑๔.

14.

---

ตาย คนฺธกุฏิยา’ธิโรหิณีธมฺมราชจรณินฺทิรา’ธรา,สคฺคโมกฺขภวนปฺปเวสนิ-สฺเสณิปทฺธติริวา’ติ โนมติ;

()

那香室(gandhakuṭi)的阶梯，承载着法王莲花般的双足，犹如通往天界与解脱之城的阶梯，令人无比敬仰。

---

๑๕.

15.

---

ตพฺพิหารปริโต สุธามณิ-พทฺธมาวรณจกฺก มาหเร,สตฺถุ กิตฺติสิริขีรสาครุ-ตตุงฺควีจิวลยสฺสิรึ สทา;

()

围绕那精舍的纯净宝珠围栏，恒常展现出导师令名乳海中，高耸波涛般的辉煌。

---

๑๖.

16.

---

ตพฺพิหารปริเวณโมสธิ-ตารกาธวลวาฬุกากุลํ,วฺยากโรติ ชินกุนฺทพนฺธุโนสงฺคเมน สรทมฺพรสฺสิรึ;

()

那精舍的庭院，遍布着如药草星般洁白的沙子，与胜者（佛陀）的会遇，彰显出秋日天空般的庄严。

---

๑๗.

17.

---

ตตฺถรตฺตมณิเกตุสํหตี-รํสิภินฺนติมิรมฺพเร น กึ,โกวิเทหิ รวิจนฺท ตารกาโชติริงฺคนนิภา’ติ วุจฺจเร;

()

在那里，红宝石旗帜的光芒刺破黑暗的天空，智者言，日月星辰的光芒与之相比，不过萤火之微光。

---

๑๘.

18.

---

ภาติ ผุลฺลวนราชิลกฺขิยารตฺตกมฺพลมิวา’หิสนฺถตํ,จจฺจรํ จรณสมฺปฏิจฺฉเนสตฺถุโน กุสุมเรณุ นิพฺภรํ;

()

繁花盛开的林地，其景象辉煌，犹如铺展开的红色毛毯；导师足迹所至的庭院，遍布花粉。

---

๑๙.

19.

---

ภิงฺคปนฺติมณิตนฺตุสิพฺพิตํมนฺทมารุตถรุสฺสิตํ ตหึ,ปุปฺผเรณุปฏลพฺพิตาน มา-ภาติสตฺถุ’ปริ วาริตาตปํ;

()

蜂群如宝石线般穿梭，微风轻拂，花粉的帷幕在导师上方闪耀，遮蔽了日光。

---

๒๐.

20.

---

ราชรุกฺขกณิการสาขิโนผุลฺลิตา ปริสมนฺตโต ตหึ,สตฺถุ ธมฺมสวเณน ทิสฺสเรจีวรานิ’ว นิวตฺถปารุตา;

()

在那里，王 अशोक树与金合欢树的枝条繁花盛开，仿佛因听闻导师之法而披上了袈裟。

---

๒๑.

21.

---

อุคฺคตา’ลิกุลธูมกชฺชลานิพฺพิกาสกลิกาสิขาวลี,จมฺปกททุมปทีปสาขิโนอุชฺชลนฺติ สตวณฺฏวตฺติกา;

()

升起的蜂群如黑烟，绽放的花蕾如火焰，瞻波(Campaka)树的枝条如同百芯的油灯般明亮。

---

๒๒.

22.

---

ฌายตํ กมธุรธมฺมภารติ-นิชฺฌเรหิ สิขริทริ ตหึ,สมฺมเวคปริโสสิตา ท’ปิกึ นวูปสมยนฺติ สาธโว;

()

在那里，禅修者的甘美法音自山洞流出，即使曾被剧烈烦恼所干涸的贤者，难道不能重获寂静吗？

---

๒๓.

23.

---

กุชิตาลิกุลโกกิลา ตหึผุลฺลิตคฺคสหการสาขิโน,ติพฺพราคจริเต’ปิ มูลเคภาวนาสุ นรมาปยนฺติ กึ;

()

在那里，盛开的芒果树枝头，蜂群与杜鹃鸟鸣叫，难道不能使耽于极重贪欲之人，亦乐于修行吗？

---

๒๔.

24.

---

ลาชปญฺจมกปุปฺผสนฺถตํตนฺตโปวนปเวสนญฺชสํ,วีตราคจรณงฺกสชฺชิตํสคฺคมคฺคมปหาสเต สทา;

()

那通往苦行林的道路，铺满了以炒米为第五的五种花，因离贪者的足迹而庄严，其光辉恒常地令天界之道黯然失色。

---

๒๕.

25.

---

นาริวามจรณาตุรา’ปิ เยสงฺคเมน วิคตงฺคณงฺคินํโลมหํสชนิเต’ว ปีติยา;

ตตฺร’โสกตรุราชิ ราชเต, ()

彼处，无忧树(asoka)行光彩夺目，纵然是为女色所恼之人，一旦与离垢者相遇，亦因生起喜悦而毛发竖立。

---

๒๖.

26.

---

กึสุกาทิกุสุเมหิ ภาสุรํตํ ตโปวน มนาลยาลยํ,เตส มุคฺคตปเตชสา ภุสํอคฺคิปชฺชลิตเมว ทิสฺสเต;

()

那无执者之居所——苦行林(tapovana)，由金苏迦(kiṃsuka)等花朵映照而辉煌；因彼等修行者所发之苦行威力，其林看似烈火熊熊燃烧。

---

๒๗.

27.

---

อุทฺธวณฺฏคฬิเตหิ ผุลฺลเส-ผาลิกากุฑุมเลหิ สาลินี,มาลกา รชตเวทิกา กวิยวิททุเมหิ ขวิตา วิราชเต;

()

银色平台般的台地，因从朝上花梗坠落、盛开的夜香树(sephālikā)花蕾而显得富丽，并由智慧树(vidaduma)所庄严而闪耀。

---

๒๘.

28.

---

ปีต จุต มกรนฺท พินฺทโวตตฺร กีรกรวิกสาริกา,กึก หรนฺติ มธุรํ รวนฺติปิมญฺชุภาณีมุนิภารติสฺสิรึ;

()

彼处，鹦鹉(kīra)、杜鹃(karavika)与八哥(sārikā)饮尽芒果(cuta)花蜜滴，其鸣也甜美，岂非夺走善语牟尼之言说庄严？

---

๒๙.

29.

---

เหมกูฏมกุเฏหิ นิชฺฌร-ภารภาสุรตโฏ’รปีวรา,ภุริภุริธรภุภุชา ตหึจุมฺพเร ชินสุต’งฺฆิปงฺกเช;

()

彼处，群山雄伟，有金为峰冠，瀑流之重使其崖岸生辉；无数山神前来亲吻佛子之莲足。

---

๓๐.

30.

---

จารุจญฺจุปุฏตุงฺคจุจุกาจกฺกวากกุจมณฺฑลา ตหึ,นีลิกากจกลาปสาลินีนีลนีรชวิโลลโลจนา;

()

彼处有女，唇形优美，乳头高耸，胸如赤麻鸭(cakkavāka)般圆润；秀发绀黑，眼波流动如青莲。

---

๓๑.

31.

---

เสณิพทฺธกลหํสเมขลา-ทามภารตฏปีนโสณินี,ภิงฺคจกฺกรตนงฺคทาวลีภงฺควีจิกณหารภาสุรา;

()

彼等腰束天鹅(kalahaṃsa)列队之饰带，丰臀宽圆如负花环之坡；臂着蜂群状之宝钏，颈戴碎浪沫之项链而闪耀。

---

๓๒.

32.

---

กณฺณิกาคฬิตกญฺชเกสร-ปิญฺชรมฺพุวิมลมฺพรา สุภา,คนฺธวาหสุขผสฺสทา สิริ-มนฺทิรา กุมุทมนฺทหาสินี;

()

彼等身着净衣，美善可爱，衣色澄净如水，染有莲蓬(kaṇṇikā)坠落之金色花蕊；其身予人风般愉悦之触，是为吉祥之殿堂，含笑恰似白莲(kumuda)绽放。

---

๓๓.

33.

---

เกสราลิรทนา สโรชินี-กามินี วิกจปงฺกชานนา,วีตสพฺพทรเถหิ เสวิตาทิพฺพโปกฺขรณิโย นเชนติกึ;

()

此等天池(dibbapokkharaṇī)，为离一切怖畏者所受用。池中莲花(saroja)可爱，盛开之莲(paṅkaja)如其面容，列列花蕊如其皓齿。此池岂不胜于一切？

---

๓๔.

34.

---

มุทฺทิกาปภุติวลฺลิเวลฺลิต-ชิณฺณจีวรกุฏีหิ ฌายตํ,ปิญฺฉาสาริตสิขณฺฑิมณฺฑลา-ขณฺฑตณฺฑวสุมณฺฑิตํ วนํ;

()

彼林由禅修者之孤邸(kuṭi)而庄严，孤邸为葡萄(muddikā)等藤蔓所缠绕；又有孔雀(sikhaṇḍin)群展开翎羽，以其曼舞点缀林间。

---

๓๕.

35.

---

สตฺถุ กสาวกสเตหิ ภาวนา-สตฺติภินฺนติมิสาติ กตฺถจิ,ทิสฺสเร นิรจกาสโต ตหึคพฺภโร’ทรสโมสรานิ’ว;

()

彼处，导师之数百名袈裟衣弟子，以修行(bhāvanā)之力破除黑暗，于某处从净空中显现，宛如自宝库腹中降临。

---

๓๖.

36.

---

กาลกา ธุตปิสงฺควาลธีมาฬเกสุ กลวิงฺกสาฬิกา,ภตฺตสิตฺถมนุภูย นิพฺภยาธมฺมราวมนุกูชเร ตหึ;

()

彼处台地(māḷaka)上，有迦陵频伽(kalaviṅka)与八哥(sāḷikā)，亦有黑鸟摇动着黄褐色尾羽。彼等饱食饭粒，无所畏惧，和着法音而鸣唱。

---

๓๗.

37.

---

วิตมจฺจุภยภนฺตโลจนํอาลวาลชลปานโทหฬํ,สตฺถุ มญฺชุสรปาสนิจฺจลํทิสฺสเต หริณมณฺฑลํ ตหึ;

()

彼处可见鹿群(hariṇa)，其眼已无死畏与游移，虽渴求饮树盆之水，却因导师之妙音所缚而静止不动。

---

๓๘.

38.

---

หตฺถเวลฺลิตลตาหิ วารณาวานราจ มณิวิชนีหิ’ว,วิชยนฺติ ภวตาปภีรุเกรุกฺขมูลคตฌายิโน ตหึ;

()

彼处，大象(vāraṇa)以鼻卷动藤蔓，猿猴(vānara)亦然，犹如挥舞宝扇，为彼等畏惧轮回之苦、于树下禅修者们扇风。

---

๓๙.

39.

---

เมฆวณฺณวนราชิราชินีกนฺทมูลผลโภชเนหิ สา,ทานปารมิรเต’ว ปีณเยภิกฺขูสงฺฆสหิตํ ตถาคตํ;

()

彼云色林行之女王，以根、茎、果为食，宛如乐于行施波罗蜜(dānapāramī)者，令如来及比丘僧伽皆得满足。

---

๔๐.

40.

---

ธมฺมมณฺฑปวิตานมุทฺธติลมฺพมานมณิพุพฺพุโลทเร,นิจฺจปชฺชลิตวิชฺชุราชิโยภนฺติ นิชฺชิตรวินฺทุตารกา;

()

法堂(dhammamaṇḍapa)之上悬有宝盖，其内垂饰摩尼宝珠，常有电光闪耀，其辉煌胜于日月星辰。

---

๔๑.

41.

---

รุกฺขโกฏรกุลาวโกทเรกุชิเตหิ สกุเณหิ ตํวนํ,เชติ สงฺขฆณวํสวลฺลกี-ราวสารสุรรงฺคภุสิรึ;

()

彼林中，鸟儿于树洞鸟巢深处鸣唱，其声胜过螺(saṅkha)、鼓(ghaṇa)、笛(vaṃsa)、琴(vallakī)之妙音，亦胜天界舞台之庄严。

---

๔๒.

42.

---

อินฺทนีลมณิโตรณิปฺปภา-ภินฺทิตพฺพติมิโรปมํ ตหึ,จนฺทจณฺฑกรมณฺฑลทฺวยํวินฺทเตว อสุรินฺทวิพฺภมํ;

()

彼处，蓝宝石(indanīlamaṇi)拱门之光辉，能破除黑暗；犹如日月双轮并出，令阿修罗王亦感迷惑。

---

๔๓.

43.

---

ขีรสาครตรงฺคปณฺฑราเนกจงฺกมนมาลกา ตหึ,ผุฏฺฐจารุจรณินฺทิรา ภุสํภนฺติ ฌานปสุตาน มสฺสเม;

()

于彼禅修者之净修处(assama)，有多处经行台地，白如乳海波涛；因被尊贵之足履踏，而大放光彩。

---

๔๔.

44.

---

ภาวนาย ปวนานิ ปาวนาเทสนาย รสนา วิภูสนา,เสวกา ทนวกา สสาวกามานยนฺตี กวิกนยํ สุขานยํ;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

林野(pavana)为修行(bhāvanā)而清净，言辞(rasanā)为说法(desanā)而庄严；侍者、施主与弟子，皆敬诗人善巧说，此说能引安乐来。

---

๔๕.

45.

---

กีจกา ตฺยนิลกูช กีจกาวาจกา ริวคณสฺส วา จกา,โมจกา นวผลสฺส โมจกาเมจกา จมณิถมฺภ เมจกา;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

翠竹(kīcakā)因风鸣响，彼竹(kīcakā)声声；或为敌军之言说(vācakā)，或为战车之轮(cakā)；芭蕉(mocakā)能出新果，令其解脱(mocakā)；其色深黑(mecakā)，犹如宝柱之深黑(mecakā)。

---

๔๖.

46.

---

กูชิตา’ลิ ภชิตา’ปรากชิตาราชิตา’ลกชิตา หิ ปูชิตา,คารวา’กรรวายเกรวาเกรวากรรวา สคารวา;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

蜂群(ali)鸣唱，为众所依，战无不胜(aparājitā)；光彩(rājitā)照耀，受人崇敬(pūjitā)；白莲(keravā)丛中传来声响，其声可敬(sagāravā)；白莲(keravā)之声，充满敬意(gāravā)。

---

๔๗.

47.

---

เกตกี กุสุมหนฺตจาตกีอมฺพเร ณุกณิกา’วลมฺพเร,วุญฺจิตา อุตุนิยามยญฺชิตารามภุมิ ปรมาภิรามภู;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

露兜树(ketakī)花开，杜鹃(cātakī)鸟鸣；微尘(aṇukaṇikā)悬于空中(ambare)；土地为时节规律所严饰，此悦意之地(rāmabhūmi)成最胜悦意处。

---

๔๘.

48.

---

ตาสทา หวิสทาน มาสทาโย สทาติย สทา กม ตํ สทา,โส ตโม ทหตโม หิ ตตฺตโมวีตโม มุหตโม หี โคตโม;

() (ยมกพนฺธนํ;

)

彼恒施无畏，施如献祭，断除渴爱；彼常行善业，常制伏欲念。彼实为破暗之最上者，了达真实；彼实为离痴之最上者，乔达摩(Gotama)是也。

---

๔๙.

49.

---

สาลกา นนวิลาสปา ลตามาลกา วลิสุภาสมา ลกา,มาฬกา วลิสุภาสมา ลกาสาฬกา นนวิลาสปา ลกา;

() (ยมกพนฺธนํ)

娑罗(sāla)林中藤蔓展娇姿，花环(mālā)之褶美无匹；殿堂(māḷaka)之构美无匹，八哥(sāḷikā)护持种种媚态。

---

๕๐.

50.

---

วาเนว ชาโต วิชิโต วเนวชิโนว’เนโช กวนชานโน โน,เนตา วิเนตา วิชนานุ วาเตวนี ชนํ เชตวเน วิเนนฺโต;

() (จตุรกฺขริก จิตฺต ยมกํ;

)

生于林(vana)中，亦于林(vana)中得胜；胜者(jina)无欲(aneja)，谁知我等所作？彼为引导者、调御者，犹如风行于静处；于祇陀林(Jetavana)中，调伏世人之贪欲(vanī)。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธานนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน เชตวน วิหาราลงฺการ ปริทีโป สตฺตรสโม สคฺโค.

如是，在名为慧喜(Medhānanda)之比丘所作、能为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)中，此为《近因缘》篇，名为“庄严祇陀林(Jetavana)精舍之明灯”的第十七章，终。

---

๑.

1.

---

ภุวิก ยสฺส ชินสฺส ตาทิโนวิทุรานํ มุขรงฺคมนฺทิเร,อรหาทิ คุณาติ สุนฺทรี)ลสเต กิตฺติ วิลาส สุนฺทรี;

()มิคทายตโปวเน อิสิ-ปตเน โคตม โคตฺต เกตุโส,นรสารถิ วสฺส มาทิมํวสิ พาราณสิราชธานิยํ;

()

彼胜者、如是者，其阿罗汉等功德庄严之美名，于智者口中舞台大放光彩。人中调御师，乔达摩(Gotama)族之旗帜，于仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)苦行林中，在波罗奈(Bārāṇasī)王都度过第一个雨季安居。

---

๓.

3.

---

ปุน เวฬุวเน วินายโกนคเร ราชคเห คิริพฺพเช,ทุติยํ ตติยํ จตุตฺถกํอวสิ วสฺสมนุทฺทยาปโร;

()

复次，调御主(vināyaka)心怀悲悯，于山城(Giribbaja)王舍城(Rājagaha)之竹林(Veḷuvana)中，度过第二、第三及第四个雨季安居。

---

๔.

4.

---

มุนิ ปญฺจมวสฺส มินฺทิรา-ลยเวสาลิ ปุรํ มหาวเน,ปวิหาสิ ปุรงฺคปีวรํอุปนิสฺสาย ยเถว เกสริ;

()

牟尼于第五个雨季，安住于大林(Mahāvana)中。彼时，其所依止之毗舍离(Vesālī)城，乃富饶之居、城郭坚固，牟尼于此，犹如狮子。

---

๕.

5.

---

ติมิราปหโร’สธีลตา-ชลิเต สีตล นิชฺฌรากุเล,มุนิฉฏฺฐมนาลโย สุขํวสิ วสฺสํ ปุถุมงฺกุลาจเล;

()

于驱暗药藤所照亮、寒瀑遍布之普图曼古拉山，牟尼无所恋著，安乐度过第六雨季。

---

๖.

6.

---

ติทสาลยโค สุทุพฺพุธํอภิธมฺมํ กถยํ สิลาสเน,สุนิสชฺช สวีตินามยีสุคโต สตฺตมวสฺส มนฺวหํ;

()

善逝前往三十三天，于石座上安坐，每日宣说极难通达之阿毗达摩，度过第七雨季。

---

๗.

7.

---

หริจนฺทนคนฺธปาวน-ปวเน เภสกลาภิเธ วเน,สนรามร โลกนายโกมุนินาโค วสิ วสฺสมฏฺฐมํ;

()

人天世界之导师，牟尼龙象，于黄檀香气清净之贝沙迦罗林中，安度第八雨季。

---

๘.

8.

---

มธุรสฺสรภาณิ โฆสิต-วิสุเต โฆสิต เสฏฺฐิการิเต,นวมํ วสิ วสฺสมสฺสเมวรโกสมฺพิ ปุเร มุนิสฺสโร;

()

牟尼之主，于殊胜之憍赏弥城，在由瞿师罗长者所建、以音声美妙而闻名之瞿师罗园中，安度第九雨季。

---

๙.

9.

---

มุนิเกสริ ปาริเลยฺยก-กรินาชีวิตทานโต ภโต,ทสมํ วสิ ปาริเลยฺยเกวนสณฺเฑ ตรุสณฺฑมณฺฑิเต;

()

牟尼狮子，受波利莱耶迦象之奉养，于林木庄严之波利莱耶迦林中，安度第十雨季。

---

๑๐.

10.

---

วรธมฺมสุธารเสน ส-ชฺชน เมกาทสมํ สมํ ชิโน,ทฺวิชคามวเร’ภิปีณยํวสิ นาฬาวิทิเต นิราลโย;

()

胜者无所恋著，于名为那罗之优良婆罗门村，以胜法甘露饶益善人，安度第十一雨季。

---

๑๑.

11.

---

ธรณีสุรคาม มาสทาปุนเวรญฺช มนิญฺชโน ชิโน,ปุจิมนฺททุมินฺทมูลโคอสโม พารสมํ สมํ วสี;

()

无与伦比、不动摇之胜者，再临维兰迦婆罗门村，于波จ曼陀树下，安度第十二雨季。

---

๑๒.

12.

---

วิกจปฺปลจารุโลจโนมุนิราชา วชิราจลาจโล,สิขรากุลจาลิยาจเลอวสี เตฬสมํ คุณาลโย;

()

眼如盛开青莲般迷人，牟尼之王，如金刚山般不动，功德之所，于山峰林立之迦利耶山安度第十三雨季。

---

๑๓.

13.

---

สลิลาสยสีตเล มุทุ-ปวเน เชตวเน ตโปวเน,วสิ จุทฺทสมํ สมํ มหา-สมโณ อสฺสมณา’ปสาทโน;

()

于水池清凉、和风吹拂之祇陀林苦行园中，大沙门、折伏外道者，安度第十四雨季。

---

๑๔.

14.

---

กปิลวฺหยราชธานิยาอวิทุเร นรราหเสยฺยเก,ปวิหาสิ ติปญฺจมํ สมํมุนิ นิคฺโรธตโปวเน สุเภ;

()

牟尼于迦毗罗卫王城不远处，人迹罕至之优美尼拘律陀苦行林中，安度第十五雨季。

---

๑๕.

15.

---

ขร มาลวกญฺจ รกฺขสํทมยํ ภูธร ปีวโรทรํ,รุจิราลวิราชธานิยํวิหรี โสฬสมํ สมํ ชิโน;

()

胜者于庄严之阿罗毗王城，调伏腹大如山之凶恶旷野夜叉，安度第十六雨季。

---

๑๖.

16.

---

ปุน เวฬุวนํ ตโปวนํอุปนิสฺสาย คิริพฺพชํ ปุรํ,ทส สตฺตม วสฺส มาวสีมุนิสีโห หตมารวารโณ;

()

已摧伏魔象之牟尼狮子，再依王舍城之竹林苦行园，安度第十七雨季。

---

๑๗.

17.

---

ภวทุกฺขรุชาหิ โมจยํชนตํ ธมฺมกถา’คเทน โส,วสิ จาลิยปพฺพตาลเยชินเวชฺชาจริโย ทสฏฺฐมํ;

()

彼胜者医王导师，以法说为药，令众生解脱轮回苦病，于迦利耶山居处安度第十八雨季。

---

๑๘.

18.

---

ตทนนฺตรวสฺส มุคฺคธิวิปุเล จาลิยปกพฺพเต’ว โส,วสิ วีสติมํ คิริพฺพเชนคเร เวฬุวเน ตโปวเน;

()

其后一年，彼大慧者亦于广阔之迦利耶山；第二十雨季则于山城王舍城之竹林苦行园安住。

---

๑๙.

19.

---

อนิพทฺธวิหารโต อิติวิหรนฺโต ภควา ตหึตหึมณิโชติรโส’ว กามโทสรเท วีสติ วีตินามยี;

()

如是，世尊无定所地于此彼处安住，如意摩尼宝珠，度过二十雨季。

---

๒๐.

20.

---

มุนิ เชตวเน ตโปวเนภวเน จา’ปิ มิคารมาตุยา,มหิเต วสิ ปญฺจวีสติ-มิตวสฺสานิ ติพทฺธวาสโค;

()

牟尼于备受尊崇之祇陀林苦行园，及鹿母讲堂，安居二十五年，此为固定住处。

---

๒๑.

21.

---

อนิพทฺธนิพทฺธวาสโตวสโต ตสฺส สโต ตหึ ตหึ,นนุ วิชฺชติ กิจฺจปญฺจกํกตกิจฺจสฺส กถนนุวาสรํ;

()

彼具念者，或有定所，或无定所，于此彼处安住，虽已作已办，岂不仍有每日五种事务？

---

๒๒.

22.

---

อรุณุคฺคมเน สมุฏฺฐิโตตทุปฏฺฐากชนสฺส’นุคฺคหํ,มุนิรานนปาทโธวนํปวิธายา’ขิลกิจฺจ มตฺตโน;

()

牟尼于黎明时起身，为饶益彼等侍者，先行洗漱面足等自身一切事务。

---

๒๓.

23.

---

สุนิสชฺช สุสชฺชิตา’สเนสปทานาจรณาย ยาวตา,สมโย สมยญฺญุ วินฺทตินจิรํ ฌานสุขํ รโหคโต;

()

知时者于善设座上安坐，待次第乞食之时机到来前，暂入独处，享受禅定之乐。

---

๒๔.

24.

---

ปริพนฺธิย ตายพนฺธนํสุนิวตฺถนฺตรวาสโก’ปริ,อรหทฺธชฉาทิตงฺคิมามณิวณฺโณปลปตฺต มุพฺพหํ;

()

系好腰带，穿好下衣，身披阿罗汉之幢（袈裟），手持宝色石钵。

---

๒๕.

25.

---

อภิสงฺขตปุญฺญสตฺติยาวิวฏทฺวารวิหารคพฺภโต,คิริคพฺภรโต’ว เกสรีพหินิกฺขมฺม กทาจิ เอกโก, ()

有时，他独自从积集福德之力所成、门户洞开之精舍内室走出，犹如雄狮出于山窟。

---

๒๖.

26.

---

วลยิกตตารกาวลีนวจนฺโทริว วาริโททรา,ยติสงฺฆปุรกฺขโต ตโตพหิ นิกฺขมฺม กทาจิ โส มุนิ;

()

有时，彼牟尼由僧团围绕而出，犹如众星环绕自云中出之新月。

---

๒๗.

27.

---

ปกตีคติยา’ปิ ภิกฺขิตุํคติยา สปฺปฏิหาริยา’ยปิ,ยุคมตฺตทโส สมาจเรนิคมคฺคามปุรีสุ กตฺถจิ;

()

或以平常步态，或以神变步态，于某处村镇城市行乞，其目光注视一轭之距。

---

๒๘.

28.

---

จรโต วรปาฏิหาริยํสมธิฏฺฐาย กทาจิ ภิกฺขิตุํ,วิมลีกุรุเต มหีตลํปุรโต มนฺทสุคนฺธมารุโต;

()

有时，为乞食而行，决意示现殊胜神变，前方则有清香微风，令大地清净。

---

๒๙.

29.

---

ปุรโต’ปสเมนฺติ ธูลิโยจรโต จารุตรญฺชเส สิเร,วิลสนฺติ วิตาน วิพฺภมานวเมฆา ผุสิตานิ มุญฺจเร;

()

行走时，前方尘埃平息，顶上有华盖之美闪耀，新云洒落微雨。

---

๓๐.

30.

---

กุสุมานิ สมีรณา’ปเรวิปิเนนา’หริโย’กิรนฺติปิ,นิชปาทตลํ’ว ภูตลํสมตํ ยาติ ปเถ ปทปฺปิเต;

()

微风从林中带来花朵散布，当他踏足于路，地面变得平坦，犹如其足底。

---

๓๑.

31.

---

มุทุกา สุขผสฺสทา มหี-วนิตา ตปฺปทสงฺคเม’กทา,กมลานิปิ จุมฺพเร’กทาปถวึ เภชฺช ตทงฺฆีปงฺกเช;

()

有时，大地柔软、触感安乐，如仕女般于彼足下亲吻其莲足；有时，莲花亦破土而出，亲吻其足。

---

๓๒.

32.

---

จรณกฺกมิตา’รวินฺทช-มกรนฺทา’ติ สุคนฺธพนฺธุรา,ชินคนฺธคชินฺท มาสิรํปริวาเสนฺติ สโมกิรนฺติปิ;

()

由其足踏莲花所生花蜜，芬芳馥郁，遍熏胜者、香象之王。

---

๓๓.

33.

---

มกรนฺทปพนฺธวิพฺภมํชุติ สินฺธูรวิจุณฺณพนฺธุรา,อภิภูย สุปิญฺชรายเตจรโต โลกมิมํ จราจรํ;

()

行走之时，金色光芒遍照动与不动之世间，胜过花蜜流溢之美与朱砂粉之艳丽。

---

๓๔.

34.

---

กลหํส มยูรสาริกากรวีกา’ปิ สกํสกํ รวํ,ทฺวิปทา’ปิ จตุปฺปทา’ปเรวชโต ตสฺส นปูชยนฺติ กึ;

()

天鹅、孔雀、鸲鹆、迦陵频伽，以及其他二足、四足众生，当他行走时，岂不以各自之声礼敬于彼？

---

๓๕.

35.

---

ตุริยานิ วิภูสณานิ’ปิสยเมวา’ภิรวนฺติ ตงฺขเณ,ตมุทิกฺขิย ปาฏิหาริยํสุคเต โกก หิ นสมฺปสีทติ;

()

乐器与饰物，亦于彼时自然鸣响。见善逝此神变，谁能不生净信？

---

๓๖.

36.

---

วิวิธพฺภุตปาฏิหาริย-กตสญฺญาย มหาชโน ชิโน,ชนยํ ชนตาย’นุทฺทยํอิธปิณฺฑตฺถมุปาคโต อิติ;

()

大众因见种种奇妙神变，作是念言：“此胜者为悲悯众生，故来此处乞食。”

---

๓๗.

37.

---

กุสุมาทิยมากุลญฺชลีสทเนห’นฺตรวิถิ โมตเร,ชินรํสิ ปพนฺธ กมฺพล-สตสญฺฉนฺน วิวณฺณวิคฺคหา;

()

面容憔悴、身形瘦弱者，手捧花等，遍满屋舍内外街道，其身形为胜者之光所覆，犹如百张锦缎相连。

---

๓๘.

38.

---

ชนตา นขราลิทีธิติ-นิกรากาสนทีนิมุชฺชิตา,อภิวนฺทติ วนฺทนารหํมุนิโน ปาทยุคํ ปโมทิตา;

()

大众沉浸于（佛）指甲所出光芒汇成的虚空之河中，心怀欢喜，顶礼牟尼应受礼敬之双足。

---

๓๙.

39.

---

ทสวิสติวา มหาชโนชินปาโมกฺขยตี สตมฺปิวา,อภิยาจติ เทถ โนอิติภควนฺตํ วิภวานุรูปโต;

()

大众或十人，或二十人，或百人，皆随其财力，向以胜者为首的比丘众及世尊乞求：“请接受我等供养！”

---

๔๐.

40.

---

อธิวาสนมสฺส ชานิยชนตา’ทาย ชินสฺส หตฺถโต,ตมธิฏฺฐิตปตฺต มินฺทิรา-สทนํ ทานฆรํ ปเวสเย;

()

大众知其（佛）已默许，便从胜者手中接过所加持之钵，带入富丽堂皇的布施堂中。

---

๔๑.

41.

---

จตุชาติกคนฺธภาวิเตภุวิ ปญฺญตฺตวราสโนปริ,อหตาหตวตฺถชาติเตสุนิสินฺนํ สุคตํ สสาวกํ;

()

于四种香所熏之地上，铺设殊胜之座，善逝与诸声闻弟子，安坐于崭新衣物之上。

---

๔๒.

42.

---

ปฏิยตฺตปณีตโภชน-วิกตีเห’ว สหตฺถปงฺกชา,อภิตปฺปยเต มหาชโนปติมาเนติ จ จีวราทินา;

()

大众以莲花般之手，亲自供养已备妥的种种美味食物，并以衣物等致以敬意。

---

๔๓.

43.

---

สรณาคมเน’ปิ ปญฺจยุอธิสีเลสุ ปติฏฺฐหนฺติ เย,จตุมคฺคผเลสุ กตฺถวิตทภิญฺญา’นุสยาสยาทิโต;

()

安住于三皈依与五戒者，或证四道四果，或以神通断除随眠。

---

๔๔.

44.

---

ภควา กตภตฺตกิจฺจวาอนุรูปาย กถาย ธมฺมิยา,รวิพนฺธุ วิเนยฺย พนฺธุนํหทยมฺโภชวนํ ปโพธเย;

()

世尊食事已毕，为诸亲族作随顺法谈而教导之，犹如日亲（佛陀）令其心莲之林绽放。

---

๔๕.

45.

---

หริเมรุคิริ’ว ชงฺคโมปรินทฺธินฺทสราสนาวลี,วิสเต สตปุญฺญลกฺขโณมุนิรุ’ฏฺฐาย วิหารมาสนา;

()

具足百福相之牟尼，从座起身走向精舍，犹如移动之金须弥山，周身环绕虹霓之彩。

---

๔๖.

46.

---

วรมณฺฑลมาฬเก ตหึมุนิ ปญฺญตฺตมหารหาสเน,ขณมาคมยํ นิสิทติยมินํ โภชนกิจฺจสาธนํ;

()

牟尼于彼处殊胜圆亭中，坐于已设之大宝座上，稍待片刻，以候夜叉完成供食之事。

---

๔๗.

47.

---

มณิวมฺมสุวมฺมิตา วิยกริโน ปารุตปํสุกูลิกา,ยตโย ยติราชยูถปํปริวาเรนฺติ อุเปจฺจ ตงฺขเณ;

()

彼时，诸比丘身着粪扫衣，前来围绕比丘之王、僧团之首，犹如以珠宝黄金为铠甲之大象。

---

๔๘.

48.

---

สมยํ สมยญฺญุโน ตโตตทุปฏฺฐากวโร นิเวทเย,ชินคนฺธคโช สุวาสิตํวิสเต คนฺธกุฏึ สุคนฺธินา;

() (ปุเรภตฺตกิจฺจํ)

尔时，善知时宜之殊胜侍者前来禀告时至。胜者香象（佛陀）身带妙香，进入芬芳之香孤邸。（午前所作）

---

๔๙.

49.

---

อถคนฺธกุฏีมุเข ชิโนวิรโช ปาทรโช นจตฺถิปิ,ปริโธตปทานิ นิกฺขิปํมณิโสปาณตเล ขณํ ฐิโต;

()

尔时，胜者立于香孤邸门前，双足已洗净，无有尘垢，置于宝阶之上，伫立片刻。

---

๕๐.

50.

---

อุทโย’ปิ ชินสฺส ทุลฺลโภขณสมฺปตฺติสมิทฺธิ ทุลฺลภา,มนุเชสุ’ปปตฺติ ทุลฺลภาชินธมฺมสฺสวณมฺปิ ทุลฺลภํ;

()

胜者出世难得，具足善缘成就难得，得生人中难得，得闻胜法亦难得。

---

๕๑.

51.

---

สมณตฺต มเป’ตฺถ ทุลฺลภํติวิธํ สาสน มปฺปมาทโต,ยตโย’วทตา’นุสาสติอภิสมฺปาทยถา’ติ ภิกฺขเว;

()

于此，出家亦难得。彼教导诸比丘言：“诸比丘！汝等当不放逸，圆满成就三学教法。”

---

๕๒.

52.

---

อภิวนฺทิย เกจิ ภิกฺขโวภควนฺตํตก ปฏิปตฺติปูรกา,อถ สมฺปฏิปาทนกฺกมํปฏิปุจฺฉนฺติวิปสฺสนาทิสุ;

()

有比丘众，乃圆满行者，顶礼世尊已，便请示有关观等修行之实践次第。

---

๕๓.

53.

---

ปททาติ วิปสฺสนาทิสุมุนิ เตสํ จริยานุรูปิกํ,ปฏิคณฺหิย สตฺถุสาสนํมณิทามํ วิย มกณฺฑนตฺถิโก;

()

牟尼随其根性，授予观等法门。彼等领受导师教诲，犹如爱妆饰者得摩尼宝鬘。

---

๕๔.

54.

---

ปวิธาย ชินํ ปทกฺขิณํอถ เต ภตฺติสมปฺปิตญฺชลี,ปวิสนฺติ ยตี สกํสกํวสตึ สนฺตนิวาตวุตฺติโน;

()

彼等比丘右绕胜者，虔诚合掌，随后各自返回住处，安住于寂静谦下之行。

---

๕๕.

55.

---

วตปพฺพตปาทกนฺทร-ปภูตีสฺว’ญฺญตรํก ปธานิกา,ปวิสนฺติ สุราสุโรรค-ครุฬานํ ภวเนสุจา’ปเร;

()

有精勤行者，或入山麓、洞窟等处；亦有其他行者，进入天、阿修罗、龙、金翅鸟之住处。

---

๕๖.

56.

---

อถ คนฺธกุฏึ ยทิจฺฉติปวิสิตฺวา ปวิเวกกามวา,มุนิ ทกฺขิณปสฺสโต สโตสยนํ กปฺปยตี’สกํ ทิวา;

()

尔后，若乐独处之牟尼意欲进入香孤邸，则于日间，正念右胁而卧。

---

๕๗.

57.

---

วุปสนฺตสริรชสฺสโมมุนิรุ’ฏฺฐาย อเนกโกฏิโย,อนุภูยก สมาธโย ขณํภุวนํ ปสฺสติ พุทฺธจกฺขุนา;

()

身之疲劳平息已，牟尼从座而起，于片刻间体验无数俱胝三摩地，而后以佛眼观察世间。

---

๕๘.

58.

---

สมถมฺหิ วิปสฺสนายวาธุรนิกฺเขปกเต ตถาคเต,ตหิมิทฺธิพเลนุ’ปฏฺฐิโตปุน วุฏฺฐาปยเต ทยานิธิ;

()

如来于止或观中放下重担时，大悲藏以神通力现前，复令其起。

---

๕๙.

59.

---

อิติ ปญฺจสตมฺปิ สาวเกอติขิปฺปํ กภควา’นุสาสิย,ปทุมานิว เต ปโพธยํนภาสา ยาติ วิหาร มตฺตโน;

()

世尊如是极迅速地教导五百声闻，令彼等如莲花绽放，而后经由虚空，返回自己之精舍。

---

๖๐.

60.

---

ชินสินฺธวปาทวิกฺกมํชินฉทฺทนฺตคชินฺทกุญฺจนํ,ชินเกสรสีหคชฺชนํอภิปสฺสาม สุโณม โน อิติ;

()

愿我等得见胜者如骏马之步履、如六牙象王之威仪、得闻胜者如狮子之吼声！

---

๖๑.

61.

---

วิหเรยฺย ยหึ ชิโน ตหึอปรณฺเห กุสุมากุลญฺชลี,สุนิวตฺถสุปารุตา ภุสํมุทิตา สนฺนิปตนฺติโข ชนา;

()

无论胜者住于何处，午后时分，众人皆手捧鲜花，善着衣袍，满心欢喜，聚集一处。

---

๖๒.

62.

---

อถ ทสฺสิตปาฏิหาริโยปวิสตฺวา วรธมฺมมณฺฑปํ,สูริโยว ยุคนฺธโร’ปริสุนิสชฺชา’สนมตฺถเก ชิโน;

()

尔时，胜者示现神通，进入殊胜法堂，安坐于法座之上，犹如日轮在于持双山(Yugandhara)顶。

---

๖๓.

63.

---

กรวิกวิราวหารินามธุโร’ทารสเรน โสตุนํ,จตุรา’ริยสจฺจมีรเยอนุปุพฺพาย กถาย นิสฺสิตํ;

()

彼以迦陵频伽鸟般美妙悦耳、宏亮之音，为诸听者，依于次第说，而开示四圣谛。

---

๖๔.

64.

---

ปฏิคณฺหิย ธมฺมมาทรานิชโวหาร’นุรูปโคจรํ,อภิยาติ ปทกฺขิเณน สาปริสาตํ สิรสา’ภิวนฺทิย;

() (ปจฺฉาภตฺตกิจฺจํ)

彼等会众，恭敬领受适合自身行持境界之法，以头顶礼彼（佛陀），右绕而后离去。（午后所作）

---

๖๖.

66.

---

วรวารณกุมฺภทารโณมิคราชาว กุทิฏฺฐภญฺชโน,อถ นิฏฺฐิตธมฺมคชฺชโนมุนิรุ’ฏฺฐายุ’ปเวสนา’สนา;

()

牟尼摧破诸邪见，犹如兽王撕裂最胜象额。法音雷震已终，从座而起，复行安坐。

---

๖๕.

65.

---

กมลํ’ว กเลวรํ วรํวิมลํ วิตรโชมลํ ชิโน,อวสิญฺจิตุกามวา สเจปวิสิตฺวาน นหานโกฏฺฐกํ;

()

胜者之殊胜色身，犹如莲花，清净无垢，远离尘染。若欲沐浴，则入浴室。

---

๖๗.

67.

---

ตทูปฏฺฐิติเกน ภิกฺขุนาปฏิยตฺเตนุทเกน วิคฺคเห,สมิโตตุปริสฺสโม มุหุํปุนราคมฺม นิวตฺถจีวโร;

()

由侍者比丘以所备之水，沐浴其身，时节之疲劳顿消。尔后，复披衣袍而归。

---

๖๘.

68.

---

สุนิสชฺช สิน’สฺสเม สเมปริเวเณ ฐปิตาสโนปริ,อนุโภติ มุหุตฺต มตฺตนาสุวิมุตฺโต’ปิ วิมุตฺติชํ สุขํ;

()

于寂静僧院中，在所设之座上善坐，虽已善解脱，仍享受片刻解脱之乐。

---

๖๙.

69.

---

ตทุปฏฺฐิติปจฺจุปฏฺฐิตาอภินิกฺขมฺมตโตตโตยตี,มหิตญฺชลิปุปฺผมญฺชรีปริวาเรนฺติติโลกนายกํ;

()

前来侍奉之诸行者，从各处而出，以合掌及花束，围绕三界导师。

---

๗๐.

70.

---

ปฏิปตฺติปปูรณกฺกมํปฏิปุจฺฉนฺติ วิปุจฺฉนานิ’ปิ,ยตโย หิ วิสุํวิสุํ ชินํสวณํ ธมฺมกถาย ยาจเร;

()

诸行者亦询问圆满修行之次第，及种种疑问；复又各自向胜者请求听闻法谈。

---

๗๑.

71.

---

ภควา กรุณาย โจทิโตตทธิปฺปาย มเวจฺจ พุทฺธิยา,อภิสาธย มตฺถมุตฺตมํปุริมํ ยามมติกฺกเม อิติ;

() (ปุริมยามกิจฺจํ)

世尊为悲悯所驱使，以智慧了知其意，为成就最上之义利，如是度过初夜。（初夜所作）

---

๗๒.

72.

---

ภควนฺต มนนฺตทสฺสินํสิรสา เตสุคเตสุ ภิกฺขุสุ,อภิวนฺทิย ชาติเขตฺตโตลภมานา’วสรํ สุราสุรา;

()

诸天与阿修罗，从其自界得机缘，顶礼无边见世尊，及诸善逝比丘。

---

๗๓.

73.

---

อุปคมฺม ตโปวนงฺคณํกุรุมานา ฉวิวณฺณปิญฺชรํ,มณิโมฬิมริจิสญฺจย-ปริจุมฺพีกฬิตํ สิริมโต;

()

趋近苦行林之庭院，令其色现金黄。彼等宝冠所出光芒，遍触庄严者之身。

---

๗๔.

74.

---

นขเกสรมงฺคุลีทลํจรณมฺโภชยุคํก ปวนฺทิย,จตุรกฺขริกมฺปิ ปุจฺฉเรวรปญฺห’นฺตมโส’หิสงฺขตํ;

()

顶礼其莲花双足，其甲如蕊，其趾如瓣。乃至仅具四字之问，或称最上之问，彼等亦皆请问。

---

๗๕.

75.

---

สิวโท วทตํอนุตฺตโรมุนิ วิสฺสชฺชติ ตพฺพิปุจฺฉนํ,อถ วิตกถงฺกถิ ตท-พฺภนุโมทนฺติ อภิตฺถวนฺติปิ;

()

言说者中无上、赐予吉祥之牟尼，解答彼等所问。于是彼等疑惑消除，随喜并赞叹。

---

๗๖.

76.

---

นิชธมฺมปทีปเตชสาชนสมฺโมห ตโมวิธํสโน,อิติ มชฺฌิมยาม มนฺวหํกตกิจฺโจ มุนิ วีตินามเย;

() (มชฺฌิมยามกิจฺจํ)

以自身法灯之光，破除众生痴暗，所作已办之牟尼，每日如是度中夜。（中夜所作）

---

๗๗.

77.

---

อภิภุตสรีรชสฺสโมกตกิจฺเจหิ’ริยาปเถหิจ,อถ จงฺกมเณน ปจฺฉิเมปฐมํ ภาค มติกฺกเม มุนิ;

()

为除已办诸事及威仪所生之身疲，牟尼于后夜初分，以经行度过。

---

๗๘.

78.

---

ปฏิวาต’นุวาต วายิต-คุณคนฺเธหิ สุคนฺธิตงฺคิมา,มณิทีปปภาสมุชฺชลํสุคโต คนฺธกุฏึก อุปาคโต;

()

其身具德香，逆风顺风皆熏，善逝趋近宝灯光耀之香孤邸。

---

๗๙.

79.

---

สยโนปริ สมฺปสารยํปฏิมารูปสรูปวิคฺคหํ,สยนํ กุรุเต’ว เกสรีทุติยสฺมึ สติสมฺปชญฺญวา;

()

于卧具上伸展其身，身形犹如塑像。于后夜第二分，具足念与正知，如狮子而卧。

---

๘๐.

80.

---

อสมิทฺธกิเลสมิทฺธวาภควา ภงฺคภวงฺคสตฺตติ,สุนิสชฺช ปพุชฺฌิโต มหา-กรุณาฌาน มุเปติจา’สเน;

()

世尊烦恼沉滞已息，从有分相续中觉醒，善坐于座上，而入大悲禅定。

---

๘๑.

81.

---

ปุริเมสุ ภเวสุ ปาณิโนยทิ วิชฺชนฺติ กตาธิการิโน,รวิรํสิวิกาสนูปค-ปทุมานี’ว ปโพธนารหา;

()

若有众生于过去有，曾作增上行，则堪受觉醒，犹如莲花，待日之光而开。

---

๘๒.

82.

---

กรุณาย สมุฏฺฐิโต ตโตกรุณาสีตลมานโส มุนิ,อภิปสฺสติ พุทฺธจกฺขุนาภุวิ เต มคฺคผโลปนิสฺสเย;

()

尔时，牟尼从悲定起，心因悲悯而清凉，以佛眼观照世间具道果依止者。

---

๘๓.

83.

---

อิติ ปจฺฉิมยาม มนฺวหํตติยํ ภาค มติกฺกเม ชิโน,ปุริโมทิตกิจฺจการิโนกตกิจฺจสฺส อจินฺติยาคุณา;

() (ปจฺฉิมยามกิจฺจํ)

胜者每日如是度过后夜第三分。彼乃已办先前所述诸事、所作已办者，其功德不可思议。（后夜所作）

---

๘๔.

84.

---

ปสิทนฺติ รูปปฺป มาณปิ พุทฺเธปสิทนฺติ โฆสปฺปมาณปิ พุทฺเธปสิทนฺติ ฬุขปฺป มาณปิ พุทฺเธปสิทนฺติ ธมฺมปฺปมาณปิ พุทฺเธ ()

于佛身相生净信，于佛言音生净信，于佛苦行生净信，于佛正法生净信。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน ปญฺชวิธพุทฺธกิจฺจ ปริทีโป อฏฺฐารสโมก สคฺโค.

如是，于名为慧喜(Medhānanda)之行者所造、能令一切诗人心中生喜之《胜者史灯》(Jinavaṃsadīpa)之近因缘(Santike Nidāna)中，明五种佛所作事之第十八章终。

---

๑.

1.

---

นิรวธิภุวนาลวาลคพฺเภสุจริตมูลวิรูฬฺหกิตฺติวลฺลี,นวคุณนิยโมตุ สงฺคเมนภควตมาสิยเถว (ปุปฺผิตคฺคา);

()

于无边世界之苗圃，善行之根生长名声之藤，此藤因与九种功德相应，于世尊身而盛开。

---

๒.

2.

---

สุวิสทมติมา สวาสเนหิสกล กิเลส มเลหิ จารกาโย,อิติปิ ภควโต พุธาภิคีโตภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

彼具足清净智慧，远离一切烦恼垢，乃至习气。是故世尊为智者所赞，“阿罗汉”之名声，遍闻于世。

---

๓.

3.

---

คหิต นิสิต มคฺคญาณ ขคฺโควรมติ ทุจฺจริตารโย อฉินฺทิ,อิติปิ ภควโต หตาริโนโยภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

手持道智之利剑，以最胜慧，斩断恶行之敌。是故世尊摧伏敌者，“阿罗汉”之名声，遍闻于世。

---

๔.

4.

---

ติภวรถสมปฺปิตํ อวิชฺชา-ภวตสิณามยนาภิก มาสวกฺขํ,วิจิตุปจิตกมฺม สญฺจายา’รํชฏิตชรามรเณรุเนมิ วฏฺฏึ ()

置于三有之车，以无明、有爱为毂，以诸漏为轴，以种种所集之业为辐，以老死为辋。

---

๕.

5.

---

อวิทิต ปริยนฺต กาลสีมํปริภมิตํ ภวจกฺกมตฺถิ ตสฺส,ถิรวีริยปเทหิ โพธิมณฺเฑสุวิมลสีลมหีตเลฐิโต โย;

()

彼有生死轮，轮转之时限，其末不可知。彼以坚固精进之足，立于菩提座下，极清净戒之大地上。

---

๖.

6.

---

หนิวิหนิ อเร วิสุทฺธสทฺธา-กรกมเลน สมาธิสาณปิฏฺเฐ,สุนิสิต มสมํ นิหนฺติ กมฺม-กฺขยกรญาณกุฐาริมาทธาโน;

()

以清净信之莲手，于三昧之磨石上，磨利无等之智斧，能灭尽业。持此斧以斩众敌。

---

๗.

7.

---

หตภวรถ วิพฺภมสฺส มคฺค-รถมภิรุยฺห สิวํปุรํ คตสฺส,อิติปิ ภควโต หตารกสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

彼已摧有车之迷妄，乘于道车，趣吉祥城。是故世尊毁轮回辐，“阿罗汉”之名声，遍闻于世。

---

๘.

8.

---

อวิทิต ปริยนฺต ทุกฺข วฏฺฏํอถภวจกฺกก มิตุจฺจเต อวิชฺชา,ตหิมุปหิตนาภี มูลกตฺตาภวติชรามรณํ ตทนฺตเนมิ;

()

无尽之苦轮，即称“有轮”，此乃无明。无明为根本，作此轮之毂，老死为此轮之辋。

---

๙.

9.

---

ฆฏิต ตทุภยนฺตรา อราสฺสุทส อภิสงฺขรณาทิเสส ธมฺมา,กสิรสมุทเย นิโรธ มคฺเคภวติ ปชานมชานนํ อวิชฺชา;

()

于此二者（毂与辋）之间，连接行等其余十法，以为其辐。所谓无明，即于苦、集、灭、道之无知。

---

๑๐

10

---

ภวติ ติวิธภุมิกา อวิชฺชาจตุวิธ สจฺจสภาว ฉาทกา’ยํ,อภิวิจินน เจตนาน มทฺธาวิวิธนเยน ภวตฺตเย นิทานํ;

()

此无明是三地性的，遮蔽四圣谛的自性，它确实是以各种方式，在三有中作为审虑与思的因。

---

๑๑.

11.

---

สกสก ปฏิสนฺธิจิตฺตเหตุทฺวย มภิสงฺขต กมฺมเมว กาเม,จิต กุสล มรูป รูป คามึตทุภยภุปฏิสนฺธิเหตุ โหติ;

()

在欲界中，两种行作之业是各自结生心的因。所积聚的善业，导向色界和无色界，是彼二地结生的因。

---

๑๒.

12.

---

กุสลมกุสลํ ติธา วิภตฺตํปุริมภเวนิจิตํ ยถานุรูปํ,นภวติ ปฏิสนฺธิโตปรํ กึติภว ปวตฺติ วิปาก จิตฺต เหตุ;

()

善与不善分为三类，是过去有中相应积聚的。结生之后，难道不就是三有流转中异熟心的因吗？

---

๑๓.

13.

---

สมุทยมย กามรูปปากาสติ ปฏิสนฺธิ ปวตฺติยํ ภวนฺตี,สก สก ภวนาม รูปเหตุวิวิธ นิทานวเสน จานุรูปํ, ()

欲界和色界的异熟果，在结生和流转中生起，是各自存在中名色的因，并有各种相应的因缘。

---

๑๔.

14.

---

ตถริว จตุโร อรูปปากาสกสกภุมิกนามปจฺจยาว,สมุปจิต มนํ อสญฺญสตฺเตนภวติกึก ภุวิ รูปมตฺตเหตุ;

()

同样地，四种无色界异熟果，仅各自依其地之名法为缘。在无想有情天(asaññasatta)中，难道不是只有色法为因，而没有积聚的心吗？

---

๑๕.

15.

---

ตทุภย มวิปาก จิตฺตโตปิปภวติ ตีสุภเวสุ จา’นุ รูปํ,สุคติ ทุคติยํ ปทํหิ กาเมภวติ สฬายตนสฺส นาม รูปํ;

()

彼二（名色）亦从非异熟心生起，在三有中相应地生起。在欲界的善趣和恶趣中，名色确实是六处的因。

---

๑๖.

16.

---

ภวติ ปทก มสญฺญิ วชฺชรูป-ภุวิ ติวิธายตนสฺส นาม รูปํ,หวติ สมุทโย ภเว อรูเปสุขุม มนายตนสฺส นาม มตฺตํ;

()

在除去无想有情天的色界中，名色成为三处之因。在无色界中，只有作为微细意处的名法生起。

---

๑๗.

17.

---

อิติ ติวิธภเว ภวนฺติ ตํ ตํ-ภว ปภวายตนาติ ผสฺสเหตุ,ตถริว กมโต ภวานุ รูปํติวิธภเวสุ ฉผสฺสเวทเนชา;

()

因此，在三有中，有彼彼由各自存在所生起的处，它们是触的因。同样地，在三有中，六触和受也相应于其有而次第生起。

---

๑๘.

18.

---

วิวิธ ภวคติฏฺฐิตีสุ ตํ ตํฉฏิต ชฏา คหณสฺส เหตุ โหติ,ปุนรุภย ภวสฺส ทฬฺหคาโห,ภวติ ภโวติภวมฺหิ เหตุชาตฺยา;

()

在种种生命形态、趣向与住处中，彼彼（受）是执取此缠结的因。复次，对两有（业有与生有）的坚固执取，在三有中成为有，是生的因。

---

๑๙.

19.

---

ติวิธ ภวุ’ปปตฺติชาติเรสาภวติ ชรามรณาทิ ทุกฺข เหตุ,สกลกสิรุปทฺทวา’สวานํสมุทยเหตุตโตสิยา อวิชฺชา;

()

此三有的生，是老死等苦的因；因此，无明是一切困厄、灾患与诸漏的集起之因。

---

๒๐.

20.

---

ถิรคหณวเสน โยหิ โกจิสุจริต ทุจฺจริตํจเรยฺย ตสฺส,สุคติ ทุคติ คามิ กมฺมเมตฺถกถยติ กมฺมภโว’ติ กมฺมวาที;

()

凡是有人以坚固执取而行善行或恶行，其业导向善趣或恶趣，业论者于此称之为业有。

---

๒๑.

21.

---

วิจิตุปจิต กมฺมสตฺติชาตาวทตุปปตฺติ ภโว’ติ ปญฺจขนฺธา,ตทภิชนน มาหชาติ เตสํจุติจวนํ ปริปากตาชรา’ติ;

()

由种种积聚的业力所生起的五蕴，被称为生有；它们的生起是大生，它们的衰亡是老。

---

๒๒.

22.

---

ปหวผลปพนฺธโต ฐีตานํสรสคภีรปฏิจฺจ สมฺภวานํ,กยิรติ วิสทาย ยาย ธมฺม–ฐิติมตินามธิยา ปริคฺคหํสา;

()

对于那些依因果相续而住立的、深奥的缘起法，当以名为法住智的清净智慧来摄持。

---

๒๓.

23.

---

อิธปน จตุโรสิยุํสมาสาปุริมภโว’ทย โมห กมฺมเมโก,ภวติหนภวจิตฺตนาม รูปา-ยตน ฉ ผสฺส ฉ เวทนาติ เจโก;

()

于此有四种总摄：一者是前有之因，即无明与业；另一者是（现在果）识、名色、六处、触、受，以及（现在因）爱、取、有。

---

๒๔.

24.

---

อปิ ภวติ ภโว นิกนฺติ คาโหชนน ชรามรณํ อนาคเต’โก,ปภว ผลวเสน สมฺภวานํอิติ จตุ สงฺขิปนํ สิยาติยทฺธํ;

()

再者，另一者是关于未来的：有、爱、取、生、老死。如是，依因果生起，此四种总摄是确定的。

---

๒๕.

25.

---

อิธ ยถริว’ตีตเหตุปญฺจอภิรติคาหภเวหิ กมฺมโมหา,ตถริว สห โมหกมฺมุนาปิอภิรติคาหภวา อิทานิ เหตู;

()

于此，正如过去的五因是爱、取、有、业与无明；同样地，现在，与无明、业一起的爱、取、有也是因。

---

๒๖.

26.

---

นภวติ ผลปญฺจกํ กิเมต-รหิปฏิสนฺธิก มนาทิปญฺจ ธมฺมา,ภวติ ผขลมนาคเต ตเถวชนน ชรามรณาทิ ปญฺจ ธมฺมา;

()

难道没有这五种果法，即以结生识为首的五法吗？同样地，在未来有果，即生、老死等五法。

---

๒๗.

27.

---

ภวติ ภวุปปตฺติย’นฺตเร’โกอภิรติ เวทยิตาน มนฺตเร’โก,ตถริว จิตเจตนามนานํอิติ ภวจกฺกติสนฺธโย ภวนฺติ;

()

在有与生之间有一连结，在爱与受之间有一连结，同样地，在思与识、名之间也有一连结。如是，有轮有三连结。

---

๒๘.

28.

---

สุวิสทมติวีสตา’ กตารํส’ติปริวฏฺฏ ติสนฺธิกํ ติยทฺธํ,ตทวคมิยตาย ธาตุ ธมฺม-ฏฺฐิติมติยา จตุสงฺคหํ ทฺวิมูลํ;

()

此缘起法，以极清净的智慧可知，有二十行相、三轮、三连结与三时。通过法住智来了解它，则知其有四种总摄与二根。

---

๒๙.

29.

---

หนิวิภนิ ชคตฺตเย ภวนฺต-ภวรถ จกฺกสมปฺปิตาขิลาเร,อิติปิ ภควโต พุธาหิคีโตภุวิ วิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

他摧毁了在三界中转动之有车轮上的一切轮辐。因此，世尊被智者所歌颂，其阿罗汉之美名遍布世间。

---

๓๐.

30.

---

ภควติ อุทิเต มหานุภาโวตมหิมเหยฺย ภุสํ สเทวโลโก,ตทหิมหิ กทาวิ เนรุ มตฺต-มณิรตนาวลิยา สหมฺปตีปิ;

()

世尊出世时，具大威力，天人世界皆极力赞叹他。甚至娑婆主梵天(Sahampati)也曾以须弥山般的宝珠串赞叹他。

---

๓๑.

31.

---

ปจุรสุรนรา พลานุรูปํยมภิมหึสุ อนาถ ปิณฺฑิโกปิ,คหปติ ตมุปาสิกาวิสาขาสปริส โกสลพิมฺพิสารภูปา;

()

众多天人依其能力赞叹他，给孤独长者、优婆夷毘舍佉，以及憍萨罗王与频婆娑罗王及其眷属，也都赞叹他。

---

๓๒.

32.

---

ภควติ ปรินิพฺพุเต อโสก-วหยธรณีปติ ทีปจกฺกวตฺติ,ทสพลมสมํ ปริจฺจชิตฺวาอภิมหิ ฉนฺนวุติปฺปมาณโกฏี;

()

世尊般涅槃后，无忧王(Asoka)，这位统治大地的转轮王，舍弃九十六亿财物，供养了无与伦比的十力者。

---

๓๓.

33.

---

อคณิต วิภวํ ปริจฺจฉิตฺวาอิหรตนาวลิ เจติยํ วิธาย,สุรนรสรณสฺส ธาตุเทหํนรปติมานยิ ทุฏฺฐคามินี’ปิ;

()

杜吒伽摩尼王(Duṭṭhagāminī)亦舍弃无数财富，在此地建造宝鬘塔，供奉天人皈依处（佛陀）的舍利身。

---

๓๔.

34.

---

ทสพลมภิปูชยึสุ ปูชา-วิธิพหุมานน ภาชนํ ตทญฺเญ,อิติชน มหนีย จีวราที-จตุวิธปจฺจย ปูชนาก วิเสสํ;

()

其他众人亦供养十力者，他是各种供养与崇敬的容器，并以众人所敬重的衣等四资具作特别供养。

---

๓๕.

35.

---

คุณชลธิ ยทคฺค ทกฺขิเณยฺโยอรหติ จาหุณ ปาหุณา รหสฺส,อิติปิ ภควโต กวิปฺป สตฺโถภุวิ วิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

他是功德大海，最上应供者，应受献供与款待。因此，世尊被诗人所赞叹，其阿罗汉之美名遍布世间。

---

๓๖.

36.

---

อิธปรมนิปจฺจการ คิทฺธาสมณก ภุสุรกา วิภาวิมานี,รหสิ อกุสลํ สิโลกกามาน กิมสิโลกภเยน สญฺจินนฺติ;

()

于此，那些极度贪求恭敬、自视甚高的卑劣沙门与婆罗门，为求名声而暗中积集不善，难道不因畏惧恶名吗？

---

๓๗.

37.

---

นจกรหจิ กิญฺจิเทว ปาปํกยิรติ เรสรโหปิปาปภีรู,อิติปิ ภควโต รหาปคสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

他从不造作任何恶业，因畏惧罪恶，即使在隐秘处亦然。因此，远离隐秘（恶行）的世尊，其阿罗汉之美名遍布世间。

---

๓๘.

38.

---

อนุปสมิต ราคโทส โมหาถิรมนภาวิต กายจิตฺต ปญฺญา,อริยปฏิปทาย เย วิปนฺนาอนริย ธมฺมจรา นราธมาเต;

()

那些贪嗔痴未止息，身、心、慧未坚固修习，于圣道上堕败者，是行非圣法的人中之下劣者。

---

๓๙.

39.

---

สุคหิต สุคตารหทฺธชนฺตาชินมนุพนฺธิย สนฺติเกก วราปิ,อิติปิ ภควโต ภวนฺติ ทุเรภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส ()

那些执持善逝阿罗汉旗帜者，纵然优秀，虽紧随胜者身旁，亦远离世尊。因此，世尊之阿罗汉美名遍布世间。

---

๔๐.

40.

---

ตถริว สุวิทุร ภาวมาปมุนิรปิเตหินิหีน ปุคฺคเลหิ,อิติปิ ภควโต สตมฺป สตฺโถภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

ก ()

同样地，牟尼远离了那些卑劣的众生，因此，世尊为贤者所称赞，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๑.

41.

---

วิหต สกลสํกิเลส ธมฺมาสตต สุภาวิต กาย จิตฺตปญฺญา,อริยปฏิปทํ ปปูรการีอนริยธมฺมปถารกาก สุธีรา;

()

彼等已断尽一切杂染法，恒常善修身、心、慧，圆满圣道，远离非圣法道，是为智者。

---

๔๒.

42.

---

สตทสสต โยชเนหิ ทูเรยทิวิหรนฺติ ชินสฺส อารกาเต,อิติปิ ภควโต น ตาว ทูเรภุวิ วิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

纵然他们安住于离胜者十万由旬之遥远处，亦不远离于世尊。是故，世尊“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๓.

43.

---

ตถริว อวิทูร ภาวมาปมุนิรปิ สปฺปุริสาน มีทิสานํ,อิติปิ ภควโต ภวนฺตคสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

同样地，对于此等善士，牟尼亦非遥远。是故，已达有之边际的世尊，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๔.

44.

---

พุธ ชน รหิตพฺพ ปาปธมฺมาปวูรมนตฺถกราก รหาวทนฺติ,อิติปิ ภควโต รหา น ยสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติ โฆโส;

()

智者所应舍离的诸恶法，常于隐秘处言说而招致无益。是故，世尊无有隐秘恶行，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๕.

45.

---

ครหิย รหิตพฺพตา’ริเยหิปรมปุถุชฺชน ปุคฺคเลหิ ยสฺมา,อิติปิ ภควโต นจ’ตฺถิ’มสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

因其无有可为圣者所呵责或舍离之处，此唯凡夫所为。是故，此世尊无有过失，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๖.

46.

---

อปิจ ภควตา นเตกทาจิวิครหิยา รหิตพฺพกา ภวนฺติ,อิติปิ ภควโต รหานยสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

再者，世尊从未有过任何应被呵责或舍离之事，是故，世尊无有隐秘，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๗.

47.

---

คมน มิหรโหติ วุจฺจเต ตํติภวปริพฺภมณํ รโห น ยสฺส,อิติปิ ภควโต คตสฺส ปารํภุวิ วิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

于此，轮回于三有被称为“辐”（ara），而彼世尊无有隐秘（raha）。是故，已达彼岸的世尊，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๔๘.

48.

---

นิรติสย’ธิสีลจิตฺตปญฺโญปรม วิมุตฺติ วิมุตฺติ ญาณลาภี,อสนฺทิส คุณ ภาชโนก อเนโชอสมสโม อสโม อนุตฺตโร’ติ;

()

具无上增上戒、增上心、增上慧，得究竟解脱与解脱知见，为无与伦比功德之器，唯一不动摇者，与无等者相等，无与伦比，无上士。

---

๔๙.

49.

---

กุสลพล สมิทฺธรูปวาติวิวิธคุเณหิ สิยา ปสํ สิโย โย,อิติปิ ภควโต ปสํสิยสฺสภุวิวิสุโต อรหนฺติ กิตฺติโฆโส;

()

彼以善力成就色身，以种种功德而应受称赞。是故，应受称赞的世尊，其“阿罗汉”之美名遍闻于世。

---

๕๐.

50.

---

อิมินา อิมินาปิ การเณนภควา โคตม โคตฺต เกตุภูโต,อรหํ อรหนฺติ กิตฺติราโวทกเตลํวตตาน สตฺตโลเก;

()

以此等诸多因缘，世尊乔达摩(Gotama)为乔达摩族之幢，其“阿罗汉”之声誉，如油滴水，遍布于有情世间。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน ภควโต อรหนฺตินามปญฺญตฺติยาอภิเธย ปริทีโป เอกูนวีสติโมก สคฺโค.

如是，名为慧喜(Medhānanda)之行者所造，为一切诗人心中喜悦之源泉的《胜者种姓灯》，于近因缘中，阐明世尊“阿罗汉”名号之义，第十九章竟。

---

๑.

1.

---

สมฺมา สามํ สพฺพธมฺมาน มทฺธาพุทฺธตฺตา ปญฺญานุภาเวน ตสฺส,สมฺมา สมฺพุทฺโธติ อพฺภุคฺคตายอาสิกิตฺยา(สาลินี) โลก ธาตุ;

()

以其智慧之力，如实地、无师自通地觉悟了一切法，是故，其“正等觉者”之令誉，扬于世界。

---

๒.

2.

---

โย จา ภิญฺเญยฺเย ปริญฺเญยฺย ธมฺเมภาเวตพฺเพ สจฺฉิกาตพฺพ ธมฺเม,สมฺมาสามํ พุชฺฌิ ตสฺมาส พุทฺโธสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

彼于应亲证、应遍知、应修习、应作证之法，皆正等亲证，是故彼为佛陀，于世间以“正等觉者”之名而著称。

---

๓.

3.

---

ตตฺรา’ภิญฺเญยฺยา จตุสฺสจฺจ เมวทุกฺขํ สจฺจํ โข ปริญฺเญยฺย ธมฺมา,ภาเวตพฺพา มคฺค สจฺจํ นิโรธ-สจฺจํ ตจฺฉํ สจฺฉิกา ตพฺพ ธมฺมา;

()

其中，应亲证者即四圣谛。苦谛是应遍知之法，道谛是应修习之法，灭谛是应如实作证之法。

---

๔.

4.

---

ตณฺหาปกฺเข สมฺภวํ ธมฺม ชาตํมคฺคานํวชฺฌํก ปหาตพฺพ ธมฺมา,สทฺธึ ชาตฺยาทีหิ ทุเกขหิ ปญฺจุ-ปาทานกฺขนฺธา สิยา ทุกฺข สจฺจํ;

()

源于渴爱之诸法，为道所应断之法；与生等诸苦俱行之五取蕴，则为苦谛。

---

๕.

5.

---

ยายํ ตณฺหา กาม ตณฺหาทิเภทาทุกฺขานํ สาเหตุ สจฺจํ ทฺวิติยํ,พนฺธานํ ยตฺราปฺย’ภาโว นิโรธ-สจฺจํ ยญฺจา คมฺม ตณฺหาย จาโค;

()

此爱，即欲爱等种种差别，是为苦因，乃第二圣谛。诸系缚于此无有，即是灭谛，依此而舍离渴爱。

---

๖.

6.

---

สมฺมาทิฏฺฐาทฺยฏฺฐมคฺคงฺค ธมฺมานิพฺพานํ สมฺปาปกา มคฺค สจฺจํ,เตสํ ธมฺมานมฺปิ สมฺพุชฺฌินตฺตาสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

以正见为首的八支圣道之法，能导向涅槃，是为道谛。因其正等觉此等诸法，故于世间以“正等觉者”之名而著称。

---

๗.

7.

---

จกฺเขว’ทํ ทุกฺขํ ตทุปฺปาท เหตุตณฺหา เนสานํ อภาโว นิโรโธ,มคฺโค โพธูปาย ปญฺญาติ ตสฺสเอวํ ปจฺเจกํ ปทํ โจทฺธริตฺวา;

()

此苦如轮，渴爱是其生起之因；此二者之无有，即是寂灭；道是趣向菩提之方便。如是逐一提取其名相，

---

๘.

8.

---

อาโรเปตฺวา สจฺจ ธมฺเมสุ สจฺจ-สนฺธาตา โย สจฺจทสฺสี ส พุทฺโธ,สมฺมา สามํ ติกฺขปญฺญาย พุชฺฌิสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

将（名相）安立于诸谛法中。彼为真谛之连结者、真谛之见者，彼即是佛。其以敏锐智慧独自正等觉，是故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๙.

9.

---

ฉนฺนํ ทฺวารานญฺจ ฉารมฺมณานํ,ฉนฺนํ จิตฺตานญฺจ ฉพฺเพท นานํ,ฉนฺนํ สญฺญานํ ฉ สญฺเจตนานํฉนฺนํ ผสฺสา นํ วิตกฺกาทิ กานํ;

()

六门与六境，六识及其六种分别，六想与六思，六触与寻等；

---

๑๐.

10.

---

เอวํ ฉนฺนํ รูป ตณฺหาทิกานํตณฺหากายานํ สมาโรปเณน,สมฺมา สามํ พุชฺฌิ สจฺเจสุ ตสฺมาสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

如是将六种色爱等渴爱身安立于诸谛中，独自正等觉，是故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๑.

11.

---

ปญฺจนฺนํ ขนฺธาน มฏฺฐารสนฺนํธาตูนํ จกฺขาทินํ พารสนฺนํ,สมฺมา สามํ พุชฺฌิตตฺตา สยมฺภุสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

因其独自正等觉五蕴、十八界及眼等十二处，乃为无师自觉者，故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๒.

12.

---

รูปชฺฌานานํ จตุนฺนํ อรูป-ชฺฌานานญฺจานุสฺสตีนํ ทสนฺนํ,ขตฺติ สาการ’ปฺปมญฺญาสุภานํกมฺมฏฺฐานานํ นวนฺนํ ภวานํ;

()

四色禅、四无色禅、十随念、四无量心、不净想等诸业处，以及九有；

---

๑๓.

13.

---

พุทฺธตฺตา สํสาร จกฺเก อวิชฺชา-ทฺยงฺคานํ สจฺเจสุจาโรปเณน,สมฺมาสามํ เอส นิสฺสงฺค ญาเณสมฺมา สมฺพุทฺโธ วิขฺยาสิ โลเก;

()

因已觉悟，将轮回之轮中无明等诸支分安立于诸谛中，彼以无著之智独自正等觉，故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๔.

14.

---

ปจฺจุปฺปนฺนานาคตาตีต ธมฺเมนิพฺพานํ นิสฺเสส ปณฺณตฺติ ธมฺเม,สามํ อพฺภญฺญาสฺย’นญฺโญป เทโสสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

于现在、未来、过去诸法，以及涅槃与一切概念法，无师自通，独自遍知，故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๕.

15.

---

สพฺพํเญยฺยํ ตสฺส ญาณนฺติ กํหิญาณมฺเปวํ เญยฺย ธมฺมนฺติกํหิ,เญยฺยนฺตฏฺฐาโนมญาณสฺสลาภาสมฺมาสมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

一切所知皆在其智境之内，其智本身亦在所知法之内。因获此穷尽所知之智，故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๖.

16.

---

กฺเลสานํ ยาวาสนาสตตีตายสทฺธึโยก สมฺโมหนิทฺทาย สมฺมา,สามํพุทฺโธ มคฺค ญาเณน ตสฺมาสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ โลเก;

()

彼以道智，独自、正当地觉悟，超越了诸烦恼及其所有习气，以及痴眠，是故于世间以“正等觉者”之名著称。

---

๑๗.

17.

---

สตฺตาธีโส ปารมีโจทิตตฺโตปลฺลงฺเกนาสชฺชโย โพธิมุเล,อมฺโภชํก ภานุปฺปหาก สงฺคเมนโสภคฺคปฺปตฺตํ ปพุทฺธํ’ว สามํ;

()

众生之主，其身为波罗蜜所驱策，于菩提树下结跏趺坐而得胜。犹如莲花，因与阳光相遇，自行绽放而臻于庄严。

---

๑๘.

18.

---

สามํ สมฺมา’นญฺญ สาธารณคฺค-มคฺโคภาเสนปฺปพุทฺโธ สมาโน,สมฺปตฺโต สพฺพญฺญุตาญาณ โสภํสมฺมา สมฺพุทฺโธติ วิขฺยาสิ ตสฺมา;

()

其以不共之殊胜道的辉光，独自正等觉悟，证得一切知智之庄严，是故以“正等觉者”之名著称于世。

---

๑๙.

19.

---

เอวํ สพฺเพสํ ธมฺมานํสมฺมา สามํ พุทฺธตฺตา โส,สมฺมา สมฺพุทฺโธ พุทฺโธติสทฺโท โลเก อพฺภุคฺคญฺชิ;

()

如是，因其亲自正自觉悟一切法，“正等觉者”、“佛陀”之名于世间广传。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกก นิทาเน ภควโต กสมฺมาสมฺพุทฺโธติ นามปญฺญตฺติยา อภิเธย ปริทีโป วีสติโม สคฺโค.

如是，由名为慧喜(Medhānanda)之比丘所著，能令一切诗人心中欢喜之《胜者世系灯》(Jinavaṃsadīpa)中，于近因缘篇，阐明世尊“正等觉者”名号之义，此为第二十章。

---

ตํ โข ปน ภวนฺตํโคตมํ เอวํ กลฺยาเณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโตอิติปิ โส ภควา วิชฺชาจรณ สมฺปนฺโนติ;

关于那位乔达摩(Gotama)尊者，有如此美好的名声传扬：“彼世尊是明行具足者。”

---

๑.

1.

---

สมฺปนฺนวิชฺชาจรเณ อวิชฺชา-ฆณนฺธการํ ภิทุโร ปวีโร,ราช วิชฺชาจรณุพฺภวายอุฬารกิตฺติสฺสิริยา กถํ ตํ;

()

明行具足者，乃摧破无明厚暗之勇士。为令明行之王出现，如何能有彼殊胜名声与荣耀？

---

๒.

2.

---

อสงฺขกปฺเปปิ นิวุตฺถขนฺเธเปยฺยาลปาฬึ วิย ญาณคตฺยา,กณฺฐิรวสฺสุ’ปฺปตนํ ยเถวสงฺกิปฺป ขิปฺปํ วิสยาวลมฺพํ;

(๑)

对于无数劫中曾经历的诸蕴，他以智慧之行，如读省略文，又如狮子之跳跃，简捷迅速地把握所缘。

---

๓.

3.

---

สโร’ติสูโร สรภงฺคก สตฺถุ-ขิตฺโต สรวฺยมฺหิ วิรชฺฌเต กึเอวํ อติเตสุ ภวนฺตเรสุอสชฺชมานํ อวิรชฺฌมานํ;

()

勇猛的萨拉邦咖(Sarabhaṅga)导师所射之箭，岂会偏离箭靶？如是，其智于过去诸有中，无所执著，无所偏离。

---

๔.

4.

---

ยถิจฺฉิตฏฺฐาน มติตขนฺธ-สงฺขาต มาหจฺจ ปวตฺตมานํ,ปุพฺเพนิวาสานุคตญฺหิ ญาณํอนญฺญสาธารณมาสิ ยสฺส;

()

其宿命随念智，能随其所欲，触及并遍知所谓过去诸蕴，此智实乃无与伦比。

---

๕.

5.

---

ปหีณ’วิชฺชานุสโย ชิโน โสวิชฺชายุ’เปโต ปฐมาย ตาย,อิจฺจสฺส ทณฺฑาหตกํสปาติ-สทฺโทว สมฺปตฺถริ กิตฺติสทฺโท;

()

彼胜者已断无明随眠，具足彼第一明。是故其美名远扬，犹如杖击铜钵之声。

---

๖.

6.

---

หนีนปฺปณีตาทิ ปเภท วตฺเตอุปฺปชฺชมาเน จ นิรุชฺฌมาเน,สตฺเต ยถากมฺมุ’ปเค คตีสุปสาทจกฺขา’วิสเย จ รูเป;

()

于有劣、胜等差别，于正生、正灭，于随业而趣向诸趣之众生，以及于肉眼所不见之色法……

---

๗.

7.

---

อนญฺญ สาธารณ ทิพฺพจกฺขุ-สงฺขาตญาเณน ปหสฺสเรน,ทิพฺเพน จา’โลก ปริคฺคเหนเยนา’หิชานาติ ชิโน อเนโช;

()

无欲之胜者，以其不共于他、名为天眼之智，以其明亮光辉及天光遍照，了知彼等众生与色法。

---

๘.

8.

---

จุตุปปาตพฺพิสยาย สตฺถาวิชฺชายุ’เปโต ทุติยาย ตาย,อิจฺจสฺส สมฺปตฺถริ เหม ฆณฺฏา-ฏงฺการโฆโสริว กิตฺติโฆโส;

()

导师具足彼第二明，其境乃众生之死生。是故其名声远扬，犹如金钟敲击之声。

---

๙.

9.

---

ทุกฺขญฺจ ทุกฺขปฺปภโว นิโรโธมคฺโค จ ทุกฺขสฺส นิโรธโก’ติ,จตฺตาริ สจฺจานิ ยถาสภาวํปเวทิ ญาเณน สยมฺภุ เยน;

()

苦、苦之集、苦之灭、以及导向苦灭之道——自生者以此智慧，如实了知此四圣谛。

---

๑๐.

10.

---

เยจา’สวา อาสวสมฺภโว โยเตสํ ขโย ยวา’สวนาสุปาโย,ตํ สพฺพมญฺญาสิ สยมฺภุ ญาณ-พเลน เยนา’สว วิปฺปมุตฺโต;

()

诸漏、漏之生起、彼等之灭尽、以及灭尽诸漏之方法——自生者以智慧之力遍知此一切，由是而从诸漏解脱。

---

๑๑.

11.

---

ขีณ’ติ ชาตี วุสิต’นฺติ เสฏฺฐ-จริยํ กตํ’ตี กรณิย มทฺธา,นจา’ปรนฺตฺเย’ว มนนฺตญาโณญาเณน’ภิญฺญาย วิหาสิ เยน;

()

“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”具无边智者，以此智证知而住。

---

๑๒.

12.

---

สยมฺภุ สพฺพาสว สงฺขยายวิชฺชายุเปโต ตติยาย ตาย,อิจฺจสฺส วิปฺผารคหีรเตริ-ราโว’ว สมฺปตฺถริ กิตฺติราโว;

()

自生者具足彼第三明，即一切漏尽之明。是故其名声远扬，犹如广大深远之回响。

---

๑๓.

13.

---

วิชฺชาหิเหฏฺฐา คทิตาหิ ตีหิสมงกฺคิ ภุตสฺส ตถาคตสฺส,ตทุพฺภวํ กิตฺติ สรีร พิมฺพํสตํมโนทปฺปณคํ วิภาติ;

()

具足上述三明之如来，其所生起之名声身相，于贤者心镜中映现。

---

๑๔.

14.

---

จาตุมฺมหาภูติกรูปิโก ยํมาตาปิตุนฺนํ กรชมฺหิ ชาโต,โย ภตฺตกุมฺมาสหโตปิ กาโยอนิจฺจวิทฺธํสนเภท ธมฺโม;

()

此由四大种所成之色身，从父母精血而生，由饭食粥糜所成，其性无常，有毁坏、分解之法。

---

๑๕.

15.

---

ปริตฺตกามาวจรมฺหิ ภุโต-ปาทาย เภทมฺหิ ตทตฺตภาเว,ยํ นิสฺสิตํ เวทยิตตฺต สญฺญา-สงฺขาร วิญฺญาณ ปเภทนามํ;

()

以及依止于彼色身的，有名为受、想、行、识等差别之名法；彼色身乃于微小欲界中，由执取而生，终将坏灭。

---

๑๖.

16.

---

โย วิปฺปสนฺโน มณิวํส วณฺโณตตฺราวุตํ สุตฺตมิวกฺขิมา ตํ,ญาณกฺขินารูป มเวกฺขิ เยนสจกฺขุมา ตตฺรสิตญฺจ นามํ;

()

有眼者以智眼观察彼色法，其清净犹如摩尼宝珠之色；并观察依止于彼之名法，犹如织入其中之丝线。

---

๑๗.

17.

---

สีตาทินา รุปฺปณลกฺขณนฺติรูปญฺจ นามํ นติลกฺขณนฺติ,ตทุตฺตรึ เวทกการโก วาอตฺตาตฺตภาวี ปรมตฺถโต น;

()

色法以被冷热等恼坏为相，名法以倾向所缘为相。于此二者之外，胜义中实无感受者、作者，亦无我或我所。

---

๑๘.

18.

---

อญฺโญญฺญสมฺพนฺธวเสน ยนฺตีนาปงฺคุลนฺธา ปุถเคว ยนฺติ,ตถา’ญฺญมญฺโญ’ปนิธาย นาม-รูปานิ วตฺตนฺติ’ห โนวิสุนฺติ;

()

犹如跛者与盲者，无法各自独行，必相互依存；如是，于此世间，名色亦相互依止而转起，非得分离。

---

๑๙.

19.

---

ววตฺถยนฺตสฺสิ’ติ นามรูปํนิสฺสตฺตนิชฺชิวสภาว มสฺส,ยา ทิฏฺฐิ ทุทฺทิฏฺฐิวิโสธเนนสมุฏฺฐิตา ทิฏฺฐิ วิสุทฺธิสงฺขา;

()

如是辨别名色为无有情、无生命之自性，由净化邪见而生起之见，是为“见清净”。

---

๒๐.

20.

---

อวิชฺชุ’ปาทานนิกนฺติกมฺม-เหตุพฺภวํ รูปมรูปมาโท,ปกวตฺติยํ เหตุจตูหิ รูปํวตฺถาทิเหตุปฺปภว’นฺติ นามํ;

()

无明、取、爱、业为因，生起色法与无色法。于流转时，色法由四因生，名法由依处等因起。

---

๒๑.

21.

---

สพฺพตฺถ สพฺเพสุ สทา สโม นนา’เหตุกํ เตน นนิจฺจเหตุ,เอวํ ตทุปฺปาทก ปจฺจยานํปริคฺคหํ ยาย ธิยา อกาสิ;

()

果非于一切处、一切时、一切法中皆同，故非无因，亦非常因。他以此智慧，如是把握彼等生起之缘。

---

๒๒.

22.

---

อหํ นุ โข’สึ นนุโข อโหสึอิจฺจา’ทฺย’ตีตาทิปเภท ภุตา,กงฺขา’สฺส กงฺขาตรณพฺพิสุทฺธิ-สงฺขาตปญฺญาย วิคญฺฉิ ยาย;

()

“我于过去世存在吗？我于过去世不存在吗？”诸如此类关于过去等之疑，他皆以此名为“度疑清净”之慧而断除。

---

๒๓.

23.

---

ขนฺธา อตีตาทิ ปเภทวนฺโตปริกฺขยฏฺเฐน อนิจฺจ ธมฺมา,ภยาวหฏฺเฐน ทุขา อนตฺตาอสารกฏฺเฐนิ’ติ สมฺมสนฺโต;

()

思惟诸蕴有过去等差别，以灭尽义故为无常法，以可畏义故为苦，以无实义故为无我。

---

๒๔.

24.

---

ตาฬิสธา ลกฺขณปาฏวตฺถํขนฺธาน เมสํ นวธา’ถ นาโถ,ติกฺขินฺทฺริโย โส ภย สตฺตกานํวเสน สมฺมทฺทิตนามรูโป;

()

彼利根者，为善巧于四十行相，以九种方式为诸蕴之主。又以七种怖畏之力，折伏名色。

---

๒๕.

25.

---

ปญฺญาสธา พนฺธุทยพฺพยานํปริคฺคหํ ยายธิยา อกาสิ,ยทา’สฺส ตารุญฺญวิปสฺสนายอุปกฺกิเลสา ทส ปาตุภูตา;

()

当他以智慧，依五十行相把握名色之因与生灭时，于其初起之观(vipassanā)中，十种随染显现。

---

๒๖.

26.

---

ญาณกฺขิณา เยน ติลกฺขณํ โสอทฺทกฺขิ ธมฺเมสุ ตทา’ปิ เตสุ,ชหาสุ’ปเกลสปทุฏฺฐมคฺคํวิปสฺสนา โสธิตมคฺคคามิ;

()

彼以智眼于诸法中得见三相，即便于彼随染中亦见之。舍离随染所秽之道，而行于为观(vipassanā)所净之道。

---

๒๗.

27.

---

ววตฺถเปตฺวาน ปถาปเถ’วํวิปสฺสนาวีถิ มโนกฺกมิตฺวา,ยา มคฺค’มคฺคิกฺข วิสุทฺธิ นามสมุพฺภวา ตีรณติกฺข พุทฺธิ;

()

如是确立道与非道，循观(vipassanā)道而行，此即名为“道非道智见清净”，由此生起锐利之决择智。

---

๒๘.

28.

---

อนนฺตรํ ตีรณุณปารํปตฺโต ปริญฺญาย ปริกฺขยาย,นิปฺผตฺติยา โย นวญาณุเปตํวิสุทฺธิ มากงฺขิ วิสุทฺธิกาโม;

此后，彼以审察遍知，为达遍尽而抵达彼岸；彼欲求清净者，为成就故，希求具足九种智之清净。

---

๒๙.

29.

---

ปพนฺธโต เจ’ริยโต ฆเนนฉนฺเนสุ ธมฺเมสฺว’นุปฏฺฐหนฺเน,ติลกฺขเณ เยนุ’ทยพฺพเยนปุนาปิ โส สมฺมสิ นามรูปํ;

若于持续不断的行住坐卧中，于被密集覆盖之诸法未能观照，则彼再次以生灭的方式，于三相中思惟名色。

---

๓๐.

30.

---

อุปฺปาทภงฺคฏฺฐิติโต ยทา’สฺสวิวฏฺฏยิตฺวาน วิปสฺสโต ยํ,สงฺขารภงฺเค’ว ปวตฺต มฏฺฐ-วิธานิสํสํภวิ ภงฺคญาณํ;

()

当彼观者(vipassato)揭示诸行之生、住、坏时，于诸行坏灭中，具足八种功德之坏灭智即生起。

---

๓๑.

31.

---

วิปสฺสโต ภงฺคมหิณฺหมสฺสหุตฺวา ภยํ วาฬมิคาทโย’ว,อุปฏฺฐิตา’ตีตภวาทิเภท-ภวตฺตยํ ยํ ภยญาณมาสิ;

()

当彼观者持续观照（诸行）坏灭时，怖畏现起，犹如猛兽等；过去、未来、现在三有亦显现为可怖，此即是怖畏智。

---

๓๒.

32.

---

อถ’สฺส ขนฺธายตนาธิ ธมฺมาอุกฺขิตฺตขคฺคา มธกาทโย’ว,อุปทฺทวาทีนวโต วิภุตาปตฺวา ยทาทีนวญาณ มาสุํ;

()

其后，蕴、处等诸法，犹如举起利剑的醉象等，显现为灾患与过患，过患智迅速生起。

---

๓๓.

33.

---

สุวณฺณหํสาทิ’ว ปญฺชเรสุภเวสุ ทิฏฺฐาทินเวสุ ตีสุ,นิพฺพินฺทิตตฺโต ภุวเนกเนตฺโตยํ นิพฺพิทาญาณ มลตฺถ ติพฺพํ;

()

犹如金鹅等被困于笼中，彼世间独眼者于三有中见到过患，心生厌离，获得了强烈的厌离智。

---

๓๔.

34.

---

ปาสาทิโต ปาสคเต’ว สตฺตาวิมุตฺติกามสฺส ภเวหิ ตีหิ,นิสฺเสสสงฺขาร วิโมกฺข กามํพภุว ยํ มุญฺจิตุกาม ญาณํ;

()

犹如从宫殿落入陷阱的众生，彼渴望从三有中解脱，欲从一切行中完全解脱，此即是欲解脱智之生起。

---

๓๕.

35.

---

อนิจฺจทุกฺขา’สุภโต จ ขนฺเธอนตฺตโต ภาวยโต อภิณฺหํ,ตสฺสา’สิ สงฺขารวิโมกฺขูปาย-สมฺปาทกํ ยํ ปฏิสงฺขญาณํ;

()

彼不断地思惟诸蕴为无常、苦、不净、无我，此即是省察智，它成就了诸行解脱之方便。

---

๓๖.

36.

---

อตฺเตน วา อตฺตนิเยน สุญฺโญทฺวิธาตฺย’ยํ สงฺขต ธมฺมปุญฺโช,เอวํ จตุทฺธา พหุธา ฉธา’ปิวิปสฺสโต พุทฺธิมโต อภิณฺหํ;

()

具慧者不断地观照此有为法聚，知其于我与我所二方面为空，并如是于四种、多种、乃至六种方式中观照。

---

๓๗.

37.

---

ยา โข สิขาปฺปตฺตวิปสฺสนาขฺยาวุฏฺฐานคามีนิจ สานุโลมา,สามุทฺทกากีริว กูปยฏฺฐึติลกฺขณลมฺพนิกา พภูว;

()

那名为顶达观(sikhāppattavipassanā)，以及出离行(vuṭṭhānagāminī)与随顺智，它以三相为所缘，犹如海鸦飞向船桅。

---

๓๘.

38.

---

นหารุททฺทูลฺล มิวคฺคิปตฺตํสงฺขารธมฺมํ ปฏิลิยมานํ,วิสฺสฏฺฐทารํ’ว อุเปกฺขกสฺสสงฺขารุเปกฺขา’สิ มเหสิโนยา;

()

犹如置于火上而收缩之筋腱，诸行法在消逝；彼大仙的行舍智便生起，犹如舍弃其妻一般。

---

๓๙.

39.

---

อาคฺโรตฺรภุญาณ มเสสขนฺเธติลกฺขณ’โรปณ นินฺนโปณํ,วิปสฺสนาญาณ มเนกเภทํยเท’ตฺถ สงฺเขปนเยน วุตฺตํ;

()

彼随顺智与种姓智，将三相安立于一切蕴中，使其倾向于（涅槃）；此中已略说多种观智。

---

๔๐.

40.

---

วิชฺชาย โส มารชิ ตาย ตายวิปสฺสนาญาณคตายุ’เปโต,อิจฺจสฺส สํวฑฺฒิต กิตฺติวลฺลิโลกาลวาลมฺหิ วิกาส มาป;

()

彼降魔者，具足彼等种种观智之明，如是，其增长之名誉藤蔓，于世间苗圃中绽放。

---

๔๑.

41.

---

มุญฺชา อิสิกํ อสิโกสิยา’สึยถา กรณฺฑา ผณิ มุทฺธเรยฺย,สพฺพงฺค ปจฺจงฺคิก มินฺทฺริยคฺคํ;

มโนมยํ รูปิมิโต สรีรา;

()

犹如从芒草中抽出芦苇，从剑鞘中抽出利剑，犹如从篮中取出蛇，他从这色身中，取出具足一切肢节、诸根卓越的意生身。

---

๔๒.

42.

---

อญฺญํ สรีรํ อภินิมฺมิณิตฺวามหิทฺธิมา อิทฺธิมตานุ รูปํ,เจโตวสิปกฺปตฺตวสิปฺปธาโนยฺวากาสิ เวเนยฺยชนานมตฺถํ;

()

彼具大神通者，化现出另一个与神通者相应的身体，彼乃心自在已达圆熟之最上自在者，为应调伏之众生成就利益。

---

๔๓.

43.

---

มหิทฺธิโก ตายมโนมยิทฺธิ-สงฺขาต วิชฺชาย สมนฺวิโต โส,อิจฺจสฺส อพฺภุคฺคตกิตฺติราโวนิสฺเสสโลกํ พธิรีกริตฺถ;

()

彼具大神通者，具足那名为意生神通之明，如是，他高扬的名声使整个世间都为之震动。

---

๔๔.

44.

---

เอโกปิหุตฺวา พหุธาจ โหติโย โหติเจ’โก พหุธาปิ หุตฺวา,กเร ติโรภาว มถาวิภาวํมหิทฺธิโก อิทฺธิมตํ จริฏฺโฐ;

()

彼能一变多，亦能多变一；能隐身，亦能显形；彼具大神通，乃神通者中最上。

---

๔๕.

45.

---

ยถา นิราลมฺพนโภตลมฺหิโย อิทฺธิมา วิณฺณวสิ วสินฺโท,วเช ติโรปพฺพต เคหภิตฺติ-ปาการ มจฺฉิทฺท มสชฺชมาโน;

()

彼具神通者、心识自在之主，能穿透山、屋、墙、城廓，毫无滞碍，犹如行于无碍之境。

---

๔๖.

46.

---

กโรติ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชนิทฺธึโย วาริปิฏฺเฐริว ภุมิปิฏฺเฐ,อเภชฺชมาโน สลิเล สลีลํปทปฺปิโต ยาติ ยถา ปถวฺยา;

()

彼能于大地之上作浮出与沉没之神通，犹如在水中一般；又能于水上行走而不沉，犹如在陆地一般。

---

๔๗.

47.

---

ปกฺขี’ว โย สงฺกมเต นภมฺหิปลฺลงฺก มาภุชฺช มหานุภาวํ,มหิทฺธิมนฺตํ รวิจนฺทพิมฺพํสปาณิผุฏฺโฐ ปริมชฺชเต โย;

()

他犹如鸟儿在空中飞行，结跏趺坐，具大威力；他以手触摸、抚摸具大神通的日月。

---

๔๘.

48.

---

อาพฺรหฺมโลกาปิ กเลพเรนวสํ ปวตฺเตติ มหิทฺธิมา โย,สุวณฺณกาโรวิย ยํยเทวอิจฺฉานุรุปาภรณพฺพิเสสํ;

()

那具大神通者，乃至能以身体自在地行于梵天界，犹如金匠，随其所欲，造作种种殊胜饰品。

---

๔๙.

49.

---

ยถิจฺฉิตํ ปจฺจนุโภติ ชาตุนานาวิธํ อิทฺธิวิธํ ชิโน โย,โส ตาย วิชฺชายปิ สงฺคโต’ติอพฺภุคฺคโต ตสฺส ยโสปพนฺโธ;

()

彼胜者，随其所欲，体验种种神通，他具足此明，如是，其相续之名声高扬。

---

๕๐.

50.

---

โสตปฺปสาทพฺพิสยํ ยเถวอทฺธานมคฺคํ ปฏิปนฺนโปโส,วิสุํวิสุํ กาหฬสงฺขเภริ-วีณาทิสทฺทํ วิวิธํ สุเณยฺย;

()

犹如行于远道之人，于其耳根所及范围，能分别听闻号角、螺、鼓、琴等种种声音。

---

๕๑.

51.

---

ทูรนฺติเก มานุสเก จ ทิพฺเพอุโภปิสทฺเท สุขุเม อุฬาเร,วิสุทฺธนิมฺมานุสเกต เยนโส ทิพฺพโสเตน สุณาติ นาโถ;

()

远近、人与天、细与粗的两种声音，那导师以清净、超人之天耳，能听到这一切。

---

๕๒.

52.

---

สมงฺคิภูโตติ สทิพฺพโสต-สงฺขาตวิชฺชาย ชิตาริ ตาย,อพฺภุคฺคโต ตสฺส กวีภิคีต-สิโลกสทฺโท’ว สิโลกสทฺโท;

()

彼战胜怨敌者，具足名为天耳之明，如是，其高扬之名声，犹如诗人所歌颂之诗声。

---

๕๓.

53.

---

สราคจิตฺตมฺปิ วิราคจิตฺตํสโทสจิตฺตมฺปิ อโทสจิตฺตํ,สโมหจิตฺตมฺปิ วิโมห จิตฺตํสํขิตฺตวิกฺขิตฺตคตมฺปิ จิตฺตํ;

()

有贪心、离贪心，有瞋心、离瞋心，有痴心、离痴心，收摄心、散乱心，

---

๕๔.

54.

---

มหคฺคตมฺปี อมหคฺคตมฺปีโสตฺตรํ จิตฺต มนุตฺตรมฺปิ,สมาหิตมฺปี อสมาหิตมฺปิวิมุตฺตจิตฺตมฺปฺย’วิมุตฺตจิตฺตํ;

()

广大心、非广大心，有上心、无上心，定心、不定心，解脱心、未解脱心。

---

๕๕.

55.

---

สกํ มุขงฺกํวิย ทปฺปณมฺหิอจฺโฉทเก มณฺฑนชาติโก โย,ปริจฺจ เจโต ปรปุคฺคลานํเยนา’ภิชนาติ วิมุตฺตเจโต;

()

犹如爱美之人在明镜或清水中看到自己的脸，彼心解脱者，以此（他心智）遍知其他众生之心。

---

๕๖.

56.

---

โส ตาย เจโตปริยาภิธาน-วิชฺชายุ’เปโตติ ทยานิธาโน,ติโลกคพฺเภ’ก วิตานโสภาตตาน ตสฺสุ’พฺภวเสตกิตฺติ;

()

那慈悲之源，具足那名为他心通之明，如是，他生起的白净名声，在三界之中犹如独一的华盖般广布庄严。

---

๕๗.

57.

---

วิชฺชาตฺตเยน’ฏฺฐวิธาหิ’มาหิ-วิชฺชาหุ’เปต’สฺส ตถาคตสฺส,เวเนยฺย กุนฺทากรจนฺทิกาภํวิภาติ ยาวชฺช ยโสสรีรํ;

()

如来具足此三明与八明，其名声之身至今依然闪耀，犹如月光照耀于堪可调伏者之素馨花丛。

---

๕๘.

58.

---

สุมณฺฑิโต สํวุตปาติโมกฺข-สงฺขาตสีลาภรเณน เยน,อิรียเต โย กรุณ นิธาโนตโปธโน สีลวตํ ปธาโน ()

彼慈悲之藏，苦行者，持戒者之首，以名为“波罗提木叉律仪”之戒庄严善加装饰，如是行止。

---

๕๙.

59.

---

เวฬุปกฺปทานทิวเสน จาฏุ-กมฺเยน ทุเตยฺยปเหนเกน,โส ปาริภฏฺเยนปิ มุคฺคสูปฺย-สเมน สจฺจาลิกภาสเณน;

()

以赠送竹叶等方式，以谄媚，以充当信使，以侍奉，以及如豆汤般半真半假的言语；

---

๖๐.

60.

---

อโคจรฏฺฐาน มุปาสเนนวิโกปเย กิมฺปน ปาติโมกฺขํ,หิตฺวา อนาจารมโคจรํ ตํจเร สทาจารสุโคจรํ โส;

()

若亲近非行处，岂能不毁坏波罗提木叉？舍弃彼不当行为与非行处，彼常行于正当行为与善行处。

---

๖๑.

61.

---

อนุปฺปมาเณสุปิ สพฺพทสฺสิสาวชฺชธมฺเมสุ ภยานุปสฺสิ,ลทฺธคฺคมคฺคปผลสิทฺธสีล-สิกฺขาย สิกฺขาครุ สิกฺขเต โส;

()

于微细过失中亦能遍见，于有过失法中见其怖畏，彼尊重学处，修学为证最上道果之戒学。

---

๖๒.

62.

---

เขมํ ทิสํ สญฺจรตี’ติ ปาติ-โมกฺขาธิสิกฺขาจรเณน เตน,อพฺภุคฺคโต ตจฺจรณนุ พนฺโธอาทิจฺจพนฺธุสฺส ยโสปพนฺโธ;

()

他以那波罗提木叉增上学(Pātimokkhādhisikkhā)的行持，游行于安稳之处，如是，日亲族(Ādiccabandhu)的名声之蔓，因其行持而高扬。

---

๖๓.

63.

---

กนฺตมฺปิรูปายตนาทิ ฉกฺกํจกฺขาทินา โส วิสยีกริตฺวา,นิมิตฺต’นุพฺยญฺชนคาหิ นาโถนโหติ เยนิ’นฺทฺริยสํวเรน;

()

他以眼等根，将可意之色处等六处作为其所缘，然彼依怙主不取总相(nimitta)与随相(anubyañjana)，以此而具足根律仪。

---

๖๔.

64.

---

จกฺขาทิฉทฺวาร มสํวริตฺวาราคาทิธมฺมา วิหรนฺต เมนํ,อตฺวาสฺส เวยฺยุํ สติสํวเรนตสฺสํวรตฺถํ ปฏิปชฺชิ เยน;

()

若不防护眼等六门，贪等诸法便会侵袭安住于此的他；为防护故，他以正念律仪(satisamvara)而行持。

---

๖๕.

65.

---

เขมํทิสํ โส จรเณน เตนชิตินฺทฺริโย อินฺทฺริยสํวเรน,อพฺภุคฺคโต สํจรตีติ ตสฺสติโลกนาถสฺส สิโลก สทฺโท;

()

彼以根律仪(indriyasamvara)制伏诸根，以彼行持游行于安稳之处。如是，彼三界导师(Tilokanātha)“游行于安稳处”之名声高扬。

---

๖๖.

66.

---

เย ลาภสกฺการสิโลกกามาปาปิจฺฉเก’จฺฉาปกตาสมานา,เกวิ’ธโลเก จตุปจฺจยานํปฏิกฺขิปิตฺวา ปฏิเสวเนน;

()

那些贪求利养、恭敬、名誉，为恶欲(pāpiccha)与邪愿(icchāpakata)所驱使者，他们在此世间，通过不正当地拒绝和受用四种资具；

---

๖๗.

67.

---

สามนฺตชปฺปาย จตุพฺพิธสฺสอิริยาปถสฺสา’ฐปนาทินาจ,กุหายเนนา’ลปนาทินาจสจฺจํ หิยา’นุปฺปิย ภาสเนน;

()

以旁敲侧击(sāmantajappa)，以不安立四威仪(iriyāpatha)等方式，以欺骗(kuhanā)与谄媚(lapanā)等方式，舍弃真实而说奉承之语；

---

๖๘.

68.

---

อตฺตา’วจฏฺฐานุ’ปโรปเณนมุคฺคสฺส สูปฺเยนว ปาริภฏฺยา,เนมิตฺต กตฺตาทิวเสน มิจฺฉา-ชีเวน ทุชฺชีวิก มาจรนฺตี;

()

以抬高自己、贬低他人，以如豆汤般的侍奉，以作相(nemittakattā)、暗示(nippesikatā)等方式，他们以邪命(micchājīva)过着恶劣的生活。

---

๖๙.

69.

---

ยเถว เต โน ภควา กทาจิโกหญฺญวุตฺยา’ลปนาทินาจ,เนมิตฺต นิปฺเปสิกตาย กิญฺจิลาเหน ลาภํก นิชิคึส เนน;

()

正如世尊从不曾以欺诈(kuhanā)、谄媚(lapanā)等方式，或以作相(nemittakattā)、暗示(nippesikatā)，或以利求利(lābhena lābhaṃ nijigiṃsanā)而欲获取任何东西；

---

๗๐.

70.

---

นิมิตฺตสตฺถา’ทิปกาสเนนอาชีวสีลํ อวิโกปยิตฺวา,นมณฺฑนตฺถํ น วิภุสณตฺถํทวาย วา เนว มทาย เนว;

()

不以宣说占相之学等方式毁坏活命戒(ājīvasīla)，（受用资具时）不为装饰，不为美化，不为嬉戏，亦不为骄慢；

---

๗๑.

71.

---

อนุปฺปพนฺธฏฺฐิติยา อิมสฺสกายสฺส จา’พาธ นิเสธนตฺถํ,ปวตฺติยา ปคฺคหนาย เสฏฺฐ-จริยสฺส โปราณ ขุทาปเนตุํ;

()

为令此身得以持续安住，为防止病恼，为资助殊胜梵行，为消除旧饿；

---

๗๒.

72.

---

นูปฺปาทนตฺถญฺจ นวํ ชิฆจฺฉํยาตฺราย กายสฺส’นวชฺชตาย,สุขํ วิหาราย จ โภชนมฺหิมตฺตญฺญุโก ภุญฺชติ ปิณฺฑปาตํ;

()

为不生新饿，为身体存续，为无过失，及为安乐住，彼于食物知量(bhojane mattaññutā)者，受用其乞食。

---

๗๓.

73.

---

ติโลกนาโถ จรเณน เตนมตฺตญฺญุภาเวน หิ โภชนมฺหิ,เขมํ ทิสํ สญฺจรตีติ โลเกอพฺภุคฺคโต ตสฺส สิโลก สทฺโท;

()

三界依怙主，实因于食物知量(bhojane mattaññutā)之行持，而游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之名声于世间高扬。

---

๗๔.

74.

---

ทิวา นิสชฺชาย จ จงฺก เมนตถา รชนฺยา’วรณีย ธมฺมา,สุทฺธนฺตโร ทฺวีหิ’ริยาปเถหิสปจฺฉิเมวา ปฐมมฺหิ ยาเม;

()

于白日，以坐禅与经行，从诸障法(āvaraṇīya dhammā)中净化内心。同样，于初夜(paṭhama yāma)与后夜(pacchima yāma)，亦以此二威仪（净化内心）。

---

๗๕.

75.

---

วุฏฺฐานสญฺโญ สติสมฺปชญฺโญส’มชฺฌิมสฺมึ มุนิ ทกฺขิเณน,ปสฺเสน กปฺเปติ จ สีห เสยฺยํปาเท ปทํ โถกก มติพฺพิธาย;

()

于中夜，牟尼作意起身之想(vuṭṭhānasaññā)，具足念与正知(satisampajañña)，右胁而卧，行狮子卧(sīhaseyyā)，一足稍叠于另一足上。

---

๗๖.

76.

---

องฺคีรโส ชาคริยานุโยค-ธมฺเมน สมฺมาจรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสอพฺภุคฺคโต อพฺภุตกิตฺติ โฆโส;

()

安耆罗(Aṅgīrasa)以彼警寤精勤(jāgariyānuyoga)之法与正行，游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之奇妙名声已传扬开来。

---

๗๗.

77.

---

สมฺโพธิยา สทฺทหนา สมิทฺธ-วิสุทฺธสทฺธาจรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสอพฺภุคฺคโต อพฺภุตกิตฺติ โฆโส;

()

以对正觉(sambodhi)的信，以彼圆满清净之信(saddhā)的行持，他游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之奇妙名声已传扬开来。

---

๗๘.

78.

---

คุถํยถา ปาป ชิคุจฺฉเนนอริเยน ลชฺชาจรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ โลเกอพฺภุคฺคโต ตสฺสสิโลกสทฺโท;

()

以如厌粪秽般厌恶罪恶之圣者惭(hiri)的行持，他游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之名声于世间高扬。

---

๗๙.

79.

---

ปาปาสมุตฺตาสนลกฺขเณนโอตฺตปฺปสงฺขาจรเณน เตน,เขมํ ทิสํ สญฺจรตีติ โลเกอพฺภุคฺคโต ตสฺส สิโลก สทฺโท;

()

以怖畏罪恶为特征、名为“愧”(ottappa)的行持，他游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之名声于世间高扬。

---

๘๐.

80.

---

อนญฺญ สาธารณ พาหุ สจฺจ-ธมฺเมน ธีมา’จรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสสมุพฺภโว’ทาต ยโสสธีโส;

()

智者以不共于他人的多闻(bāhusacca)之法，以彼行持游行于安稳之处。是故，彼成为纯净名声之源。

---

๘๑.

81.

---

ถาเมน ทฬฺเหน ปรกฺกเมนวีริเยน วีโร จรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสสมุพฺภโว’ ทาต ยโสสธี โส;

()

英雄以坚定稳固的努力(parakkama)，以彼精进(vīriya)之行持，游行于安稳之处。是故，彼成为纯净名声之源。

---

๘๒.

82.

---

จิรกฺริยานุสฺสรเณ’ติสูร-ตราย สตฺยา’จรเณน สตฺถา,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสยโสปพนฺโธ วิสริพภุว;

()

导师以能忆念久远所作之事、极其勇健之念(sati)的行持，游行于安稳之处。是故，其美名流传开来。

---

๘๓.

83.

---

อนญฺญสามญฺญคภีรญาโณอริเยน ปญฺญาจรเณน เตน,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ ตสฺสยโสปพนฺโธ วิสรีพภุว;

()

具足不共于他人的甚深智慧(ñāṇa)者，以彼圣者之慧(paññā)的行持，游行于安稳之处。是故，其美名流传开来。

---

๘๔.

84.

---

โย ทิฏฺฐ ธมฺมมฺหิ สุขาวหสฺสวินิสฺสฏสฺสา’จรเณหิ ยสฺส,จตุกฺกฌานสฺส นิกามลาภีอกิจฺฉลาภี ภควา’สิ พุทฺโธ;

()

世尊、佛陀，于能带来现法乐的四种禅那(jhāna)，是随意得者(nikāmalābhī)、不艰难得者(akicchalābhī)，其行持已然出离。

---

๘๕.

85.

---

นิกามลาเภหิ จตูหิ รูป-ชฺฌาเนหิ นาโถ จรเณหิ เตหิ,เขมํทิสํ สญฺจรตีติ โลเกอพฺภุคฺคโต ตสฺส ยโส ปพนฺโธ;

()

依怙主以彼随意而得的四种色界禅那(rūpajjhāna)之行持，游行于安稳之处。是故，其“游行于安稳处”之名声于世间高扬。

---

๘๖.

86.

---

ตีห’ฏฺฐหิ วิชฺชาหิติปญฺจจรเณหิ’เมหิ สมฺปนฺตสฺส,วิชฺชาจรณ วิสุทฺธํยโสสรีรํ วิราชเต ยาวชฺช ()

具足八明与十五行，其明行清净，名声之身至今依然闪耀。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน ภควโต วิชฺชาจรณ สมฺปนฺโนติ นามปญฺญตฺติยาอภิเธย ปริทีโป เอกวีสติโม สคฺโค.

如是，在名为智喜(Medhānanda)的行者所著，能为一切诗人带来心中喜悦之源的《胜者世系灯》(Jinavaṃsadīpa)之近因缘篇(Santikenidāna)中，此为阐明“世尊明行具足”之名相意义的第二十一章。

---

ตํโข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิ โส ภควา สุคโตติ.

又，关于乔达摩(Gotama)尊者，有如此美好的名声传扬开来：“彼世尊是善逝。”

---

โสภนคมนตฺตา สุคโตติ.

因其行止美好，故称为善逝。

---

๑.

1.

---

คมน มาหุ คตนฺติ สุโสภนํอริยมคฺคคเตน สิวํทิสํ,(ทุตวิลมฺพิต)ตา’ปคโต คโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其行进被称为善妙，因以圣道去往吉祥之处；彼已离垢而去，是故可被称为善逝。

---

๒.

2.

---

คมน มาจริยา ย มนุตฺตร-วิภวทํ ปวทนฺติ’ห โสภนํ,ตทริเยน คเตน คโต ยโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其行持能带来无上安乐，在此世间被称为善妙。因其已由那圣道而去，是故可被称为善逝。

---

๓.

3.

---

มุนิ ติมณฺฑลฉาทนตปฺปโรสุปริมณฺฑล มนฺตรวาสกํ,กนกกตฺตริยา สุนิวาสเยนวทลํ กมลํ’ว วิกนฺตยํ;

()

牟尼善覆三轮，其下衣(antaravāsaka)穿着圆整，犹如金剪所裁，亦如新绽之莲；

---

๔.

4.

---

กนกทามวเรน ปริกฺขิปํปทุม หตฺถ มิโว’ปริ พนฺธติ,สมุนิ ถาวรวิชฺชุลตาสิริ-มุสิตจาริกเลพรพนฺธนํ;

()

牟尼以殊胜金带环绕系结，其腰带之光彩，胜于稳固的闪电；

---

๕.

5.

---

สิริฆโณ ฆนกญฺจนเจติเยรตนกมฺพลวตฺถ มิวา’หตํ,ตรุณภานุปภารุณจีวรํสิริสรีรวเร ปฏิเสวติ;

()

吉祥之尊，于其荣耀之身上，穿着晨曦般赤红的衣袍，犹如在纯金塔上，覆盖着珍宝毛毯；

---

๖.

6.

---

สมุนิ ชาลวินทฺธมโนหร-กรตเลหิ สุนีลมณิปฺปภํ,อุปลปตฺต มลงฺกุรุเต ยถาภมรมมฺพุรุเหหิ สโรวโร;

()

牟尼以其具有网缦相的可爱手掌，庄严着绀青宝色之石钵，犹如湖泊因莲花上的蜜蜂而庄严；

---

๗.

7.

---

วชติ โสภน มินฺทสราสน-ชฏิตชงฺคมเมรุริว’ญฺชเส,สมณมณฺฑนมณฺฑิตวิคฺคโหอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其身以沙门之饰庄严，行走姿态优美，犹如一座为彩虹所缠绕的移动须弥山。因此，他可被称为善逝。

---

๘.

8.

---

สุรคโช’ริว นนฺทนกานนามณิคุหาย หรี’ว ยุคนฺธรา,นวรวินฺทุริ’วา’มรวาปิโตสมทหํสวโร’ว’หินิกฺขมํ;

()

犹如天帝之象出自欢喜园，犹如雄狮出自持双山(Yugandhara)之宝窟，犹如新月出自天池，犹如鹅王现身而出；

---

๙.

9.

---

วนคุหาทิตโปวนโต สุภํวชติ นิกฺขมิยา’สมรูปิมา,นิรุปมสฺสิริยา ภุส มุลฺลสํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

无与伦比者，从林窟等苦行林中庄严地走出，以无可比拟的祥光极大地闪耀着。因此，他可被称为善逝。

---

๑๐.

10.

---

วิสรวิปฺผุริตา’มิตรํสินาสุปริเสกสุวณฺณรเสนิ’ว,วชติ ปิญฺชริโต วสุธมฺพรํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他以扩散、脉动的无量光芒，如倾泻的金色液体之流，将天地染成金黄而行走。因此，他可被称为善逝。

---

๑๑.

11.

---

กริวโร’ว กรีหิ ปุรกฺขโตสกลปาปมลา’ปคโต สยํ,วชติ วิตมเลหิ นิเสวิโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他自己已远离一切罪恶污垢，为离垢者所侍奉而行走，犹如象王为众象所前导。因此，他可被称为善逝。

---

๑๒.

12.

---

อสมพุทฺธวิลาสลเวน โยอภิภวํ สนรามรวิพฺภมํ,ปฏิปถํ ปฏิปชฺชติ โสภนํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼以无等觉者之少分威光，即胜伏人天之迷妄，行于善妙之道。因此，他可被称为善逝。

---

๑๓.

13.

---

ปุริมปจฺฉิมทกฺขิณวามโตปภวเทหปภาหิ ปหาสยํ,รตน’สีติมิตํ วชเต ภุวิอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他以自身发出的光芒，照亮前后左右八十肘之地而行走。因此，他可被称为善逝。

---

๑๔.

14.

---

นิคมคามปุริสุ จ จาริกํจรติ โย กรุณาปริจาริโก,อมิตสตฺตมโนรถ มาวหํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他以慈悲为伴，游化于市镇、村庄、城市，成就无量众生之愿。因此，他可被称为善逝。

---

๑๕.

15.

---

กุมุทปงฺกช จมฺปกมาลติ-กุสุมวุฏฺฐิสุผสฺสิตวิคฺคโห,วชติ จารุตรํ ชลิติทฺธิมาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其身躯为睡莲、白莲、瞻波花(campaka)、茉莉(mālati)等花雨所触，具炽盛神变者，行走极为优雅。因此，他可被称为善逝。

---

๑๖.

16.

---

ตครกุงฺกุมโลหิต จนฺทน-สุรภิจุณฺณวิกิณฺณมหาปเถ,วชติ คนฺธคโช วิย โสภนํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他在遍撒山矾(tagara)、番红花(kuṅkuma)、赤栴檀(lohita candana)等香粉的大道上，如香象般庄严地行走。因此，他可被称为善逝。

---

๑๗.

17.

---

ตุริยราว สตานุคตตฺถุติ-ปทสเตหิ อภิตฺถุตสคฺคุโณ,วชติ หํสวิลาสิตคามิโยอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其胜德为百千乐音与赞颂之词所称扬，以天鹅般优雅的步态而行。因此，他可被称为善逝。

---

๑๘.

18.

---

สุรนราทิวิโลจนภาชน-ปิวิตรูปวิลาสสุธารโส,วชติ สีหวิชมฺภิตวิกฺกโมอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其形色之美妙犹如甘露，为天人等之眼所饮；以狮子般雄健的步态而行。因此，他可被称为善逝。

---

๑๙.

19.

---

จรณตามรสสฺสิริภารตํอนธิวาสินิ’วา’วนิกามินี,วชติ ตมฺหิ ปเวธติ กมฺปติอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

大地女神仿佛无法承受其莲足光辉的重量，当他行走时，大地便为之震动、颤抖。因此，他可被称为善逝。

---

๒๐.

20.

---

สุขุมกุนฺถกิปกิลลิกมกฺขิกา-มกสกีฏปฏงฺค มนุทฺทโย,วชติ โย อวิเหฐย มญฺชเสอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他怜悯细微的蚂蚁(kunthaka)、蜜蜂(pakilalika)、苍蝇(makkhikā)、蚊子(makasa)、昆虫(kīṭa)和飞蛾(paṭaṅga)；他行走于正道，不伤害任何众生。因此，他可被称为善逝。

---

๒๑.

21.

---

ฐปิตจกฺกวรงฺกิตทกฺขิณ-จรณ ปงฺกช ปิญฺชริตญฺชโส,วชติ โย ปฐมํ ยทิ นิกฺขิปํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其莲花般的右足，印有殊胜轮相，散发金色光辉；行走之时，总是先放下右足。因此，他可被称为善逝。

---

๒๒.

22.

---

อนุปลิตฺต มเลหิ สมํ ผุสํกมลโกมลปาทตเลหิ โย,วชติ ธูตมลํ วสุธาตลํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他以莲花般柔软的足底，平等地触及地面，而不为尘垢所染；行走之时，大地尘垢自除。因此，他可被称为善逝。

---

๒๓.

23.

---

ภวติ เภริตลํ’ว ปกสาริต-จรณตามรเสหิ สุทุคฺคมํ,อวนตุนฺนตฐาน มปาวนีอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其莲足所踏之处，即使是高低不平、崎岖难行之地，亦变得平坦如鼓面。因此，他可被称为善逝。

---

๒๔.

24.

---

ปถวิตุ’พฺภวปงฺกชมุทฺธนิฐปิตโกมลปาทตลมฺพุโช,วชติ เรณุปิสงฺคสุภงฺคิมาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他将莲花般柔嫩的足底，安放在从大地涌出的莲花之上；行走之时，身姿吉祥，如染花粉而呈淡黄。因此，他可被称为善逝。

---

๒๕.

25.

---

วชติ อนฺตมโส’ปลสกฺขราสกลิกากเฐลา’ปิ สกณฺฏกา,อปวชนฺติ ปถา ทิปทุตฺตเมอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

当二足尊(dipaduttama)行走时，就连碎石、瓦砾、荆棘也会自行从其道上避开。因此，他可被称为善逝。

---

๒๖.

26.

---

นิชปทํ อติทุร มนุทฺธรํอติสมีป มนิกฺขิป มญฺชเส,วชติ โคปฺผกชานุ มฆฏฺฏยํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他行走时，步履平正，抬足不过远，落足不过近，脚踝与膝盖亦不相碰。因此，他可被称为善逝。

---

๒๗.

27.

---

อติลหุํ สนิกํ สมิตินฺทฺริโยน จรเต จรเต ชุติยุ’ชฺชลํ;

ภุวิ สเม วิสเม อสโม สมํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他行走时，不急不缓，诸根寂静，光明炽盛；于平坦或崎岖之地，无与伦比者皆能平等而行。因此，他可被称为善逝。

---

๒๘.

28.

---

อนวโลกิย อุทฺธมโธทิสํอนุทิสญฺจ จตุทฺทิส มญฺชเส,วชติ โย ยุคมตฺต มเปกฺขโกอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

他行走时，不仰视、不俯瞰、不环顾四方四维，唯注视前方一寻之地。因此，他可被称为善逝。

---

๒๙.

29.

---

ติมทพนฺธุรสินฺธุรเกสรี-คติวิลาสวิฑมฺพนวิกฺกโม,วชติ ปาทตลงฺก มทสฺสยํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

其步履威猛，仿若三处流液之象王与雄狮之雅姿；彼行时，足底不现；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๐.

30.

---

นิรุปมชฺชุติยา ปุริสาสโภวสภราชปราชิตวิกฺกโม,วชติ สญฺชนยํ ชนสมฺมทํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼以无比之光辉，为人中之牛王，其威德胜过牛王；彼行时，令众生心生欢喜；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๑.

31.

---

สูริยรํสิ สเมติ ปวายติกุสุมคนฺธสุคนฺธสมีรเณ,วชติ ตพฺพิมลญฺชสมชฺฌโคอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

当日光收敛，花香馥郁之微风吹拂时，彼行于彼清净无垢之道中央；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๒.

32.

---

ชลธรา ปุรโต ชลพินฺทโวนรมรู กุสุมาติ กิรนฺติปิ,ตทุปสตฺตรชมฺหิ ปเถ วเชอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

云于前方降下水滴，人天亦散布花朵；彼行于彼尘埃已息之路上；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๓.

33.

---

รุจิรจามรฉตฺตธรามรา-สุรนเรหิ’ปิ คจฺฉติ สกฺกโต,ครุกโต มหิโต ปติมานิโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

由手持庄严拂尘与伞盖之天人所恭敬，彼受尊重、崇敬、敬仰而行；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๔.

34.

---

ยทิ มิคินฺทคชินฺทตุรงฺคม-มิควิหงฺคมนาทสุปูชิโต,วชติ ปุปฺผวิตานธโร สิเรอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼为狮王、象王、骏马、野兽与飞鸟之鸣声所善供养；彼行时，头顶有花幔覆盖；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๕.

35.

---

นยนโตรณจารุตร’ญฺชเสปริลสนฺติ คเต ชินกุญฺชเร,สกสกา’ภรณานิ’ปิ ปาณินํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

当胜者之象行于路上，彼路比悦目之牌坊更为庄严，众生各自之饰物亦皆闪耀；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๖.

36.

---

ภวติ อจฺฉริยพฺภุตมงฺคล-ฉณมหุสฺสวเกฬินิรนฺตรํ,ติภุวนํ สุคเต สุคเต ปเถอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

当善逝行于路上，三界之中恒常有稀有、未曾有、吉祥之节日、庆典与嬉戏；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๗.

37.

---

สิว มสงฺขตธาตุ มนุตฺตรํปรมสุนฺทรฐาน มนาสวํ,วิคตชาติชรามรณํ คโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼已去至吉祥、无为界、无上、最美妙、无漏之处，已离生、老、死；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๓๘.

38.

---

มุรชทุนฺทุภิฉิทฺท มิโว’ปรินภสิ ยาวภวคฺค มสํวุฏํ,วิวฏ กเมติ ยทุพฺภวปงฺกช-ปมิติยา ชินสงฺข มปาทิเส;

()

犹如鼓面洞穿，天空无有遮蔽，上至有顶；彼开显此道，而胜者之数不可计量，亦非譬喻所能及。

---

๓๙.

39.

---

ยทปิ มณฺฑนภุมิ สุโพธิยาอจลฐาน มนญฺญวลญฺชิยํ,ลลิตปิญฺชกลาปนิโภ ยหึวิชยโพธิ อิทานิ’ปิ ราชเต;

()

彼为胜菩提之庄严地，为不动摇、非他所用之处；于彼处，胜利菩提至今仍如美丽孔雀尾屏般辉耀。

---

๔๐.

40.

---

ปฐม มุพฺภว มนฺตปภงฺคุรํวสุมตียุวติหทโยปมํ,ตท’ปิ กสุนฺทรฐาน มุปาคโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼初生时，能摧毁黑暗，犹如大地少女之心；彼亦已去至彼美妙之处；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๑.

41.

---

ยทปิ โพธิปทนฺติ ปวุจฺจติอริยญาณมิหคฺค มนุตฺตรํ,ยท’ปิ ญาณ มนาวรณํ ตถานิขิลเญยฺยปถา’นติวตฺตนํ;

()

彼被称为菩提之境，即此世间顶首、无上之圣智；彼智亦无障碍，且不逾越一切所知之范围。

---

๔๒.

42.

---

ปุริมชาติสุ ปูริตปารมิ-พลวปจฺจยสนฺติปรายโณ,ตท’ปิ สุนฺทรฐาน มุปาคโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼于往昔诸生中圆满波罗蜜，以其强力为缘而趣向寂静；彼亦已去至彼美妙之处；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๓.

43.

---

อริยมคฺคจตุกฺกปหีณกํนปุนเร’ติ กิเลสคตํ สตํ,อปุนราคมนํ สุคโต ยโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

由四圣道所断除之诸烦恼，不再复返；以善逝已至不还之境；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๔.

44.

---

สุมติ สุฐุคโต ปณิธานโตปฺปภุติ ยาว ชยาสนุปาสนํ,ติทสปารมิโย ปริปูรยํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

从发愿之始，乃至坐于胜利座，彼善妙而行，圆满十波罗蜜；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๕.

45.

---

ตทุภยนฺตภวาภวทิฏฺฐิโยอนุปคมฺม คโต หิตมาวหํ,ปฏิปทาย หิ สุฏฺฐุตราย โยอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼不近有见与无有见此二边见，已行于带来利益之最善妙道；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๖.

46.

---

รุจิรภารติภตฺตุติโภจตุ-ปริสมชฺฌคโต วิยเกสริ,คทติ วีตภโย คิรมาสภึอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼犹如狮子，进入享受美妙言辞与赞颂之四众中，无所畏惧，作牛王之语；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๗.

47.

---

สุรภินา มุขตามรเส วจี-สุจริตปฺปภเวน สุภาสิตํ,คทติ ธมฺมสภํ ปริวาสยํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼由语善行之威力，从芬芳之莲口，宣说善说之语，熏香于法会；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๘.

48.

---

รติกรํ กรวีกวิราวโตปฏุตรํ สุตรํ สรสํ คิรํ,คทติ โสตรสํ ปริสตฺตเรอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼于众中之最胜者前，宣说悦意、悦耳之语，其言辞比迦陵频伽鸟鸣更清晰、更美妙、更有味；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๔๙.

49.

---

คทติ สพฺพวจีทุริเตหิ โยปวิรโต อภิสนฺธิย ภินฺทิย,อวิตเถน ตถญฺจ กถํกถาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼远离一切语恶行，破除邪思，以不虚、如实之言而说，并断除疑惑；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๐.

50.

---

ถิรกถํ นกทาวิ วิสํวโทคทติ ปจฺจยิกํ อจลาจลํ,ปริสโค จตุสจฺจทโส สทาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼言说坚定，从不相违，所说可信、不动摇；彼恒入会中，为见四谛者；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๑.

51.

---

สหิตภินฺนชเนสุทยาปโรอนุปทานิยเมว’ภิสนฺธิยํ,คทติโยวจนํปฏิคณฺหิยํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼于和合与分裂之众生具足慈悲，怀不执取之意，宣说堪受之言；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๒.

52.

---

ปิยกรํ สุกุมารตรํ คิรํสุติสุขํ สุคมํ หทยงฺคมํ,คทติ เนล มเนลคลํ ยโตอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼宣说可爱、极柔软、悦耳、易解、入心之语，其言辞清净、言说无碍；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๓.

53.

---

วิหิตวาณิวิลาสินิสงฺคโมสุมติ สามยิกํ สมยํ วิทู,คทติ ภุต ปวตฺติ มนญฺญถาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼言辞庄严优雅，具足智慧，知时、知机，如实宣说事物之实况；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๔.

54.

---

คทติ เญยฺยปทตฺถวิโท สทาชนหิตตฺถ มนตฺถปนูทนํ,คทิต มตฺถคตํ อุภยตฺถทํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼为知晓所知法之文义者，恒常宣说饶益众生、去除无益之事；其言说有义，能予二利；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๕.

55.

---

สกลสงฺขตธมฺมวิมุตฺติยาคทติ ทมฺม มสงฺขธาตุยา,อริยมคฺคผเลหิ’ปิ นิสฺสิตํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼为从一切有为法中解脱，宣说关于无为界之法，此法亦为圣道与圣果所依；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๖.

56.

---

วินยวาทิ วิเนยฺยชเน ยโตวินยนตฺถ มนตฺตนยตฺวิตํ,วินยนิสฺสิตกํ คทเต กถํอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

因彼为宣说律者，为所化众生宣说调伏之义，此义与无我之理相应，彼宣说依止于律之教法；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๗.

57.

---

หทยโกสนิธานวตึ สทาสทุปมํ ปริยนฺตวตึ กถํ,คทติ มญฺชุคโท วทนํ วโรอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

彼为最胜言说者，恒以美妙之音，宣说善譬、有节、如心中宝藏之教法；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๘.

58.

---

มุนิ รสงฺกุวิตานนปงฺกโชปุริมเมว คิรํ ปริสนฺตเร,คทติ อฏฺฐวิธงฺคิกก มาสภึอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

牟尼之莲面清净无染，于大众中宣说最上、雄健之语，即八支圣道；是故彼为善逝，称为善逝。

---

๕๙.

59.

---

อวิตถํ วิตถมฺปิ นิรตฺถก-มปิ กถํ สุณตํ ปิย มปฺปิยํ,นหิวทนฺติ กทาจิ ตถาคตาอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

虚妄或无益之语，无论听者喜爱或不喜爱，如来绝不宣说；是故彼为善逝。

---

๖๐.

60.

---

อวิตฺถํ สุณตํ ปกิย มปฺปิยํอภิวทนฺตี สทตฺถสิตํ กถํ,ย’ทหิโวหรเณ สมยญฺญุโนอิติปิ โส สุคโต สุคโต สิยา;

()

无论听者喜爱或不喜爱，彼宣说真实、具义利之语，且于言说时了知时宜；是故彼为善逝。

---

๖๑.

61.

---

ตาย ตาย’ภิสาวยํ ชนตํ สกาย นิรุตฺติยาเอหิสาคตวาทิ โคตมโคตฺตเกตุ ตถาคโต,มูลมาคธิภาสยา คทเต สภํ กปริโตสยํเตน โส ภุวนตฺตเย สุคโต สิยาติ สุวิสฺสุโต;

()

彼以各自方言教导众生；身为乔达摩(Gotama)族之旗帜、宣说“来，欢迎”之语的如来，以根本摩揭陀语说法，令会众全然欢喜；是故，彼于三界中以善逝之名而远扬。

---

๖๒.

62.

---

โลกํ โลกปฺปภวํโลกนิโรธญฺจ โลกโมกฺขูปายํ,จตุภี อภิสมเยหินาโถ สมฺมา คโต ตโต โส สุคโต;

()

了知世间、世间之集、世间之灭、以及世间解脱之道，导师以四种现观而善行，是故彼为善逝。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินาน วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกก นิทาเน ภควโต สุตโคติ ปญฺญตฺติยา อภิเธย ปริทีโป. พาวีสติโม สคฺโค.

由名为慧喜(Medhānanda)的行者所著，为一切智者诗人带来喜悦之源的《胜者史灯》之近因缘中，此为阐明世尊“善逝”(Sugata)称号之义。第二十二章。

---

ตํโข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต. อิติปิโส ภควา โลกวิทูติ.

再者，关于尊者乔达摩(Gotama)，有此美誉传扬：“彼世尊是世间解(Lokavidū)”。

---

๑.

1.

---

ตสฺส ส (โทธก) ลกฺขณจารุ-จกฺกวร’งฺกิตปาทตลสฺส,โลกวิทู’ติปิ ยาว ภวคฺคาเอกสิโลกรโว อุทปาทิ;

()

彼足底庄严，具妙轮相；“世间解(Lokavidū)”之名声，上达有顶，一音回荡。

---

๒.

2.

---

ลกฺขณมูลนิโรธนิโรโธ-ปายวเสน ปกิ โลกกมเสสํ,โย ปฏิวิชฺฌิ ติโลกหิโต กโฆโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼以相、因、灭、道，彻知一切世间；彼为三界之利益者，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๓.

3.

---

โลกมิเธว กเลพรมตฺเตโลกนิทานนิโรธมเวทิ,โลกนิโรธกรํก ปฏิปตฺตึโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

仅于此身中，了知世间、世间之因、世间之灭，以及导向世间灭尽之行道；是故彼被称为世间解(Lokavidū)。

---

๔.

4.

---

โลกมหมฺพุธิปารคุ สตฺต-สงฺขตภาชนโลกปเภทํ,โส ภควา’นวเสสมเวทิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼世尊已渡世间大洋，无余了知有情世间、行世间、器世间之差别；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๕.

5.

---

โส หิ ภวาภวทฏฺฐิสภาว-ญาณนุโลมิกขนฺติปเภทํ,อาสยธมฺม มพุชฺฌิ ปชานํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼了知众生之意乐与随眠，以及于有、无之见、智、随顺忍的种种差别；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๖.

6.

---

ปาตุภวํ สติ การณลาเภสตฺตวิธานุสยมฺปิ ชนานํ,โส ปฏิวิชฺฌิ วิจฏฺฏิตโลโกโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼彻知众生之七种随眠，于其得缘而显现时亦了知；彼已超越世间，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๗.

7.

---

รชฺชนทุสฺสนมุยฺหนสทฺธา-พุทฺธิวิตกฺกวิมิสฺสวเสน,โส จริตํ ปฏิวิชฺฌิ ปชานํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา, ()

彼彻知众生之行，即由贪、嗔、痴、信、慧、寻之混合而成；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๘.

8.

---

หีนปณีต’ธิมุตฺติวเสนทุพฺพิธเมว’ธิมุตฺติ มเวทิ,โลกนิรุตฺติวิโท ชนตายโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼了知众生之下劣与殊胜二种胜解，亦通达世间之言说，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๙.

9.

---

อปฺปรชกฺข มนุสฺสทปาปํอุสฺสทปาป มุฬารรชกฺขํ,ทุพฺพิธโลกมพุชฺฌิ ยโตโสโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼了知两种世间：少尘垢、少罪恶者，以及多尘垢、多罪恶者；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๐.

10.

---

อินฺทฺริยปุพฺพปโรปริยตฺติ-ญาณปโภ ติขิณินฺทฺริยโลกํ,โส ปฏิวิชฺฌิก มุทินฺทฺริยโลกํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼以根之胜劣智光，彻知利根世间与钝根世间；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๑.

11.

---

วฏฺฏวิวฏฺฏปติฏฺฐ มสาธุ-สาธุสภาวคตํ ภควา โส,ทฺวากฺติเก’ตรโลก มเวทิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼世尊了知轮回与非轮回之安立，以及善与不善之自性；彼亦了知此世与他世，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๒.

12.

---

สาธุปสตฺถสทตฺตนิยามํญาปยิตุํ สุกราสุกรมฺปิ,สตฺตนิกายมเวทิ ยโต โสโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼了知众生之善、应赞叹、正定，以及易教化与难教化；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๓.

13.

---

กมฺมกิเลสวิปากวิพนฺธ-มุตฺตฺยวิมุตฺติคเต ปฏิวิชฺฌิ,ภพฺพชเนย มภพฺพชเน โสโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼彻知业、烦恼、果报、系缚，以及解脱与未解脱之趣向，亦了知可教化与不可教化之人；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๔.

14.

---

นิปฺผลตาย นวุตฺตมนนฺต-สตฺตปมาณ มนาวรเณน,ญาณพเลน สยํ วิทิตํหิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼以无碍智力，亲自了知众生之无果、无上与无量；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๕.

15.

---

วุตฺตนเยนิ’ห โส มุนิ สตฺต-โลกมเนกวิธํ ปฏิวิชฺฌิสตฺตนิกายสโรชวเน’โณโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

如前所述，彼牟尼于此彻知多种有情世间；于众生群此莲林中，彼清净无染，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๖.

16.

---

ปจฺจยสณฺฐิติกํ ปฏิวิชฺฌิสงฺขตโลกมสงฺขตทสฺสิ,เอกวิธมฺปฺยวโรปิตโลโกโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼彻知依缘而立之行世间，亦亲见无为；彼已破除世间之单一相，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๗.

17.

---

รุปฺปณลกฺขณโต’ขิลรูปํนามสลกฺขณโต จตุนามํ,ทุพฺพิธโลก มเวทิ มุนินฺโทโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

牟尼主了知二种世间：即以变坏为相之一切色法，以及以倾向为相之四种名法；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๘.

18.

---

โลกหิโต สุขทุกฺขมุเปกฺขา-เวทยิตตฺติกโต สุวิภตฺตํ,โส ภควา กปฏิวิชฺฌิ ติโลกํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼世尊彻知由乐、苦、舍受善加分别的三界；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๑๙.

19.

---

ปญฺจวิธํก มุนิ พนฺธวเสนา-หารวเสน จตุพฺพิธโลกํ,โลกปทีปนิโภ ปฏิวิชฺฌิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼牟尼如世间之灯，彻知由蕴而成的五种世间，及由食而成的四种世间；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๐.

20.

---

อทฺวยวาทิ สฬายตนาขฺย-ฉพฺพิธโลกมเวทิ ชิโน โส,สตฺตวิธมฺปิ มนฏฺฐิติโลกํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼胜者乃无二说者，了知名为六处之六种世间，亦了知七识住世间；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๑.

21.

---

ลาภปภุติก มฏฺฐวิธมฺปิโลกสภาวมเวทิ ยโต โส,สกฺยมุนี นวสนฺตนิวาเสโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼释迦牟尼了知九有情居，以及以利得等为首的八种世间法；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๒.

22.

---

โส ทสพารสธา’ยตนานํเภทวเสน ติโลกปทีโป,โลกมเวทิ ติลกฺขณเวทีโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼为三界之灯，了知世间依十处与十二处之差别；彼亦了知三相，是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๓.

23.

---

ธาตุวเสน ยโต สุวิภตฺตํโลก มถ’ฏฺฐทสปฺปริมาณํ,สงฺขตโลกภิโท ปฏิวิชฺฌิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼彻知由十八界善加分别之世间，亦是行世间之知者；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๔.

24.

---

โส มณิกญฺจนรูปิยมุตฺตา-สงฺขปวาลสิลากฐลาทึ,โลกมเวทิ อตินฺทฺริยพทฺธํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

彼了知由摩尼(maṇi)、金、银、珍珠、螺、珊瑚、石、瓦砾等构成的世间，亦了知被束缚与超越感官之境；是故被称为世间解(Lokavidū)。

---

๒๕.

25.

---

รุกฺขลตาผลปลฺลวปตฺต-ปุปฺผปกราคปเภทวเสน,โส สุขุมนฺตรโลกมเวทิโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

以树、藤、果、芽、叶、花及诸色之差别，彼了知微细世间，是故被称为世间解。

---

๒๖.

26.

---

ยตฺตกเมวุ’ตุชฏฺฐกลาป-รปคตํ อิหภาชนโลเก,วิชฺชติ ตมฺปฏิวิชฺฌิ อเสสํโลกวิทูติ ปวุจฺจติ ตสฺมา;

()

于此器世间中，凡有时节所生之色聚，彼皆无余彻知，是故被称为世间解。

---

๒๗.

27.

---

โส ภควา หิมวตฺต ปมาณํอฏฺฐมหานิรยาทิ ปมาณํ,นาคสุปณฺณวิมาน ปมาณํพฺรหฺมสุราสุรโลก ปมาณํ;

()

世尊了知雪山(Himavatta)之量，八大地狱等之量，龙与金翅鸟(Supaṇṇa)宫殿之量，梵天、天与阿修罗界之量。

---

๒๘.

28.

---

ปํสุชลานิลภุมิ ปมาณํทีปสวนฺติสมุทฺท ปมาณํ,เมรุมหิธรกูฏ ปมาณํกปฺปตรูรวิจนฺท ปมาณํ;

()

尘土、水、风、地之量，洲、河、海之量，须弥山(Meru)顶之量，劫树(Kappataru)、日、月之量。

---

๒๙.

29.

---

ปจฺจยสงฺขตธมฺมสมุหํภาชนโลกคตํ สกลมฺปิ,อุทฺธมโธติริยํปฏิวิชฺฌิโลกวิทูติ ปวุจฺจติตสฺมา;

()

彼彻知器世间中一切缘生有为法之集合，及其上下横向，是故被称为世间解。

---

๓๐.

30.

---

โลกาโลกกโร ติโลกติลโกโส สตฺตโลกํ อิมํพุชฺฌิตฺถา’นุสยาสยาทิวิธินา สงฺขารโลกํ ตถา,อาหาราทิปมาณตาทิวิธินา โอกาสโลกํ ยโตตสฺมา โลกวิทูติ วุจฺจติ ชิโน สงฺขารโลก’นฺตโค;

()

彼为三界之顶严，世间之光明。彼了知此有情世间，并以随眠、意乐等法了知行世间，复以食量等法了知器世间。是故，抵达行世间彼岸之胜者，被称为世间解。

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน ภควโตโลกวิทูติ นามปญฺญตฺติยา อภิเธยปริทีโป เตวีสติโมสคฺโค.

如是，于名为慧喜(Medhānanda)之行者所著、为一切诗人心中欢喜之源泉之《胜者史灯》(Jinavaṃsadīpa)近因缘品(Santikenidāna)中，此为阐明世尊“世间解”名号之义理，第二十三章竟。

---

ตํโข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิ โส ภควา อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถีติ.

又，关于尊者乔达摩(Gotama)，有如是善好名声传扬：“彼世尊是无上调御丈夫。”

---

๑.

1.

---

อภาวโต ปรมตรสฺส กสฺสจิชนสฺส สคฺคุณวิสเรหิ อตฺตนา,สมาสนิพฺพจนนเยน โส มุนิอนุตฺตโร สสิ (รุจิรา)’นนมฺพุโช;

()

因其善德广布，无人能及，故彼牟尼实为无上。总而言之，其面如皎月，美似莲华。

---

๒.

2.

---

ตถาหิ โส นรหริ สีลสมฺปทา-คุเณนิ’มํ อภิภวเต สเทวกํ,สมาธินา วรมติยา วิมุตฺติยาวิมุตฺติทสฺสนคุณสมฺปทายปิ;

()

诚然，彼人中之狮，以戒圆满之德，胜过此天人世间；亦以定、胜慧、解脱，及解脱知见之德圆满而胜之。

---

๓.

3.

---

ยโต นวิชฺชติ อธิสีลสมฺปทา-สมาธิธิปภุติคุเณหิ ตสฺสโม,กุโตนุ วิชฺชติ’ห ตทุตฺตรีตโรสิยา ตโตปฺย’ย มสโม มหามุติ;

()

因于增上戒、增上定、增上慧等功德，无有能与彼等同者，于此又何能有超越彼者？是故此大牟尼实无与伦比。

---

๔.

4.

---

นิรูปโม อสมมุนีหิ โสมุนิยโต สโม อสมสโม สิยา ตโต,ตถาคตสฺสิ’ห ทุติยสฺส กสฺสจิอภาวโต อทุติยโก ตถาคโต;

()

彼牟尼于诸无等牟尼中，亦是无与伦比，是故堪称无等之等。于此世间，因无有第二如来，故如来是为独一无二。

---

๕.

5.

---

ยโต นวิชฺชติ ปฏิมาปิ ตสฺสมาสโม ตทา’สมตนุสมฺปทายปิ,สหายโก นหิ ปฏิวิทฺธโพธิยาตโต ยมปฺปฏิม’สหายโก มุนิ;

()

因无有与彼等同之形像，其身相圆满亦无与伦比；于彻证菩提上无有助伴，故彼牟尼无譬无侣。

---

๖.

6.

---

กเลพเรนปิ อภิรูปหารินาคุเณหิ ตปฺปฏิสมปุคฺคโล นหิ,นจตฺถิ ปาวจนวิภาคกปกฺปเนสยํ วินา ภุวิ ปฏิภาคปุคฺคโล;

()

于其殊妙悦意之身，或于其诸功德，皆无有与彼等同之人。于此世间，除彼自己，亦无有能同样善巧分别教法之人。

---

๗.

7.

---

อนญฺญโคจรวรโพธิสิทฺธิยาส’หํ สยมฺภุติ ปฏิปุคฺคโลนหิ,ปฏิญฺญมปฺปยิตุ มลํ สยํ วินา,อนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

因证得非他行境之殊胜菩提，彼实为自觉者，无有对等之人。无须誓言，自离诸垢，故亦是无上调御丈夫。

---

๘.

8.

---

สุทนฺตปุคฺคลทมิตพฺพปุคฺคเลทเมติ สารยติ อทนฺตปุคฺคเล,ยโต ชิโน วินยนุปายโกวิโทอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼调伏已善调伏者、应调伏者，并引导未调伏者。因彼胜者善巧于调伏方便，故亦是无上调御丈夫。

---

๙.

9.

---

ยถา หเย มุทุกคุเณขน สารถิตถาคโต สุคติกถาย ธมฺมิยา,ทเมติ สารยติ ตถา ตถาคเตอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

犹如御者以柔软之缰绳调驯马匹，如来亦以导向善趣之正法，如是调伏并引导众生。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๐.

10.

---

ยถา หเย ผรุสคุเณน สารถิอปายตชฺชนวิธินา ตถาคโต,ทเมติ สารยติ ตถา ตถาคเตอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

犹如御者以粗厉之缰绳调驯马匹，如来亦以阻遏恶趣之法，如是调伏并引导众生。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๑.

11.

---

อทมฺมิเย มุทุผรุเสน สารถิยถา’ภิมารยติ ตถา ตถาคโต,ชหาตฺย’โนวทิย นจานุสาสิยอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

犹如御者以软硬兼施之法，处死不可调伏之马匹，如来亦如是，舍弃那些不可教导、不听劝诫之人。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๒.

12.

---

กรี’ภิธาวติ ทมเกน สาริโตปุรตฺถิมาทิสุ ทิสเมว เกวลํ,อนุตฺตเรน หิ นรทมฺมสารถิ-ชิเนน สาริตปุริสานตาทิสา;

()

大象为调御者所驱使，仅奔赴东方等方向；然为无上调御丈夫、胜者所引导之人，其所往非彼世间方向。

---

๑๓.

13.

---

นิสชฺช กตฺถจิ สยนาสนมฺหิ เตทิสาสุ อฏฺฐสุ อติสงฺคจาริโน,วิธาวเร ตุริตมนุตฺตรํ ทิสํอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼等或坐于某卧具座位，或于八方过度游行，皆迅速奔赴无上之方。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๔.

14.

---

ปติฏฺฐิเต มุนิ’รธิสีลสิกฺขยาวสี’นุสาสิย อธิจิตฺตสิกฺขยา,ยถารหํ ทมยติ ภพฺพปุคฺคเลอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

牟尼安住于增上戒学，以自在力教导增上心学，如其所应调伏可化度之人。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๕.

15.

---

สมาหิเต มุนิ รธิจิตฺตสิกฺขยาวิปสฺสนาย’ปิ สมเณ’นุสาสิย,ยถารหํ ทมยติ โพธนารเหอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

牟尼安住于增上心学，亦以观(vipassanā)教导沙门，如其所应调伏应觉悟之人。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๖.

16.

---

ตถุปรูปริ ปฏิเวธปตฺติยายถากฺกมํ อนริยเสกฺขปุคฺคเล,ทเมติ โส วินยติ โลกนายโกอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ ()

彼世间导师为令其次第证得更高之洞见，而调伏、教导凡夫与有学之人。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๗.

17.

---

วิเนยฺยพนฺธวมนกุนฺทจนฺทิมาวิเนสิ โกสลมคธาธิปาทโย,อเนกขตฺติยปุริเส วินายโกอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼为应调伏者心中白莲之月，彼导师调伏了憍萨罗(Kosala)与摩揭陀(Magadha)等王，以及众多刹帝利男子。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๘.

18.

---

กุทิฏฺฐิกุญฺชรหริ กูฏทนฺตภุสุราทิภูสุรปุริเส วิภาวิโนชินาสโภ วินยิ ยโต’นุสาสิยอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼为邪见之象的雄狮，堪比古达丹达(Kūṭadanta)。彼胜者牛王，为诸天神、婆罗门等开示，以教导而调伏之。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๑๙.

19.

---

อุปาลินามิกปมุเข ทุราสเทวินายโก คหปติปณฺฑิเต ปุถุวิเนสิ โส อุปนยนกฺขเม ยโตอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼导师调伏以优波离(Upāli)为首之难调伏者，以及众多堪受引导之居士智者。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๐.

20.

---

อสจฺจทิฏฺฐิกมปิ สจฺจกวฺหยํอนญฺญเวนยิกนิคณฺฐนายกํวิเนสิ ตปฺปภุติทิคมฺพเร ชิโนอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼胜者调伏了持邪见而名为萨遮迦(Saccaka)者，及非他所能调伏之尼乾陀(Nigaṇṭha)首领，乃至裸形外道(Digambara)等。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๑.

21.

---

ชินาสโภ สภิยสุภทฺทสญฺญิโนตปฺปสฺสิโน ติมิสภิโท สธมฺมิยากถายิ’โตพหิ สมเณปิ สิกฺขยิอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼胜者牛王教导了名为萨毗亚(Sabhiya)与须跋陀(Subhadda)者；亦以正法之说，教导了此外精勤、破除黑暗之诸沙门。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๒.

22.

---

ทเมสิ โสมุนิ อุรุเวลกสฺสป-คยาทิกสฺสปชฏิลาทิเก ยโต,ชฏาธเร วิชฏิตชาลินีชโฏอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼牟尼调伏了优楼频螺迦叶(Uruvelakassapa)、伽耶迦叶(Gayākassapa)等结发外道。彼已解开渴爱之结，故能调伏彼等结发者。是故，彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๓.

23.

---

ปหาณสํวรวินยุตฺตโร มุนิอเนกขตฺติยสมเณปิ สาสเน,วิเนสิ สารถิริว อุตฺตรุตฺตรึอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼牟尼于断、律仪、调伏上无有能及，于教法中，如御者般次第调伏了众多刹帝利与沙门。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๔.

24.

---

มนุสฺสโสณิตปิสิตาสเนหิ โสวิเนสิ ปีวรชฐรํ นิสาจรํ,สุโฆรมานวก มเนกรกฺขเสอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ, ()

彼调伏了以人血肉为食、腹大如鼓之夜叉，以及极凶恶之青年与众多罗刹。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๕.

25.

---

วินายโก สุวินยิ ราหุนามิกํมหตฺตภาวิก มสุราธิปํ ยโต,สุราธิปปฺปภุติสุเร ตถา’สุเรอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼导师善巧调伏了名为罗睺(Rāhu)、有大威力的阿修罗王，以及以天主为首的诸天和阿修罗。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๖.

26.

---

ปชาปตึ นิขิลปชานุกมฺปโกพกาภิธานิกมฺปิ ตุจฺฉลทฺธิกํ,วิเนสิ โส นทิตรนีรชาสเนอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼怜悯一切众生者，调伏了名为跋迦(Baka)、持有空见的梵天。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๗.

27.

---

กสงฺกุเสหิ’ปิ อวิเนยฺยเก ยโตติรจฺฉชาติกปุริเส นราสโภ,วิเนสิ โส ติสรณสิลสํวเรอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼人中牛王，以钩刺调伏了那些不可调伏的畜生，亦以三皈依及戒律调伏了人类。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๘.

28.

---

กโปลเสจนมทกณฺณจามรํหุตาสนาสนิริวภึสนํ ยโต,ทเมสิ มารชิ ธนปาลกุญฺชรํอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼降魔者调伏了护财(Dhanapāla)象，其象两颊流淌着体液，双耳如拂尘，恐怖如火雷。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๒๙.

29.

---

วิเนสิ โสมุนิ หิมวนฺตวาสินํปตาปปชฺชล มปลาลโภคินํ,ขรํ ภยงฺกร มรวาลโภคินํอนุตฺตโร’ติปิ นรทมฺมสารถิ;

()

彼牟尼调伏了居住在喜马拉雅山、威势炽盛、享受非糠秕之物、粗暴可畏的阿罗婆罗(Aravāla)龙王。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๓๐.

30.

---

นนฺโท’ปนนฺทุ’รคปตึ มโหทร-จูโลทโรรคปมุเข จ นิพฺพิเส,ธุมสฺสิขา’นลสิขโภคีโน อกาเตนา’ปฺยนุตฺตรนรทมฺมสารถิ;

()

彼调伏了名为难陀(Nanda)和优波难陀(Upananda)的龙王，以及以大腹(Mahodara)和朱罗腹(Cūlodara)为首的诸龙，使彼等变得无毒。彼使彼等（龙）显现烟焰之火。故彼亦是无上调御丈夫。

---

๓๑.

31.

---

ทมนุปายโกวิโท หิ โพธเนยฺยพนฺธเวอริยมคฺควีถิภาสุรํ วรํ สิวมปกุรํ,ปฏิปทารเถน สารยิ ยเถว สารถิปุริสทมฺมสารถิติ วุจฺจเต อนุตฺตโร;

()

彼善巧于调伏之方便，引导应证悟之亲眷。以殊胜、吉祥、能除恶、光辉灿烂之圣道，如御者般以行道之车引导之。故彼被称为无上调御丈夫。

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน ภควโต อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถีติ นาม ปญฺญตฺติยา อภิเธย ปริทีโป จตุพฺพีสติโมสคฺโค.

如是，在由名为梅陀难陀(Medhānanda)的行者所善著、能为一切诗人带来心中喜悦、作为布施之源的《胜者史灯》(Jinavaṃsadīpa)的〈近因篇〉(Santikenidāna)中，此为阐明世尊“无上调御丈夫”名号所指意义的第二十四章。

---

ตํโข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาเณกิตฺติ สทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิ โสภควา สตฺถา เทวมนุสฺสานํติ.

关于乔达摩尊者，有这样的美好声誉流传开来：“诚然，彼世尊是天人之师。”

---

๑.

1.

---

กนฺตารํ ขรตกฺกรํ นิรุทกํ กตฺตารโมตาริมํกนฺตารํ มิคราชกุญฺชรมหา (สทฺทุลวิกฺกีฬิตํ),กนฺตารํ อวตารภุริชนตํ โย สตฺถวาโห สุธิตาเรตฺวา นยเต ทยาปรวโส เขมนฺตภุมึ ยถา;

()

犹如一位智慧的商队领袖，出于慈悲，引领众人度过那遍布粗砾荆棘、无水无渡、狮象猛虎嬉戏、众多人陷入的荒野，将他们带到安稳之地；

---

๒.

2.

---

อิจฺเจวํกรุณานิธานหทโย สํสารทุกฺขาตุเรสตฺเต ชาติชราวิการมรณสฺโสกาทิกนฺตารโต,ตาเรตฺวา ทสสํกิเลสคหนา ปาเปสิ เขมํปุรํตสฺมา สตฺถุปสตฺถกิตฺติวิสโร สตฺถา’ติ สมฺปตฺถรี;

()

如是，彼心怀慈悲宝藏者，引领轮回中受苦的众生，脱离生、老、病、死、忧等荒野，以及十种烦恼的密林，使其到达安稳之城。是故，“导师”之美名广为流传。

---

๓.

3.

---

อตฺถา’นตฺถวิจารณา’ติจตุโร โลกุตฺตรตฺเถน’ปิยสฺมา สาสติ โลกิเยน อุภเยน’ตฺเถนโลกํ อิมํ,สพฺรหฺมํ สนรามรํ สสมณํ สพฺราหฺมณํ โยหิ โสสตฺถา’ตฺเวว ปสตฺถกิตฺตินิกโร สตฺถารมพฺภุคฺคโต;

()

彼于辨别义与非义上极为善巧，乃至出世间义亦然。因彼以世间与出世间二种义理教导此世间，包括梵天、人、天、沙门、婆罗门。故“导师”之美名广为流传。

---

๔.

4.

---

ภีตึ ชาติชรารุชาทิกสิรํ นิสฺสาย ชาตํหิ โยสตฺถา สตฺถธโรริวา’ริวิสรํ นิกฺขิตฺตสตฺโถ สทา,สตฺตานํ ตสสเต วิหึสติ ธิยา สิทฺธตฺถสาโร ตโตโส สตฺถา’ติ ยโสสรีรสุรภี โลกตฺตยํ วฺยาปยี;

()

彼导师以智慧摧毁了源于生、老、病等为首的怖畏，亦如放下武器的战士摧毁众敌（烦恼）。他摧毁了众生的恐惧，故成就了义利之精髓。因此，“导师”之美名芬芳，遍及三界。

---

๕.

5.

---

โลกตฺถาภิรโต อนตฺถวิรโต ชาตฺยาทิกนฺตารโตอุตฺตาเรติจ สตฺถวาหสทิโส โย อตฺถธมฺเมนวา,สตฺเต สาสติ หึสตี’ติ ชนตาสนฺตานชาตํ ภยํวุตฺตา’นฺวตฺถวเสน โสหิภควา สตฺถาติ วณฺณียเต;

()

彼乐于世间之利益，远离无益之事。彼如商主般，以义理与正法，引导众生脱离生等之荒野。彼教导众生，并摧毁众生心中所生之怖畏。故彼世尊依其真实之义，被称为“导师”而受赞叹。

---

ตํโข ปนภวนฺตํ โคตมํ เอวํกลฺยาเณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิโส ภควา พุทฺโธติ.

关于乔达摩尊者，有这样的美好声誉流传开来：“诚然，彼世尊是佛陀。”

---

๖.

6.

---

โย สงฺขารวิการลกฺขณปโรสงฺขารปญฺญตฺติสุเญยฺยตฺเถสฺว’นนุสฺสุเตสุ ปุริมํ จตฺตาริ สจฺจานิ’ปิ,พุชฺฌิตฺวา’จริโยปเทสรหิโต ตตฺเถว สพฺพญฺญุตํปตฺโต ญาณพเลสุ ปาปุณิ วสีภาวํ สยมภุก สยํ;

()

于诸行变异相、诸行之假名施设、未曾听闻之所知义理、以及四圣谛，彼皆已通达。离师教授，彼自证悟，于彼处证得一切知智，并于智力上获得自在，皆由其自身所成就。

---

๗.

7.

---

โพเธตา’ติ ปชาย นิพฺพจนโต สจฺจานิ โส พุชฺฌิตาสจฺจานีติ’ปิ สจฺจวาทิ ภควาก นิสฺเสสเญยฺยสฺสปิ,มตฺยา พุชฺฌนสตฺติยา มหติยา ยสฺมา สมงกฺคี ตโตพุทฺโธ นามสิยาติ กิตฺติวิสโร ตมฺพุทฺธมพฺภุคฺคโต;

()

因他令众生觉悟，且他自己已觉悟诸真理。世尊是真实语者，一切应知者，他皆已无余地知晓。因他具足大觉悟力，故名为佛陀，其美誉远扬。

---

๘.

8.

---

เยสํช โพธนวสตฺติยา สุมติยา จา’นญฺญเนยฺโย สยํพุทฺธตฺตา จ ยถาวิกาสปทุมํ โส พุชฺฌนฏฺเฐนปิ,นานาพุทฺธคุณสฺส วิสฺสวนโต พุทฺโธติ สุทฺโธทนีอพฺภุคฺคญฺฉิ ติพุทฺธเขตฺตภวเน ตํกิตฺติคีตสฺสโร;

()

因他具足觉悟力与善慧，且不依他教自知自证，犹如莲花绽放般，他已觉悟。因种种佛陀功德广为流传，净饭王子佛陀之名在三界中高扬，其赞歌响彻。

---

๙.

9.

---

ราคสฺสาธิคตคฺคมคฺคมติยา โทสสฺส โมหสฺสปิฉินฺนตฺตา จ สมุลฆาตมขิลเกลสาริวคฺคสฺสปิ,โส ขีณาสวตาย โจปธิปริจฺจาเคน พุทฺโธตฺยยํอุจฺจาริยติ จาริกิตฺติรจนา วิญฺญูหิ ยาวชฺชปิ;

()

因他以究竟道智断尽贪、瞋、痴，并连根拔除一切烦恼敌。因他漏尽，且舍弃一切执取，故智者至今仍称他为佛陀，其美誉广为流传。

---

๑๐.

10.

---

ธมฺมสฺสามิ ยถา ปพุทฺธปุริโส โอกฺกนฺตนิทฺทกฺขยานาชฺโฌ’ติณฺณกิเลสมิทฺธวิธมา โพธาปิโต เกนจิ,พุทฺธมฺโภชติภานโน หี ภควา สามํ ปพุทฺโธ ยโตพุทฺโธนามสิยาติ ตพฺภวยโสโฆโส วิภุสายเต;

()

法主犹如已觉醒者，已断除睡眠，不为烦恼与昏沉所缠缚，不被任何人所教导而觉悟。因世尊犹如莲花般自发觉悟，故名为佛陀，其美誉之声响彻。

---

๑๑.

11.

---

คตฺยตฺถาวคมตฺถธาตุสมตาสพฺภาวโต วา คโตเยเนกายนมคฺคมุคฺคมติมา เอโก, หีสมฺพุชฺฌีโส,สมฺโพธึ ชยโพธิมูลมุปโค สตฺตุตฺตโร’นุตฺตรํพุทฺโธตี’ธ ชคตฺตเย นิชยโส ยาวชฺช วิชฺชุมฺภเต;

()

因他已通达诸趣之义、觉悟之义、以及界之平等性，他独自一人，以超凡的智慧，觉悟了一乘道。他在胜利的菩提树下证得无上正等正觉，是众生中无与伦比的至上者。故名为佛陀，其美誉至今仍在此三界中广传。

---

๑๒.

12.

---

ขีณตฺตา ปรมาย มคฺคมติยา ทุพฺพุทฺธิยา พุทฺธิยาลทฺธตฺตาปิ กอนุตฺตรุตฺตรคุณาลงกฺการสามคฺคิยา,โส สมฺโพธิปรายโณ สิริฆโณ พุทฺโธติ สุทฺโธทนีโลกมฺโภธิมลงฺกริ นิชยโสกลฺโลลมาลาหิ’มํ;

()

因他以究竟道智断尽愚痴，且已获得无上殊胜功德的庄严具足。净饭王子佛陀，以其正等正觉为依归，具足吉祥，以其美誉的波浪庄严了此世间大海。

---

๑๓.

13.

---

สมฺพุทฺโธ’ติ’มินาปเทน มุนิโน สจฺจาวโพธาวหํญาณํ ตปฺปฏิเวธญาณ มนฆํ นา’ญฺเญหิสาธารณํ,พุทฺโธ’ตี’ธ ปเทน สตฺถุ กรุณาปุพฺพงฺคมํ เทสนา-ญาณํ เญยฺยปทตฺถโพธนกรํ ญาณญฺจ ทสฺสิยเต;

()

以“正自觉者”此词，显示牟尼觉悟真理之智，此无垢的通达智是他人所不共有的。而以“佛陀”此词，则显示导师以悲心为先导的教导智，以及能令所知义理觉悟之智。

---

๑๔.

14.

---

ตํ สพฺพญฺญุตญาณโถมนวสา สมฺมาทิสมฺพุทฺธิ’ติ-สทฺทสฺสา’ริยมคฺคกิตฺตนวสา พุทฺโธติสทฺทสฺสจ,โยโค’เป’ตฺถกโต’ตฺย’ภาสิ วิพุโธ โส ธมฺม ปาลาภิโธพุทฺธานุสฺสติวณฺณนาวิวรเณ วิญฺญาตสตฺถาคโม;

()

依赞颂一切知智之故，有“正自觉者”之词；依赞颂圣道之故，有“佛陀”之词。通晓圣典的智者法护(Dhamma Pāla)在《佛随念释义疏》(Buddhānussativaṇṇanāvivaraṇa)中如此解释此二词的用法。

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน สตฺถาเทวมนุสฺสานํ พุทฺโธติ นามปญฺญตฺตีนํ อภิเธย ปริทีโป ปญฺจวีสติโม สคฺโค.

由名为梅达难陀(Medhānanda)之勤行者所著，为一切诗人带来心中喜悦之源的《佛种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)之近因篇(Santikenidāne)中，阐明天人导师佛陀名号含义的第二十五章终。

---

ตํโข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาเณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิ โสภควา ภควาติ.

然对彼乔达摩(Gotama)尊者，有如是美誉传扬：“彼乃世尊……”

---

๑.

1.

---

กวิภารติปทฺธติฉนฺทสิ ต-คฺคุณโถมน (โตฏก) วุตฺย’ภวิ,ภควา’ติ วิภตฺตปทตฺถวตีมธุรา สุณตํ สุรตํ มธุรา;

()

在《诗人言语之道》(Kavibhāratipaddhati)的韵律中，以陀伽(Toṭaka)韵律赞颂其功德。“世尊”一词，其义已分别，于听闻者，悦耳甜美，令人喜乐。

---

๒.

2.

---

อธิสีลสมาธิมติปฺปภุติ-คุณราสิวิสิฏฺฐตรสฺส ตโต,ภควา’ติ สเทวมนุสฺสปชา-ปวรสฺส สคารวนาม’มิทํ;

()

因他具足增上戒、增上定、增上慧等殊胜功德聚，故“世尊”是天人众中最胜者之尊称。

---

๓.

3.

---

ภควาวจเนน ปวุจฺจติ โยสนิรุตฺตินโย วจนตฺถวโร,ส’หิ คารวเสฏฺฐวิสิฏฺฐตโรภควาติ นิมิตฺตกนามมิทํ;

()

“世尊”一词所指称者，是具足词源学意义上最胜之义者。确实，此“世尊”之名是尊贵、最胜、殊胜的表征。

---

๔.

4.

---

ปริปาจิตสญฺจิตปารมิตา-มิตภาคฺย มนุตฺตริยุ’ตฺตริยํ,ยทิ วิชฺชติ’มสฺส อนญฺญสมํภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他已圆满成熟并积聚波罗蜜，获得无量、无上、殊胜的福德，且无有等者，故称他为世尊。

---

๕.

5.

---

ยทิ มารพลํ ปพลํ สกลํกทลี ทฺวิรโทริว ตาลวนํ,อสนี’ว กิเลสมภญฺชิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了所有强大的魔军，如同大象摧毁芭蕉林，犹如霹雳般摧毁了烦恼，故称他为世尊。

---

๖.

6.

---

ยทิ ภคฺคมกา’ขิลโลภมปา-ขิลโทสมปา’ขิลโมหมปิ,วิปรีตมโนกณญฺจ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他已摧毁一切贪、一切瞋、一切痴，且摧毁了颠倒的心垢，故称他为世尊。

---

๗.

7.

---

ยทิ โกธุ’ปนาห มุสุยนม-จฺฉริยํ อหิริกฺกนิโรตฺตปนํ,อปิ มกฺขปลาส มภญฺชิ ภวา-ภวทิฏฺฐิ มนชฺชว’มทฺทวตํ;

()

若他摧毁了忿、恨、嫉、悭、无惭、无愧，且摧毁了覆、恼、有见、无有见以及不正直、不柔和。

---

๘.

8.

---

ขรผารุสตา กรณุตฺตริยํยทิ มาน’ภิมาน’ปมาทมทํ,สฐผารุสตา กรณุตฺตริยํสฐมายมภญฺชิ’ติ โมหชฏํภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了粗恶、傲慢、我慢、放逸、憍慢，且摧毁了欺诈、虚伪、以及痴的缠结，故称他为世尊。

---

๙.

9.

---

ติวิธา’กุสลํ ติวิธพฺพิสมํติวิตกฺกติมูลติสญฺญมปิ,ติมลํ ติปปญฺจ มภญฺชิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了三不善、三不平、三寻思、三想、三垢、三戏论，故称他为世尊。

---

๑๐.

10.

---

จตุโรฆ จตุพฺพิธโยค จตุ-พฺพิธคนฺถ จตุพฺพิธคาห มปิ,จตุราสวธมฺม มภญฺชิตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了四瀑流、四轭、四结、四执取，以及四漏法，故称他为世尊。

---

๑๑.

11.

---

วินิพทฺธ มโนขีล นีวรณา-นฺย’ภีนนฺทนมจฺจริยานิ ตโต,ยทิ ปญฺจวิธานิ’ปิ ภคฺคมกาภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了五种心结、五盖、五种欢喜、五种悭吝，故称他为世尊。

---

๑๒.

12.

---

ฉวิวาทปทานิ’ปิ สตฺตวิธา-นุสเยหิ กุสิตกวตฺถุ’มโต,ย มภญฺชิ’ตราติ’ปิ อฏฺฐวิธํภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了六诤论事、七随眠、八懈怠事，故称他为世尊。

---

๑๓.

13.

---

นวธา’ลยมุล มภญฺชิ ตถาทสธา’กุสลํ ทสกมฺมปถํ,สกลานิ กุทิฏฺฐิคตานิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了九种爱之根、十不善业道，以及一切邪见，故称他为世尊。

---

๑๔.

14.

---

ปริฬาหทรํ วิวิธ’ทฺธสตํภวกเนตฺติวิจาร มหญฺชิ ตโต,สตมตฺตสหสฺสกิเลสคตํภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他摧毁了百种热恼、百种痛苦、轮回之导引、百种思虑，以及十万烦恼，故称他为世尊。

---

๑๕.

15.

---

อณิมา ลฆิมา มหิมา วสิตา-ปภุติ’สฺสริย’ฏฺฐภเคหิ ยโต,สุภเคหิ สมงกฺคีพฺภูว ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他具足微细、轻快、广大、自在等八种神变，且具足吉祥，故称他为世尊。

---

๑๖.

16.

---

อณุโน นนุโน’ นนุโนกรณํกรณํ ลหุโน’ลหุโน อณิมา,ลฆิมา มหิมา มหิมากรณํกรณํ วสิตา วสิตาย ตหึ;

()

能令微细者变为不微细，令不微细者变为微细，此即“微细通”。能令轻快者变为不轻快，令不轻快者变为轻快，此即“轻快通”。能造就广大，此即“广大通”。于彼处得自在，此即“自在通”。

---

๑๗.

17.

---

สย มิจฺฉิตฐาน มุปาคมนํลหุ วิจฺฉิตการิยสาธนตา,อภิปตฺติ ปกมฺย มเสสวสี-กรเณ’สิกตา ปรมิสฺสรตา;

()

能随心所欲到达任何地方，能迅速成就所欲之事，能获得一切所欲，能完全掌控一切，具足至上主宰力。

---

๑๘.

18.

---

นภสา ปทสา คมนาทิวสาวชโต ปรินิฏฺฐิตการิยตา,นิชกาม’วสายิกตาติยหึ-ปรมิสฺสริยาขฺยภคา’ฏฺฐวิธา;

()

因他能于空中行走，能以足迹行走，能完成一切所欲之事，故他具足八种名为至上自在的功德。

---

๑๙.

19.

---

จตุมคฺค จตุปฺผลสนฺติปทา-ริยธมฺมสมุหภเคหิ ยุโต,วินลีกตปาปมเลหิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他具足四道、四果、寂静、圣法等功德聚，且已清除罪恶与垢染，故称他为世尊。

---

๒๐.

20.

---

จรณทิคุณ’ติสยาธิคตา-สมกิตฺติสรีรภเคต ยุโต,ภุวนตฺตยวิปฺผุริเตน ตโตภควาติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他具足戒行等超胜功德，以及无与伦比的美誉与身相功德，且其光辉遍及三界，故称他为世尊。

---

๒๑.

21.

---

ชนโลจนนีหรณาย นิรู-ปม รูปสรีรคตาย ตโต,นิขิลาวยวสฺสิริยา สพิโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他具足能夺众人之目的无譬色身，且其一切肢体皆具吉祥，故称他为世尊。

---

๒๒.

22.

---

อภิปตฺถิต มิจฺฉิต มตฺตหิตํปรสตฺตหิตมฺปิ สมิชฺฌติ ยํ,อิติ ตาทิสกามภเคน ยุโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他所愿、所欲、自利、利他皆能成就，故他具足如是所欲之功德，故称他为世尊。

---

๒๓.

23.

---

ยทนุตฺตริเยน จ ปารมิตา-วีริเยน ปยตฺตภเคน ยุโต,ครุภาวปทปฺปภเวน ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

因他具足无上波罗蜜、精进、努力等功德，且具足尊贵之位与威势，故称他为世尊。

---

๒๔.

24.

---

ปรมิสฺสริยายมธมฺมยโส-สิริกามปยตฺตภาคา ฉยิเม,ยทิ ยสฺส ชินสฺส ภวนฺติ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若胜者具足此六种功德：至上自在、法、名誉、吉祥、所欲、努力，故称他为世尊。

---

๒๕.

25.

---

สุภเคน อนญฺญสเมน นิรู-ปมรูปวิลาสภเคน ยุโต,สตปุญฺญสมุชฺชลิเตน ตโตภควาติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

因他具足吉祥、无与伦比、无譬色身之庄严等功德，且为百福所庄严，故称他为世尊。

---

๒๖.

26.

---

นิชธมฺมสรีรวิภูติ ยถานิชรูปสริรวิภูติ ตถา,อิห วุจฺจติ ภคฺคสุภาคฺยมิติอปิ เตหิ สมงฺคิ ชิโน ภควา;

()

犹如其法身之庄严，其色身亦如是庄严。于此，此被称为“摧破”与“吉祥”，胜者世尊亦具足此等功德。

---

๒๗.

27.

---

กุสลาทิปเทหิ วิภตฺตมกา’-ยตนาทิวเสน จ พนฺธวสา,วต ธมฺมสมุหสภาว มโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

他以善等诸词分析诸法，复依处等及关联而分析，且已了知诸法总集之自性，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๒๘.

28.

---

จตุธา จตุธา จตุธา จตุธาจตุสจฺจทโส’ริยสจฺจมฺปิ,วิภชี วิภชี วิภชี วิภชีภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

(ยมกพนฺธนํ)

彻见四圣谛者，以四法、四法、四法、四法，分析、分析、分析、分析了圣谛，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๒๙.

29.

---

ยทิ ทิพฺพวิหาร มเสวิ ภชิสุรเชฏฺฐวิหาร มนญฺญสมํ,อริยญฺจวิหาร มนญฺญสมํ,อริยญฺจ วิหาร มเสวิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他已修习天住、无与伦比的梵住、无与伦比的圣住，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๓๐.

30.

---

ยทิ กายวิเวกสุขํ อภชีภชิ จิตฺตวิเวกสมาธิสุขํ,อุปธีหิ วิเวกก มเสวิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

若他已受用身远离之乐，受用心远离与三摩地之乐，且已修习远离诸取，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๓๑.

31.

---

ภชิ วฏฺฏคตญฺจ วิวฏฺฏคตํสย มุตฺตริมานุสธมฺม มปิ,ติวิธญหิ วิโมกฺข มเสวิ ตโตภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

他通达轮回与还灭，亦亲自证得超人胜法，且已修习三解脱，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๓๒.

32.

---

ปุนราคมนาวรเณน ภเวภวเนตฺติสมญฺญ มิทํ คมนํ,ยทิ วนฺตมกา’ริยมคฺคมุโขภควา’ติ ปวุจฺจติ โส ภควา;

()

此名为“有之导管”的轮回，是诸有中再来之障碍。若他已藉圣道之门将其舍弃，是故彼世尊被称为“世尊”。

---

๓๓.

33.

---

ภควา’ติ วิสิฏฺฐ’ภิธานมิมํน’จ มาตุปิตุปฺปภุติหิ กตํ,สหโพธิปทาธิคเมน คตาตถสมฺมุติ ตสฺสชินสฺส’ภวิ;

()

“世尊”此殊胜之名，非由父母等所作，乃于证得菩提位时，彼战胜者获此称谓。

---

อถมหานิทฺเทสาคตนโย วุจฺจเต.

现在讲述《大义释》中所载之理路。

---

๓๔.

34.

---

โลกุตฺตราย มติยาราคํ ภคฺคํ อกาสิ โทสํ โมหํ,ยสฺมา กณฺฏกมานํกิเลสมารํ ตโตปิ พุทฺโธ พควา;

()

因为他以出世间慧，破除了贪、瞋、痴、刺般的我慢与烦恼魔，是故佛陀为世尊。

---

๓๕.

35.

---

ยสฺมา วิภชฺชวาทิภชิ วิภชิ ปวิภชี สธมฺมกฺขนฺธํ,โลกุตฺตรญฺจ กตวาภวานมตฺตํ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是分别说者，他分析、辨析、详析了正法蕴，并已成就出世间法，尽诸有之边际，是故佛陀为世尊。

---

๓๖.

36.

---

ยสฺมา ภาวิตกาโยภาวิตสิโล สทา สุภาวิตจิตฺโต,ภาวิตปญฺโญ สพฺภิสุภาวนีโย ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他身已修习，戒已修习，心常善修习，慧已修习，为诸贤善者所敬重，是故佛陀为世尊。

---

๓๗.

37.

---

ภควา กวนปตฺถานิปฏิสลฺลานพฺพิหารสารุปฺปานิ,ชนวาตาปคตานิวนานิ เสนาสนานิ โย ปนฺตานิ;

()

世尊寻觅适合宴坐静住、远离人群喧嚣、偏僻 secluded 的林野坐卧处。

---

๓๘.

38.

---

ภุธรกนฺทรเลณํคุรุหมูลํ ปกลาล มพฺโภกาสํ,สิวถิกํ ภชิ ยสฺมาติณสตฺถารํ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他常住于山洞、岩穴、树下、草堆、露地、尸陀林与草席，是故佛陀为世尊。

---

๓๙.

39.

---

จตุพฺพิธานํ สทฺธา-เทยฺยานํ จีวราทิสมฺภารานํ,สุภโร ยสฺมา ภาคีปรมปฺปิจฺโฉ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他易于供养且欲望极少，是四种信施——即衣等资具——的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๐.

40.

---

อตฺถรสสฺส สุภาคีธมฺมรสสฺส จ ยโต วิมุตฺติรสสฺส,อธิสีลสฺส’ธิจิตฺต-สฺส’ธิปญฺญายจ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是义味、法味、解脱味，以及增上戒、增上心、增上慧的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๑.

41.

---

รูปารูปาวจร-ชฺฌานาน จตุนฺน มปกฺปมญฺญานมฺปิ,วิทฺธํสิตีวรโณยสฺมา ภาคี ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他已破除诸盖，是色界与无色界禅那及四无量心的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๒.

42.

---

อฏฺฐนฺนญฺจฏฺฐนฺนํวิโมกฺขธมฺมาน มาภิภายตนานํ,อนุปุพฺพวิหารานํ ภาคินวนฺนํ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是八解脱、八胜处与九次第住的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๓.

43.

---

ทสกสิณสมาปตฺติทสสญฺญาภาวนาน มปิ ภาคีวา,อสุภสมาปตฺยา’นา-ปานสฺสติยา ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是十遍处等至、十想修习、不净等至与安那般那念的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๔.

44.

---

สมฺมปฺปธาน ปภุติ-สติปฏฺฐานิ’ทฺธิปาทธมฺมานมฺปิ,จตุธา สุวิภตฺตานํภาคี ยสฺมา ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是善妙分析的四正勤、四念处、四神足等法的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๕.

45.

---

ปญฺจนฺนมฺปิ พลานํยสฺมา ปญฺจนฺน มินฺทฺริยานํ ภาคี,ตสฺมา ทสพลธารีชิตินฺทฺริโส โย ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是五根与五力的分享者，故为十力持有者、诸根调伏者，是故佛陀为世尊。

---

๔๖.

46.

---

ยสฺมา โพชฺฌงฺคานํอริยสฺส’ฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺสาปิ,ตถาคตพลานํ โยภาคิ ทสนฺนํ ตโตปิ พุทฺโธ ภควา;

()

因为他是七觉支、圣八支道与十如来力的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๗.

47.

---

จตุเวสารชฺชานํยทิ จตุปฏิสมฺภิทาน มทฺธภาคี,ฉพุทฺธธมฺมานมฺปิฉฬภิญฺญานํ ตโตปิพุทฺโธภควา;

()

因为他是四无畏、四无碍解、六不共法与六神通的分享者，是故佛陀为世尊。

---

๔๘.

48.

---

ภควา’ตฺเย’ตํ นามํนกตํ มาตาปิตูหิ ภาตุภคินีหิ,สกมิตฺตามจฺเจหิน ญาติสาโลหิเตหิวา ปญฺญตฺตํ;

()

“世尊”此名，非由父母、兄弟姐妹、亲友大臣，亦非由亲族血缘所安立。

---

๔๙.

49.

---

สมเณหิ ภุสุเรหิน เทวตาหิ จ นน เยน เกนจิ รจิตํ,อุฏฺฐฏกิพฺพิสมูเลสุโพธิมูเล สุพุทฺธสมฺโพธีนํ;

()

此名非沙门、婆罗门、天神或任何人所造作，乃于菩提树下，断尽罪恶之根，善觉正等觉时所得。

---

๕๐.

50.

---

ปฏิลาภเหตุ เตสํภควนฺตานํ อนาวรณญาณสฺส,ปวิโมกฺขนฺติกเมตํยทิทํ ภควาติ สจฺฉิกาปญฺญตฺติ;

()

诸世尊证得无碍智，此乃解脱之究竟，是故“世尊”之名，为亲证之施设。

---

อถฏีกาคตนโยวุจฺจเต.

现在讲述复注中所载之理路。

---

๕๑.

51.

---

นิรติสยาสีลาทิ-สคฺคุณภาคา อนญฺญสามญฺญา เยยสฺสุ’ปลพฺภนฺติ ตโตภควา’ตฺย’ภิธียเต สพุทฺโธ ภควา;

()

因他具有无上、不共于他之戒等善德，是故彼佛陀世尊被称为“世尊”。

---

๕๒.

52.

---

ตถาหิ สีลํ สมาธิปญฺญา วิมุตฺติ วิมุตฺติทสฺสนญาณํ,หิริ โอตฺตปฺปํ สทฺธํวีริยํ สติ สมฺปชญฺญ เมเต ธมฺมา;

()

此即戒、定、慧、解脱、解脱知见，以及惭、愧、信、精进、念、正知等法。

---

๕๓.

53.

---

สีลวิสุทฺธิ จ ทิฏฺฐิ-วิสุทฺธิ กุสลานิ ตีณิ ตมฺมูลานิ,ตโย วิตกฺกา สมฺมาติสฺโส ธาตฺวานวชฺชสญฺญา ติสฺโส;

()

戒清净、见清净、三善根、三正思惟、三界、三无过失想。

---

๕๔.

54.

---

จตุสติปฏฺฐานิ’ทฺธิ-ปฺปาทา สมฺมปฺปธานธมฺมา จตุโร,ปฏิสมฺภิทา จตสฺโสจตุโร มคฺคา ผลานิโข จตฺตาริ;

()

四念处、四神足、四正勤法、四无碍解、四道与四果。

---

๕๕.

55.

---

จตฺตาโร, ริยวํสาโยนิปริจฺเฉทกานิ จตุญาณานิ,จตุเวสารชฺชานิปธานิยงฺคานิ ปญฺจ ปริมาณานิ;

()

四圣种，四如理抉择智，四无畏，五精勤支与五度量。

---

๕๖.

56.

---

ปญฺจงฺคิโก’ปิ สมฺมาสมาธิ ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจพลานิ,นิสฺสารณียธาตุปญฺจวิมุตฺติปริปาจนิยา ธมฺมา;

()

五支正定，五根与五力，五驱摈界，五种令解脱成熟之法。

---

๕๗.

57.

---

ปญฺจ วิมุตฺตายตน-ญาณานิ ฉคารวา ฉพหุลวิหารา,ฉา’นุสฺสติฐานานินิสฺสารณิยา ฉธาตุ ฉลภิญฺญาโย;

()

五解脱处智，六敬，六常住，六随念处，六驱摈界与六神通。

---

๕๘.

58.

---

ฉพฺพิธ’นุตฺตริยานิชพฺพิธนิพฺเพธภาคิยา สญฺญาโย,ฉอสาธารณญานา-นฺย’ริยธนานฺย’ปริหานิยา ธมฺมา;

()

六无上，六决择分想，六不共智，七圣财与七不退法。

---

๕๙.

59.

---

สปฺปุริสาริยธมฺมาโพชฺฌงฺคา สตฺต สตฺตสญฺญา สตฺต,ขีณาสวพลกถนาสตฺตวิวธา ทกฺขิณรหานญฺจ กถา;

()

七善士法，七觉支，七想，漏尽力说，以及七种应供者说。

---

๖๐.

60.

---

อฏฺฐนฺนํ ปญฺญานํปฏิลาภ นิทานเทสนา สมฺมตฺตา;

โลกสภาว’จฺจคมาอฏฺฐ’กฺขณเทสนา จ อฏฺฐวิโมกฺขา;

()

八智之获得、因缘与正说，超越世间本性，八无暇说与八解脱。

---

๖๑.

61.

---

วตฺถุนฺยา’รมฺหานิมหาปุริสตกฺกนา’ภิภายตนุตฺติ,อฏฺฐวิธา นวุ’ปายามนสิกรณมูลกา ปธานฺยงฺคานิ;

()

事与所缘，大士寻，八胜处，八种与九种方便，以作意为根本的精勤支。

---

๖๒.

62.

---

นว สตฺตาวาสกถาอาฆาตปฏิวินยา จ นว นานตฺตา,นวา’นุปุพฺพวิหารานวสญฺญา ทสวิธา กุสลกมฺมปถา;

()

九有情居说，九种除遣怨恨，九种性，九次第住，九想，十善业道。

---

๖๓.

63.

---

ทส กสิณายตนานิทส สมฺมตฺตานิ นาถกรณธมฺมา,พลานิ จา’ริยวาสาเมตฺตาเย’กาทสานิสํสา ธมฺมา;

()

十遍处，十正性，十作依怙法，诸力与圣住，十一种慈心功德。

---

๖๔.

64.

---

พารสธมฺมา จกฺกา-การา เตรสธุตงฺคธมฺมา เจ’ปิ,จุทฺทสมตฺตา พุทฺธิปญฺจทสวิมุตฺติปาจนียา ธมฺมา;

()

十二缘起支，十三头陀支，十四佛智，十五种令解脱成熟之法。

---

๖๕.

65.

---

อานาปานสฺสติโยโสฬส โสฬสวิธา’ ปรนฺตปตียา,อฏฺฐรส พุทฺธคุณาเอกูณวีสติ ปจฺจเวกฺขณพุทฺธิ;

()

十六入出息念，十六种通达未来智，十八佛功德，十九省察智。

---

๖๖.

66.

---

จตุจตฺตาฬิสวิธาปญฺญาวตฺถู’ทยพฺพเยญาณานิ,ปญฺญาส กุสลธมฺมาสตฺตาธิกสตฺตติปฺปภาวตฺถูนิ;

()

四十四种慧事与生灭智，五十善法，七十七光明事。

---

๖๗.

67.

---

จตุวีสติ โกฏิลกฺข-ปฺปมิต สมาปตฺติยญฺจรวชิรญาณํ,สมนฺตปฏฺฐานปจฺจ-เวกฺขณญาณานิ เทสนาญาณาติ;

()

行于二千四百万等至之金刚智，遍观发趣省察智，以及说法智。

---

๖๘.

68.

---

สตฺตาน มนตฺตานํวิภคญาณานิจา’สยานุสยานํ,วุตฺตวิภาคา สนฺตีคุณภาคา ภควโต ตโต ภควา โส;

()

于诸有情心性、意乐、随眠有分别智，此等为世尊之功德分，是故彼为世尊。

---

๖๙.

69.

---

มนุสฺสตฺตภาวาทิเก อฏฺฐธมฺเมสโมธานยิตฺวา’หิสมฺโพธิยา เย,สมิทฺธา’ธิกาเรหิ สตฺตุตฺตเมหิมหาโพธิสตฺเตหิ สมฺปาทนียา;

()

为证正觉，当由已成办所愿之最上士大菩萨，圆满人身等八法。

---

๗๐.

70.

---

อธิฏฺฐานธมฺมาทโย ปญฺจุ’ฬาร-ปริจฺจาคธมฺมา จตุสฺสงฺคหา จ,จริยตฺตยํ ปารมีธมฺมราสิภวตฺตฺยา’ภิสมฺโพธิสมฺภารภูตา;

()

决意等诸法，五大施，四摄事，三行，此波罗蜜法聚，皆成正觉之资粮。

---

๗๑.

71.

---

ปภุตฺยา’ภินีหารโต ยาวโพธิอสงฺเขยฺยกปฺปานิ จตฺตาริ’มสฺส,สลกฺขานิ เต โพธิสมฺภารธมฺมาภวา วุทฺธิปกฺเข ภตา สมฺภตา’ติ;

()

从发愿起至菩提，于四阿僧祇劫，彼等具相之菩提资粮，为增长故，于诸有中被资养、积集。

---

๗๒.

72.

---

ภชียนฺติ ยา ปุญฺญวนฺเตหิ โลเกปโยคํ สมาคมฺม สมฺปตฺติโย ตา,ภคานาม วฏฺฏพฺพิวฏฺฏานุคา’ติปวุจฺจนฺติ เตสํ อุภินฺนํ ภคานํ;

()

世间有福者，由精勤而得之成就，随顺轮回与还灭，名为“福”。此二种福皆被称说。

---

๗๓.

73.

---

ปุเร โพธิโต โพธิสตฺโต สมาโนภุสํ โพธิสมฺภารธมฺเม วินนฺโต,ปติฏฺฐาสิ ยสฺมึ ภเค เต วนีติมนุสฺเสสุ เทเวสุ อุกฺกํสภุเต;

()

菩提之前，身为菩萨，勤修菩提资粮法，安住于人天中最上之福德。

---

๗๔.

74.

---

ตถา’นญฺญสามญฺญสาหิญฺญฌาน-สฺสมาปตฺติเภทคฺคมคฺคปฺผลาที,ภเค โพธิมูเล วิวฏฺฏานุเค’ปิสยํ พุทฺธภุโต สมาโน วนี’ติ;

()

同样，于菩提树下，自成佛陀，亦安住于随顺还灭之福，即不共、超胜之禅那、等至、最上道果等差别福。

---

๗๕.

75.

---

จตุพฺพิส เย โกฏิลกฺขปฺปมาณ-สมาปตฺติภาคา กมหาภาคเธยฺโย,ปเรสํ นหิตาย?ตฺตโน ทิฏฺฐธมฺม-สุขตฺถาย เต นิจฺจกปฺปํ วนีติ;

()

彼二千四百万量等至分，何其大福！非为他人利耶？为自现法乐，彼恒常安住。

---

๗๖.

76.

---

อภิญฺเญยฺยธมฺเมสุ เย ภาวิตพฺพ-ปหาตพฺพภาคา ปริญฺเญยฺยภาคา,สิยุํ สจฺฉิกาตพฺพภาคา วนี’ติชิโน ภาวนาโคจราเสวโน เต;

()

于应遍知法中，有应修分、应断分、应遍知分、应作证分，胜者安住于彼，常行于修行之境。

---

๗๗.

77.

---

อสาธารเณ เสสสาธารณ เยอิเม ธมฺมภาคา’ธิสีลาทิเภทา,ผลํ ยาวตา โพธเนยฺเยสุ สตฺถาวนี ปตฺถยี สุปฺปติฏฺฐานุโขติ;

()

此等不共与其余共通之法分，以增上戒等为差别，导师为令所化者证果故，安住于彼，且愿彼等善安住。

---

๗๘.

78.

---

อเวจฺจปฺปสนฺตา อิมสฺส’ตฺถิ เทว-มนุสฺสา พหู ภตฺติยุตฺตา ตถาหิ,อสาธารณา’โนปมานตฺตญาณ-ปฺปภาวาทิโต สพฺพสตฺตุตฺตโม โส;

()

诚然，众多天人于彼具足虔信与不坏净，因其具不共、无譬、无量之智与威力，彼为一切有情中最上士。

---

๗๙.

79.

---

อนตฺถาปหาราทิปุพฺพงฺคมายหิตตฺถา’ภินิปฺผาทเน ตปฺปราย,ปโยคาภิสมฺปตฺติยา โพธเนยฺย-ปชาโย’ปการาวหายา’มิตาย;

()

以去除无益为先导，专致于成就利益，由精进之圆满，为所化众生带来无量利益故。

---

๘๐.

80.

---

วิยามปฺปภา เกตุมาลากุลายภุสํ ลกฺขณา’สิตฺยนุพฺยญฺชเนหิ,วิจิตฺตาย รูปินฺทิรามนฺทิรายสมิทฺธตฺตภาวา’ภิสมฺปตฺติยาปิ;

()

由一寻光、幢幡光环所围绕，由众多相好所庄严，由色身之庄严殿堂，以及由圆满成就之故。

---

๘๑.

81.

---

ยถาภุจฺจสีลาทิธมฺมุพฺภเวนอุฬาเรน โลกตฺตยพฺยาปินาปิ,สมนฺนาคตตฺตา กวิสุทฺเธน กิตฺติ-สฺสรีเรน ขีโรทธีปณฺฑเรน;

()

亦因具足名望之身故；此身由如实戒等法所生，广大遍及三界，贤智清净，白如乳海。

---

๘๒.

82.

---

ฐิตตฺตา วิสิฏฺฐาสุ อุกฺกํสโกฏึปวิฏฺฐาสุ สนฺตุฏฺฐิตา’ปฺปิจฺฉตาสุ,จตุนฺนํ วิสารชฺชธมฺมาน มทฺธาทสนฺนํ พลานญฺจ สพฺภาวโตปิ;

()

因安住于已达顶峰之殊胜知足与少欲，亦因真实具足四无畏法与十力故。

---

๘๓.

83.

---

สมนฺตาปสาทาวหตฺตา’ปิรูป-ปฺปมาณทิเก ชีวโลเก สุรานํ,นราน’ญฺชลีวนฺทนามานปูชา-วิธานารหตฺตาปิ สมฺภตฺติฐานํ;

()

因其色身、威仪等能普令众生生净信，于有情世间，堪受天人合掌、礼敬、尊重、供养，故为正信之所依。

---

๘๔.

84.

---

อเวจฺจปฺปสาเทนุ’เปตา’นุสิฏฺฐิ-ปฏิคฺคาหกา เยชนา เกนจาปิ,มนุสฺเสน เทเวน วา พฺรหฺมุนา วาอสํหาริยา ภตฺติ เตสํ กทาจิ;

()

凡具不坏净、受持教诫之人，其虔信永不为任何人、天、梵天所动摇。

---

๘๕.

85.

---

ปริจฺจชฺช เต สาวกา ชิวิตมฺปิชินํ ธมฺมปูชาย ปูเชนฺติ ทฬฺหํ;

ตถาหิ’สฺส ปญฺญตฺตสิกฺขาปทานินวีติกฺกมนฺเต สมุทฺโท’ว เวลํ;

()

彼诸声闻，为法供养，乃至舍弃生命，坚固地供养胜者(Jina)；犹如大海不越其岸，彼等亦不违越其所制定的学处。

---

๘๖.

86.

---

ปวุจฺจนฺติ ภาคาติ ธมฺมสฺสภาว-วิภาคา หิ เต ขนฺธธาตฺวาทินา’ปิ,อตีตาทิรูปาทิเภเทหิ เตปิอเนกปฺปเภทา วิภตฺตา ภวนฺตี;

()

彼等被称为“分”，因其是法性之分，如蕴、界等；彼等亦因过去等、色法等之差别，而分为多种。

---

๘๗.

87.

---

ปปญฺจตฺตยํ สพฺพสํโยชนานิชิโน คนฺถโยคา’สโว’โฆ’ปธีจ,สมุจฺฉิชฺช มคฺเคน นิพฺพานธาตฺวา-มตํ โส ปิพนฺโต วมี เต จ ภาเค;

()

胜者(Jina)以道断除戏论三法、一切结、系缚、轭、漏、暴流、执取，饮得涅槃不死界，彼吐出了那些法分。

---

๘๘.

88.

---

ฉจกฺขาทิวตฺถุนิ ชา’รมฺมณานิฉจิตฺตานิ ฉพฺเพทนา ผสฺสฉกฺกํ,ฉสญฺญา ฉตณฺหา ฉสญฺเจตนา ฉ-พฺพิตกฺเก วิจาเร ฉ ภาเค วมีติ;

()

六眼等依处与六所缘，六识、六受、六触，六想、六爱、六思，六寻与六伺——彼吐出此等六法之分。

---

๘๙.

89.

---

ยมา’นนฺท จตฺตญฺจ วนฺตํ วิมุตฺตํปหีณํ วินิสฺสฏฺฐ มงฺคีรสสฺส,น ตํ ชาตุ ปจฺเจสฺสตีตฺยา’ภ สตฺถายถาวุตฺตภาเค วมีตฺเววเมว;

()

阿难，导师说：“安吉拉萨(Aṅgīrasa)所舍弃、吐出、解脱、断除、舍离者，彼绝不再复返。”彼即如是吐出了上述诸分。

---

๙๐.

90.

---

ชิโน กณฺหสุกฺเกจ วชฺชานวชฺเชนิหีนปฺปณิเต อธมฺเม จ ธมฺเม,อสาธารเณน’ คฺคมคฺคา’นเนนอปจฺจาคมํ ปาปยี อุคฺคิรีติ;

()

胜者(Jina)将黑白、应呵责与不应呵责、低劣与殊胜、非法与正法，以其不共、最上、无量之道智，使之不再复返，彼吐出了彼等。

---

๙๑.

91.

---

ปเรสญฺจ สํสารนิรากรมฺหาสมุลฺลุมฺปนตฺถาย กุลฺลูปมํ โส,ยถาชฺฌาสยํ เทสยิตฺวาน ธมฺมํปมาเปสิ เตหา’ปิ ภาเค’ติ สพฺเพ;

()

为令他人从轮回中解脱，为救拔彼等，彼如筏喻，随顺其意乐而宣说正法，亦令彼等舍弃所有此等诸分。

---

๙๒.

92.

---

ปุเร ปูรยํ ปารมีธมฺมชาตํมหาโพธิสตฺโต สมาโน ภคาพฺยํ,สิรึ อิสฺสรตฺตํ ยโสหตฺถสารํวมี ฉฑฺฒนียํ ยถาเขฬปิณฺฑํ;

()

往昔，当为大菩萨时，彼圆满波罗蜜法聚，将荣耀、主权、名声与权势之精华，如应舍弃之唾团般吐出。

---

๙๓.

93.

---

ตถาหิ’สฺส ลทฺธํ ปุเร โสมนสฺส-วฺหโย เตมิโย’โยฆโร หตฺถิปาโล,กุมาโรสมาโน’ภินิกฺขมฺม เคหาสิรึ เทวรชฺชสฺสิรึ อุคฺคิริ โส, ()

诚然，往昔彼为须摩那(Somanassa)、提弥(Temiya)、铁室(Ayoghara)、象护(Hatthipāla)等王子时，从家中出离，吐出了王位之荣耀与天界之荣耀。

---

๙๔.

94.

---

อเนกาสุ ชาตีสุ สมฺปนฺนโภโคภาเค ลทฺธโภเค’วเมวุ’คฺคิริตฺวา,สกํ หตฺถคํ ปจฺฉิเม อตฺตภาเวอโนมสฺสิรึ จกฺกวตฺติสฺสิริมฺปิ;

()

于多生中，彼财富具足，亦如是吐出所获之福报；于最后之有身，彼甚至吐出了唾手可得之无上转轮王荣耀。

---

๙๕.

95.

---

จตุทฺทีปิกํ เทวรชฺชา’ธิปจฺจ-สมานาธิปจฺจํ ยถาภุจฺจ มุจฺจํ,ยสญฺจา’ปิ ตตฺนิสฺสยํ ปญฺจกาเมอลคฺโค ติณคฺคาย’ปา มญฺญมาโน;

()

于四洲之主权，与天王主权相等之真实至上主权，以及依此而生之名声与五欲，彼视之如草芥，心不执着。

---

๙๖.

96.

---

ปหายา’ ภิคนฺตฺวาภิสมฺโพธิรชฺเชปติฏฺฐาย สทฺธมฺมราชา พภุว,อสาเร ตุสาเร’ว สํสารสาเรสุวุตฺตปฺปกาเร ภเค โส วมีติ;

()

彼舍弃彼等，趋于正觉之国，安住于此，成为正法之王。彼如是吐出轮回中如糠秕般无实义、所谓善好之诸福。

---

๙๗.

97.

---

ปวตฺตนฺติ นกฺขตฺตรูเปหิ เภหิสมํ จกฺกวาฬาวกาเสสุ ยาตา,ติกุฏทฺทิ กุฏทฺทิ จนฺท’กฺก เนรุ-วิมานาทิโสภา ภคา นาม โหนฺติ;

()

于轮围世界(cakkavāḷa)空间中平等运行之星宿形色，三峰山(Tikuṭa)、高峰山(Kūṭa)、日月、须弥山(Neru)、天宫等之庄严，皆名为“福”(bhaga)。

---

๙๘.

98.

---

ชิโน ตสฺสมงฺคี ชโนกาสโลเกหเว ฉนฺทราคปฺปหาเณน เยน,มหาโพธิมณฺเฑ นิสินฺโนสมาโนวิภูตาวิภูเต ภาเค เต วมีติ;

()

胜者(Jina)于有情世间与器世间中，因断除欲贪，安坐于大菩提座(Mahābodhimaṇḍa)时，吐出了彼等已显现与未显现之福。

---

๙๙.

99.

---

โสภาควา’ติ ภตวา’ติ ภเควนี’ติภาเควนี’ติ อภิปตฺถยิ ภตฺตวา’ติ,ภาเควมี’ติ ติภเวสุ ภเควมี’ติอนฺวตฺถโต หิ ภควา ภควา สมญฺโญ;

()

彼具祥瑞(So bhāgavā)，已分析(bhatavā)，具福德(bhagevanī)，受希求(abhipatthayi)，受崇敬(bhattavā)。于三有中，彼吐出诸福(bhāgevamī)。是故，“世尊”(Bhagavā)之名，诚为名副其实。

---

๑๐๐.

100.

---

อิจฺเจว’มสฺส อรหาทิคุณปฺปพนฺธ-ปุพฺพาจลุ’พฺภวยโสวิสโรสธีโส,ปชฺชญฺจ สชฺชนมโนกุมุทานิ’เว’ทํจิตฺตานิ โพธยติ กึ ปุริสาธมานํ;

()

如是，彼阿罗汉等功德相续，犹如东方山；其名声之远播，犹如升起之月亮。此偈能令善士之心莲绽放，于下劣之人则如何？

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน ภควา’ตินามปญฺญตฺติยา อภิเธยปริทีโป ฉพฺพีสติโม สคฺโค.

由名为慧喜(Medhānanda)之行者所造，能令一切诗人内心欢喜之《胜者世系灯》，于近因缘中，释“世尊”(Bhagavā)名义，此为第二十六章。

---

๑.

1.

---

เอตฺถ’ตฺตหิสมฺปตฺติปรหิตปฏิปตฺติโตนิสฺสีมาปิ ทฺวิธา พุทฺธคุณา สงฺคหิตา กถํ;

()

于此，佛陀无量功德，由自利圆满与利他行，如何摄为二种？

---

๒.

2.

---

ตาสฺว’ตฺตหิตสมฺปตฺติสทฺธมฺมจกฺกวตฺติโน;

ปหาณสมฺปทาญาณสมฺปทาเภทโต ทฺวิธา;

()

其中，正法转轮王之自利圆满，由断除圆满与智慧圆满之别，分为二种。

---

๓.

3.

---

รูปกายา’นุภาวาสุํ ตตฺเถ’ว’นฺโตคธา ทฺวิธา,ปรตฺถปฏิปตฺตี’ปิ ปโยคาสยเภทโต;

()

色身之威力亦含摄于此二者中。利他行亦由加行与意乐之别，分为二种。

---

๔.

4.

---

ปโยโค ลาภสกฺการสิโลกนิรเปกฺขิโน,ทุกฺขู’ปสมณตฺถาย นียฺยานิโก’ปเทสนา;

()

加行者，不顾利养、恭敬与名声，为寂止诸苦而作引导出离之教导。

---

๕.

5.

---

อาสโย เทวทตฺตาทิปจฺจามิตฺตชเนสุปิ,หิตชฺฌาสยตา นิจฺจํ เมตฺตากนฺตาย ภตฺตุโน;

()

意乐者，纵于提婆达多等怨敌，世尊亦恒怀利益之心，此乃出于慈爱。

---

๖.

6.

---

อินฺทฺริยา’ปริปกฺกานํโพธเนยฺยาน มนฺวหํ,ปญฺญินฺทฺริยาทิสมฺปากสมยา’วคมาทิโต;

()

于诸根未熟之所化众，彼每日了知其慧根等成熟之时机（而教导）。

---

๗.

7.

---

เทยฺยธมฺมปฏิคฺคาหปฺปภุตีหา’ นุกมฺปิย,ปรหิตปฏิปตฺยา’สิ ปเรสํ หิตสาธนํ;

()

以悲悯心接受供养等，依利他行而成办他人之利益。

---

๘.

8.

---

เตสํ คุณวิเสยานํ วิภาวนวเสนปิ,ปาฬิยํ อรหนฺตฺยาทิปทานํ คหณํ กถํ;

()

为阐明彼等殊胜功德，于圣典(Pāḷi)中，“阿罗汉”等名相之使用如何？

---

๙.

9.

---

ตตฺถา’รหนฺติ อิมินา ปเทน ปริทีปิตา,ปหาณสมฺปทานาม อตฺตโน หิตสมฺปทา, ()

于此，以“阿罗汉”一词，阐明名为“断除圆满”之自利圆满。

---

๑๐.

10.

---

ปเทหิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลกวิทูติ อตฺตโน,ญาณสมฺปตฺติสงฺขาตา นหิตสมฺปตฺติ ทีปิตา;

()

以“正等觉者”、“世间解”等词，阐明名为“智慧圆满”之自利圆满。

---

๑๑.

11.

---

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’ติ’มินา ทสฺสิตา’ตฺตโน,วิชฺชาจรณปฺปภุติ สพฺพา’ปิ หิตสมฺปทา;

()

以“明行具足”一词，显示其明行等一切自利圆满。

---

๑๒.

12.

---

สุคโต’ติ’มินา วุตฺตา ปฏฺฐายปณิธานโต,อตฺตโนหิตสมฺปตฺติ ปรตฺถปฏิปตฺติจ;

()

以“善逝”一词，阐明其从最初发愿以来之自利圆满与利他行。

---

๑๓.

13.

---

สตฺถา เทวมนุสฺสานํ ปุริสทมฺมสารถี,ปรตฺถปฏิปตฺเย’ว ปทญฺจเยหิ ทีปิตา;

()

以“天人师”、“调御丈夫”二词，唯阐明其利他行。

---

๑๔.

14.

---

ปทญฺจเยน พุทฺโธติ ภควาติ วิภาวิตา,ยาว’ตฺตหิตสมฺปตฺติ ปรหิตปฏิปตฺติ จ;

()

以“佛陀”、“世尊”等词，阐明了自利之成就与利他之行。

---

๑๕.

15.

---

ติธา พุทฺธคุณา เหตุผขลสตฺโต’ปการโต,สํขิตฺตา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’ติ ปเทหิจ;

()

佛陀功德有三方面：因、果、利益有情，并由“阿罗汉”、“正等觉者”等词所概括。

---

๑๖.

16.

---

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน โลกวิทู’ติ’เมหิ จ,จตูหิ ผขลสมฺปตฺติสงฺขาตา กิตฺติตา คุณา;

()

以“明行具足”、“世间解”等四词，称颂其果成就之功德。

---

๑๗.

17.

---

ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา ทฺวีหิปเทหิ ตุ,สตฺโตปการสมฺปตฺติวเสน คทิตา คุณา;

()

以“调御丈夫”、“导师”二词，宣说了依于利益有情成就之功德。

---

๑๘.

18.

---

ผลสมปตฺติสตฺโตปการสมปตฺติเภทโต,อุโภ พุทฺธคุณา พุทฺโธ’ติ’มินา ปริทีปิตา;

()

依果成就与利益有情成就之分，此二种佛陀功德，皆由“佛陀”一词所阐明。

---

๑๙.

19.

---

สุคโต ภควา ทฺวีหิ ปเทหา’ทิจฺจพนฺธุโน,วิภาวิตา เหตุ ผลสตฺโต’ปการสมฺปทา;

()

以“善逝”、“世尊”二词，阐明了日亲(Ādiccabandhu)的因、果、利益有情之成就。

---

๒๐.

20.

---

ถีรสารตโร’ทารุตฺตุงฺค สคฺคุณเมรุนา,คิริราชา’ปิ นีจตฺตํ ชคาม ชินราชิโน;

()

因其坚固、精要、广大、崇高之善德如须弥山，连山王亦在胜者之王面前变得低微。

---

๒๑.

21.

---

ตสฺสา’นุปุพฺพคมฺภีรสมฺปุณฺณคุณสาคเร,สาคโร’ยํ ปริจฺฉินฺโน พินฺทุมตฺตํ’ว ขายติ;

()

于其渐次深邃、圆满之功德海中，此大海亦显得仅如一滴水。

---

๒๒.

22.

---

ถาวรา’จลปตฺถิณฺณปติฏฺฐาคุณภุมิยา,โนเปติ ปํสุปถวี กลภาคมฺปิ สตฺถุโน;

()

于导师稳固、不动、广阔、有根基之功德地上，此尘世大地亦不及十六分之一。

---

๒๓.

23.

---

จกฺกวาฬสหสฺสานิ สมฺพาธิกฬิตานิ’ว,คุณเลสานุภาเวน ทิสฺสนฺเตรวิพนฺธุโน;

()

千世界亦因日亲(Ravibandhu)功德之微小部分的力量而显得拥挤。

---

๒๔.

24.

---

อนนฺตาปริยนฺเตน คุณากาเยน สตฺถุโน,อากาโส’มนนฺโต’ปิ อนฺตภุโต’ว คมฺยเต;

()เอวํ พุทฺธคุณานนฺตาปริยนฺตา อจินฺติยา,อวาจิยา’โนปเมยฺยา อโหอจฺฉริยพฺภุตา;

()

导师之功德身无量无边，连无边虚空亦显得有边；如是佛陀功德无量无边、不可思议、不可言说、无可比拟，实是稀有奇特！

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเต นวนฺนมรหาทิคุณานํ สงฺเขปนยปริทีโป

于名为智喜(Medhānanda)之比丘所作、为一切诗人心中欢喜之源的《胜者种姓灯》(Jinavaṃsadīpa)之〈近因缘〉(Santikenidāna)中，此为对阿罗汉等九种功德的简要阐明。

---

สตฺตวีสติโมสคฺโค.

第二十七品。

---

๑.

1.

---

ธุตนิชฺฌรจามรานิเลนสิสิเร กูฏภุเชหิ คิชฺฌกูเฏ,หริภุธรหาริเทหธาริวิหรนฺโต กรุณากโร กทาจิ;

()

一时，悲悯者，身姿悦目如青山，住于鹫峰山。其山峰如臂，凉风吹拂，如瀑上摇曳之拂尘。

---

๒.

2.

---

วสมาน มเสสภิกฺขุสงฺฆํอิห ราชคฺคหนามราชธานฺยา,วรมณฺฑลมาล มานยสฺสุมุนิรานนฺทยนินฺทมิจฺจโวจ;

()

牟尼对阿难说：“请将住在此王舍城(Rājagaha)的所有比丘僧团，召集到殊胜的圆厅来。”

---

๓.

3.

---

ยติ สมฺปติ สนฺนิปาตยิตฺวายติสงฺฆํ ยติราชมพฺรุวี โส,รุจิรญฺชลิปูชิตงฺฆิกญฺโชสมยํ มญฺญถ ยสฺสทานิ ภนฺเต;

()

于是，阿难比丘召集了比丘僧团，对诸比丘之王（佛陀）说，他以合掌顶礼其莲足，说：“尊者，现在正是时候。”

---

๔.

4.

---

อถ โข สุคโต ตโต’หิคนฺตฺวานวสญฺฌาฆนรํสิวิปฺปกิณฺโณ,วรมณฺฑลมาฬ โมตริตฺถรวิ มนฺทารมิโวทยา’จลมฺหา;

()

于是，善逝从那里前来，光芒四射如初升晚霞，降临到殊胜的圆厅，如同太阳从东升之山降临曼陀罗树一般。

---

๕.

5.

---

ตหิ มาสนมตฺถเก นิสินฺโนมิคราชาริว กญฺจนาจลคฺเค,ปริสาสุ วิสารโท อภาสิมุนิราชา’ปริหานิเยจ ธมฺเม;

()

牟尼之王（佛陀）坐在那里的上座，如同金山顶上的狮子王，在会众中无畏地宣说不退转法。

---

๖.

6.

---

อภินฺขมิย’มฺพลฏฺฐิกายํวิหรนฺโต ภควา ตโต ปุรมฺหา,นวปลฺลวมณฺฑิตมฺพสาขีริว’นุพฺยญฺชนจารุรูปกาโส;

()

世尊从那座城前往芒果幼树园(Ambalaṭṭhikā)住在那里，其庄严的相好如同被新叶装饰的芒果树枝。

---

๗.

7.

---

อิติสีลปภาวิโต สมาธิสผโล จิตฺตปภาวิตา จ ปญฺญา,สผลา’ติ ปวตฺตธมฺมจกฺโกอถ นาลนฺทมุปาคมี สสงฺโฆ;

()

如是，由戒所熏修之定有果，由心所熏修之慧亦有果，如是转法轮后，他与僧团一同前往那烂陀(Nālandā)。

---

๘.

8.

---

ตหิ มมฺพวเน ยถาภิรนฺตํวิหรนฺตํ ตมุเปจฺจ เถรนาโค,มกหีตญฺชลิมญฺชริก สิเรนจรณจนฺท มวนฺทิ สาริปุตฺโต;

()

在那里，长老中的龙象舍利弗，来到随心所欲住在芒果林中的世尊那里，以高举如花束般的合掌，顶礼其月亮般的双足。

---

๙.

9.

---

สุนิสชฺช อสชฺชมานญาณํภควนฺตํ ปจุรํ อภิตฺถวนฺโต,นทิ สิหนิโภ อภีตวาจํภควา จ’พฺภนุโมทิ ภาสิตํ ตํ;

()

他（舍利弗）坐下后，大量赞叹那具有无碍之智的世尊，发出如狮子吼般无畏之言，世尊亦随喜其所说。

---

๑๐.

10.

---

กถยํ อธิสีลจตฺตปญฺญา-ปฏิสญฺญุตฺตกถํ ตหึ วสิตฺวา,ยติสงฺฆปุรกฺขโต ตโต โสอคมา ปาฏลิคามมุคฺคธีมา;

()

在那里住下后，他宣说与增上戒、增上心、增上慧相关的法，然后，这位大智者在僧团的围绕下，从那里前往华氏村(Pāṭaligāma)。

---

๑๑.

11.

---

มุนิ ปาฏลิคามุปาสกานํอนุกมฺปาย สุมาปิเต นิวาเส,นิวสํ สวณญฺชลีหิ เปยฺยํวธุรํ ธมฺมสุธารสํ อทาสิ;

()

牟尼（佛陀）住在为悲悯华氏村优婆塞们而建造的住处，以其悦耳之音，施予如甘露般的法味，令他们合掌倾听。

---

๑๒.

12.

---

อจิราปคเตสุ’ปาสเกสุภควา ปาฏลิคามิเกสุ เตสุ,ชนสุญฺญนิเกตนํ อนญฺโญปวิสิตฺวาน อกาสิ สีหเสยฺยํ;

()

在那些华氏村的优婆塞们刚离开不久后，世尊独自进入空无一人的住所，作狮子卧。

---

๑๓.

13.

---

มคธาธิปติสฺส ภุปติสฺสนครํ ตตฺร สุนิธวสฺสการา,สจิวา ติทเสหิ มนฺตยิตฺวาวิย ตสฺมึสมเย สุมาปยนฺติ;

()

那时，摩揭陀国王的两位大臣——苏尼达和瓦萨卡拉(Vassakāra)，正在那里建造一座城，仿佛与诸天商议后建造一般。

---

๑๔.

14.

---

อภิปสฺสิย ทิพฺพจกฺขุนา ตํภควา’นนฺท มโวจ เหสฺสเต’ทํ,อริยา’ยตนํ วณิปฺปโถ’ตินครํ ปาฏลิปุตฺตนาม มคฺคํ;

()

世尊以天眼观见此事，对阿难说：“此地将成为圣者之居所，商贾之道，名为华氏城。”

---

๑๕.

15.

---

มิถุเภทวเสน อคฺคิโตวาทกโต ปาฏลิปุตฺตสญฺญิโน โข,นครสฺส กทาจิ อนฺตรายามุนิ เวเทหมุนึ ตโย’ตฺย’โวจ;

()

牟尼对维德哈牟尼(Vedehamuni)说：“名为华氏城的此城，有时会因内部纷争、火灾或水灾而遭遇三种灾难。”

---

๑๖.

16.

---

ตทเห’วุปสงฺกมึสุ เยนภควา เตน สุนีธวสฺสการา,ชินปาทกิรีฏผุฏฺฐสีสาอภิสิตฺเต’ว ขณํ ลสึสุ’ โห เต;

()

就在那天，苏尼达和瓦萨卡拉(Vassakāra)来到世尊所在之处，他们的头触及胜者之足，仿佛刹那间被灌顶般闪耀。

---

๑๗.

17.

---

ถิรสารคุเณน ธมฺมรญฺโญธนุทณฺเฑว ฐิตา นตงกฺคยฏฺฐิ,ตทุโภ สวิวา นิมนฺตยึสุสุคตํ อชฺชตนาย โภชเนน;

()

因法王坚实之德，那两位大臣身姿挺立如弓，又谦逊地弯下身躯，一同邀请善逝今日用膳。

---

๑๘.

18.

---

อธิวาสน มสฺส เต วิทตฺวาปฏิยตฺเตหิ ปณีตโภชเนหิ,ภควนฺต มตปฺปยุํ สสงฺคํกมลาวาสนิวาสคํ สหตฺถา;

()

彼等知晓世尊已默许，便以准备好的上妙食物，亲手供养世尊及僧团，彼犹如安住于莲花宅中。

---

๑๙.

19.

---

ภควา’ถ สุนีธวสฺสกาเรปริภุตฺโต อปนีตปตฺตปาณี,อนุโมทิ นิปีย ธมฺมปานํปจุรํ ปีติผุฏนฺตรา’ภวุํ เต;

()

其后，世尊用膳完毕，手已离钵，便为苏尼达(Sunīdha)与瓦萨卡拉(Vassakāra)随喜。彼等饮用法饮后，内心充满丰沛的喜悦。

---

๒๐.

20.

---

อนุยนฺตชเนหิ ธมฺมรญฺโญวชโต ภิกฺขุปูรกฺขตสฺส ตมฺหา,ปุถุโลรตเลน ยํ วิสาลํนครทฺวาร มนนฺตริพภุว;

()

法王由比丘众前导，为随从者所跟随，从彼处离去时，那宽阔的城门变得畅行无碍。

---

๒๑.

21.

---

อิติ โคตมพุทฺธปาทผุฏฺฐํตทิทํ ทฺวาร มโหสี โคตมาขฺยํ,ตหิ โมตริ ยตฺถ กากกเปยฺยามุนิ คงฺคาขฺยสวนฺติ ตุงฺควีจิ;

()

如是，此门因被乔达摩佛陀之足所触，故得名为“乔达摩门”。牟尼于彼处渡过名为恒河之流，其处波涛高耸，（但水）浅至乌鸦可饮。

---

๒๒.

22.

---

พหฬา’นิลภงฺควีจิมาลา-ลุลิตายา’ติ คภีรนินฺนคาย,ย มนงฺคปภงฺคุโร ตริตฺถตยิทํ โคตมติตฺถนาม มาสิ;

()

彼摧毁爱欲者渡过为强风与碎浪所搅动之深河，是故此地得名为“乔达摩津”。

---

๒๓.

23.

---

สุคโต ปรตีรโค’ฆติณฺโณชนตํ ปสฺสิย สาวเกหิ สทฺธึ,ตรณตฺถ มุลุมฺปกุลฺลนาวาปริเยสนฺต มุทานคาถ มาห;

()

已至彼岸、已度洪流的善逝，与诸弟子一同观见寻求木筏、小舟与船只以便渡河的众人，于是说此感兴偈。

---

๒๔.

24.

---

นรสารถิ เยน ภุมิกนฺตา-มกุฏาการกุฏีหิ นาวกาโส,อุปสงฺกมิ เตน โกฏิคาโมอุทิตมฺโภรุ หุ’ปาหนปฺปิตงฺฆี;

()

人中调御师前往边际村(Koṭigāma)，彼处大地为王冠形之孤邸所点缀而无余地。彼以莲足踏地，犹如旭日升起，莲花绽放。

---

๒๕.

25.

---

อหมสฺมิ ปพุทฺธสจฺจธมฺโมปุนรุปฺปตฺติ นจตฺถิ เม’ติ วตฺวา;

ตหิ โมวทิ วาสโค ติสิกฺขา-ปฏิสํยุตฺตกถาย ภิกฺขุสงฺฆํ;

()

说：“我已觉悟真实法，我不再有后有。”如是说已，彼于其处，以与三学相应的教说，教诫比丘僧团。

---

๒๖.

26.

---

มุนิ นาติกนามคามยาโตกถิตานนฺทยตินฺทปุฏฺฐปญฺโห,ปริทีปยิ ธมฺมทปฺปณาขฺยํปริยายํ คติปจฺจเวกฺขณาย;

()

牟尼前往名为那提迦(Nātika)的村庄，为回答阿难(Ānanda)尊者所问之问题，开示了名为“法镜”的法门，以省察趣向。

---

๒๗.

27.

---

อรหาทิคุณกโรก มเหสิวิหรํ ตตฺรปิ คิญฺชกานิวาเส,ปิฏกตฺตยสงฺคหํ วสินํอธิสีลาทิกถํ กเถสิ ภียฺโย;

()

具足阿罗汉等功德之源的大仙，亦安住于彼处之砖屋(Giñjakāvasatha)中。彼为已摄持三藏、得自在者，更宣说关于增上戒等之法。

---

๒๘.

28.

---

สุคโต ปคโต สภิกฺขุสงฺโฆอถ เวสาลิปุรึ ปุรีนมคฺคํ,ตหิ มมฺพวเน วสํ วสินํสติปญฺญาปรมํ อภาสิ ธมฺมํ;

()

其后，善逝与比丘僧团一同前往诸城中最胜之毗舍离(Vesālī)城。彼于彼处芒果林安住，为诸自在者宣说以念与慧为最上之法。

---

๒๙.

29.

---

ชินคนฺธคโช มม’มฺพปาลิ-คณิกา อมฺพวเน’นิ’ทานิ สุตฺวา,อภิรุยฺห ปยาสิ ภทฺทยานํกุจภาราติสมิทฺธภตฺติภารา;

()

妓女庵婆波利(Ambapālī)听闻胜者、香象般的世尊正在其芒果园中，她胸脯丰满，信心亦然深厚，遂登上华丽车乘前往。

---

๓๐.

30.

---

คณิกา’ถ กตญฺชลินิสินฺนาฆนปีนตฺถนภารรุมฺภีเตว,กรวิกวิราวมญฺชุโฆโสมธุรํ ธมฺม มภาสิ ตาย สตฺถา;

()

其后，妓女合掌而坐，仿佛因丰满的胸部而微颤。导师以迦陵频伽鸟般美妙之音，为她宣说甘美之法。

---

๓๑.

31.

---

กตภตฺตนิมนฺตนา ปสาทํรสนาทามสเรหิ วาหรนฺติ,ปวิธาย ปทกฺขิณํ มุนินฺทํอคมา หํสวธุว มนฺทิรํ สา;

()

她已作供食之邀请，以悦耳之言语表达净信，右绕牟尼主后，便如天鹅女般返回自己的住所。

---

๓๒.

32.

---

อหตาหตนีลปีตรตฺต-สิตมญฺชิฏฺฐวิราคสาฏเกหิ,สุนิวตฺถสุปารุตา’ภิรูฬฺหาสุรปุตฺตาริว ภทฺทภทฺทยานํ;

()

（离车族人）身着或新或旧、或蓝、或黄、或红、或白、或茜色、或无染之衣，善着善披，登上华丽车乘，犹如天子。

---

๓๓.

33.

---

อถ ลิจฺฉวิราชราชปุตฺตาอุปสงฺกมฺม ปณมฺม ธมฺมรญฺโญ,นขรํสิปพนฺธสินฺธุตีเรสมยุํ มคฺคปริสฺสมํ นิสินฺนา;

()

其后，离车族(Licchavi)的王与王子们，前来顶礼法王，于其指甲光芒如河之岸边坐下，消除旅途的疲劳。

---

๓๔.

34.

---

วิลสึสุ กิริฏภิงฺคมาลา-วิรฬา ลิจฺฉวิกญฺชโกสราสิ,รวิพนฺธวธมฺมภากเรนผุฏิตา’ธฏฺฐิตสิลคนฺธสาลิ;

()

离车族少年犹如莲花之聚，其宝冠上蜂群如花环般稀疏点缀，焕发光彩。彼等为太阳亲族（佛陀）之法光所照，犹如置于石上未碾之香米绽裂开来。

---

๓๕.

35.

---

สผลีกตทุลฺลภนฺตภาวาวิผลีภุตนิมนฺตานา ชนา เต,วิรชงฺฆิรโชปิสงฺคโมฬีปุร มารูฬฺหรถา ตโต ปยาสุํ;

()

彼众人已令难得之最后生获得果报，却使其邀请落空。彼等足上无尘，头冠蒙尘，登上车乘，从彼处返回城中。

---

๓๖.

36.

---

ชนโลจนโตรณากราฬํอวติณฺโณ วิมลญฺชสํ สสงฺโฆ,คณิกาย ฆรํ มเหสิ ปาโตจรณกฺกนฺตถลมฺพุโช ชคาม;

()

清晨，大仙与僧团一同走上清净之道，对众人之眼而言，犹如壮丽的牌坊。彼足踏之地如莲花，前往妓女之家。

---

๓๗.

37.

---

กตโภชนสงฺคภาวสาเนคณิกา ปญฺชลิกา นิสชฺช ธมฺมํ,สุนิสมฺม สสาวกสฺส’ทาสิสุคตสฺส’มฺพวนํ สมิทฺธสทฺธา;

()

供食完毕后，妓女合掌而坐，善听正法。她信心丰盈，将芒果园布施给善逝及其弟子。

---

๓๘.

38.

---

มุนิ รมฺพวนํ ปฏิคฺคเหตฺวาวิหริตฺวาตหิเมต เทว ธมฺมํ,กถยํ อธิสีลจิตฺตปญฺญา-ปรมํ เพฬุวคามกํ ชคาม;

()

牟尼接受了芒果园，于彼处安住，宣说了以增上戒、增上心、增上慧为至上的天法后，前往贝卢瓦(Beḷuva)村。

---

๓๙.

39.

---

อหเมตฺถ วสามิ ภิกฺขเว’โกสมณฺเห’ตฺตสหายเกหิ ตุมฺเห,อุปคจฺฉถ วสฺส มสฺสเมสุมุนิ เวสาลิสมนตโตตฺย’ภาสิ;

()

牟尼说：“诸比丘，我将独自于此处安住。你们则在毗舍离(Vesālī)的周边，与各自的朋友、同伴一起，在各自的住处进入雨安居。”

---

๔๐.

40.

---

ชิตมารพลสส เพฬุวสฺมึอถ วสฺสุปคตสฺส โฆรโรโค,อุทปาทิ จ มารณนฺติกา’สุํกฏุกา กายิกเวทนา’ติพาฬฺหา;

()

其后，于贝卢瓦(Beḷuva)，已战胜魔军者进入雨安居时，生起了重病，以及濒临死亡、剧烈而苦涩的强烈身受。

---

๔๑.

41.

---

อธิวาสนขนฺติปารโค โสสุขทุกฺเขสุ ตุลาสโม ตทานิ,ภควา อวิหญฺญมานรูโปอธิวาเสสิ สโต จ สมฺปชาโน;

()

彼世尊已达忍耐与忍辱的彼岸，彼时于苦乐中如天平般平衡。他不为所恼，具念正知地忍受着。

---

๔๒.

42.

---

อนเปกฺขิย ตาว ภิกฺขุสงฺฆํอิธุ’ปฏฺฐากนิเวทนํ อกตฺวา,อนลนฺติ มมา’นุปาทิเสส-ปรินิพฺพานปทํ สเจ ลเภยฺยํ;

()

“若我不告别比丘僧团，不告知侍者，就证入无余依般涅槃，这对我而言是不适宜的。”

---

๔๓.

43.

---

วีริเยน ปฏิปฺปณามยิตฺวาพลวา’พาธ มลพฺภยาปนียํ,ปฏิสงฺขรณารหํ วิเสสํสมธิฏฺฐาย สชีวิตินฺทฺริยสฺส;

()

以精进力制伏了那难以疗愈的强疾，他决意维持其命根，使其得以修复。

---

๔๔.

44.

---

ภควา’ถ สมาธิ มปฺปยิตฺวาปฏิปสฺสมฺภิย ทุกฺขเวทนํ โส,ปวิหาสิ มหาวิปสฺสนายนหิ วิกฺขมฺหิต เวทนา ปุนาสุํ;

()

其后，世尊专注于定，平息了苦受，安住于大观(mahāvipassanā)中。被抑制的感受不再生起。

---

๔๕.

45.

---

รวิพนฺธุ วิหารโต’หิคนฺตฺวาพหิฉายาเอรณงฺคณปฺปเทเส,สุนิสชฺชิ สุสชชิตา สนมฺหิปริยุฏฺฐาย ลหุํ คิลานภาวา;

()

太阳的亲族从病中迅速恢复后，走出精舍，在外面庭院的荫凉处，坐于备好之座上。

---

๔๖.

46.

---

ชิตชาติชรารุโช นิสีทิยหิมานนฺทตโปธโน’ ปคมฺม,ตหิ มญฺชลิโก มยา สุทิฏฺฐํขมนียํ ตว สาต มิจฺจโวจ;

()

已战胜生、老、病者正坐于彼处，阿难(Ānanda)尊者上前，于其地合掌言：“我庆幸得见世尊，世尊身体尚可，情况安好。”

---

๔๗.

47.

---

ตว พาฬฺหคิลานตาย ภนฺเตมม ปตฺถงฺฆโน วิย’ตฺตภาโว,สกลาปิ ทิสา’นุปฏฺฐหนฺตินปิ ธมฺมา ปฏิภนฺติ มนฺติ วตฺวา;

()

（阿难）说：“尊者，因您病重，我的身体也变得沉重僵硬，诸方于我皆不显现，法亦不复明了。”

---

๔๘.

48.

---

อปิจา’สิ มเม’ส สาวกานํหทยสฺสา’สลโว นกิญฺจิวตฺวา,ภควา นปนา’นุปาทิเสส-ปรินิพฺพาน ปทํ ภเช’ติ ภนฺเต;

()

尊者，世尊若不对弟子们有所言说，我等心中将有忧箭；世尊不应证入无余涅槃之境。

---

๔๙.

49.

---

ยมนนฺตรพาหิรํ กริตฺวานนุ จา’นนฺทปกาสิโต หิ ธมฺโม,คุรุมุฏฺฐิ ตถาคเตสุ นตฺถิวท กึ ปตฺถยเต มเม’ส สงฺโฆ;

()

阿难，我已内外无别地宣说法，法难道未曾被开显吗？于诸如来，无有师拳。此僧伽于我复有何求？

---

๕๐.

50.

---

อธุนา’ห มสีติ วสฺสิโกสฺมิปริชิณฺโณสฺมิ ตถาคตสฺส กาโย,สกฏํวิย ชชฺชรํ ชรายภิทุโร วตฺตติ เวขมิสฺสเกน;

()

我今已八十岁，如来之身已衰老。身体如破旧之车，因衰老而易坏，仅靠修补而运行。

---

๕๑.

51.

---

สนิมิตฺตกเวทนานิโรธาอุปสมฺปชฺช วิมุตฺติชํ สมาธึ,วิหเรยฺย ยทา ตทาตฺตภาโววยธมฺโมปิ อตีวผาสุโหติ;

()

由有相之受止息，得入解脱所生之定。当安住于此，此身虽有坏灭之法，亦得极为安乐。

---

๕๒.

52.

---

อธุนาค มิว’ตฺตธมฺมทีปาภวถา’นญฺญปรายณาตฺถ ตุมฺเห,ภควาวทิ เต’ว สตฺตมา’ติสมณา ภาวิตกาย จิตฺตปญฺญา;

()

“汝等当自为洲渚，法为洲渚，自为归依，不以他为归依。”世尊对已修身、心、慧之沙门说此第七颂。

---

๕๓.

53.

---

ปุนราคมิ ตตฺถ วุตฺถวสฺโสภควา เชตวนํ มหาวิหารํ,อุปคมฺม ตทานิ ธมฺมเสนา-ปติ สตฺถาร มวนฺทิ สาริปุตฺโต;

()

世尊于彼处度雨安居后，复还祇陀林大精舍。尔时，法将舍利弗前来顶礼导师。

---

๕๔.

54.

---

วิวิธิทฺธิวิกุพฺพณํ วิธายยตินาโค มุนินา กตาวกาโส,ตว ปจฺฉิมทสฺสนนฺติ วตฺวานิวุโต ปญฺจสเตหิ สตฺถุกปฺโป;

()

彼长老龙象示现种种神通变化，得牟尼允许后，言：“此乃最后见您。”彼具导师之德者，为五百弟子所围绕。

---

๕๕.

55.

---

อภินมฺม ปทกฺขิณํ กริตฺวาภควนฺตํ สมุเปจฺจ มาตุเคหํ,ชนิโต’วรเก นิปชฺชก มญฺเจปรินิพฺพายิ ตทา’สิ ภูมิจาโล;

()

顶礼右绕世尊后，彼至母亲之家，于出生之室卧于床上而般涅槃，尔时大地颤动。

---

๕๖.

56.

---

อถ โกลิตนามเถรนาโคปรินิพฺพายิ ตถา กตาวกาโส,ปุน ธาตุสรีร มปฺปยิตฺวามุนิการาปยิ เจติยานิ เตสํ;

()

其后，名为拘利陀（目犍连）之长老龙象，亦如是得允许而般涅槃。牟尼分其舍利，为彼等建造塔庙。

---

๕๗.

57.

---

ชนโลจนปียมานรูโปมุนิ เวสาลิปุรํ กเมน ปตฺวา,สุนิวตฺถสุปารุโต กุเลสุจริ ปิณฺฑาย กรี’ว เสริจารี;

()

牟尼容颜悦众目，次第行至毗舍离城。彼善着衣披，于诸家乞食，如大象之自在而行。

---

๕๘.

58.

---

ภควา ปริภุตฺตปาตราโสภวตา’นนฺททิวาวิหารกาโม,อถ คณฺห นิสีทนนฺติ วตฺวาคมิ จาปาลสมญฺญเจติยํหิ;

()

世尊食朝食已，欲作日住，告阿难言：“取坐具来。”遂往遮波罗塔庙。

---

๕๙.

59.

---

อถ โข ภควา นิสิทิ เยนตทุปฏฺฐากวโร’ปคมฺม เตน,กตปญฺชลิโก นิสิทิ วตฺวารมณียํติ อุเทนเจติยมฺปิ;

()

世尊就座已，其上首侍者（阿难）亦随至，合掌而坐，言：“尊者，乌登塔庙亦甚可乐。”

---

๖๐.

60.

---

สุคตสฺส ปนี’ทฺธิปาทธมฺมาจตุโร ภิกฺขุ สุภาวิตา สุจิณฺณา,พหุลีกฬิตา’ติ จาห ภียฺโยมุนิ ติฏฺเฐยฺย สเจ ขเมยฺย กปฺปํ;

()

善逝之四神足法，已善修习，善行持，多作多修。牟尼复言，若彼意乐，可住一劫。

---

๖๑.

61.

---

กรุณาปริภาวิตาสเยนชิตมาเรน ติวาร มตฺตเมวํ,อุชุกํ มุนินา กรียมาเนวิปุโลภาสนิมิตฺตชปฺปนมฺหิ;

()

已降魔者，其心为悲所熏，正直之牟尼三番给予广大光明之相与暗示。

---

๖๒.

62.

---

ปริยุฏฺฐิตมานโส ริว’ญฺโญขรมาเรน ปมุฏฺฐมานโส โส,น จ ตํ ปฏิวิชฺฌิ เนว ยาจิภควา ติฏฺฐตุ ยาวตา’ยุกปฺปํ;

()

彼（阿难）心意被扰，为暴恶之魔罗所迷惑，故未领会其义，亦未祈请：“愿世尊住寿一劫。”

---

๖๓.

63.

---

วช กงฺขสิ ยสฺสทานิกาลํปหิตา’นนฺทตโปธโน’ติวตฺวา,วสวตฺติวสิกโต มุหุตฺตํอวิทูรมฺหิ นิสีทิ รุกฺขมูเล;

()

苦行尊（佛陀）对阿难说：“去吧，汝自知时。”言毕遣之。其后，他化自在天主（魔罗）于片刻间，坐于不远处之树下。

---

๖๔.

64.

---

อุปคญฺฉิย โพธเนยฺย พนฺธุภควา เยน ปมตฺต พนฺธุ เตน,ภุชโคริว ภุตฺตนงฺคเลนอภิมาเนน อโนนตงฺคยฏฺฐิ;

()

彼放逸之亲族（魔罗）走向应受觉悟之亲族（佛陀）所在之处；彼充满我慢，身躯不屈，犹如饱食之蛇。

---

๖๕.

65.

---

อชปาลสมญฺญิโน กทาจิอุรุเวลาย วฏทฺทุมสฺส มูเล,กตกิจฺจ? ตยา กตา ปฏิญฺญาลิขิตา วตฺตติ จิตฺตโปตฺถเก เม;

()

“昔日于优楼频螺，阿阇波罗榕树下，汝所作已办否？汝所作之承诺，已铭刻于我心版。”

---

๖๖.

66.

---

สมณา ตว สาสนา’ว ติณฺณาอธุนา ธมฺมธรา’นุธมฺมจารี,ปฏิปตฺติรตา พหุสฺสุตา จสุวิยตฺตา สุวิสารทา วินีตา;

()

“如今汝教法中之沙门皆已得度，彼等持法、随法行，乐于实践且多闻，善巧、无畏、善调伏。”

---

๖๗.

67.

---

ปฏิสิทฺธปรปฺปวาทิวาทาสหธมฺเมน สปาฏิหาริยํ เต,กถยนฺติ กถาปยนฺติ ธมฺมํปรินิพฺพาตุ ตโต ภวนฺตฺย โวจ, ()

“彼等以正法及神通，善破外道之论；彼等宣说并教导正法。是故，尊者，请般涅槃吧！”我如是说。

---

๖๘.

68.

---

ปรินิฏฺฐิตสพฺพพุทฺธกิจฺโจมุนิเรวํ สมุทิริเต ติวารํ,อนลนฺติ นิราลโย ภเวสุตทู’(ปจฺฉนฺทสิกํ) นิเสธนาย;

()

已终一切佛业之牟尼，闻此三请，于诸有已无乐、无执，故无由拒绝。

---

๖๙.

69.

---

อปฺโปสฺสุกฺโก สมาโน วิหรตุ กลิมา โห ติมาสจฺจเยนสจฺจาโลกปฺปกาโส ทุริต ตมหิโท ปญฺจตาฬิสวสฺสํ;

สมฺมา ขีณสฺสิเนโห ติภุวนภวเน ธมฺมราชปฺปทีโปนิพฺพายิสฺสตฺย’ภาสิ ตทหนิ วิชหญฺจา’ยุ สงฺขารเวคํ ()

“恶者，汝且安心！三月之后，照耀四十五载、驱散罪恶黑暗之真理之光，于三界中情爱已尽之法王明灯，即将熄灭。”彼日，彼如是说，并舍弃寿行之力。

---

๗๐.

70.

---

จาปาเล เจติเย’วํ วิชหติ สติยา สมฺปชญฺเญนวายุ-สงฺกาเร ภูมิจาโล ภวิ ปฏุปฏหาราว คมฺภิรโฆโส,คชฺชึสุ วิชฺชุราชิภุชสตปหฏา สุกฺขชิมูตเภริโลโก โสกนฺธกาเร ปริปติ ชนิโต ภึสโน โลมหํโส;

()

于遮波罗塔，彼以正念正知舍寿行时，大地随之震动，其声深远如巨鼓。电光闪耀，雷声轰鸣，如百臂击打干云之鼓；世界陷入忧悲黑暗，生起恐怖，令人毛骨悚然。

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน ภควโต อายุสงฺขาโรสฺสชฺชน ปวตฺติ ปริทีโป อฏฺฐวีสติโม สคฺโค.

智增（Medhānanda）行者所作，为一切诗人心中欢喜之源，《胜者世系灯》（Jinavaṃsadīpa）近因缘篇中，阐明世尊舍寿行之事，此为第二十八章。

---

๑.

1.

---

เยนา’นนฺโท วสติ ภควา เตน คนฺตฺวา นิสินฺโนปาทมฺโภเช สุมหิย สุเหพทฺธมุทฺธาญฺชลิหิ,ภนฺเต สุกฺขาสติ จ เอลิตา หึสโน โลมหํโสชาโต กสฺมา วสุมติวธู สมฺปเวธีตฺย’ปุจฺฉิ;

()

阿难前往世尊所在之处，以合十之手置于顶上，善礼莲足，而后问道：“尊者，是何因缘，生此恐怖、令人毛骨悚然之事，令大地颤动？”

---

๒.

2.

---

เหฏฺฐา’กาเส พลวปวเน วายมาเน กทาจิวาตฏฺฐา ยา สลิลปถวี ตฏฺฐิตา ปํสุภุมิ,สงฺกมฺปนฺเต ยถริวตริ โลล กลฺโลลมาลิ-มชฺโฌติณฺณา ปถวิจลนฏฺฐาน มานนฺท เจ’ตํ;

()

阿难，下方虚空强风吹起，此大地依水，水复依风。风动则水动，水动则地动，犹如航入汹涌波涛中之船。阿难，此乃地动之一因。

---

๓.

3.

---

อปฺเปกจฺเจ สมณ สมณพฺราหฺมณา อปฺปมาณาอาโปสญฺญา สุขุมปถวิ ภาวิตา สนฺติ เยสํ,ปตฺตาภิญฺญา ปริจิตวสี เต สมาปตฺติลาภีกมฺเปนฺตีมํ ตทปิ ภวเต ภูมิจาลสฺส ฐานํ;

()

复有沙门、婆罗门，已得神通，自在娴熟，证得禅定，彼等修习无量水想及微细地想，能令此地动摇。此亦为地动之因。

---

๔.

4.

---

คพฺโภกฺกนฺโต ภจติ จ ยทา สมฺปชาโน สโตวคพฺภสฺมา นิกฺขมติ จริเม อตฺตภาเว ตทาปิ,สมฺโพธึ วา ปุริสนิสโห พุชฺฌเต กมฺปเต’ยาเอเต ธมฺมา สมณ มหโต ภุมิจาลสฺส เหตุ;

()

当菩萨以正念正知入胎时，及于最后有而出胎时；又当人中之雄狮觉悟无上菩提时，大地亦为震动。沙门，此等皆为大地震动之因。

---

๕.

5.

---

พุทฺโธ หุตฺวา ภุวนนยโน ธมฺมจกฺกํ ปชานํสํวตฺเตตี วิชหติ ยทา จา’ยุสงฺขารเวคํ,กมฺปตฺเย’สาปถวิ ผุสเต ขนฺธนิพฺพานธาตุํอานนฺเท’เต มหติปถวิกมฺปนตฺถาย เหตุ;

()

当世界之眼之佛陀为众生转法轮时；当彼舍弃寿行之力时；及证入无余涅槃界时，阿难，此大地亦为大动。此等皆为大地大动之因。

---

๖.

6.

---

ตพฺยาเสนพฺพิคตหทยา’นนฺทมานนฺทเถรํอสฺสาเสตฺวา อุปรุปริ โส เทสนํ วฑฺฒยิตฺวา,อานนฺทา’หํ กรหจิวสึ ยสฺส เนรญฺชรายนชฺชา ติเร ชิตชลมุจสฺสา’ชปาลสฺส มูเล;

()

世尊安慰了因那（地震）而心生惊怖的阿难长老，并进一步开示道：“阿难，我曾一度住在尼连禅河(Nerañjarā)畔，阿阇波罗(Ajapāla)榕树下。”

---

๗.

7.

---

ตตฺรา’คนฺตฺวา ผุสตุ ภควา ขนฺธ นิพฺพานธาตุํอิสฺสามายามลินหทโย ปาปิมา อิจฺจโวจ,ลทฺโธกาโส ปุนรปิ กมมํ เอวเมวา’ภิยาจิอชฺชา’สีนํ ปรมรุจิเร ปฺย’ตฺร จาปาลเจตฺเย;

()

“那时，心怀嫉妒与欺诈的恶魔波旬(Pāpimā)前来对我说：‘世尊，请证入般涅槃吧！’后来，当我今天坐在这优美的遮波罗塔(Cāpālacetiya)时，他又得到机会，再次向我作了同样的请求。”

---

๘.

8.

---

อปฺโปสสุเกกา ตฺวมิห กลิมา โหหิ มาเสหิ ตีหิขนฺธานํ นิพฺพุติ ภควโต เหสฺสตี’จฺเจตมตฺถํ,อาโรเจนฺเตน หิ กสติมตา สมปชญฺเญน ภิกฺขุโอสฺสฏฺโฐ เม ชิตนมุจินา จา’ยุสงฺขารธมฺโม;

()

“恶者，你且安心！三月之后，世尊的诸蕴将完全寂灭。”比丘，当我，那已战胜魔罗(Namuci)者，以正念正知宣告此义时，我已舍弃了寿行。

---

๙.

9.

---

เอวํ วุตฺเต จรณกมลจนฺท มานนฺทเถโรนตฺวา ภนฺเต พหุชนหิตตฺถาย ติฏฺฐา’ยุกปฺปํ,วตติกฺขตฺตุํ ปรมกรุณาโจทิโต ยาจิทานินา’ยํ กาโล ภวติ สุคตํ ยาวนายิ’จฺจ’โวจ;

()

如是说已，阿难长老顶礼世尊月光般的莲足，出于大悲心，他三番祈请道：“尊者，为了众多有情的利益与安乐，请住世一劫！”世尊答道：“阿难，如今已非祈请善逝之时。”

---

๑๐.

10.

---

สมฺโพธึ ตฺวํ ยทิ ภควโต สทฺทหนฺโต’สิ กสฺมานิปฺปีเฬสี ทสพล มนุลฺลงฺฆนียา’ภิลาปํ,ตสฺมึ ตสฺมึ สติ ภควตา ก ยมาเน นิมิตฺเตตุมฺเหเว’ตํ วิย กลิมตา ทุกฺกตญฺจา’ปรทฺธํ;

()

“阿难，你若信受世尊的觉悟，为何（现在才）烦扰十力尊？当世尊在不同场合给予你明显的暗示时，你却未能领会而祈请，这正是你的过失与罪愆。”

---

๑๑.

11.

---

ยาเจยฺยาสิ ยทิ ทสพลํ เจ ปฏิกฺขิปฺป วาจาสตฺถา’ทตฺเต ตว ตติยกํ วิปฺปโยโค ปิเยหิ,นณฺวา’กฺขาโต สมณ ปฏิคจฺเจว เม สงฺขตํ ยํชาตํ ภูตํ อวิปริณตํ ตํ กุโต’ เป’ตฺถ ลพฺภา;

()

“你若祈请十力者，导师纵然拒绝两次，第三次也必应允。阿难，我岂非早已说过，一切所爱之物，终将别离？凡是已生、已成、有为之法，欲其不坏，岂有此理？”

---

๑๒.

12.

---

เอกํเสนา’วิตถวจสา สจฺจสนฺเธน จายุ-สงฺขาโร’ หียติ ภควตา วฺยากตา’นนฺท ภิกฺขุ,ยาสา วาจา ยถริว ฉิยามุตฺตขาโณ ตถา ตํปจฺจาคจฺเฉ นปุนวจนํ ชีวิตารกฺขเหตุ;

()

“阿难，诸比丘，言语不虚、信守承诺的世尊已明确宣告：寿行已被舍弃。此言一出，犹如已吐出的唾沫，绝不会为了保全生命而收回。”

---

๑๓.

13.

---

เอวํ วตฺวา สปทิ สุคโต คนฺธนาคินฺทคามีเยนารญฺญํ วิปุลมลกาสารเวสาลิยํ โส,กูฏาคารํ ตทวสริยา’นนฺทเถเรน สทฺธึอิจฺจาภาสี สมณปริสํ สนฺนิปาเตหิ สีฆํ;

()

如是说已，善逝以香象之步，与阿难长老一同前往毗舍离的大林，进入重阁讲堂，然后说道：“阿难，请速将所有比丘召集到讲堂来。”

---

๑๔.

14.

---

เอวํ ภนฺเต ลปิตวจโน โสกสลฺเลน วิทฺโธโสหา’ยสฺมา วสิคณ มุปฏฺฐานสาฬาย มาสุํ,ราสิกตฺวา มหิตจรโณ’ปาหโน ตสฺส กาลํอาโรเจสิ คมิย ภควา ปีฐิกายํ นิสชฺช;

()

具寿阿难答道：“是的，尊者。”他心中被忧悲之箭刺穿，迅速将比丘僧众召集到讲堂。然后他走近世尊，禀告时至。世尊于是前往，在备好的座位上坐下。

---

๑๕.

15.

---

อามนฺเตตฺวา สมณปริสํ โพธิปกกฺเข ภวา เมเยเต ธมฺมา สยมธิคตา เทสิตา สาธุกํ โว,อุคฺคณฺหิตฺวา ยถริว สิยา สาสนญฺจทฺธนียํภาเวตพฺพา สุปริหริยา เสวิตพฺพา’ติ วตฺวา;

()

他对比丘僧众说：“诸比丘，凡我亲证后为你们所说的、有助于觉悟的法，你们当善加学习，实行、培育、多作，好让此清净教法久住，为了众生的利益与安乐。”

---

๑๖.

16.

---

นิพฺพายิสฺสตฺย’วจ ภควา อจฺจเยนา’จิเรนเตมาสานํ ภุวนภวนุ’ชฺโชตปชฺโชตรูโป;

ตุมฺเห สมฺปาทยถ สมณา อปฺปมาเทน สพฺเพสงฺขารา ยํ สมุทยมยา ลกฺขณพฺภาหตา’ติ;

()

世尊说：“再过不久，三个月后，我这盏照亮世界的灯将要熄灭。诸位沙门，你们当不放逸地努力！诚然，一切行法都具有生灭的本性。”

---

๑๗.

17.

---

ปุพฺพณฺเห โส กรกิสลยา’ธาน’วิฏฺฐานปตฺโตปตฺโต สตฺถา ปจุรจรโณ จีวรจฺฉนฺนคนฺโต,คตฺโตภาสารุณิตปริขาวีถิปาการจกฺกํจกฺกงฺเกห’งฺกิตปทตลสฺสาลิเวสาลินามํ;

() (ยมกพนฺธนํ)

清晨，导师着衣持钵，与众多弟子同行，抵达了名为毗舍离的城邦。他足底有轮印，身放光明，映红了城池的护城河、街道与城墙。

---

๑๘.

18.

---

อาหิณฺฑิตฺวา ตหิ มนุฆรํ ปิณฺฑ มนฺเวสมาโนปจฺฉาภตฺตํ ภุวนนยโน โลจนินฺทีวเรหิ,ตํ เวสาลึ ทฺวิรทคติมา’นนฺท นาคาปโลกํโอโลเกตฺวา อิท มวจ เม ปจฺฉิมํ ทสฺสน’นฺติ;

()

他在城中乞食，饭食之后，世界之眼（佛陀）以其青莲般的眼睛，转身作象王之回顾，凝望着毗舍离，然后对阿难说：“阿难，这是我对毗舍离的最后一次瞻望。”

---

๑๙.

19.

---

ตมฺภาฐานา นยนสุภคํ เสวิโต สาวเกหิภณฺฑคฺคามาฏวิ มวสโฏ ทิฏฺฐิวาทีภสีโห,นิจฺฉาเรตฺวา สรสมธุรํ ธมฺมคมฺภีรโฆสํตณฺหาขีณา มมปุนภโว ภิกฺขเว นตฺถฺย’ภาสิ;

()

从那地方，为弟子们所围绕，那眼目秀美的世尊，那摧破邪见的狮子，进入了饭荼村(Bhaṇḍaggāma)。他发出甘美、深沉的法音，说道：“诸比丘，我已断尽渴爱，再无后有。”

---

๒๐.

20.

---

ติสฺโส สิกฺขา ปริหรถ โว สาธุกํ ภิกฺขเว’ติเอวํ วตฺวา มติภควติภตฺตุภูโต สยมฺภุ,ตมฺหาคามา ปุนรุปคมี หตฺถิคาม’มฺพคามํชมฺพุคฺคามํ วมิตคมโน หตฺถิวิกฺกนฺติคนฺตา;

()

“诸比丘，你们当善护三学。”如是说已，自觉的世尊，以象王之步，从那村庄出发，次第经过象村、芒果村(Ambagāma)与阎浮村(Jambuggāma)。

---

๒๑.

21.

---

ปตฺวา โภคายตน มนโส โภคนามํ สุภิกฺขํนิพฺโภโค โส นครมปรํ ภารติภตฺตุรูโป,จิตฺตาโภคํ กุรุถ สมณา สาธุกํตํ สุณาถเทสิสฺสามี’ตฺย’วทิ จตุโร โว อุฬาราปเทเส;

()

抵达了富饶的财城(Bhoga)后，他，那无有欲乐享受者，说道：“诸沙门，请注意听，仔细听！我将为你们宣说四大教法。”

---

๒๒.

22.

---

เอโส ธมฺโม ภวติ วินโย สาสนํ สตฺถุ เจทํอพฺภญฺญาตํ วต ภควโต สมฺมุขา เม สุตนฺติ,สกฺขีกตฺวา ยทิ วทติ มํ ภิกฺขเว โกจิ ภิกฺขุนาทตพฺพํ ตทธิวจนํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ;

()

“诸比丘，若有比丘如是说：‘此是法，此是律，此是导师之教。我曾从世尊面前亲闻、亲受。’诸比丘，对此比丘之言，不应认可，亦不应驳斥。”

---

๒๓.

23.

---

ปกฺขิตฺตานํ มม ติปิฏเก ตปฺปทพฺยญฺชนานํยํยํฐานํ อวตรติ สํทิสฺสเต นิทฺธเมตฺถ,คนฺตพฺพํ โว สุคหิตมิทํ ภาสิตํ ภิกฺขุโนติ

“应将那些字句与经、律对照。若能与经、律相合，你们就应作出结论：‘此确为世尊之语，为该比丘善受持。’”

---

---

ฉฑฺเฑตพฺพํ กวจนมิตรํ ทุคฺคหีตนฺติ โน เจ;

()

“若不相合，则应将其作为‘恶说、误执’而舍弃。”

---

๒๔.

24.

---

อาวาเส โย วิหรติ มหาภิกฺขุสงฺโค อมุตฺรเถรา ภิกฺขู ติปิฏกธรา เถรวํสทฺธชา เย,ยฺวาภิญฺญาโต ปฏิพลตโร ภิกฺขุ วา สมฺมุขา เมเตสํ เตสํ อิทมวคตํ สุคฺคหีตตฺติ วุตฺเต;

()

“又或，在某寺院住有大比丘僧团，其中有持三藏、为长老传承之栋梁的长老比丘们。若有比丘说：‘我从那僧团面前，或从那些长老面前，亲闻亲受此法。’（亦当如是检证。）”

---

๒๕.

25.

---

โอตาเรตฺวา ตทปิ วินเย สตฺถุ สุตฺตาภิธมฺเมสํสนฺทนฺตํ ยทิปน ปฏิคฺคณฺหิตพฺพํกต น โนเจ,จตฺตาโร เม อิติวิภชิเต นิปฺปเทสาปเทเสธาเรยฺยาถ’พฺรุวิ มุนิ รนาธานคาหี สทา โว;

()

“（对此言论），亦应与经、律对照。若相合，则应接受；若不合，则不应接受。牟尼说：‘我已无遗漏地剖析了这四大教法，你们当永远谨记于心。’”

---

๒๖.

26.

---

ปตฺวา ปาวาปุรวร มโถ’โรปิตกฺขนฺธภาโรอมฺพารญฺเญ วิหรติ มมํ ธมฺมราชาติ สุตฺวา,ติพฺพจฺฉนฺโท ชวนมติโน ทสฺสนสฺสาทนมฺหิจุนฺโท คนฺตฺวา จรณกมลํ วนฺทิ กมฺมารปุตฺโต;

()

世尊抵达殊胜的波婆城(Pāvā)，卸下肩上重担，住于芒果园。纯陀铁匠闻法王（世尊）在此，心生强烈渴仰，急切欲见，遂前往礼敬世尊双足。

---

๒๗.

27.

---

สมฺมาธมฺมสฺสวณปสุโต เอกมนฺตํ นิสินฺโนโสตาปนฺโน ปฐมทิวเส ทสฺสเนเนวสตฺถุ,พุทฺธํ ปญฺญาภควติปตึ สฺวตนายา’ภิยาจํจนฺโท ปุพฺพาจลมิว ฆรํ ปาวิสิ จุนฺทนาโม;

()

纯陀闻法精进，坐于一旁，初见世尊即证得须陀洹果。他虔心祈请具足智慧的世尊明日降临，随后纯陀便如月升东山般返回家中。

---

๒๘.

28.

---

สมฺปาเทตฺวาคหปติ พหุํ ตายรตฺยา’วสาเนขชฺชํ โภชฺชํ สุมธุตรํ สูกรํ มทฺทวมฺปิ,ปกฺขิตฺโตชํ ปจุรวิภโว ญาปยี ธมฺมรญฺโญกาโล ภนฺเต’ตรหิ ภควา นิฏฺฐิตํ โภชนนฺติ;

()

家主于长夜将尽时，备办好许多硬食与软食，以及极为甘美的软猪肉。财富丰饶者告知法王：“尊者，世尊，现在是时候了，食物已终。”

---

๒๙.

29.

---

สาลกฺขนฺธายตภุชยุโค มุคฺควณฺณํ คเหตฺวาปตฺตํ ปตฺตตฺถวิกปิหิตํ ปกฺกนิคฺโรธวณฺณํ,อจฺฉาเทตฺวา ปริวุตวสิ จีวรํ ปํสุกูลํปาสาทพฺภนฺตร มภิรุหี ตสฺส โสวณฺณวณฺโณ;

()

彼双臂修长如娑罗树干，手持绿豆色之钵，钵盖如熟榕果色。身色如金者披上粪扫衣，登上殿堂之阿邦答勒。

---

๓๐.

30.

---

พาลาทิจฺโจริ’ว ทสพโล ตาว ปุพฺพาจลคฺเคปญฺญตฺตสฺมึ รตนขวิเต ภทฺทปีเฐ นิสชฺช,อามนฺเตตฺวา ชิตธนปตึ จุนฺทมาทิจฺจพนฺธุสตฺถารํ ตฺวํ ปริวิสิมินา มทฺทเวนาตฺย’ภาสิ;

()

十力者犹如东山之巅初升的太阳，坐于备好的、镶嵌珠宝的贤座上。日亲(Ādiccabandhu)呼唤纯陀后说道：“你当用此柔软之食侍奉导师。”

---

๓๑.

31.

---

สนฺตปฺเปตฺวา สุคตปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ สหตฺถามํสํ โสพฺเภ นิขณิย ตโต สตฺถุภุตฺตาวเสสํ,ภตฺยา ธมฺมสฺสวณนิรตํ โพธยิตฺวาปยาสิปูโร ปงฺเกรุหมิว ชิโน จุนฺทกมฺมารปุตฺตํ;

()

亲手令以善逝(Sugata)为首的比丘僧团满足后，他便将导师食用后剩余的肉埋入坑中。其后，胜者令乐于闻法、具虔敬心的铁匠之子纯陀觉悟，犹如莲花出淤泥，然后离去。

---

๓๒.

32.

---

พาฬฺหาพาโธ พลวกฏุกา เวทนา ตสฺส ภตฺตํภุตฺตาวิสฺสา’ภวิ ภควโต รตฺตปกฺขนฺทิกา’สิ,วิกฺขมฺเภตฺวา ตมปิ สติมา สมฺปชาโน’วิทูเรมคฺโคติณฺโณ มุนิ รุปคมีรุกฺขมูลํ กิลนฺโต;

()

世尊食用该餐后，生起剧烈的疾病，感受强烈而剧痛，患上了血痢。疲惫的牟尼(Muni)具念、正知，抑制住病痛，离开道路不远处，去到一棵树下。

---

๓๓.

33.

---

ปญฺญาเปตฺวา จตุคุณมุปฏฺฐากเถโร อทาสิยํ สงฺฆาฏึ นรหริ ตหึ วิสฺสมตฺโต นิสชฺช,คนฺตฺวา’นนฺทา’หร สรภสํ ตฺวํ ปิปาสาตุรสฺสปานียฺยํ เม นิขิลทรถา นิพฺพุตสฺเสตฺย’ภาสี;

()

侍者长老铺好四叠的僧伽梨，人狮(Narahari)于其上坐下休息。他对阿难说：“阿难，你速去为我这口渴难耐者取饮用水来，我已平息一切苦恼。”

---

๓๔.

34.

---

ยสฺมา ภตฺเต สกฏสตสญฺจารสมฺภินฺนมคฺคาโครูปานํ วิคฬิตฏี สิงฺคสงฺฆฏฺฏเณน,จกฺกจฺฉินฺนา กลลกลุสีภุตสนฺตตฺตวารินาลํ ปาตุํ สลิลมธุนา กุนฺนทิ สนฺทเต’ธ;

()

“尊者，因为数百辆车通行，道路已被毁坏，牛群犄角的碰撞也使河岸崩塌。河水被车轮搅动，变得泥泞、浑浊而沸腾。现在，此处流淌的小河之水不适合饮用。”

---

๓๕.

35.

---

อจฺจาสนฺเน กกุธวิฏปีมูลสํสฏฺฐกุลาวาตกฺขิตฺตา’มลชลกณา สาตสิโตทปุณฺณา,สกฺกา ภนฺเต สวติ กกุธาสินฺธุ คตฺตานิ สีกึกาตุํ ปาตุํ ธรณิรมณิ พทฺธหาราภิรามา;

()

“尊者，不远处流淌着迦俱陀(Kakudha)河，其岸与迦俱陀树根交织。河水充满宜人的清凉，风吹拂着纯净的水珠。尊者，此河水可以饮用，亦可沐浴使身体清凉。它在美丽的大地上，悦人如佩戴的花环。”

---

๓๖.

36.

---

เอวํ วุตฺเต ปุน ภควตา โจทิโต ปตฺตหตฺโถปตฺวา’นนฺโท กลลวิสมํ กุนฺนทีติตฺถมาสุํ,เนตฺวา สิโตทก มลุลิตํ นิมฺมลํ สนฺทมานํญโต ภนฺเต ปิวตุ ภควา’ตฺยา’ห พุทฺธานุภาโว;

()

被世尊再次如此催促后，阿难手持钵，迅速来到那泥泞不平的小河渡口。因佛陀之威力，他取来清凉、无扰、清澈、流淌的水，然后说：“尊者，世尊请饮用吧。”

---

๓๗.

37.

---

ตสฺมึกาเล สมิตตสิณํ รุกฺขมูเล นิสินฺนํนํ ทิสฺวาน’งฺกุสนิสิตธี ปุกฺกุโส กมลฺลปุตฺโต,ปพฺยากาสิก ปฏุตรสมาปตฺติยากิตฺตเนนอาฬารสฺสา’ธิกวุปสเม อตฺตโน’ภิปฺปสาทํ;

()

彼时，摩罗子普库萨(Pukkusa)，其智敏锐如钩，见到渴意已息的世尊坐于树下。他通过赞叹阿罗罗(Āḷāra)的殊胜寂静，表达了自己对该卓越等至的深切净信。

---

๓๘.

38.

---

คชฺชนฺติสฺวา’สนิสุ ปริโต นิจฺฉรนฺตีสุ ชาตุวิชฺชุมฺมาลาสุ จ คลคลายนฺติยา วุฏฺฐิยาหํ,สญฺญิภุโต นนุ ขผสมาปตฺติยา สนฺตวิตฺโตนา’สฺโสสึ โภ สุติกฏุรวํ นาทฺทสํ รูปวาห;

()

“当雷霆四面咆哮，闪电链条般划过，倾盆大雨哗哗落下时，我安住于灭尽定，内心平静，故既没有听到刺耳的喧嚣，也没有看到任何形色。”

---

๓๙.

39.

---

วุตฺตํ สุตฺวา’มตรสหีรํ อุทฺธริตฺวาน ธีมาสทฺธาพีชํ ปนิหิต กมถา’ฬารกาลามเขตฺเต,เยภุยฺเยนา’สมจุปสเม สิงฺคีวณฺเณ ปสนฺโนทตฺวา พุทฺธํ สรณ มคมา สาฏกํ สิงฺคีวณฺณํ;

()

智者听闻此甘露味之语，便拔除先前种在阿罗罗·卡拉玛(Āḷāra Kālāma)田地里的信心之种。他对金色世尊及那无与伦比的寂静生起极大的净信，于是供养了金色衣，并皈依佛陀。

---

๔๐.

40.

---

ตตฺตงฺคาโรทรมิว ตมงฺคีรสงฺโคปนีตํวตฺถํ วีตจฺจิก มภินวํ สิงฺคิวณฺณํ รราช,ปจฺฉา ปจฺจุตฺตริย กกุธาสินฺธุ มชฺโฌคเหตฺวาอมฺพารญฺญํ ตหิ มวตรี สกฺยสิโห สสงฺโฆ;

()

穿在光耀者身上的那件崭新金色衣，闪耀如无焰的炽热炭火。其后，释迦狮子(Sakyasiha)与僧团一同渡过迦俱陀河，进入并抵达了芒果园(Ambārañña)。

---

๔๑.

41.

---

สงฺฆาฏึ ปตฺถริย สหสา จุนฺทเถเรน มญฺเจปญฺญตฺตสฺมึ สปทิ สมธิฏฺฐาย วุฏฺฐานสญฺญํ,อจฺจธายา’ธิกกิลมโถ โส สโต สมฺปชญฺโญปาเท ปาทํ ภวภยภิโท สีหเสยฺยํ อกาสิ;

()

纯陀长老迅速在备好的卧具上铺好僧伽梨。世尊虽极度疲惫，但仍具念、正知，他即刻决意于起身之想，以足叠足，行狮子卧(sīhaseyya)，彼乃破除轮回怖畏者。

---

๔๒.

42.

---

อามนฺเตตฺวา นิรวธิทโย เถร มานนฺทนามํทฺเว เม ลทฺธา สมสมผลา ปิณฺฑปาตา วิสิฏฺฐา,สนฺเทโห โย กรภวิ สิยา จุนฺทกมฺมารปุตฺต-สฺเส’วํ วตฺวา ปริหรตุ ตญฺจาห เม อจฺจเยน;

()

无量慈悲者呼唤名为阿难的长老，说道：“我曾获得两份殊胜的、果报相等的施食。在我去世后，若有人对铁匠之子纯陀(Cundakammāraputta)生起疑虑，你当为他消除。”

---

๔๓.

43.

---

ตมฺหา ขีณาสวปริวุโต ภุริปญฺโญ หิรญฺญ-วตฺยา นชฺชา วิชนปวนํ ปาริเม ติรภาเค,ผุลฺลํ สาลพฺพน มวสรี โกสิณาราน มคฺคํมลฺลานํ โส สุรวนสิรึ ราชธานฺยา’วิทูเร;

()

从那里，被诸漏尽者围绕的大智慧者，去到希连禅(Hiraññavatī)河对岸的寂静林中。他抵达了摩罗族(Malla)都城拘尸那罗(Kusinārā)不远处，那花朵盛开、美如天界园林的娑罗林。

---

๔๔.

44.

---

อานนฺเทนา’ นธิวรวโจ โจทิเตโน’ ปจาเรปญฺญนฺตสฺมึ ตถณยมกสฺสาลรุกฺขนฺตราเฬมญฺเจ ปญฺญาสติปริมุโข อุตฺตราธานสีเสกตฺวา ปาโทปริปท มนุฏฺฐานเสยฺยํอกาโส ()

阿难遵从世尊的无上言教，在双娑罗树之间备好卧具。世尊头朝北方，以足叠足，行不再起身之卧。

---

๔๕.

45.

---

สิตจฺฉายา วิคฬิตรโชธูสรา สพฺพผาลิ-ผุลฺลา ภนฺตี ชฏิตวิฏปกฺขนฺธมูลา’ ญฺญมญฺญํ,สงฺกิณฺณาลี สปทิ ยมกสฺสาลสาลา วิสาลาทิสฺสนฺเต’วํ วกุลติลกา’โสกจมฺเปยฺยสาขี;

()

宽广的双娑罗树林，树荫清凉，离尘无垢，所有枝条繁花盛开，光彩照人，其枝、干、根相互交织。此刻林中显得拥挤，亦可见婆俱罗(Vakula)、蒂拉卡(Tilaka)、阿输迦(Asoka)和瞻波迦(Campaka)等树的枝条。

---

๔๖.

46.

---

นจฺจํ คีตํ วิวิธตุริยํ วตฺตเต’ทานิ ทิพฺพํทิพฺพํ จุณฺณํ มลยชมยํ ทิพฺพมนฺทารวานิ,ปสฺสา’นนฺทพฺพิกจยมกสฺสาลปุปฺผานฺย’กาเลสมูชาเย’วหิ ภควโต อนฺตลิกฺขา ปตนฺติ;

()

“阿难，你看，现在天界的歌舞与各种乐器正在进行。天界的香粉、马拉雅(malayaja)檀香粉、天界曼陀罗花，以及非时节盛开的双娑罗花，为供养世尊故，正从空中飘落。”

---

๔๗.

47.

---

เอเต พฺรหฺมามรนรผณี จามรจฺฉตฺตหตฺถามาลามาลาคุฬปริมลณฺฑุปทีปทฺธเชหิ,ฉนฺนํ ตาฬาวจรภชิตํ มงฺคลาคารภุตํชาติกฺเขตฺตํ นนุ ภควโต เกวลํ ปูชนาย;

()

“这些梵天、天人、人类和龙族，手持拂尘与伞盖，带着花环、香丸、香膏、灯与幡旗，难道他们仅仅是为了供养世尊那如吉祥殿堂、有音乐礼敬的诞生之地吗？”

---

๔๘.

48.

---

อานนฺเท’วํ สติปิ ภควา ตาวตา สกฺกโตวาสมฺมา เตสํ นจครุกโต นมานิโต ปูชิโตวา,โย โข ธมฺมํ จรติ สมโณ’ ปาสโก วา’นุธมฺมํภตฺยา โส มํ ปรมวิธานา กมานเย ปูชเยติ;

()

“阿难，即使如此，如来也并非因此就受到适当的恭敬、尊重、敬仰或供养。若有比丘或优婆塞，能行法、随法行，他才是以最上之供养来供养我。”

---

๔๙.

49.

---

อมฺเห ตสฺมาติห ปฏิปทํ สุฏฺฐุ ธมฺมานุธมฺมํสมฺปาเทมา’ตฺย’วจ มุนิ โว สิกฺขิตพฺพญฺหิ เอวํ,ธมฺมาสฺสามึ สปทิ ปุรโต วีชมาโน สมาโนหตฺถิจฺฉาโป ยถริว ฐีโต เถรนาโค’ปวาโน;

()

“因此，我们于此应善加成就法、随法之道。”牟尼(Muni)说：“你们确实应当如此学习。”当时，龙象长老优波瓦那(Upavāṇa)正站于法主面前为他扇风，犹如幼象侍立一旁。

---

๕๐.

50.

---

มลฺลานํ โข นครวรโต ยาวตา สาลทายํราสิภูตา’สุรสุรวรพฺรหฺมราชูหิ ยสฺมา,ทฏฺฐุํ พุทฺธํ ทสพลธรํ ขิตฺตวาลคฺคโกฏิ-มตฺตฏฺฐาเน ทสทสหิ วา นตฺถฺย’ผุฏฺฐปฺปเทโส;

()

从摩罗人的殊胜城市到娑罗林，阿修罗、天人、梵天王等云集，欲见具足十力的佛陀。其地甚至连一发尖大小之处，都没有未被触及的空隙。

---

๕๑.

51.

---

กนฺทนฺตีนํ ปกิริย สเก เกสปาเส จ พาหาปคฺคณหิตฺวา สิรสิ ปถวิสญฺญินีเทวตานํ,ฌายนฺตีนํ ภุวิปริปตนฺตีน มุชฺฌายินีนํเทนฺโต’กาสํ อปนยิ ปรญฺเจฬฺหเกโน’ปวานํ;

()

地神们悲啼哭泣，散乱着头发，双手抱头；天神们哀叹着，倒在地上。为给他们留出空间，[世尊]令优波瓦那退到一旁。

---

๕๒.

52.

---

สงฺขารานํ ขยวย มนาคามิโน วีตราคาเทวพฺรหฺมา สุมริย ยเถวิ’นฺทขีลาจลฏฺฐา,นามฺเห ภนฺเต’ตรหี วิย โว อจฺจเยนาตฺย’โวจุํปสฺสิสฺสามา’ยติ มิค มโนภาวนีเยปิ ภิกฺขู;

()

不还者和离贪的诸天与梵天，忆念诸行坏灭，如同因陀罗柱般屹立不动。他们说：“尊者，您般涅槃后，我们再也无法像现在这样见到您了，也无法再见到那些如鹿般令我们心生喜爱的比丘了。”

---

๕๓.

53.

---

ชาตฏฺฐานปฺปภุติก มิธานนฺทฐานํ จตุกฺกํปุญฺญกฺเขตฺตํ ภุวิ ภควโต สพฺภิสํเวชนิยํ,อทฺธา สทฺธาวิสทหทยา สาธโว จาริกายํอาหิณฺฑนฺตา ปวุรกุสลํ ตตฺรปตฺวา วิณนฺติ;

()

“阿难，世尊于此世间有四处能令善人生起感动之情的福田：诞生之地、成道之地、转法轮之地及般涅槃之地。具足清净信心的善人，游行至彼处时，必能获得殊胜的善业。”

---

๙ ๕๔.

9 54.

---

ปุฏฺฐสฺเสวํ กถมปิ มยํ มาตุคาเมสุ ภนฺเตวตฺติสฺสามา’ตฺยมิตมติมา’ นนฺทเถรสฺส’ภาสิ,ตนฺนิชฺฌานํ ตทภิลปนํ มากโรถาติ ตุมฺเหเอวํสนฺเต สติปริมุขา โหถ ฉทฺวารรกฺขา;

()

当被问及：“尊者，我们应如何对待女众？”具无量智慧者对阿难长老说：“你们不要注视她们，也不要与她们交谈。若遇此情况，当正念现前，守护六根门。”

---

๕๕.

55.

---

ปุฏฺฐสฺเสวํ มย มุตุสมุฏฺฐานรูปาวสิฏฺเฐวตฺเตยฺยามฺเห ตวนิรุปเม รูปกาเย กถนฺนุ,มาโข ตุมฺเห ภวถ มุนิโน เทหปูชาวิธาเนสขฺยาปารา อุปริ ฆฏถา’หา’สวานํ ขเยติ;

()

当被问及：“尊者，对于您这无与伦比的色身遗体，我们该如何处理？”牟尼说：“你们不要为供养遗体之事操劳。你们应当为更高的目标而努力，致力于断尽诸漏。”

---

๕๖.

56.

---

สํวิชฺชนฺเต ภควติ อิธานนฺท ภียฺโยปสนฺนารูปีพฺรหฺมามรปภุตโย ขตฺติยพฺราหฺมณา เย,สกฺกจฺจํ เต ยถริว ชนา จกฺกวตฺติสฺสรีเรสพฺยาปารา นรหริสริโรปหาเร สิยุนฺติ;

()

“阿难，于此有众多对世尊深具信心的色界梵天、天人、刹帝利与婆罗门。他们将如对待转轮圣王的遗体般，恭敬地供养人中之狮的遗体。”

---

๕๗.

57.

---

จตฺตาโร เม พหุชนหิตา พุทฺธปจฺเจกพุทฺธายสฺมา มคฺคปฺผลสุขมุทา สาวกา จกฺกวตฺตี,ราชา ปูชาวิธิสุมหิยา โหนฺติ ถูปารเห’วตสฺมา ถูโป มมปิ ภวตา’นนฺทสิงฺฆาฏกมฺหิ;

()

“有四种人利益众多世人，值得为之建塔并受隆重供养：佛陀、独觉佛、欣乐道果之乐的声闻，以及转轮王。因此，阿难，也应在四衢道口为我建塔。”

---

๕๘.

58.

---

เอวํ วุตฺเต สริย ตมุโรโตมริภูตโสโกเถรานนฺโท ปวิสิย นิราลมฺพธมฺโม วิหารํ,อาลมฺพิตฺวา วิลปิย พหุํ อคฺคลตฺถมฺภสีเสสตฺถา เสเข กฬิตกรุณาปางฺคภงฺโค ปโรทิ;

()

听闻此言，阿难长老悲痛如矛刺心，感到法无所依，便进入精舍。他倚靠着门柱，放声大哭。导师以慈悲的目光，为尚在有学位的弟子们而悲泣。

---

๕๙.

59.

---

อามนฺเตตฺวา ตมนธิวโร ปุญฺฉมกานสฺสุธารํเถรํ มาโขวิลปิ อล มานนฺท มาโสจิ เหวํ,สงฺขารานํ กถมิห ลเภ นิจฺจตํ นิพฺพิการํอกฺขาตํ เม นนุ ปิยชนพฺพิปฺปโยโค สิยาติ;

()

无上者对正在擦拭泪水的长老说：“阿难，够了，不要哭泣，不要忧伤。于此，诸行如何能得恒常不变？我岂非已说过，必有与所爱之人别离之时？”

---

๖๐.

60.

---

เมตฺตาปุพฺเพน หิ จิรตรํ กายกมฺเมน วาจา-กมฺเมนา’ยํ คุณมณิมโนกมฺมุนา ภิกฺขเว มํ;

สกฺกจฺจํ สนฺนิจิตกุสโลปจฺจุปฏฺฐาสิ ตสฺมาอาตาปี โส ตฺวมสิ นิปปโก เหสิ ขีณาสโวติ;

()

“比丘们，长久以来，此人以慈为先导，以身业、语业及如宝之功德的意业，恭敬地、积善地侍奉我。因此，你当精勤、审慎，成为漏尽者。”

---

๖๑.

61.

---

ฉายามญฺเญ จิร มนุจรํ เสยฺยถา’นนฺทภิกฺขู-ปฏฺฐาโก เม ภวติ สุตวา นาคตาติตกานํ,สมฺพุทฺธานํ ภควต มุปฏฺฐายกา เจ’ตทคฺคาอิจฺจา’เห’ตปฺปรมสมณาเยว เหสฺสนฺตฺย’เหสุํ;

()

“阿难比丘如影随形，长久地侍奉我，他博学多闻。过去与未来诸佛世尊的侍者，也都是最上首的。”世尊说：“他们过去是，将来也必是至上的沙门。”

---

๖๒.

62.

---

สํวณฺเณสิ นิรวธิคุโณ อุกฺขิปนฺโต’ว เมรุํสงฺโขเภนฺโต วิย ชลนิธึ ปตฺถรนฺโต’ว ภุมึ,วิตฺถาเรนฺโต วิย รวิปถํ สงฺฆมชฺเฌ ฐิตสฺสอานนฺทสฺสุ’ตฺตริตรคุณํ อพฺภุตจฺเฉรภูตํ;

()

具无边功德者(世尊)赞扬了立于僧伽中的阿难，其功德殊胜、奇特稀有，其赞叹之语犹如擎起须弥山，搅动大海，铺展大地，开辟日道。

---

๖๓.

63.

---

หิตฺวา สาขานคร มนลํชงฺคลํ อิสฺสรานํวาสฏฺฐานํ ตทิตรปุรํ สพฺพสมฺปตฺติสารํ,ปตฺวา ราชคฺคหปภุติกํ นาถ นิพฺพายตูติเอวํ วุตฺเต มุนิ รวจ มาเหวมานนฺทโวจ;

()

阿难说：“世尊，请您舍弃此枝叶小城、此鄙陋丛林，前往王舍城等其他大城——彼处为权贵所居，财富汇集——愿您在那里般涅槃！” 听闻此言，牟尼说：“阿难，切莫如是说。”

---

๖๔.

64.

---

ปุพฺเพ ทิพฺโพปมสุข วิธา’นนฺท’หํ จกฺกวตฺติ-ราชา หุตฺวา จิร มนุภวึ ธมฺมิโก ธมฺมราชา,มลฺลานํ โข ตทหนิ กุสาวตฺย’ยํ ราชธานิอาสิ ลกฺขิวสติ รลการาชธานี’ว ผีตา;

()

“阿难，往昔我曾为转轮圣王，是如法的法王，长时享受天神般的安乐。那时，此拘舍婆提(Kusāvatī)是摩罗人的王都，繁荣昌盛，犹如天神之都Āḷakā，吉祥天女的居所。”

---

๖๕.

65.

---

คามกฺเขตฺเต ชิตริปุรโณ โกสิณาราน มสฺมึสาลารญฺเญ ชินกริวโร มารกณฺฐิรเวน,ยาเม อชฺชาหนิ รชนิยา ปจฺฉิเม หญฺญเต’ติวาเสฏฺฐานํ ปหิณิ ยติมาโรจนตฺถํ ตมตฺถํ;

()

战胜敌阵的胜者、人中之象，在拘尸那罗的娑罗林中，于今夜最后时分即将般涅槃。他派遣一位行者去向婆希舍族(Vāseṭṭhas)宣告此事。

---

๖๖.

66.

---

สนฺถาคาเร มหติปริสา กิญฺจิกมฺมํ ปฏิจฺจราสิภูตา ยติวรวโจโจทิตา มุจฺฉิตาสิ,อุยฺยานํ เต ปวิสิย ตทา มลฺลปุตฺตา จ มลฺลาวฺยาปชฺชึสู กสิรนิกราวารปาเร นิมุคฺคา;

()

在集会堂中，大众因某事而聚集，被最上修行者的话语所触动而心神恍惚。那时，摩罗青年与摩罗人进入园林，沉陷于无边无际的苦恼之中。

---

๖๗.

67.

---

ยํนูนาหํ นรปติกุลํ เอกเมกํ คเหตฺวาวนฺทาเปยฺยํ จรณกมลทฺวนฺท มงฺคีรสสฺส,อิจฺจานนฺโท ยติ สปริโส ปุตฺตทาเรหิสทฺธึอิตฺถนฺนาโม ปณมติ ชินํ มลฺลราชาติ วตฺวา;

()

阿难心想：“我应引领各王族，一一前来顶礼安吉拉萨(Aṅgīrasa)的莲足。” 于是他便通报：“名为某某的摩罗王，与其随从、妻儿，前来顶礼胜者。”

---

๖๘.

68.

---

มลฺลานญฺจาหริย ปฐเมเยว ยาเม รชนฺยาวนฺทาเปสิ สกลปริสํ เตนุปาเยน พุทฺธํ,สุตฺวา วิทฺวา ภควต มนุฏฺฐานเสยฺยปฺปวตฺตึสาฬารญฺญํ อวสริ ปริพฺพาชโก โย สุภทฺโท;

()

阿难以那种方式，在初夜时分，便让所有摩罗人礼敬了佛陀。其时，有位博学的游方者须跋陀罗(Subhadda)，听闻世尊即将般涅槃卧息之事，便来到娑罗林。

---

๖๙.

69.

---

โอกาสํ เม ททถ สมณํ โคตมํ ปุจฺฉนายกงฺขาธมฺมํ ปชหิตุ มิธานนฺทปตฺโต หมสฺมิ,วุตฺเต สตฺถา กิลมติ อลํหาวุโส มา วิหญฺญิวตฺวา’นนฺโท ภควติ ทยาโจทิโต วารยี ตํ;

()

“请给我一个机会，向沙门乔达摩提问，我来此是为了断除疑惑。”听闻此言，阿难出于对世尊的悲悯而制止他，说道：“贤友，够了，不要打扰导师，他已疲倦。”

---

๗๐.

70.

---

ลทฺโธกาโส ทสพลทยาชาลพทฺโธ สุภทฺโทอญฺญาเปโข ปวิสิย ตหึ ตพฺพิเหสานเปกฺโข,ปญฺหํ ปุจฺฉิ ตทุปนยเน โกวิโท’ภาสิธมฺมํวิตฺถาเรนฺโต อริยวินเย ปุคฺคเล สุปฺปติฏฺเฐ;

()

得蒙应允，须跋陀罗被十力者的悲网所摄受，他怀着求知之心，不再顾虑[阿难的]阻挠，进入佛前。他善巧地提出问题，[世尊]便为他开示法要，详述于圣律中善安住的诸人。

---

๗๑.

71.

---

ปพฺพชฺชิตฺวา ภควติ สยํ ภิกฺขุภาวาภิสิตฺโตสงฺขารานํ ขยวย มโถ ภาวยิตฺวา สุภทฺโท,วิทฺธํเสตฺวา สกลกลุสํ สตฺถุปจฺจกฺขภุโตอุนฺนาเทตฺวา ปริสมรหํ ปจฺฉิโมสาวโกสิ;

()

须跋陀罗于世尊座下出家，亲受比丘身份。其后，他修习诸行坏灭，摧毁一切垢染，于导师面前亲证阿罗汉果，令大众欢喜，成为最后一位声闻弟子。

---

๗๒.

72.

---

ปญฺญตฺโต โย ภวติ วินโย เทสิโต โยจ ธมฺโมโส โว สตฺถา ปรมสรโณ’ตฺยา’ห เม อจฺจเยน,เถเร ภิกฺขู ตทิตรวสี คารวํ โวหรนฺตุภนฺเต วตฺวา ปริหรถ โว สาทราสปฺปติสฺสา;

()

我所制定的律与所教导的法，在我去世后，便是你们的导师与无上皈依处。诸比丘，长老与新学当互相尊重，以“尊者”之称恭敬相待。

---

๗๓.

73.

---

ปจฺจกฺโข โน ภวิ ทสพโล ปุจฺฉิตุํ สมฺมุขา ตํนาสกฺขิมฺหา มยมิทมิตี มาหุวตฺถานุตาปา,มุตฺเต ตุณฺหีภวิ วสิคโณกิญฺจิ พุทฺเธจธมฺเมสงฺเฆ มคฺเค วิมติ ยทิโว ภิกฺขเว ปุจฺฉถาติ;

()

莫令你们日后追悔，说：“十力者曾在我等面前，我等却未能当面询问此义。”（世尊言毕，）比丘众默然。“诸比丘，若你们对佛、法、僧、道有任何疑惑，现在就问！”

---

๗๔.

74.

---

ยสฺมา ขนฺเธ ปชหติ ชิโน ภิกฺขเว ภนฺททานิอามนฺเตมี นิยตภทุรา สพฺพสงฺขารธมฺมา,สมฺปาเทถา’ตฺย’มิตมติมา อปฺปมาเทน ตุมฺเหปพฺยากาสิ ภควต มยํ ปจฺฉิมาโหติวาจา;

()

诸比丘，胜者今舍弃诸蕴。我劝告你们：诸行皆归于坏灭，你们当以不放逸精勤成就！此乃世尊，无量慧者之最后遗教。

---

๗๕.

75.

---

รูปารูปาวจรกิริยชฺฌานสญฺญานิโรธ-สงฺขาตา ยา นววิธสมาปตฺติโย ตา’นุโลมํ,นิสฺสีมมฺโหนิธินิภคุโณ มารสงฺคามสูโรพุทฺโธ นารายนพลธโร โส สมาปชฺชิ ตาว;

()

色界、无色界禅那及想受灭尽定，此九次第定，佛陀顺次而入。佛陀，其功德如无边宝藏，为降魔战场之勇士，具那罗延(Nārāyana)之力，如是入定。

---

๗๖.

76.

---

ตํ ตํ ฌานํ มุนิ ปฏิสมาปชฺชมาโน นิโรธาสมฺมา ปจฺจุฏฺฐหิย ปฐมชฺฌานโวสาน มาป,ตํ ตํ ฌานํ ปุนรนุสมาปชฺชมาโน จตุตฺถ-รูปชฺฌานุ’ฏฺฐหิย วิคตาเสสสงฺขารธมฺโม;

()

牟尼从灭尽定逆次而出，善巧出定，直至初禅。复又顺次入定，从第四色界禅出定之时，一切行法皆已息灭。

---

๗๗.

77.

---

สฺเนหปริกฺขยชาโตปชฺโชโต วิย ติโลกมณิปชฺโชโต,พุทฺโธนิรุปธิเสส-ปรินิพฺพุติยา สยมฺภุ ปรินิพฺพายิ;

()

三界之宝灯佛陀，如灯油（爱）已尽而熄灭。自觉者以无余依涅槃界而般涅槃。

---

๗๘.

78.

---

สมฺปติ เทวมนุสฺส-ปชาย สทฺธึ ปโรทมานาย ภุสํ,โสเกนิ’ว สงฺกมฺปิสหสฺสราเวน’ยํ มหาปถวี;

()

此时，天人大众悲恸共号啕，此大地亦似因悲伤而震动，发出千声巨响。

---

๗๙.

79.

---

วิปฺผุริตวิชฺชุราชิ-ทณฺฑาหตเมฆทุนฺทุภีผลิตา’สุํ,กทลิวนํ วิย นาโคนิปฺปีเฬสิ อเสสโลกํ โสโก;

()

电光如鞭闪烁，雷云如鼓轰鸣。悲伤如象蹂躏芭蕉园般，压垮了整个世间。

---

๘๐.

80.

---

ชาติกฺเขตฺตํ เขตฺตํวิย สมฺพาธํ ฉเณหิ เตสํเตสํ,วิชโนกาสา’ กาสาโลเก มงฺคลนิมิตฺตชาตํ ชาตํ;

() (ยมกพนฺธนํ)

生之原野，如同田地，因彼等之节庆而拥挤。空旷之处即是天空，世间吉祥之兆已然生起。

---

อิติเมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเก นิทาเน ตถาคต ปรินิพฺพานปฺปวตฺติ ปริทีโป เอกูนตึสติโม สคฺโค.

如是，在名为梅丹衍陀(Medhānanda)的行者所著，为一切诗人内心带来喜悦之宝藏《胜者世系灯》(Jinavaṃsadīpa)的近事(Santike Nidāna)中，阐明如来般涅槃事迹的第二十九章（终）。

---

ปรินิพฺพุเต ภควติ สหปรินิพฺพานา พฺรหฺมาสหมฺปติ อิมํ คาถํ อภาสิ.

世尊般涅槃时，娑婆主梵天即说此偈：

---

สพฺเพวนิกฺขิปิสฺสนฺติ ภูตา โลเก สมุสฺสยํยถา เอตาทิโส สตฺถา โลเก อปฺปวิปุคฺคโล,ตถาคโต พลปฺปตฺโต สมฺพุทฺโธ ปรินิพฺพุโตติ;

世间一切有情众，皆将舍弃此身躯。如是导师世间无与伦比，具足十力、正等觉之如来，已般涅槃。

---

ปรินิพฺพุเต ภควติ สหปรินิพฺพานาสกฺโก เทวานมินฺโท อิมํ คาถํ อภาสิ.

世尊般涅槃时，天帝释即说此偈：

---

อนิจฺจา วตสงฺการา อุปฺปาท วยธมฺมิโน,อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ เตสํวูปสโม สุโขติ;

诸行无常，是生灭法；生灭灭已，寂灭为乐。

---

ปรินิพฺพุเต ภควติ สหปรินิพฺพานา อายสฺมา อนุรุทฺโธ อิมา คาถาโย อภาสิ.

世尊般涅槃时，具寿阿那律即说此等偈颂：

---

นาหุอสฺสาสปสฺสาโส ฐิต จิตฺตสฺส ตาทิโตอเนชาสนฺติ มารพฺภ โสกาลมกรี มุนิ,อสลฺลีเนน จิตฺเตน เวทนํ อชฺฌวาสยิปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ วิโมกฺโข เจตโส อหูหิ;

心不动摇之坚固者，已无出入息。牟尼为求寂静，安然逝去。彼以无退缩之心，忍受诸受。心之解脱，犹如灯灭。

---

ปรินิพฺพุเต ภควติ สหปรินิพฺพานา อายสฺมา อานนฺโท อิมํ คาถํ อภาสิ.

世尊般涅槃时，具寿阿难即说此偈：

---

ตทาสิยํ หึสนกํ ตทาสิโลมหํสนํ,สพฺพาการวรูเปเต สมฺพุทฺเธ ปรินิพฺพุเตติ;

彼时有可怖之事，彼时有可骇之闻，当具足一切胜相之正等觉者般涅槃时。

---

๑.

1.

---

โลกตฺตเยกนยโนมุนิขิปฺปเมวปคฺคยฺหมุทฺธนิภุเช ปรินิพฺพุโตติ,กนฺทึสุ ตาว วิลปึสุ วิวฏฺฏยึสุอาวฏฺฏยึสุ ปปตึสุ มวีตราคี;

()

三界唯一眼，牟尼疾速般涅槃，如举臂至头。彼时，未离贪者哭泣、悲叹、辗转、翻滚、倒地。

---

๒.

2.

---

อสฺสาสยํ วสิคณํ สมลํ สโสกํรตฺยาวเสส มถ ธมฺมกถาย เถโร,ตํ วีตินามยิ นิรุทฺธตโม’นุรุทฺโธอานนฺทเถรสุหโท หทยงฺคมาย;

()

其时，无明已尽的具寿阿那律(Anuruddha)长老，亦为具寿阿难(Ānanda)之友，以悦人心意的法谈，安慰有染有忧的自制者众，度过此夜余时。

---

๓.

3.

---

มลฺลาน มคฺคนครํ กุสิณาร มิทฺธํอาโรจนาย ปรินิพฺพุตภาว มสฺส,อานนฺทเถร มนิรุทฺธยโส สรีโรปาเหสิ อตฺตทุติยํ อนุรุทฺธเถโร;

()

为向富饶的末罗(Malla)族主城拘尸那罗(Kusinārā)宣告世尊般涅槃之事，具寿阿那律(Anuruddha)长老派遣具寿阿难(Ānanda)为第二人前往。

---

๔.

4.

---

มลฺลา ตทตฺถปสุตา สมเยน เตนยตฺรา’ภิสนฺนิปติตา ปติมตฺตยนฺติ,เถโรปน’ตฺตทุติโย ตมุเปจฺจ สนฺถา-คารํ ตมตฺถ มภิเวทยิ โสกทีโน;

()

末罗人当时正为此事而聚集等候。阿难长老，作为第二人前往，来到那集会堂，悲痛地宣布了此事。

---

๕.

5.

---

เถรสฺส ตสฺส สุนิยมกฺม สมลฺลปุตฺตามลฺลา สมลฺลสุณิสา ภุวิก มลฺลฉายา,กนฺทึสุ ตาว ปปตึสุ ปริทฺทวึสุธมฺมิลฺลเวลฺลิตภุชา’หตโสกสลฺลา;

()

听闻长老之言，末罗王子、末罗人、末罗媳妇与末罗青年，皆被悲伤之箭所刺，披头散发，挥舞手臂，哭泣、倒地、悲号。

---

๖.

6.

---

นานาวิธานิ ตุริยานิ สุคนฺธมาลํอาทาย ปญฺจสตทุสฺสยุคานิ มลฺลา,เยนา’สิ ตสฺสสุคตสฺสุ’ตุชํ สรีรํตํ สาฬทาย มุปวตฺตน โมสรึสุ;

()

末罗人带着各种乐器、香与花环，以及五百双布，前往善逝遗体所在的乌波瓦塔那(Upavattana)娑罗林苑。

---

๗.

7.

---

เต คนฺธธูปกุสุเมหิ จ นจฺจคีต-วชฺเชหิ ฉตฺตมณิวิชนิจามเรหิ,เจลพฺพิตาน นวมณฺฑลมาฬกาทึกตฺวาน ฉาหมกรึสุ สรีรปูชํ;

()

他们以香、熏香、花朵，以及歌舞、音乐、伞盖、宝珠、扇、拂尘，并搭建布幔、新亭、花环等，供养佛身六日之久。

---

๘.

8.

---

ปโมกฺขมลฺลปุริสา’ฏฺฐนหาตสีสาคนฺโธทเกน สุนิวตฺถสุปารุตตฺตา,มุตฺตามณีหิ ขจิตาย ตถาคตสฺสคตฺตํ สุวณฺณสิวิกาย นิโรปิตํ ตํ;

()

八位末罗主事者，沐浴净首，身着新衣，将如来之身安放于镶嵌珍珠宝玉的黄金轿上。

---

๙.

9.

---

จาเลตุ มปฺปมปิ สตฺตมวาสรมฺหิปุจฺฉึสุ เถร มนุรุทฺธ มสยฺห กินฺติ,โส ทิพฺพจกฺขุมติยา’มิตเทวตานํปพฺยากริ ปริวิตกฺก มเวจฺจ เถโร;

()

第七日，彼等丝毫不能移动（金轿），于是询问具寿阿那律(Anuruddha)长老：“此是何故？”长老以天眼智，了知无量天神之意念，便为之解说。

---

๑๐.

10.

---

นิสฺเสสมานุสิกทิพฺพมหามเหหิตํวิคฺคหํ ภควโต’ภิมหียมานํ,อุกฺขิปฺป ตาสมนุวตฺตกมกลฺลภูปาคนฺตฺวาน อุตฺตรทิสาย ปุรสฺสุ’ทีจึ;

()

世尊之身，为人天以无上盛大之礼敬拜。彼等（末罗人）遵从彼等（天神）之意，抬起（金轿），从城北向北而去。

---

๑๑.

11.

---

มชฺเฌนมชฺฌ กมหินีภรุ มุตฺตเรนทฺวาเรน ตสฺสนครสฺส ปเวสยิตฺวา,สุตฺวาน พนฺธุลปชาปติมลฺลิกา ตํทฺวาเร ฐิตา’ถนวโกวิธานพฺพยาย;

()

从城北门入，经城中央，（抬至）跋如(Bharu)之地。班度拉(Bandhula)之妻茉莉夫人(Mallikā)闻此事，立于门前，为作新供养。

---

๑๒.

12.

---

โธตาย คนฺธสลิเลน มหาลตาพฺย-ภุสาย สตฺตรตเนหิ สมุชฺชลาย,องฺคีรสสฺส สตปุญฺญวีลาสจิตฺตํฉาเทสิ คตฺต มตุลํ กฬิตาวกาสา;

()

（茉莉夫人）得此良机，以香水洗净、七宝严饰、璀璨夺目之大络（Mahālatā）饰品，覆盖于具百福庄严相、无与伦比之鸯耆罗萨（Aṅgīrasa，佛陀）身上。

---

๑๓.

13.

---

มลฺลาน มคฺคนครสฺส ปุรตฺถิมายํสํวิชฺชเต มกุฏพนฺธนเจติยํ ยํ,เทหํ ติโลกสรณสฺส ปุรตฺถิเมนทฺวาเรน นิกฺขมิย ตตฺร สมปฺปยึสุ;

()

在摩罗人(Malla)的摩迦城(Magganagara)东方，有一座名为顶髻缠束(Makuṭabandhana)的塔庙。他们将三界皈依处(世尊)的遗体，从东门抬出，安奉于彼处。

---

๑๔.

14.

---

สา ยาวสนฺธิสมลา นครี ตทานิมนฺทารเวหิ ปิหิตา’ภวิ ฉนฺนุมตฺตํ,ปุจฺฉึสุ สตฺถุ ปฏิปชฺชน มตฺตภาเวอานนฺทเถร มถ ภุมิภุชา กถนฺติ;

()

彼时，那座城市，乃至所有接合平整之处，皆被曼陀罗花(Mandārava)所覆盖，深达六肘。于是，国土之主们向阿难(Ānanda)长老请教，应如何处理世尊的遗体。

---

๑๕.

15.

---

เทเห ยเถว ปฏิปชฺชติ จกฺกวตฺติ-รญฺโญ ตเถว ปฏิปชฺชถ พุทฺธเทเห,อิจฺจาห โส ภควโต’ตุชรูปกายํเต เวฐยุํ อหตกาสิกสาฏเกหิ;

()

“应如对待转轮王之遗体一般，对待佛陀的遗体。”他如此说后，他们便用崭新的迦尸国(Kāsika)布，包裹世尊那无与伦比的色身。

---

๑๖.

16.

---

กปฺปาสปฏฺฏวิหเตหิปิ เวฐยึสุกตฺวาน ปญฺจสตทุสฺสยุเคหิ เอวํ,ปกฺขิปฺป เตลปริปุณฺณสุวณฺณโทณฺยาอญฺญา’ยสาย ปฏิกุชฺชิย โทณิยา เต;

()

他们又用洁净的棉布包裹，如此共用了五百对布料。之后，他们将遗体放入一个装满油的金棺中，再用另一个铁棺盖上。

---

๑๗.

17.

---

คตฺตํ ชินสฺส จิตกํ กตจิตฺตกมฺมํมาลาลตาวิลสิตํ สตหตฺถมุจฺจํ,วีสาธิกํ อครุจนฺทนทารุก ปุณฺณํอาโรปยึสุ สิริยา ชิตเวชยนฺตํ;

()

他们将胜者的遗体，抬上那装饰精美、花蔓环绕、高达一百肘的火葬柴堆。柴堆满载二十多车的沉香木与檀香木，其辉煌胜过了胜利殿(Vejayanta)。

---

๑๘.

18.

---

ปาวาย มลฺลนครํ กุสิณารนามํคนฺตา มหาปภุติกสฺสปเถรนาโค,ภิกฺขูหิ ปญฺจสติเกหิ ปโถกฺกมิตฺวารุกฺขสฺส มูล มุปคมฺม ขณํ นิสีทิ;

()

大长老迦叶(Kassapa)，具大威力者，正从帕维亚(Pāvā)前往名为拘尸那罗(Kusinārā)的摩罗城。他与五百比丘一道，离开大路，走到一棵树下，稍坐片刻。

---

๑๙.

19.

---

อทฺธานมคฺค มถโข ปฏิปชฺชิ ตมฺหามนฺทารวํ กุสุม มญฺญตโร คเหตฺวา,อาชีวโก ต มหิปสฺสิย กสฺสปาขฺโยชานาสิ โคตม มนนฺตชินนฺตฺยปุจฺฉิ;

()

迦叶从彼处继续长途跋涉。此时，一位裸行顺命外道(Ājīvaka)手持曼陀罗花(Mandārava)而来，他看见迦叶，便问道：“你可知道无边胜者乔达摩(Gotama)？”

---

๒๐.

20.

---

อามาวุโส ภควโต ปรินิพฺพุตสฺสโหนฺตฺย’ชฺช สนฺตทิวสาติ ตโตมเยทํ,มนฺทารวํ กุสุม มาหริตนฺติ วุตฺเตกนฺทึสุ เกจิ วิลปึสุ อวีตราคา;

()

“是的，贤友，世尊已般涅槃，今日是第七天。因此我带来了这朵曼陀罗花(Mandārava)。”听闻此言，那些尚未离欲者，有的悲泣，有的哀号。

---

๒๑.

21.

---

ตาย’จฺฉิ ภิกฺขุปริสาย สุภทฺทพุฑฺฒ-ปพฺพชฺชิโต สปทิ สตฺถริ พทฺธเวโร,โย ทุพฺพโจ ยติ มหาสมเณน เตนมุตฺตา มยํหิ ยทุปทฺทุตกายวาจา;

()

在那比丘僧众中，有一位名为须跋陀(Subhadda)的老年出家者，他对导师心怀怨恨。这位恶语者说：“我们总算解脱了！摆脱了那位大沙门，他总是烦扰我们的言行举止。”

---

๒๒.

22.

---

อิจฺฉาม ยํช มย มิทานิกโรม ตํยํเนจฺฉาม’ทานิ นกโรม มยํ ตโตมา,โสวิตฺถ มาจวิลปิตฺถ’ ลมาวุโสติวตฺวา ปหาร มทที ชินธมฺมจกฺเก;

()

（须跋陀说：）“现在我们想做什么就做什么，不想做什么就不做。”（迦叶听后说道：）“贤友们，够了！不要悲伤，不要哀号！”此言（须跋陀之言）给予了胜者的法轮一记重击。

---

๒๓.

23.

---

มลฺลา นรินฺทมกุฏงกฺกิตปาทปีฐา’-ลิมฺเปตุ มสฺส จตุโร จิต มปฺปสยฺห,ปุจฺฉึสุ เถร มนุรุทฺธ มิ’ตพฺรุวิ โสปตฺเต’ธ ปชฺชลติ กสฺสปเถรสีเห;

()

摩罗人(Malla)，其足凳为众王之冠所触，（此四位首领）却无法点燃柴堆。他们请教阿那律(Anuruddha)长老，长老答道：“狮子般的迦叶(Kassapa)长老抵达此地时，柴堆自会燃烧。”

---

๒๔.

24.

---

ธมฺมาคเทน หตโสกหเทหิ เยนภิกฺขูหิ สตฺถุจิตโก วสิกสฺสปวฺโห,เตโน’ปสงฺกมิ สุภทฺทกถํ สสีเสสุกฺขาสนี’วุ’รสิ สตฺติ’ว มญฺญมาโน;

()

自在者迦叶(Kassapa)，在以法为药、已除心忧的比丘们簇拥下，走向导师的火葬柴堆。他忆起须跋陀(Subhadda)之言，感觉如同一支利矛刺入胸膛。

---

๒๕.

25.

---

กตฺวา ปทกฺขิณ มธิฏฺฐหิ โส จตุตฺถ-ชฺฌานุฏฺฐิโต ภควโต จิตกํ ติวารํ,พทฺธญฺชลี สิรสิ เถรวรสฺส เภตฺวาตํ สุปกฺปติฏฺฐิตปทานิ ปติฏฺฐหึสุ;

()

他从第四禅定中出定，右绕世尊的火葬柴堆三匝，然后合掌于顶。当这位最上长老作意时，世尊那安稳的双足便（从裹尸布中）显现出来，安立于外。

---

๒๖.

26.

---

เถราสหสฺส กรตามรเสหิ สตฺถุปาทํสุมาลิ วิหิตาหินิปจฺจกาโร,โอมุชฺชิ คนฺธวิตกาปรสาครมฺหิโลโกจ ตปฺปภว โสกฆนนฺธกาเร;

()

千位长老以莲花般的手，向导师那放出光芒的双足致以崇敬。世间沉入了由彼而生的浓重悲伤黑暗中，亦沉入了无边香海之中。

---

๒๗.

27.

---

เถเรนจาหินมิเต จิตโก สมนฺตาสมฺปชฺชลิตฺถ สยเมวุ’ตุชตฺตภาเว,ทฑฺเฒ ชินสฺส มสิวา นปิฉาริกาสิสารีริกฏฺฐีวิสโร’ภยถาวสิฏฺโฐ;

()

当长老礼敬完毕，火葬柴堆便从四面自行燃起，犹如天时所致。胜者之身火化后，不见烟尘与灰烬，唯有舍利骸骨完整地留存下来。

---

๒๘.

28.

---

สตฺเตว นาภิวกิรึสุ ลลาฏคีวาธาตฺวกฺขกฏฺฐิ มุนิโน จตุทนฺตธาตู,สิทฺธตฺถขณฺฑกตตณฺฑุลมุคฺคมตฺตาเสสา ปภายปิ ติธา ปกิรึสุ ธาตุ;

()

圣者的七种舍利未曾散坏：即额骨、双锁骨与四颗牙齿舍利。其余舍利则分为三等，大小犹如芥子、碎米与绿豆，光色各异。

---

๒๙.

29.

---

นิพฺพาปยึสุ จิตกานล มนฺตลิกฺขานิกฺขมฺม จามรมโนหร นีรธารา,สาฬทฺทุเมหิ สลิลานิ ตถา สมนฺตามลฺลา สุคนฺธปริวาสิตวารินาปิ;

()

从空中降下如拂尘般悦意的清泉，熄灭了柴堆之火。同样，娑罗(Sāḷa)双树也流出水来，摩罗人(Malla)亦用遍薰香料的净水浇洒。

---

๓๐.

30.

---

โอลมฺพมานมณิทามสุวณฺณทามํจิตฺตพฺพิตานมถพนฺธิยมลฺลภูปากตฺวา สุคนฺธปริภณฺฑ มุฬารสนฺถา-คาเร สุสนฺถริย โกชวกมฺพลานิ;

()

于是，摩罗(Malla)诸王悬起珠宝与黄金的璎珞，系上彩绘的华盖，备妥芬芳的用具，并在华丽的议事堂中，铺设了精美的毛毯。

---

๓๑.

31.

---

ตฏฺฐานโต กมกุฏพนฺธนนามสาฬํยาวญฺชสํ รชตกญฺจนโตรเณหิ,ลาชาทินา กทลิปุณฺณฆเฏหิ ทีป-ธูปทฺธเชหิ ปริโต ปติมณฺฑยิตฺวา;

()

他们从火葬处一路到名为顶髻缠束(Makuṭabandhana)的殿堂，沿途用金银牌楼、炒谷、满盛香蕉的宝瓶，以及灯、香、旗幡等，将四周庄严地装饰起来。

---

๓๒.

32.

---

ตํ สตฺถุธาตุปริปุณฺณ สุวณฺณโทณึมลฺลาน มคฺคปุร มาหริยุ’สฺสเวหิ,เสตาตปตฺตลสิเต สรภาสนมฺหิมุตฺตามณีหิ ขจิเต ตหิ มปฺปยิตฺวา;

()

摩罗人(Malla)以盛大的庆典，将那装满导师舍利(dhātu)的金瓮，运至摩迦城(Maggapura)。他们将其安奉于一座镶嵌着珍珠宝石、并有白伞庄严的宝座之上。

---

๓๓.

33.

---

กุมฺเภน กุมฺภ มุปหจฺจ คฬํ คเฬนจกฺเกน จกฺก มุปหจฺจ ภุชํ ภุเชน,รกฺขํ วิธาย จตุรงฺคินิยา สมนฺตาเสนาย เหมกวเจหิ ควจฺฉิกํว;

()

他们以四种军队在四周设防，象首相抵，马颈相连，车轮相接，兵臂相交，身着金甲，密不透风，犹如一道金窗格。

---

๓๔.

34.

---

กตฺเววเมว ธนุราวรณญฺจ สตฺติ-หตฺเถหิ ปญฺชร มนนฺตชินสฺสธาตู,สมฺมานยึสุ สุมหึสุ สุสาธุกีฬํกีฬึสุ สตฺตทิวสํ สหนาคเรหิ;

()

他们手持弓与矛，为无边胜者的舍利(dhātu)结成一道弓栅与矛笼。他们与城中所有居民一道，举行了七日的盛大庆典，致以最上的尊敬与供养。

---

๓๕.

35.

---

สุตฺวาน ภุปติ ตมตฺถ มชาตสตฺตุสตฺถาหิ ขตฺติยกุลปฺปภโว อหมฺปิ,สารีรภาค มรหาม มยมฺปิ ตสฺมาปาเหสิ ทูต มถ มลฺลนราธิปานํ;

()

阿闍世(Ajātasattu)王听闻此事，心想：“世尊出身于刹帝利(khattiya)族，我也是。因此，我也理应分得一份舍利。”于是，他便派遣使者前往摩罗(Malla)诸王之处。

---

๓๖.

36.

---

เวสาลิกา ปจุรลิจฺฉวิภุภุชา จสกฺยาธิปา กปิลวตฺถุปุราธิวาสี,ภูปา’ลฺลกปฺปวิชิเต พุลยาจ ราม-คามมฺหิ โกลิยมหีปตโย ตเถว;

()

同样，毗舍离(Vesālī)的离车(Licchavi)诸王、迦毗罗卫(Kapilavatthu)城的释迦(Sakka)诸王、阿勒迦波(Allakappa)的布利(Buli)诸王，以及罗摩村(Rāmagāma)的拘利耶(Koliya)诸王，也都（派遣了使者）。

---

๓๗.

37.

---

โย เวฐทีปนคเร ธรณีสุโร โสปาเวยฺยกา จ มหิปา ปหิณึสุ เตสํ;

ปจฺเจกทูตปุริเส จตุรงฺคินีหิเสนาหิ เตปิ นิวุตา’ภิมุขีภวึสุ;

()

住在吠陀提帕(Veṭhadīpa)城的那位婆罗门，以及帕维亚(Pāveyya)的摩罗人(Malla)也同样派遣了使者。他们各自的使者，也都在四种军队的护卫下，前来此地。

---

๓๘.

38.

---

อาคมฺม เยน ภควา สยเมว คาม-กฺเขตฺโต’ปวตฺตนวเน ปรินิพฺพุโต โน,ทสฺสาม โน’ติ ชินธาตุลวมฺปิ มลฺลาปาเหสุ มุนฺนติมนา ปฏิสาสนานิ;

()

（使者们抵达后，）摩罗人(Malla)心怀傲慢地回复道：“世尊是在我们的村镇属地，在优波跋檀(Upavattana)娑罗林中般涅槃的。我们连一丝一毫的胜者舍利(dhātu)也不会给你们。”

---

๓๙.

39.

---

สา ราชธานิ นิชราชปุรกฺขตาหิสงฺคามสูรจตุรงฺคินิวาหินีหิ,ยุทฺธาย พทฺธกลหาหิ ขณํชคามเวลาติวตฺตปลยมฺพุธินิพฺพิเสสํ;

()

那座王都，瞬间被前来求战、结下纷争的诸王及其善战的四种军队所包围，其景象无异于超越堤岸的末劫之海。

---

๔๐.

40.

---

โย โทณภุสุรสุธี ภวิ ชมฺพุทีเปราชูหิ ปูชิตปโท สุนิสมฺมการี,โส โทณคชฺชนมกา กปริสํ วิเนนฺโตทฺเวภาณวารมิต มาหวเกฬิสชฺชํ;

()

于瞻部洲，有名为多那之婆罗门智者，其足为诸王所敬，行事审慎。彼为调伏备战之众，作多那之吼，宣说二诵分量之法。

---

๔๑.

41.

---

สุตฺวา’นุสาสน มถาจริยสฺส ตสฺสสพฺเพ สมคฺคนิรตา วสุธาธินาถา,อตฺถาย โน วิภชถา’ติ สเมน ตุมฺเหธาตูน มฏฺฐปฏิวึสก มพฺรุวึสุ;

()

诸王闻彼阿阇梨之教诲，皆乐和合，言：“为我等之利益，请汝公平分此舍利为八份。”

---

๔๒.

42.

---

ขีณาสโว หิ สรภู จิตเกน คีวา-ธาตุํ สมาหริย โลกหิตาย ยตฺถ,ลงฺกาย ภาติ มหิยงฺคณถูปราชาตสฺมึ สมปฺปยิ สุเภ มณิถูปคพฺเภ;

()

漏尽者萨拉布(Sarabhū)为利世间，从火葬堆中取走颈骨舍利，并将其供奉于楞伽岛(Laṅkā)摩喜央伽那(Mahiyangana)塔王之庄严珠宝塔室中，彼塔于彼处光辉闪耀。

---

๔๓.

43.

---

เขมวฺหโย จิตกโต วสิ วามทาฐา-ธาตุํ สมคฺคหิย’ ทาสิ กลิงฺครญฺโญ,โทโณทฺวิโช ภริย ธาตุวิภาคสชฺโชเวฐนฺตเร นิทหิ ทกฺขิณทนฺตธาตุํ;

()

名为谶摩(Khema)之自在者，从火葬堆中取走左犬齿舍利，献予迦陵伽(Kaliṅga)王。婆罗门多那于分配舍利时，将右犬齿舍利藏于头巾之内。

---

๔๔.

44.

---

ทาฐํ ชฏารชตเจติยคํ ทฺวิชสฺสตํ ทกฺขิณกฺขก มปาหริ เทวราชา,โทโณ สุวณฺณมยโทณิมวาปุริตฺวาเตสํ วิภชฺช สมภาคมทาสิธาตุ;

()

天帝从彼婆罗门之发髻中取走右犬齿舍利。其后多那打开金瓮，将舍利均分予彼等。

---

๔๕.

45.

---

เต ภุภุชา สกสเกวิสเย วิธายสมฺปูชยึสุ ชินธาตุนิธานถูเปองฺคาร มาหริย โมริยขตฺติยา’ถโทโณปิ เหมมยกุมฺภ มกํสุ ถุเป;

()

彼诸王于各自国土建塔安置胜者舍利并作供养。其后，孔雀族(Moriyā)刹帝利取走余烬，多那亦为金瓮建塔。

---

๔๖.

46.

---

ทิสฺวาน ตสฺสปมหาวสิ ตตฺถตตฺถธาตฺวนฺตราย มถ คณฺหิย รามคาเม,อญฺญตฺร โทณ มิตธาตุ มชาตสตฺตุ-รญฺโญ ถิรํ นิทหิตุํ ปททาสิ ธาตุ;

()

其后，预见舍利将有危难，除罗摩村(Rāmagāma)之一份外，其余以多那瓶所量之舍利，皆交予阿阇世(Ajātasattu)王，使其永久安奉。

---

๔๗.

47.

---

อฏฺฐ’ฐ วฑฺฒิตกรณฺฑกถูปคพฺเภปกฺขิปฺปภุมิปติ ธาตุมหานิธานํ,โส เถรนาคสรโณ ปวิธาสิ วาฬ-สงฺฆาฏยนฺต มิห โยชยิ เทวราชา;

()

国王将舍利大藏安置于层层相套之函箧塔室中。天帝于此设置了精巧的自动机关。

---

๔๘.

48.

---

ราชา อโสกวิทิโต สิริชมฺพุทีเปตมฺหา สมาหริย สตฺถุ สรีรธาตุ,การาปยี จตุรสิติสหสฺสถูเปธีมา มหินฺทวสิ ทีปมิมํ ตทา’ป;

()

于吉祥瞻部洲(Jambudīpa)，闻名之阿育王从彼处取出导师之身骨舍利，兴建八万四千塔。彼时，智者摩哂陀(Mahinda)长老抵达此岛。

---

๔๙.

49.

---

เทวานมาทิปิยติสฺสนราธิเปนถูเป วิธาย ชินธาตจิหปตฺตมตฺตา,วิตฺถาริตา ปณิหิตา ชยโพธิสาขา-วาเมตรกฺขกสิลามยปตฺตธาตุ;

()

天爱帝须(Devānaṃpiyatissa)王建塔，供奉叶量大小之胜者舍利；又广植、安立胜菩提树枝；并供奉右锁骨舍利与石钵舍利。

---

๕๐.

50.

---

นตฺตา ปน’สฺส อภโย ชลิตุคฺคเตโชโย ทุฏฺฐคามินิ รณมฺพุธิปารคามี,ราชา’นุราธนคเร นคราธิราเชกตฺวาน ลงฺกมกลงฺกมกาสิรชฺชํ;

()

其孙无畏(Abhaya)，威光炽盛，名为“忿怒伽弥尼”(Duṭṭhagāmaṇi)，渡越战海。彼于阿耨罗陀(Anurādhapura)城为王中之王，令楞伽国清净无瑕，行使王权。

---

๕๑.

51.

---

ลงฺกงฺคนาย กุจมณฺฑลนิพฺพิเสสํโสวณฺณมาลิ มตุลํ รตนุชฺชลนฺตํ,โส ถุปราช มกริ ถิร มปฺปยิตฺวาธาตุปฺปพนฺธ มภินิมฺมิตพุทฺธรูปํ;

()

彼建造坚固之塔王，名为金鬘(Suvaṇṇamālī)，无与伦比，宝光闪耀，犹如楞伽女之胸饰。其中安奉舍利系列及所造佛像。

---

๕๒.

52.

---

สารีริเกหิ’ตรถุปวเรหิ ลงฺกา-ภุมิตฺถิ โมฬิมณิ กญฺจนมาลินามสคฺคาปวคฺคสุขโท วร ถูปราชาโส ยาว ธาตุปรินิพฺพุติยา วิภาตุ;

()

此殊胜塔王，名为金鬘(Kañcanamālī)，乃楞伽大地之女顶上宝珠，由身骨舍利及其他胜塔所庄严。愿其赐予天界与解脱之乐，乃至舍利般涅槃时，恒放光明。

---

๕๓.

53.

---

อิทฺธานุภาว มธิกิจฺจ ชินสฺส ธาตุ-กาโย’ปหารรหิโต ครุการฐานํ,ปตฺวา ตหึตหิ มถนฺตรธานกาเลโย สงฺกมิสฺสติ’ห กญฺจนมาลิถุปํ;

()

依胜者之神通威力，其舍利身不为劫夺，堪受恭敬。于隐没之时，彼将从各处汇集于此金鬘塔(Kañcanamālī-thūpa)。

---

๕๔.

54.

---

โส นาคทีปมุปคมฺม ตโตวิธาตุ-โลกา จ นาคภวนา ติทสาลยมฺหา,นิกฺขมฺม นิมฺมิต นิรูปมพุทฺธรูโปราสิ ภวิสฺสติ สุมณฺฑิต โพธิมณฺเฑ;

()

彼（舍利身）将前往龙岛(Nāgadīpa)，其后，从各舍利界、龙宫及天界出来，化为无与伦比之佛身，聚集于庄严之菩提道场。

---

๕๕.

55.

---

พุทฺธานุภาวปภวา’ภินวคฺคิชาลา-มาลาหิ ปชฺชลิตธาตุมยตฺตภาเว,ตาวานุ’มตฺตมปิ ทิสฺสติ นาวเสสํกตฺวาน ธาตุปรินิพฺพุติ เหสฺสเตว;

()

由佛陀威力所生之新火焰鬘燃烧舍利身时，乃至微尘许亦无余可见，如是，舍利乃究竟般涅槃。

---

๕๖.

56.

---

พุทฺธาปทาน มรหาทิคุณวทาตํภตฺยา ปุนปฺปุน มิมํ สรตํ สตํ โภ,จิตฺตํ กิเลสปริยุฏฺฐิต มุชฺชุภูตํอทฺธา สุธนฺตกนกํว วิสุทฺธิเมติ;

()

诸善士，若虔诚反复忆念此佛陀之事迹，及阿罗汉等清净功德，其为烦恼所扰之心，将变得正直，诚如纯金，必臻清净。

---

๕๗.

57.

---

จิตฺโตชุตายปิ วิตกฺกวิจารธมฺมาวตฺตนฺติ สตฺถุคุณสญฺจยโคจรา’ถ,สํชายเต ปวุรปีติ จ กายจิตฺต-ปสฺสทฺธิ นิทฺทรถตาย สุขํ สมาธิ;

()

心正直故，寻伺等法亦缘导师功德聚而转。于是生起殊胜之喜，身心轻安，远离热恼，得安乐与三摩地。

---

๕๘.

58.

---

คมฺภีรตาย ตทธีนคุณณฺณวสฺสนิทฺธุตนีวรณโต ปวิเวกภูตํ,ฉาเยถ ฌานมุปจาร มถา’ธิคจฺเฉตปฺปาทกํ อริยมฺค ผขลญฺจ โยคี;

()

因彼功德之海甚深，行者之心得以远离，断除诸盖。彼时，瑜伽士或可证得近行定与禅那，并证得以之为基础之圣道与圣果。

---

๕๙.

59.

---

ตสฺสา’ติจารุจริตสฺสรณานุยุตฺโตโหเตวว สตฺถริ สคารวสปกฺปติสฺโส,สทฺธินฺทฺริยาทิ ปริณามคโต’ธิคจฺเฉปีติปฺปโมทพหุโล กุสโล’ภิสนฺทํ;

()

彼随行于忆念导师最上妙行，于导师具恭敬与顺从。由信根等成熟，彼得多喜悦与欢欣之善法流。

---

๖๐.

60.

---

สตฺถุสฺส เจติยฆรํว ตทตฺตภาโวปูชารโห จ ภยเภรวทุกฺขสยฺโห,ลชฺชิ จ ภีรุ ลภเต สหวาสสญฺญํสคฺคาปวคฺควิภวสฺส ภเวยฺย ภาคี;

()

彼之自身犹如导师之塔庙，堪受供养，能忍怖畏、恐怖与苦。具惭、愧者，得（与圣者）共住之想，亦得分享天界与解脱之财富。

---

๖๑.

61.

---

ลงฺกาย ลกฺขปติคามวรมฺหิ เขตฺตา-รามาธิเปน คุณภุสณภุสิเตน,วิขฺยาตนิมฺมลยโสวิสเรน วลฺลิ-คามุพฺภเวน ปริสาวจรกฺขเมน;

()

由生于瓦利伽马(Valligāma)、住于楞伽(Laṅkā)胜地勒克珀蒂村(Lakkhapatigāma)之园主所作。彼以德为饰，令名远扬，清净皎洁，善于护持众僧。

---

๖๒.

62.

---

เถเรนุ’ปายจตุเรน ภทตฺตสงฺฆา-นนฺทาภิเธน ครุนา ครุภาวเคน,สิสฺโสรโส’ปนยเนน นิชํว เนตฺตํรกฺขํ วิธาย มภิวุทฺธิย มปฺปิโต โย;

()

彼乃由方便善巧、可敬之师长，名为跋陀但·僧伽难陀(Bhadanta Saṅghananda)之长老所付托。长老引导此嫡传弟子，如护己目，令其增长。

---

๖๓.

63.

---

โย ชีวิตมฺปิ นิรเปกฺขิย ตมฺพปณฺณี-ทีปํ ติวาร มวติณฺณ มิมํ วสีหิ,มุตฺตามณีหิ ขจิเตน นมหคฺฆสิทฺธคี-จงฺโคฏเกน มหิตุํ ชินทนฺตธาตุํ;

()

彼甚至不顾身命，为供养嵌有珍珠摩尼、价值无量之宝函中所奉之胜者齿舍利，曾三度与诸自在者共赴此铜鍱岛(Tambapaṇṇī)。

---

๖๔.

64.

---

สิกฺขาครุํ วชิรนาม วิหารสามึราชาธิราชคุรุลญฺฉธรํ ยตินฺทํ,กตฺวานุ’ปชฺฌมุปสมฺปาทมาป ธมฺม-มชฺเฌตุ โมตริย รมฺมมรมฺมรฏฺฐํ;

()

彼以名为金刚(Vajira)、持“王中之王导师”印、尊重戒学之寺主、僧中之主为和尚，而得具足戒。为学正法，彼前往庄严之罗曼那国(Ramannaraṭṭha)。

---

๖๕.

65.

---

สํวฑฺฒิตํ ปิตุปทาธิคเตน เมณฺฑุนรญฺญา ปสีทิย กุสคฺคธิยา สกาย,สิสฺสํ อเสสปริยตฺติธรสฺส เญยฺย-ธมฺมาภิวํสวิทิตสฺส’ปิ สงฺฆรญฺโญ;

()

彼亦为僧王之弟子，此僧王通达一切圣教，名为“应知法胜”(Ñeyyadhammābhivaṃsa)。彼为具敏锐智慧、继承父位之国王所喜悦、护持。

---

๖๖.

66.

---

สํชยุตฺตภาณกกุมารภิวํสนามํราชาธิราชครุลญฺฉธรํ สุธีรํ,เถราสภํ สุปฏิปตฺติครุํ ครุํ โยนิสฺสาย ธมฺมวินเย ปฏุตํ ชคาม;

()

彼依止具“王中之王导师”印、极贤善、重胜行、名为“相应诵者鸠摩罗毗旺萨”(Saṃyuttabhāṇakakumārābhivaṃsa)之长老牛王、导师，而于法律二藏，通达熟练。

---

๖๗.

67.

---

ลกฺขีสเร โมรฏุนามปุเร สุรมฺเมชาเตน อิสฺสรชนายนนมฺหิ ชาตฺยา,วสฺสฏฺฐตึสปริมาณวโยคุเณนปาสาณทูรปุรโคจรคามิเกน;

()

生于吉祥、美丽的摩罗突那(Moraṭunāma)城，出身贵族，年三十八岁，为帕萨那杜拉普拉(Pāsāṇadūrapura)村之居民。

---

๖๘.

68.

---

เตนา’ภยาทิกรุณารตนาภิธานา-รามาธิเปน คณฺวาจกาภาวเคน,สํสุทฺธพุทฺธคุณาทีปนตปฺปเรนสํสารสาครสมุตฺตรณาสเยน;

()

由名为“无畏等慈悲珍宝”之罗摩(Rāma)领主，彼为僧团之宣讲者，致力于阐明佛陀之清净功德，并怀有渡越轮回大海之意乐。

---

๖๙.

69.

---

ปีติปฺปโมทชนนํ สมเณน เมธา-นนฺทาภิเธน กวินา กวิกุญฺชรานํ,อาทิจฺจพนฺธุชินราชคุณปฺปพนฺธ-สุทฺธาปทานปริทีปกถาสรีรํ;

()

由名为慧喜(Medhānanda)之沙门、诗人中之象王所作，此论能生喜悦与欢欣，其内容为阐明关于日种、胜者之王功德之清净本行。

---

๗๐.

70.

---

สทฺทานุสาสนิ’ติหาสนิฆณฺฏุฉนฺโท-ลงฺการสาร มภิธมฺมกถาคภีรํ,สคฺคาปวคฺคสุขทํ สมตึสสคฺคํวฺยาขฺยาสเมต มนุรูป ปทปฺปโยคํ;

()

包含语法训诫、历史、词典、韵律、修辞精华及甚深阿毗达摩论，赐予天界与解脱之乐，共三十品，附有注释，用词恰当。

---

๗๑.

71.

---

ทฺวิสหสฺสพนฺธสมากุลํ ชินวํสทีปมนากุลํรจิตํ สมาป สมาปนํ ปรมํปพนฺธสิโรมณึ,สุภมาฆมาสิกวาสเร นิรุปทฺทเวน ตถาคเตปรินิพฺพุเต ทฺวิสหสฺสสฏฺฐิจตุสฺสโตทยหายเต;

()

此《佛种姓灯》由二千偈颂构成，清晰无惑，此最上之文冠已告完成。于如来般涅槃后二千四百六十年，摩伽(Māgha)月之吉日，无有障碍，撰著圆满。

---

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททาน นิทาเน ชินวํสทีเป สนฺติเกนิทาเน ภควโต ธาตุปรินิพฺพานปฺปวตฺติปริทีโป ตึสติโมสคฺโค.

如是，于为一切诗人心中喜悦之源、由名为慧喜(Medhānanda)之行者所造《佛种姓灯》之近因缘中，阐明世尊舍利般涅槃事之第三十品终。

---

สาติเรโก สนฺติเกนิทานภาโค ตติโย.

近因缘篇，第三部分竟。