นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
ลกฺขณาโต
依相赞佛偈
พุทฺธโถมนาคาถา
佛陀赞颂偈
๑.
1.
ภวาภเวสุ [Pg.19] เนเกสุ,ปูเรสิ ตึสปารมี;
จริยาโยจ สมฺพุทฺโธ,ปริจฺจาเคชหํสทา.
于无数诸有中，圆满三十波罗蜜；以诸行而成正觉，常行舍施。
๒.
2.
เวสฺสนฺตรตฺตภาวมฺหิ[Pg.20],ฐิโตมทฺทึ ปิโสอทา;
นิชํกณฺหาชินํชาลึ,วิยํวงฺกตปพฺพเต.
身为韦桑达拉(Vessantara)时，他亦施舍玛蒂(Maddī)，以及在弯曲山(Vaṅkatapabbata)上的亲生儿女阇利(Jāli)与甘哈吉娜(Kaṇhājinā)。
๓.
3.
ตโตจวิตฺวาตุสิเต,ปุเรอุปฺปชฺชิปุญฺญวา;
รูปาทิทสฐาเนหิ[Pg.21],อญฺเญเทเวอติกฺกมิ.
从彼处死后，福德者生于兜率天(Tusita)；以色等十处，超越其他诸天。
๔.
4.
จกฺกวาฬสหสฺเสหิ,ทสหาคมฺมสพฺพโส;
ยาจิโตเทวพฺรหฺมูหิ,พุทฺธภาวมโนนโต.
来自十千世界的诸天与梵天，悉皆前来，恳请彼贤者成就佛果。
๕.
5.
วิโลกนานิโสปญฺจ[Pg.22],วิโลเกตฺวาสิรินฺธโร;
ตโตจวิตฺวามายาย,อุปฺปชฺชิสากิเยกุเล.
彼具吉祥者，观察五种观照后，从彼处死，于释迦(Sākya)族中，投生于摩耶(Māyā)腹中。
๖.
6.
วิสาขปุณฺณเมเสฏฺเฐ[Pg.23],วิชายิลุมฺพินีวเน;
สีหนาทํปนาเทนฺโต,สตฺตปาทํคโตตทา.
于殊胜之毘舍佉(Visākhā)月圆日，在蓝毗尼(Lumbinī)园中诞生；彼时，作狮子吼，行走七步。
๘.
8.
วิโรจึสุตทากาเส[Pg.24],ตาโรจนฺททิวากรา;
รตนานิจภูมฏฺฐา,นานาปุปฺผาจปุปฺผเร.
彼时，空中星、月、日皆放光；地中诸宝藏显现，种种花卉皆盛开。
๘.
8.
สีตายนฺติ อวีจคฺคี[Pg.25],ขุปฺปิปาสาจโสหิตา;
โลกนฺตเรมหาปภา,อนฺธาปสฺสนฺติตาวเท.
无间地狱(Avīci)之火变得清凉，饥渴亦得止息；世界之间大放光明，盲者彼时亦能见。
๙.
9.
อฆฏฺฏิตาวาทิตานิ[Pg.26],ตูริยานิจอมฺพเร;
มธุเรนปนาทึสุ,ยสํสเรนตาวเท.
空中乐器，不击自鸣，发出甜美之声；彼时，其名声远扬。
๑๐.
10.
ถุติคีตานิคายนฺตา,เทวาจกมลาสนา;
สมฺโมเทนฺตาวอฏฺฐํสุ[Pg.27],พุทฺธงฺกุรสฺสสนฺติเก.
诸天与梵天，唱诵赞颂之歌，欢喜地站立于佛芽(Buddhaṅkura)之旁。
๑๑.
11.
กุมาโรจารุธาตีหิ,โตสิตาราชมนฺทิเร;
วุทฺโธสิสุสุขํเขมํ,สกฺยกญฺญานมนฺตเร.
王子在王宫中，由美丽的乳母们所抚育而心满意足；他在释迦族少女们之间，安稳快乐地成长。
๑๒.
12.
โสฬสวสฺสิโกสกฺย[Pg.28],นนฺทโนปิตราสตา;
ราชตฺเตอภิสิตฺโตสิ,โมเทสิตุวนตฺตเย.
十六岁时，其父在世，彼释迦族之喜(Sakyanandano)被加冕为王，于三界中欢喜。
๑๓.
13.
นนฺทนานํโสวณฺณ[Pg.29],วณฺณโสภํยโสธรํ;
โสกาเรสิมเหสิตฺตํ,โลกเนตฺตรสายนํ.
他册立耶输陀罗(Yasodharā)为王后，她美如欢喜园(Nandana)之金色光辉，是世间眼目之甘露。
๑๔.
14.
เอกูนตึสเมวสฺเส,วิสาขปุณฺณเมวเร;
สหเสนายอุยฺยาสิ,ยาเนนุยฺยานมณฺฑลํ.
于二十九岁时，在殊胜之毘舍佉(Visākhā)月圆日，他与大军共乘车驾，前往御苑。
๑๕.
15.
นิมิตฺเตจตุโรทิสฺวา[Pg.30],ปุตฺตสฺสจวิชายนํ;
สุตฺวาอุพฺพิคฺคจิตฺเตน,นรมิตฺถปุเรตหึ.
观见四种相，又闻儿子诞生，他心生烦忧，于彼城中不乐。
๑๖.
16.
ปจฺจาคมฺมปุรํตมฺหา[Pg.31],ปตฺโตปาสาทมณฺฑลํ;
นิปฺปชฺชิเทวราชาว,สยเนโสมหารเห.
从彼处返回城中，到达宫殿；彼如天王，安卧于华丽之床上。
๑๗.
17.
สุนฺทรีตํปุรกฺขิตฺวา[Pg.32],นจฺจคีเตนโตสยุํ;
เอวํปิโสนรมิตฺวา,อาหุนิกฺขมมานโส.
纵有佳人围绕，以歌舞取悦，彼亦不乐，心生出离之念。
๑๘.
18.
ปถมํราหุลํปุตฺตํ,ปสฺสิตฺวานิกฺขมามหํ;
อิติจินฺติยมาเนโส,อคาชายานิเวสนํ;
“我先见过儿子罗睺罗(Rāhula)后再出离”，他如是思忖，前往妻子住处。
๑๙.
19.
ถเปตฺวาปาททุมฺมาเร[Pg.33],คีวมนฺโตปเวสยํ;
โอโลกยํสปสฺสิตฺถ,นิปฺปนฺนํตํสมาตรํ.
他将脚置于门槛，伸颈入内；环顾之际，见其子与母亲同眠。
๒๐.
20.
คณฺเหยฺยํตํอปเนตฺวา[Pg.34],พาหุํเจเทวิยาอหํ;
นทเทนิกฺขโมกาสํ,ปพุชฺฌิตฺวายโสธรา.
“倘若我移开王妃的手臂去抱他，耶输陀罗(Yasodharā)便会醒来，不给我出离的机会。”
๒๑.
21.
พุทฺธปตฺโตวปสฺเสยฺยํ,ราหุลํอิติจินฺติย;
กณฺฑกํอารุหิตฺวาน,ตมฺหาฉนฺเนนนิกฺขมิ.
“待我成佛后，再来看罗睺罗(Rāhula)”，如是思忖后，他骑上犍陟(Kaṇḍaka)，与阐那(Channa)一同从彼处出离。
๒๒.
22.
ทฺวาราสยาวิวรึสุ[Pg.35],เทวตาทฺวารมณฺฑลํ;
รตนุกฺกาสหสฺสานิ,ชาลยึสุมรูตหึ.
诸天神开启了城门；彼时，诸天在那里点燃了千盏宝炬。
๒๓.
23.
มานิกฺขมสฺสุสิทฺธตฺถ,อิโตตฺวํสตฺตเมทิเน;
ภวิสฺสเสจกฺกวตฺตี[Pg.36],อิตินีวาริปาปิมา.
“悉达多(Siddhattha)，莫出离！自今日起七日之内，你将成为转轮王。”恶者(Pāpimā)如是劝阻。
๒๔.
24.
ตคฺฆชานามิตํมาร,อิธมาติฏฺฐปกฺกม;
อิติมารํ ปลาเปตฺวา,วิสฺสฏฺโฐโสอภิกฺกมิ.
“魔罗(Māra)，我确知此事。莫立于此，退去！”如是驱逐魔罗后，他毅然前行。
๒๕.
25.
ปตฺวาโนมนทีตีรํ[Pg.37],ปุนาคเมสิตุรคํ;
ฉนฺนญฺจนครํ พิมฺพา;
เทวิลาปฏิเวทิตุํ.
到达阿诺玛(Anomā)河岸后，他遣还马匹与阐那(Channa)回城，以告知频婆妃(Bimbādevī)此事。
๒๖.
26.
พนฺธิตํยโสธราย,โมฬึสุคนฺธวาสิตํ;
เฉตฺวาขคฺเคนติณฺเหน,อุกฺขิปิตฺถตมมฺพเร.
他用利剑，斩断由耶输陀罗(Yasodharā)所束、香气薰馥之顶髻，并将其抛向空中。
๒๗.
27.
อฏฺฐเสฏฺฐปริกฺขาเร[Pg.38],ธาเรตฺวาพฺรหฺมุนาภเต;
หิตฺวาราชารหํทุสฺสํ,สมณตฺถมุปาคมิ.
他穿上由梵天(Brahmā)带来的八种殊胜资具，舍弃王室衣袍，出家为沙门。
๒๘.
28.
กโรนฺโตทุกฺกรํกมฺมํ[Pg.39],ฉพฺพสฺสานิปรกฺกโม;
โอฬาริกนฺนปาเนหิ;
เทหํยาเปสิฐีติยา.
彼勇猛精进，行六年苦行；仅以粗食，维持色身。
๒๙.
29.
วิสาขปุณฺณเมเหม,ปาตึปายสปูริตํ;
สุชาตายาภตํคยฺห,เนรญฺจรมุปาคมิ.
于毘舍佉(Visākhā)月圆日，他接受善生(Sujātā)所供养、盛满乳糜之金钵，而后前往尼连禅河(Nerañjarā)。
๓๐.
30.
เนรญฺจรายตีรมฺหิ[Pg.40],สุตฺวาปายาสมุตฺตมํ;
ปฏิยตฺถวรมคฺเคน,โพธิมณฺฑมุปาคมิ.
在尼连禅河(Nerañcarā)岸，受食殊胜乳糜；循着备妥之胜道，走向菩提道场。
๓๑.
31.
ชยาสเนปลฺลงฺกมฺหิ[Pg.41],ฐิโตธิฏฺเฐสิธีติมา;
นวีริยํชหิสฺสามิ,อปตฺโตอิติพุทฺธตํ.
他于胜利座上结跏趺坐，坚毅者立誓：“若不证得佛果，我绝不舍弃精进。”
๓๒.
32.
เทวินฺโทธมยํสงฺขํ[Pg.42],เสตจฺฉตฺตํปิตามโห;
ธารยํวาเทนฺโตวีณํ,ปญฺจสีโขฐิโตตหึ.
天帝吹奏法螺，大梵天手持白伞；五髻(Pañcasīkha)天神弹奏琵琶，立于彼处。
๓๓.
33.
ถุติคีตานิคายนฺตี,อฏฺฐาสุํเทวสุนฺทรี;
คเหตฺวาเหมมญฺชูสา,สุรปุปฺเผหิปูริตา.
美丽的天女们手持盛满天花的金匣，歌唱着赞颂之偈，站立一旁。
๓๔.
34.
อนตฺถเมนฺเตสูริเย[Pg.43],มารเสนํปลาปยี;
อรุณุคฺคมเนกาเล,ปตฺโตสิพุทฺธตํวรํ.
日落之前，他驱散魔军；黎明时分，他证得无上佛果。
๓๕.
35.
ปฏฺฐานํสมฺมสนฺตสฺส,นาถสฺสเทหโตสุภา;
ฉพฺพณฺณภานิจฺฉธนฺติ[Pg.44],วิธาวนฺติ ตหึ ตหึ.
当世尊思惟《发趣论》(Paṭṭhāna)时，其身躯发出美妙的六色光芒，四处流布。
๓๖.
36.
นีลานีลาปิตาปีตา,รตฺตารตฺตาจนิจฺฉเร;
เสตาเสตาจมญฺจิฏฺฐา,ตมฺหาตมฺหาปภสฺสรา.
蓝色、黄色、红色、白色、绯红色(mañciṭṭhā)以及光耀夺目的光芒，从彼处发出。
๓๗.
37.
พุทฺธปตฺโตปิโพเธยฺย[Pg.45],ธมฺมคมฺภีรตํชิโน;
นิสาเมตฺวานเทเสตุํ,นิรุสฺสาหมุปาคโต.
胜者虽已证得佛果，但思惟法之深奥后，于说法心生不乐。
๓๘.
38.
สหมฺปติตทาพฺรหฺมา[Pg.46],เทสนายาภิยาจติ;
เตนโสปถมํเสฏฺฐํ,ธมฺมจกฺกมเทสยิ.
彼时，娑婆主梵天(Sahampati)前来劝请说法；因此，他初次宣说了殊胜的法轮。
๓๙.
39.
เอกวสฺโสวสมฺพุทฺโธ[Pg.47],วเรผคฺคุณปุณฺณเม;
สกฺยานํนครํคญฺฉี,สาวเกหิปุรกฺขโต.
佛陀安居一年后，于殊胜的法古那(Phagguṇa)月圆之日，在弟子们的簇拥下，前往释迦族之城。
๔๐.
40.
สมาคมมฺหิญาตีนํ,วสฺสาเปสิสุสีตลํ;
มหาเมฆญฺจเทเสสิ[Pg.48],เวสฺสนฺตรสฺสชาตกํ.
于亲族聚会时，他降下清凉大云雨，并宣说了《韦桑达拉(Vessantara)本生经》。
๔๑.
41.
คนฺตฺวาสาวกยุเคน,ยโสธรายมนฺทิรํ;
ตํโตเสตฺวานเทเสสิ,จนฺทกินฺนรชาตกํ.
他与二位上首弟子同往耶输陀罗(Yasodharā)的住所，令她欢喜后，宣说了《月光紧那罗(Candakinnara)本生经》。
๔๒.
42.
วสิตฺวาสตฺตเมวสฺเส[Pg.49],ตาวตึเส สิลาสเน;
อภิธมฺเมน โตเสสิ,เทวพฺรหฺมคณํพหุํ.
于第七个雨安居，在忉利天(Tāvatiṃsa)的石座上安住，他以阿毗达摩令众多天神与梵天众欢喜。
๔๓.
43.
ปตฺถรํญาณชาเลน,โลกํโลเกสิสพฺพทา;
โพเธตุํโพธิยาภาย;
โพเธยฺยชนปงฺกชํ.
他以智慧之网遍覆世间，恒常观照，以菩提之光令堪受教化之众生如莲花绽放。
๔๔.
44.
โพธเนยฺยํชนํทิสฺวา[Pg.50],จกฺกวาฬปรํปรา;
คนฺตฺวาปิวิโพเธสิ,พุทฺธเสฏฺโฐสุโพธิมา.
最胜佛陀，善觉悟者，观见应受教化之众生，即便远在其他宇宙，亦前往令其觉悟。
๔๕.
45.
พกาทิเกจพฺรหฺมาโน,ยกฺเขจาฬวกาทิเก;
ปุรินฺททาทิเกเทเว,สูจิโลมาทิรกฺขเส.
他调伏了巴卡(Baka)等诸梵天，阿拉瓦卡(Āḷavaka)等夜叉，普林达达(Purindada)等天神，以及苏奇罗摩(Sūciloma)等罗刹。
๔๖.
46.
ชาณุโสณาทิเกเนเก[Pg.51],พฺราหฺมเณจาวิกกฺขเฬ;
จูโฬทราทิเกนาเค,ธนปาลาทิเกคเช.
他调伏了阇奴索尼(Jāṇussoṇi)等众多温和的婆罗门，朱罗陀罗(Cūḷodara)等龙族，以及护财(Dhanapāla)等大象。
๔๗.
47.
พุทฺธามยํติมญฺญนฺเต,ติตฺถิเยเนกลทฺธิเก;
ทเมสิทมตํเสฏฺโฐ,ปรวาทปฺปมทฺทโน.
摧伏他宗之最胜调御者，调伏了那些自称是佛、持各种邪见的外道(Titthiya)。
๔๘.
48.
อนุพฺยญฺชนสมฺปนฺโน[Pg.52],เอสพาตฺตึสลกฺขโณ;
พฺยามปฺปภาปริกฺขิตฺโต,เกตุมาลาสิลงฺขโต.
他具足三十二大丈夫相与随形好，身光遍布一寻，并以顶上光鬘为庄严。
๔๙.
49.
จตุราสีติสหสฺส[Pg.53],ธมฺมกฺขนฺเธสเทสยิ;
ปญฺจตาถีสวสฺสานิ,ติโลกสฺสหิตายเว.
他宣说了八万四千法蕴；四十五年来，确实是为了三界的利益。
๕๐.
50.
พุทฺธกิจฺจํกโรนฺโตโส,วหํโลกหิตํวรํ;
โมจยํพนฺธนาสตฺเต[Pg.54],กาลํเขเปติสพฺพทา.
他行使佛陀的职责，承担世间的殊胜利益，解脱众生的系缚，恒常如是度过时光。
๕๑.
51.
ยหึ อาสีติโกนาโถ,นิพฺพุโตวรมญฺชเก;
มหาสาลวเนรมฺเม,มลฺลานํนิคเมตหึ.
八十岁的世尊，在摩罗(Malla)族城镇中，于悦意的娑罗大林(Mahāsālavana)里，在殊胜的卧榻上般涅槃。
๕๒.
52.
อคฺคิกฺขนฺโธวโลกสฺมึ[Pg.55],ชาเลตฺวานสสาวโก;
นิพฺพายิตฺถสงฺขตานํ,ปกาเสนฺโตอนิจฺจตํติ.
他如世间的一团火焰，在点燃弟子后，自行熄灭，以此开示有为法之无常。
‘‘นโมเตภควานาถ[Pg.56],นโมเตชยตํชย;
นโมเตสิริสมฺปนฺน,นโมเตโลกนนฺทน.’’
礼敬您，世尊导师！礼敬您，胜中之胜者！礼敬您，具足吉祥者！礼敬您，世间之喜悦！
พุทฺธวนฺทนา
礼佛
๑.
1.
เทวโลกา จวิตฺวาน[Pg.65],มหามายาย กุจฺฉิยํ;
อุปฺปชฺชิ คุรุวารมฺหิ,วนฺเทตํ สกฺยปุงฺควํ.
从天界辞世，于星期四入摩耶(Mahāmāyā)夫人胎中；我礼敬那位释迦雄者。
๒.
2.
ทสมา สจฺจเย เนโส[Pg.66],วิชายิ มาตุกุจฺฉิโต;
สุกฺกวาเร ลุมฺพินิยํ,วนฺเท ตํ โลกปูชิตํ.
十个月后，他从母亲的子宫出生；于蓝毗尼(Lumbinī)的星期五，我礼敬那位世间所敬者。
๓.
3.
จกฺกวตฺติสิรึ หิตฺวา,มหาสินิกฺขมํ สุธี;
นิกฺขมี จนฺทวารมฺหิ,นเม ตํ มุนิกุญฺชรํ.
舍弃转轮王的荣耀，大智者行大出离；于星期一出家，我顶礼那位牟尼象王。
๔.
4.
อสฺสตฺถโพธิมูลมฺหิ[Pg.67],ปลฺลงฺเก อปราชิเต;
ปตฺโต สพฺพญฺญุตํ นาโถ,นเม ตํ พุธวาสเร.
在菩提树下，于不败之座上；导师证得一切智，我于星期三礼敬他。
๕.
5.
ปญฺจวคฺคิยมุขานํ[Pg.68],เทวานํ มิคทาวเน;
โสริวาเร ธมฺมจกฺกํ,วตฺเตสิ ตํ ชินํ นเม.
于鹿野苑，为五比丘与诸天神，于星期六转动法轮；我礼敬那位胜利者。
๖.
6.
สพฺพสงฺขตธมฺมานํ,ปกาสิยอนิจฺจตํ;
นิพฺพุตํองฺควารมฺหิ,นมาธิอมตนฺททํ.
宣示一切有为法皆是无常，于星期二证入涅槃；我礼敬彼赐予不死甘露者。
๗.
7.
สูริยวาเร โสณฺณาย[Pg.69],โทณิยา ชินวิคฺคโห;
อคฺคินุชฺชลิโต ตสฺส,นเม ธาตุสรีรกํ.
于星期日，胜者遗体于金槽中为火所燃；我礼敬其舍利之身。
อุณฺณาโลมิกนาถ วนฺทนา
白毫相导师赞
อุณฺณาโลธิกนาถสฺส[Pg.71],อุณฺณาย ภมุกนฺตเร;
วชิราวิย โสภนฺติ,นิกฺขนฺติ โย สุปณฺฑรา.
白毫相导师眉间的白毫，如金刚般闪耀，放出极洁白之光芒。
วชิรคฺฆนกายสฺส[Pg.72],นาถสฺส เทหโต สุภา;
วชิเรยฺยา นิจฺฉรนฺติ;
วิชฺชูว คคณนฺตเร.
从导师金刚般珍贵的身体中，散发出美丽的金刚光芒，如同天空中的闪电。
รินินฺทมนฺทหาเสน,ทาฐาย นิจฺฉรา ปภา;
วิปฺผูริสา ทิสาสพฺพา,วชิรายนฺติ ปณฺฑรา.
以人王温和的微笑，从其牙齿散发光芒；光芒遍布一切方向，变得如金刚般洁白。