1කච්චායන ධාතු මඤ්ජූසා
迦旃延界宝函
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
නිරුත්ති නිකරා’පාර-පාරවාර’න්තගං මුනිං,වන්දිත්වා ධාතුමඤ්ජූසං-බ්රූමි පාවචනඤ්ජසං.
礼敬已达语源之海无边彼岸的牟尼，我将宣说《界宝函》，此乃圣教之正道。
සොගතාගම මා’ගම්ම-තං තංව්යාකරණානි ච,පාඨෙ චා’පඨිතාපෙ’ත්ථ ධාත්වත්ථා ච පවුච්චරෙ.
依于善逝之教法及诸文法，此处将阐明（课本中）已读及未读的语根之义。
ඡන්ද’හානිත්ථමො’කාරං-ධාත්වන්තානං සියාක්ව චි, යූනං දීඝො ච ධාතුම්හා-පුබ්බම’ත්ථපදං අපි.
以`ā`、`ī`、`ū`结尾的语根，其尾音有时会缩短。此外，语根前的义词（atthapada）若以`i`或`u`结尾，其音有时会延长。
1.
1.
භූ සත්තායං පච පාකෙ ගමුසප්ප ගතිම්හි (ච);
සිලොක (ධාතු) සඞ්ඝාතෙ සකි සඞ්කාය (වත්තතෙ;
).
（语根）`bhū`用于“存在”义；`paca`用于“烹煮”义；`gamu`和`sappa`用于“去”义；`siloka`用于“集合”（作诗）义；`saki`用于“怀疑”义。
2.
2.
(අථො) කුක-වකා’දානෙ කෙ සද්දෙ අකි ලක්ඛණෙ;
කු සද්දෙ කුච්ඡිතෙ ටඞ්ක ධාරණෙ මකි මණ්ඩනෙ.
（语根）`kuka`和`vaka`用于“取”义；`ke`用于“发声”义；`aki`用于“标记”义；`ku`用于“发出鄙劣之声”义；`ṭaṅka`用于“维系”义；`maki`用于“装饰”义。
3.
3.
වකි කොටිල්ලයාත්රාසු සක්ක-ටීකද්වයං ගතෙ;
කකි ලොලත්තනෙ යාතෙ තකී (ඉධ) ගතාදිසු.
（语根）`vaki`用于“弯曲”和“行进”义；`sakka`和`ṭīka`二者用于“去”义；`kaki`用于“轻浮”和“去”义；`takī`用于“去”等义。
4. වව, ලොකනවිත්තිසු චක්ඛවුතිම්හි (තු) රුක්ඛ (ච) ඛෙ ථිරහිංසඛණෙ නිය, මො’පනයිට්ඨි වතාදිස මුණ්ඩිසු දික්ඛ (’ථ) කක්ඛ-කඛා හසනෙ තුර, හිංසනවුද්ධිගතීසු (හි) දක්ඛ’දනම්හි (තු) ජක්ඛ (ච) භක්ඛ (මතා) අන, ජාලදුඛෙසු (තු) දික්ඛ (ච) දුක්ඛ (ච) ඉක්ඛ දිස’ඞ්ක න කො’ඛ සුසෙ.
4. （语根）`vava`用于“看”和“得”义；`cakkh`用于“说”义，`rukkha`用于“粗暴”义；`khe`用于“坚固”、“伤害”和“挖掘”义；`niya`和`mo`用于“引导”义；`vat`等用于“剃除”义；`dikkha`、`kakkha`和`kakha`用于“笑”义；`tura`用于“伤害”、“增长”和“去”义；`dakkha`、`jakkha`和`bhakkha`用于“食”义；`ana`用于“网罗”和“痛苦”义；`dikkha`和`dukkha`（亦用于此二义）；`ikkha`用于“见”和“标记”义；`na`、`ko`和`kha`用于“干枯”义。
5. [අ] නික්ඛ චුම්බනෙ’(පි) සික්ඛ විජ්ජු’පාදු’ පාසානම්හි රක්ඛ ගුත්තිවාරණෙ (පි) උඤ්ඡනෙ (සියා’පි) භික්ඛ යාවලද්ධ්ය’ලද්ධිසූ (පි) වක්ඛ රොසසංහතෙසු මොක්ඛ මුත්තියං චජෙ (පි) චික්ඛ වාචබොධනෙසු.
5. [甲]（语根）`nikkha`用于“吻”义；`sikkha`用于“学习”、“生起”和“获得”义；`rakkha`用于“守护”和“阻止”义；`bhikkha`用于“拾穗”、“乞求”、“获得”和“未获得”义；`vakkha`用于“忿怒”和“集合”义；`mokkha`用于“解脱”和“舍弃”义；`cikkha`用于“言说”和“告知”义。
[බ] නඛ මඛ රඛ නඞ්ඛාමඞ්ඛරක්ඛී’ඛීලඞ්ඛා ලඛ වඛ ඉඛ ඉඞ්ඛා උඞ්ඛ වඞ්ඛූ’ඛ ගත්යං වඛි මඛි කඛි කඞ්ඛෙ ඛී ඛයෙ උක්ඛ සෙකෙ ඛු ඛුතධනිසු (වුත්තො) ඛෙ(’ථ) ඛාදෙ සුපෙ (ච.)
[乙]（语根）`nakha`、`makha`、`rakha`、`naṅkha`、`amaṅkha`、`rakkhī`、`khīlaṅkha`、`lakha`、`vakha`、`ikha`、`iṅkhā`、`uṅkha`、`vaṅkhu`、`ūkha`皆用于“去”义；`vakhi`、`makhi`、`kakhi`用于“怀疑”义；`khī`用于“尽”义；`ukkha`用于“洒”义；`khu`据说用于“打喷嚏”和“发声”义；`khe`用于“食”义和“汤”义。
6.
6.
අග්ගො (තු) ගතිකොටිල්ලෙ ලග සඞ්ගෙ මගෙ’සනෙ;
අගී ඉගී රිගී ලිගී වගී ගත්ය’ත්ථධාතවො.
（语根）`agga`用于“去”和“弯曲”义；`laga`用于“执着”义；`maga`用于“寻找”义；`agī`、`igī`、`rigī`、`ligī`和`vagī`是表示“去”义的语根。
7.
7.
සිලාඝ කත්ථනෙ ජග්ඝ හසනෙ අග්ඝ අග්ඝනෙ;
සිඝී ආඝායනෙ (හොති) ලඝි සොසගතීසු (ච;
).
（语根）`silāgha`用于“夸耀”义；`jaggha`用于“笑”义；`aggha`用于“估价”义；`sighī`用于“嗅”义；`laghi`用于“干枯”和“去”义。
8.
8.
වච බ්යත්තවචෙ යාච යාචනෙ රුච දිත්තියං;
සුච සොකෙ කුච සද්දෙ (අථො) විච විවෙචනෙ.
（语根）`vaca`用于“清晰言说”义；`yāca`用于“乞求”义；`ruca`用于“发光”义；`suca`用于“悲伤”义；`kuca`用于“发声”义；`vica`用于“辨别”义。
9.
9.
අඤ්ච පූජාගතෙ වඤ්ච ගමනෙ කිඤ්චා’වමද්දනෙ;
ලුඤ්චා’පනයනෙ නච්ච නච්චනෙ මච රොචනෙ.
（语根）`añca`用于“崇拜”和“去”义；`vañca`用于“去”（或“欺骗”）义；`kiñca`用于“压制”义；`luñca`用于“拔除”义；`nacca`用于“跳舞”义；`maca`用于“喜爱”义。
10.
10.
අච්චා’ච්චනෙ චු වචනෙ සචො (තු) සමවායනෙ;
පච යාතෙ කචි-වච්ච දිත්තියං මචි ධාරණෙ.
（语根）`acca`用于“崇拜”义；`cu`用于“言说”义；`saca`用于“结合”义；`paca`用于“去”义；`kaci`和`vacca`用于“发光”义；`maci`用于“执持”义。
11.
11.
පුච්ඡ සම්පුච්ඡනෙ මුච්ඡ මොහස්මිං ලඤ්ඡ ලක්ඛණෙ;
අඤ්ඡා’යාමෙ (භවෙ) පුඤ්ඡ පුඤ්ඡනෙ උඤ්ඡ උඤ්ඡනෙ.
（语根）`puccha`用于“询问”义；`muccha`用于“昏迷”义；`lañcha`用于“标记”义；`añcha`用于“伸展”义；`puñcha`用于“擦拭”（或“聚集”）义；`uñcha`用于“拾穗”义。
12.
12.
තච්ඡො තනුකිරයෙ පිඤ්ඡ පිඤ්ඡනෙ රාජ දිත්තියං;
වජා’ජගමනෙ රඤ්ජ රාගෙ භඤ්ජා’වමද්දනෙ.
（语根）`taccha`用于“削薄”义；`piñcha`用于“梳理”（或“涂抹”）义；`rāja`用于“发光”义；`vaja`用于“去”义；`rañja`用于“染色”（或“贪爱”）义；`bhañja`用于“破坏”义。
13.
13.
අඤ්ජු බ්යත්තිගතීකන්ති මක්ඛණෙස්වෙ’ජ කම්පනෙ;
භජ සංසෙවනෙ සඤ්ජ සඞ්ගෙ (තු) ඉඤ්ජ කම්පනෙ.
（语根）`añju`用于“显现”、“去”、“喜爱”和“涂油”义；`eja`用于“颤动”义；`bhaja`用于“亲近”义；`sañja`用于“执着”义；`iñja`用于“颤动”义。
14.
14.
යජ දෙවච්චනෙ දානසඞ්ගතීකරණෙසු (ච);
තිජක්ඛමනිසානෙසු දානෙ(’පි) චජ හානියං.
（语根）`yaja`用于“祭天”、“布施”、“交往”和“作为”义；`tija`用于“忍耐”、“磨砺”和“布施”义；`caja`用于“舍弃”义。
15.
15.
සජා’ලිඞ්ගන විස්සජ්ජ නිම්මාණෙ මුජ්ජ මුජ්ජනෙ;
මජ්ජ සංසුද්ධියං ලජ්ජ ලජ්ජනෙ තජ්ජ තජ්ජනෙ.
（语根）`saja`用于“拥抱”、“舍弃”和“创造”义；`mujja`用于“沉没”义；`majja`用于“净化”义；`lajja`用于“羞愧”义；`tajja`用于“恐吓”义。
16.
16.
අජ්ජ-සජ්ජා’ජ්ජනෙ සජ්ජ නිම්මාණෙ ගජ්ජ සද්දනෙ;
ගුජ-කුජ ද්වයං සද්දෙ අඛ්යත්තෙ ඛජ්ජ භක්ඛණෙ.
（语根）`ajja`和`sajja`用于“积聚”义，`sajja`亦用于“创造”义；`gajja`用于“吼叫”义；`guja`和`kuja`二者用于“发出不明之声”义；`khajja`用于“食”义。
17.
17.
භජ්ජ පාකෙ විජි භයචලනෙ වීජ වීජනෙ;
ඛජී ගමනවෙකල්ලෙ ජී ජයෙ ජු ජවෙ (සියා;
).
（语根）`bhajja`用于“烘烤”义；`viji`用于“恐惧”和“动摇”义；`vīja`用于“扇风”义；`khajī`用于“跛行”义；`jī`用于“战胜”义；`ju`用于“快速”义。
18.
18.
ඣෙ චින්තායුජ්ඣ උස්සග්ගෙ ගමනෙ අට-පට ද්වයං;
නට නච්චෙ රට පරිභාසනෙ වට වෙඨනෙ.
（语根）`jhe`用于“思考”义；`ujjha`用于“舍弃”义；`aṭa`和`paṭa`二者用于“去”义；`naṭa`用于“跳舞”义；`raṭa`用于“言说”义；`vaṭa`用于“围绕”义。
19.
19.
වට්ට ආවත්තනෙ වණ්ට වණ්ටත්ථෙ කට මද්දනෙ;
ඵුටො විසරණාදීසු කට සංවරණෙ ගතෙ.
（语根）`vaṭṭa`用于“旋转”义；`vaṇṭa`用于“分配”义；`kaṭa`用于“粉碎”义；`phuṭa`用于“扩展”等义；`kaṭa`亦用于“覆盖”和“去”义。
20.
20.
ඝුට ඝොසෙ පතිඝාතෙ විට’ක්කොසෙ (ච) පෙසනෙ;
භට භත්යං කුට-කොට්ටච්ඡෙදනෙ ලුට ලොටනෙ.
（语根）`ghuṭa`用于“发声”和“撞击”义；`viṭa`用于“辱骂”和“派遣”义；`bhaṭa`用于“资养”义；`kuṭa`和`koṭṭa`用于“切割”义；`luṭa`用于“翻滚”（或“掠夺”）义。
21.
21.
ජට-ඣට-පිට සඞ්ඝාතෙ චිටු’ත්තාසෙ ඝටී’හනෙ;
ඝටි සඞ්ඝට්ටනෙ තට්ට ච්ඡෙදනෙ මුට මද්දනෙ.
（语根）`jaṭa`、`jhaṭa`和`piṭa`用于“纠集”义；`ciṭu`用于“惊吓”义；`ghaṭī`用于“努力”义；`ghaṭi`用于“撞击”义；`taṭṭa`用于“切割”义；`muṭa`用于“粉碎”义。
22.
22.
පඨ බ්යත්තවචෙ හෙඨ බාධායං වෙඨ වෙඨනෙ;
සුඨී-කුඨී ද්වයං සොසෙ පීඨ හිංසනධාරණෙ.
（语根）`paṭha`用于“清晰言说”（或“阅读”）义；`heṭha`用于“恼害”义；`veṭha`用于“围绕”义；`suṭhī`和`kuṭhī`二者用于“干枯”义；`pīṭha`用于“伤害”和“执持”义。
23.
23.
කඨ සොසනපාකෙසු වඨ ථුලත්තනෙ (භවෙ);
කඨි සොසෙ රුඨ-ලුඨො’පඝාතෙ සඨ කෙතවෙ.
（语根）`kaṭha`用于“干枯”和“烹煮”义；`vaṭha`用于“肥壮”义；`kaṭhi`用于“干枯”义；`ruṭha`和`luṭha`用于“伤害”义；`saṭha`用于“欺诈”义。
24.
24.
(සියා හඨ බලක්කාරෙ කඩිභෙදෙ කඩිච්ඡිදෙ;
මණ්ඩ විභූසනෙ චණ්ඩ චණ්ඩික්කෙ භඩි භඞ්ඩනෙ.
（语根）`haṭha`用于“强暴”义；`kaḍi`用于“分离”和“切割”义；`maṇḍa`用于“装饰”义；`caṇḍa`用于“暴恶”义；`bhaḍi`用于“争吵”义。
25.
25.
පඩි උප්පණ්ඩනෙ ලිඞ්ගවෙකල්ලෙ මුඩි ඛණ්ඩනෙ,ගඩි වත්තෙ’කදෙසම්හි ගඩි සන්නිවයෙ(’පිච;
);
（语根）`paḍi`用于“嘲弄”义；`liṅga`用于“标记”（或“性别缺陷”）义；`muḍi`用于“破碎”义；`gaḍi`用于“部分围绕”义和“堆积”义。
26.
26.
රඩි-එරඩි හිංසායං පිඩි සඞ්ඝාතආදිසු,කුඩි දාහෙ පඩි ගතෙ හිඩි ආහිණ්ඩනෙ (සියා;
);
（语根）`raḍi`和`eraḍi`用于“伤害”义；`piḍi`用于“堆积”等义；`kuḍi`用于“燃烧”义；`paḍi`用于“去”义；`hiḍi`用于“漫游”义。
27.
27.
කරණ්ඩ භාජන’ත්ථම්හි (අථො) ලඩි ජිගුච්ඡනෙ,(වත්තතෙ) මෙඩිකොටිල්ලෙ සඩි ගුම්බත්ථමීරණෙ;
（语根）`karaṇḍa`用于“容器”义；`laḍi`用于“厌恶”义；`meḍi`用于“弯曲”义；`saḍi`用于“丛林”、“意义”和“动摇”义。
28.
28.
(අථො’පි) අඩි අණ්ඩත්ථෙ (දිස්සතෙ) තුඩි තොඩනෙ,වඩ්ඪ සංවඩ්ඪනෙ කඩ්ඪ කඩ්ඪණෙ භණ භාසනෙ;
（语根）`aḍi`见于“卵”义；`tuḍi`用于“刺破”义；`vaḍḍha`用于“增长”义；`kaḍḍha`用于“拖拉”义；`bhaṇa`用于“言说”义。
29.
29.
සොණ වණ්ණෙ ගුණ’භ්යාසෙ ඉණ-ඵෙණ ද්වයං ගතෙ,පණ වොහාරථොමෙසු (වත්තතෙ) කණ මිලනෙ;
（语根）`soṇa`用于“颜色”义；`guṇa`用于“修习”义；`iṇa`和`pheṇa`二者用于“去”义；`paṇa`用于“交易”和“赞美”义；`kaṇa`用于“闭眼”义。
30.
30.
අණ-රණ-කණ-මුණ-ක්වණ-කුණ සද්දෙ,යත පතියතනෙ ජුත දිත්තිම්හි;
අත-පත ගමනෙ චිත සඤ්ඤාණෙ,කිත වාසා’දො වතු වත්තුම්හි.
（语根）`aṇa`、`raṇa`、`kaṇa`、`muṇa`、`kvaṇa`、`kuṇa`用于“发声”义；`yata`用于“努力”义；`juta`用于“发光”义；`ata`和`pata`用于“去”义；`cita`用于“认知”义；`kita`用于“居住”等义；`vatu`用于“存在”义。
31.
31.
(භවෙ) කත්ථ සිලාඝායං මථ-මත්ථ විලොළනෙ,නාථ යාචනසන්තාප ඉස්සෙරා’සිංසනෙසු (ච;
)
（语根）`kattha`用于“赞美”义；`matha`和`mattha`用于“搅动”义；`nātha`用于“请求”、“苦恼”、“主宰”和“希望”义。
32.
32.
පුථ (චෙ) පුථු විත්ථාරෙ බ්යථ භීතිචලෙසු (ච),ගොත්ථු වංසෙ පථ-පන්ථ ගතෙ නන්ද සමිද්ධියං;
（语根）`putha`用于“扩展”义；`byatha`用于“恐惧”和“动摇”义；`gotthu`用于“家族”义；`patha`和`pantha`用于“去”义；`nanda`用于“繁荣”义。
33.
33.
වන්දා’භිවාදථොමෙසු ගද බ්යත්තවචෙ’(පිච),(අථො) නින්ද ගරහායං ඛදි පක්ඛන්දනාදිසු;
（语根）`vanda`用于“礼敬”和“赞美”义；`gada`亦用于“清晰言说”义；`ninda`用于“谴责”义；`khadi`用于“跃入”等义。
34.
34.
එදී (තු) කිඤ්චිචලෙන චදි කන්තිහිළාදනෙ,කිලිදී පරිදෙවාදො උදිස්සවකිලෙදනෙ;
（语根）`edī`用于“微动”义；`cadi`用于“发光”和“欢喜”义；`kilidī`用于“悲叹”等义，亦用于“指示”和“濡湿”义。
35.
35.
ඉදී (තු) පරමිස්සරියෙ අදිඅන්දු (ච) බන්ධනෙ,භගන්ද සෙවනෙ (හොති) භද්ද කල්යාණකම්මනි;
（语根）`idī`用于“最高主权”义；`adi`和`andu`用于“束缚”义；`bhaganda`用于“服务”义；`bhadda`用于“善业”义。
36.
36.
සිද සිඞ්ගාරපාකෙසු සද්දුහරිතසොසනෙ,මදි බල්යෙ මුද-මදා සන්තොසෙ මද්ද මද්දනෙ;
（语根）`sida`用于“装饰”和“成熟”义；`sad`用于“枯萎”义；`madi`用于“愚痴”义；`mud`和`mad`用于“喜悦”义；`madda`用于“压碎”义。
37.
37.
සන්දු පස්සවනාදීසු කන්ද’ව්හානෙ (ච’) රොදනෙ,විද ලාභෙ දද දානෙ රුදි අස්සුවිමොචනෙ;
（语根）`sandu`用于“流淌”等义；`kanda`用于“呼唤”和“哭泣”义；`vida`用于“获得”义；`dada`用于“给予”义；`rudi`用于“流泪”义。
38.
38.
සදො විසරණා’දානගමනෙ (චා’)වසාදනෙ,හිළාද (තු) සුඛෙ සූදක්ඛරණෙ රද විලෙඛණෙ;
（语根）`sad`用于“离去”、“拿取”、“行走”和“沉落”义；`hiḷāda`用于“快乐”义；`sūda`用于“流出”义；`rada`用于“刮”和“掘”义。
39.
39.
සාද අස්සාදනාදීසු ගද බ්යත්තවචෙ’(පිච),නද අබ්යත්තසද්දෙ (තු) රදා’දා-ඛාද-භක්ඛණෙ;
（语根）`sāda`用于“品尝”等义；`gada`用于“清晰言说”义；`nada`用于“发出无意义的声音”义；`rada`用于“刮取”、“吃”和“吞食”义。
40.
40.
අද්ද යාචනයාත්රාදිස්ව (ථො) මිද සිනෙහනෙ,(සියා) ඛුද ජිගච්ඡායං දළිද්ද දුග්ගච්චං (හි තු;
)
（语根）`adda`用于“请求”、“行脚”等义；`mida`用于“喜爱”义；`khuda`用于“饥饿”义；`daḷidda`用于“贫困”义。
41.
41.
දා දවෙ දු ගතීවුද්ධයං දා දානෙ විද ජානනෙ,තදි ආලසියෙ බාධ බාධායං ගුධ කීළනෙ;
（语根）`dā`用于“切割”义；`du`用于“去”和“增长”义；`dā`用于“给予”义；`vida`用于“了知”义；`tadi`用于“懒惰”义；`bādh`用于“妨碍”义；`gudh`用于“嬉戏”义。
42.
42.
(අථො) ගාධ පතිට්ඨායං වුඨු-එධ (ච) වුද්ධියං,ධා (හොති) ධාරණෙ (චෙව) චින්තායං බුධ බොධනෙ;
（语根）`gādha`用于“立足”义；`vuṭhu`和`edha`用于“增长”义；`dhā`用于“持有”和“思考”义；`budha`用于“觉悟”义。
43.
43.
සිධු ගතිම්හි යුධ සම්පහාරෙ විධ වෙධනෙ,රාධ හිංසායසංරාධෙ බධ-බන්ධ (ච) බන්ධනෙ;
（语根）`sidhu`用于“去”义；`yudha`用于“战斗”义；`vidha`用于“刺穿”义；`rādh`用于“伤害”和“完成”义；`badha`和`bandha`用于“捆绑”义。
44.
44.
සිධ-සාධ (ච) සිද්ධිම්හි ධෙ පානෙ ඉන්ධ දිත්තියං,මාන පූජාය වන-සන සම්භවෙ අන පාණනෙ;
කන දිත්තිගතීකන්ත්යං ඛන-ඛන්ව’වදාරණෙ.
（语根）`sidha`和`sādha`用于“成就”义；`dhe`用于“饮”义；`indha`用于“点燃”义；`māna`用于“尊敬”义；`vana`和`san`用于“分享”义；`ana`用于“呼吸”义；`kan`用于“发光”、“去”和“喜爱”义；`khana`和`khanva`用于“挖掘”义。
45.
45.
ගුප ගොපනකෙ ගුප සංවරණෙ තප සන්තාපෙ තප ඉස්සරියෙ,චුප මන්දගතෙ තපුඋබ්බෙගෙ රප-ලප වාක්යෙ සප අක්කොසෙ;
（语根）`gupa`用于“守护”和“抑制”义；`tapa`用于“苦行”和“主宰”义；`cupa`用于“缓行”义；`tapu`用于“激动”义；`rapa`和`lapa`用于“言说”义；`sapa`用于“咒骂”义。
46.
46.
ජප-ජප්ප වචෙ’බ්යත්තෙ තප්ප සන්තප්පනෙ (සියා),කපි කිඤ්චිචලෙ කප්ප සාමත්ථෙ වෙපු කම්පනෙ;
（语根）`japa`和`jappa`用于“低声说”义；`tappa`用于“满足”义；`kapi`用于“微动”义；`kappa`用于“能够”义；`vepu`用于“颤抖”义。
47.
47.
තප්ප සන්තගතෙච්ඡෙදෙ තක්කෙ හිංසාදිසු’(ච්චතෙ),වප බීජවිනික්ඛෙපෙ ධූප සන්තපනෙ’(පි ච);
（语根）`tappa`用于“去于寂静”和“断除”义；`takka`用于“伤害”等义；`vapa`用于“播种”义；`dhūpa`用于“熏热”义。
48.
48.
චප සාන්ත්වෙ පු පවනෙ ඣප දාහෙ සුපො සයෙ,පුප්ඵ විකසනෙ (හොති) රම්බ’ලම්බවසංසනෙ;
（语根）`capa`用于“安慰”义；`pu`用于“净化”义；`jhapa`用于“燃烧”义；`supa`用于“睡眠”义；`puppha`用于“开花”义；`ramba`用于“垂下”和“赞美”义。
49.
49.
චුම්බ වදනසංයොගෙ කම්බ සංවරණෙ (මතො),අම්බ සද්දෙ (ච) අස්සාදෙ තායනෙ සබි මණ්ඩනෙ;
（语根）`cumba`用于“接吻”义；`kamba`用于“抑制”义；`amba`用于“发声”和“品尝”义；`tāy`用于“保护”义；`sabi`用于“装饰”义。
50.
50.
ගබ්බ දප්පෙ’බ්බ-සබ්බා’(පි) ගමනෙ පුබ්බ පූරණෙ,ගුම්බ’බ්බගුම්බනෙ චබ්බ අදනෙ උබ්බ ධාරණෙ;
（语根）`gabba`用于“骄傲”义；`ibba`和`sabba`用于“去”义；`pubba`用于“充满”义；`gumba`用于“丛生”义；`cabba`用于“咀嚼”义；`ubba`用于“支撑”义。
51.
51.
ලභ ලාභෙ ජම්භ ගත්තවිනාමෙ සුභ සොභනෙ,භී භයෙ රභ රාභස්සෙ (චා)’රම්භෙ ඛුභ සඤ්චලෙ;
（语根）`labha`用于“获得”义；`jambha`用于“伸展肢体”义；`subha`用于“美丽”义；`bhī`用于“恐惧”义；`rabha`用于“鲁莽行事”和“开始”义；`khubha`用于“骚动”义。
52.
52.
ථම්භ-ඛම්භ පතිබන්ධෙ ගබ්භ පාගබ්භියෙ වධෙ,සුම්භ සංසුම්භනෙ සම්භ විස්සාසෙ යභ මෙථුනෙ;
（语根）`thambha`和`khambha`用于“阻碍”义；`gabbha`用于“胆大”和“杀害”义；`sumbha`用于“杀害”义；`sambha`用于“信任”义；`yabh`用于“行淫”义。
53.
53.
දුභ ජීගිංසනෙ දබ්භ ගන්ථනෙ උද්රභා’දනෙ,කමූ (තු) පදවික්ඛෙපෙ ඛමූ (තු) සහණෙ (සියා;
)
（语根）`dubha`用于“欺骗”义；`dabbha`用于“编串”义；`udrabha`用于“吞食”义；`kamū`用于“行走”义；`khamū`用于“忍耐”义。
54.
54.
භමු අනවට්ඨානෙ (ච) වමු උග්ගිරණාදිසු,කිලමු-ක්ලමූ ගෙලඤ්ඤෙ රමු කීළා’ය (මීරිතො;
)
（语根）`bhamu`用于“旋转”义；`vamu`用于“呕吐”等义；`kilamu`和`klamū`用于“疲劳”义；`ramu`用于“嬉戏”义。
55.
55.
දමො දමෙ නම නමෙ (අථො) සම පරිස්සමෙ,යමු උපරමෙ නාසෙ අම යාතෙ මු බන්ධනෙ;
（语根）`dam`用于“调伏”义；`nam`用于“顶礼”义；`sam`用于“辛劳”义；`yam`用于“止息”和“毁灭”义；`am`用于“去”义；`mu`用于“捆绑”义。
56.
56.
ධමො පුමො (ච) ධමනෙ තම සඞ්කාවිභූසනෙ,ධුම-ථීම (ච) සඞ්ඝාතෙ තම සාන්ත්ව’වසාදියෙ;
词根 dham 与 pum 用于“吹”；tam 用于“渴望”与“装饰”；dhum 与 thīm 用于“集聚”；tam 用于“安慰”与“沉落”。
57.
57.
අයො වයො පය-මයො නයො රයගතිම්හි (ච)දය දානගතීරක්ඛා හිංසාදිසු යු මිස්සනෙ;
词根 ay、vay、pay、may、nay、ray 用于“去”；day 用于“给予”、“去”、“保护”、“伤害”等义；yu 用于“混合”。
චාය සම්පූජනෙ තාය සන්තානෙ පාය වුද්ධියං,(අථො) උසූය දොසා’විකරණෙ සාය සායනෙ;
词根 cāy 用于“尊敬”；tāy 用于“延续”；pāy 用于“增长”；usūy 用于“嫉妒”；sāy 用于“品尝”。
58.
58.
තර තරණස්මිං ථර සන්ථරණෙ භර භරණස්මිං ඵර සම්ඵරණෙ,සර ගති චින්තා හිංසා සද්දෙ ඵුර චලනාදො හර හරණස්මිං;
词根 tar 用于“渡过”；thar 用于“铺展”；bhar 用于“支持”；phar 用于“遍满”；sar 用于“去”、“思考”、“伤害”与“发声”；phur 用于“颤动”等义；har 用于“拿走”。
59.
59.
රි සන්තතිස්මිං රි ගතෙ රු සද්දෙ ඛුරච්ඡිදස්මිං ධර ධාරණම්හි,ජර ජීරණත්ථෙ මරපාණචාගෙ ඛර සෙකනාසෙ ඝර සෙවනම්හි;
词根 ri 用于“延续”与“去”；ru 用于“发声”；khur 用于“切割”；dhar 用于“持有”；jar 用于“衰老”；mar 用于“舍命”；khar 用于“喷洒”与“毁灭”；ghar 用于“受用”。
60.
60.
ගරො නිගරෙණ සෙකෙ දර ඩාහෙ විදාරණෙ,චර ගතිභක්ඛණෙසු වර සංවරණාදිසු;
词根 gar 用于“吞咽”与“喷洒”；dar 用于“燃烧”与“撕裂”；car 用于“行走”与“吃”；var 用于“抑制”等义。
61.
61.
චරච්ඡෙදෙ අරනාසෙ ගතෙ (ච) පූර පූරණෙ,කුර ක්කොසෙ නර නයෙ ජාගර සුපිනක්ඛයෙ;
词根 car 用于“切割”；ar 用于“毁灭”与“去”；pūr 用于“充满”；kur 用于“呼喊”；nar 用于“引导”；jāgar 用于“醒来”。
62.
62.
පීලු-පලූ-සල-හුලා ගත්ය’ත්ථා චල කම්පනෙ,ඛල සඤ්චලනෙ ඵුල්ල විකාසෙ ජල දිත්තියං;
词根 pīl、pal、sal、hul 用于“去”；cal 用于“颤动”；khal 用于“摇动”；phull 用于“开花”；jal 用于“发光”。
63.
63.
ඵල නිප්ඵත්තියං (හොති) දල දිත්තිවිදාරණෙ,දල දුග්ගතියං නීල වණ්ණෙ මීල නිමීලනෙ;
词根 phal 用于“结果”；dal 用于“发光”与“破裂”，亦用于“不幸”；nīl 用于“染色”；mīl 用于“闭眼”。
64.
64.
සිල සමාධිම්හි කීල බන්ධෙ ගල-ගිලා’දනෙ,කූල ආවරණෙ සූල රුජායං බලපාණනෙ;
词根 sil 用于“禅定”；kīl 用于“捆绑”；gal 与 gil 用于“吞食”；kūl 用于“覆盖”；sūl 用于“疼痛”；bal 用于“呼吸”。
65.
65.
තල-මූල පතිට්ඨායං වල-වල්ල නිවාරණෙ,පල්ල නින්නෙ (ච) ගමනෙ මල-මල්ල’වධාරණෙ;
词根 tal 与 mūl 用于“建立”；val 与 vall 用于“遮蔽”；pall 用于“低洼”与“去”；mal 与 mall 用于“持有”。
66.
66.
(වත්තතෙ) ඛිල කාඨින්නෙ කලිලෙ අල-කල ද්වයං,වෙල්ල සඤ්චලනෙ කල්ල සජ්ජනෙ අලිබන්ධනෙ;
词根 khil 用于“坚硬”；al 与 kal 用于“污浊”；vell 用于“摇动”；kall 用于“准备好”；ali 用于“捆绑”。
67.
67.
චුල්ල හාවකිරයෙ ථූලා’කස්සනෙ චූල මද්දනෙ,(වත්තතෙ) ඛල සොචෙය්යො පල රක්ඛගතෙසු(පි;
)
词根 cull 用于“示意”；thūl 用于“增粗”；cūl 用于“压碎”；khal 用于“清净”；pal 用于“保护”与“去”。
68.
68.
කෙල-ඛෙල-චෙල-පෙල-වෙල-සඤ්චලනාදිසු,අව රක්ඛණෙ ජීව පාණධාරණෙ (තු) ප්ලවො ගතෙ;
词根 kel、khel、cel、pel、vel 用于“摇动”等义；av 用于“保护”；jīv 用于“维持生命”；plav 用于“去”。
69.
69.
කණ්ඩුවනම්හි කණ්ඩුවො සරණෙ ඡෙදනෙ දවෙ,දවො (තු) දවනෙ දෙවු දෙවනෙ සෙවු සෙවනෙ;
词根 kaṇḍuv 用于“搔痒”；sar 用于“保护”、“切割”与“给予”；dav 用于“嬉戏”；dev 用于“悲叹”；sev 用于“服务”。
70.
70.
ධාව ගමනවුද්ධිම්හි (පඨිතො) ධොවු ධොවනෙ;
වෙ-වී ද්වෙ තන්තුසන්තානෙ වෙ-වු සංවරණෙ (සියා)හ්වෙ අව්හානෙ කෙව සෙකෙ ධුව යාත්රා ථිරෙසු (ච;
);
词根 dhāv 用于“去”与“增长”；dhov 用于“洗涤”；ve 与 vī 用于“编织”；ve 与 vu 用于“覆盖”；hve 用于“呼唤”；kev 用于“喷洒”；dhuv 用于“行进”与“稳固”。
71.
71.
අස ගස අදනෙ ඝස අදනස්මිං-ඉස පරියෙසෙ ඉසුඉච්ඡායං,සසු පාණනගතිහිංසා’ද්ය’ත්ථෙ-මස ආමසනෙ මුස සම්මොසෙ;
词根 as 与 gas 用于“吃”；ghas 用于“吃”；is 用于“寻找”；is 用于“希望”；sas 用于“活命”、“去”、“伤害”等义；mas 用于“触摸”；mus 用于“偷盗”。
72.
72.
කුස අක්කොසෙ දුස අප්පීතෙ-තුස සන්තොසෙ පුස පොසම්හි,රුස ආලෙපෙ රුස හිංසායං-මසු මච්ඡෙරෙ උසු දාහෙ (’පි;
)
词根 kus 用于“辱骂”；dus 用于“不悦”；tus 用于“喜悦”；pus 用于“滋养”；rus 用于“涂抹”与“伤害”；mas 用于“吝啬”；us 用于“燃烧”。
73.
73.
හස හසනස්මිං ඝුස සද්දස්මිං-තස උබ්බෙගෙ ත්රස උබ්බෙගෙ,ලස කන්ත්ය’ත්ථෙ රස අස්සාදෙ-(පුන)භස භස්මිකරණෙ(චා’පි;
)
词根 has 用于“笑”；ghus 用于“发声”；tas 与 tras 用于“惊慌”；las 用于“喜爱”；ras 用于“品尝”；bhas 用于“化为灰烬”。
74.
74.
ගවෙස මග්ගණෙ පංස නාසනෙ දිස පෙක්ඛණෙ,සාසා’නුසිට්ඨියං හංස පිතියං පාස බන්ධනෙ;
词根 gaves 用于“寻找”；paṃs 用于“毁灭”；dis 用于“看见”；sās 用于“教诫”；haṃs 用于“欣喜”；pās 用于“捆绑”。
75.
75.
සංස පසංසනෙ ඉස්ස ඉස්සායං කස්ස කස්සනෙ,ධංස පධංසනෙ සිංස ඉච්ඡායං ඝංස ඝංසනෙ;
词根 saṃs 用于“赞扬”；issa 用于“嫉妒”；kassa 用于“耕作”；dhaṃs 用于“毁灭”；siṃs 用于“希望”；ghaṃs 用于“摩擦”。
76.
76.
සංස-දංසා (තු) ඩසනෙ භාස වාචාය දිත්තියං,(සියා) භුස අලඞ්කාරෙ (අථො) ආසූ’පවෙසනෙ;
词根 saṃs 与 daṃs 用于“啃咬”；bhās 用于“言说”与“发光”；bhus 用于“装饰”与“快坐”。
77.
77.
වස කන්තිනිවාසෙසු වස්සසෙචනසද්දනෙ,කිස සාණෙ කස ගතෙ කස හිංසාවිලෙඛනෙ;
词根 vas 用于“喜爱”与“居住”；vass 用于“下雨”与“发声”；kis 用于“削瘦”；kas 用于“行走”，也用于“伤害”与“刻划”。
78.
78.
දිසා’තිසජ්ජනා’දීසු කාස දිත්තිම්හි සජ්ජනෙ,(දුවෙ ධාතු) ඛස-ඣස හිංසායං මිස මිලනෙ;
词根 dis 用于“赠与”等义；kās 用于“发光”与“准备”；两个词根 khas 与 jhas 用于“伤害”；mis 用于“混合”。
79.
79.
සු හිංසාකුලසන්ධානයාත්රා’දීසු සු පස්සවෙ,සු සද්දෙ සු පසවනෙ සි සයෙ (ච) සි සෙවනෙ;
词根 su 用于“伤害”、“聚合”、“结合”、“行进”等义，也用于“流出”、“发声”、“生产”；词根 si 用于“躺卧”，也用于“服务”。
80.
80.
මහ පූජායා’රහපූජායං-ගුහ සංවරණෙ ලිහ අස්සාදෙ,රහ චාගස්මිං මුහ මුච්ඡායං-මහ සත්තායං බහු සංඛ්යානෙ;
词根 mah 用于“崇拜”与“尊敬阿罗汉”；guh 用于“隐藏”；lih 用于“舔、尝味”；rah 用于“舍弃”；muh 用于“昏迷”；mah 也用于“存在”；bah 用于“计数”。
81.
81.
සහ ඛමෙ දහ භස්මිකරණෙ (ච) පතිට්ඨායං,රුහ සඤ්ජනනෙ ඌහ විතක්කෙ වහ පාපණෙ;
词根 sah 用于“忍耐”；dah 用于“焚烧”与“安立”；ruh 用于“生长”；ūh 用于“思择”；vah 用于“运载”。
82.
82.
දුහ’ප්පපූරණෙ නාසෙ දිහො උපචයෙ (මතො),නින්දායං ගරහො ඊහ ඝට්ටනෙ මිහ සෙවනෙ;
词根 duh 用于“挤乳”与“毁灭”；dih 被认为用于“增长”；garah 用于“谴责”；īh 用于“努力”；mih 用于“服务”。
83.
83.
ගාහ විලොළනෙ බ්රූහ-බහ-බ්රහ (ච) වුද්ධියං,ව්හෙ සද්දම්හි හසනෙ හා චාගෙ ලුළ මන්ථනෙකීළවිහාරම්හි ලළ විලාසෙ’(මෙසවුද්ධිකා;
)
词根 gāh 用于“搅动”；brūh、bah 与 brah 用于“增长”；vhe 用于“呼唤”，has 用于“发笑”；hā 用于“舍弃”；luḷ 用于“搅拌”；kīḷ 用于“嬉戏”；laḷ 用于“娇媚”。（这些是无增长的）。
තුදාදයො අවුද්ධිකා
Tud 等为无增长者
84.
84.
තුද බ්යථායං (තු) නුද ක්ඛෙපණෙ ලිඛ ලෙඛණෙ,කුච සඞ්කොචනෙ රිච ක්ඛරණෙ ඛච බන්ධනෙ;
词根tuda，义为“伤害”；nuda，义为“抛掷”；likha，义为“书写”；kuca，义为“收缩”；rica，义为“流出”；khaca，义为“捆绑”。
85.
85.
උච සද්දෙ සමවායෙ විජී භයචලෙසු (ච),(වත්තතෙ) භුජ කොටිල්ලෙ වලඤ්ජො (තු) වලඤ්ජනෙ;
词根uca，义为“发声”与“集合”；vijī，义为“恐惧”与“颤动”；bhuja，义为“弯曲”；valañja，义为“使用”。
86.
86.
භජ සෙවාපුථක්කාරෙ රුජ රොගෙ අටා’ටනෙ,කුටච්ඡෙදෙ (ච) කොටිල්ලෙ අගා සජ්ඣායනා’දිසු;
词根bhaja，义为“服务”与“分离”；ruja，义为“生病”；aṭa，义为“漫游”；kuṭa，义为“切割”与“弯曲”；agā，义为“诵读”等。
87.
87.
පුණො සුභ කිරයෙ වත්ත වත්තනෙ චත යාචනෙ,පුථ පාකෙ පූතිභාවෙ කුථසංක්ලෙසනෙ’(පි ච;
)
词根puṇa，义为“善行”；vatta，义为“进行”；cata，义为“乞求”；putha，义为“烹煮”与“腐烂”；kutha，也义为“恼害”。
88.
88.
(උභො ධාතු) පුථ-පථ විත්ථාරෙ විද ජානනෙ,හද උච්චාර උස්සග්ගෙ-චින්තායං මිද හිංසනෙ;
词根putha与patha二者，义为“扩展”；vida，义为“了知”；hada，义为“排泄”与“思考”；mida，义为“伤害”。
89.
89.
නන්ධ විනන්ධනෙ ථීන-පුන සඞ්ඝාතවාචිනො,කප අච්ඡාදනෙ වප්ප වාරණෙ ඛිප පෙරණෙ;
词根nandha，义为“辱骂”；thīna与puna，义为“集聚”；kapa，义为“覆盖”；vappa，义为“阻止”；khipa，义为“投掷”。
90.
90.
සුපො සයෙ ඡුපො ඵස්සෙ (වත්තතෙ) චප සාන්ත්වනෙ,නභ (ධාතු) විහිංසායං රුම්භ උප්පීළනාදිසු;
词根supa，义为“睡眠”；chupa，义为“触摸”；capa，义为“安慰”；nabha，义为“伤害”；rumbha，义为“压迫”等。
91.
91.
සුම්භ සංසුම්භනෙ ජම්භ ජම්භනෙ ජුභ නිච්ඡුභෙ,ඨුභ නිට්ඨුභනෙ චමු අදනෙ ඡමු හීළනෙ;
词根sumbha，义为“粉碎”；jambha，义为“呵欠”；jubha，义为“抛弃”；ṭhubha，义为“吐痰”；camu，义为“吃”；chamu，义为“轻蔑”。
92.
92.
ඣමු දාහෙ ඡමු අදනෙ ඉරීය වත්තනෙ’(පි ච),කිර (ධාතු) විකිරණෙ ගිරො නිගිරණා’දිසු;
词根jhamu，义为“燃烧”；chamu，义为“吃”；irīya，也义为“行动”；kira，义为“散播”；gira，义为“吞咽”等。
93.
93.
ඵුර සඤ්චලනාදීසු කුර සද්දා’දනෙසු (ච),ඛුරච්ඡෙදෙ විලිඛණෙ ඝුර භීමෙ ගිලා’දනෙ;
词根phura，义为“颤动”等；kura，义为“发声”与“拿取”；khura，义为“切割”与“刻划”；ghura，义为“恐怖”；gila，义为“吞食”。
94.
94.
තිල ස්නෙහෙ චිල වාසෙ හිල හාවෙ සිලු’ඤ්ඡනෙ,බිල භෙදෙ ථූල චයෙ කුසච්ඡෙදන පූරණෙ;
词根tila，义为“涂油”；cila，义为“穿着”；hila，义为“娇媚”；sila，义为“拾穗”；bila，义为“劈开”；thūla，义为“堆积”；kusa，义为“切割”与“充满”。
95.
95.
විසප්පවෙසෙ ඵරණෙ දිසා’තිසජ්ජනා’දිසුඵුල ඵස්සෙ මුස ථෙය්යෙ ථුස අප්පිකිරයාය (තු)ගුළ මොක්ඛෙ ගුළ පරිවත්තනම්හි (තුදාදයො;
)
词根visa，义为“进入”与“遍满”；disa，义为“赠与”等；phula，义为“接触”；musa，义为“偷盗”；thusa，义为“轻视”；guḷa，义为“释放”，也义为“转换”。（以上为tud词根组）。
හූ භුවාදයො ලුත්තවිකරණා
Hū、Bhū 等词根为变化词缀省略者。
96.
96.
හූ-භූ සත්තාය (මු’ච්චන්ති) ඉ අජ්ඣානෙ ගතිම්හි (ච,)ඛා-ඛ්යා (ද්වයං) පකථනෙ ජි ජයෙ ඤා’වබොධනෙ;
词根hū与bhū，义为“存在”；i，义为“学习”与“行走”；khā与khyā二者，义为“宣说”；ji，义为“战胜”；ñā，义为“了悟”。
97.
97.
සී-ළී වෙහාසගමනෙ ඨා ගතීවිනිවුත්තියං,නී පාපණෙ මුන ඤාණෙ හන හිංසාගතීසු (’පි)
词根sī与ḷī，义为“空中行走”；ṭhā，义为“停止运动”；nī，义为“引导”；muna，义为“了知”；hana，也义为“伤害”与“行走”。
98.
98.
පාරක්ඛණම්හි පා පානෙ බ්රූ වාචායං වියත්තියං,භා දිත්තියං මා පමාණෙ (අථො) යා පාපුණෙ (සියා;
)
词根pā，义为“守护”，又一词根pā，义为“饮用”；brū，义为“清晰地言说”；bhā，义为“发光”；mā，义为“测量”；yā，义为“到达”。
99.
99.
(දුවෙපි) රා-ලා ආදානෙ වා ගතීගන්ධනෙසු (පි,)අස (ධාතු) භුවි (ඛ්යාතො) සි සයෙ සා සමත්ථියෙ;
词根rā与lā二者，义为“拿取”；vā，也义为“行走”与“伤害”；词根asa，义为“存在”；si，义为“躺卧”；sā，义为“能够”。
ජුහොත්යා’දයො සද්විභාවලුත්තවිකරණා.
Juhoti等词根的特征是词根的重复以及变化词缀的省略。
100.
100.
හූ දානෙ’(පි ච) ආදානෙ හව්යදානෙ (ච වත්තතෙ,)හා චාගෙ කමු යාත්රායං දා දානෙ ධා (ච) ධාරණෙ;
（词根）hū也用于“布施”、“拿取”与“献祭”；hā用于“舍弃”；kamu用于“行进”；dā用于“布施”；dhā用于“持有”。
අවිකරණභූවාදයො සමත්තා.
无变化词缀的Bhū等词根（章节）结束。
රුධාදයො
Rudh等词根
101.
101.
රුධි ආවරණෙ මුච මොචනෙ රිච රෙචනෙ,සිච සෙකෙ යුජ යොගෙ භුජ පාලනභොජනෙ;
（词根）rudhi用于“障碍”；muca用于“释放”；rica用于“清空”；sica用于“浇灌”；yuja用于“结合”；bhuja用于“保护”与“食用”。
102.
102.
කතිච්ඡෙදෙ ඡිදි ද්වෙධාකරණෙ භිද විදාරණෙවිද ලාභෙ ලුපච්ඡෙදෙ විනාසෙ ලිපලිම්පනෙපිස සංචුණ්ණනෙ හිසි විහිංසායං (රුධාදයො;
)
（词根）kati用于“切割”；chidi用于“二分”；bhida用于“撕裂”；vida用于“获得”；lupa用于“切割”与“毁灭”；lipa用于“涂抹”；pisa用于“碾碎”；hisi用于“伤害”。（这些属于rudh等词根）。
දිවාදයො
Div等词根
103.
103.
දිවු කීලා විජිගිංසා වොහාරජ්ජුති ථොමිතෙ,සිවු තන්තූනසන්තානෙ ඛී ඛයෙ ඛා පකාසනෙ;
（词根）divu用于“游戏”、“求胜”、“交易”、“发光”与“赞美”；sivu用于“缝纫”；khī用于“毁坏”；khā用于“阐明”。
104.
104.
කා-ගා සද්දෙ (පි) ඝා ගන්ධො’පාදානෙ රුච රොචනෙ,කච දිත්යං මුච මොචෙ (අථො) විච විවෙචනෙ;
（词根）kā与gā也用于“发声”；ghā用于“嗅闻”；ruca用于“喜爱”；kaca用于“发光”；muca用于“释放”；vica用于“辨别”。
105.
105.
රඤ්ජ රාගෙ සඤ්ජ සඞ්ගෙ ඛලනෙ මජ්ජ සුද්ධියං,යුජො සමාධිම්හි ලුජො විනාසෙ ඣා විචින්තනෙ;
（词根）rañja用于“染色”；sañja用于“执着”与“跌倒”；majja用于“清净”；yuja用于“禅定”；lujo用于“毁灭”；jhā用于“思惟”。
106.
106.
තා පාලනෙ ඡිදි ද්වෙධාකාරෙ මිද සිනෙහනෙ,මදු’ම්මාදෙ ඛිද දීනභාවෙ භිද විදාරණෙ;
（词根）tā用于“保护”；chidi用于“二分”；mida用于“润泽”；mada用于“沉醉”；khida用于“悲惨”；bhida用于“撕裂”。
107.
107.
සිද පාකෙ පදගතෙ විද සත්තා විචින්තනෙ,දී ඛයෙ සුපනෙ දා (ච) දානෙ දාත්ව’වඛණ්ඩනෙ;
（词根）sida用于“烹煮”与“行走”；vida用于“存在”与“思惟”；dī用于“毁坏”与“睡眠”；dā也用于“布施”与“切割”。
108.
108.
බුධා’වගමනා’දීසු අත්ථෙසු යුධ යුජ්ඣනෙ,කුධ කොපෙ සුධ සොචෙ රාධ හිංසාය සිද්ධියං;
（词根）budha用于“觉悟”等义；yudha用于“战斗”；kudha用于“愤怒”；sudha用于“清净”；rādha用于“伤害”与“成就”。
109.
109.
ඉධ සංසිද්ධිවුද්ධීසු සිධ-සාධ (ච) සිද්ධියං,විධ වෙධෙ ගිධ ගෙධෙ රුධි ආවරණා’දිසු;
在此，（词根）sidha用于“圆满成就”与“增长”，sādha用于“成就”；vidha用于“刺穿”；gidha用于“贪婪”；rudhi用于“障碍”等义。
110.
110.
මන ඤාණෙ ජනු’ප්පාදෙ හන හිංසාගතීසු (පි,)සිනා සොචෙ කුප කොපෙ තප සන්තාප පීණනෙ;
（词根）mana用于“知晓”；janu用于“产生”；hana也用于“伤害”与“去”；sinā用于“悲伤”；kupa用于“愤怒”；tapa用于“折磨”与“压迫”。
111.
111.
ලුපච්ඡෙදෙ රුප නාසෙ පකාසෙ දිප දිත්තියං,දප හාසෙ ලභ ලාභෙ ලුභ ගෙධෙ ඛුභො චලෙ;
（词根）lupa用于“切断”；rupa用于“毁坏”与“照亮”；dipa用于“发光”；dapa用于“骄傲”；labha用于“获得”；lubha用于“贪婪”；khubha用于“骚动”。
112.
112.
සමූ’පසම ඛෙදෙසු හර-හිරී (ච) ලජ්ජනෙ,මිලා ගත්තවීනාමෙ (ච) ගිලා හාසක්ඛයෙ (පි ච;
)
（词根）samu用于“平息”与“疲惫”；hara与hirī用于“羞愧”；milā也用于“身体枯萎”；gilā也用于“健康衰退”。
113.
113.
ලී සිලෙසෙ ද්රවීකාරෙ වා ගතී බන්ධනෙසු (ච,)ලිසි ලෙසෙ තුස තොසෙ සිලිසා’ලිඞ්ගනාදිසු;
（词根）lī用于“黏附”与“融化”；vā也用于“去”与“束缚”；lisi用于“微小”；tusa用于“喜悦”；silisā用于“拥抱”等义。
114.
114.
කිලිස කලිසො’පතාපෙ (අථො) තස පිපාසනෙ,රුස රොසෙ දිස-දුස අප්පීතිම්හි (දුවෙ සියුං;
)
（词根）kilisa与kalisa用于“苦恼”；tasa用于“渴望”；rusa用于“愤怒”；disa与dusa二者用于“不悦”。
115.
115.
යසුප්පයතනෙ අසු ඛෙපනෙ (පි ච වත්තතෙ,)සුස සොසෙ භස අධොපාතෙ නස අදස්සනෙ;
（词根）yasu用于“努力”；asu也用于“投掷”；susa用于“干涸”；bhasa用于“坠落”；nasa用于“消失”。
116. සා’ස්සාදෙ සා’වසානෙ (ච) සා තනූකරණෙ (පි ච) හා චාගෙ මුහ වෙචිත්තෙ නහ සජ්ජනබන්ධනෙ නහ සොචෙ පිහිච්ඡායං සිනිහ-සනිහ පීතියං.
116. （词根）sā用于“品味”、“终结”与“削弱”；hā用于“舍弃”；muha用于“迷乱”；naha用于“装备”、“束缚”与“悲伤”；piha用于“欲求”；siniha与saniha用于“喜爱”。
ස්වාදයො
su等
117. සු සවණෙ සක සත්තිම්හි ඛී ඛයම්හි ගි සද්දනෙ,
117. `su`用于听闻；`saka`用于能力；`khī`用于毁坏；`gi`用于发声。
අප-සම්භූ (ච) පාපුණනෙ හි ගතිම්හි වූ සංවරෙ;
`apa`和`sambhū`用于获得；`hi`用于去；`vū`用于防护。
කියාදයො
ki等
118.
118.
කී විනිමයෙ චි චයෙ ජි ජයෙ ඤා’වබොධනෙ,ථව’භිත්ථවෙ කම්පනෙ ධු (අථො) පු පවනෙ (සියා;
)
`kī`用于交换；`ci`用于积聚；`ji`用于战胜；`ñā`用于了知；`thava`用于赞颂；`dhu`用于震动；`pu`用于净化。
119.
119.
පී තප්පණෙ මා පමාණෙ ඛිපක්ඛෙපෙ මි හිංසනෙ,මි පමාණෙ මු බන්ධෙ (ච) ලු පච්ඡෙදෙ සි බන්ධනෙඅස භක්ඛණෙ (අථො) ගහ උපාදානෙ (කියාදයො;
)
`pī`用于满足；`mā`用于测量；`khipa`用于投掷；`mi`用于伤害；`mi`亦用于测量；`mu`用于束缚；`lu`用于切断；`si`用于束缚；`asa`用于吃；`gaha`用于执取。（此为ki等）。
තනාදයො
tanu等
120.
120.
තනු විත්ථාරෙ සක සත්තිස්මිං-දු පරිතාපෙ සනු දානස්මිං,වන යාචායං මනු බොධස්මිං-හි ගතෙ අප පාපුණනස්මිං (හි,)කර කරණස්මිං(භවති)සි බන්ධෙ-සු අභිස්සවනෙ(තනු ආදීනි;
)
`tanu`用于扩展；`saka`用于能力；`du`用于折磨；`sanu`用于布施；`vana`用于乞求；`manu`用于觉知；`hi`用于去；`apa`用于获得；`kara`用于做；`si`用于束缚；`su`用于流出。（此为tanu等）。
නිච්චං ණෙණයන්තා චුරාදයො.
cura等（词根）恒取`ṇe`或`ṇaya`（为后缀）。
121.
121.
චුර ථෙය්යෙ ලොක (ධාතු) දස්සනෙ අකි ලක්ඛණෙ,සියා ථක පතිඝාතෙ (පුන) තක්ක විතක්කණෙ;
`cura`用于偷盗；`loka`用于看；`aki`用于标记；`thaka`用于阻碍；`takka`用于思考。
122.
122.
ලක්ඛ දස්සනඅඞ්කෙසු (වත්තතෙ) මක්ඛ මක්ඛණෙ,භක්ඛා’දනෙ මොක්ඛ මොචෙ සුඛ-දුක්ඛ (ච) තකිරයෙ;
`lakkha`用于看和标记；`makkha`用于涂抹；`bhakkha`用于吃；`mokkha`用于解脱；`sukha`和`dukkha`用于使其快乐或痛苦。
123.
123.
ලිඞ්ග චිත්තකිරයා’දීසු මග-මග්ග ගවෙසනෙ,(පුනා’පි) පච විත්ථාරෙ ක්ලෙසෙ වඤ්ච පලම්භනෙ.
`liṅga`用于绘画等义；`maga`和`magga`用于寻找；`paca`用于详述；`klesa`用于烦扰；`vañca`用于欺骗。
124.
124.
වච්ච අජ්ඣායනෙ අච්ච පූජායං වච භාසනෙ,රච පතියතනෙ සුච පෙසුඤ්ඤෙ රුච රොචනෙ;
`vacca`用于读诵；`acca`用于崇敬；`vaca`用于说；`raca`用于准备；`suca`用于诽谤；`ruca`用于喜爱。
125.
125.
මුචප්පමොචනෙ ලොච දස්සනෙ කච දිත්තියං,සජ්ජා’ජ්ජ අජ්ජනෙ තජ්ජ තජ්ජනෙ වජ්ජ වජ්ජනෙ;
`muca`用于释放；`loca`用于看；`kaca`用于发光；`sajjā`和`ajja`用于获得；`tajja`用于恐吓；`vajja`用于避开。
126.
126.
යුජ සංයමනෙ පූජ පූජායං තිජ තෙජනෙ,පජ මග්ග සංවරණෙ ගතෙ භජ විභාජනෙ;
`yuja`用于约束；`pūja`用于崇敬；`tija`用于磨快；`paja`用于道路、防护和去；`bhaja`用于分割。
127.
127.
(අථො) භාජ පුථක්කාරෙ සභාජ පීතිදස්සනෙ,(අථො තු) ඝට සඞ්ඝාතෙ ඝට්ට සඤ්චලනා’දිසු;
又，`bhāja`用于分离；`sabhāja`用于表示欢迎；又，`ghaṭa`用于集合；`ghaṭṭa`用于摇动等义。
128.
128.
කුට-කොට්ටච්ඡෙදනෙ (ද්වෙ) කුට ආකොටනා’දිසු,නට නච්චෙ චට-පුට භෙදෙ වණ්ට විභාජනෙ;
`kuṭa`和`koṭṭa`二者用于切断；`kuṭa`也用于敲击等义；`naṭa`用于跳舞；`caṭa`和`puṭa`用于破坏；`vaṇṭa`用于分割。
129.
129.
තුවට්ට එකසයනෙ ඝටො විසරණෙ (සියා),ගුණ්ඨ ඔගුණ්ඨනෙ හෙඨ බාධායං වෙඨ වෙඨනෙගුඩි වෙඨෙ කඩි-ඛඩි භෙදනෙ මඩි භූසනෙ;
`tuvaṭṭa`用于独卧；`ghaṭa`用于散布；`guṇṭha`用于覆盖；`heṭha`用于恼害；`veṭha`用于缠绕；`guḍi`用于包裹；`kaḍi`和`khaḍi`用于破坏；`maḍi`用于装饰。
130.
130.
පණ්ඩ-භණ්ඩ පරිභාසෙ දඩි ආණාය (මීරිතො),තඩි සංතාළනෙ පිණ්ඩ සඞ්ඝාතෙ ඡඩ්ඩ ඡඩ්ඩනෙ;
`paṇḍa`和`bhaṇḍa`用于责骂；`daḍi`用于命令；`taḍi`用于殴打；`piṇḍa`用于聚集；`chaḍḍa`用于抛弃。
131.
131.
වණ්ණ සංවණ්ණනෙ චුණ්ණ චුණ්ණනෙ ආණ පෙසනෙ,ගණ සංකලනෙ කණ්ණ සවණෙ චින්ත චින්තනෙ;
`vaṇṇa`用于赞美；`cuṇṇa`用于粉碎；`āṇa`用于命令；`gaṇa`用于计算；`kaṇṇa`用于听；`cinta`用于思考。
132.
132.
සන්ත සඞ්කොචනෙ මන්ත ගුත්ත භාසන ජානනෙ,චිත සංචෙතනා’දිසු කිත්ත සංසද්දනෙ (භවෙ;
)
`santa`用于收缩；`manta`用于密谈和知晓；`cita`用于思量等义；`kitta`用于称颂。
133.
133.
යත නීය්යාතනෙ ගන්ථ සන්දබ්භෙ අත්ථ යාචනෙ,කථ වාක්යප්පබන්ධෙ (ච) විද ඤාණෙ නුදෙ චුද;
`yata`用于交付；`gantha`用于编撰；`attha`用于乞求；`katha`用于叙述；`vida`用于知晓；以及`nuda`和`cuda`。
134.
134.
ඡදා’පවාරණෙ ඡද්ද වමනෙ ඡන්ද ඉච්ඡයං,වදී’භිවාද ථොමෙසු භදිකල්යාණකම්මනි;
`chadā`用于覆盖；`chadda`用于呕吐；`chanda`用于意欲；`vadī`用于致敬和赞美；`bhadi`用于善行。
135.
135.
හිළාද (තු) සුඛෙ ගන්ධ සූචනෙ විධ කම්පනෙ,රන්ධ පාකෙ (අථො) මාන පූජායං නු ත්ථුතිම්හි (තු;
)
而`hiḷāda`用于快乐；`gandha`用于告知；`vidha`用于颤动；`randha`用于烹煮；又，`māna`用于崇敬；`nu`则用于赞颂。
136.
136.
ථන දෙවසද්දෙ ඌන පරිහානෙ ථෙන චොරියෙ,ධන සද්දෙ ඤප තොස නිසාන මාරණා’දිසු;
`thana`用于雷鸣；`ūna`用于减少；`thena`用于偷盗；`dhana`用于发声；`ñapa`用于使喜悦；`nisāna`用于杀害等义。
137.
137.
ලප වාක්යෙ ඣප දාහෙ රුප රොපණආදිසු,පී තප්පනෙ (සියා) කප්ප විතක්කෙ ලභි වඤ්චනෙ;
`lapa`用于言说；`jhapa`用于燃烧；`rupa`用于种植等义；`pī`用于满足；`kappa`用于思考；`labhi`用于欺骗。
138.
138.
(අථො) වහි ගරහායං සමු සාන්ත්වන දස්සනෙ,කමු ඉච්ඡාය කන්තිම්හි (සියා) ථොම සිලාඝනෙ;
又，`vahi`用于谴责；`samu`用于安慰和看；`kamu`用于欲求和喜爱；`thoma`用于赞扬。
139.
139.
තිමු තෙමන සඞ්කාසු අම රොගගතා’දිසු,සංගාම යුද්ධෙ (වත්තෙය්ය) ඊර වාචා පකම්පනෙ;
`timu`用于湿润和怀疑；`ama`用于疾病、去等义；`saṃgāma`用于战斗；`īra`用于言说和摇动。
140.
140.
වර ආවරණි’ච්ඡාසු යාචායං ධර ධාරණෙ,තීර කම්ම සමත්තිම්හි පාර සාමත්ථියා’දිසු;
`vara`用于遮止和欲求；`yāca`用于乞求；`dhara`用于忆持；`tīra`用于完成作业；`pāra`用于能力等义。
141.
141.
තුලු’ම්මානෙ ඛල සොවෙ සඤ්චයෙ පාලරක්ඛණෙ,කල සඞ්කලනා’දීසු (භවෙ) මීල නිමීලනෙ;
`tulu`用于衡量；`khala`用于清扫和积聚；`pāla`用于守护；`kala`用于计算等义；`mīla`用于闭眼。
142.
142.
සීලූ’පධාරණෙ මූල රොහණෙ ලල ඉච්ඡනෙ,දුල උක්ඛෙපණෙ පූල මහත්තන සමුස්සයෙ;
`sīlu`用于“省察”；`mūla`用于“生根”；`lala`用于“欲求”；`dula`用于“举起”；`pūla`用于“增大”和“堆积”。
143.
143.
ඝුස සද්දෙ පිස පෙසෙ භුසා’ලඞ්කරණෙ (සියා,)රුස පාරුසියෙ ඛුංස අක්කොසෙ පුස පොසනෙ;
`ghusa`用于“发声”；`pisa`用于“碾磨”；`bhusa`用于“装饰”；`rusa`用于“粗暴”；`khuṃsa`用于“辱骂”；`pusa`用于“滋养”。
144.
144.
දිස උච්චාරණා’දීසු වස අච්ඡාදනෙ (සියා,)රස’ස්සාදෙ රවෙ ස්නෙහෙ (අථො) සිස විසෙසනෙ;
`disa`用于“宣说”等义；`vasa`用于“覆盖”；`rasa`用于“品味”、“声响”、“爱恋”；`sisa`用于“区别”。
145.
145.
සි බන්ධෙ මිස්ස සම්මිස්සෙ කුහ විම්භාපනෙ සියා,රහ චාගෙ ගතෙ (චා’පි) මහ පූජාය (මීරිතො;
)
`si`用于“捆绑”；`missa`用于“混合”；`kuha`用于“欺骗”；`raha`用于“舍弃”与“行去”；`maha`用于“崇拜”。
146.
146.
පිහි’ච්ඡායං සියා වීළ ලජ්ජායං එළ ඵාළනෙහීළ ගාරහියෙ පීළ බාධායං තළ තාළනෙලළ (ධාතූ)’පසෙවා’යං (වත්තතී’මෙචුරාදයො;
)
`pihi`用于“欲求”；`vīḷa`用于“羞耻”；`eḷa`用于“剖裂”；`hīḷa`用于“谴责”；`pīḷa`用于“压迫”；`taḷa`用于“敲打”；`laḷa`用于“沉溺”。这些属于curādi语基群。
සමත්තා සත්තගණා.
七组语基完毕。
147.
147.
භුවාදී ච රුධාදී ච-දිවාදි ස්වා’දයො ගණා,කියාදී ච තනාදී ච-චුරාදීතී’ධ සත්තධා;
此处有七（语基）群：bhuvādi群、rudhādi群、divādi群、svādi群、kiyādi群、tanādi群与curādi群。
148.
148.
කිරයාවාචිත්තමක්ඛාතු-මෙ’කෙකත්ථො බහූ’දිතො,පයොගතො’නුගන්තබ්බා-අනෙකත්ථා හි ධාතවො;
为解说动词，虽已述多义，然语基多含，当随用法知。
149.
149.
හිතාය මන්දබුද්ධීනං-ව්යත්තං වණ්ණක්කමා ලහුං,රචිතා ධාතුමඤ්ජුසා-සීලවංසෙන ධීමතා;
为利钝根者，智者尸罗婆娑（Sīlavaṃsa）依字母次第，清晰简明地造此《语基宝匣》。
150.
150.
සද්ධම්මපඞ්කෙරුහරාජහංසො,ආසිට්ඨධම්මට්ඨිති සීලවංසො;
යක්ඛද්දිලෙනාඛ්ය නිවාසවාසී,යතිස්සරො සොයමිදං අකාසි;
正法莲池天鹅王，善住正法戒德香；夜叉窟名住处安，此尊胜士如是撰。
කච්චායන ධාතුමඤ්ජූසා සමත්තා.
迦旃延语基宝匣竟。
සාචරියානුසිට්ඨා පරිසිට්ඨපරිභාසා
附篇：师传术语解说
1.
1.
එකා නෙකස්ස රානන්තූ-’භයෙසං අන්තිමා සරා,අඞ්ගානුබන්ධා ධාතූනං-වුච්චන්තෙ’පි යථාක්කමං;
语基末尾的单个或多个元音，被称为语基与附标，兹依次解说。
2.
2.
ධාතුනො ව්යාඤ්ජනා පුබ්බෙ-නිග්ගහීතං සම’න්තිමා,ඉවණ්ණෙනා’රුධාදීන-මනුබන්ධෙන චිණ්හිතං;
Rudhādi语基群的标记是：在其语基末尾辅音前加上一个鼻音（niggahīta），并以元音i为附标。
3.
3.
සෙසා’නුබන්ධා සබ්බෙසං-හොන්තී’ධු’ච්චාරණප්ඵලා,උච්චාවචප්ඵලා භාස-න්තරම්පත්වා භ වන්ති’පි;
其余所有附标，在此仅为发音之便。但在其他语言中，它们则有各种不同的作用。
4.
4.
නාමධාතුක භාවො’පි-කිරයාය අධිකාරතො,විරුද්ධන්තරාභාවා-ක්වචිදෙව පයුජ්ජතෙ;
名（词）根之性，亦由动词作用而来；在无冲突的情况下，有时亦被使用。
5.
5.
ද්වන්දයුත්තිවසා ක්වාපි-ආදෙසො යොවිභත්තියා,ගුණාදිභාව සද්දො’පි-තකිරයත්ථෙ විධීයතෙ;
有时因成对连结，格的替代形式，以及表达性质等状态的词语，也被规定用于表达该动词的意义。