Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

මජ්ඣිමනිකායෙ

Trung Bộ Kinh

මජ්ඣිමපණ්ණාසපාළි

Trung Ngũ Thập

1. ගහපතිවග්ගො

1. Phẩm Gia Chủ

1. කන්දරකසුත්තං

1. Kinh Kandaraka

1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො පෙස්සො ච හත්ථාරොහපුත්තො කන්දරකො ච පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. කන්දරකො පන පරිබ්බාජකො භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කන්දරකො පරිබ්බාජකො තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම, යාවඤ්චිදං භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො! යෙපි තෙ, භො ගොතම, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙසුං – සෙය්‍යථාපි එතරහි භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො. යෙපි තෙ, භො ගොතම, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙස්සන්ති – සෙය්‍යථාපි එතරහි භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො’’ති.

1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỳ khưu đang trú tại Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā. Bấy giờ, Pessa con của người quản tượng và du sĩ Kandaraka đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, Pessa con của người quản tượng đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn du sĩ Kandaraka thì cùng với đức Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi, thăm viếng. Sau khi nói lên những lời chào hỏi, thăm viếng đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ Kandaraka nhìn quanh chúng Tỳ khưu đang im lặng rồi bạch với đức Thế Tôn rằng: "Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Chúng Tỳ khưu đã được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn đến mức độ như thế này! Thưa Tôn giả Gotama, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn. Thưa Tôn giả Gotama, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn."

2. ‘‘එවමෙතං[Pg.2], කන්දරක, එවමෙතං, කන්දරක. යෙපි තෙ, කන්දරක, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙසුං – සෙය්‍යථාපි එතරහි මයා සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො. යෙපි තෙ, කන්දරක, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙස්සන්ති – සෙය්‍යථාපි එතරහි මයා සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො.

2. "Này Kandaraka, đúng vậy! Này Kandaraka, đúng vậy! Này Kandaraka, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Ta khéo hướng dẫn. Này Kandaraka, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Ta khéo hướng dẫn.

‘‘සන්ති හි, කන්දරක, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා. සන්ති හි, කන්දරක, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සෙක්ඛා සන්තතසීලා සන්තතවුත්තිනො නිපකා නිපකවුත්තිනො; තෙ චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තා විහරන්ති. කතමෙසු චතූසු? ඉධ, කන්දරක, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්ස’’න්ති.

"Này Kandaraka, trong chúng Tỳ khưu này, có những vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm xong việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí. Này Kandaraka, trong chúng Tỳ khưu này, có những vị Tỳ khưu là bậc hữu học, có giới hạnh liên tục, có đời sống liên tục, có trí tuệ, có đời sống trí tuệ; các vị ấy sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm xứ. Bốn niệm xứ nào? Này Kandaraka, ở đây, vị Tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời."

3. එවං වුත්තෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුපඤ්ඤත්තා චිමෙ, භන්තෙ, භගවතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. මයම්පි හි, භන්තෙ, ගිහී ඔදාතවසනා කාලෙන කාලං ඉමෙසු චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තා විහරාම. ඉධ මයං, භන්තෙ, කායෙ කායානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; චිත්තෙ [Pg.3] චිත්තානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා එවං මනුස්සගහනෙ එවං මනුස්සකසටෙ එවං මනුස්සසාඨෙය්‍යෙ වත්තමානෙ සත්තානං හිතාහිතං ජානාති. ගහනඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං පසවො. අහඤ්හි, භන්තෙ, පහොමි හත්ථිදම්මං සාරෙතුං. යාවතකෙන අන්තරෙන චම්පං ගතාගතං කරිස්සති සබ්බානි තානි සාඨෙය්‍යානි කූටෙය්‍යානි වඞ්කෙය්‍යානි ජිම්හෙය්‍යානි පාතුකරිස්සති. අම්හාකං පන, භන්තෙ, දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා අඤ්ඤථාව කායෙන සමුදාචරන්ති අඤ්ඤථාව වාචාය අඤ්ඤථාව නෙසං චිත්තං හොති. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා එවං මනුස්සගහනෙ එවං මනුස්සකසටෙ එවං මනුස්සසාඨෙය්‍යෙ වත්තමානෙ සත්තානං හිතාහිතං ජානාති. ගහනඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං පසවො’’ති.

3. Khi được nói như vậy, Pessa con của người quản tượng bạch với đức Thế Tôn rằng: "Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bốn niệm xứ này đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng để chúng sanh được thanh tịnh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu, để chứng đắc chánh đạo, để giác ngộ Niết-bàn. Bạch đức Thế Tôn, chúng con là những người tại gia mặc y trắng, thỉnh thoảng chúng con cũng sẽ sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm xứ này. Bạch đức Thế Tôn, ở đây, chúng con sẽ sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bạch đức Thế Tôn, trong khi có sự phức tạp của con người, sự ô uế của con người, sự xảo trá của con người như vậy, đức Thế Tôn vẫn biết được điều lợi ích và không lợi ích cho chúng sanh. Bạch đức Thế Tôn, con người thật là phức tạp! Bạch đức Thế Tôn, loài vật thật là đơn giản! Bạch đức Thế Tôn, con có thể huấn luyện một con voi. Trong khoảng thời gian đi và về từ Campā, nó sẽ biểu lộ tất cả những sự xảo trá, lừa lọc, quanh co, gian dối của nó. Nhưng bạch đức Thế Tôn, những người đầy tớ, người đưa tin, hay người làm công của chúng con, họ hành động một đằng bằng thân, nói một nẻo bằng lời, và tâm của họ lại là một kiểu khác. Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bạch đức Thế Tôn, trong khi có sự phức tạp của con người, sự ô uế của con người, sự xảo trá của con người như vậy, đức Thế Tôn vẫn biết được điều lợi ích và không lợi ích cho chúng sanh. Bạch đức Thế Tôn, con người thật là phức tạp! Bạch đức Thế Tôn, loài vật thật là đơn giản!"

4. ‘‘එවමෙතං, පෙස්ස, එවමෙතං, පෙස්ස. ගහනඤ්හෙතං, පෙස්ස, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, පෙස්ස, යදිදං පසවො. චත්තාරොමෙ, පෙස්ස, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉමෙසං, පෙස්ස, චතුන්නං පුග්ගලානං කතමො තෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති?

4. “Này Pessa, đúng vậy, này Pessa, đúng vậy. Này Pessa, những gì là con người thì phức tạp; này Pessa, những gì là thú vật thì đơn giản. Này Pessa, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này Pessa, ở đây, có hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên. Này Pessa, trong bốn hạng người này, hạng người nào làm cho tâm của ông được hài lòng?”

‘‘ය්වායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, අයං මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො[Pg.4], අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භන්තෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති – අයමෙව මෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති.

“Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, hạng người này không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của con được hài lòng. Còn, bạch Thế Tôn, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên – chính hạng người này làm cho tâm của con được hài lòng.”

5. ‘‘කස්මා පන තෙ, පෙස්ස, ඉමෙ තයො පුග්ගලා චිත්තං නාරාධෙන්තී’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො පරං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භන්තෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති; සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං නෙව ආතාපෙති න පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙති. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, පෙස්ස, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

5. “Này Pessa, vì sao ba hạng người này không làm cho tâm của ông được hài lòng?” “Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vị ấy làm cho tự thân, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, vị ấy làm cho người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, vị ấy làm cho cả tự thân và người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Còn, bạch Thế Tôn, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên; vị ấy không làm cho cả tự thân và người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này Pessa, ông hãy xem xét thời điểm thích hợp.” Khi ấy, Pessa, con trai của người quản tượng, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về.

6. අථ [Pg.5] ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙ පෙස්සෙ හත්ථාරොහපුත්තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො. සචෙ, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො මුහුත්තං නිසීදෙය්‍ය යාවස්සාහං ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජිස්සාමි, මහතා අත්ථෙන සංයුත්තො අභවිස්ස. අපි ච, භික්ඛවෙ, එත්තාවතාපි පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො මහතා අත්ථෙන සංයුත්තො’’ති. ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො, එතස්ස, සුගත, කාලො, යං භගවා ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

6. Khi ấy, sau khi Pessa, con trai của người quản tượng, ra về không bao lâu, Thế Tôn đã gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Pessa, con trai của người quản tượng, là người có trí tuệ; này các Tỳ khưu, Pessa, con trai của người quản tượng, là người có đại trí tuệ. Này các Tỳ khưu, nếu Pessa, con trai của người quản tượng, ngồi lại một lát cho đến khi Ta phân tích chi tiết về bốn hạng người này, thì ông ấy đã được liên kết với lợi ích to lớn. Tuy nhiên, này các Tỳ khưu, chỉ với chừng ấy thôi, Pessa, con trai của người quản tượng, cũng đã được liên kết với lợi ích to lớn.” “Bạch Thế Tôn, đây là thời điểm thích hợp, bạch Thiện Thệ, đây là thời điểm thích hợp, để Thế Tôn phân tích chi tiết về bốn hạng người này. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.” “Vậy thì, này các Tỳ khưu, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ giảng.” “Bạch Thế Tôn, vâng ạ.” Các Tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

7. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො නඑහිභද්දන්තිකො නතිට්ඨභද්දන්තිකො ; නාභිහටං න උද්දිස්සකතං න නිමන්තනං සාදියති; සො න කුම්භිමුඛා පටිග්ගණ්හාති න කළොපිමුඛා පටිග්ගණ්හාති න එළකමන්තරං න දණ්ඩමන්තරං න මුසලමන්තරං න ද්වින්නං භුඤ්ජමානානං න ගබ්භිනියා න පායමානාය න පුරිසන්තරගතාය න සඞ්කිත්තීසු න යත්ථ සා උපට්ඨිතො හොති න යත්ථ මක්ඛිකා සණ්ඩසණ්ඩචාරිනී; න මච්ඡං න මංසං න සුරං න මෙරයං න ථුසොදකං පිවති. සො එකාගාරිකො වා හොති එකාලොපිකො, ද්වාගාරිකො වා හොති ද්වාලොපිකො…පෙ… සත්තාගාරිකො වා හොති සත්තාලොපිකො; එකිස්සාපි දත්තියා යාපෙති, ද්වීහිපි දත්තීහි යාපෙති…පෙ… සත්තහිපි දත්තීහි යාපෙති; එකාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති, ද්වීහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති…පෙ… සත්තාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති – ඉති එවරූපං අඩ්ඪමාසිකං පරියායභත්තභොජනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො සාකභක්ඛො වා හොති, සාමාකභක්ඛො වා හොති, නීවාරභක්ඛො වා හොති, දද්දුලභක්ඛො වා හොති, හටභක්ඛො වා හොති, කණභක්ඛො වා හොති, ආචාමභක්ඛො වා හොති, පිඤ්ඤාකභක්ඛො වා හොති, තිණභක්ඛො වා හොති, ගොමයභක්ඛො වා [Pg.6] හොති; වනමූලඵලාහාරො යාපෙති පවත්තඵලභොජී. සො සාණානිපි ධාරෙති, මසාණානිපි ධාරෙති, ඡවදුස්සානිපි ධාරෙති, පංසුකූලානිපි ධාරෙති, තිරීටානිපි ධාරෙති, අජිනම්පි ධාරෙති, අජිනක්ඛිපම්පි ධාරෙති, කුසචීරම්පි ධාරෙති, වාකචීරම්පි ධාරෙති, ඵලකචීරම්පි ධාරෙති, කෙසකම්බලම්පි ධාරෙති, වාළකම්බලම්පි ධාරෙති, උලූකපක්ඛම්පි ධාරෙති; කෙසමස්සුලොචකොපි හොති, කෙසමස්සුලොචනානුයොගමනුයුත්තො, උබ්භට්ඨකොපි හොති ආසනපටික්ඛිත්තො, උක්කුටිකොපි හොති උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තො, කණ්ටකාපස්සයිකොපි හොති කණ්ටකාපස්සයෙ සෙය්‍යං කප්පෙති ; සායතතියකම්පි උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති – ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

7. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không mặc y phục, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không nhận thức ăn được mời ‘xin mời ngài đến’, không nhận thức ăn được mời ‘xin mời ngài dừng lại’; không nhận thức ăn được mang đến, không nhận thức ăn được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận thức ăn từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được cúng dường ngang qua ngưỡng cửa, ngang qua cây gậy, ngang qua cái chày; không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ phụ nữ có thai, không nhận từ phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ phụ nữ đang chung sống với đàn ông, không nhận ở nơi có sự quyên góp, không nhận ở nơi có chó đứng chờ, không nhận ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước cháo loãng. Vị ấy chỉ khất thực một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc khất thực hai nhà, ăn hai miếng… hoặc khất thực bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy sống chỉ với một bát nhỏ, hoặc sống với hai bát nhỏ… hoặc sống với bảy bát nhỏ. Vị ấy ăn mỗi ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần… hoặc ăn bảy ngày một lần – cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn uống theo phiên, đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn bã mè, ăn cỏ, ăn phân bò. Vị ấy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn các loại quả tự rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai thô, y bằng vải liệm người chết, y lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, mặc da thú, mặc y bằng mảnh da thú, y bằng cỏ kusa, y bằng sợi vỏ cây, y bằng vỏ bào, y dệt bằng tóc người, y dệt bằng lông đuôi ngựa, y dệt bằng lông cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm vào việc nhổ râu tóc. Vị ấy đứng thẳng, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy ngồi xổm, chuyên tâm vào việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên giường gai, thực hành việc nằm trên giường gai. Vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc tắm ba lần mỗi ngày. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành nhiều cách hành hạ, khổ hạnh cho thân thể. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh.”

8. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො සාකුණිකො මාගවිකො ලුද්දො මච්ඡඝාතකො චොරො චොරඝාතකො ගොඝාතකො බන්ධනාගාරිකො යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

8. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người là người giết cừu, người giết heo, người bẫy chim, thợ săn, người tàn bạo, người đánh cá, kẻ trộm, đao phủ, người giết bò, cai ngục, hoặc bất kỳ ai khác làm các nghề tàn ác. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác.”

9. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බ්‍රාහ්මණො වා මහාසාලො. සො පුරත්ථිමෙන නගරස්ස නවං සන්ථාගාරං කාරාපෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා ඛරාජිනං නිවාසෙත්වා සප්පිතෙලෙන කායං අබ්භඤ්ජිත්වා මගවිසාණෙන පිට්ඨිං කණ්ඩුවමානො නවං සන්ථාගාරං පවිසති සද්ධිං මහෙසියා බ්‍රාහ්මණෙන ච පුරොහිතෙන. සො තත්ථ අනන්තරහිතාය භූමියා හරිතුපලිත්තාය සෙය්‍යං කප්පෙති. එකිස්සාය ගාවියා සරූපවච්ඡාය යං එකස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන රාජා යාපෙති, යං දුතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන මහෙසී යාපෙති, යං තතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන බ්‍රාහ්මණො පුරොහිතො යාපෙති[Pg.7], යං චතුත්ථස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන අග්ගිං ජුහති, අවසෙසෙන වච්ඡකො යාපෙති. සො එවමාහ – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, (එත්තකා අස්සා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය), එත්තකා රුක්ඛා ඡිජ්ජන්තු යූපත්ථාය, එත්තකා දබ්භා ලූයන්තු බරිහිසත්ථායා’ති. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

9. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người là vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc là một Bà-la-môn đại phú. Vị ấy cho xây một nhà tế đàn mới ở phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, khoác một tấm da thú thô ráp, thoa dầu và bơ lên thân mình, dùng sừng nai để gãi lưng, rồi cùng với hoàng hậu và vị Bà-la-môn tế sư đi vào nhà tế đàn mới. Tại đó, vị ấy nằm trên nền đất trống, được trét bằng phân bò tươi. Sữa từ một vú của một con bò mẹ có con bê cùng màu sắc, thì nhà vua dùng để sống; sữa từ vú thứ hai thì hoàng hậu dùng để sống; sữa từ vú thứ ba thì vị Bà-la-môn tế sư dùng để sống; sữa từ vú thứ tư thì dùng để cúng dường lửa; phần còn lại thì con bê dùng để sống. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy giết từng này bò đực để tế lễ, hãy giết từng này bò tơ để tế lễ, hãy giết từng này bò cái tơ để tế lễ, hãy giết từng này dê để tế lễ, hãy giết từng này cừu đực để tế lễ, hãy đốn từng này cây để làm cột tế đàn, hãy cắt từng này cỏ dabbā để trải trên đất tế đàn’. Và những người là nô lệ, người đưa tin, hay người làm công của vị ấy, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm nước mắt, vừa khóc lóc vừa làm các công việc chuẩn bị. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác.”

10. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය[Pg.8], මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා, කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති.

10. Này các Tỳ kheo, thế nào là hạng người không tự hành hạ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình; không hành hạ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; người ấy, không tự hành hạ, không hành hạ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân trở thành Phạm thiên? Này các Tỳ kheo, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, chư Thiên và loài người. Vị ấy thuyết pháp toàn hảo ở đoạn đầu, toàn hảo ở đoạn giữa, toàn hảo ở đoạn cuối, có ý nghĩa, có văn tự; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Pháp ấy được một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào đó nghe được. Người ấy sau khi nghe pháp, có được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, với niềm tin đã có được, suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; xuất gia như khoảng trời quang đãng. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình’. Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hoặc nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hoặc nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

11. ‘‘සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී, අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති. අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස. පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය – ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති, එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා; නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති; මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො හොති; උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති; ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති; කයවික්කයා පටිවිරතො [Pg.9] හොති; තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති; උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති; ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති.

11. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, đã chấp nhận giới luật và đời sống của các Tỳ kheo, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có tàm, có lòng bi mẫn, sống thương xót vì lợi ích cho tất cả chúng sanh. Từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Từ bỏ hành vi không phạm hạnh, thực hành phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục thấp hèn của thế gian. Từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, giữ vững sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Từ bỏ nói lời đâm thọc, tránh xa nói lời đâm thọc; nghe điều gì ở đây, không đến nơi kia nói để chia rẽ những người này; nghe điều gì ở nơi kia, không đến đây nói để chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, khuyến khích những người đã đoàn kết, vui thích trong sự hòa hợp, ưa thích sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp. Từ bỏ nói lời thô ác, tránh xa nói lời thô ác; nói những lời không lỗi, dễ nghe, dễ thương, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Từ bỏ nói lời vô ích, tránh xa nói lời vô ích; nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời hợp pháp, nói lời hợp luật; nói những lời đáng ghi nhớ, đúng lúc, có lý do, có giới hạn, có lợi ích. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối. Vị ấy dùng bữa một lần, không ăn ban đêm, tránh xa việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, kịch. Vị ấy tránh xa việc trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp. Vị ấy tránh xa giường cao, giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ nam nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa, lừa. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng đất. Vị ấy tránh xa việc làm sứ giả, đưa tin. Vị ấy tránh xa việc mua bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân, tiền, và thước đo. Vị ấy tránh xa các hành vi gian trá như hối lộ, lừa đảo, và giả mạo. Vị ấy tránh xa việc cắt, giết, trói, cướp bóc, tàn phá, và bạo hành.

‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති, සමාදායෙව පක්කමති. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති, සපත්තභාරොව ඩෙති; එවමෙව භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති, සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති.

Vị ấy biết đủ với y phục đủ để che thân, với vật thực khất thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến đâu, chỉ mang theo y bát mà đi. Ví như con chim có cánh, bay đi đâu, chỉ mang theo gánh nặng là đôi cánh của nó; cũng vậy, vị Tỳ kheo biết đủ với y phục đủ để che thân, với vật thực khất thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến đâu, chỉ mang theo y bát mà đi. Vị ấy, thành tựu uẩn giới cao thượng này, cảm thọ niềm vui không bị chê trách trong nội tâm.

12. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති.

12. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện như tham và ưu sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, hộ trì nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi mùi... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận biết pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện như tham và ưu sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, hộ trì ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Vị ấy, do thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm thọ được niềm an lạc không bị phiền não xâm nhiễm ở nội tâm.

‘‘සො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති.

Vị ấy tỉnh giác khi đi tới, đi lui; tỉnh giác khi nhìn thẳng, nhìn nghiêng; tỉnh giác khi co lại, duỗi ra; tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát và y; tỉnh giác khi ăn, uống, nhai, nếm; tỉnh giác khi đi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và im lặng.

13. ‘‘සො [Pg.10] ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති, බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථීනමිද්ධං පහාය විගතථීනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථීනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.

13. Vị ấy, thành tựu uẩn giới cao quý này, thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, thành tựu chánh niệm tỉnh giác cao quý này, tìm đến một trú xứ thanh vắng: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang đá, nghĩa địa, lùm cây rậm, ngoài trời, hay đống rơm. Vị ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú niệm trước mặt. Vị ấy, từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm không tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Từ bỏ sân hận, sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận. Từ bỏ hôn trầm và thụy miên, sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với tưởng ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Từ bỏ trạo cử và hối quá, sống không trạo cử, với nội tâm an tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Từ bỏ hoài nghi, sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.

‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, liền ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ lạc do ly dục sanh. Do làm cho tầm và tứ lắng dịu, vị ấy chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh, nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ lạc do định sanh. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, và cảm thọ lạc bằng thân, chứng và trú Tam thiền, mà các bậc Thánh gọi là: ‘người có xả, có niệm, sống an lạc’. Do xả lạc, xả khổ, và do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, vị ấy chứng và trú Tứ thiền, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

14. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි [Pg.11] ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

14. Khi tâm được định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ biết các đời sống quá khứ. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp: ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, ăn uống như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết ở đó, ta sanh ra ở nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, ăn uống như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết ở đó, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và chi tiết.

15. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

15. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Vị ấy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi đến thiện thú, đi đến ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền hữu, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền hữu, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi đến thiện thú, đi đến ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.

16. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති[Pg.12]. ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති.

16. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ tập’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến Khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này các Tỳ khưu, vị ấy được gọi là người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ; không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, sống không còn khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, hưởng lạc, với tự thân đã trở nên thanh cao.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

කන්දරකසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

Kinh Kandaraka, bài kinh thứ nhất, kết thúc.

2. අට්ඨකනාගරසුත්තං

2. Kinh Aṭṭhakanāgara

17. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො වෙසාලියං විහරති බෙලුවගාමකෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො යෙන කුක්කුටාරාමො යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො එතරහි විහරති? දස්සනකාමා හි මයං තං ආයස්මන්තං ආනන්ද’’න්ති. ‘‘එසො, ගහපති, ආයස්මා ආනන්දො වෙසාලියං විහරති බෙලුවගාමකෙ’’ති. අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තෙ තං කරණීයං තීරෙත්වා යෙන වෙසාලී යෙන බෙලුවගාමකො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

17. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Vesālī, tại làng Beluva. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, vì một vài công việc đã đi đến Pāṭaliputta. Rồi gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, đi đến tu viện Kukkuṭārāma, đến chỗ một Tỳ khưu; sau khi đến, đảnh lễ vị Tỳ khưu ấy rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, nói với vị Tỳ khưu ấy: “Bạch Tôn giả, hiện nay Tôn giả Ānanda đang ở đâu? Chúng con muốn được yết kiến Tôn giả Ānanda.” “Này gia chủ, Tôn giả Ānanda đang ở Vesālī, tại làng Beluva.” Rồi gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, sau khi giải quyết xong công việc ở Pāṭaliputta, liền đi đến Vesālī, đến làng Beluva, đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên.

18. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, තෙන භගවතා [Pg.13] ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති?

18. Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, bạch Tôn giả Ānanda: “Bạch Tôn giả Ānanda, có một pháp nào đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc không?”

‘‘අත්ථි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති.

“Có đấy, này gia chủ, có một pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති?

“Bạch Tôn giả Ānanda, một pháp ấy là gì, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc?”

19. ‘‘ඉධ, ගහපති, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි පඨමං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති. නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති, තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

19. Này gia chủ, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ nhất này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do chính sự tham ái pháp ấy, do chính sự hoan hỷ trong pháp ấy, sau khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại cõi ấy, không còn trở lại từ cõi đời ấy nữa. Này gia chủ, đây cũng là một pháp đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà vị tỳ khưu trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, thì tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ đi đến đoạn tận, và sẽ chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛 mà chưa chứng đạt được.

20. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො දුතියං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

20. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do làm lắng dịu tầm và tứ, ... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ hai này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන [Pg.14] චපරං, ගහපති, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො තතියං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ ba này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා …පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො චතුත්ථං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do xả lạc... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ tư này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu với tâm câu hữu với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân, biến mãn toàn thể thế giới rồi an trú. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Tâm giải thoát bằng từ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො උපෙක්ඛාචෙතොවිමුත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân, biến mãn toàn thể thế giới rồi an trú. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Tâm giải thoát bằng xả này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං [Pg.15] නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති. නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති, තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති.

Lại nữa, này gia chủ, vị Tỳ-khưu sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ này cũng là pháp được tạo tác, được chủ ý tạo ra. Bất cứ cái gì được tạo tác, được chủ ý tạo ra, cái ấy là vô thường, có bản chất là hoại diệt,’ vị ấy biết rõ như vậy. Vị ấy, khi an trú trong trạng thái ấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại nơi ấy, không còn trở lại từ cõi đời ấy nữa. Này gia chủ, đây cũng là một pháp môn đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, nơi mà vị Tỳ-khưu khi sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ đi đến đoạn tận, và sẽ đạt đến trạng thái vô thượng an ổn khỏi các ách縛 mà trước đây chưa đạt đến.

21. එවං වුත්තෙ, දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ ආනන්ද, පුරිසො එකංව නිධිමුඛං ගවෙසන්තො සකිදෙව එකාදස නිධිමුඛානි අධිගච්ඡෙය්‍ය; එවමෙව ඛො අහං, භන්තෙ, එකං අමතද්වාරං ගවෙසන්තො සකිදෙව එකාදස අමතද්වාරානි අලත්ථං භාවනාය. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, පුරිසස්ස අගාරං එකාදසද්වාරං, සො තස්මිං අගාරෙ ආදිත්තෙ එකමෙකෙනපි ද්වාරෙන සක්කුණෙය්‍ය අත්තානං සොත්ථිං කාතුං; එවමෙව ඛො අහං, භන්තෙ, ඉමෙසං එකාදසන්නං අමතද්වාරානං එකමෙකෙනපි අමතද්වාරෙන සක්කුණිස්සාමි අත්තානං සොත්ථිං කාතුං. ඉමෙහි නාම, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසිස්සන්ති, කිමඞ්ගං පනාහං ආයස්මතො ආනන්දස්ස පූජං න කරිස්සාමී’’ති[Pg.16]! අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තකඤ්ච වෙසාලිකඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙත්වා පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි, එකමෙකඤ්ච භික්ඛුං පච්චෙකං දුස්සයුගෙන අච්ඡාදෙසි, ආයස්මන්තඤ්ච ආනන්දං තිචීවරෙන අච්ඡාදෙසි, ආයස්මතො ච ආනන්දස්ස පඤ්චසතවිහාරං කාරාපෙසීති.

21. Khi được nói như vậy, gia chủ Dasama người thành Aṭṭhaka đã bạch với Tôn giả Ānanda rằng: ‘Thưa Tôn giả Ānanda, ví như một người đi tìm một miệng hũ châu báu, lại bất ngờ tìm thấy mười một miệng hũ châu báu; cũng vậy, thưa Tôn giả, con, trong khi đi tìm một cánh cửa bất tử, đã bất ngờ tìm được mười một cánh cửa bất tử để tu tập. Thưa Tôn giả, ví như một người có một ngôi nhà mười một cửa, khi ngôi nhà ấy bị cháy, người ấy có thể tự cứu mình an toàn qua bất kỳ một cửa nào; cũng vậy, thưa Tôn giả, con cũng sẽ có thể tự cứu mình an toàn qua bất kỳ một cánh cửa nào trong số mười một cánh cửa bất tử này. Thưa Tôn giả, những người ngoại đạo kia còn tìm kiếm tài sản cho thầy của họ, huống hồ là con, tại sao lại không cúng dường Tôn giả Ānanda chứ!’ Sau đó, gia chủ Dasama người thành Aṭṭhaka đã triệu tập Tăng chúng từ Pāṭaliputta và Vesālī, tự tay dâng cúng các món ăn thượng vị, cả đồ ăn cứng và đồ ăn mềm, cho đến khi các vị ấy hài lòng và từ chối nhận thêm. Ông đã cúng dường mỗi vị Tỳ-khưu một cặp y, cúng dường Tôn giả Ānanda ba y, và đã cho xây dựng một ngôi tịnh xá trị giá năm trăm (đồng tiền) cho Tôn giả Ānanda.

අට්ඨකනාගරසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

Kinh Aṭṭhakanāgara, bài kinh thứ hai, đã kết thúc.

3. සෙඛසුත්තං

3. Kinh Hữu Học

22. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං හොති අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. තං, භන්තෙ, භගවා පඨමං පරිභුඤ්ජතු. භගවතා පඨමං පරිභුත්තං පච්ඡා කාපිලවත්ථවා සක්‍යා පරිභුඤ්ජිස්සන්ති. තදස්ස කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සබ්බසන්ථරිං සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වා ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා උදකමණිකං උපට්ඨපෙත්වා තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘සබ්බසන්ථරිං සන්ථතං, භන්තෙ, සන්ථාගාරං, ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, උදකමණිකො උපට්ඨාපිතො, තෙලප්පදීපො ආරොපිතො. යස්සදානි, භන්තෙ[Pg.17], භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති. අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා මජ්ඣිමං ථම්භං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පච්ඡිමං භිත්තිං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි, භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. කාපිලවත්ථවාපි ඛො සක්‍යා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පුරත්ථිමං භිත්තිං නිස්සාය පච්ඡිමාභිමුඛා නිසීදිංසු, භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. අථ ඛො භගවා කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘පටිභාතු තං, ආනන්ද, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං සෙඛො පාටිපදො. පිට්ඨි මෙ ආගිලායති; තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො, උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා.

22. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakya, tại Kapilavatthu, trong tu viện Nigrodha. Vào lúc bấy giờ, dân chúng Sakya ở Kapilavatthu có một giảng đường mới vừa được xây xong, chưa được sử dụng bởi bất cứ Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào. Rồi những người Sakya ở Kapilavatthu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, những người Sakya ở Kapilavatthu bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, dân chúng Sakya ở Kapilavatthu có một giảng đường mới vừa được xây xong, chưa được sử dụng bởi bất cứ Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy sử dụng nó trước tiên. Sau khi được Thế Tôn sử dụng trước tiên, sau đó dân chúng Sakya ở Kapilavatthu sẽ sử dụng. Điều ấy sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho dân chúng Sakya ở Kapilavatthu.’ Thế Tôn đã im lặng nhận lời. Rồi những người Sakya ở Kapilavatthu, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi đi đến giảng đường mới. Sau khi đến, họ trải khắp giảng đường với các loại thảm trải, sắp đặt các chỗ ngồi, đặt sẵn bình nước, thắp đèn dầu, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, những người Sakya ở Kapilavatthu bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, giảng đường đã được trải khắp với các loại thảm trải, các chỗ ngồi đã được sắp đặt, bình nước đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy xem xét thời điểm thích hợp.’ Rồi Thế Tôn, sau khi đắp y, cầm y bát, cùng với Tăng chúng đi đến giảng đường. Sau khi đến, ngài rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phía đông. Tăng chúng cũng rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía tây, mặt hướng về phía đông, với Thế Tôn ở phía trước. Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía đông, mặt hướng về phía tây, với Thế Tôn ở phía trước. Rồi Thế Tôn, sau khi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ những người Sakya ở Kapilavatthu bằng một bài pháp thoại trong phần lớn đêm, ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy làm cho pháp hành của bậc hữu học được sáng tỏ cho những người Sakya ở Kapilavatthu. Lưng của ta bị mỏi; ta sẽ duỗi lưng.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi xếp y tăng-già-lê làm bốn, ngài nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng khởi dậy.

23. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො මහානාමං සක්කං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

23. Rồi Tôn giả Ānanda gọi Mahānāma người Sakya: ‘Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh, có các căn được hộ trì, biết tiết độ trong ăn uống, có sự tinh cần trong tỉnh thức, có đầy đủ bảy diệu pháp, và là người đạt được bốn thiền thuộc về tăng thượng tâm, đem lại sự an lạc trong hiện tại, một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.

24. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති.

24. ‘Và này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh? Ở đây, này Mahānāma, vị Thánh đệ tử là người có giới, sống được chế ngự bởi sự chế ngự của Pātimokkha, có đầy đủ chánh hạnh và chánh xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, và sau khi thọ trì, thực hành trong các học giới. Như vậy đó, này Mahānāma, là vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh.

‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා [Pg.18] පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති.

‘Và này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có các căn được hộ trì? Ở đây, này Mahānāma, vị Thánh đệ tử, sau khi thấy một sắc pháp bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu nhãn căn không được chế ngự, các pháp ác, bất thiện như tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để chế ngự lý do đó, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự chế ngự trong nhãn căn. Sau khi nghe một âm thanh bằng tai… sau khi ngửi một hương thơm bằng mũi… sau khi nếm một vị bằng lưỡi… sau khi cảm nhận một vật xúc chạm bằng thân… sau khi nhận biết một pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu ý căn không được chế ngự, các pháp ác, bất thiện như tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để chế ngự lý do đó, bảo vệ ý căn, đạt đến sự chế ngự trong ý căn. Như vậy đó, này Mahānāma, là vị Thánh đệ tử có các căn được hộ trì.

‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – ‘නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය; යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය. ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති.

“Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử như lý quán xét và thọ dụng vật thực: ‘Không phải để vui đùa, không phải để say sưa, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp; chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ não (do đói), để hỗ trợ phạm hạnh. Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ, và sẽ không làm phát sanh cảm thọ mới. Và sự bảo dưỡng, sự không bị chê trách, và sự an trú thoải mái sẽ đến với ta.’ Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống.

‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති, රත්තියා පඨමං යාමං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති, රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙති, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො, උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා, රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පච්චුට්ඨාය චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති.

“Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử chuyên tâm tỉnh thức? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử ban ngày, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh đầu của đêm, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh giữa của đêm, vị ấy nằm xuống trong tư thế con sư tử, về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng về sự đứng dậy. Canh cuối của đêm, sau khi thức dậy, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử chuyên tâm tỉnh thức.

25. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. හිරිමා හොති, හිරීයති කායදුච්චරිතෙන වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. ඔත්තප්පී හොති, ඔත්තප්පති කායදුච්චරිතෙන [Pg.19] වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො. යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථා සබ්‍යඤ්ජනා කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. සතිමා හොති, පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො, අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති.

25. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử có đức tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì lý do này, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy có lòng tàm, hổ thẹn đối với thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; hổ thẹn đối với sự thành tựu các pháp ác, bất thiện. Vị ấy có lòng quý, ghê sợ đối với thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; ghê sợ đối với sự thành tựu các pháp ác, bất thiện. Vị ấy là người đa văn, ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, thực hành bằng lời, quán xét bằng ý, và khéo thông đạt bằng trí tuệ. Vị ấy sống tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện. Vị ấy có chánh niệm, thành tựu chánh niệm và sự sáng suốt tối thượng, có thể nhớ lại, hồi tưởng lại những việc đã làm, những lời đã nói từ lâu. Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sanh diệt, là trí tuệ bậc Thánh, có khả năng đâm thủng (phiền não), đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp.

26. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි, සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

26. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có thể đạt được theo ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền, thuộc về tăng thượng tâm, là những pháp an trú lạc trong hiện tại? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ; do sự tịnh chỉ của tầm và tứ, nội tâm được tĩnh lặng... vân vân... chứng và trú thiền thứ hai; do sự ly tham đối với hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba; do sự đoạn trừ lạc và khổ, và do sự diệt mất của hỷ và ưu đã có từ trước... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử có thể đạt được theo ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền, thuộc về tăng thượng tâm, là những pháp an trú lạc trong hiện tại.

27. ‘‘යතො ඛො, මහානාම, අරියසාවකො එවං සීලසම්පන්නො හොති, එවං ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, එවං භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, එවං ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, එවං සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, එවං චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො සෙඛො පාටිපදො අපුච්චණ්ඩතාය [Pg.20] සමාපන්නො, භබ්බො අභිනිබ්භිදාය, භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. සෙය්‍යථාපි, මහානාම, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා තානාස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි සම්මා පරිසෙදිතානි සම්මා පරිභාවිතානි, කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වතිමෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො භබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. එවමෙව ඛො, මහානාම, යතො අරියසාවකො එවං සීලසම්පන්නො හොති, එවං ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, එවං භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, එවං ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, එවං සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, එවං චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො සෙඛො පාටිපදො අපුච්චණ්ඩතාය සමාපන්නො, භබ්බො අභිනිබ්භිදාය, භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය.

27. Này Mahānāma, khi vị Thánh đệ tử thành tựu giới như vậy, phòng hộ các căn như vậy, tiết độ trong ăn uống như vậy, chuyên tâm cảnh giác như vậy, thành tựu bảy diệu pháp như vậy, đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, vị ấy muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc; này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là bậc hữu học đang đi trên con đường, đã đạt đến trạng thái như trứng không bị hư, có khả năng phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Này Mahānāma, ví như gà mái có tám, mười, hay mười hai quả trứng; những trứng ấy được gà mái ấp đúng cách, sưởi ấm đúng cách, bao bọc đúng cách. Dù cho gà mái ấy không khởi lên mong muốn rằng: ‘Mong sao các con gà con của ta, dùng mỏ hay móng chân, phá vỡ vỏ trứng mà ra đời an toàn!’, thì các gà con ấy vẫn có khả năng dùng mỏ hay móng chân phá vỡ vỏ trứng mà ra đời an toàn. Cũng vậy, này Mahānāma, khi vị Thánh đệ tử thành tựu giới như vậy, phòng hộ các căn như vậy, tiết độ trong ăn uống như vậy, chuyên tâm cảnh giác như vậy, thành tựu bảy diệu pháp như vậy, đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, vị ấy muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc; này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là bậc hữu học đang đi trên con đường, đã đạt đến trạng thái như trứng không bị hư, có khả năng phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

28. ‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, අයමස්ස පඨමාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා.

28. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... cho đến... vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đặc thù và chi tiết. Đây là sự phá vỡ lần thứ nhất của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng.

‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙ අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, අයමස්ස දුතියාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා.

Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây là sự phá vỡ lần thứ hai của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng.

‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, අයමස්ස තතියාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා.

Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là sự phá vỡ lần thứ ba của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng.

29. ‘‘යම්පි [Pg.21], මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං.

29. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử thành tựu giới, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử phòng hộ các căn, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử tiết độ trong ăn uống, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử chuyên tâm cảnh giác, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy.

‘‘යඤ්ච ඛො, මහානාම, අරියසාවකො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය. යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය.

Và này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... cho đến... vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đặc thù và chi tiết, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy.

‘‘අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො විජ්ජාසම්පන්නො ඉතිපි චරණසම්පන්නො ඉතිපි විජ්ජාචරණසම්පන්නො ඉතිපි.

Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là người thành tựu minh, cũng được gọi là người thành tựu hạnh, cũng được gọi là người thành tựu minh và hạnh.

30. ‘‘බ්‍රහ්මුනාපෙසා, මහානාම, සනඞ්කුමාරෙන ගාථා භාසිතා –

30. Và này Mahānāma, bài kệ này đã được Phạm thiên Sanankumāra nói lên:

‘ඛත්තියො සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං, යෙ ගොත්තපටිසාරිනො;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙ’ති.

‘Trong những người xem trọng dòng dõi, Sát-đế-lỵ là tối thượng trong dân chúng; Nhưng người thành tựu minh và hạnh, Vị ấy tối thượng giữa trời và người.’

‘‘සා ඛො පනෙසා, මහානාම, බ්‍රහ්මුනා සනඞ්කුමාරෙන ගාථා සුගීතා නො දුග්ගීතා, සුභාසිතා නො දුබ්භාසිතා, අත්ථසංහිතා නො අනත්ථසංහිතා, අනුමතා භගවතා’’ති.

Này Mahānāma, bài kệ ấy do Phạm thiên Sanankumāra đã được khéo hát, không phải vụng hát; khéo nói, không phải vụng nói; có ý nghĩa, không phải vô nghĩa; và được Thế Tôn chấp thuận.

අථ [Pg.22] ඛො භගවා උට්ඨහිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, සාධු ඛො ත්වං, ආනන්ද, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං සෙඛං පාටිපදං අභාසී’’ති.

Bấy giờ, Thế Tôn đứng dậy và gọi Tôn giả Ānanda: ‘Lành thay, lành thay, Ānanda! Này Ānanda, thật lành thay ông đã giảng giải con đường của bậc hữu học cho những người Thích-ca ở Kapilavatthu.’

ඉදමවොචායස්මා ආනන්දො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අත්තමනා කාපිලවත්ථවා සක්‍යා ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Tôn giả Ānanda đã nói lời này. Bậc Đạo Sư đã hài lòng. Các vị Thích-ca ở thành Kapilavatthu đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Ānanda.

සෙඛසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

Kinh Hữu Học, bài kinh thứ ba, đã kết thúc.

4. පොතලියසුත්තං

4. Kinh Potaliya

31. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු විහරති ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙනඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. පොතලියොපි ඛො ගහපති සම්පන්නනිවාසනපාවුරණො ඡත්තුපාහනාහි ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො පොතලියං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, ගහපති, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, පොතලියො ගහපති ‘‘ගහපතිවාදෙන මං සමණො ගොතමො සමුදාචරතී’’ති කුපිතො අනත්තමනො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා…පෙ… තතියම්පි ඛො භගවා පොතලියං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, ගහපති, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. ‘‘එවං වුත්තෙ, පොතලියො ගහපති ගහපතිවාදෙන මං සමණො ගොතමො සමුදාචරතී’’ති කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තයිදං, භො ගොතම, නච්ඡන්නං, තයිදං නප්පතිරූපං, යං මං ත්වං ගහපතිවාදෙන සමුදාචරසී’’ති. ‘‘තෙ හි තෙ, ගහපති, ආකාරා, තෙ ලිඞ්ගා[Pg.23], තෙ නිමිත්තා යථා තං ගහපතිස්සා’’ති. ‘‘තථා හි පන මෙ, භො ගොතම, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති. ‘‘යථා කථං පන තෙ, ගහපති, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති? ‘‘ඉධ මෙ, භො ගොතම, යං අහොසි ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා සබ්බං තං පුත්තානං දායජ්ජං නිය්‍යාතං, තත්ථාහං අනොවාදී අනුපවාදී ඝාසච්ඡාදනපරමො විහරාමි. එවං ඛො මෙ, භො ගොතම, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති. ‘‘අඤ්ඤථා ඛො ත්වං, ගහපති, වොහාරසමුච්ඡෙදං වදසි, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති? සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි.

31. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Aṅguttarāpa, tại một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, Ngài đi đến một khu rừng để nghỉ ban ngày. Sau khi vào khu rừng ấy, Ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Lúc bấy giờ, gia chủ Potaliya, mặc y phục sang trọng, mang dù và giày, đang đi kinh hành, đi dạo, đã đi đến khu rừng ấy; sau khi đến, ông vào khu rừng ấy rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi, thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi, thăm hỏi thân hữu, ông đứng một bên. Thế Tôn nói với gia chủ Potaliya đang đứng một bên: “Này gia chủ, có chỗ ngồi đấy. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ: “Sa-môn Gotama gọi ta bằng từ ‘gia chủ’,” rồi tức giận, không hài lòng, và giữ im lặng. Lần thứ hai… Lần thứ ba, Thế Tôn lại nói với gia chủ Potaliya: “Này gia chủ, có chỗ ngồi đấy. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ: “Sa-môn Gotama gọi ta bằng từ ‘gia chủ’,” rồi tức giận, không hài lòng, và nói với Thế Tôn: “Thưa ngài Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, việc ngài gọi tôi bằng từ ‘gia chủ’.” “Này gia chủ, ông có những dáng vẻ, những đặc điểm, những dấu hiệu của một gia chủ.” “Thưa ngài Gotama, nhưng tôi đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch.” “Này gia chủ, ông đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch như thế nào?” “Thưa ngài Gotama, ở đây, bất cứ tài sản, ngũ cốc, bạc, hay vàng nào tôi có, tất cả tôi đã giao lại cho các con trai làm của thừa kế. Về việc đó, tôi không khuyên bảo, không chỉ trích, chỉ sống với thức ăn và y phục vừa đủ. Thưa ngài Gotama, như vậy tôi đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch.” “Này gia chủ, ông nói về việc cắt đứt giao dịch theo một cách khác, nhưng trong giới luật của bậc Thánh, việc cắt đứt giao dịch lại theo một cách khác.” “Bạch Thế Tôn, trong giới luật của bậc Thánh, việc cắt đứt giao dịch là như thế nào? Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con về cách cắt đứt giao dịch trong giới luật của bậc Thánh.” “Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn.

32. භගවා එතදවොච – ‘‘අට්ඨ ඛො ඉමෙ, ගහපති, ධම්මා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති. කතමෙ අට්ඨ? අපාණාතිපාතං නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො; දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බං; සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො; අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා; අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො; අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො; අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො; අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො. ඉමෙ ඛො, ගහපති, අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන අවිභත්තා, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්තී’’ති. ‘‘යෙ මෙ, භන්තෙ, භගවතා අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන අවිභත්තා, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති, සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා ඉමෙ අට්ඨ ධම්මෙ විත්ථාරෙන විභජතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

32. Thế Tôn nói điều này: “Này gia chủ, có tám pháp này trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch. Tám pháp ấy là gì? Nương vào việc không sát sanh, sự sát sanh cần được từ bỏ. Nương vào việc nhận của đã cho, sự lấy của không cho cần được từ bỏ. Nương vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được từ bỏ. Nương vào lời nói không chia rẽ, lời nói chia rẽ cần được từ bỏ. Nương vào việc không tham lam, sự tham lam cần được từ bỏ. Nương vào việc không khiển trách, sự khiển trách cần được từ bỏ. Nương vào việc không phẫn nộ, sự phẫn nộ cần được từ bỏ. Nương vào việc không ngã mạn, sự ngã mạn cần được từ bỏ. Này gia chủ, tám pháp này được nói một cách tóm tắt, chưa được phân tích chi tiết, trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch.” “Bạch Thế Tôn, tám pháp mà Thế Tôn đã nói cho con một cách tóm tắt, chưa được phân tích chi tiết, trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch, lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà phân tích chi tiết tám pháp này cho con.” “Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

33. ‘‘‘අපාණාතිපාතං [Pg.24] නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු පාණාතිපාතී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන පාණාතිපාතී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය පාණාතිපාතපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං පාණාතිපාතපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා පාණාතිපාතපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං පාණාතිපාතො. යෙ ච පාණාතිපාතපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පාණාතිපාතා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අපාණාතිපාතං නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

33. ‘Dựa vào việc không sát sanh, việc sát sanh cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người sát sanh, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người sát sanh, thì do duyên sát sanh, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên sát sanh, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên sát sanh, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc sát sanh này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên sát sanh, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ sát sanh, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc không sát sanh, việc sát sanh cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra.

34. ‘‘‘දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බ’න්ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු අදින්නාදායී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන අදින්නාදායී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය අදින්නාදානපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං අදින්නාදානපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා අදින්නාදානපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං අදින්නාදානං. යෙ ච අදින්නාදානපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා අදින්නාදානා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බ’න්ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

34. ‘Dựa vào việc lấy của được cho, việc lấy của không cho cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người lấy của không cho, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người lấy của không cho, thì do duyên lấy của không cho, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên lấy của không cho, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên lấy của không cho, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc lấy của không cho này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên lấy của không cho, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ việc lấy của không cho, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc lấy của được cho, việc lấy của không cho cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra.

35. ‘‘‘සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු මුසාවාදී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන මුසාවාදී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය මුසාවාදපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං මුසාවාදපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා මුසාවාදපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං [Pg.25] මුසාවාදො. යෙ ච මුසාවාදපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුසාවාදා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

35. ‘Dựa vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người nói dối, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người nói dối, thì do duyên nói dối, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên nói dối, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên nói dối, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính lời nói dối này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên nói dối, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ lời nói dối, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra.

36. ‘‘‘අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු පිසුණවාචො අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන පිසුණවාචො අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය පිසුණවාචාපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං පිසුණවාචාපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා පිසුණවාචාපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං පිසුණා වාචා. යෙ ච පිසුණවාචාපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

36. ‘Dựa vào lời nói không đâm thọc, lời nói đâm thọc cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người nói lời đâm thọc, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người nói lời đâm thọc, thì do duyên nói lời đâm thọc, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên nói lời đâm thọc, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên nói lời đâm thọc, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính lời nói đâm thọc này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên nói lời đâm thọc, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ lời nói đâm thọc, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào lời nói không đâm thọc, lời nói đâm thọc cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra.

37. ‘‘‘අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු ගිද්ධිලොභී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන ගිද්ධිලොභී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය ගිද්ධිලොභපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං ගිද්ධිලොභපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා ගිද්ධිලොභපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං ගිද්ධිලොභො. යෙ ච ගිද්ධිලොභපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, ගිද්ධිලොභා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

37. ‘Dựa vào việc không tham lam thèm muốn, việc tham lam thèm muốn cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người tham lam thèm muốn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người tham lam thèm muốn, thì do duyên tham lam thèm muốn, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên tham lam thèm muốn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên tham lam thèm muốn, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc tham lam thèm muốn này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên tham lam thèm muốn, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ tham lam thèm muốn, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc không tham lam thèm muốn, việc tham lam thèm muốn cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra.

38. ‘‘‘අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු නින්දාරොසී අස්සං, තෙසාහං [Pg.26] සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන නින්දාරොසී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය නින්දාරොසපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං නින්දාරොසපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා නින්දාරොසපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං නින්දාරොසො. යෙ ච නින්දාරොසපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අනින්දාරොසිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

38. ‘Nương vào sự không chỉ trích, cần phải đoạn trừ sự chỉ trích.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người hay chỉ trích, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người hay chỉ trích, thì do duyên chỉ trích, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên chỉ trích, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên chỉ trích, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự chỉ trích này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên chỉ trích, thì đối với người không chỉ trích, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không chỉ trích, cần phải đoạn trừ sự chỉ trích.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này.

39. ‘‘‘අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු කොධූපායාසී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන කොධූපායාසී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය කොධූපායාසපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං කොධූපායාසපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා කොධූපායාසපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං කොධූපායාසො. යෙ ච කොධූපායාසපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අක්කොධූපායාසිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

39. ‘Nương vào sự không phẫn nộ, phiền muộn, cần phải đoạn trừ sự phẫn nộ, phiền muộn.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người hay phẫn nộ, phiền muộn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người hay phẫn nộ, phiền muộn, thì do duyên phẫn nộ, phiền muộn, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên phẫn nộ, phiền muộn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên phẫn nộ, phiền muộn, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự phẫn nộ, phiền muộn này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên phẫn nộ, phiền muộn, thì đối với người không phẫn nộ, phiền muộn, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không phẫn nộ, phiền muộn, cần phải đoạn trừ sự phẫn nộ, phiền muộn.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này.

40. ‘‘‘අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු අතිමානී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන අතිමානී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය අතිමානපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං අතිමානපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා අතිමානපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං අතිමානො. යෙ ච අතිමානපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අනතිමානිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

40. ‘Nương vào sự không quá mạn, cần phải đoạn trừ sự quá mạn.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người có tâm quá mạn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người có tâm quá mạn, thì do duyên quá mạn, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên quá mạn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên quá mạn, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự quá mạn này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên quá mạn, thì đối với người không có tâm quá mạn, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không quá mạn, cần phải đoạn trừ sự quá mạn.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này.

41. ‘‘ඉමෙ [Pg.27] ඛො, ගහපති, අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන විභත්තා, යෙ අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති; න ත්වෙව තාව අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති.

41. Này gia chủ, tám pháp này đã được nói một cách tóm tắt, đã được phân tích một cách chi tiết, là những pháp đưa đến sự đoạn tuyệt các ngôn ngữ thế tục trong giới luật của bậc Thánh; tuy nhiên, trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối vẫn chưa xảy ra.

‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති? සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

‘Bạch Thế Tôn, vậy thì làm thế nào trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối lại xảy ra? Bạch Thế Tôn, mong thay Thế Tôn hãy thuyết Pháp cho con về cách thức mà trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối lại xảy ra.’ ‘Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn.’ Gia chủ Potaliya đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

කාමාදීනවකථා

Lời Nói Về Sự Nguy Hại Của Các Dục

42. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, කුක්කුරො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතො ගොඝාතකසූනං පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. තමෙනං දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං උපසුම්භෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අපි නු ඛො සො කුක්කුරො අමුං අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං පලෙහන්තො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යං පටිවිනෙය්‍යා’’ති?

42. Này gia chủ, ví như có một con chó bị đói khát và kiệt sức hành hạ, đang đứng gần một lò mổ bò. Rồi một người đồ tể giết bò thiện nghệ hoặc đệ tử của người ấy quăng cho nó một khúc xương đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào, liệu con chó ấy khi liếm khúc xương đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu kia, có thể xua tan được cơn đói khát và kiệt sức của nó không?

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

Bạch Thế Tôn, không thể được.

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

Vì sao vậy?

‘‘අදුඤ්හි, භන්තෙ, අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං. යාවදෙව පන සො කුක්කුරො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සාති. එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා, යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Bạch Thế Tôn, vì khúc xương ấy đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu. Con chó ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi. Cũng vậy, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như khúc xương, có nhiều đau khổ, nhiều phiền muộn, sự nguy hại ở đây lại càng nhiều hơn.’ Sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy tránh xa loại xả có tính đa dạng, y cứ vào sự đa dạng, và tu tập chính loại xả có tính nhất thể, y cứ vào sự nhất thể, nơi mà tất cả sự chấp thủ vào các thế lợi vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót.

43. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, ගිජ්ඣො වා කඞ්කො වා කුලලො වා මංසපෙසිං ආදාය උඩ්ඩීයෙය්‍ය. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කඞ්කාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා [Pg.28] අනුපතිත්වා විතච්ඡෙය්‍යුං විස්සජ්ජෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සචෙ සො ගිජ්ඣො වා කඞ්කො වා කුලලො වා තං මංසපෙසිං න ඛිප්පමෙව පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති?

43. Này gia chủ, ví như một con diều hâu, hoặc một con ó, hoặc một con kền kền, quắp một miếng thịt rồi bay đi. Rồi những con diều hâu, ó, kền kền khác đuổi theo, đuổi theo, rỉa mổ, giằng giật nó. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào, nếu con diều hâu, ó, hoặc kền kền ấy không mau mắn buông miếng thịt đó ra, thì do nguyên nhân ấy, nó sẽ đi đến chỗ chết hoặc đau khổ gần như chết, có phải không?

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như miếng thịt, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ, tránh xa loại xả đa dạng, dựa vào sự đa dạng, và tu tập chính loại xả nhất thể, dựa vào sự nhất thể, nơi mà tất cả các chấp thủ vào thế gian vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót.

44. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො ආදිත්තං තිණුක්කං ආදාය පටිවාතං ගච්ඡෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සචෙ සො පුරිසො තං ආදිත්තං තිණුක්කං න ඛිප්පමෙව පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය තස්ස සා ආදිත්තා තිණුක්කා හත්ථං වා දහෙය්‍ය බාහුං වා දහෙය්‍ය අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගං දහෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති?

44. Này gia chủ, ví như một người cầm bó đuốc cỏ đang cháy và đi ngược chiều gió. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Nếu người ấy không nhanh chóng vứt bỏ bó đuốc cỏ đang cháy đó, thì bó đuốc cỏ đang cháy ấy có thể đốt cháy tay của người đó, hoặc đốt cháy cánh tay, hoặc đốt cháy một trong các bộ phận lớn nhỏ khác của thân thể. Do nhân duyên đó, người ấy có thể đi đến chỗ chết, hoặc chịu đau khổ gần như chết, phải không?

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như bó đuốc cỏ, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ... vân vân... tu tập chính loại xả ấy.

45. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, අඞ්ගාරකාසු සාධිකපොරිසා, පූරා අඞ්ගාරානං වීතච්චිකානං වීතධූමානං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛප්පටික්කූලො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අපි නු සො පුරිසො ඉතිචිතිචෙව කායං සන්නාමෙය්‍යා’’ති?

45. Này gia chủ, ví như có một hố than sâu hơn một sải tay người, đầy những than hồng không có ngọn lửa, không có khói. Rồi một người muốn sống, không muốn chết, muốn được an lạc, ghét sự đau khổ đi đến. Hai người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy hai cánh tay của người ấy và kéo về phía hố than. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Người ấy có vùng vẫy thân mình qua lại hay không?

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

Vì lý do gì?

‘‘විදිතඤ්හි, භන්තෙ, තස්ස පුරිසස්ස ඉමඤ්චාහං අඞ්ගාරකාසුං පපතිස්සාමි, තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡිස්සාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Bạch Thế Tôn, vì người ấy biết rằng: ‘Tôi sẽ rơi vào hố than này, và do nhân duyên đó, tôi sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu đau khổ gần như chết’. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như hố than, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ... vân vân... tu tập chính loại xả ấy.

46. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.29], ගහපති, පුරිසො සුපිනකං පස්සෙය්‍ය ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණිරාමණෙය්‍යකං. සො පටිබුද්ධො න කිඤ්චි පටිපස්සෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

46. Này gia chủ, ví như một người thấy trong giấc mơ những khu vườn khả ái, những khu rừng khả ái, những vùng đất khả ái, những hồ sen khả ái. Khi tỉnh dậy, người ấy không thấy lại bất cứ điều gì. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như giấc mơ, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’... vân vân... tu tập chính loại xả ấy.

47. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො යාචිතකං භොගං යාචිත්වා යානං වා පොරිසෙය්‍යං පවරමණිකුණ්ඩලං. සො තෙහි යාචිතකෙහි භොගෙහි පුරක්ඛතො පරිවුතො අන්තරාපණං පටිපජ්ජෙය්‍ය. තමෙනං ජනො දිස්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘භොගී වත, භො, පුරිසො, එවං කිර භොගිනො භොගානි භුඤ්ජන්තී’ති. තමෙනං සාමිකා යත්ථ යත්ථෙව පස්සෙය්‍යුං තත්ථ තත්ථෙව සානි හරෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අලං නු ඛො තස්ස පුරිසස්ස අඤ්ඤථත්තායා’’ති?

47. Này gia chủ, ví như một người mượn tài sản, mượn một cỗ xe sang trọng và đôi bông tai bằng ngọc quý. Được tôn vinh và vây quanh bởi những tài sản đi mượn ấy, người ấy đi vào khu chợ. Thấy người ấy, dân chúng nói rằng: ‘Thưa quý vị, thật là một người giàu có! Những người giàu có hưởng thụ tài sản của họ như thế này đây’. Rồi những người chủ sở hữu, bất cứ nơi nào họ thấy người ấy, họ sẽ lấy lại tài sản của mình ở ngay nơi đó. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Điều đó có đủ để làm cho người ấy trở nên khác đi không?

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

Vì lý do gì?

‘‘සාමිනො හි, භන්තෙ, සානි හරන්තී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Bạch Thế Tôn, vì những người chủ sở hữu lấy lại tài sản của họ. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như vật đi mượn, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’... vân vân... tu tập chính loại xả ấy.

48. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ තිබ්බො වනසණ්ඩො. තත්‍රස්ස රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, න චස්සු කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඵලත්ථිකො ඵලගවෙසී ඵලපරියෙසනං චරමානො. සො තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා තං රුක්ඛං පස්සෙය්‍ය සම්පන්නඵලඤ්ච උපපන්නඵලඤ්ච. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, නත්ථි ච කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. ජානාමි ඛො පනාහං රුක්ඛං ආරොහිතුං. යංනූනාහං ඉමං රුක්ඛං ආරොහිත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍යං උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය’න්ති. සො තං රුක්ඛං ආරොහිත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍ය උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය. අථ දුතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඵලත්ථිකො ඵලගවෙසී ඵලපරියෙසනං චරමානො තිණ්හං කුඨාරිං ආදාය. සො තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා [Pg.30] තං රුක්ඛං පස්සෙය්‍ය සම්පන්නඵලඤ්ච උපපන්නඵලඤ්ච. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, නත්ථි ච කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. න ඛො පනාහං ජානාමි රුක්ඛං ආරොහිතුං. යංනූනාහං ඉමං රුක්ඛං මූලතො ඡෙත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍යං උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය’න්ති. සො තං රුක්ඛං මූලතොව ඡින්දෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අමුකො යො සො පුරිසො පඨමං රුක්ඛං ආරූළ්හො සචෙ සො න ඛිප්පමෙව ඔරොහෙය්‍ය තස්ස සො රුක්ඛො පපතන්තො හත්ථං වා භඤ්ජෙය්‍ය පාදං වා භඤ්ජෙය්‍ය අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගං භඤ්ජෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති?

48. Này gia chủ, ví như không xa một ngôi làng hay thị trấn, có một khu rừng rậm. Ở đó có một cây sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Rồi một người muốn có quả, đang đi tìm quả, đến. Người ấy đi vào khu rừng và thấy cây sai quả, quả lại ngon ngọt ấy. Người ấy nghĩ rằng: ‘Cây này sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Ta lại biết cách trèo cây. Hay là ta hãy trèo lên cây này, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo của ta’. Rồi người ấy trèo lên cây, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo. Sau đó, một người thứ hai đến, cũng muốn có quả, đang đi tìm quả, mang theo một cái rìu sắc bén. Người ấy đi vào khu rừng và thấy cây sai quả, quả lại ngon ngọt ấy. Người ấy nghĩ rằng: ‘Cây này sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Ta lại không biết cách trèo cây. Hay là ta hãy chặt cây này từ gốc, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo của ta’. Rồi người ấy chặt cây từ gốc. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Người đầu tiên đã trèo lên cây, nếu không nhanh chóng xuống, thì khi cây đó đổ xuống, nó có thể làm gãy tay, gãy chân, hoặc làm gãy một trong các bộ phận lớn nhỏ khác của người ấy. Do nhân duyên đó, người ấy có thể đi đến chỗ chết, hoặc chịu đau khổ gần như chết, phải không?

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති.

Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như trái cây, có nhiều khổ, nhiều não, ở đây có nhiều sự nguy hiểm’. Sau khi thấy rõ điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy tránh xa tâm xả thuộc về đa dạng, y cứ vào đa dạng, và tu tập chính tâm xả thuộc về nhất thể, y cứ vào nhất thể, nơi mà tất cả các chấp thủ vào thế gian vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót.

49. ‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

49. Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các tướng trạng và chi tiết.

‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.

‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එත්තාවතා ඛො, ගහපති, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති.

Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại. Này gia chủ, đến mức độ như vậy, trong giới luật của bậc Thánh, sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp mới xảy ra một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách.

50. ‘‘තං [Pg.31] කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, යථා අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති, අපි නු ත්වං එවරූපං වොහාරසමුච්ඡෙදං අත්තනි සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘කො චාහං, භන්තෙ, කො ච අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො! ආරකා අහං, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදා. මයඤ්හි, භන්තෙ, පුබ්බෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයාති අමඤ්ඤිම්හ, අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයභොජනං භොජිම්හ, අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයඨානෙ ඨපිම්හ; භික්ඛූ පන මයං, භන්තෙ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයාති අමඤ්ඤිම්හ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයභොජනං භොජිම්හ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයඨානෙ ඨපිම්හ; ඉදානි පන මයං, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයාති ජානිස්සාම, අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයභොජනං භොජෙස්සාම, අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයඨානෙ ඨපෙස්සාම. භික්ඛූ පන මයං, භන්තෙ, ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයාති ජානිස්සාම ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයභොජනං භොජෙස්සාම, ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයඨානෙ ඨපෙස්සාම. අජනෙසි වත මෙ, භන්තෙ, භගවා සමණෙසු සමණප්පෙමං, සමණෙසු සමණප්පසාදං, සමණෙසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

50. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Theo như trong giới luật của bậc Thánh, sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp xảy ra một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách, vậy ông có thấy được sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp như vậy nơi tự thân mình không?” “Bạch Thế Tôn, con là ai, và sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách trong giới luật của bậc Thánh là gì! Bạch Thế Tôn, con còn xa mới đạt được sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách trong giới luật của bậc Thánh. Bạch Thế Tôn, trước đây, đối với các du sĩ ngoại đạo, chúng con dù họ không biết nhưng lại nghĩ rằng họ là người biết, dù họ không biết nhưng chúng con đã dâng cúng vật thực dành cho người biết, dù họ không biết nhưng chúng con đã đặt họ vào địa vị của người biết. Còn đối với các Tỳ khưu, bạch Thế Tôn, chúng con dù các vị ấy biết nhưng lại nghĩ rằng các vị ấy không biết, dù các vị ấy biết nhưng chúng con đã dâng cúng vật thực dành cho người không biết, dù các vị ấy biết nhưng chúng con đã đặt các vị ấy vào địa vị của người không biết. Nhưng nay, bạch Thế Tôn, đối với các du sĩ ngoại đạo, chúng con sẽ biết rằng họ không biết dù họ là người không biết, chúng con sẽ dâng cúng vật thực dành cho người không biết dù họ là người không biết, chúng con sẽ đặt họ vào địa vị của người không biết dù họ là người không biết. Còn đối với các Tỳ khưu, bạch Thế Tôn, chúng con sẽ biết rằng các vị ấy biết dù các vị ấy là người biết, chúng con sẽ dâng cúng vật thực dành cho người biết dù các vị ấy là người biết, chúng con sẽ đặt các vị ấy vào địa vị của người biết. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn quả đã làm cho con phát sinh lòng yêu mến đối với các vị Sa-môn, lòng tịnh tín đối với các vị Sa-môn, lòng kính trọng đối với các vị Sa-môn. Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc; cũng vậy, bạch Thế Tôn, Chánh pháp đã được Thế Tôn khéo giảng giải bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Thế Tôn hãy nhận con làm người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.”

පොතලියසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

Kinh Potaliya, phẩm thứ tư, kết thúc.

5. ජීවකසුත්තං

5. Kinh Jīvaka

51. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙ. අථ ඛො ජීවකො කොමාරභච්චො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි[Pg.32]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජීවකො කොමාරභච්චො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති?

51. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka Komārabhacca. Bấy giờ, Jīvaka Komārabhacca đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Jīvaka Komārabhacca bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, con có nghe điều này: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’. Bạch Thế Tôn, những người nói như vầy: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’, có phải họ nói theo lời của Thế Tôn không, họ không vu khống Thế Tôn bằng điều không thật, họ có giải thích Pháp đúng với Chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp của họ đáng bị chỉ trích không?”

52. ‘‘යෙ තෙ, ජීවක, එවමාහංසු – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච මං තෙ අසතා අභූතෙන. තීහි ඛො අහං, ජීවක, ඨානෙහි මංසං අපරිභොගන්ති වදාමි. දිට්ඨං, සුතං, පරිසඞ්කිතං – ඉමෙහි ඛො අහං, ජීවක, තීහි ඨානෙහි මංසං අපරිභොගන්ති වදාමි. තීහි ඛො අහං, ජීවක, ඨානෙහි මංසං පරිභොගන්ති වදාමි. අදිට්ඨං, අසුතං, අපරිසඞ්කිතං – ඉමෙහි ඛො අහං, ජීවක, තීහි ඨානෙහි මංසං පරිභොගන්ති වදාමි.

52. Này Jīvaka, những người nói như vầy: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’, họ không nói theo lời của ta, và họ vu khống ta bằng điều không có, không thật. Này Jīvaka, ta nói rằng thịt không được dùng trong ba trường hợp. Thấy, nghe, hoặc nghi (rằng con vật bị giết cho mình) – này Jīvaka, ta nói rằng thịt không được dùng trong ba trường hợp này. Này Jīvaka, ta nói rằng thịt được dùng trong ba trường hợp. Không thấy, không nghe, và không nghi (rằng con vật bị giết cho mình) – này Jīvaka, ta nói rằng thịt được dùng trong ba trường hợp này.

53. ‘‘ඉධ, ජීවක, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා ස්වාතනාය භත්තෙන නිමන්තෙති. ආකඞ්ඛමානොව, ජීවක, භික්ඛු අධිවාසෙති. සො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන තස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමති; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසති. තස්ස න එවං හොති – ‘සාධු වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන [Pg.33] පරිවිසෙය්‍යාති! අහො වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා ආයතිම්පි එවරූපෙන පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යා’ති – එවම්පිස්ස න හොති. සො තං පිණ්ඩපාතං අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. තං කිං මඤ්ඤසි, ජීවක, අපි නු සො භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අත්තබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙතී’’ති?

53. “Này Jīvaka, ở đây, vị tỳ khưu sống nương tựa vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân, không hận. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai. Này Jīvaka, nếu muốn, vị tỳ khưu ấy nhận lời. Sau đêm ấy, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú sở của người gia chủ hay con của người gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi người gia chủ hay con của người gia chủ ấy cúng dường vị ấy vật thực khất thực thượng vị. Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay nếu người gia chủ hay con của người gia-chủ này cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị!’ Hoặc vị ấy cũng không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Mong sao người gia chủ hay con của người gia chủ này trong tương lai cũng sẽ cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị như thế này!’ Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy mà không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, với trí tuệ về sự xuất ly. Này Jīvaka, ngươi nghĩ thế nào? Vào lúc ấy, có phải vị tỳ khưu ấy có tác ý làm tổn hại mình, hay có tác ý làm tổn hại người khác, hay có tác ý làm tổn hại cả hai chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch Thế Tôn, không phải vậy.”

‘‘නනු සො, ජීවක, භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අනවජ්ජංයෙව ආහාරං ආහාරෙතී’’ති?

“Này Jīvaka, có phải vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy đã thọ dụng món ăn không có tội lỗi chăng?”

‘‘එවං, භන්තෙ. සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘බ්‍රහ්මා මෙත්තාවිහාරී’ති. තං මෙ ඉදං, භන්තෙ, භගවා සක්ඛිදිට්ඨො; භගවා හි, භන්තෙ, මෙත්තාවිහාරී’’ති. ‘‘යෙන ඛො, ජීවක, රාගෙන යෙන දොසෙන යෙන මොහෙන බ්‍යාපාදවා අස්ස සො රාගො සො දොසො සො මොහො තථාගතස්ස පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. සචෙ ඛො තෙ, ජීවක, ඉදං සන්ධාය භාසිතං අනුජානාමි තෙ එත’’න්ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භන්තෙ, සන්ධාය භාසිතං’’.

“Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Phạm thiên là vị an trú trong tâm từ.’ Bạch Thế Tôn, điều ấy con đã được thấy tận mắt nơi Thế Tôn; vì bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị an trú trong tâm từ.” “Này Jīvaka, tham, sân, si nào mà do đó có tâm hãm hại, thì tham ấy, sân ấy, si ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jīvaka, nếu ngươi nói điều này với ý đó, Ta chấp thuận cho ngươi điều ấy.” “Bạch Thế Tôn, quả thật con đã nói điều này với ý đó.”

54. ‘‘ඉධ, ජීවක, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා ස්වාතනාය භත්තෙන නිමන්තෙති. ආකඞ්ඛමානොව, ජීවක, භික්ඛු අධිවාසෙති. සො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමති; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසති. තස්ස න එවං හොති – ‘සාධු වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යාති! අහො වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා ආයතිම්පි [Pg.34] එවරූපෙන පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යා’ති – එවම්පිස්ස න හොති. සො තං පිණ්ඩපාතං අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. තං කිං මඤ්ඤසි, ජීවක, අපි නු සො භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අත්තබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙතී’’ති?

54. “Này Jīvaka, ở đây, vị tỳ khưu sống nương tựa vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Vị ấy an trú với tâm câu hữu với bi... với hỷ... với xả, biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân, không hận. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai. Này Jīvaka, nếu muốn, vị tỳ khưu ấy nhận lời. Sau đêm ấy, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú sở của người gia chủ hay con của người gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi người gia chủ hay con của người gia chủ ấy cúng dường vị ấy vật thực khất thực thượng vị. Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay nếu người gia chủ hay con của người gia-chủ này cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị!’ Hoặc vị ấy cũng không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Mong sao người gia chủ hay con của người gia chủ này trong tương lai cũng sẽ cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị như thế này!’ Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy mà không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, với trí tuệ về sự xuất ly. Này Jīvaka, ngươi nghĩ thế nào? Vào lúc ấy, có phải vị tỳ khưu ấy có tác ý làm tổn hại mình, hay có tác ý làm tổn hại người khác, hay có tác ý làm tổn hại cả hai chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch Thế Tôn, không phải vậy.”

‘‘නනු සො, ජීවක, භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අනවජ්ජංයෙව ආහාරං ආහාරෙතී’’ති?

“Này Jīvaka, có phải vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy đã thọ dụng món ăn không có tội lỗi chăng?”

‘‘එවං, භන්තෙ. සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘බ්‍රහ්මා උපෙක්ඛාවිහාරී’ති. තං මෙ ඉදං, භන්තෙ, භගවා සක්ඛිදිට්ඨො; භගවා හි, භන්තෙ, උපෙක්ඛාවිහාරී’’ති. ‘‘යෙන ඛො, ජීවක, රාගෙන යෙන දොසෙන යෙන මොහෙන විහෙසවා අස්ස අරතිවා අස්ස පටිඝවා අස්ස සො රාගො සො දොසො සො මොහො තථාගතස්ස පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. සචෙ ඛො තෙ, ජීවක, ඉදං සන්ධාය භාසිතං, අනුජානාමි තෙ එත’’න්ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භන්තෙ, සන්ධාය භාසිතං’’.

“Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Phạm thiên là vị an trú trong tâm xả.’ Bạch Thế Tôn, điều ấy con đã được thấy tận mắt nơi Thế Tôn; vì bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị an trú trong tâm xả.” “Này Jīvaka, tham, sân, si nào mà do đó có sự phiền nhiễu, có sự không hoan hỷ, có sự xung đột, thì tham ấy, sân ấy, si ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jīvaka, nếu ngươi nói điều này với ý đó, Ta chấp thuận cho ngươi điều ấy.” “Bạch Thế Tôn, quả thật con đã nói điều này với ý đó.”

55. ‘‘යො ඛො, ජීවක, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා උද්දිස්ස පාණං ආරභති සො පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො, ගහපති, එවමාහ – ‘ගච්ඡථ, අමුකං නාම පාණං ආනෙථා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො පාණො ගලප්පවෙඨකෙන ආනීයමානො දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො එවමාහ – ‘ගච්ඡථ ඉමං පාණං ආරභථා’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො පාණො ආරභියමානො දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, ඉමිනා චතුත්ථෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අකප්පියෙන ආසාදෙති, ඉමිනා පඤ්චමෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යො ඛො, ජීවක, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා උද්දිස්ස පාණං ආරභති සො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං අපුඤ්ඤං පසවතී’’ති.

55. “Này Jīvaka, người nào vì Như Lai hay đệ tử của Như Lai mà giết hại sinh vật, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức do năm trường hợp. Khi người ấy, này gia chủ, nói như vầy: ‘Hãy đi, hãy mang sinh vật tên là như thế kia đến đây,’ do trường hợp thứ nhất này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi sinh vật ấy bị tròng dây vào cổ lôi đi, phải chịu đựng sự đau khổ và buồn rầu, do trường hợp thứ hai này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi người ấy nói như vầy: ‘Hãy đi, hãy giết sinh vật này,’ do trường hợp thứ ba này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi sinh vật ấy bị giết hại, phải chịu đựng sự đau khổ và buồn rầu, do trường hợp thứ tư này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi người ấy cúng dường Như Lai hay đệ tử của Như Lai vật không thích hợp, do trường hợp thứ năm này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Này Jīvaka, người nào vì Như Lai hay đệ tử của Như Lai mà giết hại sinh vật, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức do năm trường hợp này.”

එවං වුත්තෙ, ජීවකො කොමාරභච්චො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! කප්පියං වත, භන්තෙ, භික්ඛූ ආහාරං ආහාරෙන්ති[Pg.35]; අනවජ්ජං වත, භන්තෙ, භික්ඛූ ආහාරං ආහාරෙන්ති. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói như vậy, y sĩ Jīvaka Komārabhacca bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, quả thật các vị tỳ khưu dùng các vật thực thích hợp! Bạch Thế Tôn, quả thật các vị tỳ khưu dùng các vật thực không có tội lỗi! Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! ... Kể từ hôm nay cho đến trọn đời, xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y.”

ජීවකසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

Kinh Jīvaka, phẩm thứ năm, đã chấm dứt.

6. උපාලිසුත්තං

6. Kinh Upāli

56. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො නාළන්දායං පටිවසති මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නාළන්දායං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන පාවාරිකම්බවනං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං භගවා එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, තපස්සි, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං භගවා එතදවොච – ‘‘කති පන, තපස්සි, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කම්මානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති?

56. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Nāḷandā, tại vườn xoài của Pāvārika. Vào lúc bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang cư ngụ ở Nāḷandā cùng với đại chúng Nigaṇṭha đông đảo. Khi ấy, vị Nigaṇṭha tên là Dīghatapassī, sau khi đi khất thực ở Nāḷandā, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, đã đi đến vườn xoài của Pāvārika, đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đức Thế Tôn nói với vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đang đứng một bên: “Này Tapassī, có các chỗ ngồi. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói như vậy, vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đã lấy một chỗ ngồi thấp rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đang ngồi một bên: “Này Tapassī, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định bao nhiêu loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?”

‘‘න ඛො, ආවුසො ගොතම, ආචිණ්ණං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස ‘කම්මං, කම්ම’න්ති පඤ්ඤපෙතුං; ‘දණ්ඩං, දණ්ඩ’න්ති ඛො, ආවුසො ගොතම, ආචිණ්ණං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පඤ්ඤපෙතු’’න්ති.

“Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta không có thói quen quy định là ‘nghiệp, nghiệp’. Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta có thói quen quy định là ‘sự trừng phạt, sự trừng phạt’.”

‘‘කති පන, තපස්සි, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති?

“Này Tapassī, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định bao nhiêu loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?”

‘‘තීණි ඛො, ආවුසො ගොතම, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියාති, සෙය්‍යථිදං – කායදණ්ඩං, වචීදණ්ඩං, මනොදණ්ඩ’’න්ති.

“Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định ba loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác, đó là: sự trừng phạt về thân, sự trừng phạt về lời nói, và sự trừng phạt về ý.”

‘‘කිං පන, තපස්සි, අඤ්ඤදෙව කායදණ්ඩං, අඤ්ඤං වචීදණ්ඩං, අඤ්ඤං මනොදණ්ඩ’’න්ති?

“Này Tapassī, có phải sự trừng phạt về thân là một điều khác, sự trừng phạt về lời nói là một điều khác, và sự trừng phạt về ý là một điều khác không?”

‘‘අඤ්ඤදෙව, ආවුසො ගොතම, කායදණ්ඩං, අඤ්ඤං වචීදණ්ඩං, අඤ්ඤං මනොදණ්ඩ’’න්ති.

“Thưa hiền giả Gotama, sự trừng phạt về thân là một điều khác, sự trừng phạt về lời nói là một điều khác, và sự trừng phạt về ý là một điều khác.”

‘‘ඉමෙසං පන, තපස්සි, තිණ්ණං දණ්ඩානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කතමං දණ්ඩං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා[Pg.36], යදි වා කායදණ්ඩං, යදි වා වචීදණ්ඩං, යදි වා මනොදණ්ඩ’’න්ති?

“Này Tapassī, trong ba loại trừng phạt này, đã được phân biệt và tách biệt như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định loại trừng phạt nào là có tội lỗi nặng nề hơn cả để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác: có phải là sự trừng phạt về thân, hay sự trừng phạt về lời nói, hay sự trừng phạt về ý?”

‘‘ඉමෙසං ඛො, ආවුසො ගොතම, තිණ්ණං දණ්ඩානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කායදණ්ඩං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩං, නො තථා මනොදණ්ඩ’’න්ති.

“Thưa hiền giả Gotama, trong ba loại trừng phạt này, đã được phân biệt và tách biệt như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định sự trừng phạt về thân là có tội lỗi nặng nề hơn cả để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác; không phải là sự trừng phạt về lời nói, cũng không phải là sự trừng phạt về ý.”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’?

“Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමි’’.

“Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’?

“Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමි’’.

“Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’?

“Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?”

‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමී’’ති.

“Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.”

ඉතිහ භගවා දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං යාවතතියකං පතිට්ඨාපෙසි.

Như vậy, đức Thế Tôn đã khiến vị Nigaṇṭha Dīghatapassī xác nhận đến lần thứ ba về vấn đề đang được thảo luận này.

57. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ත්වං පනාවුසො ගොතම, කති දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති?

57. Khi được nói như vậy, vị Nigaṇṭha Dīghatapassī bạch với đức Thế Tôn điều này: “Còn ngài, thưa hiền giả Gotama, ngài đã quy định bao nhiêu loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?”

‘‘න ඛො, තපස්සි, ආචිණ්ණං තථාගතස්ස ‘දණ්ඩං, දණ්ඩ’න්ති පඤ්ඤපෙතුං; ‘කම්මං, කම්ම’න්ති ඛො, තපස්සි, ආචිණ්ණං තථාගතස්ස පඤ්ඤපෙතු’’න්ති?

“Này Tapassī, Như Lai không có thói quen quy định là ‘sự trừng phạt, sự trừng phạt’. Này Tapassī, Như Lai có thói quen quy định là ‘nghiệp, nghiệp’.”

‘‘ත්වං පනාවුසො ගොතම, කති කම්මානි පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති?

“Còn ngài, thưa hiền giả Gotama, ngài đã quy định bao nhiêu loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?”

‘‘තීණි ඛො අහං, තපස්සි, කම්මානි පඤ්ඤපෙමි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, සෙය්‍යථිදං – කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්ම’’න්ති.

“Này Tapassī, ta quy định ba loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác, đó là: nghiệp về thân, nghiệp về lời nói, và nghiệp về ý.”

‘‘කිං පනාවුසො ගොතම, අඤ්ඤදෙව කායකම්මං, අඤ්ඤං වචීකම්මං, අඤ්ඤං මනොකම්ම’’න්ති?

“Thưa hiền giả Gotama, có phải thân nghiệp là một pháp, khẩu nghiệp là một pháp khác, và ý nghiệp là một pháp khác chăng?”

‘‘අඤ්ඤදෙව, තපස්සි, කායකම්මං, අඤ්ඤං වචීකම්මං, අඤ්ඤං මනොකම්ම’’න්ති.

“Này người khổ hạnh, thân nghiệp là một pháp, khẩu nghiệp là một pháp khác, và ý nghiệp là một pháp khác.”

‘‘ඉමෙසං පනාවුසො ගොතම, තිණ්ණං කම්මානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කතමං කම්මං මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, යදි වා කායකම්මං, යදි වා වචීකම්මං, යදි වා මනොකම්ම’’න්ති?

“Thưa hiền giả Gotama, trong ba nghiệp đã được phân chia và tách biệt như vậy, ngài tuyên bố nghiệp nào là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp: có phải là thân nghiệp, hay là khẩu nghiệp, hay là ý nghiệp?”

‘‘ඉමෙසං ඛො අහං, තපස්සි, තිණ්ණං කම්මානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං මනොකම්මං මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙමි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා කායකම්මං, නො තථා වචීකම්ම’’න්ති.

“Này người khổ hạnh, trong ba nghiệp đã được phân chia và tách biệt như vậy, Ta tuyên bố ý nghiệp là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; thân nghiệp không như vậy, khẩu nghiệp cũng không như vậy.”

‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’?

“Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?”

‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමි’’.

“Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.”

‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’?

“Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?”

‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමි’’.

“Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.”

‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’?

“Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?”

‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමී’’ති.

“Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.”

ඉතිහ දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො භගවන්තං ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං යාවතතියකං පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි.

Như vậy, sau khi đã khiến cho đức Thế Tôn xác nhận đến lần thứ ba về vấn đề này, Nigaṇṭha Dīghatapassī từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta.

58. තෙන [Pg.37] ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා ගිහිපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති බාලකිනියා පරිසාය උපාලිපමුඛාය. අද්දසා ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං දූරතොව ආගච්ඡන්තං; දිස්වාන දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, තපස්සි, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතො හි ඛො අහං, භන්තෙ, ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘අහු පන තෙ, තපස්සි, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? ‘‘අහු ඛො මෙ, භන්තෙ, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘යථා කථං පන තෙ, තපස්සි, අහු සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යාවතකො අහොසි භගවතා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස ආරොචෙසි. එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, තපස්සි! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙව දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සමණස්ස ගොතමස්ස බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය! අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති.

58. Vào lúc bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang ngồi cùng với một hội chúng đông đảo gồm các người tại gia, là hội chúng ở Bālakinī do gia chủ Upāli dẫn đầu. Nigaṇṭha Nāṭaputta nhìn thấy Nigaṇṭha Dīghatapassī đang đi đến từ xa; sau khi nhìn thấy, ông đã nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī rằng: – Này người khổ hạnh, ông từ đâu đến vào giữa ban ngày thế này? – Thưa ngài, tôi từ chỗ của sa-môn Gotama đến. – Này người khổ hạnh, ông có cuộc đối thoại nào với sa-môn Gotama không? – Thưa ngài, tôi có cuộc đối thoại với sa-môn Gotama. – Này người khổ hạnh, cuộc đối thoại của ông với sa-môn Gotama đã diễn ra như thế nào? Sau đó, Nigaṇṭha Dīghatapassī đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã có với đức Thế Tôn cho Nigaṇṭha Nāṭaputta nghe. Sau khi được nói như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī rằng: – Lành thay, lành thay, này người khổ hạnh! Nigaṇṭha Dīghatapassī đã trả lời cho sa-môn Gotama đúng như một vị đệ tử có học, người hiểu rõ lời dạy của bậc Đạo Sư. So với thân phạt thô thiển như thế này, ý phạt thấp kém kia thì có gì đáng kể! Do đó, chính thân phạt mới là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt cũng không như vậy.

59. එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, භන්තෙ දීඝතපස්සී ! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙවං භදන්තෙන තපස්සිනා සමණස්ස ගොතමස්ස බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය! අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො. හන්ද චාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙස්සාමි. සචෙ මෙ සමණො ගොතමො තථා පතිට්ඨහිස්සති යථා භදන්තෙන තපස්සිනා පතිට්ඨාපිතං; සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො දීඝලොමිකං එළකං ලොමෙසු ගහෙත්වා ආකඩ්ඪෙය්‍ය පරිකඩ්ඪෙය්‍ය සම්පරිකඩ්ඪෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ආකඩ්ඪිස්සාමි පරිකඩ්ඪිස්සාමි සම්පරිකඩ්ඪිස්සාමි[Pg.38]. සෙය්‍යථාපි නාම බලවා සොණ්ඩිකාකම්මකාරො මහන්තං සොණ්ඩිකාකිලඤ්ජං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපිත්වා කණ්ණෙ ගහෙත්වා ආකඩ්ඪෙය්‍ය පරිකඩ්ඪෙය්‍ය සම්පරිකඩ්ඪෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ආකඩ්ඪිස්සාමි පරිකඩ්ඪිස්සාමි සම්පරිකඩ්ඪිස්සාමි. සෙය්‍යථාපි නාම බලවා සොණ්ඩිකාධුත්තො වාලං කණ්ණෙ ගහෙත්වා ඔධුනෙය්‍ය නිද්ධුනෙය්‍ය නිප්ඵොටෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ඔධුනිස්සාමි නිද්ධුනිස්සාමි නිප්ඵොටෙස්සාමි. සෙය්‍යථාපි නාම කුඤ්ජරො සට්ඨිහායනො ගම්භීරං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා සාණධොවිකං නාම කීළිතජාතං කීළති, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං සාණධොවිකං මඤ්ඤෙ කීළිතජාතං කීළිස්සාමි. හන්ද චාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති.

59. Sau khi được nói như vậy, gia chủ Upāli đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta rằng: – Lành thay, lành thay, thưa ngài Dīghatapassī! Tôn giả khổ hạnh đã trả lời cho sa-môn Gotama đúng như một vị đệ tử có học, người hiểu rõ lời dạy của bậc Đạo Sư. So với thân phạt thô thiển như thế này, ý phạt thấp kém kia thì có gì đáng kể! Do đó, chính thân phạt mới là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt cũng không như vậy. Thưa ngài, giờ đây tôi sẽ đi và sẽ bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. Nếu sa-môn Gotama vẫn giữ vững lập trường đã được tôn giả khổ hạnh xác lập, thì cũng giống như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy lông của một con cừu có lông dài rồi kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một người thợ nấu rượu khỏe mạnh ném một tấm lọc rượu lớn vào trong hồ nước sâu, rồi nắm lấy các góc mà kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một người nghiện rượu khỏe mạnh nắm lấy vành của một cái sàng rồi giũ xuống, giũ lên, đập mạnh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để giũ xuống, giũ lên, đập mạnh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một con voi chúa sáu mươi tuổi sau khi lội xuống một cái hồ sâu và chơi trò gọi là ‘giặt vải gai,’ tôi cũng nghĩ rằng sẽ chơi trò ‘giặt vải gai’ với sa-môn Gotama. Thưa ngài, giờ đây tôi sẽ đi và sẽ bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. – Này gia chủ, ông hãy đi và bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là ta, hoặc là Nigaṇṭha Dīghatapassī, hoặc là ông, nên bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama.

60. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො මෙතං, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතී’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ගච්ඡ, ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී…පෙ… තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො මෙතං, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතී’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං [Pg.39] උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ගච්ඡ ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො උපාලි ගහපති නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන පාවාරිකම්බවනං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උපාලි ගහපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආගමා නු ඛ්විධ, භන්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති?

60. Khi được nói vậy, lõa thể Dīghatapassī bạch với lõa thể Nāṭaputta rằng: ‘Bạch ngài, tôi không hài lòng về việc gia chủ Upāli sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama. Bạch ngài, vì Sa-môn Gotama là người có ma thuật, biết ma thuật lôi cuốn, nhờ đó ngài lôi cuốn các đệ tử của các ngoại đạo khác.’ ‘Này Tapassi, không có trường hợp, không có cơ hội để gia chủ Upāli trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng có trường hợp, có cơ hội để Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upāli. Này gia chủ, ông hãy đi, hãy luận chiến với Sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là tôi, hoặc là lõa thể Dīghatapassī, hoặc là ông sẽ luận chiến với Sa-môn Gotama.’ Lần thứ hai... Lần thứ ba, lõa thể Dīghatapassī bạch với lõa thể Nāṭaputta rằng: ‘Bạch ngài, tôi không hài lòng về việc gia chủ Upāli sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama. Bạch ngài, vì Sa-môn Gotama là người có ma thuật, biết ma thuật lôi cuốn, nhờ đó ngài lôi cuốn các đệ tử của các ngoại đạo khác.’ ‘Này Tapassi, không có trường hợp, không có cơ hội để gia chủ Upāli trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng có trường hợp, có cơ hội để Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upāli. Này gia chủ, ông hãy đi, hãy luận chiến với Sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là tôi, hoặc là lõa thể Dīghatapassī, hoặc là ông sẽ luận chiến với Sa-môn Gotama.’ ‘Thưa vâng, bạch ngài.’ Gia chủ Upāli vâng lời lõa thể Nāṭaputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ lõa thể Nāṭaputta, đi nhiễu bên phải rồi đi đến vườn xoài của Pāvārika, nơi Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, gia chủ Upāli bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, có phải lõa thể Dīghatapassī đã đến đây không ạ?’

‘‘ආගමා ඛ්විධ, ගහපති, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති.

‘Này gia chủ, lõa thể Dīghatapassī đã đến đây.’

‘‘අහු ඛො පන තෙ, භන්තෙ, දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති?

‘Bạch Thế Tôn, ngài có cuộc đối thoại nào với lõa thể Dīghatapassī không ạ?’

‘‘අහු ඛො මෙ, ගහපති, දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති.

‘Này gia chủ, Ta có cuộc đối thoại với lõa thể Dīghatapassī.’

‘‘යථා කථං පන තෙ, භන්තෙ, අහු දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති?

‘Bạch Thế Tôn, cuộc đối thoại của ngài với lõa thể Dīghatapassī đã diễn ra như thế nào ạ?’

අථ ඛො භගවා යාවතකො අහොසි දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං උපාලිස්ස ගහපතිස්ස ආරොචෙසි.

Bấy giờ, Thế Tôn đã thuật lại cho gia chủ Upāli toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với lõa thể Dīghatapassī.

61. එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, භන්තෙ තපස්සී! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙවං දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන භගවතො බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය? අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. ‘‘සචෙ ඛො ත්වං, ගහපති, සච්චෙ පතිට්ඨාය මන්තෙය්‍යාසි සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති.

61. Khi được nói vậy, gia chủ Upāli bạch với Thế Tôn rằng: ‘Lành thay, lành thay, bạch Thế Tôn, vị khổ hạnh! Lõa thể Dīghatapassī đã trả lời cho Thế Tôn đúng như một vị đệ tử có học thức, biết rõ lời dạy của bậc đạo sư. So với thân phạt thô thiển như vậy, ý phạt thấp kém có gì đáng kể? Do đó, chính thân phạt mới có tội lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.’ ‘Này gia chủ, nếu ông đứng trên sự thật để thảo luận, chúng ta có thể có một cuộc đối thoại ở đây.’ ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ đứng trên sự thật để thảo luận; chúng ta hãy có một cuộc đối thoại ở đây.’

62. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො සීතොදකපටික්ඛිත්තො උණ්හොදකපටිසෙවී. සො සීතොදකං අලභමානො කාලඞ්කරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කත්ථූපපත්තිං පඤ්ඤපෙතී’’ති?

62. ‘Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có một lõa thể bị bệnh, đau khổ, bệnh nặng, đã từ bỏ nước lạnh và chỉ dùng nước nóng. Vị ấy, do không có được nước lạnh, nên đã qua đời. Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố vị này tái sanh ở đâu?’

‘‘අත්ථි, භන්තෙ, මනොසත්තා නාම දෙවා තත්ථ සො උපපජ්ජති’’.

‘Bạch Thế Tôn, có một loại chư thiên tên là Manosattā (Tâm Hệ Chư Thiên); vị ấy tái sanh ở đó.’

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

‘Vì lý do gì?’

‘‘අසු හි, භන්තෙ[Pg.40], මනොපටිබද්ධො කාලඞ්කරොතී’’ති.

‘Bạch Thế Tôn, vì vị ấy qua đời với tâm bị trói buộc.’

‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි, හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති.

‘Này gia chủ, hãy suy nghĩ kỹ. Này gia chủ, sau khi suy nghĩ kỹ, hãy trả lời. Lời sau của ông không khớp với lời trước, và lời trước không khớp với lời sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ đứng trên sự thật để thảo luận; chúng ta hãy có một cuộc đối thoại ở đây.’’ ‘Bạch Thế Tôn, mặc dù Thế Tôn nói như vậy, nhưng chính thân phạt mới có tội lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.’

63. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො නාටපුත්තො චාතුයාමසංවරසංවුතො සබ්බවාරිවාරිතො සබ්බවාරියුත්තො සබ්බවාරිධුතො සබ්බවාරිඵුටො. සො අභික්කමන්තො පටික්කමන්තො බහූ ඛුද්දකෙ පාණෙ සඞ්ඝාතං ආපාදෙති. ඉමස්ස පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කං විපාකං පඤ්ඤපෙතී’’ති?

63. ‘Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có lõa thể Nāṭaputta, được chế ngự bởi bốn sự chế ngự, đã từ bỏ mọi loại nước, đã gắn liền với việc từ bỏ mọi loại nước, đã rũ bỏ mọi loại nước, đã thấm nhuần việc từ bỏ mọi loại nước. Khi đi tới đi lui, vị ấy làm cho nhiều sinh vật nhỏ bị chết. Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố quả báo nào cho việc này?’

‘‘අසඤ්චෙතනිකං, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො නො මහාසාවජ්ජං පඤ්ඤපෙතී’’ති.

‘Bạch Thế Tôn, lõa thể Nāṭaputta không tuyên bố hành động không có chủ ý là có tội lớn.’

‘‘සචෙ පන, ගහපති, චෙතෙතී’’ති?

‘Này gia chủ, nhưng nếu có chủ ý thì sao?’

‘‘මහාසාවජ්ජං, භන්තෙ, හොතී’’ති.

‘Bạch Thế Tôn, là có tội lớn.’

‘‘චෙතනං පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කිස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’ති?

‘Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố chủ ý thuộc về loại phạt nào?’

‘‘මනොදණ්ඩස්මිං, භන්තෙ’’ති.

‘Bạch Thế Tôn, thuộc về ý phạt.’

‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති.

“Này gia chủ, hãy suy xét. Này gia chủ, sau khi đã suy xét, hãy trả lời. Lời nói sau của ông không ăn khớp với lời nói trước, hoặc lời nói trước không ăn khớp với lời nói sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch ngài, con sẽ thảo luận sau khi đã an trú trong sự thật; mong rằng cuộc thảo luận của chúng ta về vấn đề này sẽ được diễn ra.’” “Bạch ngài, mặc dù Thế Tôn đã nói như vậy, tuy nhiên, chính thân phạt là có tội lỗi lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.”

64. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අයං නාළන්දා ඉද්ධා චෙව ඵීතා ච බහුජනා ආකිණ්ණමනුස්සා’’ති?

64. “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, và dân cư đông đúc phải không?”

‘‘එවං, භන්තෙ, අයං නාළන්දා ඉද්ධා චෙව ඵීතා ච බහුජනා ආකිණ්ණමනුස්සා’’ති.

“Bạch ngài, đúng vậy. Thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, và dân cư đông đúc.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උක්ඛිත්තාසිකො. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, පහොති නු ඛො සො පුරිසො යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන [Pg.41] එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කාතු’’න්ති?

“Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một người đàn ông đến đây với thanh gươm giơ lên. Người ấy nói như sau: ‘Ta sẽ biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát.’ Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Người đàn ông ấy có khả năng biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát không?”

‘‘දසපි, භන්තෙ, පුරිසා, වීසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, තිංසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, චත්තාරීසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, පඤ්ඤාසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා නප්පහොන්ති යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කාතුං. කිඤ්හි සොභති එකො ඡවො පුරිසො’’ති!

“Bạch ngài, mười người, bạch ngài, hai mươi người, bạch ngài, ba mươi người, bạch ngài, bốn mươi người, bạch ngài, năm mươi người cũng không có khả năng biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát. Huống nữa là một người đàn ông tầm thường thì có đáng gì!”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධ ආගච්ඡෙය්‍ය සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං ඉමං නාළන්දං එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, පහොති නු ඛො සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො ඉමං නාළන්දං එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කාතු’’න්ති?

“Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm đến đây. Vị ấy nói như sau: ‘Ta sẽ biến thành Nāḷandā này thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm.’ Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm ấy có khả năng biến thành Nāḷandā này thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm không?”

‘‘දසපි, භන්තෙ, නාළන්දා, වීසම්පි නාළන්දා, තිංසම්පි නාළන්දා, චත්තාරීසම්පි නාළන්දා, පඤ්ඤාසම්පි නාළන්දා පහොති සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කාතුං. කිඤ්හි සොභති එකා ඡවා නාළන්දා’’ති!

“Bạch ngài, vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm ấy có khả năng biến mười thành Nāḷandā, hai mươi thành Nāḷandā, ba mươi thành Nāḷandā, bốn mươi thành Nāḷandā, năm mươi thành Nāḷandā thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm. Huống nữa là một thành Nāḷandā nhỏ bé thì có đáng gì!”

‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති.

“Bạch ngài, mặc dù Thế Tôn đã nói như vậy, tuy nhiên, chính thân phạt là có tội lỗi lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.”

65. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සුතං තෙ දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති?

65. “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông có từng nghe rằng khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm không?”

‘‘එවං, භන්තෙ, සුතං මෙ දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති.

“Bạch ngài, đúng vậy. Con đã từng nghe rằng khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, කින්ති තෙ සුතං කෙන තං දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති?

“Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông đã nghe như thế nào, do đâu mà khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm?”

‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, ඉසීනං මනොපදොසෙන තං දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති.

“Bạch ngài, con đã nghe rằng do niệm sân của tâm của các vị ẩn sĩ mà khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm.”

66. ‘‘පුරිමෙනෙවාහං[Pg.42], භන්තෙ, ඔපම්මෙන භගවතො අත්තමනො අභිරද්ධො. අපි චාහං ඉමානි භගවතො විචිත්‍රානි පඤ්හපටිභානානි සොතුකාමො, එවාහං භගවන්තං පච්චනීකං කාතබ්බං අමඤ්ඤිස්සං. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

66. “Bạch ngài, con đã hoan hỷ và hài lòng với ví dụ đầu tiên của Thế Tôn. Tuy nhiên, vì muốn được nghe những câu trả lời vấn đáp tài tình, đa dạng này của Thế Tôn, nên con đã nghĩ rằng nên đối nghịch lại với Thế Tôn. Thật vi diệu, bạch ngài! Thật vi diệu, bạch ngài! Bạch ngài, cũng giống như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hoặc phơi bày vật bị che giấu, hoặc chỉ đường cho người bị lạc, hoặc cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những ai có mắt sẽ thấy các sắc;’ cũng vậy, Pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng bằng nhiều phương cách. Bạch ngài, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y Tăng đoàn Tỳ-khưu. Mong Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.”

67. ‘‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං, භන්තෙ, භගවතො භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භගවා එවමාහ – ‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’ති. මඤ්හි, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා සාවකං ලභිත්වා කෙවලකප්පං නාළන්දං පටාකං පරිහරෙය්‍යුං – ‘උපාලි අම්හාකං ගහපති සාවකත්තං උපගතො’ති. අථ ච පන මං භගවා එවමාහ – ‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’ති. එසාහං, භන්තෙ, දුතියම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

67. “Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.” “Bạch Thế Tôn, chính vì lời nói này của Thế Tôn mà con lại càng hoan hỷ, hài lòng hơn nữa, khi Thế Tôn đã nói với con rằng: ‘Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.’ Bạch Thế Tôn, nếu các người ngoại đạo khác có được con làm đệ tử, họ đã mang cờ phướn đi khắp thành Nāḷandā và tuyên bố rằng: ‘Gia chủ Upāli đã trở thành đệ tử của chúng ta.’ Thế nhưng, Thế Tôn lại nói với con rằng: ‘Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.’ Bạch Thế Tôn, lần thứ hai, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cận sự, kể từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y Tam Bảo.”

68. ‘‘දීඝරත්තං ඛො තෙ, ගහපති, නිගණ්ඨානං ඔපානභූතං කුලං යෙන නෙසං උපගතානං පිණ්ඩකං දාතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං, භන්තෙ, භගවතො භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භගවා එවමාහ – ‘දීඝරත්තං ඛො තෙ, ගහපති, නිගණ්ඨානං ඔපානභූතං කුලං යෙන නෙසං උපගතානං පිණ්ඩකං දාතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’ති. සුතං මෙතං, භන්තෙ, සමණො ගොතමො එවමාහ – ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං, නාඤ්ඤෙසං දානං දාතබ්බං; මය්හමෙව සාවකානං දානං දාතබ්බං, නාඤ්ඤෙසං සාවකානං දානං දාතබ්බං; මය්හමෙව දින්නං මහප්ඵලං, නාඤ්ඤෙසං දින්නං මහප්ඵලං; මය්හමෙව සාවකානං දින්නං මහප්ඵලං, නාඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති. අථ ච පන මං භගවා නිගණ්ඨෙසුපි දානෙ සමාදපෙති. අපි ච, භන්තෙ, මයමෙත්ථ කාලං ජානිස්සාම. එසාහං, භන්තෙ, තතියම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

68. “Này gia chủ, từ lâu gia đình của ông đã là một nơi cung cấp vật dụng như giếng nước cho các Nigantha. Do đó, ông nên nghĩ rằng vật thực nên được cúng dường cho họ khi họ đến.” “Bạch Thế Tôn, chính vì lời nói này của Thế Tôn mà con lại càng hoan hỷ, hài lòng hơn nữa, khi Thế Tôn đã nói với con rằng: ‘Này gia chủ, từ lâu gia đình của ông đã là một nơi cung cấp vật dụng như giếng nước cho các Nigantha. Do đó, ông nên nghĩ rằng vật thực nên được cúng dường cho họ khi họ đến.’ Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama nói như vầy: “Chỉ nên cúng dường cho ta, không nên cúng dường cho người khác; chỉ nên cúng dường cho các đệ tử của ta, không nên cúng dường cho các đệ tử của người khác; sự cúng dường đến ta mới có quả lớn, sự cúng dường đến người khác không có quả lớn; sự cúng dường đến các đệ tử của ta mới có quả lớn, sự cúng dường đến các đệ tử của người khác không có quả lớn.”’ Thế nhưng, Thế Tôn lại khuyến khích con cúng dường cho cả các Nigantha. Hơn nữa, bạch Thế Tôn, chúng con sẽ biết thời điểm thích hợp cho việc này. Bạch Thế Tôn, lần thứ ba, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cận sự, kể từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y Tam Bảo.”

69. අථ [Pg.43] ඛො භගවා උපාලිස්ස ගහපතිස්ස අනුපුබ්බිං කථං කථෙසි, සෙය්‍යථිදං – දානකථං සීලකථං සග්ගකථං, කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි. යදා භගවා අඤ්ඤාසි උපාලිං ගහපතිං කල්ලචිත්තං මුදුචිත්තං විනීවරණචිත්තං උදග්ගචිත්තං පසන්නචිත්තං, අථ යා බුද්ධානං සාමුක්කංසිකා ධම්මදෙසනා තං පකාසෙසි – දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ගං. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං වත්ථං අපගතකාළකං සම්මදෙව රජනං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, එවමෙව උපාලිස්ස ගහපතිස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති. අථ ඛො උපාලි ගහපති දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම, බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, ගහපති, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

69. Bấy giờ, Thế Tôn đã thuyết một bài pháp tuần tự cho gia chủ Upāli, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài đã tuyên thuyết về sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục, và về lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết rằng gia chủ Upāli đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không còn triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài đã tuyên thuyết bài pháp mà chư Phật đã tự mình liễu tri, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Giống như tấm vải thanh tịnh, không còn vết bẩn, dễ dàng thấm thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không còn bụi bặm, không còn cấu uế đã khởi lên nơi gia chủ Upāli rằng: “Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có đoạn diệt.” Bấy giờ, gia chủ Upāli, người đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã liễu tri Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này gia chủ, ông hãy đi vào lúc mà ông cho là phải thời.”

70. අථ ඛො උපාලි ගහපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන සකං නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා දොවාරිකං ආමන්තෙසි – ‘‘අජ්ජතග්ගෙ, සම්ම දොවාරික, ආවරාමි ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ කොචි නිගණ්ඨො ආගච්ඡති තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චස්සොසි.

70. Bấy giờ, gia chủ Upāli đã hoan hỷ, tùy hỷ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi đi đến nhà của mình. Sau khi đến nơi, ông gọi người giữ cửa và nói: “Này bạn giữ cửa, kể từ hôm nay, ta đóng cửa đối với các nam Nigantha và nữ Nigantha, và mở cửa cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cận sự, nữ cận sự của Thế Tôn. Nếu có Nigantha nào đến, ngươi hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch ngài, xin hãy dừng lại, xin đừng vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các nam Nigantha và nữ Nigantha, và cửa được mở cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cận sự, nữ cận sự của Thế Tôn. Bạch ngài, nếu ngài có nhu cầu về vật thực, xin hãy đứng ngay tại đây, người ta sẽ mang đến cho ngài ngay tại đây.’” Người giữ cửa đã vâng lời gia chủ Upāli: “Thưa vâng, bạch ngài.”

71. අස්සොසි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො – ‘‘උපාලි කිර ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො’’ති. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, උපාලි කිර ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි[Pg.44], අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො…පෙ… තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ …පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. ‘‘හන්දාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි යාව ජානාමි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, තපස්සි, ජානාහි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති.

71. Nigaṇṭha Dīghatapassī đã nghe rằng: “Nghe nói gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama”. Bấy giờ, Nigaṇṭha Dīghatapassī đi đến chỗ Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vị ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, con đã nghe điều này: ‘Nghe nói gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama’.” “Này Tapassi, điều này không thể xảy ra, không có lý do gì mà gia chủ Upāli lại quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng điều này thì có thể xảy ra, rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ hai, Nigaṇṭha Dīghatapassī... (như trên)... Lần thứ ba, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, con đã nghe điều này... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” “Bạch Tôn giả, vậy thì con sẽ đi để biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.” “Này Tapassi, ngươi hãy đi và biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.”

72. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යෙන උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො දොවාරිකො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’ති. ‘‘න මෙ, ආවුසො, පිණ්ඩකෙන අත්ථො’’ති වත්වා තතො පටිනිවත්තිත්වා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව ඛො, භන්තෙ, යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. එතං ඛො තෙ අහං, භන්තෙ, නාලත්ථං න ඛො මෙ, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතීති. ආවට්ටො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපාලි ගහපති සමණෙන ගොතමෙන ආවට්ටනියා මායායා’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව, භන්තෙ…පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව ඛො, භන්තෙ…පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. ‘‘හන්ද චාහං[Pg.45], තපස්සි, ගච්ඡාමි යාව චාහං සාමංයෙව ජානාමි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති.

72. Bấy giờ, Nigaṇṭha Dīghatapassī đi đến nhà của gia chủ Upāli. Người gác cổng đã thấy Nigaṇṭha Dīghatapassī từ xa đi đến. Sau khi thấy, người ấy nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī điều này: “Bạch Tôn giả, xin hãy dừng lại, đừng đi vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các Nigaṇṭha nam và Nigaṇṭha nữ, cửa đã mở đối với các vị Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Đức Thế Tôn. Bạch Tôn giả, nếu ngài cần vật thực, xin hãy đứng lại tại đây, họ sẽ mang ra cho ngài tại đây.” “Này hiền hữu, tôi không cần vật thực,” nói vậy xong, vị ấy quay trở lại từ nơi đó, đi đến chỗ Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vị ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng sự thật rằng gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Bạch Tôn giả, con đã không thể thuyết phục được ngài. Bạch Tôn giả, con đã không hài lòng khi gia chủ Upāli đi tranh luận với Sa-môn Gotama. Vì bạch Tôn giả, Sa-môn Gotama là người có ma thuật, ngài biết ma thuật chiêu dụ, nhờ đó ngài chiêu dụ các đệ tử của các giáo phái khác. Bạch Tôn giả, gia chủ Upāli của ngài đã bị Sa-môn Gotama chiêu dụ bằng ma thuật chiêu dụ ấy.” “Này Tapassi, điều này không thể xảy ra, không có lý do gì mà gia chủ Upāli lại quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng điều này thì có thể xảy ra, rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ hai, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ ba, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” “Này Tapassi, vậy thì chính ta sẽ đi để biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.”

අථ ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං යෙන උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො දොවාරිකො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එවං වදෙහි – ‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො; සො තෙ දස්සනකාමො’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො; සො තෙ දස්සනකාමො’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි පඤ්ඤපෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘පඤ්ඤත්තානි ඛො, භන්තෙ, මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

Bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đi đến nhà của gia chủ Upāli. Người gác cổng đã thấy Nigaṇṭha Nāṭaputta từ xa đi đến. Sau khi thấy, người ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, xin hãy dừng lại, đừng đi vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các Nigaṇṭha nam và Nigaṇṭha nữ, cửa đã mở đối với các vị Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Đức Thế Tôn. Bạch Tôn giả, nếu ngài cần vật thực, xin hãy đứng lại tại đây, họ sẽ mang ra cho ngài tại đây.” “Này hiền hữu gác cổng, vậy thì hãy đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, hãy nói với gia chủ Upāli như vầy: ‘Bạch Tôn giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đang đứng ở ngoài cổng; vị ấy muốn được gặp ngài.’” “Vâng, bạch Tôn giả,” người gác cổng vâng lời Nigaṇṭha Nāṭaputta, rồi đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, người ấy nói với gia chủ Upāli điều này: “Bạch Tôn giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đang đứng ở ngoài cổng; vị ấy muốn được gặp ngài.” “Này hiền hữu gác cổng, vậy thì hãy dọn chỗ ngồi ở gian sảnh giữa.” “Vâng, bạch Tôn giả,” người gác cổng vâng lời gia chủ Upāli, sau khi đã dọn chỗ ngồi ở gian sảnh giữa, người ấy đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, người ấy nói với gia chủ Upāli điều này: “Bạch Tôn giả, chỗ ngồi đã được dọn ở gian sảnh giữa. Bây giờ là thời điểm mà ngài cho là thích hợp.”

73. අථ ඛො උපාලි ගහපති යෙන මජ්ඣිමා ද්වාරසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තත්ථ සාමං නිසීදිත්වා දොවාරිකං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එවං වදෙහි – ‘උපාලි, භන්තෙ, ගහපති එවමාහ – පවිස කිර, භන්තෙ, සචෙ ආකඞ්ඛසී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘උපාලි, භන්තෙ, ගහපති එවමාහ – ‘පවිස කිර, භන්තෙ, සචෙ ආකඞ්ඛසී’’’ති. අථ [Pg.46] ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං යෙන මජ්ඣිමා ද්වාරසාලා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො උපාලි ගහපති – යං සුදං පුබ්බෙ යතො පස්සති නිගණ්ඨං නාටපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වාන තතො පච්චුග්ගන්ත්වා යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තං උත්තරාසඞ්ගෙන සම්මජ්ජිත්වා පරිග්ගහෙත්වා නිසීදාපෙති සො – දානි යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තත්ථ සාමං නිසීදිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, භන්තෙ, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි, නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘උම්මත්තොසි ත්වං, ගහපති, දත්තොසි ත්වං, ගහපති! ‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති ගන්ත්වා මහතාසි වාදසඞ්ඝාටෙන පටිමුක්කො ආගතො. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො අණ්ඩහාරකො ගන්ත්වා උබ්භතෙහි අණ්ඩෙහි ආගච්ඡෙය්‍ය, සෙය්‍යථා වා පන ගහපති පුරිසො අක්ඛිකහාරකො ගන්ත්වා උබ්භතෙහි අක්ඛීහි ආගච්ඡෙය්‍ය; එවමෙව ඛො ත්වං, ගහපති, ‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති ගන්ත්වා මහතාසි වාදසඞ්ඝාටෙන පටිමුක්කො ආගතො. ආවට්ටොසි ඛො ත්වං, ගහපති, සමණෙන ගොතමෙන ආවට්ටනියා මායායා’’ති.

73. Bấy giờ, gia chủ Upāli đi đến gian sảnh ở cổng giữa; sau khi đi đến, ông ta tự mình ngồi vào chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi gọi người gác cổng: – Này bạn gác cổng, hãy đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đi đến, hãy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta như vầy: ‘Thưa ngài, gia chủ Upāli nói thế này: – Thưa ngài, nếu ngài muốn, xin mời ngài vào.’ – Thưa vâng, bạch ngài. – Người gác cổng vâng lời gia chủ Upāli rồi đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đi đến, người ấy đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: – Thưa ngài, gia chủ Upāli nói thế này: ‘Thưa ngài, nếu ngài muốn, xin mời ngài vào.’ Bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đông đảo hội chúng Nigaṇṭha đi đến gian sảnh ở cổng giữa. Và bấy giờ, gia chủ Upāli – người mà trước đây, mỗi khi thấy Nigaṇṭha Nāṭaputta từ xa đi đến, liền từ đó đi ra đón, lấy áo choàng của mình lau chùi chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi đỡ lấy và mời ngồi – thì bây giờ, ông ta lại tự mình ngồi vào chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: – Thưa ngài, có sẵn các chỗ ngồi. Nếu ngài muốn, xin mời ngài ngồi. Khi được nói như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã nói với gia chủ Upāli điều này: – Này gia chủ, ông điên rồi sao? Này gia chủ, ông ngu rồi sao! Ông đã đi sau khi nói rằng: ‘Thưa ngài, con sẽ đi để trình bày luận điểm chống lại Sa-môn Gotama,’ rồi trở về bị bao phủ bởi một mớ luận thuyết lớn lao. Ví như, này gia chủ, một người đi lấy tinh hoàn rồi trở về với tinh hoàn bị lấy mất; hoặc ví như, này gia chủ, một người đi lấy mắt rồi trở về với mắt bị lấy mất; cũng vậy, này gia chủ, ông đã đi sau khi nói rằng: ‘Thưa ngài, con sẽ đi để trình bày luận điểm chống lại Sa-môn Gotama,’ rồi trở về bị bao phủ bởi một mớ luận thuyết lớn lao. Này gia chủ, ông đã bị Sa-môn Gotama thu phục bằng ma thuật thu phục rồi.

74. ‘‘භද්දිකා, භන්තෙ, ආවට්ටනී මායා; කල්‍යාණී, භන්තෙ, ආවට්ටනී මායා; පියා මෙ, භන්තෙ, ඤාතිසාලොහිතා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; පියානම්පි මෙ අස්ස ඤාතිසාලොහිතානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සබ්බෙ චෙපි, භන්තෙ, ඛත්තියා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සබ්බෙසානම්පිස්ස ඛත්තියානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සබ්බෙ චෙපි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණා…පෙ… වෙස්සා…පෙ… සුද්දා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සබ්බෙසානම්පිස්ස සුද්දානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සදෙවකො චෙපි, භන්තෙ, ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සදෙවකස්සපිස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දීඝරත්තං හිතාය සුඛායාති. තෙන හි, භන්තෙ, උපමං තෙ කරිස්සාමි. උපමාය පිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති.

74. – Thưa ngài, ma thuật thu phục này thật tốt lành! Thưa ngài, ma thuật thu phục này thật thiện mỹ! Thưa ngài, mong sao những người thân quyến huyết thống thân yêu của con được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho những người thân quyến huyết thống thân yêu của con. Và thưa ngài, mong sao tất cả các vị Sát-đế-lỵ được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Sát-đế-lỵ. Và thưa ngài, mong sao tất cả các vị Bà-la-môn... các vị Phệ-xá... các vị Thủ-đà được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Thủ-đà. Và thưa ngài, mong sao thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho thế giới cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Vậy thì, thưa ngài, con sẽ đưa ra một ví dụ cho ngài. Vì ở đây, một số người có trí hiểu được ý nghĩa của lời nói qua ví dụ.

75. ‘‘භූතපුබ්බං[Pg.47], භන්තෙ, අඤ්ඤතරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ජිණ්ණස්ස වුඩ්ඪස්ස මහල්ලකස්ස දහරා මාණවිකා පජාපතී අහොසි ගබ්භිනී උපවිජඤ්ඤා. අථ ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙහි, යො මෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. එවං වුත්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තං මාණවිකං එතදවොච – ‘ආගමෙහි තාව, භොති, යාව විජායති. සචෙ ත්වං, භොති, කුමාරකං විජායිස්සසි, තස්සා තෙ අහං ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙස්සාමි, යො තෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සති. සචෙ පන ත්වං, භොති, කුමාරිකං විජායිස්සසි, තස්සා තෙ අහං ආපණා මක්කටච්ඡාපිකං කිණිත්වා ආනෙස්සාමි, යා තෙ කුමාරිකාය කීළාපනිකා භවිස්සතී’ති. දුතියම්පි ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා…පෙ… තතියම්පි ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙහි, යො මෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා මාණවිකාය සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙත්වා තං මාණවිකං එතදවොච – ‘අයං තෙ, භොති, ආපණා මක්කටච්ඡාපකො කිණිත්වා ආනීතො, යො තෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජතපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එවං වදෙහි – ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති.

75. – Thưa ngài, thuở xưa, có một vị Bà-la-môn già cả, lớn tuổi, cao niên, có một người vợ trẻ, một thiếu nữ, đang mang thai và sắp sinh. Bấy giờ, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi ra chợ mua và mang về một con khỉ con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của tôi. Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn kia nói với thiếu nữ ấy điều này: – Này nàng, hãy đợi cho đến khi nàng sinh đã. Này nàng, nếu nàng sinh con trai, ta sẽ ra chợ mua và mang về cho con trai của nàng một con khỉ đực con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của nàng. Còn nếu, này nàng, nàng sinh con gái, ta sẽ ra chợ mua và mang về cho con gái của nàng một con khỉ cái con, nó sẽ là đồ chơi cho con gái của nàng. Lần thứ hai, thưa ngài, thiếu nữ ấy... lần thứ ba, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi ra chợ mua và mang về một con khỉ con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của tôi. Bấy giờ, thưa ngài, vị Bà-la-môn kia, vì say mê, tâm bị trói buộc vào thiếu nữ ấy, đã đi ra chợ mua một con khỉ con, mang về rồi nói với thiếu nữ ấy điều này: – Này nàng, đây là con khỉ con ta đã mua từ chợ mang về cho nàng, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của nàng. Khi được nói như vậy, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi, mang con khỉ con này đến chỗ con trai người thợ nhuộm tên là Rattapāṇi; sau khi đi đến, hãy nói với con trai người thợ nhuộm Rattapāṇi như vầy: – Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn con khỉ con này được nhuộm bằng một loại thuốc nhuộm gọi là ‘lớp áo vàng’, được đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt.

‘‘අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා මාණවිකාය සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො තං මක්කටච්ඡාපකං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජකපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එතදවොච – ‘ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, රත්තපාණි රජකපුත්තො තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘අයං ඛො තෙ, මක්කටච්ඡාපකො රඞ්ගක්ඛමො හි ඛො, නො ආකොටනක්ඛමො, නො විමජ්ජනක්ඛමො’ති. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, බාලානං නිගණ්ඨානං වාදො රඞ්ගක්ඛමො [Pg.48] හි ඛො බාලානං නො පණ්ඩිතානං, නො අනුයොගක්ඛමො, නො විමජ්ජනක්ඛමො. අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො අපරෙන සමයෙන නවං දුස්සයුගං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජකපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එතදවොච – ‘ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං නවං දුස්සයුගං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, රත්තපාණි රජකපුත්තො තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ඉදං ඛො තෙ, භන්තෙ, නවං දුස්සයුගං රඞ්ගක්ඛමඤ්චෙව ආකොටනක්ඛමඤ්ච විමජ්ජනක්ඛමඤ්චා’ති. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, තස්ස භගවතො වාදො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස රඞ්ගක්ඛමො චෙව පණ්ඩිතානං නො බාලානං, අනුයොගක්ඛමො ච විමජ්ජනක්ඛමො චා’’ති.

“Bạch ngài, khi ấy, vị Bà-la-môn kia, vì say mê, quyến luyến cô thiếu nữ ấy, bèn ôm con khỉ con đi đến chỗ người thợ nhuộm Rattapāṇi; đến nơi, ông ta nói với người thợ nhuộm Rattapāṇi rằng: ‘Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn tấm da khỉ con này được nhuộm với loại thuốc nhuộm tên là pītāvalepana, được giặt giũ đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt.’ Bạch ngài, khi được nói vậy, người thợ nhuộm Rattapāṇi nói với vị Bà-la-môn ấy rằng: ‘Thưa ngài, tấm da khỉ con này của ngài chỉ chịu được thuốc nhuộm, chứ không chịu được giặt giũ đập đi đập lại, không chịu được chà xát.’ Bạch ngài, cũng vậy, giáo lý của các Nigantha ngu si chỉ chịu được sự nhuộm màu đối với kẻ ngu, chứ không phải đối với người trí; không chịu được sự tra xét, không chịu được sự gạn lọc. Bạch ngài, rồi một thời gian sau, vị Bà-la-môn ấy lấy một cặp vải mới đi đến chỗ người thợ nhuộm Rattapāṇi; đến nơi, ông ta nói với người thợ nhuộm Rattapāṇi rằng: ‘Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn cặp vải mới này được nhuộm với loại thuốc nhuộm tên là pītāvalepana, được giặt giũ đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt.’ Bạch ngài, khi được nói vậy, người thợ nhuộm Rattapāṇi nói với vị Bà-la-môn ấy rằng: ‘Bạch ngài, cặp vải mới này của ngài vừa chịu được thuốc nhuộm, vừa chịu được giặt giũ đập đi đập lại, vừa chịu được chà xát.’ Bạch ngài, cũng vậy, giáo lý của đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vừa chịu được sự nhuộm màu đối với người trí, chứ không phải đối với kẻ ngu, vừa chịu được sự tra xét, vừa chịu được sự gạn lọc.”

‘‘සරාජිකා ඛො, ගහපති, පරිසා එවං ජානාති – ‘උපාලි ගහපති නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකො’ති. කස්ස තං, ගහපති, සාවකං ධාරෙමා’’ති? එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, සුණොහි යස්සාහං සාවකො’’ති –

“Này gia chủ, hội chúng cùng với nhà vua đều biết rằng: ‘Gia chủ Upāli là đệ tử của Nigantha Nāṭaputta.’ Vậy, này gia chủ, chúng tôi nên xem ông là đệ tử của ai?” Khi được nói vậy, gia chủ Upāli từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn, rồi nói với Nigantha Nāṭaputta rằng: “Vậy thì, bạch ngài, xin ngài hãy lắng nghe tôi là đệ tử của ai:”

76.

76.

‘‘ධීරස්ස විගතමොහස්ස, පභින්නඛීලස්ස විජිතවිජයස්ස;

අනීඝස්ස සුසමචිත්තස්ස, වුද්ධසීලස්ස සාධුපඤ්ඤස්ස;

වෙසමන්තරස්ස විමලස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Trí Giả, đã ly tan si mê, đã nhổ lên mọi chướng ngại, đã chiến thắng mọi chiến trận; bậc Vô Ưu, có tâm bình đẳng, có giới hạnh viên mãn, có trí tuệ thiện xảo; bậc đã vượt qua mọi bất bình, bậc Vô Cấu.”

‘‘අකථංකථිස්ස තුසිතස්ස, වන්තලොකාමිසස්ස මුදිතස්ස;

කතසමණස්ස මනුජස්ස, අන්තිමසාරීරස්ස නරස්ස;

අනොපමස්ස විරජස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc không còn hoài nghi, bậc hoan hỷ, đã từ bỏ mọi mồi nhử thế gian, bậc có tâm hỷ; đã hoàn thành phận sự Sa-môn, bậc Nhân Sĩ, mang thân cuối cùng, bậc Anh Minh; bậc Vô Song, bậc Vô Trần.”

‘‘අසංසයස්ස කුසලස්ස, වෙනයිකස්ස සාරථිවරස්ස;

අනුත්තරස්ස රුචිරධම්මස්ස, නික්කඞ්ඛස්ස පභාසකස්ස ;

මානච්ඡිදස්ස වීරස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc không còn do dự, bậc Thiện Xảo, bậc Dẫn Lộ, bậc Ngự Giả tối thượng; bậc Vô Thượng, có pháp mầu rực rỡ, bậc không còn phân vân, bậc Tỏa Sáng; bậc đã đoạn trừ ngã mạn, bậc Anh Hùng.”

‘‘නිසභස්ස අප්පමෙය්‍යස්ස, ගම්භීරස්ස මොනපත්තස්ස;

ඛෙමඞ්කරස්ස වෙදස්ස, ධම්මට්ඨස්ස සංවුතත්තස්ස;

සඞ්ගාතිගස්ස මුත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Ngưu Vương, bậc Vô Lượng, bậc Thâm Sâu, đã đạt đến bậc Mâu-ni; bậc tạo ra sự an ổn, bậc Minh Triết, bậc an trú trong Pháp, bậc tự chế ngự; bậc đã vượt qua mọi chấp trước, bậc Giải Thoát.”

‘‘නාගස්ස [Pg.49] පන්තසෙනස්ස, ඛීණසංයොජනස්ස මුත්තස්ස;

පටිමන්තකස්ස ධොනස්ස, පන්නධජස්ස වීතරාගස්ස;

දන්තස්ස නිප්පපඤ්චස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Long Tượng, bậc sống nơi độc cư, đã đoạn tận các kiết sử, bậc Giải Thoát; bậc có trí tuệ đối đáp, bậc đã tẩy sạch phiền não, đã hạ cờ ngã mạn, đã ly tham; bậc Điều Ngự, bậc không còn hý luận.”

‘‘ඉසිසත්තමස්ස අකුහස්ස, තෙවිජ්ජස්ස බ්‍රහ්මපත්තස්ස;

න්හාතකස්ස පදකස්ස, පස්සද්ධස්ස විදිතවෙදස්ස;

පුරින්දදස්ස සක්කස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Tiên Nhân thứ bảy, bậc không gian dối, bậc đạt Tam Minh, bậc đã chứng ngộ Phạm Thiên; bậc đã thanh tẩy, bậc Thi Sư, bậc An Tịnh, bậc đã thấu triệt các Vệ-đà; bậc Thí Vô Trước, bậc Toàn Năng.”

‘‘අරියස්ස භාවිතත්තස්ස, පත්තිපත්තස්ස වෙය්‍යාකරණස්ස;

සතිමතො විපස්සිස්ස, අනභිනතස්ස නො අපනතස්ස;

අනෙජස්ස වසිප්පත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Thánh Nhân, bậc đã tu dưỡng tự thân, đã đạt đến mục đích tối hậu, bậc có tài diễn giải; bậc Chánh Niệm, bậc có tuệ quán, bậc không thiên vị, không thành kiến; bậc Bất Động, bậc đã đạt đến tự tại.”

‘‘සමුග්ගතස්ස ඣායිස්ස, අනනුගතන්තරස්ස සුද්ධස්ස;

අසිතස්ස හිතස්ස, පවිවිත්තස්ස අග්ගප්පත්තස්ස;

තිණ්ණස්ස තාරයන්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Danh Vang, bậc Thiền Định, có nội tâm không dao động, bậc Thanh Tịnh; bậc không vướng mắc, bậc vì lợi ích, bậc sống viễn ly, đã đạt đến tuyệt đỉnh; bậc đã vượt qua, bậc giúp chúng sanh vượt qua.”

‘‘සන්තස්ස භූරිපඤ්ඤස්ස, මහාපඤ්ඤස්ස වීතලොභස්ස;

තථාගතස්ස සුගතස්ස, අප්පටිපුග්ගලස්ස අසමස්ස;

විසාරදස්ස නිපුණස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Tịch Tĩnh, bậc có trí tuệ rộng lớn, bậc có đại trí tuệ, bậc đã ly tham; bậc Như Lai, bậc Thiện Thệ, bậc Vô Đối, bậc Vô Song; bậc Tự Tin, bậc Tinh Tế.”

‘‘තණ්හච්ඡිදස්ස බුද්ධස්ස, වීතධූමස්ස අනුපලිත්තස්ස;

ආහුනෙය්‍යස්ස යක්ඛස්ස, උත්තමපුග්ගලස්ස අතුලස්ස;

මහතො යසග්ගපත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මී’’ති.

“Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc đã đoạn tận ái dục, bậc Giác Ngộ, bậc không còn khói phiền não, bậc không nhiễm ô; bậc đáng được cúng dường, bậc Thần Nhân, bậc Tối Thượng Nhân, bậc Vô Tỷ; bậc Vĩ Đại, đã đạt đến tột đỉnh danh vọng.”

77. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’ති? ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නානාපුප්ඵානං මහාපුප්ඵරාසි, තමෙනං දක්ඛො මාලාකාරො වා මාලාකාරන්තෙවාසී වා විචිත්තං මාලං ගන්ථෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සො භගවා අනෙකවණ්ණො අනෙකසතවණ්ණො. කො හි, භන්තෙ, වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං න කරිස්සතී’’ති? අථ ඛො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස භගවතො සක්කාරං අසහමානස්ස තත්ථෙව උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගච්ඡීති.

77. “Này gia chủ, ông đã kết tập những lời tán thán này về Sa-môn Gotama từ khi nào?” “Bạch ngài, ví như có một đống hoa lớn gồm nhiều loại hoa khác nhau, một người kết tràng hoa khéo léo hay đệ tử của người ấy có thể kết thành một tràng hoa đẹp. Cũng vậy, bạch ngài, đức Thế Tôn có vô số đức hạnh, vô số lời tán thán. Bạch ngài, ai lại không tán thán người đáng được tán thán chứ?” Khi ấy, Nigantha Nāṭaputta, vì không thể kham nhẫn được sự tôn kính dành cho đức Thế Tôn, đã thổ ra máu nóng ngay tại chỗ.

උපාලිසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

Kinh Upāli, kinh thứ sáu, kết thúc.

7. කුක්කුරවතිකසුත්තං

7. Kinh Hạnh Con Chó

78. එවං [Pg.50] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොලියෙසු විහරති හලිද්දවසනං නාම කොලියානං නිගමො. අථ ඛො පුණ්ණො ච කොලියපුත්තො ගොවතිකො අචෙලො ච සෙනියො කුක්කුරවතිකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අචෙලො පන සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා කුක්කුරොව පලිකුජ්ජිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති. තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො…පෙ… තතියම්පි ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති. තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති?

78. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại một thị trấn của người Koliya tên là Haliddavasana. Lúc bấy giờ, Puṇṇa, một người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, và Seniya, một người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã cùng Thế Tôn nói chuyện chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông ta cuộn mình lại như một con chó rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó này, là người làm một việc khó làm, ông ta ăn thức ăn được ném xuống đất. Hạnh con chó ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” “Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.” Lần thứ hai, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò... Lần thứ ba, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó này, là người làm một việc khó làm, ông ta ăn thức ăn được ném xuống đất. Hạnh con chó ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?”

79. ‘‘අද්ධා ඛො තෙ අහං, පුණ්ණ, න ලභාමි. අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡීති; අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො කුක්කුරවතං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරසීලං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරචිත්තං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරාකප්පං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං. සො කුක්කුරවතං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරසීලං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරචිත්තං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරාකප්පං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං කායස්ස භෙදා පරං මරණා කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවංදිට්ඨි හොති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස ඛො අහං, පුණ්ණ, ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, සම්පජ්ජමානං [Pg.51] කුක්කුරවතං කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපනෙති, විපජ්ජමානං නිරය’’න්ති. එවං වුත්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි.

79. “Này Puṇṇa, quả thật ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’ Tuy nhiên, ta sẽ trả lời cho ngươi. Này Puṇṇa, ở đây, có người tu tập hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn. Người ấy, sau khi đã tu tập hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cộng đồng của loài chó. Nhưng nếu người ấy có tà kiến như sau: ‘Nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một thiên nhân nào đó,’ thì đó là tà kiến của người ấy. Này Puṇṇa, ta tuyên bố rằng người có tà kiến sẽ đi về một trong hai cõi: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. Như vậy, này Puṇṇa, khi hạnh con chó được thực hành thành công, nó sẽ dẫn đến cộng đồng của loài chó; khi thất bại, nó sẽ dẫn đến địa ngục.” Khi được nói như vậy, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã khóc và rơi lệ.

අථ ඛො භගවා පුණ්ණං කොලියපුත්තං ගොවතිකං එතදවොච – ‘‘එතං ඛො තෙ අහං, පුණ්ණ, නාලත්ථං. අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපි ච මෙ ඉදං, භන්තෙ, කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. අයං, භන්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො. තස්ස තං ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො අචෙලො සෙනියො…පෙ… තතියම්පි ඛො අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො. තස්ස තං ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති?

Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò: “Này Puṇṇa, ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’” “Bạch Thế Tôn, con không khóc vì điều Thế Tôn đã nói với con như vậy; mà là, bạch Thế Tôn, vì hạnh con chó này đã được con thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Bạch Thế Tôn, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya này, là người thực hành hạnh con bò. Hạnh con bò ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” “Thôi đi, Seniya, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.” Lần thứ hai, Seniya, người lõa thể... Lần thứ ba, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya này, là người thực hành hạnh con bò. Hạnh con bò ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?”

80. ‘‘අද්ධා ඛො තෙ අහං, සෙනිය, න ලභාමි. අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡීති; අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. ඉධ, සෙනිය, එකච්චො ගොවතං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොසීලං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොචිත්තං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගවාකප්පං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං. සො ගොවතං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොසීලං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොචිත්තං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගවාකප්පං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගුන්නං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවංදිට්ඨි හොති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස ඛො අහං, සෙනිය, ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉති ඛො, සෙනිය, සම්පජ්ජමානං ගොවතං ගුන්නං සහබ්‍යතං උපනෙති, විපජ්ජමානං නිරය’’න්ති. එවං වුත්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි.

80. “Này Seniya, quả thật ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Seniya, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’ Tuy nhiên, ta sẽ trả lời cho ngươi. Này Seniya, ở đây, có người tu tập hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn. Người ấy, sau khi đã tu tập hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cộng đồng của loài bò. Nhưng nếu người ấy có tà kiến như sau: ‘Nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một thiên nhân nào đó,’ thì đó là tà kiến của người ấy. Này Seniya, ta tuyên bố rằng người có tà kiến sẽ đi về một trong hai cõi: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. Như vậy, này Seniya, khi hạnh con bò được thực hành thành công, nó sẽ dẫn đến cộng đồng của loài bò; khi thất bại, nó sẽ dẫn đến địa ngục.” Khi được nói như vậy, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã khóc và rơi lệ.

අථ ඛො භගවා අචෙලං සෙනියං කුක්කුරවතිකං එතදවොච – ‘‘එතං ඛො තෙ අහං, සෙනිය, නාලත්ථං. අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං [Pg.52] එතං පුච්ඡී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපි ච මෙ ඉදං, භන්තෙ, ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. එවං පසන්නො අහං, භන්තෙ, භගවති; පහොති භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථා අහං චෙවිමං ගොවතං පජහෙය්‍යං, අයඤ්චෙව අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො තං කුක්කුරවතං පජහෙය්‍යා’’ති. ‘‘තෙන හි, පුණ්ණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

Khi ấy, Thế Tôn nói với Seniya, người lõa thể thực hành khổ hạnh chó, lời này: – Này Seniya, Ta đã không thể thuyết phục được ngươi về điều này. Thôi đi, Seniya, hãy để việc ấy lại; đừng hỏi Ta về việc ấy. – Bạch Thế Tôn, con không khóc lóc về điều mà Thế Tôn đã nói với con như vậy; nhưng bạch Thế Tôn, hạnh con bò này của con đã được thực hành và thọ trì một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Bạch Thế Tôn, con có niềm tin nơi Thế Tôn như thế này: Thế Tôn có khả năng thuyết Pháp theo cách mà cả con cũng có thể từ bỏ hạnh con bò này, và cả Seniya lõa thể, người thực hành khổ hạnh chó này, cũng có thể từ bỏ khổ hạnh chó ấy. – Này Puṇṇa, nếu vậy, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Puṇṇa, người con trai của dòng Koḷiya, người thực hành khổ hạnh bò, đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói lời này:

81. ‘‘චත්තාරිමානි, පුණ්ණ, කම්මානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානි. කතමානි චත්තාරි? අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තති.

81. – Này Puṇṇa, có bốn loại nghiệp này đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình biết rõ với thắng trí và chứng ngộ. Bốn loại ấy là gì? Này Puṇṇa, có nghiệp đen, quả đen; này Puṇṇa, có nghiệp trắng, quả trắng; này Puṇṇa, có nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng; và này Puṇṇa, có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp.

‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො සබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො සබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපන්නං සමානං සබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සා ඵුසන්ති. සො සබ්‍යාබජ්ඣෙහි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො සබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදෙති එකන්තදුක්ඛං, සෙය්‍යථාපි සත්තා නෙරයිකා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති, උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං.

Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp đen, quả đen? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành có khổ não, tạo tác khẩu hành có khổ não, tạo tác ý hành có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành có khổ não, khẩu hành có khổ não, và ý hành có khổ não, liền sanh vào thế giới có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới có khổ não, các xúc có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác có khổ não, hoàn toàn đau khổ, giống như các chúng sanh trong địa ngục. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp đen, quả đen.

‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො අබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො අබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, අබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, අබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා අබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං අබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපන්නං [Pg.53] සමානං අබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සා ඵුසන්ති. සො අබ්‍යාබජ්ඣෙහි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො අබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදෙති එකන්තසුඛං, සෙය්‍යථාපි දෙවා සුභකිණ්හා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති, උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං.

Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp trắng, quả trắng? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành không có khổ não, tạo tác khẩu hành không có khổ não, tạo tác ý hành không có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành không có khổ não, khẩu hành không có khổ não, và ý hành không có khổ não, liền sanh vào thế giới không có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới không có khổ não, các xúc không có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc không có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác không có khổ não, hoàn toàn an lạc, giống như chư thiên ở cõi Biến Tịnh. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp trắng, quả trắng.

‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වචීසඞ්ඛාරං අභිඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි ලොකං උපපන්නං සමානං සබ්‍යාබජ්ඣාපි අබ්‍යාබජ්ඣාපි ඵස්සා ඵුසන්ති. සො සබ්‍යාබජ්ඣෙහිපි අබ්‍යාබජ්ඣෙහිපි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වෙදනං වෙදෙති වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛං, සෙය්‍යථාපි මනුස්සා එකච්චෙ ච දෙවා එකච්චෙ ච විනිපාතිකා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං.

Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, tạo tác khẩu hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, tạo tác ý hành vừa có khổ não vừa không có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành, khẩu hành, và ý hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, liền sanh vào thế giới vừa có khổ não vừa không có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới vừa có khổ não vừa không có khổ não, các xúc vừa có khổ não vừa không có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc vừa có khổ não vừa không có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác có cả lạc và khổ xen lẫn, giống như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng.

‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තති? තත්‍ර, පුණ්ණ, යමිදං කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා, යමිදං කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා, යමිදං කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා – ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තතීති. ඉමානි ඛො, පුණ්ණ, චත්තාරි කම්මානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානී’’ති.

Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp? Này Puṇṇa, ở đây, tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp đen, quả đen này; tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp trắng, quả trắng này; tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng này – Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp. Này Puṇṇa, đây chính là bốn loại nghiệp đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình biết rõ với thắng trí và chứng ngộ.

82. එවං වුත්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අචෙලො [Pg.54] පන සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ…පෙ… පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, සෙනිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති.

82. Khi được nói như vậy, Puṇṇa, người con trai của dòng họ Koliya, người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, … (lược) … Xin Đức Thế Tôn hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y trọn đời kể từ hôm nay.” Còn Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, … (lược) … (Pháp) đã được tuyên thuyết. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Đức Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tăng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn.” “Này Seniya, người nào trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải sống biệt trú bốn tháng. Sau khi bốn tháng trôi qua, các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu. Tuy nhiên, ở đây Ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.”

‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං තෙ චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය, අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි. චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු, උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා සෙනියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා සෙනියො අරහතං අහොසීති.

“Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, họ phải sống biệt trú bốn tháng, và sau khi bốn tháng trôi qua, các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu, thì con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau khi bốn năm trôi qua, mong rằng các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu.” Và Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn. Không lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Seniya sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, mục đích mà vì nó các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Seniya đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

කුක්කුරවතිකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

Kinh Hạnh Con Chó, thứ bảy, kết thúc.

8. අභයරාජකුමාරසුත්තං

8. Kinh Vương tử Abhaya

83. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අභයං රාජකුමාරං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං [Pg.55] ආරොපෙහි. එවං තෙ කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡිස්සති – ‘අභයෙන රාජකුමාරෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදො ආරොපිතො’’’ති. ‘‘යථා කථං පනාහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති? ‘‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එවං වදෙහි – ‘භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති? සචෙ තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – ‘භාසෙය්‍ය, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, පුථුජ්ජනෙන නානාකරණං? පුථුජ්ජනොපි හි තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති. සචෙ පන තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – ‘න, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, දෙවදත්තො බ්‍යාකතො – ‘‘ආපායිකො දෙවදත්තො, නෙරයිකො දෙවදත්තො, කප්පට්ඨො දෙවදත්තො, අතෙකිච්ඡො දෙවදත්තො’’ති? තාය ච පන තෙ වාචාය දෙවදත්තො කුපිතො අහොසි අනත්තමනො’ති. ඉමං ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතුං. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසස්ස අයොසිඞ්ඝාටකං කණ්ඨෙ විලග්ගං, සො නෙව සක්කුණෙය්‍ය උග්ගිලිතුං න සක්කුණෙය්‍ය ඔගිලිතුං; එවමෙව ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතු’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො අභයො රාජකුමාරො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

83. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi cho sóc ăn. Bấy giờ, vương tử Abhaya đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vương tử đảnh lễ Nigaṇṭha Nāṭaputta và ngồi xuống một bên. Khi vương tử Abhaya đang ngồi một bên, Nigaṇṭha Nāṭaputta nói với vương tử lời này: “Này vương tử, hãy đến, hãy đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama. Như vậy, tiếng tăm tốt đẹp của ngài sẽ được lan truyền rằng: ‘Vương tử Abhaya đã đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama, người có đại thần lực, đại uy lực như vậy.’” “Bạch ngài, làm thế nào con có thể đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama, người có đại thần lực, đại uy lực như vậy?” “Này vương tử, hãy đến, hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, hãy nói với Sa-môn Gotama như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?’ Nếu Sa-môn Gotama, khi được ngài hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ngài hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì ngài có gì khác với kẻ phàm phu? Vì kẻ phàm phu cũng nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng.’ Nhưng nếu Sa-môn Gotama, khi được ngài hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Không, này vương tử, Như Lai không nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ngài hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy tại sao ngài lại tuyên bố về Devadatta rằng: “Devadatta sẽ đọa vào cõi khổ, Devadatta sẽ vào địa ngục, Devadatta sẽ ở đó một kiếp, Devadatta không thể cứu chữa”? Và vì lời nói ấy của ngài, Devadatta đã tức giận, không hài lòng.’ Này vương tử, khi được hỏi câu hỏi lưỡng nan này, Sa-môn Gotama sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra. Ví như một cái gai sắt mắc trong cổ họng của một người, người ấy không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra; cũng vậy, này vương tử, khi được hỏi câu hỏi lưỡng nan này, Sa-môn Gotama sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra.” “Thưa vâng, bạch ngài.” Vương tử Abhaya, sau khi nghe lời của Nigaṇṭha Nāṭaputta, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Nigaṇṭha Nāṭaputta, đi nhiễu bên phải và đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vương tử đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

84. එකමන්තං නිසින්නස්ස ඛො අභයස්ස රාජකුමාරස්ස සූරියං උල්ලොකෙත්වා එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො අජ්ජ භගවතො වාදං ආරොපෙතුං[Pg.56]. ස්වෙ දානාහං සකෙ නිවෙසනෙ භගවතො වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය අත්තචතුත්ථො භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන අභයස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

84. Khi ấy, vương tử Abhaya đang ngồi một bên, nhìn lên mặt trời và suy nghĩ: 'Hôm nay không phải là lúc để chất vấn Thế Tôn. Ngày mai, tại nhà của ta, ta sẽ chất vấn Thế Tôn.' Rồi vương tử bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cùng với ba vị khác nhận lời mời dùng bữa tại nhà con vào ngày mai.' Thế Tôn im lặng nhận lời. Khi ấy, vương tử Abhaya, biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải rồi ra về. Sau đêm đó, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nhà của vương tử Abhaya. Đến nơi, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Khi ấy, vương tử Abhaya tự tay dâng cúng Thế Tôn các món ăn thượng vị, cả đồ cứng và đồ mềm, cho đến khi Ngài dùng xong và tỏ ý đã đủ. Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, vương tử Abhaya lấy một chiếc ghế thấp hơn rồi ngồi xuống một bên.

85. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, රාජකුමාර, එකංසෙනා’’ති. ‘‘එත්ථ, භන්තෙ, අනස්සුං නිගණ්ඨා’’ති. ‘‘කිං පන ත්වං, රාජකුමාර, එවං වදෙසි – ‘එත්ථ, භන්තෙ, අනස්සුං නිගණ්ඨා’’’ති? ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මං, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙහි. එවං තෙ කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡිස්සති – අභයෙන රාජකුමාරෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදො ආරොපිතො’ති. එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොචං – ‘යථා කථං පනාහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති? ‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එවං වදෙහි – භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති? සචෙ තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – භාසෙය්‍ය, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, පුථුජ්ජනෙන නානාකරණං? පුථුජ්ජනොපි හි තං වාචං භාසෙය්‍ය [Pg.57] යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති. සචෙ පන තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – න, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, දෙවදත්තො බ්‍යාකතො – ආපායිකො දෙවදත්තො, නෙරයිකො දෙවදත්තො, කප්පට්ඨො දෙවදත්තො, අතෙකිච්ඡො දෙවදත්තොති? තාය ච පන තෙ වාචාය දෙවදත්තො කුපිතො අහොසි අනත්තමනොති. ඉමං ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතුං. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසස්ස අයොසිඞ්ඝාටකං කණ්ඨෙ විලග්ගං, සො නෙව සක්කුණෙය්‍ය උග්ගිලිතුං න සක්කුණෙය්‍ය ඔගිලිතුං; එවමෙව ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතු’’’න්ති.

85. Ngồi xuống một bên, vương tử Abhaya bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?' – 'Này vương tử, về vấn đề này, không thể trả lời một cách dứt khoát.' – 'Bạch Thế Tôn, như vậy thì các Ni-kiền-tử đã bị thất bại rồi.' – 'Này vương tử, tại sao ông lại nói: ‘Bạch Thế Tôn, như vậy thì các Ni-kiền-tử đã bị thất bại rồi’?' – 'Bạch Thế Tôn, con đã đi đến chỗ của Ni-kiền-tử Nāṭaputta. Sau khi đến, con đã đảnh lễ Ni-kiền-tử Nāṭaputta rồi ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi con đang ngồi một bên, Ni-kiền-tử Nāṭaputta đã nói với con rằng: ‘Này vương tử, hãy đến đây, ông hãy đi chất vấn Sa-môn Gotama. Như vậy, tiếng tăm tốt đẹp của ông sẽ được lan truyền rằng: ‘Vương tử Abhaya đã chất vấn Sa-môn Gotama, một người có đại thần lực, đại uy lực như vậy.’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã thưa với Ni-kiền-tử Nāṭaputta: ‘Thưa ngài, làm thế nào con có thể chất vấn Sa-môn Gotama, một người có đại thần lực, đại uy lực như vậy?’ – ‘Này vương tử, hãy đến đây, ông hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy nói với Sa-môn Gotama như sau: ‘Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?’ Nếu Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai có nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ông hãy nói với vị ấy rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì ngài có gì khác với kẻ phàm phu? Vì kẻ phàm phu cũng nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng.’ Còn nếu Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai không nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ông hãy nói với vị ấy rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì tại sao ngài lại tuyên bố về Devadatta rằng: ‘Devadatta sẽ bị đọa vào cõi khổ, Devadatta sẽ bị đọa vào địa ngục, Devadatta sẽ ở địa ngục suốt một kiếp, Devadatta là người không thể cứu chữa?’ Vì những lời ấy của ngài mà Devadatta đã tức giận và không hài lòng.’ Này vương tử, Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi câu hỏi lưỡng nan này, sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra. Giống như một người bị mắc một cái ngạnh sắt ở cổ họng, không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra; cũng vậy, này vương tử, Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi câu hỏi lưỡng nan này, sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra.’

86. තෙන ඛො පන සමයෙන දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො අභයස්ස රාජකුමාරස්ස අඞ්කෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා අභයං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, සචායං කුමාරො තුය්හං වා පමාදමන්වාය ධාතියා වා පමාදමන්වාය කට්ඨං වා කඨලං වා මුඛෙ ආහරෙය්‍ය, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ආහරෙය්‍යස්සාහං, භන්තෙ. සචෙ, භන්තෙ, න සක්කුණෙය්‍යං ආදිකෙනෙව ආහත්තුං, වාමෙන හත්ථෙන සීසං පරිග්ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන වඞ්කඞ්ගුලිං කරිත්වා සලොහිතම්පි ආහරෙය්‍යං. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි මෙ, භන්තෙ, කුමාරෙ අනුකම්පා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යං තථාගතො වාචං ජානාති අභූතං අතච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, න තං තථාගතො වාචං භාසති. යම්පි තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, තම්පි තථාගතො වාචං න භාසති. යඤ්ච ඛො තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, තත්‍ර කාලඤ්ඤූ තථාගතො හොති තස්සා වාචාය වෙය්‍යාකරණාය. යං තථාගතො වාචං ජානාති අභූතං අතච්ඡං [Pg.58] අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා, න තං තථාගතො වාචං භාසති. යම්පි තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා තම්පි තථාගතො වාචං න භාසති. යඤ්ච තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා, තත්‍ර කාලඤ්ඤූ තථාගතො හොති තස්සා වාචාය වෙය්‍යාකරණාය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, රාජකුමාර, තථාගතස්ස සත්තෙසු අනුකම්පා’’ති.

86. Vào lúc bấy giờ, có một đứa trẻ còn non nớt, khờ dại, chỉ biết nằm ngửa, đang ngồi trong lòng của vương tử Abhaya. Khi ấy, đức Thế Tôn đã nói với vương tử Abhaya điều này: – ‘Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này, nếu đứa trẻ này, do sự lơ đễnh của ông hay do sự lơ đễnh của vú nuôi, mà đưa một miếng gỗ hay một mảnh sành vào miệng, ông sẽ làm gì nó?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ lấy nó ra. Bạch Thế Tôn, nếu con không thể lấy ra ngay từ đầu, con sẽ dùng tay trái giữ đầu nó, rồi dùng tay phải móc ngón tay cong lại và lấy ra cho dù có chảy máu. Vì cớ sao? Bạch Thế Tôn, vì con có lòng thương xót đối với đứa trẻ.’ – ‘Cũng vậy, này vương tử, lời nói nào Như Lai biết là không thật, không đúng, không đem lại lợi ích, và lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, Như Lai không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, nhưng không đem lại lợi ích, và lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, Như Lai cũng không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, đem lại lợi ích, nhưng lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, ở đây Như Lai biết thời điểm để giải thích lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là không thật, không đúng, không đem lại lợi ích, nhưng lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, Như Lai không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, nhưng không đem lại lợi ích, và lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, Như Lai cũng không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, đem lại lợi ích, và lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, ở đây Như Lai biết thời điểm để giải thích lời nói ấy. Vì cớ sao? Này vương tử, vì Như Lai có lòng thương xót đối với chúng sanh.’

87. ‘‘යෙමෙ, භන්තෙ, ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති, පුබ්බෙව නු ඛො, එතං, භන්තෙ, භගවතො චෙතසො පරිවිතක්කිතං හොති ‘යෙ මං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡිස්සන්ති තෙසාහං එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සාමී’ති, උදාහු ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාතී’’ති?

87. ‘Bạch Thế Tôn, những vị học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, và học giả Sa-môn, sau khi chuẩn bị câu hỏi, đã đến gần Như Lai và hỏi. Bạch Thế Tôn, có phải điều này đã được đức Thế Tôn suy xét trong tâm từ trước rằng: ‘Những ai đến gần ta và hỏi như thế này, khi được hỏi như vậy, ta sẽ trả lời như thế này’, hay là điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ?’

‘‘තෙන හි, රාජකුමාර, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගාන’’න්ති?

‘Vậy thì, này vương tử, ta sẽ hỏi lại ông chính về điều này, ông hãy trả lời theo như ông thấy thích hợp. Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này, ông có thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe không?’

‘‘එවං, භන්තෙ, කුසලො අහං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගාන’’න්ති.

‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn, con thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe.’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, යෙ තං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කිං නාමිදං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ග’න්ති? පුබ්බෙව නු ඛො තෙ එතං චෙතසො පරිවිතක්කිතං අස්ස ‘යෙ මං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡිස්සන්ති තෙසාහං එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සාමී’ති, උදාහු ඨානසොවෙතං පටිභාසෙය්‍යා’’ති?

‘Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này? Những người đến gần ông và hỏi như thế này: ‘Bộ phận lớn nhỏ này của cỗ xe tên là gì?’ Có phải điều này đã được ông suy xét trong tâm từ trước rằng: ‘Những ai đến gần ta và hỏi như thế này, khi được hỏi như vậy, ta sẽ trả lời như thế này’, hay là điều ấy khởi lên cho ông ngay tại chỗ?’

‘‘අහඤ්හි, භන්තෙ, රථිකො සඤ්ඤාතො කුසලො රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං. සබ්බානි මෙ රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානි සුවිදිතානි. ඨානසොවෙතං මං පටිභාසෙය්‍යා’’ති.

‘Bạch Thế Tôn, con được biết đến là người đánh xe, thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe. Tất cả các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe đều được con biết rõ. Điều ấy sẽ khởi lên cho con ngay tại chỗ.’

‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ තෙ ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති, ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාති. තං කිස්ස හෙතු? සා හි, රාජකුමාර, තථාගතස්ස ධම්මධාතු සුප්පටිවිද්ධා යස්සා ධම්මධාතුයා සුප්පටිවිද්ධත්තා ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාතී’’ති.

‘Cũng vậy, này vương tử, những vị học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, và học giả Sa-môn, sau khi chuẩn bị câu hỏi, đã đến gần Như Lai và hỏi, điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ. Vì cớ sao? Này vương tử, vì pháp giới ấy đã được Như Lai khéo thể nhập, do đã khéo thể nhập pháp giới ấy, nên điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ.’

එවං වුත්තෙ, අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói như vậy, vương tử Abhaya đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! …(lược)… Kể từ hôm nay, xin Ngài hãy xem con là người đã quy y cho đến trọn đời.’

අභයරාජකුමාරසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

Kinh Vương tử Abhaya, thứ tám, đã kết thúc.

9. බහුවෙදනීයසුත්තං

9. Kinh Nhiều Cảm Thọ

88. එවං [Pg.59] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ උදායි, වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති? ‘‘තිස්සො ඛො, ථපති, වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. එවං වුත්තෙ, පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා; ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ගහපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා; තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා; ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ථපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා; තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. නෙව ඛො සක්ඛි ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං සඤ්ඤාපෙතුං න පනාසක්ඛි පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං සඤ්ඤාපෙතුං.

88. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ Tôn giả Udāyī; sau khi đến, đã đảnh lễ Tôn giả Udāyī rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, có bao nhiêu thọ đã được Thế Tôn nói đến?' 'Này người thợ mộc, có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Khi được nói vậy, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến; có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Lần thứ hai, Tôn giả Udāyī nói với người thợ mộc Pañcakaṅga điều này: 'Này gia chủ, không phải có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến; có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Lần thứ hai, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến; có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Lần thứ ba, Tôn giả Udāyī nói với người thợ mộc Pañcakaṅga điều này: 'Này người thợ mộc, không phải có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến; có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Lần thứ ba, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến, có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Tôn giả Udāyī đã không thể làm cho người thợ mộc Pañcakaṅga hiểu được, và người thợ mộc Pañcakaṅga cũng không thể làm cho Tôn giả Udāyī hiểu được.

89. අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො [Pg.60] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. එවං වුත්තෙ, භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සන්තඤ්ඤෙව ඛො, ආනන්ද, පරියායං පඤ්චකඞ්ගො ථපති උදායිස්ස නාබ්භනුමොදි, සන්තඤ්ඤෙව ච පන පරියායං උදායී පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස නාබ්භනුමොදි. ද්වෙපානන්ද, වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, තිස්සොපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, පඤ්චපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, ඡපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, අට්ඨාරසපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, ඡත්තිංසපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, අට්ඨසතම්පි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං න සමනුජානිස්සන්ති න සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති න සමනුමොදිස්සන්ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං – භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරිස්සන්ති. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං සමනුජානිස්සන්ති සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති සමනුමොදිස්සන්ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං – සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරිස්සන්ති’’.

89. Tôn giả Ānanda đã nghe được cuộc đàm luận này giữa Tôn giả Udāyī và người thợ mộc Pañcakaṅga. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda đã trình bày lại với Thế Tôn toàn bộ cuộc đàm luận đã diễn ra giữa Tôn giả Udāyī và người thợ mộc Pañcakaṅga. Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda điều này: 'Này Ānanda, người thợ mộc Pañcakaṅga đã không chấp nhận lý lẽ xác đáng của Udāyī, và Udāyī cũng đã không chấp nhận lý lẽ xác đáng của người thợ mộc Pañcakaṅga. Này Ānanda, Ta đã nói đến hai thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến ba thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến năm thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến sáu thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến mười tám thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến ba mươi sáu thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến một trăm lẻ tám thọ theo một pháp môn. Này Ānanda, Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy. Này Ānanda, khi Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy, những ai không công nhận, không chấp nhận, không hoan hỷ lời nói thiện thuyết, thiện luận của nhau, điều này có thể được chờ đợi nơi họ: họ sẽ sống trong cãi cọ, tranh chấp, luận쟁, đả thương nhau bằng những mũi nhọn miệng lưỡi. Này Ānanda, Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy. Này Ānanda, khi Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy, những ai công nhận, chấp nhận, hoan hỷ lời nói thiện thuyết, thiện luận của nhau, điều này có thể được chờ đợi nơi họ: họ sẽ sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như sữa hòa với nước, nhìn nhau với cặp mắt thân ái.'

90. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං.

90. 'Này Ānanda, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc pháp do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ; các thanh...; các hương...; các vị...; các xúc pháp do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ. Này Ānanda, đây là năm dục trưởng dưỡng. Này Ānanda, do duyên năm dục trưởng dưỡng này mà khởi lên lạc và hỷ nào, đây được gọi là dục lạc.'

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති[Pg.61]. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ ... chứng và trú thiền thứ hai. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do ly hỷ ... chứng và trú thiền thứ ba. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do xả lạc ... chứng và trú thiền thứ tư. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා, පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා, නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng được biến mất, do không tác ý đến các dị thù tưởng, vị ấy nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên,’ rồi chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên,’ rồi chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Không có gì cả,’ rồi chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො [Pg.62] ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy.

91. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, ආනන්ද, විජ්ජති යං අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං වදෙය්‍යුං – ‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමණො ගොතමො ආහ; තඤ්ච සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති. තයිදං කිංසු, තයිදං කථංසූ’ති? එවංවාදිනො, ආනන්ද, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවමස්සු වචනීයා – ‘න ඛො, ආවුසො, භගවා සුඛංයෙව වෙදනං සන්ධාය සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති; අපි ච, ආවුසො, යත්ථ යත්ථ සුඛං උපලබ්භති යහිං යහිං තං තං තථාගතො සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’’ති.

91. Này Ānanda, có trường hợp này có thể xảy ra, là các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Sa-môn Gotama nói về sự diệt của thọ và tưởng, và ngài xem đó là lạc. Cái đó là gì, cái đó thế nào?’ Này Ānanda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời họ như sau: ‘Này chư hiền, Thế Tôn không chỉ xem lạc thọ là lạc; mà này chư hiền, bất cứ nơi đâu, bất cứ chỗ nào có lạc, thì Như Lai xem đó là lạc.’

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

බහුවෙදනීයසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

Kinh Đa Thọ, thứ chín, đã kết thúc.

10. අපණ්ණකසුත්තං

10. Kinh Apaṇṇaka

92. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන සාලා නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු භො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං සාලං [Pg.63] අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු; සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු.

92. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, Ngài đã đi đến một làng Bà-la-môn của xứ Kosala tên là Sālā. Các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đã nghe rằng: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca, đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Sālā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy như sau: “Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Vị ấy, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài người và chư Thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Bấy giờ, các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đã đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, một số đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số nói lời chào hỏi thân hữu với Đức Thế Tôn; sau khi trao đổi những lời đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên. Một số chắp tay hướng về Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số xưng tên họ gần Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

93. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො සාලෙය්‍යකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ භගවා එතදවොච – ‘‘අත්ථි පන වො, ගහපතයො, කොචි මනාපො සත්ථා යස්මිං වො ආකාරවතී සද්ධා පටිලද්ධා’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො නො, භන්තෙ, කොචි මනාපො සත්ථා යස්මිං නො ආකාරවතී සද්ධා පටිලද්ධා’’ති. ‘‘මනාපං වො, ගහපතයො, සත්ථාරං අලභන්තෙහි අයං අපණ්ණකො ධම්මො සමාදාය වත්තිතබ්බො. අපණ්ණකො හි, ගහපතයො, ධම්මො සමත්තො සමාදින්නො, සො වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. කතමො ච, ගහපතයො, අපණ්ණකො ධම්මො’’?

93. Khi các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đang ngồi một bên, Đức Thế Tôn đã nói với họ điều này: ‘Này các gia chủ, các ông có vị đạo sư nào khả ý, mà đối với vị ấy các ông đã có được niềm tin có cơ sở không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị đạo sư nào khả ý, mà đối với vị ấy chúng con đã có được niềm tin có cơ sở.’ ‘Này các gia chủ, vì các ông không có được vị đạo sư khả ý, nên hãy thọ trì và thực hành pháp môn chắc chắn này. Này các gia chủ, pháp môn chắc chắn, khi được thọ trì và thực hành đầy đủ, sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc cho các ông trong một thời gian dài. Và này các gia chủ, pháp môn chắc chắn ấy là gì?’

94. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං; නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො; නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා; නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මා පටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං [Pg.64] එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං; අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො; අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො; අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා; අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මා පටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො – ‘නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

94. ‘Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có bố thí, không có tế tự, không có cúng dường; không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đúng đường, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau.” Này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết hoàn toàn đối nghịch. Họ nói như vầy: “Có bố thí, có tế tự, có cúng dường; có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đúng đường, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau.” Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào về điều này, chẳng phải các vị Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết hoàn toàn đối nghịch nhau sao?’ ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’

95. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො පරලොකවිදුනො තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති පරං සඤ්ඤාපෙති ; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා.

95. ‘Này các gia chủ, trong hai hạng đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có bố thí, không có tế tự… không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn… những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau,” thì điều này có thể được mong đợi nơi họ: họ sẽ từ bỏ ba thiện pháp này, tức là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sẽ thọ trì, thực hành ba bất thiện pháp này, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Mặc dù đời sau thực sự có, tà kiến của người ấy là ‘không có đời sau’; đó là tà kiến của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy tư duy rằng ‘không có đời sau’; đó là tà tư duy của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy nói lời rằng ‘không có đời sau’; đó là tà ngữ của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy nói ‘không có đời sau’; người này chống đối các bậc A-la-hán, những vị biết đời sau. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy thuyết phục người khác rằng ‘không có đời sau’; đó là sự thuyết phục phi chánh pháp của người ấy. Và bằng sự thuyết phục phi chánh pháp ấy, người ấy tự tán dương mình, chê bai người khác. Như vậy, thiện giới của người ấy đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã hiện khởi. Tà kiến này, tà tư duy này, tà ngữ này, sự chống đối các bậc Thánh này, sự thuyết phục phi chánh pháp này, sự tự tán dương và chê bai người khác này – như vậy, nhiều pháp ác, bất thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên tà kiến.

‘‘තත්‍ර[Pg.65], ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි පරො ලොකො එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි පරො ලොකො එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු පරො ලොකො, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි නත්ථිකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව පරො ලොකො, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං.

Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu không có đời sau, thì sau khi thân hoại, người này sẽ được an toàn. Nếu có đời sau, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Cứ cho là không có đời sau, cứ cho lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là sự thật; tuy vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn bị các bậc hiền trí quở trách là: ‘Người ác giới, tà kiến, theo thuyết đoạn diệt’. Nếu thật sự có đời sau, thì người này bị thua cả hai mặt: vừa bị các bậc hiền trí quở trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp không chắc chắn này của người ấy đã được chấp nhận và thực hành một cách sai lầm, chỉ bao trùm một phía, và từ bỏ nền tảng thiện.

96. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි දින්නං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො පරලොකවිදුනො තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා [Pg.66] අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා.

96. Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lời nói và quan điểm như sau: ‘Có quả của bố thí... (cho đến)... những vị đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và tuyên bố về đời này và đời sau’, điều này có thể được mong đợi nơi họ: họ sẽ từ bỏ ba pháp bất thiện là thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, và sẽ thực hành ba pháp thiện là thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích, phương diện thanh tịnh trong sự xuất ly của các pháp thiện. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy có quan điểm rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh kiến của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy tư duy rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh tư duy của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy nói lời rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh ngữ của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy nói rằng: ‘Có đời sau’; người này không chống đối các vị A-la-hán, những bậc biết rõ đời sau. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy làm cho người khác hiểu rằng: ‘Có đời sau’; đó là sự trình bày đúng Chánh pháp của người ấy. Và với sự trình bày đúng Chánh pháp ấy, người ấy không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới đã được thiết lập. Và chánh kiến này, chánh tư duy này, chánh ngữ này, sự không chống đối các bậc Thánh này, sự trình bày đúng Chánh pháp này, sự không tán dương mình này, sự không chê bai người này – như vậy, nhiều pháp thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên chánh kiến.

‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි පරො ලොකො, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු පරො ලොකො, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි අත්ථිකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව පරො ලොකො, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං.

Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu có đời sau, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Cứ cho là không có đời sau, cứ cho lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là sự thật; tuy vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn được các bậc hiền trí tán thán là: ‘Người có giới, có chánh kiến, theo thuyết hiện hữu’. Nếu thật sự có đời sau, thì người này thắng cả hai mặt: vừa được các bậc hiền trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, pháp chắc chắn này của người ấy đã được chấp nhận và thực hành một cách đúng đắn, bao trùm cả hai phía, và từ bỏ nền tảng bất thiện.

97. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො; නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො; නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා තෙ එවමාහංසු – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො [Pg.67] සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො; අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො; අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

97. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa đi vừa chặt, vừa sai chặt, vừa đi vừa hành hạ, vừa sai hành hạ; do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa đi vừa cúng dường, vừa sai cúng dường; do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự tích tập phước báu. Do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, không có phước báu, không có sự tích tập phước báu.’ Này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương hoàn toàn trái ngược, họ nói như sau: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy có ác nghiệp, có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa đi vừa chặt, vừa sai chặt, vừa đi vừa hành hạ, vừa sai hành hạ; do nhân duyên ấy có ác nghiệp, có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa đi vừa cúng dường, vừa sai cúng dường; do nhân duyên ấy có phước báu, có sự tích tập phước báu. Do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, có phước báu, có sự tích tập phước báu.’ Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có chủ trương hoàn toàn trái ngược nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”

98. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො…පෙ… දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති [Pg.68] මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති ආහ, යෙ තෙ අරහන්තො කිරියවාදා තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා.

98. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết... v.v... do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, không có phước báu, không có sự tích tập phước báu,’ đối với họ, điều này có thể được trông đợi: họ sẽ từ bỏ ba pháp thiện này là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi đã từ bỏ, họ sẽ thực hành ba pháp bất thiện này là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không thấy được sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện; và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Lại nữa, trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy có quan điểm: ‘Không có hành động.’ Đó là tà kiến của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nghĩ rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là tà tư duy của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nói rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là tà ngữ của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nói: ‘Không có hành động,’ người này chống đối các bậc A-la-hán là những người chủ trương có hành động. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy thuyết phục người khác rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là sự thuyết giảng phi chánh pháp của người ấy. Và do sự thuyết giảng phi chánh pháp ấy, người ấy tán dương mình, chê bai người. Như vậy, giới đức tốt đẹp của người ấy đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã được thiết lập. Và tà kiến này, tà tư duy này, tà ngữ này, sự chống đối các bậc Thánh này, sự thuyết giảng phi chánh pháp này, sự tán dương mình và chê bai người này — như vậy, vô số các pháp ác, bất thiện này của người ấy sanh khởi do duyên tà kiến.”

‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි කිරියා, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි කිරියා එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු කිරියා, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි අකිරියවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව කිරියා, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං.

Này các gia chủ, trong trường hợp ấy, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự không có hành động, thì sau khi thân hoại, người này sẽ tự mình được an ổn. Nếu thật sự có hành động, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Cứ cho rằng không có hành động, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn bị người có trí quở trách rằng: ‘Người này là người ác giới, có tà kiến, theo thuyết vô hành’. Nếu thật sự có hành động, thì người này bị thua thiệt cả hai mặt: vừa bị người có trí quở trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp môn chắc chắn này, khi được chấp thủ và thực hành một cách sai lầm, sẽ chỉ bao trùm một phía và từ bỏ nền tảng thiện lành.

99. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො [Pg.69] ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො කිරියවාදා තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා.

99. Này các gia chủ, trong số các Sa-môn và Bà-la-môn có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Khi một người hành động hay sai khiến người khác hành động, cắt hay sai khiến người khác cắt, nấu hay sai khiến người khác nấu, gây sầu muộn hay sai khiến người khác gây sầu muộn, làm mệt mỏi hay sai khiến người khác làm mệt mỏi, làm run sợ hay sai khiến người khác làm run sợ, sát sanh, lấy của không cho, phá nhà, cướp đoạt, cướp nhà, chặn đường, ngoại tình, nói dối; khi hành động như vậy, tội lỗi được tạo ra. Dù người đó dùng một bánh xe có vành sắc bén như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất, có tội lỗi từ đó, có sự tích lũy tội lỗi. Dù người đó đi đến bờ nam sông Hằng, giết và sai giết, cắt và sai cắt, nấu và sai nấu, có tội lỗi từ đó, có sự tích lũy tội lỗi. Dù người đó đi đến bờ bắc sông Hằng, bố thí và khuyến khích bố thí, cúng dường và khuyến khích cúng dường, có phước báu từ đó, có sự tích lũy phước báu. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do nói lời chân thật, có phước báu, có sự tích lũy phước báu.’ Đối với họ, điều gì có thể được mong đợi? Rằng họ sẽ từ bỏ ba pháp bất thiện này—thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh—và thực hành ba pháp thiện này—thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Tại sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hiểm, sự thấp kém, và sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích của sự xuất ly, khía cạnh thanh tịnh của các pháp thiện. Khi có hành động hiện hữu, người ấy có quan điểm: ‘Có hành động’; đó là chánh kiến của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy tư duy: ‘Có hành động’; đó là chánh tư duy của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy nói lời: ‘Có hành động’; đó là chánh ngữ của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy tuyên bố: ‘Có hành động’; người này không chống đối các bậc A-la-hán, những người theo thuyết hữu hành. Khi có hành động hiện hữu, người ấy dạy cho người khác: ‘Có hành động’; đó là sự truyền dạy chánh pháp của người ấy. Và qua sự truyền dạy chánh pháp ấy, người ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới đã được thiết lập—cùng với chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không chống đối các bậc Thánh, sự truyền dạy chánh pháp, sự không tự tán dương, và sự không chê bai người khác. Như vậy, do duyên chánh kiến, nhiều pháp thiện này sanh khởi cho người ấy.

‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි කිරියා, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු කිරියා, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි කිරියවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව කිරියා, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං.

Này các gia chủ, trong trường hợp ấy, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự có hành động, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Cứ cho rằng không có hành động, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn được người có trí tán thán rằng: ‘Người này là người có giới, có chánh kiến, theo thuyết hữu hành’. Nếu thật sự có hành động, thì người này được lợi cả hai mặt: vừa được người có trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, pháp môn chắc chắn này, khi được chấp thủ và thực hành một cách đúng đắn, sẽ bao trùm cả hai phía và từ bỏ nền tảng bất thiện.

100. ‘‘සන්ති[Pg.70], ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. අත්ථි බලං, අත්ථි වීරියං, අත්ථි පුරිසථාමො, අත්ථි පුරිසපරක්කමො; න සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’ති? ‘එවං, භන්තෙ’.

100. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người; tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’. Này các gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương đối nghịch trực tiếp với các Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Họ nói như sau: ‘Có nhân, có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm do có nhân, có duyên. Có nhân, có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh do có nhân, có duyên. Có năng lực, có tinh tấn, có sức mạnh của con người, có sự nỗ lực của con người; không phải tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có chủ trương đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”

101. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි [Pg.71] හෙතූ’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො හෙතුවාදා තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තානුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා.

101. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người; tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’, đối với họ, điều này có thể được chờ đợi: Rằng sau khi từ bỏ ba pháp thiện này là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, họ sẽ thực hành ba pháp bất thiện này là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện; và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh lọc của các pháp thiện. Dù thật sự có nhân, nhưng kiến giải của vị ấy là ‘không có nhân’; đó là tà kiến của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy suy tư ‘không có nhân’; đó là tà tư duy của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy nói lời ‘không có nhân’; đó là tà ngữ của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy nói rằng ‘không có nhân’; vị này chống đối các bậc A-la-hán là những người chủ trương có nhân. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy thuyết phục người khác rằng ‘không có nhân’; sự thuyết phục ấy là sự thuyết phục phi chánh pháp. Và do sự thuyết phục phi chánh pháp ấy, vị ấy tán dương mình, chê bai người. Như vậy, đối với vị ấy, thiện giới đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã được thiết lập — và tà kiến này, tà tư duy, tà ngữ, sự chống đối các bậc Thánh, sự thuyết phục phi chánh pháp, sự tán dương mình chê bai người. Như vậy, nhiều pháp ác, bất thiện này sanh khởi nơi vị ấy do duyên tà kiến.”

‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු හෙතු, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි අහෙතුකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව හෙතු, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං.

“Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự không có nhân, thì sau khi thân hoại mạng chung, vị này sẽ được an toàn. Nếu thật sự có nhân, thì sau khi thân hoại mạng chung, vị này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Cứ cho là không có nhân, cứ cho là lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, vị này vẫn bị những người có trí chê trách là: ‘Người vô giới, có tà kiến, là người chủ trương vô nhân’. Còn nếu thật sự có nhân, thì vị này bị thua thiệt cả hai mặt: vừa bị những người có trí chê trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp chắc chắn này, do được vị ấy chấp thủ và thực hành một cách sai lầm, chỉ bao trùm một phía và từ bỏ nền tảng thiện.”

102. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. අත්ථි බලං, අත්ථි වීරියං, අත්ථි පුරිසථාමො, අත්ථි පුරිසපරක්කමො; න සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො [Pg.72] අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති ආහ, යෙ තෙ අරහන්තො හෙතුවාදා තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා.

102. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có nhân, có duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh; chúng sanh bị nhiễm ô là do có nhân, có duyên. Có nhân, có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh là do có nhân, có duyên. Có sức lực, có tinh tấn, có năng lực của con người, có sự nỗ lực của con người; không phải tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, tất cả mạng sống đều không có quyền tự chủ, không có sức lực, không có tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, bởi sự kết hợp, bởi bản chất, và chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu sanh loại đặc biệt mà thôi’. Nơi các vị ấy, điều này có thể được mong đợi: sau khi đã tránh xa ba pháp bất thiện này là thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, họ sẽ thực hành và sống theo ba pháp thiện này là thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự nhiễm ô của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Lại nữa, khi có nhân hiện hữu, người ấy có quan điểm rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh kiến của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy tư duy rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh tư duy của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy nói lời rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh ngữ của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy nói rằng: ‘Có nhân’, và người này không chống đối các vị A-la-hán là những người có thuyết về nhân. Khi có nhân hiện hữu, người ấy làm cho người khác hiểu rằng: ‘Có nhân’, đó là sự trình bày Chánh pháp của người ấy. Và với sự trình bày Chánh pháp ấy, người ấy không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới được thiết lập. Và chánh kiến này, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không chống đối các bậc Thánh, sự trình bày Chánh pháp, sự không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, nhiều pháp thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên chánh kiến.”

‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු හෙතු, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි හෙතුවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං.

“Này các gia chủ, trong trường hợp đó, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự có nhân, thì vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới. Giả sử không có nhân, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là đúng sự thật đi nữa; tuy vậy, vị này ngay trong hiện tại vẫn được những người có trí tán thán rằng: “Đây là người có giới, có chánh kiến, là người theo thuyết hữu nhân”. Nếu thật sự có nhân, thì vị này nắm chắc phần thắng ở cả hai nơi: vừa được người có trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới. Như vậy, pháp không sai lầm này của người ấy đã được khéo chấp nhận, khéo thực hành, bao trùm cả hai phương diện mà tồn tại, và từ bỏ cảnh giới bất thiện.”

103. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තත්‍ර[Pg.73], ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, ඉදං මෙ අදිට්ඨං; යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, ඉදං මෙ අවිදිතං. අහඤ්චෙව ඛො පන අජානන්තො අපස්සන්තො එකංසෙන ආදාය වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤන්ති, න මෙතං අස්ස පතිරූපං. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා රූපිනො මනොමයා, අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයා, අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. දිස්සන්ති ඛො පන රූපාධිකරණං දණ්ඩාදාන-සත්ථාදාන-කලහ-විග්ගහ-විවාද-තුවංතුවං-පෙසුඤ්ඤ-මුසාවාදා. ‘නත්ථි ඛො පනෙතං සබ්බසො අරූපෙ’’’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය රූපානංයෙව නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

103. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Hoàn toàn không có các cõi vô sắc’. Này các gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết đối nghịch trực tiếp với các Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Họ nói như vầy: ‘Hoàn toàn có các cõi vô sắc’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Này các gia chủ, trong trường hợp đó, người có trí suy xét như sau: ‘Những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn không có các cõi vô sắc”, điều này tôi không thấy. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn có các cõi vô sắc”, điều này tôi không biết. Nếu ta, trong khi không biết, không thấy, lại chấp thủ một cách phiến diện và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm”, thì điều đó không thích hợp với ta. Đối với những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn không có các cõi vô sắc”, nếu lời nói của các vị ấy là sự thật, thì có trường hợp này: có những vị trời có sắc, do ý sanh, và sự tái sanh của ta ở đó là chắc chắn. Còn đối với những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn có các cõi vô sắc”, nếu lời nói của các vị ấy là sự thật, thì có trường hợp này: có những vị trời không có sắc, do tưởng sanh, và sự tái sanh của ta ở đó là chắc chắn. Lại nữa, do nhân nơi sắc mà người ta thấy có sự cầm gậy, cầm vũ khí, cãi cọ, tranh chấp, luận쟁, xưng hô mi-ta, nói hai lưỡi, nói dối. Nhưng tất cả những điều này hoàn toàn không có ở cõi vô sắc’. Người ấy, sau khi suy xét như vậy, thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với chính các sắc pháp.”

104. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, ඉදං මෙ අදිට්ඨං; යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, ඉදං මෙ අවිදිතං. අහඤ්චෙව ඛො පන අජානන්තො අපස්සන්තො එකංසෙන ආදාය වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤන්ති, න මෙතං අස්ස පතිරූපං. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, සචෙ තෙසං භවතං [Pg.74] සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයා අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යං දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සාමි. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, තෙසමයං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සංයොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, උපාදානාය සන්තිකෙ. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, තෙසමයං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසංයොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ’’’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය භවානංයෙව නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

104. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu’. Và này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết đối nghịch trực tiếp. Họ nói như vầy: ‘Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. “Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, điều này ta không thấy; và các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, điều này ta không biết. Nếu ta, trong khi không biết, không thấy, lại chấp thủ một phía mà tuyên bố: “Chỉ điều này là thật, điều khác là sai lầm”, thì điều ấy không thích hợp với ta. Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, nếu lời của các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy là thật, thì có trường hợp này: ta chắc chắn sẽ được sanh vào cõi chư thiên vô sắc, do tưởng sanh. Còn các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, nếu lời của các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy là thật, thì có trường hợp này: ta sẽ đạt Bát-niết-bàn ngay trong hiện tại. Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, kiến này của họ gần với tham ái, gần với triền phược, gần với sự hoan hỷ, gần với sự tham đắm, gần với sự chấp thủ. Còn các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, kiến này của họ gần với sự không tham ái, gần với sự không triền phược, gần với sự không hoan hỷ, gần với sự không tham đắm, gần với sự không chấp thủ’”. Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt chính các cõi hữu.

105. ‘‘චත්තාරොමෙ, ගහපතයො, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති.

105. “Này các gia chủ, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này các gia chủ, ở đây, có hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người không tự làm khổ mình, không chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, không làm khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; vị ấy, không tự làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên.”

106. ‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො…පෙ… ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

106. “Và này các gia chủ, thế nào là hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân? Này các gia chủ, ở đây, có người không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch... (vân vân)... Như vậy, vị ấy sống chuyên tâm vào nhiều cách hành hạ, làm khổ thân xác như thế. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân.”

‘‘කතමො [Pg.75] ච, ගහපතයො, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො…පෙ… යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

“Và này các gia chủ, thế nào là hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Này các gia chủ, ở đây, có người là đồ tể cừu, là đồ tể heo... (vân vân)... hay bất kỳ ai khác làm những nghề nghiệp tàn ác. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.”

‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො…පෙ… තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

“Và này các gia chủ, thế nào là hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Này các gia chủ, ở đây, có người là vua, thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh... (vân vân)... những người phục dịch ấy, bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm nước mắt, vừa khóc vừa làm các công việc. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.”

‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, ගහපතයො, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

“Và này các gia chủ, thế nào là hạng người không tự làm khổ mình, không chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, không làm khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; vị ấy, không tự làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên? Này các gia chủ, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (vân vân)... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly sanh, với hỷ và lạc. Do làm tịnh chỉ tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, do định sanh, với hỷ và lạc... (vân vân)... Thiền thứ ba... (vân vân)... chứng và trú Thiền thứ tư.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. සො එවං සමාහිතෙ [Pg.76] චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති…පෙ… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති.

“Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Túc Mạng Minh Trí. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời… như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Thiên Nhãn Minh Trí. Vị ấy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú… vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Lậu Tận Minh Trí. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Khổ’… ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi được giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này các gia chủ, người này được gọi là người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, sống không khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, hưởng lạc, với tự thân trở thành Phạm.”

එවං වුත්තෙ, සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතෙ’’ති.

Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể dựng đứng lại vật bị lật úp, phơi bày ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để trình bày. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận chúng con làm đệ tử tại gia, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.”

අපණ්ණකසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

Kinh Apaṇṇaka, kinh thứ mười, kết thúc.

ගහපතිවග්ගො නිට්ඨිතො පඨමො.

Phẩm Gia Chủ, phẩm thứ nhất, kết thúc.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm tắt:

කන්දරනාගරසෙඛවතො ච, පොතලියො පුන ජීවකභච්චො;

උපාලිදමථො කුක්කුරඅභයො, බහුවෙදනීයාපණ්ණකතො දසමො.

Kandara, Nāgara, và Sekha, rồi Potaliya, lại đến Jīvaka; Upāli, rồi Kukkura, Abhaya, Bahuvedanīya, và Apaṇṇaka là thứ mười.

2. භික්ඛුවග්ගො

2. Phẩm Tỳ Khưu

1. අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං

1. Kinh Giáo Giới La-hầu-la ở Ambalaṭṭhikā

107. [Pg.77] එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා රාහුලො අම්බලට්ඨිකායං විහරති. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන අම්බලට්ඨිකා යෙනායස්මා රාහුලො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤාපෙසි, උදකඤ්ච පාදානං. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. ආයස්මාපි ඛො රාහුලො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

107. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Rāhula trú ở Ambalaṭṭhikā. Rồi Đức Thế Tôn, vào buổi chiều, từ nơi độc cư đứng dậy, đi đến Ambalaṭṭhikā, đến chỗ Tôn giả Rāhula. Tôn giả Rāhula thấy Đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, Tôn giả liền soạn chỗ ngồi và nước rửa chân. Đức Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn. Sau khi ngồi, Ngài rửa chân. Tôn giả Rāhula cũng đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

108. අථ ඛො භගවා පරිත්තං උදකාවසෙසං උදකාධානෙ ඨපෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං පරිත්තං උදකාවසෙසං උදකාධානෙ ඨපිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පරිත්තකං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා පරිත්තං උදකාවසෙසං ඡඩ්ඩෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, පරිත්තං උදකාවසෙසං ඡඩ්ඩිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං ඡඩ්ඩිතං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා තං උදකාධානං නික්කුජ්ජිත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං උදකාධානං නික්කුජ්ජිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං නික්කුජ්ජිතං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා තං උදකාධානං උක්කුජ්ජිත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං උදකාධානං රිත්තං තුච්ඡ’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං රිත්තං තුච්ඡං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජාති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පුරිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, සීසෙනපි කම්මං කරොති, කණ්ණෙහිපි [Pg.78] කම්මං කරොති, දන්තෙහිපි කම්මං කරොති, නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති; රක්ඛතෙව සොණ්ඩං. තත්ථ හත්ථාරොහස්ස එවං හොති – ‘අයං ඛො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති…පෙ… නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති; රක්ඛතෙව සොණ්ඩං. අපරිච්චත්තං ඛො රඤ්ඤො නාගස්ස ජීවිත’න්ති. යතො ඛො, රාහුල, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති…පෙ… නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති, සොණ්ඩායපි කම්මං කරොති, තත්ථ හත්ථාරොහස්ස එවං හොති – ‘අයං ඛො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පුරිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, සීසෙනපි කම්මං කරොති, කණ්ණෙහිපි කම්මං කරොති, දන්තෙහිපි කම්මං කරොති, නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති, සොණ්ඩායපි කම්මං කරොති. පරිච්චත්තං ඛො රඤ්ඤො නාගස්ස ජීවිතං. නත්ථි දානි කිඤ්චි රඤ්ඤො නාගස්ස අකරණීය’න්ති. එවමෙව ඛො, රාහුල, යස්ස කස්සචි සම්පජානමුසාවාදෙ නත්ථි ලජ්ජා, නාහං තස්ස කිඤ්චි පාපං අකරණීයන්ති වදාමි. තස්මාතිහ තෙ, රාහුල, ‘හස්සාපි න මුසා භණිස්සාමී’ති – එවඤ්හි තෙ, රාහුල, සික්ඛිතබ්බං.

108. Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi để lại một ít nước thừa trong chậu rửa chân, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy một ít nước thừa này được để lại trong chậu rửa chân không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng ít ỏi như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi đổ bỏ một ít nước thừa ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy một ít nước thừa này đã được đổ bỏ không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng bị đổ bỏ như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi úp ngược chậu rửa chân ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy chậu rửa chân này đã bị úp ngược không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng bị úp ngược như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi lật ngửa chậu rửa chân ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy chậu rửa chân này trống rỗng, không có gì không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng trống rỗng, không có gì như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Này Rāhula, ví như con voi chiến của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, chiến đấu bằng thân trước, chiến đấu bằng thân sau, chiến đấu bằng đầu, chiến đấu bằng hai tai, chiến đấu bằng hai ngà, chiến đấu bằng đuôi; nhưng nó vẫn giữ gìn cái vòi của mình. Khi ấy, người quản tượng suy nghĩ rằng: ‘Con voi chiến này của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, ... chiến đấu bằng đuôi; nhưng nó vẫn giữ gìn cái vòi của mình. Mạng sống của con voi chiến của đức vua vẫn chưa được từ bỏ.’ Nhưng này Rāhula, khi nào con voi chiến của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, ... chiến đấu bằng đuôi, và nó cũng chiến đấu bằng cái vòi, khi ấy người quản tượng suy nghĩ rằng: ‘Con voi chiến này của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, chiến đấu bằng thân trước, chiến đấu bằng thân sau, chiến đấu bằng đầu, chiến đấu bằng hai tai, chiến đấu bằng hai ngà, chiến đấu bằng đuôi, và nó cũng chiến đấu bằng cái vòi. Mạng sống của con voi chiến của đức vua đã được từ bỏ. Giờ đây không có việc gì mà con voi chiến của đức vua không thể làm được.’ Cũng thế ấy, này Rāhula, đối với bất cứ ai không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối, Ta nói rằng không có việc ác nào mà người ấy không thể làm. Vì vậy, này Rāhula, con phải học tập như sau: ‘Ta sẽ không nói dối, ngay cả để đùa giỡn.’ Này Rāhula, con phải học tập như vậy.

109. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, කිමත්ථියො ආදාසො’’ති? ‘‘පච්චවෙක්ඛණත්ථො, භන්තෙ’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාහුල, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායෙන කම්මං කත්තබ්බං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වාචාය කම්මං කත්තබ්බං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනසා කම්මං කත්තබ්බං. යදෙව ත්වං, රාහුල, කායෙන කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි [Pg.79] සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං කරණීයං.

109. – Này Rāhula, con nghĩ thế nào, tấm gương có công dụng gì? – Bạch Thế Tôn, tấm gương có công dụng để soi xét. – Cũng thế ấy, này Rāhula, sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về thân; sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về lời; sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về ý. Này Rāhula, mỗi khi con muốn làm một hành động nào thuộc về thân, con phải soi xét hành động thuộc về thân ấy: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai chăng? Hành động thuộc về thân này là bất thiện, có kết quả khổ đau, có quả báo khổ đau chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi soi xét, con biết được rằng: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động thuộc về thân này là bất thiện, có kết quả khổ đau, có quả báo khổ đau,’ thì này Rāhula, hành động thuộc về thân như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Và này Rāhula, nếu trong khi soi xét, con biết được rằng: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động thuộc về thân này là thiện, có kết quả an lạc, có quả báo an lạc,’ thì này Rāhula, hành động thuộc về thân như vậy, con nên làm.

‘‘කරොන්තෙනපි තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං කායකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං කායකම්මං.

Này Rāhula, trong khi đang làm một hành động qua thân, con nên quán xét chính hành động qua thân ấy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua thân này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, con nên từ bỏ hành động qua thân như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, con nên tiếp tục hành động qua thân như vậy.

‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං, ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායකම්මං සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු [Pg.80] දෙසෙතබ්බං, විවරිතබ්බං, උත්තානීකාතබ්බං; දෙසෙත්වා විවරිත්වා උත්තානීකත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු.

Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động qua thân, con nên quán xét chính hành động qua thân ấy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua thân này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, hành động qua thân như vậy, con nên trình bày, nên phơi bày, nên hiển lộ với Bậc Đạo Sư, hoặc với các vị có trí, hoặc với các vị đồng phạm hạnh; sau khi đã trình bày, phơi bày, hiển lộ, con nên thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con nên an trú, ngày đêm tu học trong các pháp thiện.

110. ‘‘යදෙව ත්වං, රාහුල, වාචාය කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං කරණීයං.

110. Này Rāhula, bất cứ hành động nào qua lời nói mà con muốn làm, con nên quán xét chính hành động qua lời nói ấy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua lời nói này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, hành động qua lời nói như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, không thể đưa đến tự hại, không thể đưa đến hại người; hành động qua lời nói này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, hành động qua lời nói như vậy, con nên làm.

‘‘කරොන්තෙනපි, රාහුල, වාචාය කම්මං තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං වචීකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං [Pg.81] නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි, ත්වං රාහුල, එවරූපං වචීකම්මං.

Này Rāhula, trong khi đang làm một hành động qua lời nói, con nên quán xét chính hành động qua lời nói ấy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua lời nói này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, con nên từ bỏ hành động qua lời nói như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, con nên tiếp tục hành động qua lời nói như vậy.

‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වචීකම්මං සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු දෙසෙතබ්බං, විවරිතබ්බං, උත්තානීකත්තබ්බං; දෙසෙත්වා විවරිත්වා උත්තානීකත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු.

“Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động bằng lời nói, con phải quán xét chính hành động bằng lời nói ấy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng lời nói này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng lời nói này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, hành động bằng lời nói như vậy, con phải trình bày, phải phơi bày, phải tỏ rõ ra với bậc Đạo Sư, hay với các vị đồng phạm hạnh có trí. Sau khi đã trình bày, phơi bày, tỏ rõ ra, con phải thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng lời nói này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con hãy an trú, ngày đêm học tập trong các pháp thiện.”

111. ‘‘යදෙව ත්වං, රාහුල, මනසා කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං [Pg.82] ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං කරණීයං.

111. “Này Rāhula, bất cứ hành động nào bằng ý mà con muốn làm, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, hành động bằng ý như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, hành động bằng ý như vậy, con nên làm.”

‘‘කරොන්තෙනපි තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං මනොකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං මනොකම්මං.

“Này Rāhula, ngay cả trong khi đang làm một hành động bằng ý, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, con hãy từ bỏ hành động bằng ý như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, con hãy tiếp tục hành động bằng ý như vậy.”

‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං පන තෙ, රාහුල, මනොකම්මං අට්ටීයිතබ්බං හරායිතබ්බං ජිගුච්ඡිතබ්බං; අට්ටීයිත්වා හරායිත්වා ජිගුච්ඡිත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං [Pg.83] ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු.

“Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động bằng ý, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, đối với hành động bằng ý như vậy, con phải cảm thấy áy náy, hổ thẹn, ghê tởm. Sau khi cảm thấy áy náy, hổ thẹn, ghê tởm, con phải thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con hãy an trú, ngày đêm học tập trong các pháp thiện.”

112. ‘‘යෙ හි කෙචි, රාහුල, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙසුං, වචීකම්මං පරිසොධෙසුං, මනොකම්මං පරිසොධෙසුං, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙසුං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙසුං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙසුං. යෙපි හි කෙචි, රාහුල, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, වචීකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, මනොකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති. යෙපි හි කෙචි, රාහුල, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙන්ති, වචීකම්මං පරිසොධෙන්ති, මනොකම්මං පරිසොධෙන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙන්ති. තස්මාතිහ, රාහුල, ‘පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සාමි, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙස්සාමි, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙස්සාමී’ති – එවඤ්හි තෙ, රාහුල, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

112. “Này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong thời quá khứ đã thanh lọc thân nghiệp, đã thanh lọc khẩu nghiệp, đã thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy đã thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, đã thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, đã thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Và này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong thời vị lai sẽ thanh lọc thân nghiệp, sẽ thanh lọc khẩu nghiệp, sẽ thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy sẽ thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, sẽ thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, sẽ thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Và này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang thanh lọc thân nghiệp, đang thanh lọc khẩu nghiệp, đang thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy đang thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, đang thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, đang thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Do vậy, này Rāhula, con phải học tập rằng: ‘Sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc thân nghiệp; sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc khẩu nghiệp; sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc ý nghiệp.’ Này Rāhula, con phải học tập như vậy.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Đức Thế Tôn đã nói lời này. Tôn giả Rāhula, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

Kinh Giáo Giới Rāhula ở Ambalaṭṭhikā, kinh thứ nhất, chấm dứt.

2. මහාරාහුලොවාදසුත්තං

2. Kinh Đại Giáo Giới Rāhula

113. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආයස්මාපි ඛො [Pg.84] රාහුලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. අථ ඛො භගවා අපලොකෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බ’’න්ති. ‘‘රූපමෙව නු ඛො, භගවා, රූපමෙව නු ඛො, සුගතා’’ති? ‘‘රූපම්පි, රාහුල, වෙදනාපි, රාහුල, සඤ්ඤාපි, රාහුල, සඞ්ඛාරාපි, රාහුල, විඤ්ඤාණම්පි, රාහුලා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො ‘‘කො නජ්ජ භගවතා සම්මුඛා ඔවාදෙන ඔවදිතො ගාමං පිණ්ඩාය පවිසිස්සතී’’ති තතො පටිනිවත්තිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. අද්දසා ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං රාහුලං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වාන ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘ආනාපානස්සතිං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආනාපානස්සති, රාහුල, භාවනා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා’’ති.

113. Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Tôn giả Rāhula cũng vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi theo sau lưng, sau lưng Đức Thế Tôn. Khi ấy, Đức Thế Tôn ngoảnh lại và gọi Tôn giả Rāhula: ‘Này Rāhula, bất cứ sắc nào – quá khứ, vị lai, hay hiện tại; bên trong hay bên ngoài; thô hay tế; hạ liệt hay cao thượng; xa hay gần – tất cả sắc ấy cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ ‘Bạch Đức Thế Tôn, chỉ có sắc thôi sao? Bạch Đức Thiện Thệ, chỉ có sắc thôi sao?’ ‘Này Rāhula, cả sắc nữa, này Rāhula, cả thọ nữa, này Rāhula, cả tưởng nữa, này Rāhula, cả các hành nữa, này Rāhula, cả thức nữa.’ Khi ấy, Tôn giả Rāhula nghĩ rằng: ‘Hôm nay, ai được Đức Thế Tôn trực tiếp giáo giới bằng lời khuyên dạy mà lại đi vào làng để khất thực chứ?’ rồi từ đó quay trở lại, đi đến gốc của một cây nọ, ngồi kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Tôn giả Sāriputta đã thấy Tôn giả Rāhula đang ngồi ở gốc của một cây nọ, ngồi kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Sau khi thấy, ngài đã gọi Tôn giả Rāhula: ‘Này Rāhula, hãy tu tập pháp hành niệm hơi thở vào hơi thở ra. Này Rāhula, pháp hành niệm hơi thở vào hơi thở ra, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn.’

114. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං භාවිතා නු ඛො, භන්තෙ, ආනාපානස්සති, කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු යා ච බාහිරා පථවීධාතු, පථවීධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දති, පථවීධාතුයා චිත්තං විරාජෙති’’.

114. Khi ấy, vào buổi chiều, Tôn giả Rāhula ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Rāhula đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, niệm hơi thở vào hơi thở ra được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào để có quả lớn, có lợi ích lớn?’ ‘Này Rāhula, bất cứ cái gì bên trong, thuộc cá nhân, cứng, đặc, được chấp thủ, cụ thể là: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, dạ dày, phân, hoặc bất cứ cái gì khác bên trong, thuộc cá nhân, cứng, đặc, được chấp thủ – này Rāhula, cái này được gọi là địa đại bên trong. Và cả địa đại bên trong lẫn địa đại bên ngoài, cả hai chỉ là địa đại. Cái đó cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy nó như vậy, đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với địa đại, làm cho tâm ly tham đối với địa đại.’

115. ‘‘කතමා [Pg.85] ච, රාහුල, ආපොධාතු? ආපොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්තං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු යා ච බාහිරා ආපොධාතු ආපොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආපොධාතුයා නිබ්බින්දති, ආපොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

115. “Và này Rāhula, thủy đại là gì? Thủy đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội thủy đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là nước, có tính chất của nước, được chấp thủ, cụ thể là: mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ đặc, nước mắt, mỡ lỏng, nước bọt, nước mũi, hoạt dịch, nước tiểu; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là nước, có tính chất của nước, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội thủy đại. Cả nội thủy đại và ngoại thủy đại, tất cả chỉ là thủy đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với thủy đại, tâm của vị ấy ly tham đối với thủy đại.

116. ‘‘කතමා ච, රාහුල, තෙජොධාතු? තෙජොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – යෙන ච සන්තප්පති යෙන ච ජීරීයති යෙන ච පරිඩය්හති යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු යා ච බාහිරා තෙජොධාතු තෙජොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා තෙජොධාතුයා නිබ්බින්දති, තෙජොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

116. “Và này Rāhula, hỏa đại là gì? Hỏa đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội hỏa đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là lửa, có tính chất của lửa, được chấp thủ, cụ thể là: cái nhờ đó mà thân thể bị hâm nóng, cái nhờ đó mà bị già đi, cái nhờ đó mà bị thiêu đốt, và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được tiêu hóa hoàn toàn; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là lửa, có tính chất của lửa, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội hỏa đại. Cả nội hỏa đại và ngoại hỏa đại, tất cả chỉ là hỏa đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với hỏa đại, tâm của vị ấy ly tham đối với hỏa đại.

117. ‘‘කතමා ච, රාහුල, වායොධාතු? වායොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – උද්ධඞ්ගමා වාතා, අධොගමා වාතා, කුච්ඡිසයා වාතා, කොට්ඨාසයා වාතා, අඞ්ගමඞ්ගානුසාරිනො වාතා, අස්සාසො පස්සාසො, ඉති යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු යා ච බාහිරා වායොධාතු වායොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි[Pg.86], න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා වායොධාතුයා නිබ්බින්දති, වායොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

117. “Và này Rāhula, phong đại là gì? Phong đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội phong đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là gió, có tính chất của gió, được chấp thủ, cụ thể là: các loại gió đi lên, các loại gió đi xuống, các loại gió trong bụng, các loại gió trong ruột, các loại gió di chuyển khắp các chi phần, hơi thở vô, hơi thở ra; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là gió, có tính chất của gió, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội phong đại. Cả nội phong đại và ngoại phong đại, tất cả chỉ là phong đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với phong đại, tâm của vị ấy ly tham đối với phong đại.

118. ‘‘කතමා ච, රාහුල, ආකාසධාතු? ආකාසධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කණ්ණච්ඡිද්දං නාසච්ඡිද්දං මුඛද්වාරං, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අජ්ඣොහරති, යත්ථ ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සන්තිට්ඨති, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අධොභාගං නික්ඛමති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං, අඝං අඝගතං, විවරං විවරගතං, අසම්ඵුට්ඨං, මංසලොහිතෙහි උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු යා ච බාහිරා ආකාසධාතු ආකාසධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආකාසධාතුයා චිත්තං නිබ්බින්දති, ආකාසධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

118. “Và này Rāhula, không đại là gì? Không đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội không đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là không gian, có tính chất của không gian, được chấp thủ, cụ thể là: lỗ tai, lỗ mũi, cửa miệng; và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được nuốt vào; và nơi mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được chứa đựng; và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được thoát ra ở phần dưới; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là không gian, có tính chất của không gian, là khoảng trống, có tính chất của khoảng trống, là khe hở, có tính chất của khe hở, không bị tiếp xúc bởi thịt và máu, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội không đại. Cả nội không đại và ngoại không đại, tất cả chỉ là không đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với không đại, tâm của vị ấy ly tham đối với không đại.

119. ‘‘පථවීසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. පථවීසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, පථවියා සුචිම්පි නික්ඛිපන්ති, අසුචිම්පි නික්ඛිපන්ති, ගූථගතම්පි නික්ඛිපන්ති, මුත්තගතම්පි නික්ඛිපන්ති, ඛෙළගතම්පි නික්ඛිපන්ති, පුබ්බගතම්පි නික්ඛිපන්ති, ලොහිතගතම්පි නික්ඛිපන්ති, න ච තෙන පථවී අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, පථවීසමං භාවනං භාවෙහි. පථවීසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති.

119. “Này Rāhula, hãy tu tập thiền định tương tự như đất. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như đất, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. Này Rāhula, ví như trên đất người ta vứt bỏ cả vật sạch sẽ, vứt bỏ cả vật không sạch sẽ, vứt bỏ cả phân, vứt bỏ cả nước tiểu, vứt bỏ cả nước bọt, vứt bỏ cả mủ, vứt bỏ cả máu; và do đó, đất không lo âu, không hổ thẹn, không ghê tởm; cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập thiền định tương tự như đất. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như đất, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con.

‘‘ආපොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආපොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, ආපස්මිං සුචිම්පි ධොවන්ති, අසුචිම්පි ධොවන්ති, ගූථගතම්පි ධොවන්ති, මුත්තගතම්පි ධොවන්ති, ඛෙළගතම්පි ධොවන්ති, පුබ්බගතම්පි ධොවන්ති, ලොහිතගතම්පි ධොවන්ති, න ච තෙන ආපො අට්ටීයති [Pg.87] වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, ආපොසමං භාවනං භාවෙහි. ආපොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති.

“Này Rāhula, hãy tu tập thiền định tương tự như nước. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như nước, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. Này Rāhula, ví như trong nước người ta rửa cả vật sạch sẽ, rửa cả vật không sạch sẽ, rửa cả phân, rửa cả nước tiểu, rửa cả nước bọt, rửa cả mủ, rửa cả máu; và do đó, nước không lo âu, không hổ thẹn, không ghê tởm; cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập thiền định tương tự như nước. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như nước, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con.

‘‘තෙජොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. තෙජොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, තෙජො සුචිම්පි දහති, අසුචිම්පි දහති, ගූථගතම්පි දහති, මුත්තගතම්පි දහති, ඛෙළගතම්පි දහති, පුබ්බගතම්පි දහති, ලොහිතගතම්පි දහති, න ච තෙන තෙජො අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, තෙජොසමං භාවනං භාවෙහි. තෙජොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති.

Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như lửa. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như lửa, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như lửa đốt vật sạch, đốt vật không sạch, đốt phân, đốt nước tiểu, đốt nước bọt, đốt mủ, đốt máu, và do đó lửa không bực bội, không hổ thẹn, hay không ghê tởm; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như lửa. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như lửa, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm.

‘‘වායොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. වායොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, වායො සුචිම්පි උපවායති, අසුචිම්පි උපවායති, ගූථගතම්පි උපවායති, මුත්තගතම්පි උපවායති, ඛෙළගතම්පි උපවායති, පුබ්බගතම්පි උපවායති, ලොහිතගතම්පි උපවායති, න ච තෙන වායො අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, වායොසමං භාවනං භාවෙහි. වායොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති.

Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như gió. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như gió, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như gió thổi đến vật sạch, thổi đến vật không sạch, thổi đến phân, thổi đến nước tiểu, thổi đến nước bọt, thổi đến mủ, thổi đến máu, và do đó gió không bực bội, không hổ thẹn, hay không ghê tởm; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như gió. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như gió, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm.

‘‘ආකාසසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආකාසසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, ආකාසො න කත්ථචි පතිට්ඨිතො; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, ආකාසසමං භාවනං භාවෙහි. ආකාසසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති.

Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như hư không. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như hư không, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như hư không không được thiết lập ở bất cứ nơi đâu; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như hư không. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như hư không, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm.

120. ‘‘මෙත්තං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. මෙත්තඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො බ්‍යාපාදො සො පහීයිස්සති. කරුණං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. කරුණඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යා විහෙසා සා පහීයිස්සති. මුදිතං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. මුදිතඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යා අරති සා පහීයිස්සති. උපෙක්ඛං[Pg.88], රාහුල, භාවනං භාවෙහි. උපෙක්ඛඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො පටිඝො සො පහීයිස්සති. අසුභං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. අසුභඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො රාගො සො පහීයිස්සති. අනිච්චසඤ්ඤං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. අනිච්චසඤ්ඤඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො අස්මිමානො සො පහීයිස්සති.

120. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm từ. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm từ, sân hận nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm bi. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm bi, sự hãm hại nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm hỷ. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm hỷ, sự không hoan hỷ nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm xả. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm xả, sự xung đột nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về sự bất tịnh. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về sự bất tịnh, tham ái nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tưởng vô thường. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tưởng vô thường, ngã mạn nào có thì sẽ được đoạn trừ.

121. ‘‘ආනාපානස්සතිං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආනාපානස්සති හි තෙ, රාහුල, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා. කථං භාවිතා ච, රාහුල, ආනාපානස්සති, කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා? ඉධ, රාහුල, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතොව පස්සසති.

121. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về niệm hơi thở vô hơi thở ra. Này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập, được làm cho sung mãn thì có quả lớn, có lợi ích lớn. Và này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào thì có quả lớn, có lợi ích lớn? Này Rāhula, ở đây vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống rồi ngồi xuống, sau khi đã xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, và an lập niệm ở phía trước. Vị ấy thở vô có chánh niệm, thở ra có chánh niệm.

‘‘දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති; රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති. ‘සබ්බකායප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සබ්බකායප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

Khi thở ra dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra dài,’ hoặc khi thở vô dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vô dài.’ Khi thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra ngắn,’ hoặc khi thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vô ngắn.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô.’

‘‘‘පීතිප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පීතිප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận hỷ, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận hỷ, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận lạc, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận lạc, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm hành, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô.’

‘‘‘චිත්තප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Giải thoát cho tâm, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Giải thoát cho tâm, tôi sẽ thở vô.’

‘‘‘අනිච්චානුපස්සී [Pg.89] අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự vô thường, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự vô thường, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự ly tham, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự ly tham, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự đoạn diệt, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự đoạn diệt, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự từ bỏ, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự từ bỏ, tôi sẽ thở vô.’

‘‘එවං භාවිතා ඛො, රාහුල, ආනාපානස්සති, එවං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා. එවං භාවිතාය, රාහුල, ආනාපානස්සතියා, එවං බහුලීකතාය යෙපි තෙ චරිමකා අස්සාසා තෙපි විදිතාව නිරුජ්ඣන්ති නො අවිදිතා’’ති.

Này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn. Này Rāhula, khi niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, thì ngay cả những hơi thở cuối cùng cũng được biết rõ khi chúng chấm dứt, chứ không phải không được biết rõ.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rāhula đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

මහාරාහුලොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

Kinh Đại Kinh Giáo Giới Rāhula, bài kinh thứ hai, đã chấm dứt.

3. චූළමාලුක්‍යසුත්තං

3. Kinh Tiểu Kinh Mālukya

122. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මතො මාලුක්‍යපුත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යානිමානි දිට්ඨිගතානි භගවතා අබ්‍යාකතානි ඨපිතානි පටික්ඛිත්තානි – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අන්තවා ලොකො’තිපි, ‘අනන්තවා ලොකො’තිපි, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්තිපි, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්තිපි, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි – තානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති. යානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති තං මෙ න රුච්චති, තං මෙ නක්ඛමති. සොහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං [Pg.90] චරිස්සාමි; නො චෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’ති.

122. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Bấy giờ, khi Tôn giả Mālukyaputta đang ở một mình nơi thanh vắng, tâm tư này đã khởi lên trong ông: ‘Có những quan điểm này đã được Thế Tôn không tuyên bố, gác lại, và bác bỏ: “Thế giới là thường hằng”, “Thế giới là vô thường”, “Thế giới là hữu biên”, “Thế giới là vô biên”, “Sinh mạng và thân thể là một”, “Sinh mạng và thân thể là khác”, “Như Lai tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”. Thế Tôn đã không tuyên bố những điều này cho ta. Việc Thế Tôn không tuyên bố những điều này cho ta, ta không thích, ta không chấp nhận. Ta sẽ đến gặp Thế Tôn và hỏi về vấn đề này. Nếu Thế Tôn tuyên bố cho ta: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là vô thường”... cho đến... “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”, thì ta sẽ sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn. Còn nếu Thế Tôn không tuyên bố cho ta: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là vô thường”... cho đến... “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”, thì ta sẽ từ bỏ giới luật và hoàn tục.’

123. අථ ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච –

123. Rồi Tôn giả Mālukyaputta, vào buổi chiều, ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Mālukyaputta bạch với Thế Tôn rằng:

124. ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – යානිමානි දිට්ඨිගතානි භගවතා අබ්‍යාකතානි ඨපිතානි පටික්ඛිත්තානි – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි – තානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති. යානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති තං මෙ න රුච්චති, තං මෙ නක්ඛමති. සොහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං භගවති, බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි. නො චෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමීති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘සස්සතො ලොකො’ති, ‘සස්සතො ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අසස්සතො ලොකො’ති, ‘අසස්සතො ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘අන්තවා ලොකො’ති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අනන්තවා ලොකො’ති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව [Pg.91] උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’’’ති.

124. “Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi vắng vẻ, độc cư, sự suy tầm của tâm như vầy đã khởi lên: ‘Những tà kiến này đã không được đức Thế Tôn thuyết giảng, đã được đặt sang một bên, đã bị bác bỏ, đó là: ‘Thế giới là thường hằng,’ ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại.’ Đức Thế Tôn không thuyết giảng những điều ấy cho con. Việc đức Thế Tôn không thuyết giảng những điều ấy cho con, điều đó con không hài lòng, điều đó con không chấp nhận. Con sẽ đến đảnh lễ đức Thế Tôn và sẽ hỏi về vấn đề này. Nếu đức Thế Tôn thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hoặc ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... hoặc ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì như vậy con sẽ thực hành phạm hạnh nơi đức Thế Tôn. Nếu đức Thế Tôn không thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hoặc ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... hoặc ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì như vậy con sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là thường hằng,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là không thường hằng,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là không thường hằng.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là hữu biên,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là hữu biên.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là vô biên,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là vô biên.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Thế giới là hữu biên,’ hay ‘Thế giới là vô biên,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ hay ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại,’ hay ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ hay ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’”

125. ‘‘කිං නු තාහං, මාලුක්‍යපුත්ත, එවං අවචං – ‘එහි ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයි බ්‍රහ්මචරියං චර, අහං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමි – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ත්වං වා පන මං එවං අවච – අහං, භන්තෙ, භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි[Pg.92], භගවා මෙ බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති කිර, මාලුක්‍යපුත්ත, නෙවාහං තං වදාමි – එහි ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයි බ්‍රහ්මචරියං චර, අහං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමි – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’ති; නපි කිර මං ත්වං වදෙසි – අහං, භන්තෙ, භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි, භගවා මෙ බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති. එවං සන්තෙ, මොඝපුරිස, කො සන්තො කං පච්චාචික්ඛසි?

125. “Này Mālukyaputta, có phải Ta đã từng nói với ngươi như vầy: ‘Này Mālukyaputta, ngươi hãy đến thực hành phạm hạnh nơi Ta, Ta sẽ tuyên bố cho ngươi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” hay “Thế giới là có biên giới” hay “Thế giới là không có biên giới” hay “Sinh mạng và thân thể là một” hay “Sinh mạng và thân thể là khác nhau” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’ hay không?” – “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” – “Hay là ngươi đã từng nói với Ta như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn, nếu Thế Tôn sẽ tuyên bố cho con: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” hay “Thế giới là có biên giới” hay “Thế giới là không có biên giới” hay “Sinh mạng và thân thể là một” hay “Sinh mạng và thân thể là khác nhau” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’?” – “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” – “Này Mālukyaputta, như vậy là Ta đã không nói với ngươi: ‘Này Mālukyaputta, ngươi hãy đến thực hành phạm hạnh nơi Ta, Ta sẽ tuyên bố cho ngươi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’; và ngươi cũng đã không nói với Ta: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn, nếu Thế Tôn sẽ tuyên bố cho con: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’. Này kẻ ngu kia, trong trường hợp như vậy, ai là người đang từ bỏ ai?”

126. ‘‘යො ඛො, මාලුක්‍යපුත්ත, එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි යාව මෙ භගවා න බ්‍යාකරිස්සති – ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති වා, ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති වා…පෙ… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වාති, අබ්‍යාකතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තථාගතෙන අස්ස, අථ සො පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය. සෙය්‍යථාපි, මාලුක්‍යපුත්ත, පුරිසො සල්ලෙන විද්ධො අස්ස සවිසෙන ගාළ්හපලෙපනෙන. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨපෙය්‍යුං. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, එවංනාමො එවංගොත්තො ඉති වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, දීඝො වා රස්සො වා මජ්ඣිමො වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, කාළො වා සාමො වා මඞ්ගුරච්ඡවී වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, අමුකස්මිං ගාමෙ [Pg.93] වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං ධනුං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා චාපො යදි වා කොදණ්ඩො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං ජියං ජානාමි යායම්හි විද්ධො, යදි වා අක්කස්ස යදි වා සණ්හස්ස යදි වා න්හාරුස්ස යදි වා මරුවාය යදි වා ඛීරපණ්ණිනො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා ගච්ඡං යදි වා රොපිම’න්ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යස්ස පත්තෙහි වාජිතං යදි වා ගිජ්ඣස්ස යදි වා කඞ්කස්ස යදි වා කුලලස්ස යදි වා මොරස්ස යදි වා සිථිලහනුනො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යස්ස න්හාරුනා පරික්ඛිත්තං යදි වා ගවස්ස යදි වා මහිංසස්ස යදි වා භෙරවස්ස යදි වා සෙම්හාරස්සා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං සල්ලං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා සල්ලං යදි වා ඛුරප්පං යදි වා වෙකණ්ඩං යදි වා නාරාචං යදි වා වච්ඡදන්තං යදි වා කරවීරපත්ත’න්ති – අඤ්ඤාතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තෙන පුරිසෙන අස්ස, අථ සො පුරිසො කාලං කරෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, මාලුක්‍යපුත්ත, යො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි යාව මෙ භගවා න බ්‍යාකරිස්සති – ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති වා ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති වා…පෙ… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වාති – අබ්‍යාකතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තථාගතෙන අස්ස, අථ සො පුග්ගලො කාලඞ්කරෙය්‍ය.

126. “Này Mālukyaputta, người nào nói như vầy: ‘Tôi sẽ không thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn cho đến khi nào Thế Tôn tuyên bố cho tôi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’, này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được Như Lai tuyên bố, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung. Này Mālukyaputta, ví như một người bị trúng mũi tên tẩm thuốc độc được bôi dày. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị y sĩ ngoại khoa đến. Người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi có tên như thế này, thuộc dòng họ như thế kia’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là người cao, thấp, hay tầm thước’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là người da đen, da ngăm, hay da vàng sẫm’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được cây cung đã bắn tôi là loại cung thường hay cung nỏ’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được dây cung đã bắn tôi là làm bằng vỏ cây, bằng cây gai, bằng gân, bằng cây maruvā, hay bằng cây khīrapaṇṇī’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được thân tên đã bắn tôi là loại cây mọc hoang hay cây trồng’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được lông vũ gắn ở mũi tên đã bắn tôi là của chim kên kên, chim diệc, chim ó, chim công, hay chim sithilahanu’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được mũi tên đã bắn tôi được quấn bằng gân của bò, trâu, gấu, hay khỉ’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được mũi tên đã bắn tôi là loại tên thường, tên khurappa, tên vekaṇḍa, tên nārāca, tên vacchadanta, hay tên karavīrapatta’ – này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được người ấy biết, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung. Cũng vậy, này Mālukyaputta, người nào nói như vầy: ‘Tôi sẽ không thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn cho đến khi nào Thế Tôn tuyên bố cho tôi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’ – này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được Như Lai tuyên bố, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung.”

127. ‘‘‘සස්සතො ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අසස්සතො ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො සස්සතො ලොකො’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති, අත්ථි ජරා, අත්ථි මරණං, සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා; යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි[Pg.94]. ‘අන්තවා ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අනන්තවා ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො අන්තවා ලොකො’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති, අත්ථි ජරා, අත්ථි මරණං, සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා; යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි.

127. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay có tà kiến rằng: ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì vẫn có sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não; những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là hữu biên,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là vô biên,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Thế giới là hữu biên,’ hay có tà kiến rằng: ‘Thế giới là vô biên,’ thì vẫn có sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não; những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ hay có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì vẫn có sanh... này... Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ hay có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ thì vẫn có sanh... này... những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ hay có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ thì vẫn có sanh... này... những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại.

128. ‘‘තස්මාතිහ, මාලුක්‍යපුත්ත, අබ්‍යාකතඤ්ච මෙ අබ්‍යාකතතො ධාරෙථ; බ්‍යාකතඤ්ච මෙ බ්‍යාකතතො ධාරෙථ. කිඤ්ච, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං? ‘සස්සතො ලොකො’ති මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං; ‘අසස්සතො ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අන්තවා ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අනන්තවා ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘න හොති තථාගතො පරං [Pg.95] මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං. කස්මා චෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං? න හෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, අත්ථසංහිතං න ආදිබ්‍රහ්මචරියකං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං මයා අබ්‍යාකතං. කිඤ්ච, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති – මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති – මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති – මයා බ්‍යාකතං. කස්මා චෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං? එතඤ්හි, මාලුක්‍යපුත්ත, අත්ථසංහිතං එතං ආදිබ්‍රහ්මචරියකං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං මයා බ්‍යාකතං. තස්මාතිහ, මාලුක්‍යපුත්ත, අබ්‍යාකතඤ්ච මෙ අබ්‍යාකතතො ධාරෙථ; බ්‍යාකතඤ්ච මෙ බ්‍යාකතතො ධාරෙථා’’ති.

128. Do vậy, này Mālukyaputta, điều gì không được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là không được tuyên thuyết; và điều gì được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là được tuyên thuyết. Và này Mālukyaputta, điều gì đã không được Ta tuyên thuyết? ‘Thế giới là thường hằng,’ này Mālukyaputta, điều này không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là không thường hằng,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là hữu biên,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là vô biên,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết. Và vì sao, này Mālukyaputta, những điều này không được Ta tuyên thuyết? Này Mālukyaputta, vì điều này không liên quan đến mục đích, không phải là nền tảng của đời sống phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Vì vậy, điều đó không được Ta tuyên thuyết. Và này Mālukyaputta, điều gì đã được Ta tuyên thuyết? ‘Đây là Khổ,’ này Mālukyaputta, điều này đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Khổ Tập,’ – đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Khổ Diệt,’ – đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Con Đường Đưa Đến Khổ Diệt,’ – đã được Ta tuyên thuyết. Và vì sao, này Mālukyaputta, những điều này đã được Ta tuyên thuyết? Này Mālukyaputta, vì điều này liên quan đến mục đích, là nền tảng của đời sống phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Vì vậy, điều đó đã được Ta tuyên thuyết. Do vậy, này Mālukyaputta, điều gì không được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là không được tuyên thuyết; và điều gì được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là được tuyên thuyết.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Tôn giả Mālukyaputta hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

චූළමාලුක්‍යසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

Kinh Tiểu Mālukya, kinh thứ ba, dứt.

4. මහාමාලුක්‍යසුත්තං

4. Kinh Đại Mālukya

129. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ධාරෙථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මයා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති?

129. Như vầy tôi nghe – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” Các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này: “Này các tỳ khưu, các ông có ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được Ta thuyết giảng không?”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, ධාරෙමි භගවතා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, ධාරෙසි මයා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති? ‘‘සක්කායදිට්ඨිං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං [Pg.96] සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; විචිකිච්ඡං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; සීලබ්බතපරාමාසං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; කාමච්ඡන්දං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; බ්‍යාපාදං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, ධාරෙමි භගවතා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති.

Khi được nói như vậy, tôn giả Mālukyaputto bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được đức Thế Tôn thuyết giảng.’ – ‘Này Mālukyaputta, vậy thì ngươi ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được ta thuyết giảng theo cách nào?’ – ‘Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ thân kiến đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ hoài nghi đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ giới cấm thủ đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ tham dục đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ sân hận đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử. Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là như vậy.’

‘‘කස්ස ඛො නාම ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, ඉමානි එවං පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි දෙසිතානි ධාරෙසි? නනු, මාලුක්‍යපුත්ත, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ඉමිනා තරුණූපමෙන උපාරම්භෙන උපාරම්භිස්සන්ති? දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සක්කායොතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සක්කායදිට්ඨි? අනුසෙත්වෙවස්ස සක්කායදිට්ඨානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස ධම්මාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා? අනුසෙත්වෙවස්ස විචිකිච්ඡානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සීලාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සීලෙසු සීලබ්බතපරාමාසො? අනුසෙත්වෙවස්ස සීලබ්බතපරාමාසානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස කාමාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති කාමෙසු කාමච්ඡන්දො? අනුසෙත්වෙවස්ස කාමරාගානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සත්තාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සත්තෙසු බ්‍යාපාදො? අනුසෙත්වෙවස්ස බ්‍යාපාදානුසයො. නනු, මාලුක්‍යපුත්ත, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ඉමිනා තරුණූපමෙන උපාරම්භෙන උපාරම්භිස්සන්තී’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො, එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි දෙසෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

– ‘Này Mālukyaputta, quả thật ngươi ghi nhớ năm hạ phần kiết sử này đã được ta thuyết giảng như vậy là cho ai? Này Mālukyaputta, chẳng phải các du sĩ ngoại đạo sẽ khiển trách bằng sự khiển trách có ví dụ về đứa trẻ non nớt này hay sao? Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘thân’ còn không có, thì làm sao thân kiến có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên thân kiến vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘các pháp’ còn không có, thì làm sao hoài nghi về các pháp có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên hoài nghi vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘giới’ còn không có, thì làm sao giới cấm thủ về các giới có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên giới cấm thủ vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘các dục’ còn không có, thì làm sao tham dục về các dục có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên tham ái dục lạc vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘chúng sanh’ còn không có, thì làm sao sân hận đối với chúng sanh có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên sân hận vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, chẳng phải các du sĩ ngoại đạo sẽ khiển trách bằng sự khiển trách có ví dụ về đứa trẻ non nớt này hay sao?’ Khi được nói như vậy, tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch đức Thế Tôn, đây là thời điểm, bạch đức Thiện Thệ, đây là thời điểm để đức Thế Tôn thuyết giảng về năm hạ phần kiết sử. Sau khi nghe từ đức Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ.’ – ‘Vậy thì này Ānanda, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; ta sẽ nói.’ – ‘Xin vâng, bạch ngài.’ – Quả thật, tôn giả Ānanda đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

130. ‘‘ඉධානන්ද[Pg.97], අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො සක්කායදිට්ඨිපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති සක්කායදිට්ඨිපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච සක්කායදිට්ඨියා නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සා සක්කායදිට්ඨි ථාමගතා අප්පටිවිනීතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං. විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සා විචිකිච්ඡා ථාමගතා අප්පටිවිනීතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං. සීලබ්බතපරාමාසපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති සීලබ්බතපරාමාසපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච සීලබ්බතපරාමාසස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො සීලබ්බතපරාමාසො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං. කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො කාමරාගො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං. බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො බ්‍යාපාදො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං.

130. – ‘Này Ānanda, ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục Chánh pháp của bậc Thánh, không được rèn luyện trong Chánh pháp của bậc Thánh; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục Chánh pháp của bậc chân nhân, không được rèn luyện trong Chánh pháp của bậc chân nhân, vị ấy sống với tâm bị thân kiến ám ảnh, bị thân kiến xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi thân kiến đã sanh khởi. Đối với vị ấy, thân kiến ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị hoài nghi ám ảnh, bị hoài nghi xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi hoài nghi đã sanh khởi. Đối với vị ấy, hoài nghi ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ ám ảnh, bị giới cấm thủ xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi giới cấm thủ đã sanh khởi. Đối với vị ấy, giới cấm thủ ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị tham ái dục lạc ám ảnh, bị tham ái dục lạc xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi tham ái dục lạc đã sanh khởi. Đối với vị ấy, tham ái dục lạc ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị sân hận ám ảnh, bị sân hận xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi sân hận đã sanh khởi. Đối với vị ấy, sân hận ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử.’

131. ‘‘සුතවා ච ඛො, ආනන්ද, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න සක්කායදිට්ඨිපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න සක්කායදිට්ඨිපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච සක්කායදිට්ඨියා නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සා සක්කායදිට්ඨි සානුසයා පහීයති. න විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න විචිකිච්ඡාපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සා විචිකිච්ඡා සානුසයා පහීයති. න සීලබ්බතපරාමාසපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න සීලබ්බතපරාමාසපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච සීලබ්බතපරාමාසස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො සීලබ්බතපරාමාසො සානුසයො පහීයති. න කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න කාමරාගපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො කාමරාගො සානුසයො පහීයති[Pg.98]. න බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න බ්‍යාපාදපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො බ්‍යාපාදො සානුසයො පහීයති.

131. Này Ānanda, vị Thánh đệ tử có học thức, người thường thấy các bậc Thánh, thông thạo Thánh pháp, được khéo huấn luyện trong Thánh pháp, người thường thấy các bậc chân nhân, thông thạo pháp của các bậc chân nhân, được khéo huấn luyện trong pháp của các bậc chân nhân, vị ấy sống với tâm không bị thân kiến ám ảnh, không bị thân kiến lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi thân kiến đã sanh khởi. Đối với vị ấy, thân kiến ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị hoài nghi ám ảnh, không bị hoài nghi lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi hoài nghi đã sanh khởi. Đối với vị ấy, hoài nghi ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ ám ảnh, không bị giới cấm thủ lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi giới cấm thủ đã sanh khởi. Đối với vị ấy, giới cấm thủ ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị tham dục ám ảnh, không bị tham dục lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi tham dục đã sanh khởi. Đối với vị ấy, tham dục ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị sân hận ám ảnh, không bị sân hận lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi sân hận đã sanh khởi. Đối với vị ấy, sân hận ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận.

132. ‘‘යො, ආනන්ද, මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං අනාගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො තචං අච්ඡෙත්වා ඵෙග්ගුං අච්ඡෙත්වා සාරච්ඡෙදො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යො මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං අනාගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

132. Này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu không đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này không xảy ra. Này Ānanda, ví như đối với một cây lớn, đứng vững, có lõi cây, nếu không chặt vỏ, không chặt giác cây mà việc chặt lõi cây sẽ xảy ra — trường hợp này không xảy ra; cũng vậy, này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu không đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này không xảy ra.

‘‘යො ච ඛො, ආනන්ද, මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං ආගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො තචං ඡෙත්වා ඵෙග්ගුං ඡෙත්වා සාරච්ඡෙදො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යො මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං ආගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගඞ්ගා නදී පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. අථ දුබ්බලකො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමිස්සා ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡිස්සාමී’ති ; සො න සක්කුණෙය්‍ය ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගන්තුං. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යෙසං කෙසඤ්චි සක්කායනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති; සෙය්‍යථාපි සො දුබ්බලකො පුරිසො එවමෙතෙ දට්ඨබ්බා. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගඞ්ගා නදී පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. අථ බලවා පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමිස්සා ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය [Pg.99] සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡිස්සාමී’ති; සො සක්කුණෙය්‍ය ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගන්තුං. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යෙසං කෙසඤ්චි සක්කායනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති; සෙය්‍යථාපි සො බලවා පුරිසො එවමෙතෙ දට්ඨබ්බා.

Này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này xảy ra. Này Ānanda, ví như đối với một cây lớn, đứng vững, có lõi cây, nếu chặt vỏ, chặt giác cây thì việc chặt lõi cây sẽ xảy ra — trường hợp này xảy ra; cũng vậy, này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này xảy ra. Này Ānanda, ví như sông Hằng đầy nước, ngang bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông yếu ớt đi đến và nói: ‘Ta sẽ dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng này và qua bờ bên kia một cách an toàn’; người ấy không thể dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này Ānanda, đối với những người nào, khi Pháp được thuyết giảng để đoạn diệt thân kiến, tâm của họ không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát; những người này được xem như người đàn ông yếu ớt kia. Này Ānanda, ví như sông Hằng đầy nước, ngang bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông mạnh mẽ đi đến và nói: ‘Ta sẽ dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng này và qua bờ bên kia một cách an toàn’; người ấy có thể dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này Ānanda, đối với những người nào, khi Pháp được thuyết giảng để đoạn diệt thân kiến, tâm của họ hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát; những người này được xem như người đàn ông mạnh mẽ kia.

133. ‘‘කතමො චානන්ද, මග්ගො, කතමා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය? ඉධානන්ද, භික්ඛු උපධිවිවෙකා අකුසලානං ධම්මානං පහානා සබ්බසො කායදුට්ඨුල්ලානං පටිප්පස්සද්ධියා විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති රූපගතං වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තෙ ධම්මෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සති. සො තෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පටිවාපෙති. සො තෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පටිවාපෙත්වා අමතාය ධාතුයා චිත්තං උපසංහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බාන’න්ති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති; නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති, තත්ථ පරිනිබ්බායී, අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය.

133. “Này Ānanda, thế nào là con đường, thế nào là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do ly y, do đoạn trừ các pháp bất thiện, do sự an tịnh hoàn toàn các thân hành thô trược, đã ly các dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly sanh, có tầm có tứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, vị ấy quán xét các pháp ấy là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là cái khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy làm cho tâm quay lưng lại với các pháp ấy. Sau khi làm cho tâm quay lưng lại với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử rằng: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự diệt, Niết-bàn.’ Vị ấy an trú ở đấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do tham ái đối với pháp ấy, do hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử được đoạn trừ, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ bát-niết-bàn ở tại đó, không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති රූපගතං වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය.

“Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do làm cho tầm và tứ an tịnh... (như trên)... chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං [Pg.100] සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය.

“Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị tưởng, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên,’ chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය.

“Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානායා’’ති.

“Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.”

‘‘එසො චෙ, භන්තෙ, මග්ගො එසා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය, අථ කිඤ්චරහි ඉධෙකච්චෙ භික්ඛූ චෙතොවිමුත්තිනො එකච්චෙ භික්ඛූ පඤ්ඤාවිමුත්තිනො’’ති? ‘‘එත්ථ ඛො පනෙසාහං, ආනන්ද, ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතං වදාමී’’ති.

“Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vậy thì tại sao ở đây có những vị tỳ khưu là tâm giải thoát, có những vị tỳ khưu là tuệ giải thoát?” “Này Ānanda, về vấn đề này, Ta tuyên bố là do sự khác biệt về các căn.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

මහාමාලුක්‍යසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

Kinh Đại Mālukya, thứ tư, chấm dứt.

5. භද්දාලිසුත්තං

5. Kinh Bhaddāli

134. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භික්ඛවෙ, එකාසනභොජනං භුඤ්ජාමි; එකාසනභොජනං ඛො, අහං, භික්ඛවෙ, භුඤ්ජමානො අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාමි [Pg.101] අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, එකාසනභොජනං භුඤ්ජථ; එකාසනභොජනං ඛො, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, න උස්සහාමි එකාසනභොජනං භුඤ්ජිතුං; එකාසනභොජනඤ්හි මෙ, භන්තෙ, භුඤ්ජතො සියා කුක්කුච්චං, සියා විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, භද්දාලි, යත්ථ නිමන්තිතො අස්සසි තත්ථ එකදෙසං භුඤ්ජිත්වා එකදෙසං නීහරිත්වාපි භුඤ්ජෙය්‍යාසි. එවම්පි ඛො ත්වං, භද්දාලි, භුඤ්ජමානො එකාසනො යාපෙස්සසී’’ති. ‘‘එවම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, න උස්සහාමි භුඤ්ජිතුං; එවම්පි හි මෙ, භන්තෙ, භුඤ්ජතො සියා කුක්කුච්චං, සියා විප්පටිසාරො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි සබ්බං තං තෙමාසං න භගවතො සම්මුඛීභාවං අදාසි, යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී.

134. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: – Này các tỳ khưu. – Bạch Thế Tôn, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: – Này các tỳ khưu, Ta dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do Ta dùng bữa ăn một lần nên Ta nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Này các tỳ khưu, các ngươi cũng hãy đến, hãy dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do các ngươi dùng bữa ăn một lần, các ngươi cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Khi được nói vậy, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, con không thể dùng bữa ăn một lần. Bạch Thế Tôn, vì khi dùng bữa ăn một lần, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. – Này Bhaddāli, vậy thì ngươi, ở nơi nào được mời, hãy ăn một phần ở đấy rồi mang một phần đi để ăn. Này Bhaddāli, dù ăn như vậy, ngươi vẫn sẽ sống được với việc ăn một lần. – Bạch Thế Tôn, dù như vậy con cũng không thể ăn được. Bạch Thế Tôn, vì dù ăn như vậy, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, thì tôn giả Bhaddāli đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bấy giờ, trong suốt ba tháng ấy, tôn giả Bhaddāli đã không đến diện kiến Thế Tôn, giống như người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.

135. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවතො චීවරකම්මං කරොන්ති – නිට්ඨිතචීවරො භගවා තෙමාසච්චයෙන චාරිකං පක්කමිස්සතීති. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දාලිං තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘ඉදං ඛො, ආවුසො භද්දාලි, භගවතො චීවරකම්මං කරීයති. නිට්ඨිතචීවරො භගවා තෙමාසච්චයෙන චාරිකං පක්කමිස්සති. ඉඞ්ඝාවුසො භද්දාලි, එතං දොසකං සාධුකං මනසි කරොහි, මා තෙ පච්ඡා දුක්කරතරං අහොසී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා භද්දාලි තෙසං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති.

135. Vào lúc bấy giờ, nhiều vị tỳ khưu đang làm công việc may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng: – ‘Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành.’ Bấy giờ, tôn giả Bhaddāli đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã cùng chuyện trò với các vị tỳ khưu ấy. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Các vị tỳ khưu ấy nói điều này với tôn giả Bhaddāli đang ngồi một bên: – Này hiền giả Bhaddāli, công việc may y này của Thế Tôn đang được thực hiện. Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành. Thôi nào, hiền giả Bhaddāli, hiền giả hãy khéo tác ý về lỗi lầm này, kẻo về sau hiền giả sẽ gặp khó khăn hơn. – Thưa các hiền giả, vâng ạ. Tôn giả Bhaddāli sau khi vâng lời các vị tỳ khưu ấy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, con đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm ấy của con là lỗi lầm, để con được thu thúc trong tương lai.

‘‘තග්ඝ [Pg.102] ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘භගවා ඛො සාවත්ථියං විහරති, භගවාපි මං ජානිස්සති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො භික්ඛු සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො භික්ඛුනියො සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තාපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො උපාසකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො උපාසිකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති, තාපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො නානාතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණා සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ථෙරඤ්ඤතරො භික්ඛු සාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසී’’ති.

– Này Bhaddāli, quả thật vậy, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Ta đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, ngươi đã bày tỏ sự không nỗ lực. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, và Thế Tôn cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu ni đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nam đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nữ đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị sa-môn, bà-la-môn thuộc các ngoại đạo đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli, một đệ tử của sa-môn Gotama, một vị trưởng lão nào đó, là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri.

‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ [Pg.103] පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි’’.

“Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình.”

136. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, ඉධස්ස භික්ඛු උභතොභාගවිමුත්තො, තමහං එවං වදෙය්‍යං – ‘එහි මෙ ත්වං, භික්ඛු, පඞ්කෙ සඞ්කමො හොහී’ති, අපි නු ඛො සො සඞ්කමෙය්‍ය වා අඤ්ඤෙන වා කායං සන්නාමෙය්‍ය, ‘නො’ති වා වදෙය්‍යා’’ති?

136. “Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu được giải thoát cả hai phần, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch ngài, không thể được.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, ඉධස්ස භික්ඛු පඤ්ඤාවිමුත්තො… කායසක්ඛි… දිට්ඨිප්පත්තො… සද්ධාවිමුත්තො… ධම්මානුසාරී… සද්ධානුසාරී, තමහං එවං වදෙය්‍යං – ‘එහි මෙ ත්වං, භික්ඛු, පඞ්කෙ සඞ්කමො හොහී’ති, අපි නු ඛො සො සඞ්කමෙය්‍ය වා අඤ්ඤෙන වා කායං සන්නාමෙය්‍ය, ‘නො’ති වා වදෙය්‍යා’’ති?

“Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu là bậc tuệ giải thoát... thân chứng... kiến đáo... tín giải thoát... tùy pháp hành... tùy tín hành, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch ngài, không thể được.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, අපි නු ත්වං, භද්දාලි, තස්මිං සමයෙ උභතොභාගවිමුත්තො වා හොසි පඤ්ඤාවිමුත්තො වා කායසක්ඛි වා දිට්ඨිප්පත්තො වා සද්ධාවිමුත්තො වා ධම්මානුසාරී වා සද්ධානුසාරී වා’’ති?

“Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Này Bhaddāli, vào lúc ấy, ông có phải là bậc giải thoát cả hai phần, hay tuệ giải thoát, hay thân chứng, hay kiến đáo, hay tín giải thoát, hay tùy pháp hành, hay tùy tín hành chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch ngài, không thể được.”

‘‘නනු ත්වං, භද්දාලි, තස්මිං සමයෙ රිත්තො තුච්ඡො අපරද්ධො’’ති?

“Này Bhaddāli, chẳng phải vào lúc ấy ông đã trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm sao?”

‘‘එවං, භන්තෙ. අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. යතො ච ඛො ත්වං, භද්දාලි, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොසි, තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධිහෙසා, භද්දාලි, අරියස්ස විනයෙ යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං සංවරං ආපජ්ජති’’.

“Bạch ngài, đúng vậy. Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình. Và này Bhaddāli, vì ông thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng ta chấp nhận lỗi lầm ấy của ông. Này Bhaddāli, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, khi người nào thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.”

137. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී හොති. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං විවිත්තං සෙනාසනං භජෙය්‍යං අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. අප්පෙව නාමාහං උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං [Pg.104] කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො සත්ථාපි උපවදති, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී උපවදන්ති, දෙවතාපි උපවදන්ති, අත්තාපි අත්තානං උපවදති. සො සත්ථාරාපි උපවදිතො, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි උපවදිතො, දෙවතාහිපි උපවදිතො, අත්තනාපි අත්තානං උපවදිතො න උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරිස්ස.

137. “Này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng khiển trách, chư thiên cũng khiển trách, và tự thân cũng tự khiển trách. Vị ấy, bị bậc Đạo Sư khiển trách, bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, bị chư thiên khiển trách, và tự thân tự khiển trách, không chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

138. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරී හොති. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං විවිත්තං සෙනාසනං භජෙය්‍යං අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. අප්පෙව නාමාහං උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො සත්ථාපි න උපවදති, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී න උපවදන්ති, දෙවතාපි න උපවදන්ති, අත්තාපි අත්තානං න උපවදති. සො සත්ථාරාපි අනුපවදිතො, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි අනුපවදිතො, දෙවතාහිපි අනුපවදිතො, අත්තනාපි අත්තානං අනුපවදිතො උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති. සො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස.

138. “Mặt khác, này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư không khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng không khiển trách, chư thiên cũng không khiển trách, và tự thân cũng không tự khiển trách. Vị ấy, không bị bậc Đạo Sư khiển trách, không bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, không bị chư thiên khiển trách, và tự thân không tự khiển trách, chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

139. ‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස.

139. Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu sau khi làm cho lắng dịu tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති, සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං [Pg.105] උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස.

Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm nhận sự an lạc, chứng và trú thiền thứ ba, là tầng thiền mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස.

Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do các hỷ ưu đã được chấm dứt từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến thiên nhãn minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Thật vậy, các chúng sanh này đã làm các ác hạnh về thân... cho đến... sau khi chết, họ sanh vào cõi dữ, đọa xứ, địa ngục. Còn các chúng sanh này đã làm các thiện hạnh về thân... cho đến... họ sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân... cho đến... vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං [Pg.106] ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්සා’’ති.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ,’ biết như thật: ‘Đây là khổ tập,’ biết như thật: ‘Đây là khổ diệt,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc.’ Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, khởi lên trí tuệ biết rằng: ‘Ta đã giải thoát.’ Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

140. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං නො තථා පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. සාධු වතායස්මන්තො ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසම්මති.

140. Khi được nói như vậy, Tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức? Và bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu không bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức như vậy?’ ‘Này Bhaddāli, ở đây, có tỳ khưu thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu có suy nghĩ như sau: ‘Thưa các hiền giả, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Vậy thì, thưa các Tôn giả, mong quý vị hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng.

141. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං න අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො [Pg.107] හොති තං කරොමී’ති ආහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං න අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසම්මති.

141. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.”

142. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො හොති අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසම්මති.

142. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.”

143. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො හොති අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, න බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, න බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො [Pg.108] අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසම්මති.

143. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.”

144. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – ‘අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. සචෙ මයං ඉමං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරිස්සාම – මා යම්පිස්ස තං සද්ධාමත්තකං පෙමමත්තකං තම්හාපි පරිහායී’ති. සෙය්‍යථාපි, භද්දාලි, පුරිසස්ස එකං චක්ඛුං, තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා තං එකං චක්ඛුං රක්ඛෙය්‍යුං – ‘මා යම්පිස්ස තං එකං චක්ඛුං තම්හාපි පරිහායී’ති; එවමෙව ඛො, භද්දාලි, ඉධෙකච්චො භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – ‘අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. සචෙ මයං ඉමං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරිස්සාම – මා යම්පිස්ස තං සද්ධාමත්තකං පෙමමත්තකං තම්හාපි පරිහායී’ති. අයං ඛො, භද්දාලි, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්ති. අයං පන, භද්දාලි, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං නො තථා පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්තී’’ති.

144. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, ví như một người chỉ có một con mắt, bạn bè, người thân và quyến thuộc của người ấy sẽ bảo vệ con mắt duy nhất đó, nghĩ rằng: ‘Mong rằng con mắt duy nhất mà người ấy có sẽ không bị mất đi.’ Cũng vậy, này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta phải xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc. Và này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta không xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc như vậy.”

145. ‘‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන පුබ්බෙ අප්පතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අහෙසුං බහුතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහිංසු? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන එතරහි බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්තී’ති? ‘‘එවමෙතං, භද්දාලි, හොති සත්තෙසු හායමානෙසු, සද්ධම්මෙ අන්තරධායමානෙ, බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්තීති. න තාව, භද්දාලි, සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති යාව න ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති, අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය. න තාව, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති යාව න සඞ්ඝො මහත්තං පත්තො හොති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, සඞ්ඝො මහත්තං පත්තො හොති, අථ ඉධෙකච්චෙ [Pg.109] ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති. අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය. න තාව, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති යාව න සඞ්ඝො ලාභග්ගං පත්තො හොති, යසග්ගං පත්තො හොති, බාහුසච්චං පත්තො හොති, රත්තඤ්ඤුතං පත්තො හොති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, සඞ්ඝො රත්තඤ්ඤුතං පත්තො හොති, අථ ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති, අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය.

145. “Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà thuở xưa các học giới thì ít hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại nhiều hơn? Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà ngày nay các học giới thì nhiều hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn?” “Này Bhaddāli, sự việc là như vậy. Khi các chúng sanh đang suy thoái, khi diệu pháp đang biến mất, thì các học giới trở nên nhiều hơn và các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn. Này Bhaddāli, bậc Đạo Sư chưa chế định học giới cho các đệ tử cho đến khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng. Và này Bhaddāli, khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến sự lớn mạnh. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lớn mạnh, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng. Bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến lợi lộc tối thượng, chưa đạt đến danh vọng tối thượng, chưa đạt đến sự đa văn, chưa đạt đến sự lão luyện. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lão luyện, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy.”

146. ‘‘අප්පකා ඛො තුම්හෙ, භද්දාලි, තෙන සමයෙන අහුවත්ථ යදා වො අහං ආජානීයසුසූපමං ධම්මපරියායං දෙසෙසිං. තං සරසි භද්දාලී’’ති?

146. “Này Bhaddāli, vào thời điểm ấy, khi ta thuyết giảng bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ cho các ngươi, các ngươi chỉ có số ít. Này Bhaddāli, ngươi có nhớ bài pháp ấy không?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch ngài, con không nhớ.”

‘‘තත්‍ර, භද්දාලි, කං හෙතුං පච්චෙසී’’ති?

“Này Bhaddāli, về việc ấy, ngươi tin là do nhân gì?”

‘‘සො හි නූනාහං, භන්තෙ, දීඝරත්තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී අහොසි’’න්ති.

“Bạch ngài, chắc chắn là vì trong một thời gian dài, con đã là người không thực hành trọn vẹn các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

‘‘න ඛො, භද්දාලි, එසෙව හෙතු, එස පච්චයො. අපි ච මෙ ත්වං, භද්දාලි, දීඝරත්තං චෙතසා චෙතොපරිච්ච විදිතො – ‘න චායං මොඝපුරිසො මයා ධම්මෙ දෙසියමානෙ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාතී’ති. අපි ච තෙ අහං, භද්දාලි, ආජානීයසුසූපමං ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“Này Bhaddāli, không phải chỉ có nhân ấy, chỉ có duyên ấy. Hơn nữa, này Bhaddāli, trong một thời gian dài, ngươi đã được ta biết đến qua việc ta dùng tâm của ta để thấu suốt tâm của ngươi rằng: ‘Người rỗng tuếch này, khi ta đang thuyết pháp, đã không chú tâm, không tác ý, không hướng tâm một cách trọn vẹn, không lắng tai nghe pháp.’ Tuy nhiên, này Bhaddāli, ta sẽ thuyết giảng cho ngươi bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ. Ngươi hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; ta sẽ nói.” “Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Bhaddāli đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

147. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භද්දාලි, දක්ඛො අස්සදමකො භද්‍රං අස්සාජානීයං ලභිත්වා පඨමෙනෙව මුඛාධානෙ කාරණං කාරෙති. තස්ස මුඛාධානෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති යුගාධානෙ. තස්ස යුගාධානෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති[Pg.110]. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති අනුක්කමෙ මණ්ඩලෙ ඛුරකාසෙ ධාවෙ දවත්තෙ රාජගුණෙ රාජවංසෙ උත්තමෙ ජවෙ උත්තමෙ හයෙ උත්තමෙ සාඛල්‍යෙ. තස්ස උත්තමෙ ජවෙ උත්තමෙ හයෙ උත්තමෙ සාඛල්‍යෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි වණ්ණියඤ්ච පාණියඤ්ච අනුප්පවෙච්ඡති. ඉමෙහි ඛො, භද්දාලි, දසහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො රඤ්ඤො අඞ්ගන්තෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

147. “Này Bhaddāli, ví như một người luyện ngựa thiện xảo, sau khi nhận được một con ngựa nòi thuần chủng, trước tiên liền cho nó thực hành việc đeo hàm thiếc. Trong khi được cho thực hành việc đeo hàm thiếc, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm việc đeo ách. Trong khi được cho thực hành việc đeo ách, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm về các bước đi, đi vòng tròn, đi bằng móng, phi nước đại, chạy nhảy, các phẩm chất của ngựa vua, dòng dõi ngựa vua, tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng. Trong khi được cho thực hành về tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó ăn thêm thức ăn và nước uống xứng đáng. Này Bhaddāli, con ngựa nòi thuần chủng, sau khi được trang bị mười phẩm chất này, trở nên xứng đáng với đức vua, đáng cho đức vua sử dụng, và được xem như là một phần của đức vua.”

‘‘එවමෙව ඛො, භද්දාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භද්දාලි, භික්ඛු අසෙඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසඞ්කප්පෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවාචාය සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාකම්මන්තෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාආජීවෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාවායාමෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාසතියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවිමුත්තියා සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො, භද්දාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති.

Này Bhaddāli, cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. Mười pháp ấy là gì? Này Bhaddāli, ở đây, vị tỳ khưu đã thành tựu chánh kiến vô học, đã thành tựu chánh tư duy vô học, đã thành tựu chánh ngữ vô học, đã thành tựu chánh nghiệp vô học, đã thành tựu chánh mạng vô học, đã thành tựu chánh tinh tấn vô học, đã thành tựu chánh niệm vô học, đã thành tựu chánh định vô học, đã thành tựu chánh trí vô học, đã thành tựu chánh giải thoát vô học. Này Bhaddāli, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp này là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා භද්දාලි භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết giảng điều này. Tôn giả Bhaddāli đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

භද්දාලිසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

Kinh Bhaddāli, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt.

6. ලටුකිකොපමසුත්තං

6. Kinh Ví Dụ Chim Cút

148. එවං [Pg.111] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු විහරති ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙනඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො උදායී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො ආයස්මතො උදායිස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා උදායී සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

148. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Aṅguttarāpa, tại một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến một khu rừng để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Tôn giả Udāyī cũng vậy, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến khu rừng ấy để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Bấy giờ, khi Tôn giả Udāyī đang ở một mình nơi thanh vắng, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp đau khổ cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp an lạc cho chúng ta; thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp bất thiện cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp thiện cho chúng ta.’ Rồi Tôn giả Udāyī, vào buổi chiều, ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

149. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උදායී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’ති. මයඤ්හි, භන්තෙ, පුබ්බෙ සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. අහු ඛො සො, භන්තෙ, සමයො යං භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘ඉඞ්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං දිවාවිකාලභොජනං පජහථා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං, අහුදෙව දොමනස්සං – ‘යම්පි නො සද්ධා ගහපතිකා දිවා විකාලෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙන්ති තස්සපි නො භගවා පහානමාහ, තස්සපි නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති. තෙ [Pg.112] මයං, භන්තෙ, භගවති පෙමඤ්ච ගාරවඤ්ච හිරිඤ්ච ඔත්තප්පඤ්ච සම්පස්සමානා එවං තං දිවාවිකාලභොජනං පජහිම්හා. තෙ මයං, භන්තෙ, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච. අහු ඛො සො, භන්තෙ, සමයො යං භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘ඉඞ්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං රත්තිංවිකාලභොජනං පජහථා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං අහුදෙව දොමනස්සං – ‘යම්පි නො ඉමෙසං ද්වින්නං භත්තානං පණීතසඞ්ඛාතතරං තස්සපි නො භගවා පහානමාහ, තස්සපි නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො පුරිසො දිවා සූපෙය්‍යං ලභිත්වා එවමාහ – ‘හන්ද ච ඉමං නික්ඛිපථ, සායං සබ්බෙව සමග්ගා භුඤ්ජිස්සාමා’ති. යා කාචි, භන්තෙ, සඞ්ඛතියො සබ්බා තා රත්තිං, අප්පා දිවා. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවති පෙමඤ්ච ගාරවඤ්ච හිරිඤ්ච ඔත්තප්පඤ්ච සම්පස්සමානා එවං තං රත්තිංවිකාලභොජනං පජහිම්හා. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, භික්ඛූ රත්තන්ධකාරතිමිසායං පිණ්ඩාය චරන්තා චන්දනිකම්පි පවිසන්ති, ඔලිගල්ලෙපි පපතන්ති, කණ්ටකාවාටම්පි ආරොහන්ති, සුත්තම්පි ගාවිං ආරොහන්ති, මාණවෙහිපි සමාගච්ඡන්ති කතකම්මෙහිපි අකතකම්මෙහිපි, මාතුගාමොපි තෙ අසද්ධම්මෙන නිමන්තෙති. භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසායං පිණ්ඩාය චරාමි. අද්දසා ඛො මං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරා ඉත්ථී විජ්ජන්තරිකාය භාජනං ධොවන්තී. දිස්වා මං භීතා විස්සරමකාසි – ‘අභුම්මෙ පිසාචො වත ම’න්ති! එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, තං ඉත්ථිං එතදවොචං – ‘නාහං, භගිනි, පිසාචො; භික්ඛු පිණ්ඩාය ඨිතො’ති. ‘භික්ඛුස්ස ආතුමාරී, භික්ඛුස්ස මාතුමාරී ! වරං තෙ, භික්ඛු, තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡි පරිකන්තො, න ත්වෙව වරං යං රත්තන්ධකාරතිමිසායං කුච්ඡිහෙතු පිණ්ඩාය චරසී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, තදනුස්සරතො එවං හොති – ‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’’’ති.

149. Tôn giả Udāyī sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với đức Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như thế này đã khởi lên trong tâm con: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’ Bạch Thế Tôn, trước đây, chúng con đã từng ăn vào buổi chiều, buổi sáng, và cả vào ban ngày lúc phi thời. Bạch Thế Tôn, đã có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con đã có sự thay đổi trong tâm, đã có sự buồn rầu: ‘Các gia chủ có đức tin dâng cúng cho chúng ta những món ăn ngon, cả vật cứng lẫn vật mềm, vào ban ngày lúc phi thời, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con ăn vào buổi chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, lại có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con lại có sự thay đổi trong tâm, lại có sự buồn rầu: ‘Trong hai bữa ăn này của chúng ta, bữa ăn được xem là ngon hơn, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, có một người đàn ông nhận được món súp ngon vào ban ngày và nói rằng: ‘Này, hãy cất món này đi, đến chiều tối tất cả chúng ta sẽ cùng nhau ăn.’ Bạch Thế Tôn, bất cứ món ăn nào được chế biến đặc biệt, tất cả đều dành cho ban đêm, ban ngày thì rất ít. Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, các vị tỳ khưu đi khất thực trong đêm tối mịt mùng, đã đi vào cả hố xí, té ngã vào cả rãnh nước cống, giẫm phải cả hàng rào gai, giẫm phải cả con bò đang ngủ, và gặp phải cả những thanh niên đã phạm tội lẫn chưa phạm tội, và cũng có người phụ nữ mời gọi họ làm điều bất chính. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, con đã đi khất thực trong đêm tối mịt mùng. Bạch Thế Tôn, có một người phụ nữ đang rửa bát, trong ánh chớp đã nhìn thấy con. Thấy con, bà ta hoảng sợ và la lớn lên: ‘Trời ơi, quỷ dạ xoa đến bắt tôi!’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã nói với người phụ nữ ấy rằng: ‘Này chị, tôi không phải là quỷ dạ xoa; tôi là một tỳ khưu đang đứng khất thực.’ ‘Mẹ của tỳ khưu chết đi! Mẹ của tỳ khưu chết đi! Này tỳ khưu, thà rằng ông lấy dao mổ bò sắc bén rạch bụng mình còn hơn, chứ không tốt đẹp gì việc đi khất thực trong đêm tối mịt mùng vì cái bụng.’ Bạch Thế Tôn, khi con nhớ lại điều đó, con suy nghĩ như thế này: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’”

150. ‘‘එවමෙව පනුදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති. තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි [Pg.113] ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො – සෙය්‍යථාපි, උදායි, ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙන සා ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති, තඤ්හි තස්සා අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙන සා, භන්තෙ, ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති, තඤ්හි තස්සා බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති? තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’.

150. “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to. Này Udāyī, ví như một con chim cút nhỏ bị trói bằng một sợi dây leo mục, nó sẽ bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó. Này Udāyī, nếu có người nói rằng: ‘Sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyī, người nói như vậy có được xem là nói đúng không?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là mạnh mẽ, là bền chặt, là vững chắc, là không mục nát, là một cái cọc gỗ to.” “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to.”

151. ‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ, යස්ස නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං – සෙය්‍යථාපි, උදායි, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති, තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං [Pg.114] බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති, තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං…පෙ… අසාරකං බන්ධන’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ, යස්ස නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං’’.

151. “Này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi. Ví như, này Udāyi, con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, bị trói bằng những sợi dây da chắc chắn, nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan những dây trói ấy rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là yếu ớt... là không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi.”

152. ‘‘සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො; තස්ස’ස්ස එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං, එකා ඛටොපිකා ඔලුග්ගවිලුග්ගා නපරමරූපා, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං, එකා ජායිකා නපරමරූපා. සො ආරාමගතං භික්ඛුං පස්සෙය්‍ය සුධොතහත්ථපාදං මනුඤ්ඤං භොජනං භුත්තාවිං සීතාය ඡායාය නිසින්නං අධිචිත්තෙ යුත්තං. තස්ස එවමස්ස – ‘සුඛං වත, භො, සාමඤ්ඤං, ආරොග්‍යං වත, භො, සාමඤ්ඤං! සො වතස්සං යොහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො න සක්කුණෙය්‍ය එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො පුරිසො බන්ධනෙහි බද්ධො න සක්කොති එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං [Pg.115] ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, පුරිසො බන්ධනෙහි බද්ධො, න සක්කොති එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති? තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’.

152. “Ví như, này Udāyi, có một người đàn ông nghèo khó, không tài sản, không giàu có; người ấy có một ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; một cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; một cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; một người vợ không ra hình thù gì. Người ấy thấy một vị tỳ khưu ở trong tịnh xá, đã rửa tay chân sạch sẽ, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Người ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, đời sống sa-môn thật là an lạc! Ôi, đời sống sa-môn thật là khỏe mạnh! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Nhưng người ấy đã không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số kẻ ngu si, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này, vị sa-môn này quá khắt khe.’ Họ không từ bỏ chính điều ấy, và khởi lên sự bất mãn đối với ta, và đối với những vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.”

153. ‘‘සෙය්‍යථාපි, උදායි, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො, නෙකානං නික්ඛගණානං චයො, නෙකානං ධඤ්ඤගණානං චයො, නෙකානං ඛෙත්තගණානං චයො, නෙකානං වත්ථුගණානං චයො, නෙකානං භරියගණානං චයො, නෙකානං දාසගණානං චයො, නෙකානං දාසිගණානං චයො; සො ආරාමගතං භික්ඛුං පස්සෙය්‍ය සුධොතහත්ථපාදං මනුඤ්ඤං භොජනං භුත්තාවිං සීතාය ඡායාය නිසින්නං අධිචිත්තෙ යුත්තං. තස්ස එවමස්ස – ‘සුඛං වත, භො, සාමඤ්ඤං, ආරොග්‍යං වත, භො, සාමඤ්ඤං! සො වතස්සං යොහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො සක්කුණෙය්‍ය නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා බන්ධනෙහි බද්ධො, සක්කොති නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි [Pg.116] ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං, තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා බන්ධනෙහි බද්ධො, සක්කොති නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ යස්ස, නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං’’.

153. “Này Udāyi, ví như có gia chủ hay con của gia chủ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, tích trữ vô số đồng tiền vàng, tích trữ vô số lúa gạo, tích trữ vô số ruộng đất, tích trữ vô số đất đai, tích trữ vô số vợ, tích trữ vô số nô bộc nam, tích trữ vô số nô tỳ nữ; vị ấy có thể thấy một vị tỳ-khưu ở trong khu vườn, tay chân đã rửa sạch, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Vị ấy có thể khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ôi, thật hạnh phúc thay đời sống sa-môn! Ôi, thật khỏe mạnh thay đời sống sa-môn! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ Vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia. Này Udāyi, nếu có người nói như vầy: ‘Những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia, những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc mạnh mẽ, là ràng buộc vững chắc, là ràng buộc bền chặt, là ràng buộc không mục nát, là khúc gỗ to, là cái chốt cửa’, này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia; những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc yếu ớt, là ràng buộc mỏng manh, là ràng buộc mục nát, là ràng buộc không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây có những thiện gia nam tử, khi được Ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này’, họ nói như sau: ‘Việc từ bỏ này có gì đâu, chỉ là việc nhỏ nhặt, tầm thường, mà Thế Tôn dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ dạy chúng con phải xả ly?’ Họ liền từ bỏ điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với Ta, cũng như đối với các vị tỳ-khưu ham học hỏi. Sau khi từ bỏ điều ấy, họ sống không lo âu, ngã mạn đã dứt, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, với tâm như con nai. Này Udāyi, đối với họ, ràng buộc ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi.”

154. ‘‘චත්තාරොමෙ, උදායි, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති. සො තෙ අධිවාසෙති, නප්පජහති, න විනොදෙති, න බ්‍යන්තීකරොති, න අනභාවං ගමෙති. ඉමං ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා.

154. “Này Udāyi, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời. Bốn hạng người nào? Ở đây, này Udāyi, có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy chấp nhận chúng, không từ bỏ, không xua tan, không trừ diệt, không làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này.

‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති. සො තෙ නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. ඉමම්පි ඛො අහං, උදායි[Pg.117], පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා.

“Lại nữa, này Udāyi, ở đây có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy không chấp nhận chúng, từ bỏ, xua tan, trừ diệt, làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này.

‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති; දන්ධො, උදායි, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො දිවසංසන්තත්තෙ අයොකටාහෙ ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි නිපාතෙය්‍ය; දන්ධො, උදායි, උදකඵුසිතානං නිපාතො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති; දන්ධො, උදායි, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. ඉමම්පි ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා.

“Này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, ví như một người nhỏ hai hoặc ba giọt nước vào một chảo sắt đã được nung nóng suốt ngày. Này Udāyi, việc nhỏ giọt nước thì chậm chạp, nhưng nó sẽ nhanh chóng cạn kiệt, biến mất. Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này vẫn còn ‘bị trói buộc’, chứ không phải ‘không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này.”

‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො ‘උපධි දුක්ඛස්ස මූල’න්ති – ඉති විදිත්වා නිරුපධි හොති, උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො. ඉමං ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘විසංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘සංයුත්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා. ඉමෙ ඛො, උදායි, චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

“Lại nữa, này Udāyi, ở đây, có hạng người, sau khi biết rằng: ‘Sanh y là gốc rễ của khổ đau’, vị ấy trở nên không còn sanh y, được giải thoát trong sự đoạn tận sanh y. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này ‘không bị trói buộc’, chứ không phải ‘bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này. Này Udāyi, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.”

155. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, උදායි, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, උදායි, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, උදායි, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං මිළ්හසුඛං පුථුජ්ජනසුඛං අනරියසුඛං, න සෙවිතබ්බං, න භාවෙතබ්බං, න බහුලීකාතබ්බං; ‘භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති වදාමි.

155. “Này Udāyi, có năm loại dục lạc này. Năm loại nào? Các sắc pháp được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham; các âm thanh được nhận biết qua tai... các mùi hương được nhận biết qua mũi... các vị được nhận biết qua lưỡi... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham. Này Udāyi, đây là năm loại dục lạc. Này Udāyi, bất cứ lạc và hỷ nào khởi lên do duyên với năm loại dục lạc này, đây được gọi là dục lạc, lạc thú bẩn thỉu, lạc thú của phàm phu, lạc thú không của bậc Thánh; không nên thực hành, không nên tu tập, không nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.”

156. ‘‘ඉධුදායි[Pg.118], භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, සුඛස්ස ච පහානා… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධසුඛං, ආසෙවිතබ්බං, භාවෙතබ්බං, බහුලීකාතබ්බං; ‘න භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති වදාමි.

156. “Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền; do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền; do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền; do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Đây được gọi là lạc xuất ly, lạc viễn ly, lạc an tịnh, lạc giác ngộ; nên thực hành, nên tu tập, nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Không cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.”

‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ විතක්කවිචාරා අනිරුද්ධා හොන්ති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ පීතිසුඛං අනිරුද්ධං හොති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ උපෙක්ඛාසුඛං අනිරුද්ධං හොති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, අනිඤ්ජිතස්මිං වදාමි.

“Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là tầm và tứ chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là hỷ lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là xả lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘bất động’.”

‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති [Pg.119] වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉති ඛො අහං, උදායි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්සපි පහානං වදාමි. පස්සසි නො ත්වං, උදායි, තං සංයොජනං අණුං වා ථූලං වා යස්සාහං නො පහානං වදාමී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’ති.

“Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly dục … (như trên) … chứng đạt và an trú thiền thứ nhất. Này Udāyi, Ta nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã làm cho lắng dịu tầm và tứ … chứng đạt và an trú thiền thứ hai. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly hỷ … chứng đạt và an trú thiền thứ ba. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã xả lạc … chứng đạt và an trú thiền thứ tư. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, đã làm cho các đối ngại tưởng biến mất, đã không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm rằng: ‘Hư không là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Thức là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Không có gì cả,’ đã chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đã chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, như vậy đó, Ta nói rằng ngay cả Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ cũng cần phải từ bỏ. Này Udāyi, ngươi có thấy bất cứ kiết sử nào, dù vi tế hay thô thiển, mà Ta không nói rằng cần phải từ bỏ không?” – “Bạch Thế Tôn, không có việc ấy.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා උදායී භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udāyī đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

ලටුකිකොපමසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

Kinh Ví Dụ Chim Cút, bài kinh thứ sáu.

7. චාතුමසුත්තං

7. Kinh Cātuma

157. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා චාතුමායං විහරති ආමලකීවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා අහෙසුං. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පනෙතෙ, ආනන්ද, උච්චාසද්දා මහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතානි, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං [Pg.120] අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, මම වචනෙන තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘කිං නු තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උච්චාසද්දා මහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘ඉමානි, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙමෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, පණාමෙමි වො, න වො මම සන්තිකෙ වත්ථබ්බ’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය පක්කමිංසු.

157. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Cātumā, trong rừng Āmalakī. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Và các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: 'Này Ānanda, những tiếng ồn ào, náo động kia là gì vậy, ta ngỡ như là của những người đánh cá đang tranh giành cá?' 'Bạch Thế Tôn, đó là năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động.' 'Vậy thì, này Ānanda, hãy nhân danh ta gọi các vị tỳ-khưu ấy lại, nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư gọi các Tôn giả.’' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: 'Bậc Đạo Sư gọi các Tôn giả.' 'Vâng, thưa hiền giả.' Các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Tôn giả Ānanda, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi các vị tỳ-khưu ấy đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn nói với họ rằng: 'Này các tỳ-khưu, tại sao các ngươi lại ồn ào, náo động, ta ngỡ như là của những người đánh cá đang tranh giành cá?' 'Bạch Thế Tôn, đây là năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách chúng con, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động.' 'Này các tỳ-khưu, hãy đi đi, ta đuổi các ngươi. Các ngươi không được ở gần ta.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát ra đi.

158. තෙන ඛො පන සමයෙන චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා සන්ථාගාරෙ සන්නිපතිතා හොන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අද්දසංසු ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ; දිස්වාන යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘හන්ද, කහං පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ගච්ඡථා’’ති? ‘‘භගවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො’’ති. ‘‘තෙනහායස්මන්තො මුහුත්තං නිසීදථ, අප්පෙව නාම මයං සක්කුණෙය්‍යාම භගවන්තං පසාදෙතු’’න්ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ චාතුමෙය්‍යකානං සක්‍යානං පච්චස්සොසුං. අථ ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ[Pg.121], භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝං. සන්තෙත්ථ, භන්තෙ, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති.

158. Lúc bấy giờ, các vị Thích-ca ở Cātumā đang tụ họp tại hội trường vì một công việc nào đó. Các vị Thích-ca ở Cātumā thấy các vị tỳ-khưu ấy từ xa đi đến; thấy vậy, họ liền đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, họ nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: 'Thưa các Tôn giả, quý vị đang đi đâu vậy?' 'Thưa các hiền giả, Tăng chúng đã bị Thế Tôn đuổi đi.' 'Nếu vậy, thưa các Tôn giả, xin quý vị hãy ngồi lại một lát. Biết đâu chúng tôi có thể làm cho Thế Tôn nguôi giận.' 'Vâng, thưa các hiền giả.' Các vị tỳ-khưu ấy đã lắng nghe lời của các vị Thích-ca ở Cātumā. Bấy giờ, các vị Thích-ca ở Cātumā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, các vị Thích-ca ở Cātumā bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy hoan hỷ với Tăng chúng; bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngỏ lời với Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, như trước kia Thế Tôn đã nâng đỡ Tăng chúng, cũng vậy, xin Thế Tôn bây giờ hãy nâng đỡ Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Nếu không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Bạch Thế Tôn, ví như những hạt giống non, nếu không được nước, có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này, nếu không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Bạch Thế Tôn, ví như con bê non, nếu không thấy mẹ, có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này, nếu không thấy Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Xin Thế Tôn hãy hoan hỷ với Tăng chúng; bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngỏ lời với Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, như trước kia Thế Tôn đã nâng đỡ Tăng chúng; cũng vậy, xin Thế Tôn bây giờ hãy nâng đỡ Tăng chúng.'

159. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝං. සන්තෙත්ථ, භන්තෙ, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි භන්තෙ, වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා [Pg.122] අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති.

159. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của đức Thế Tôn, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra ở trước mặt đức Thế Tôn. Rồi, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng Tỳ khưu; bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy nói lời chào đón chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ví như trước đây đức Thế Tôn đã nâng đỡ chúng Tỳ khưu; cũng vậy, mong rằng bây giờ đức Thế Tôn hãy nâng đỡ chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Bạch ngài, ví như những hạt giống còn non, do không được nước, có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi; cũng vậy, bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Bạch ngài, ví như con bê con còn non, do không nhìn thấy mẹ, có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi; cũng vậy, bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Mong đức Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng Tỳ khưu; bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy nói lời chào đón chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ví như trước đây đức Thế Tôn đã nâng đỡ chúng Tỳ khưu; cũng vậy, mong rằng bây giờ đức Thế Tôn hãy nâng đỡ chúng Tỳ khưu.’”

160. අසක්ඛිංසු ඛො චාතුමෙය්‍යකා ච සක්‍යා බ්‍රහ්මා ච සහම්පති භගවන්තං පසාදෙතුං බීජූපමෙන ච තරුණූපමෙන ච. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘උට්ඨෙථාවුසො, ගණ්හථ පත්තචීවරං. පසාදිතො භගවා චාතුමෙය්‍යකෙහි ච සක්‍යෙහි බ්‍රහ්මුනා ච සහම්පතිනා බීජූපමෙන ච තරුණූපමෙන චා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා පත්තචීවරමාදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘කින්ති තෙ, සාරිපුත්ත, අහොසි මයා භික්ඛුසඞ්ඝෙ පණාමිතෙ’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අහොසි – ‘භගවතා භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො. අප්පොස්සුක්කො දානි භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරිස්සති, මයම්පි දානි අප්පොස්සුක්කා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරමනුයුත්තා විහරිස්සාමා’’’ති. ‘‘ආගමෙහි ත්වං, සාරිපුත්ත, ආගමෙහි ත්වං, සාරිපුත්ත, දිට්ඨධම්මසුඛවිහාර’’න්ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආමන්තෙසි – ‘‘කින්ති තෙ, මොග්ගල්ලාන, අහොසි මයා භික්ඛුසඞ්ඝෙ පණාමිතෙ’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අහොසි – ‘භගවතා භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො. අප්පොස්සුක්කො දානි භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරිස්සති, අහඤ්ච දානි ආයස්මා ච සාරිපුත්තො භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමා’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, මොග්ගල්ලාන! අහං වා හි, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරෙය්‍යං සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා වා’’ති.

160. Quả thật, các vị Thích tử ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã có thể làm cho đức Thế Tôn nguôi lòng bằng ví dụ về hạt giống và ví dụ về con bê con. Bấy giờ, trưởng lão Mahāmoggallāna gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này chư hiền, hãy đứng dậy, hãy cầm lấy y bát. Đức Thế Tôn đã được các vị Thích tử ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati làm cho nguôi lòng bằng ví dụ về hạt giống và ví dụ về con bê con.’ ‘Vâng, thưa hiền giả.’ Các vị Tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Mahāmoggallāna, từ chỗ ngồi đứng dậy, cầm lấy y bát, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi trưởng lão Sāriputta đang ngồi một bên, đức Thế Tôn đã nói điều này: ‘Này Sāriputta, khi Ta cho chúng Tỳ khưu giải tán, thầy đã nghĩ như thế nào?’ ‘Bạch ngài, khi đức Thế Tôn cho chúng Tỳ khưu giải tán, con đã nghĩ như vầy: ‘Đức Thế Tôn đã cho chúng Tỳ khưu giải tán. Bây giờ, đức Thế Tôn sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm; và chúng con cũng sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm.’’ ‘Này Sāriputta, thầy hãy khoan đã! Này Sāriputta, thầy hãy khoan đã về việc sống an lạc trong hiện tại!’ Rồi đức Thế Tôn gọi trưởng lão Mahāmoggallāna: ‘Này Moggallāna, khi Ta cho chúng Tỳ khưu giải tán, thầy đã nghĩ như thế nào?’ ‘Bạch ngài, khi đức Thế Tôn cho chúng Tỳ khưu giải tán, con đã nghĩ như vầy: ‘Đức Thế Tôn đã cho chúng Tỳ khưu giải tán. Bây giờ, đức Thế Tôn sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm; và bây giờ con và trưởng lão Sāriputta sẽ chăm lo cho chúng Tỳ khưu.’’ ‘Lành thay, lành thay, Moggallāna! Này Moggallāna, hoặc là Ta nên chăm lo cho chúng Tỳ khưu, hoặc là Sāriputta và Moggallāna.’”

161. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, භයානි උදකොරොහන්තෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. කතමානි චත්තාරි? ඌමිභයං, කුම්භීලභයං, ආවට්ටභයං, සුසුකාභයං – ඉමානි, භික්ඛවෙ, චත්තාරි භයානි උදකොරොහන්තෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරිමානි භයානි [Pg.123] ඉධෙකච්චෙ පුග්ගලෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. කතමානි චත්තාරි? ඌමිභයං, කුම්භීලභයං, ආවට්ටභයං, සුසුකාභයං.

161. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, có bốn nỗi sợ hãi này cần phải được liệu知 đối với người đi xuống nước. Bốn điều ấy là gì? Nỗi sợ sóng, nỗi sợ cá sấu, nỗi sợ xoáy nước, nỗi sợ cá dữ. Này các Tỳ khưu, đây là bốn nỗi sợ hãi cần phải được liệu知 đối với người đi xuống nước. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, có bốn nỗi sợ hãi này cần phải được liệu知 đối với một hạng người ở đây, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình trong Pháp và Luật này. Bốn điều ấy là gì? Nỗi sợ sóng, nỗi sợ cá sấu, nỗi sợ xoáy nước, nỗi sợ cá dữ.’

162. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඌමිභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. තමෙනං තථා පබ්බජිතං සමානං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති, අනුසාසන්ති – ‘එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බං, එවං තෙ ආලොකිතබ්බං, එවං තෙ විලොකිතබ්බං, එවං තෙ සමිඤ්ජිතබ්බං, එවං තෙ පසාරිතබ්බං, එවං තෙ සඞ්ඝාටිපත්තචීවරං ධාරෙතබ්බ’න්ති. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා අඤ්ඤෙ ඔවදාම, අනුසාසාම. ඉමෙ පනම්හාකං පුත්තමත්තා මඤ්ඤෙ, නත්තමත්තා මඤ්ඤෙ, අම්හෙ ඔවදිතබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්තී’ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඌමිභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘ඌමිභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධුපායාසස්සෙතං අධිවචනං.

162. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của sóng? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, được các vị đồng phạm hạnh khuyên bảo, chỉ dạy: ‘Thầy nên đi tới như thế này, nên đi lui như thế này, nên nhìn thẳng như thế này, nên nhìn nghiêng như thế này, nên co lại như thế này, nên duỗi ra như thế này, nên mang y tăng-già-lê, bát và y như thế này.’ Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta đã khuyên bảo, chỉ dạy người khác. Còn những vị này, ta nghĩ họ chỉ đáng tuổi con, đáng tuổi cháu của chúng ta, lại cho rằng nên khuyên bảo, chỉ dạy chúng ta.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của sóng, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của sóng’ chính là một thuật ngữ chỉ cho sự phẫn nộ và phiền muộn.

163. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, කුම්භීලභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. තමෙනං තථා පබ්බජිතං සමානං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති අනුසාසන්ති – ‘ඉදං තෙ ඛාදිතබ්බං, ඉදං තෙ න ඛාදිතබ්බං; ඉදං තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, ඉදං තෙ න භුඤ්ජිතබ්බං; ඉදං තෙ සායිතබ්බං, ඉදං තෙ න සායිතබ්බං; ඉදං තෙ පාතබ්බං, ඉදං තෙ න පාතබ්බං; කප්පියං තෙ ඛාදිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න ඛාදිතබ්බං; කප්පියං තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න භුඤ්ජිතබ්බං; කප්පියං තෙ සායිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න සායිතබ්බං; කප්පියං තෙ පාතබ්බං, අකප්පියං තෙ න පාතබ්බං; කාලෙ තෙ ඛාදිතබ්බං, විකාලෙ තෙ න ඛාදිතබ්බං; කාලෙ තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, විකාලෙ තෙ [Pg.124] න භුඤ්ජිතබ්බං; කාලෙ තෙ සායිතබ්බං, විකාලෙ තෙ න සායිතබ්බං; කාලෙ තෙ පාතබ්බං, විකාලෙ තෙ න පාතබ්බ’න්ති. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා යං ඉච්ඡාම තං ඛාදාම, යං න ඉච්ඡාම න තං ඛාදාම; යං ඉච්ඡාම තං භුඤ්ජාම, යං න ඉච්ඡාම න තං භුඤ්ජාම; යං ඉච්ඡාම තං සායාම, යං න ඉච්ඡාම න තං සායාම; යං ඉච්ඡාම තං පිවාම, යං න ඉච්ඡාම න තං පිවාම; කප්පියම්පි ඛාදාම, අකප්පියම්පි ඛාදාම; කප්පියම්පි භුඤ්ජාම, අකප්පියම්පි භුඤ්ජාම; කප්පියම්පි සායාම, අකප්පියම්පි සායාම; කප්පියම්පි පිවාම, අකප්පියම්පි පිවාම; කාලෙපි ඛාදාම, විකාලෙපි ඛාදාම; කාලෙපි භුඤ්ජාම විකාලෙපි භුඤ්ජාම; කාලෙපි සායාම, විකාලෙපි සායාම; කාලෙපි පිවාම, විකාලෙපි පිවාම. යම්පි නො සද්ධා ගහපතිකා දිවා විකාලෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙන්ති තත්ථපිමෙ මුඛාවරණං මඤ්ඤෙ කරොන්තී’ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කුම්භීලභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘කුම්භීලභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ඔදරිකත්තස්සෙතං අධිවචනං.

163. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của cá sấu? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, được các vị đồng phạm hạnh khuyên bảo, chỉ dạy: ‘Thầy nên ăn món này, không nên ăn món này; thầy nên dùng món này, không nên dùng món này; thầy nên nếm món này, không nên nếm món này; thầy nên uống món này, không nên uống món này; thầy nên ăn vật thích hợp, không nên ăn vật không thích hợp; thầy nên dùng vật thích hợp, không nên dùng vật không thích hợp; thầy nên nếm vật thích hợp, không nên nếm vật không thích hợp; thầy nên uống vật thích hợp, không nên uống vật không thích hợp; thầy nên ăn đúng thời, không nên ăn phi thời; thầy nên dùng đúng thời, không nên dùng phi thời; thầy nên nếm đúng thời, không nên nếm phi thời; thầy nên uống đúng thời, không nên uống phi thời.’ Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta muốn ăn gì thì ăn nấy, không muốn ăn gì thì không ăn; muốn dùng gì thì dùng nấy, không muốn dùng gì thì không dùng; muốn nếm gì thì nếm nấy, không muốn nếm gì thì không nếm; muốn uống gì thì uống nấy, không muốn uống gì thì không uống; chúng ta ăn cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; dùng cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; nếm cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; uống cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; ăn cả đúng thời lẫn phi thời; dùng cả đúng thời lẫn phi thời; nếm cả đúng thời lẫn phi thời; uống cả đúng thời lẫn phi thời. Ngay cả khi các gia chủ có lòng tin cúng dường các món ăn cứng, món ăn mềm thượng vị vào ban ngày lúc phi thời, thì ở đây, ta nghĩ rằng họ như đang bịt miệng mình lại.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của cá sấu, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của cá sấu’ chính là một thuật ngữ chỉ cho sự tham ăn.

164. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ආවට්ටභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සො තත්ථ පස්සති ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරිම්හා. සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා. සක්කා භොගෙ ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතු’න්ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආවට්ටභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘ආවට්ටභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං.

164. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của xoáy nước? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng hoặc thị trấn để khất thực, với thân không được phòng hộ, lời nói không được phòng hộ, niệm không được an trú, các căn không được chế ngự. Ở đó, vị ấy thấy một gia chủ hoặc con của gia chủ đang được cung phụng, hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta cũng đã được cung phụng, hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Hơn nữa, trong gia đình ta vẫn còn tài sản. Ta có thể vừa hưởng thụ tài sản, vừa làm các công đức.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của xoáy nước, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của xoáy nước’ chính là một thuật ngữ chỉ cho năm dục trưởng dưỡng.

165. ‘‘කතමඤ්ච[Pg.125], භික්ඛවෙ, සුසුකාභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුසුකාභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘සුසුකාභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචනං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි භයානි, ඉධෙකච්චෙ පුග්ගලෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානී’’ති.

165. “Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm từ cá sấu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có thiện gia nam tử do đức tin nên đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ chinh phục. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy sau khi đã xuất gia như vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng hoặc thị trấn để khất thực, với thân không được phòng hộ, với lời nói không được phòng hộ, với niệm không được an trú, với các căn không được chế ngự. Ở đấy, vị ấy nhìn thấy người phụ nữ mặc y phục không chỉnh tề hoặc choàng y không chỉnh tề. Sau khi nhìn thấy người phụ nữ mặc y phục không chỉnh tề hoặc choàng y không chỉnh tề, tham ái xâm chiếm tâm của vị ấy. Do tâm bị tham ái xâm chiếm, vị ấy từ bỏ học pháp và hoàn tục. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người đã từ bỏ học pháp và hoàn tục do sợ hãi sự nguy hiểm từ cá sấu. ‘Sự nguy hiểm từ cá sấu’ chính là từ đồng nghĩa để chỉ người phụ nữ. Này các Tỳ khưu, bốn sự nguy hiểm này cần phải được tiên liệu đối với một số cá nhân đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở trong Pháp và Luật này.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Các vị Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

චාතුමසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

Kinh Cātuma, bài kinh thứ bảy, đã chấm dứt.

8. නළකපානසුත්තං

8. Kinh Naḷakapāna

166. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති නළකපානෙ පලාසවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා කුලපුත්තා භගවන්තං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා හොන්ති – ආයස්මා ච අනුරුද්ධො, ආයස්මා ච භද්දියො, ආයස්මා ච කිමිලො, ආයස්මා ච භගු, ආයස්මා ච කොණ්ඩඤ්ඤො, ආයස්මා ච රෙවතො, ආයස්මා ච ආනන්දො, අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා කුලපුත්තා. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ [Pg.126] ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? එවං වුත්තෙ, තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං. දුතියම්පි ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? දුතියම්පි ඛො තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං. තතියම්පි ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? තතියම්පි ඛො තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං.

166. Tôi đã nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kosala, tại Naḷakapāna, trong khu rừng Palāsa. Vào lúc ấy, có nhiều vị thiện gia nam tử nổi tiếng, rất nổi tiếng đã vì Thế Tôn mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đó là Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Bhaddiya, Tôn giả Kimila, Tôn giả Bhagu, Tôn giả Koṇḍañña, Tôn giả Revata, Tôn giả Ānanda, và những vị thiện gia nam tử nổi tiếng, rất nổi tiếng khác. Vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, được hội chúng Tỳ khưu vây quanh. Bấy giờ, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Khi được nói vậy, các Tỳ khưu ấy đã giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Lần thứ hai, các Tỳ khưu ấy cũng đã giữ im lặng. Lần thứ ba, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Lần thứ ba, các Tỳ khưu ấy cũng đã giữ im lặng.

167. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං තෙ කුලපුත්තෙ පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති! අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං ආමන්තෙසි – ‘‘කච්චි තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? ‘‘තග්ඝ මයං, භන්තෙ, අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති. ‘‘සාධු සාධු, අනුරුද්ධා! එතං ඛො, අනුරුද්ධා, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං යං තුම්හෙ අභිරමෙය්‍යාථ බ්‍රහ්මචරියෙ. යෙන තුම්හෙ අනුරුද්ධා, භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා සුසුකාළකෙසා කාමෙ පරිභුඤ්ජෙය්‍යාථ තෙන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, භද්‍රෙනපි යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා සුසුකාළකෙසා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. තෙ ච ඛො පන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, නෙව රාජාභිනීතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න චොරාභිනීතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න ඉණට්ටා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න භයට්ටා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, නාජීවිකාපකතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. අපි ච ඛොම්හි ඔතිණ්ණො ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථාති – නනු තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, එවං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පබ්බජිතෙන ච පන, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තෙන කිමස්ස කරණීයං? විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං නාධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං, තස්ස අභිජ්ඣාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, බ්‍යාපාදොපි චිත්තං [Pg.127] පරියාදාය තිට්ඨති, ථීනමිද්ධම්පි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, විචිකිච්ඡාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අරතීපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, තන්දීපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං නාධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං’’.

167. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên suy nghĩ này: “Ta hãy hỏi các vị thiện gia nam tử ấy!” Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Anuruddha: “Này các Anuruddha, các ông có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn chúng con hoan hỷ trong phạm hạnh.” “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, điều này là thích hợp cho các ông, những thiện gia nam tử đã do đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, là các ông nên hoan hỷ trong phạm hạnh. Này các Anuruddha, các ông đang ở trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, với mái tóc đen nhánh, đáng lẽ các ông có thể hưởng thụ các dục lạc; nhưng này các Anuruddha, các ông dù đang ở trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, với mái tóc đen nhánh, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và này các Anuruddha, các ông đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình không phải do bị vua ép buộc, không phải do bị trộm cướp ép buộc, không phải do mắc nợ, không phải do sợ hãi, không phải do mất phương tiện sinh sống. Mà trái lại, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ chinh phục. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Này các Anuruddha, có phải các ông đã do đức tin mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình như vậy không?” “Bạch Thế Tôn, đúng vậy.” “Và này các Anuruddha, vị thiện gia nam tử đã xuất gia như vậy thì cần phải làm gì? Này các Anuruddha, nếu không chứng đắc được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế nữa, thì tham dục cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, sân hận cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, hôn trầm và thụy miên cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, trạo cử và hối quá cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, hoài nghi cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, bất mãn cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, biếng nhác cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy. Này các Anuruddha, nếu không chứng đắc được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế nữa.”

‘‘විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං අධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං, තස්ස අභිජ්ඣාපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, බ්‍යාපාදොපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, ථීනමිද්ධම්පි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, විචිකිච්ඡාපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අරතීපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, තන්දීපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති. විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං අධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං.

Này các Anuruddha, vị ấy đạt được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế. Đối với vị ấy, tham ái cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, sân hận cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, hôn trầm thụy miên cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, trạo cử hối quá cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, hoài nghi cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, bất lạc cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, lười biếng cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại. Này các Anuruddha, vị ấy đạt được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế.

168. ‘‘කින්ති වො, අනුරුද්ධා, මයි හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, අප්පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’’ති? ‘‘න ඛො නො, භන්තෙ, භගවති එවං හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, අප්පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’ති. එවං ඛො නො, භන්තෙ, භගවති හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, අනුරුද්ධා! තථාගතස්ස, අනුරුද්ධා, යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, තාලො මත්ථකච්ඡින්නො අභබ්බො පුනවිරූළ්හියා; එවමෙව ඛො, අනුරුද්ධා[Pg.128], තථාගතස්ස යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙති’’.

168. Này các Anuruddha, các ông nghĩ thế nào về Ta: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai chưa đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’?”. “Bạch Thế Tôn, chúng con không nghĩ về Thế Tôn như vầy: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai chưa đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’. Bạch Thế Tôn, chúng con nghĩ về Thế Tôn như vầy: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai đã đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’”. “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, đối với Như Lai, những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy đã được đoạn tận, đã bị nhổ tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có pháp không sanh khởi lại trong tương lai. Này các Anuruddha, ví như cây thốt nốt bị chặt ngọn thì không thể mọc lại được; cũng vậy, này các Anuruddha, đối với Như Lai, những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy đã được đoạn tận, đã bị nhổ tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có pháp không sanh khởi lại trong tương lai; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරුද්ධා, කං අත්ථවසං සම්පස්සමානො තථාගතො සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො; අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘න ඛො, අනුරුද්ධා, තථාගතො ජනකුහනත්ථං න ජනලපනත්ථං න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. සන්ති ච ඛො, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තා සද්ධා උළාරවෙදා උළාරපාමොජ්ජා. තෙ තං සුත්වා තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරන්ති. තෙසං තං, අනුරුද්ධා, හොති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය’’.

Này các Anuruddha, các ông nghĩ thế nào, thấy được lợi ích gì mà Như Lai tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung: ‘Vị kia đã sanh ở nơi kia; vị nọ đã sanh ở nơi nọ’?”. “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có Thế Tôn là gốc rễ, có Thế Tôn là người dẫn dắt, có Thế Tôn là nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được chính Thế Tôn giải thích. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ”. “Này các Anuruddha, Như Lai không tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung: ‘Vị kia đã sanh ở nơi kia, vị nọ đã sanh ở nơi nọ’ vì mục đích lừa dối dân chúng, không vì mục đích tâng bốc dân chúng, không vì lợi ích của lợi lộc, cung kính, danh tiếng, không phải vì nghĩ rằng: ‘Mong rằng mọi người sẽ biết đến ta như vậy’. Nhưng này các Anuruddha, có những thiện gia nam tử có đức tin, có niềm vui lớn, có sự hân hoan lớn. Khi nghe điều đó, họ hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.

169. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො ; සො භගවතා බ්‍යාකතො – අඤ්ඤාය සණ්ඨහී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරී සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති.

169. Này các Anuruddha, ở đây, một Tỳ khưu nghe rằng: ‘Tỳ khưu tên là... đã mệnh chung; vị ấy đã được Thế Tôn tuyên bố: đã an trú trong chánh trí’. Vị Tôn giả ấy có thể đã được vị này tận mắt thấy, hoặc đã được nghe kể lại rằng: ‘Vị Tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, đã có trí tuệ như vậy, đã có cách an trú như vậy, đã có sự giải thoát như vậy’. Vị ấy, trong khi tưởng niệm đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, liền hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là một sự an trú thoải mái cho Tỳ khưu.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා [Pg.129] – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, một Tỳ khưu nghe rằng: ‘Tỳ khưu tên là... đã mệnh chung; vị ấy đã được Thế Tôn tuyên bố: do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là một vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, có pháp không trở lại từ cõi đó’. Vị Tôn giả ấy có thể đã được vị này tận mắt thấy, hoặc đã được nghe kể lại rằng: ‘Vị Tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy... trí tuệ... cách an trú... đã có sự giải thoát như vậy’. Vị ấy, trong khi tưởng niệm đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, liền hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là một sự an trú thoải mái cho Tỳ khưu.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu nghe: ‘Vị tỳ khưu tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu nghe: ‘Vị tỳ khưu tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu.

170. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – අඤ්ඤාය සණ්ඨහී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරිනී සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති.

170. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Vị ấy đã an trú vào chánh trí.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, vị sư tỷ ấy đã có pháp như vậy, vị sư tỷ ấy đã có tuệ như vậy, vị sư tỷ ấy đã có sự an trú như vậy, vị sư tỷ ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni.

‘‘ඉධානුරුද්ධා[Pg.130], භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා…පෙ… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමිනී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා…පෙ… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni.

171. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො [Pg.131] සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරී සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති.

171. Này các Anuruddha, ở đây, vị nam cư sĩ nghe: ‘Vị nam cư sĩ tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, vị tôn giả ấy đã có pháp như vậy, vị tôn giả ấy đã có tuệ như vậy, vị tôn giả ấy đã có sự an trú như vậy, vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị nam cư sĩ.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nam nghe rằng: ‘Vị cận sự nam tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Vị tôn giả ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nam.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nam nghe rằng: ‘Vị cận sự nam tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’ Vị tôn giả ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nam.

172. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං [Pg.132] උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති.

172. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමිනී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ.

‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරිනී සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති.

Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, vị chị em ấy đã có pháp như vậy, vị chị em ấy đã có trí tuệ như vậy, vị chị em ấy đã có sự an trú như vậy, vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ.

‘‘ඉති ඛො, අනුරුද්ධා, තථාගතො න ජනකුහනත්ථං න ජනලපනත්ථං න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. සන්ති ච ඛො, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තා සද්ධා උළාරවෙදා උළාරපාමොජ්ජා. තෙ තං සුත්වා තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරන්ති. තෙසං තං, අනුරුද්ධා, හොති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

Này các Anuruddha, như vậy, Như Lai tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung, không phải vì mục đích lừa dối người, không phải vì mục đích nói chuyện phiếm với người, không phải vì lợi ích của lợi lộc, cung kính, và danh tiếng, cũng không phải với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng mọi người sẽ biết đến ta.’ – rằng: ‘Vị này đã sanh ở nơi kia, vị này đã sanh ở nơi kia.’ Nhưng này các Anuruddha, có những thiện nam tử có đức tin, có niềm hân hoan cao thượng, có niềm vui mừng cao thượng. Khi nghe được điều ấy, họ hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, điều ấy sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා අනුරුද්ධො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Anuruddha, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn.

නළකපානසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

Kinh Naḷakapāna, kinh thứ tám, đã chấm dứt.

9. ගොලියානිසුත්තං

9. Kinh Goliyāni

173. එවං [Pg.133] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ගොලියානි නාම භික්ඛු ආරඤ්ඤිකො පදසමාචාරො සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසටො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ගොලියානිං භික්ඛුං ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

173. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc bấy giờ, có vị tỳ khưu tên là Goliyāni, một vị sống trong rừng, có hạnh kiểm kém cỏi, đã đi vào giữa Tăng chúng vì một công việc nào đó. Khi ấy, tôn giả Sāriputta nhân dịp vị tỳ khưu Goliyāni đã gọi các vị tỳ khưu rằng:

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සබ්‍රහ්මචාරීසු සගාරවෙන භවිතබ්බං සප්පතිස්සෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො සබ්‍රහ්මචාරීසු අගාරවො හොති අප්පතිස්සො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන, යො අයමායස්මා සබ්‍රහ්මචාරීසු අගාරවො හොති අප්පතිස්සො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සබ්‍රහ්මචාරීසු සගාරවෙන භවිතබ්බං සප්පතිස්සෙන.

Này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, cần phải có lòng tôn kính và vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các hiền hữu, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, lại không có lòng tôn kính, không có lòng vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh, thì sẽ có những người nói về vị ấy rằng: ‘Vị tôn giả này không có lòng tôn kính, không có lòng vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả này khi sống một mình trong rừng theo ý muốn?’ – sẽ có những người nói về vị ấy như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, cần phải có lòng tôn kính và vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආසනකුසලෙන භවිතබ්බං – ‘ඉති ථෙරෙ ච භික්ඛූ නානුපඛජ්ජ නිසීදිස්සාමි නවෙ ච භික්ඛූ න ආසනෙන පටිබාහිස්සාමී’ති. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො න ආසනකුසලො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන, යො අයමායස්මා ආසනකුසලො න හොතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආසනකුසලෙන භවිතබ්බං.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải khéo léo về chỗ ngồi với ý nghĩ rằng: ‘Như thế này, ta sẽ ngồi mà không chen lấn các vị tỳ khưu trưởng lão, và sẽ không dùng chỗ ngồi để ngăn cản các vị tỳ khưu mới.’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại không khéo léo về chỗ ngồi thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không khéo léo về chỗ ngồi, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải khéo léo về chỗ ngồi.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආභිසමාචාරිකොපි ධම්මො ජානිතබ්බො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො ආභිසමාචාරිකම්පි ධම්මං න ජානාති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ආභිසමාචාරිකම්පි ධම්මං [Pg.134] න ජානාතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආභිසමාචාරිකොපි ධම්මො ජානිතබ්බො.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cũng cần phải biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại không biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cũng cần phải biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන නාතිකාලෙන ගාමො පවිසිතබ්බො නාතිදිවා පටික්කමිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො අතිකාලෙන ගාමං පවිසති අතිදිවා පටික්කමති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අතිකාලෙන ගාමං පවිසති අතිදිවා පටික්කමතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන නාතිකාලෙන ගාමො පවිසිතබ්බො, නාතිදිවා පටික්කමිතබ්බං.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên đi vào làng quá sớm, không nên trở về quá muộn trong ngày. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại đi vào làng quá sớm, trở về quá muộn trong ngày thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này đi vào làng quá sớm, trở về quá muộn trong ngày, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên đi vào làng quá sớm, không nên trở về quá muộn trong ngày.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන න පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘අයං නූනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන විහරතො විකාලචරියා බහුලීකතා, තමෙනං සඞ්ඝගතම්පි සමුදාචරතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන න පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතබ්බං.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên có việc đi lại đến các gia đình (thí chủ) trước bữa ăn và sau bữa ăn. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại có việc đi lại đến các gia đình trước bữa ăn và sau bữa ăn thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Chắc hẳn việc đi lại phi thời này đã được vị tôn giả sống trong rừng này thực hành nhiều lần trong khi sống một mình theo ý muốn, và điều ấy cũng biểu hiện nơi vị ấy ngay cả khi đã đến Tăng chúng.’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên có việc đi lại đến các gia đình trước bữa ăn và sau bữa ăn.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අනුද්ධතෙන භවිතබ්බං අචපලෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො උද්ධතො හොති චපලො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘ඉදං නූනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන විහරතො උද්ධච්චං චාපල්‍යං බහුලීකතං, තමෙනං සඞ්ඝගතම්පි සමුදාචරතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අනුද්ධතෙන භවිතබ්බං අචපලෙන.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không trạo cử, không lăng xăng. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người trạo cử, lăng xăng thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Chắc hẳn sự trạo cử và sự lăng xăng này đã được vị tôn giả sống trong rừng này thực hành nhiều lần trong khi sống một mình theo ý muốn, và điều ấy cũng biểu hiện nơi vị ấy ngay cả khi đã đến Tăng chúng.’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không trạo cử, không lăng xăng.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො[Pg.135], භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අමුඛරෙන භවිතබ්බං අවිකිණ්ණවාචෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො මුඛරො හොති විකිණ්ණවාචො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා මුඛරො විකිණ්ණවාචො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අමුඛරෙන භවිතබ්බං අවිකිණ්ණවාචෙන.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không lắm lời, không nói lời bừa bãi. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người lắm lời, nói lời bừa bãi thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này lắm lời, nói lời bừa bãi, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không lắm lời, không nói lời bừa bãi.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සුවචෙන භවිතබ්බං කල්‍යාණමිත්තෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො දුබ්බචො හොති පාපමිත්තො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා දුබ්බචො පාපමිත්තො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සුවචෙන භවිතබ්බං කල්‍යාණමිත්තෙන.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải là người dễ dạy, có bạn lành. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người khó dạy, có bạn ác thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này khó dạy, có bạn ác, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải là người dễ dạy, có bạn lành.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරෙන භවිතබ්බං.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải có các căn được phòng hộ. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng có các căn không được phòng hộ thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này có các căn không được phòng hộ, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải có các căn được phòng hộ.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනා භවිතබ්බං.

“Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết tiết độ trong ăn uống. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng không biết tiết độ trong ăn uống thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không biết tiết độ trong ăn uống, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết tiết độ trong ăn uống.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ජාගරියං අනුයුත්තෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ජාගරියං අනනුයුත්තො හොති, තස්ස [Pg.136] භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ජාගරියං අනනුයුත්තො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ජාගරියං අනුයුත්තෙන භවිතබ්බං.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người chuyên tâm vào sự tỉnh thức. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng không chuyên tâm vào sự tỉnh thức, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này không chuyên tâm vào sự tỉnh thức, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người chuyên tâm vào sự tỉnh thức.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ආරද්ධවීරියෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු කුසීතො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා කුසීතො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ආරද්ධවීරියෙන භවිතබ්බං.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có tinh tấn đã được khởi xướng. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người lười biếng, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người lười biếng, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có tinh tấn đã được khởi xướng.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා උපට්ඨිතස්සතිනා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු මුට්ඨස්සතී හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා මුට්ඨස්සතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා උපට්ඨිතස්සතිනා භවිතබ්බං.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có niệm được an trú. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người thất niệm, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người thất niệm, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có niệm được an trú.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සමාහිතෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු අසමාහිතො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අසමාහිතො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සමාහිතෙන භවිතබ්බං.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có định tĩnh. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người không có định tĩnh, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người không có định tĩnh, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có định tĩnh.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා පඤ්ඤවතා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු දුප්පඤ්ඤො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා දුප්පඤ්ඤො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා පඤ්ඤවතා භවිතබ්බං.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có trí tuệ. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người có trí tuệ yếu kém, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người có trí tuệ yếu kém, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có trí tuệ.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා [Pg.137] ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ යොගො කරණීයො.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, không thể trả lời, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về Thắng Pháp và Thắng Luật.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ යොගො කරණීයො.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm ở nơi những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này, khi được hỏi câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc, không thể trả lời, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm ở nơi những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc.

‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා උත්තරි මනුස්සධම්මෙ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං උත්තරි මනුස්සධම්මෙ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු උත්තරි මනුස්සධම්මෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා යස්සත්ථාය පබ්බජිතො තමත්ථං න ජානාතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා උත්තරි මනුස්සධම්මෙ යොගො කරණීයො’’ති.

Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về pháp thượng nhân. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về pháp thượng nhân. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về pháp thượng nhân, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này không biết mục đích mà vì đó đã xuất gia, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về pháp thượng nhân.

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනෙව නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉමෙ ධම්මා සමාදාය වත්තිතබ්බා උදාහු ගාමන්තවිහාරිනාපී’’ති? ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාපි ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, භික්ඛුනා ඉමෙ ධම්මා සමාදාය වත්තිතබ්බා පගෙව ගාමන්තවිහාරිනා’’ති.

Khi được nói như vậy, tôn giả Mahāmoggallāna đã nói điều này với tôn giả Sāriputta: ‘Này hiền giả Sāriputta, có phải chỉ vị tỳ khưu trú ở rừng nên thọ trì và thực hành các pháp này, hay cả vị tỳ khưu trú ở gần làng cũng vậy?’ ‘Này hiền giả Moggallāna, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thọ trì và thực hành các pháp này, huống nữa là vị tỳ khưu trú ở gần làng.’

ගොලියානිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

Kinh Goliyāni, kinh thứ chín, đã kết thúc.

10. කීටාගිරිසුත්තං

10. Kinh Kīṭāgiri

174. එවං [Pg.138] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කාසීසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං ඛො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජාමි. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානො අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාමි අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පන, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො භගවා කාසීසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන කීටාගිරි නාම කාසීනං නිගමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා කීටාගිරිස්මිං විහරති කාසීනං නිගමෙ.

174. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kāsi cùng với đại chúng tỳ khưu. Khi ấy, đức Thế Tôn gọi các tỳ khưu: – Này các tỳ khưu, ta không ăn vào ban đêm. Này các tỳ khưu, do không ăn vào ban đêm, ta nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này các tỳ khưu, các ngươi cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này các tỳ khưu, do không ăn vào ban đêm, các ngươi cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. – các tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Sau đó, đức Thế Tôn tuần tự du hành ở xứ Kāsi, rồi đi đến thị trấn của người Kāsi tên là Kīṭāgiri. Tại đó, đức Thế Tôn trú ở thị trấn Kīṭāgiri của người Kāsi.

175. තෙන ඛො පන සමයෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා නාම භික්ඛූ කීටාගිරිස්මිං ආවාසිකා හොන්ති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. එවං වුත්තෙ, අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘මයං ඛො, ආවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’ති.

175. Vào lúc bấy giờ, các tỳ khưu tên là Assajipunabbasukā là những vị thường trú ở Kīṭāgiri. Khi ấy, một số đông tỳ khưu đi đến chỗ các tỳ khưu Assajipunabbasukā; sau khi đến, họ nói với các tỳ khưu Assajipunabbasukā điều này: – Này chư hiền, đức Thế Tôn và cả chúng tỳ khưu không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các ngài nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này chư hiền, các vị cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Khi được nói như vậy, các tỳ khưu Assajipunabbasukā nói với các tỳ khưu ấy điều này: – Này chư hiền, chúng tôi ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái lợi ích hiện tại để chạy theo cái lợi ích trong tương lai? Chúng tôi sẽ tiếp tục ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời.

යතො ඛො තෙ භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං, අථ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා [Pg.139] එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොචුම්හ – ‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච; අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ අම්හෙ එතදවොචුං – ‘මයං ඛො, ආවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’ති. යතො ඛො මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හ අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං, අථ මයං එතමත්ථං භගවතො ආරොචෙමා’’ති.

Vì các tỳ khưu ấy không thể thuyết phục được các tỳ khưu Assajipunabbasukā, nên họ đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con đã đi đến chỗ các tỳ khưu Assajipunabbasukā; sau khi đến, chúng con đã nói với các tỳ khưu Assajipunabbasukā điều này: ‘Này chư hiền, đức Thế Tôn và cả chúng tỳ khưu không ăn vào ban đêm; này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các ngài nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này chư hiền, các vị cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái.’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, các tỳ khưu Assajipunabbasukā đã nói với chúng con điều này: ‘Này chư hiền, chúng tôi ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái lợi ích hiện tại để chạy theo cái lợi ích trong tương lai? Chúng tôi sẽ tiếp tục ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời.’ Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể thuyết phục được các tỳ khưu Assajipunabbasukā, nên chúng con trình báo việc này lên đức Thế Tôn.

176. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා භික්ඛූ තුම්හෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’ති. එවං වුත්තෙ [Pg.140] කිර, භික්ඛවෙ, තුම්හෙ තෙ භික්ඛූ එවං අවචුත්ථ – ‘මයං ඛො පනාවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

176. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu và bảo rằng: – ‘Này tỳ-khưu, ngươi hãy đi, nhân danh ta, hãy gọi các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu và nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư gọi các hiền giả.’’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’ Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn, đi đến chỗ các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu đang ở; sau khi đến, vị ấy nói với các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu rằng: – ‘Bậc Đạo Sư gọi các hiền giả.’ – ‘Thưa vâng, hiền hữu.’ Các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu vâng lời vị tỳ-khưu ấy, đi đến chỗ đức Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu đã ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn nói với họ điều này: – ‘Này các tỳ-khưu, có thật chăng, nhiều vị tỳ-khưu đã đến gặp các ngươi và nói điều này: – ‘Thưa các hiền hữu, đức Thế Tôn và chúng Tăng không dùng bữa vào ban đêm. Thưa các hiền hữu, do không dùng bữa vào ban đêm, các vị ấy nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc. Này các hiền hữu, các vị cũng hãy đến, đừng dùng bữa vào ban đêm. Thưa các hiền hữu, do không dùng bữa vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc.’ Khi được nói như vậy, này các tỳ-khưu, có thật chăng các ngươi đã nói với các vị tỳ-khưu ấy như sau: – ‘Thưa các hiền hữu, chúng tôi dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do chúng tôi dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai? Chúng tôi sẽ dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời.’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’

177. ‘‘කිං නු මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනු මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ ඉධෙකච්චස්ස යං එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

177. – ‘Này các tỳ-khưu, các ngươi có biết Ta đã thuyết giảng giáo pháp như vầy chăng: ‘Bất cứ cảm thọ nào mà người này cảm nhận, dù là lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, thì các pháp bất thiện của người ấy đều suy giảm và các pháp thiện đều tăng trưởng’?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chẳng phải các ngươi biết Ta đã thuyết giảng giáo pháp như vầy sao: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Ở đây, có người khi cảm nhận một loại khổ thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại khổ thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Ở đây, có người khi cảm nhận một loại bất khổ bất lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại bất khổ bất lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’?’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’

178. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං [Pg.141] අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි.

178. – ‘Lành thay, này các tỳ-khưu! Này các tỳ-khưu, nếu Ta đã không biết, không thấy, không hiểu rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm,’ thì khi không biết như vậy, Ta có nên nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại lạc thọ như vậy’ chăng? Này các tỳ-khưu, điều đó có thích hợp với Ta không?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã hiểu rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm,’ nên Ta mới nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại lạc thọ như vậy.’ Này các tỳ-khưu, nếu Ta đã không biết, không thấy, không hiểu rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng,’ thì khi không biết như vậy, Ta có nên nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại lạc thọ như vậy’ chăng? Này các tỳ-khưu, điều đó có thích hợp với Ta không?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã hiểu rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng,’ nên Ta mới nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại lạc thọ như vậy.’

179. ‘‘මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි.

179. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại khổ thọ như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, nên Ta mới nói: ‘Hãy từ bỏ loại khổ thọ như thế này’. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại khổ thọ như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, nên Ta mới nói: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại khổ thọ như thế này’.”

180. ‘‘මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය [Pg.142] – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි’’. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි.

180. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại thọ không khổ không lạc như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, nên Ta mới nói: ‘Hãy từ bỏ loại thọ không khổ không lạc như thế này’. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại thọ không khổ không lạc như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, nên Ta mới nói: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại thọ không khổ không lạc như thế này’.”

181. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි; න පනාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා, තථාරූපානාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තෙසං අප්පමාදෙන. අභබ්බා තෙ පමජ්ජිතුං. යෙ ච ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙක්ඛා අප්පත්තමානසා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානා විහරන්ති, තථාරූපානාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාමිමෙ ආයස්මන්තො අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානා කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානා ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානා – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යුන්ති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං භික්ඛූනං අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

181. Này các Tỳ khưu, Ta không nói rằng tất cả các Tỳ khưu đều phải thực hành với sự không dể duôi. Và này các Tỳ khưu, Ta cũng không nói rằng tất cả các Tỳ khưu đều không phải thực hành với sự không dể duôi. Này các Tỳ khưu, đối với các vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận trừ các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm xong việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, đối với các vị Tỳ khưu như vậy, Ta nói rằng: ‘Không cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì các vị ấy đã hoàn thành việc cần làm với sự không dể duôi. Các vị ấy không thể dể duôi. Còn này các Tỳ khưu, đối với các vị Tỳ khưu là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang nỗ lực hướng đến sự an ổn vô thượng thoát khỏi các ách phược, đối với các vị Tỳ khưu như vậy, Ta nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có thể rằng các vị tôn giả này, trong khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận các thiện hữu, điều phục các căn, sẽ tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục tiêu vô thượng của phạm hạnh — mục đích mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Này các Tỳ khưu, chính vì thấy được quả vị của sự không dể duôi này cho các vị Tỳ khưu ấy mà Ta nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’.

182. ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ සත්ත? උභතොභාගවිමුත්තො, පඤ්ඤාවිමුත්තො, කායසක්ඛි, දිට්ඨිප්පත්තො, සද්ධාවිමුත්තො, ධම්මානුසාරී, සද්ධානුසාරී.

182. Này các Tỳ khưu, có bảy hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bảy hạng người nào? Vị Câu Phần Giải Thoát, vị Tuệ Giải Thoát, vị Thân Chứng, vị Kiến Đáo, vị Tín Giải Thoát, vị Tùy Pháp Hành, và vị Tùy Tín Hành.

‘‘කතමො [Pg.143] ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො උභතොභාගවිමුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො උභතොභාගවිමුත්තො ඉමස්ස ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තස්ස අප්පමාදෙන. අභබ්බො සො පමජ්ජිතුං.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Song phần giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Song phần giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta không nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì việc cần làm với sự không dể duôi đã được vị ấy làm xong. Vị ấy không có khả năng dể duôi.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පඤ්ඤාවිමුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පඤ්ඤාවිමුත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තස්ස අප්පමාදෙන. අභබ්බො සො පමජ්ජිතුං.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tuệ giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tuệ giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng không nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì việc cần làm với sự không dể duôi đã được vị ấy làm xong. Vị ấy không có khả năng dể duôi.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො කායසක්ඛි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො කායසක්ඛි. ඉමස්ස ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Thân chứng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Thân chứng. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දිට්ඨිප්පත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතප්පවෙදිතා චස්ස ධම්මා පඤ්ඤාය වොදිට්ඨා හොන්ති වොචරිතා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දිට්ඨිප්පත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස [Pg.144] හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Kiến đáo? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; và các pháp do Như Lai thuyết giảng đã được vị ấy thấy rõ, thực hành thuần thục bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Kiến đáo. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො. ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතෙ චස්ස සද්ධා නිවිට්ඨා හොති මූලජාතා පතිට්ඨිතා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tín giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; và lòng tin của vị ấy đối với Như Lai đã được an trí, bén rễ, vững chắc. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tín giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ධම්මානුසාරී? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතප්පවෙදිතා චස්ස ධම්මා පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අපි චස්ස ඉමෙ ධම්මා හොන්ති, සෙය්‍යථිදං – සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ධම්මානුසාරී. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති[Pg.145]! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tùy pháp hành? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; các pháp do Như Lai thuyết giảng được vị ấy chấp nhận sau khi đã suy xét vừa đủ bằng trí tuệ; và vị ấy có các pháp này, tức là: tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tùy pháp hành. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධානුසාරී? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතෙ චස්ස සද්ධාමත්තං හොති පෙමමත්තං, අපි චස්ස ඉමෙ ධම්මා හොන්ති, සෙය්‍යථිදං – සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධානුසාරී. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි.

Này các Tỳ-khưu, thế nào là hạng người Tùy tín hành? Này các Tỳ-khưu, ở đây, có hạng người không an trú, chứng xúc bằng thân các pháp giải thoát tịch tịnh, tức là các thiền vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, một số lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Đối với Như Lai, vị ấy chỉ có lòng tin, chỉ có lòng mến. Lại nữa, vị ấy có các pháp này, tức là: Tín quyền, Tấn quyền, Niệm quyền, Định quyền, Tuệ quyền. Này các Tỳ-khưu, đây được gọi là hạng người Tùy tín hành. Này các Tỳ-khưu, đối với vị Tỳ-khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Mong rằng vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, sẽ có thể, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vào mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình! Này các Tỳ-khưu, vì thấy rõ quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ-khưu ấy, nên Ta nói: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’.

183. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, ආදිකෙනෙව අඤ්ඤාරාධනං වදාමි; අපි ච, භික්ඛවෙ, අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා අඤ්ඤාරාධනා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා අඤ්ඤාරාධනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, සුත්වා ධම්මං ධාරෙති, ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සාහෙත්වා තුලෙති, තුලයිත්වා පදහති, පහිතත්තො සමානො කායෙන චෙව පරමසච්චං සච්ඡිකරොති, පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. සාපි නාම, භික්ඛවෙ, සද්ධා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, උපසඞ්කමනං නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, පයිරුපාසනා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, සොතාවධානං නාහොසි[Pg.146]; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මස්සවනං නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මධාරණා නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, අත්ථූපපරික්ඛා නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති නාහොසි; සොපි නාම, භික්ඛවෙ, ඡන්දො නාහොසි; සොපි නාම, භික්ඛවෙ, උස්සාහො නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, තුලනා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, පධානං නාහොසි. විප්පටිපන්නාත්ථ, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපන්නාත්ථ, භික්ඛවෙ. කීව දූරෙවිමෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා අපක්කන්තා ඉමම්හා ධම්මවිනයා.

183. Này các Tỳ-khưu, Ta không nói rằng sự chứng đắc A-la-hán quả có được ngay từ lúc ban đầu. Mà này các Tỳ-khưu, sự chứng đắc A-la-hán quả có được là do tuần tự học, tuần tự hành, tuần tự tu. Và này các Tỳ-khưu, thế nào là sự chứng đắc A-la-hán quả có được do tuần tự học, tuần tự hành, tuần tự tu? Ở đây, này các Tỳ-khưu, người có lòng tin sanh khởi liền đến gần; khi đến gần, liền thân cận; khi thân cận, liền lắng tai; khi lắng tai, liền nghe pháp; nghe pháp rồi, liền ghi nhớ pháp; vị ấy thẩm xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ; khi thẩm xét ý nghĩa, các pháp được kham nhẫn quán chiếu; khi có sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, dục sanh khởi; khi dục sanh khởi, liền nỗ lực; nỗ lực rồi, liền thẩm sát; thẩm sát rồi, liền tinh cần; với tâm tinh cần, vị ấy thân chứng chân lý tối thượng, và với trí tuệ, vị ấy thể nhập và thấy rõ chân lý ấy. Này các Tỳ-khưu, lòng tin ấy đã không có; sự đến gần ấy đã không có; sự thân cận ấy đã không có; sự lắng tai ấy đã không có; sự nghe pháp ấy đã không có; sự ghi nhớ pháp ấy đã không có; sự thẩm xét ý nghĩa ấy đã không có; sự kham nhẫn quán chiếu các pháp ấy đã không có; dục ấy đã không có; sự nỗ lực ấy đã không có; sự thẩm sát ấy đã không có; sự tinh cần ấy đã không có. Này các Tỳ-khưu, các ngươi đã thực hành sai lạc, này các Tỳ-khưu, các ngươi đã thực hành tà vạy. Này các Tỳ-khưu, những kẻ ngu si này đã đi xa khỏi Pháp và Luật này biết bao!

184. ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, චතුප්පදං වෙය්‍යාකරණං යස්සුද්දිට්ඨස්ස විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව පඤ්ඤායත්ථං ආජානෙය්‍ය. උද්දිසිස්සාමි වො, භික්ඛවෙ, ආජානිස්සථ මෙ ත’’න්ති? ‘‘කෙ ච මයං, භන්තෙ, කෙ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’’ති? යොපි සො, භික්ඛවෙ, සත්ථා ආමිසගරු ආමිසදායාදො ආමිසෙහි සංසට්ඨො විහරති තස්ස පායං එවරූපී පණොපණවියා න උපෙති – ‘එවඤ්ච නො අස්ස අථ නං කරෙය්‍යාම, න ච නො එවමස්ස න නං කරෙය්‍යාමා’ති, කිං පන, භික්ඛවෙ, යං තථාගතො සබ්බසො ආමිසෙහි විසංසට්ඨො විහරති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො අයමනුධම්මො හොති – ‘සත්ථා භගවා, සාවකොහමස්මි; ජානාති භගවා, නාහං ජානාමී’ති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො රුළ්හනීයං සත්ථුසාසනං හොති ඔජවන්තං. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො අයමනුධම්මො හොති – ‘කාමං තචො ච න්හාරු ච අට්ඨි ච අවසිස්සතු, සරීරෙ උපසුස්සතු මංසලොහිතං, යං තං පුරිසථාමෙන පුරිසවීරියෙන පුරිසපරක්කමෙන පත්තබ්බං න තං අපාපුණිත්වා වීරියස්ස සණ්ඨානං භවිස්සතී’ති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති.

184. Này các Tỳ-khưu, có một bài kệ bốn câu, khi được nêu lên, người có trí có thể không bao lâu liền hiểu được ý nghĩa bằng trí tuệ. Này các Tỳ-khưu, Ta sẽ nêu lên cho các ngươi, các ngươi có hiểu được (ý nghĩa) của Ta không?" "Bạch Thế Tôn, chúng con là ai, và ai là người biết Pháp?" "Này các Tỳ-khưu, vị đạo sư nào trọng tài vật, thừa tự tài vật, sống liên hệ với tài vật, đối với vị ấy, sự mặc cả như thế này không xảy ra: ‘Nếu chúng tôi được thế này, chúng tôi sẽ làm việc ấy; nếu chúng tôi không được thế này, chúng tôi sẽ không làm việc ấy’. Huống nữa là Như Lai, này các Tỳ-khưu, là người sống hoàn toàn không liên hệ với tài vật. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, pháp tùy pháp này khởi lên: ‘Thế Tôn là bậc Đạo sư, con là đệ tử; Thế Tôn biết, con không biết’. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, giáo pháp của bậc Đạo sư trở nên tăng trưởng, có năng lực. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, pháp tùy pháp này khởi lên: ‘Dầu cho chỉ còn lại da, gân và xương; dầu cho thịt và máu trong thân có khô cạn đi, nhưng cái gì có thể đạt được bằng sức người, bằng nghị lực của người, bằng sự tinh tấn của người, nếu chưa đạt được, sự tinh tấn sẽ không dừng lại’. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, một trong hai quả có thể được mong đợi: hoặc là A-la-hán quả ngay trong hiện tại, hoặc nếu còn hữu dư y, là quả Bất lai.

ඉදමවොච [Pg.147] භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ-khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

කීටාගිරිසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

Kinh Kīṭāgiri, thứ mười, chấm dứt.

භික්ඛුවග්ගො නිට්ඨිතො දුතියො.

Phẩm Tỳ-khưu, thứ hai, chấm dứt.

තස්සුද්දානං –

Đây là kệ tóm tắt của phẩm ấy:

කුඤ්ජර-රාහුල-සස්සතලොකො, මාලුක්‍යපුත්තො ච භද්දාලි-නාමො;

ඛුද්ද-දිජාථ-සහම්පතියාචං, නාළක-රඤ්ඤිකිටාගිරිනාමො.

Rāhula (hai kinh), Loka, Mālukyaputta, và Bhaddāli; Chim cút, Sahampati, Naḷaka, và Kīṭāgiri.

3. පරිබ්බාජකවග්ගො

3. Phẩm Du Sĩ

1. තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං

1. Kinh Tevijjavacchagotta (Ba Minh Vacchagotta)

185. එවං [Pg.148] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො එකපුණ්ඩරීකෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරිතුං; යංනූනාහං යෙන එකපුණ්ඩරීකො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන එකපුණ්ඩරීකො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. වච්ඡගොත්තොපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙ+සං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, වච්ඡ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච පන මං අසතා අභූතෙනා’’ති.

185. Như vầy tôi nghe. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm (Mahāvana), tại ngôi giảng đường có nóc nhọn (Kūṭāgārasālā). Lúc bấy giờ, du sĩ Vacchagotta trú tại tu viện của các du sĩ tên là Ekapuṇḍarīka (Nhất-Bạch-Thọ). Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Vesālī để khất thực. Rồi đức Thế Tôn suy nghĩ thế này: 'Còn quá sớm để đi khất thực ở Vesālī. Hay là ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta.' Rồi đức Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta. Du sĩ Vacchagotta thấy đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, bèn nói với đức Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin mời ngài đến. Bạch Thế Tôn, ngài đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin ngài hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.' Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Du sĩ Vacchagotta cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với đức Thế Tôn rằng: 'Bạch ngài, con có nghe điều này: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu'.' Bạch ngài, những ai nói như vầy: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu',' bạch ngài, có phải họ đã nói lại lời của đức Thế Tôn, không xuyên tạc đức Thế Tôn với điều không có thật, có giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích không?' 'Này Vaccha, những ai nói như vầy: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu',' họ không phải là người nói lại lời của ta, và họ đã xuyên tạc ta với điều không có, không thật.'

186. ‘‘කථං [Pg.149] බ්‍යාකරමානා පන මයං, භන්තෙ, වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සාම, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

186. Bạch ngài, vậy chúng con phải giải thích như thế nào để có thể nói lại lời của đức Thế Tôn, không xuyên tạc đức Thế Tôn với điều không có thật, giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích?

‘‘‘තෙවිජ්ජො සමණො ගොතමො’ති ඛො, වච්ඡ, බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය. අහඤ්හි, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අහඤ්හි, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි. අහඤ්හි, වච්ඡ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි.

Này Vaccha, người nào giải thích rằng: 'Sa-môn Gotama là bậc Tam Minh,' người ấy sẽ là người nói lại lời của ta, không xuyên tạc ta với điều không có thật, giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích. Này Vaccha, khi ta muốn, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, chẳng hạn như: một đời, hai đời... như vậy, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Này Vaccha, khi ta muốn, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, ta thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh... ta hiểu rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Vaccha, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

එවං වුත්තෙ, වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ගොතම, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, වච්ඡ, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති.

Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta bạch với đức Thế Tôn rằng: 'Thưa ngài Gotama, có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau không?' 'Này Vaccha, không có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau.'

‘‘අත්ථි පන, භො ගොතම, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා සග්ගූපගො’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා සග්ගූපගා’’ති.

Thưa ngài Gotama, vậy có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời không?' 'Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những người tại gia, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời.'

‘‘අත්ථි [Pg.150] නු ඛො, භො ගොතම, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, වච්ඡ, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති.

Thưa ngài Gotama, có người theo phái Lõa Thể (Ājīvaka) nào, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau không?' 'Này Vaccha, không có người theo phái Lõa Thể (Ājīvaka) nào, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau.'

‘‘අත්ථි පන, භො ගොතම, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා සග්ගූපගො’’ති? ‘‘ඉතො ඛො සො, වච්ඡ, එකනවුතො කප්පො යමහං අනුස්සරාමි, නාභිජානාමි කඤ්චි ආජීවකං සග්ගූපගං අඤ්ඤත්‍ර එකෙන; සොපාසි කම්මවාදී කිරියවාදී’’ති. ‘‘එවං සන්තෙ, භො ගොතම, සුඤ්ඤං අදුං තිත්ථායතනං අන්තමසො සග්ගූපගෙනපී’’ති? ‘‘එවං, වච්ඡ, සුඤ්ඤං අදුං තිත්ථායතනං අන්තමසො සග්ගූපගෙනපී’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có vị Ajivaka (Tà Mạng) nào, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời không?” “Này Vaccha, trong chín mươi mốt kiếp mà Ta nhớ lại, Ta không biết có một vị Ajivaka nào được sanh lên cõi trời, ngoại trừ một người; và người ấy cũng là người có quan điểm về nghiệp (kammavādī) và quan điểm về hành động (kiriyavādī).” “Thưa Tôn giả Gotama, nếu vậy thì giáo lý của ngoại đạo kia trống rỗng, ngay cả đối với việc sanh lên cõi trời?” “Đúng vậy, này Vaccha, giáo lý của ngoại đạo kia trống rỗng, ngay cả đối với việc sanh lên cõi trời.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Du sĩ Vacchagotta hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

Kinh Ba Minh Vacchagotta, thứ nhất, chấm dứt.

2. අග්ගිවච්ඡසුත්තං

2. Kinh Aggivacchagotta

187. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච –

187. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại Jetavana. Bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, bèn cùng Thế Tôn nói lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, bèn ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn như sau:

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô thường, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là vô thường, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං [Pg.151] නු ඛො, භො ගොතම, ‘අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai có tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai có tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.”

188. ‘‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න [Pg.152] ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

188. “Thưa ngài Gotama, khi được hỏi: ‘Có phải ngài Gotama có quan điểm rằng: “Thế giới là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là hữu biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là hữu biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là vô biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là vô biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là khác nhau, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là khác nhau, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’

‘‘‘කිං පන, භො ගොතම, න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො [Pg.153] අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’”

‘‘කිං පන භො ගොතමො ආදීනවං සම්පස්සමානො එවං ඉමානි සබ්බසො දිට්ඨිගතානි අනුපගතො’’ති?

“Thưa ngài Gotama, do thấy được sự nguy hại nào mà ngài đã hoàn toàn không chấp thủ bất cứ quan điểm nào trong các quan điểm này?”

189. ‘‘‘සස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ, දිට්ඨිගතමෙතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං සදුක්ඛං සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. ‘අසස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අනන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ …පෙ… ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ, දිට්ඨිගතමෙතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං සදුක්ඛං සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. ඉමං ඛො අහං, වච්ඡ, ආදීනවං සම්පස්සමානො එවං ඉමානි සබ්බසො දිට්ඨිගතානි අනුපගතො’’ති.

189. “Này Vaccha, quan điểm ‘thế giới là thường hằng’ là một kiến chấp, là rừng rậm kiến chấp, là hoang địa kiến chấp, là cái gai kiến chấp, là sự dao động của kiến chấp, là sự trói buộc của kiến chấp; đi kèm với khổ, đi kèm với phiền não, đi kèm với tuyệt vọng, đi kèm với nhiệt não; không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. ‘Thế giới là không thường hằng’... này Vaccha... ‘thế giới là hữu biên’... này Vaccha... ‘thế giới là vô biên’... này Vaccha... ‘sinh mạng và thân thể là một’... này Vaccha... ‘sinh mạng và thân thể là khác nhau’... này Vaccha... ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... quan điểm ‘Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’ là một kiến chấp, là rừng rậm kiến chấp, là hoang địa kiến chấp, là cái gai kiến chấp, là sự dao động của kiến chấp, là sự trói buộc của kiến chấp; đi kèm với khổ, đi kèm với phiền não, đi kèm với tuyệt vọng, đi kèm với nhiệt não; không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Này Vaccha, do thấy được sự nguy hại này mà Ta đã hoàn toàn không chấp thủ bất cứ quan điểm nào trong các quan điểm này.”

‘‘අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස කිඤ්චි දිට්ඨිගත’’න්ති? ‘‘දිට්ඨිගතන්ති ඛො, වච්ඡ, අපනීතමෙතං තථාගතස්ස. දිට්ඨඤ්හෙතං, වච්ඡ, තථාගතෙන – ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා, ඉති වෙදනාය සමුදයො, ඉති වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො; ඉති සඤ්ඤා, ඉති සඤ්ඤාය සමුදයො, ඉති සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො; ඉති සඞ්ඛාරා, ඉති සඞ්ඛාරානං සමුදයො, ඉති සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො; ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්මා තථාගතො සබ්බමඤ්ඤිතානං සබ්බමථිතානං සබ්බඅහංකාරමමංකාරමානානුසයානං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා අනුපාදා විමුත්තොති වදාමී’’ති.

“Thưa ngài Gotama, vậy ngài có bất cứ quan điểm nào không?” “Này Vaccha, cái gọi là ‘quan điểm’ đã được Như Lai loại bỏ. Này Vaccha, điều này đã được Như Lai thấy rõ: ‘Đây là sắc, đây là sự sanh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc; đây là thọ, đây là sự sanh khởi của thọ, đây là sự đoạn diệt của thọ; đây là tưởng, đây là sự sanh khởi của tưởng, đây là sự đoạn diệt của tưởng; đây là các hành, đây là sự sanh khởi của các hành, đây là sự đoạn diệt của các hành; đây là thức, đây là sự sanh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Do đó, Ta tuyên bố rằng, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, xả ly, từ bỏ tất cả những sự tưởng tượng, tất cả những sự khuấy động, tất cả các tùy miên về ngã kiến, ngã sở kiến, và ngã mạn, Như Lai được giải thoát không còn chấp thủ.”

190. ‘‘එවං [Pg.154] විමුත්තචිත්තො පන, භො ගොතම, භික්ඛු කුහිං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, න උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’.

190. "Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị tỳ khưu có tâm giải thoát như thế thì sanh vào đâu?" "Này Vaccha, nói rằng 'sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là vừa sanh vừa không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp."

‘‘‘එවං විමුත්තචිත්තො පන, භො ගොතම, භික්ඛු කුහිං උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, න උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. එත්ථාහං, භො ගොතම, අඤ්ඤාණමාපාදිං, එත්ථ සම්මොහමාපාදිං. යාපි මෙ එසා භොතො ගොතමස්ස පුරිමෙන කථාසල්ලාපෙන අහු පසාදමත්තා සාපි මෙ එතරහි අන්තරහිතා’’ති. ‘‘අලඤ්හි තෙ, වච්ඡ, අඤ්ඤාණාය, අලං සම්මොහාය. ගම්භීරො හායං, වච්ඡ, ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො. සො තයා දුජ්ජානො අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්‍රයොගෙන අඤ්ඤත්‍රාචරියකෙන’’.

"Khi được hỏi rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị tỳ khưu có tâm giải thoát như thế thì sanh vào đâu?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là vừa sanh vừa không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp.' Thưa Tôn giả Gotama, ở đây con đã rơi vào vô minh, ở đây con đã rơi vào hoang mang. Một chút tịnh tín nào đó đã khởi lên trong con qua cuộc đối thoại trước đây với Tôn giả Gotama, thì nay chút tịnh tín ấy của con cũng đã biến mất." "Này Vaccha, thật đáng cho ngươi vô minh, thật đáng cho ngươi hoang mang. Này Vaccha, vì Pháp này sâu sắc, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ người có trí mới có thể liễu tri. Pháp ấy thật khó cho ngươi liễu tri, là người có tà kiến khác, có sự kham nhẫn khác, có sở thích khác, có sự thực hành ở nơi khác, có vị thầy ở nơi khác."

191. ‘‘තෙන හි, වච්ඡ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි; යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, වච්ඡ, සචෙ තෙ පුරතො අග්ගි ජලෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාසි ත්වං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි ජලතී’’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භො ගොතම, පුරතො අග්ගි ජලෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාහං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි ජලතී’’’ති.

191. "Vậy thì, này Vaccha, Ta sẽ hỏi lại ngươi về vấn đề này; ngươi hãy trả lời theo như ngươi thấy thích hợp. Này Vaccha, ngươi nghĩ thế nào, nếu có ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi, ngươi có biết rằng: 'Ngọn lửa này đang cháy ở trước mặt ta' không?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu có ngọn lửa đang cháy ở trước mặt con, con sẽ biết rằng: 'Ngọn lửa này đang cháy ở trước mặt ta'."

‘‘සචෙ පන තං, වච්ඡ, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි කිං පටිච්ච ජලතී’ති, එවං පුට්ඨො ත්වං, වච්ඡ, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භො ගොතම, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි කිං පටිච්ච ජලතී’ති, එවං පුට්ඨො අහං, භො ගොතම, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං [Pg.155] – ‘යො මෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච ජලතී’’’ති.

"Nhưng nếu có người hỏi ngươi rằng, này Vaccha: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi này, nó duyên vào đâu mà cháy?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ngươi sẽ trả lời thế nào?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi con rằng: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi này, nó duyên vào đâu mà cháy?', khi được hỏi như vậy, thưa Tôn giả Gotama, con sẽ trả lời rằng: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ta này, nó duyên vào nhiên liệu cỏ và củi mà cháy'."

‘‘සචෙ තෙ, වච්ඡ, පුරතො සො අග්ගි නිබ්බායෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාසි ත්වං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො’’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භො ගොතම, පුරතො සො අග්ගි නිබ්බායෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාහං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො’’’ති.

"Này Vaccha, nếu ngọn lửa ở trước mặt ngươi ấy bị tắt đi, ngươi có biết rằng: 'Ngọn lửa ở trước mặt ta này đã bị tắt' không?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ở trước mặt con ấy bị tắt đi, con sẽ biết rằng: 'Ngọn lửa ở trước mặt ta này đã bị tắt'."

‘‘සචෙ පන තං, වච්ඡ, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො සො අග්ගි ඉතො කතමං දිසං ගතො – පුරත්ථිමං වා දක්ඛිණං වා පච්ඡිමං වා උත්තරං වා’ති, එවං පුට්ඨො ත්වං, වච්ඡ, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘න උපෙති, භො ගොතම, යඤ්හි සො, භො ගොතම, අග්ගි තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අජලි තස්ස ච පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බුතො ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති.

"Nhưng nếu có người hỏi ngươi rằng, này Vaccha: 'Ngọn lửa đã bị tắt ở trước mặt ngươi này, nó đã đi về phương nào từ đây – phương đông, phương nam, phương tây, hay phương bắc?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ngươi sẽ trả lời thế nào?" "Thưa Tôn giả Gotama, điều đó không thích hợp. Thưa Tôn giả Gotama, vì ngọn lửa ấy đã cháy duyên vào nhiên liệu cỏ và củi, do nhiên liệu ấy đã hết và do không được cung cấp thêm nhiên liệu khác, nên không còn vật thực, nó được gọi là đã bị dập tắt."

192. ‘‘එවමෙව ඛො, වච්ඡ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති.

192. "Cũng vậy, này Vaccha, sắc nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, sắc ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng sắc, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp."

‘‘යාය වෙදනාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය සා වෙදනා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. වෙදනාසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති.

"Thọ nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, thọ ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng thọ, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp."

‘‘යාය සඤ්ඤාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය සා සඤ්ඤා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති [Pg.156] න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති.

"Tưởng nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, tưởng ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng tưởng, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp."

‘‘යෙහි සඞ්ඛාරෙහි තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තෙ සඞ්ඛාරා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඞ්ඛාරසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති.

“Những hành nào mà người ta dựa vào để mô tả Như Lai, những hành ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã giải thoát nhờ sự đoạn tận các hành, sâu thẳm, không thể đo lường, khó thâm nhập, ví như biển lớn. Nói rằng ‘sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘vừa sanh khởi vừa không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không phải sanh khởi cũng không phải không sanh khởi’ là không phù hợp.

‘‘යෙන විඤ්ඤාණෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති’’.

“Thức nào mà người ta dựa vào để mô tả Như Lai, thức ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã giải thoát nhờ sự đoạn tận thức, sâu thẳm, không thể đo lường, khó thâm nhập, ví như biển lớn. Nói rằng ‘sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘vừa sanh khởi vừa không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không phải sanh khởi cũng không phải không sanh khởi’ là không phù hợp.”

එවං වුත්තෙ, වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ මහාසාලරුක්ඛො. තස්ස අනිච්චතා සාඛාපලාසා පලුජ්ජෙය්‍යුං, තචපපටිකා පලුජ්ජෙය්‍යුං, ඵෙග්ගූ පලුජ්ජෙය්‍යුං ; සො අපරෙන සමයෙන අපගතසාඛාපලාසො අපගතතචපපටිකො අපගතඵෙග්ගුකො සුද්ධො අස්ස, සාරෙ පතිට්ඨිතො; එවමෙව භොතො ගොතමස්ස පාවචනං අපගතසාඛාපලාසං අපගතතචපපටිකං අපගතඵෙග්ගුකං සුද්ධං, සාරෙ පතිට්ඨිතං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, ví như có một cây sala lớn ở gần một ngôi làng hay một thị trấn. Do tính vô thường, cành lá của nó sẽ rụng đi, vỏ và lớp vỏ ngoài sẽ bong ra, giác cây sẽ mục nát; sau một thời gian, cây ấy không còn cành lá, không còn vỏ và lớp vỏ ngoài, không còn giác cây, chỉ còn lại lõi cây tinh ròng. Cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời dạy của Tôn giả Gotama không có cành lá, không có vỏ và lớp vỏ ngoài, không có giác cây, chỉ còn lại lõi cây tinh ròng. Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama… (v.v.)… Mong Tôn giả Gotama hãy nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.”

අග්ගිවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

Kinh Aggivacchagotta thứ hai (kết thúc).

3. මහාවච්ඡසුත්තං

3. Kinh Đại Vaccha

193. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා [Pg.157] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දීඝරත්තාහං භොතා ගොතමෙන සහකථී. සාධු මෙ භවං ගොතමො සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙතූ’’ති. ‘‘සංඛිත්තෙනපි ඛො තෙ අහං, වච්ඡ, කුසලාකුසලං දෙසෙය්‍යං, විත්ථාරෙනපි ඛො තෙ අහං, වච්ඡ, කුසලාකුසලං දෙසෙය්‍යං; අපි ච තෙ අහං, වච්ඡ, සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

193. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã lâu rồi con mới được đàm đạo với Tôn giả Gotama. Lành thay, mong Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho con về thiện và bất thiện một cách tóm tắt.” “Này Vaccha, Ta có thể thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách tóm tắt, và Ta cũng có thể thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách chi tiết. Tuy nhiên, này Vaccha, Ta sẽ thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách tóm tắt. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” du sĩ Vacchagotta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

194. ‘‘ලොභො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අලොභො කුසලං; දොසො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අදොසො කුසලං; මොහො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අමොහො කුසලං. ඉති ඛො, වච්ඡ, ඉමෙ තයො ධම්මා අකුසලා, තයො ධම්මා කුසලා.

194. “Này Vaccha, tham là bất thiện, vô tham là thiện. Sân là bất thiện, vô sân là thiện. Si là bất thiện, vô si là thiện. Này Vaccha, như vậy, ba pháp này là bất thiện, ba pháp này là thiện.

‘‘පාණාතිපාතො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, පාණාතිපාතා වෙරමණී කුසලං; අදින්නාදානං ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අදින්නාදානා වෙරමණී කුසලං; කාමෙසුමිච්ඡාචාරො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී කුසලං; මුසාවාදො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, මුසාවාදා වෙරමණී කුසලං; පිසුණා වාචා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී කුසලං; ඵරුසා වාචා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී කුසලං; සම්ඵප්පලාපො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී කුසලං; අභිජ්ඣා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අනභිජ්ඣා කුසලං; බ්‍යාපාදො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අබ්‍යාපාදො කුසලං; මිච්ඡාදිට්ඨි ඛො, වච්ඡ, අකුසලං සම්මාදිට්ඨි කුසලං. ඉති ඛො, වච්ඡ, ඉමෙ දස ධම්මා අකුසලා, දස ධම්මා කුසලා.

“Này Vaccha, sát sanh là bất thiện, từ bỏ sát sanh là thiện. Lấy của không cho là bất thiện, từ bỏ lấy của không cho là thiện. Tà dâm trong các dục là bất thiện, từ bỏ tà dâm trong các dục là thiện. Nói dối là bất thiện, từ bỏ nói dối là thiện. Nói lời đâm thọc là bất thiện, từ bỏ nói lời đâm thọc là thiện. Nói lời thô ác là bất thiện, từ bỏ nói lời thô ác là thiện. Nói lời phù phiếm là bất thiện, từ bỏ nói lời phù phiếm là thiện. Tham lam là bất thiện, không tham lam là thiện. Sân hận là bất thiện, không sân hận là thiện. Tà kiến là bất thiện, chánh kiến là thiện. Này Vaccha, như vậy, mười pháp này là bất thiện, mười pháp này là thiện.

‘‘යතො ඛො, වච්ඡ, භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා, සො හොති භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො’’ති.

“Này Vaccha, khi nào vị Tỳ khưu đã đoạn tận tham ái, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai, vị Tỳ khưu ấy là bậc A-la-hán, đã tận trừ các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử trói buộc vào sự hiện hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí.”

195. ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො. අත්ථි පන තෙ භොතො ගොතමස්ස එකභික්ඛුපි සාවකො යො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං [Pg.158] දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ භික්ඛූ මම සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති.

195. “Hãy khoan đã, Tôn giả Gotama. Có vị đệ tử Tỳ khưu nào của Tôn giả Gotama, dù chỉ một người, đã do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những vị Tỳ khưu đệ tử của Ta đã do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.”

‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකා භික්ඛුනීපි සාවිකා යා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා භික්ඛුනියො මම සාවිකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu. Có vị tỳ-khưu-ni đệ tử nào của Tôn giả Gotama, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị tỳ-khưu-ni đệ tử của ta, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu.”

‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසකොපි සාවකො ගිහී ඔදාතවසනො බ්‍රහ්මචාරී යො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ උපාසකා මම සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni. Có vị nam cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nam cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa.”

‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසකොපි සාවකො ගිහී ඔදාතවසනො කාමභොගී සාසනකරො ඔවාදප්පටිකරො යො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ උපාසකා මම සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්තී’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh. Có vị nam cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nam cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

‘‘තිට්ඨතු [Pg.159] භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසිකාපි සාවිකා ගිහිනී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනී යා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා උපාසිකා මම සාවිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනියො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc. Có vị nữ cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nữ cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa.”

‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො, තිට්ඨන්තු උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසිකාපි සාවිකා ගිහිනී ඔදාතවසනා කාමභොගිනී සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා යා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා උපාසිකා මම සාවිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා තිණ්ණවිච්ඡිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්තී’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc, xin hãy khoan nói đến các vị nữ cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh. Có vị nữ cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nữ cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

196. ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවංයෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, නො ච ඛො භික්ඛූ ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො භික්ඛූ ච ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

196. “Thưa Tôn giả Gotama, nếu pháp này chỉ có Tôn giả Gotama thành tựu được, mà các tỳ-khưu không thành tựu được, thì như vậy phạm hạnh này vẫn còn khiếm khuyết về phương diện ấy. Và thưa Tôn giả Gotama, vì pháp này cả Tôn giả Gotama thành tựu được và các tỳ-khưu cũng thành tựu được, nên như vậy phạm hạnh này được viên mãn về phương diện ấy.”

‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො භික්ඛුනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ [Pg.160] ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu pháp này chỉ có Tôn giả Gotama và các tỳ-khưu thành tựu được, mà các tỳ-khưu-ni không thành tựu được, thì như vậy phạm hạnh này vẫn còn khiếm khuyết về phương diện ấy. Và thưa Tôn giả Gotama, vì pháp này cả Tôn giả Gotama, các tỳ-khưu, và các tỳ-khưu-ni cũng thành tựu được, nên như vậy phạm hạnh này được viên mãn về phương diện ấy.”

‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

“Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, nhưng các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, và các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.”

‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

“Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, nhưng các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, và các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.”

‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා [Pg.161] බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

“Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, và các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.”

‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන.

“Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, và các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.”

197. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, ගඞ්ගා නදී සමුද්දනින්නා සමුද්දපොණා සමුද්දපබ්භාරා සමුද්දං ආහච්ච තිට්ඨති, එවමෙවායං භොතො ගොතමස්ස පරිසා සගහට්ඨපබ්බජිතා නිබ්බානනින්නා නිබ්බානපොණා නිබ්බානපබ්භාරා නිබ්බානං ආහච්ච තිට්ඨති. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. ‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි. චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං අලත්ථ උපසම්පදං.

197. “Thưa ngài Gotama, ví như sông Gaṅgā xuôi về biển cả, hướng về biển cả, chảy về biển cả, và chỉ dừng lại khi đã đến biển cả, cũng vậy, hội chúng này của ngài Gotama, gồm cả tại gia và xuất gia, đều xuôi về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, chảy về Niết-bàn, và chỉ dừng lại khi đã đến Niết-bàn. Thật vi diệu, thưa ngài Gotama... Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tăng. Mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của ngài Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.” “Này Vaccha, người nào trước đây là ngoại đạo, nay mong muốn được xuất gia, mong muốn được thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải trải qua bốn tháng biệt trú. Sau khi bốn tháng trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu. Tuy nhiên, ở đây ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, trong Pháp và Luật này mong muốn được xuất gia, mong muốn được thọ cụ túc giới, phải trải qua bốn tháng biệt trú, và sau khi bốn tháng trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu; thì con sẽ xin biệt trú trong bốn năm. Sau khi bốn năm trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu.” Du sĩ Vacchagotta đã được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới.

අචිරූපසම්පන්නො [Pg.162] ඛො පනායස්මා වච්ඡගොත්තො අද්ධමාසූපසම්පන්නො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යාවතකං, භන්තෙ, සෙඛෙන ඤාණෙන සෙඛාය විජ්ජාය පත්තබ්බං, අනුප්පත්තං තං මයා; උත්තරි ච මෙ භගවා ධම්මං දෙසෙතූ’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, වච්ඡ, ද්වෙ ධම්මෙ උත්තරි භාවෙහි – සමථඤ්ච විපස්සනඤ්ච. ඉමෙ ඛො තෙ, වච්ඡ, ද්වෙ ධම්මා උත්තරි භාවිතා – සමථො ච විපස්සනා ච – අනෙකධාතුපටිවෙධාය සංවත්තිස්සන්ති.

Khi ấy, Tôn giả Vacchagotta, người mới thọ cụ túc giới không lâu, mới thọ cụ túc giới được nửa tháng, đã đi đến nơi Thế Tôn ngự; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Vacchagotta bạch với Thế Tôn rằng: – Bạch Thế Tôn, những gì cần phải được chứng đạt bằng trí của bậc hữu học, bằng minh của bậc hữu học, con đã chứng đạt được điều ấy rồi. Xin Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con pháp cao hơn nữa. – Này Vaccha, nếu vậy, ngươi hãy tu tập thêm hai pháp nữa, đó là chỉ và quán. Này Vaccha, khi hai pháp này, tức là chỉ và quán, được ngươi tu tập thêm, chúng sẽ đưa đến sự liễu tri nhiều loại giới.

198. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්‍යං – එකොපි හුත්වා බහුධා අස්සං, බහුධාපි හුත්වා එකො අස්සං; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසෙය්‍යං, පරිමජ්ජෙය්‍යං; යාවබ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ.

198. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể kinh nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện thành nhiều thân, từ nhiều thân hiện thành một thân; có thể hiện hình, tàng hình; đi xuyên tường, xuyên thành, xuyên núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; có thể trồi lên lặn xuống trong đất như ở trong nước; có thể đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền; có thể ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; có thể với bàn tay chạm đến, vuốt ve mặt trăng và mặt trời, dù chúng có đại thần lực, đại oai đức như vậy; có thể dùng thân để điều khiển quyền lực cho đến cõi Phạm thiên,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm.

‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණෙය්‍යං – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ.

Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Với thiên nhĩ giới, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm.

‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානෙය්‍යං – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සදොසං වා චිත්තං සදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතදොසං වා චිත්තං වීතදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සමොහං වා චිත්තං සමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතමොහං වා චිත්තං වීතමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සංඛිත්තං වා චිත්තං සංඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං වික්ඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; මහග්ගතං වා චිත්තං මහග්ගතං [Pg.163] චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අමහග්ගතං වා චිත්තං අමහග්ගතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සඋත්තරං වා චිත්තං සඋත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අනුත්තරං වා චිත්තං අනුත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සමාහිතං වා චිත්තං සමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අසමාහිතං වා චිත්තං අසමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ.

Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể với tâm của mình, biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các người khác: tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham, biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, biết là ‘tâm có sân’; tâm không sân, biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, biết là ‘tâm có si’; tâm không si, biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, biết là ‘tâm co rút’; tâm tán loạn, biết là ‘tâm tán loạn’; tâm đại hành, biết là ‘tâm đại hành’; tâm không đại hành, biết là ‘tâm không đại hành’; tâm hữu thượng, biết là ‘tâm hữu thượng’; tâm vô thượng, biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, biết là ‘tâm có định’; tâm không định, biết là ‘tâm không định’; tâm giải thoát, biết là ‘tâm giải thoát’; tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm.

‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි; අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නොති; ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ.

Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành hoại. Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Ta, sau khi chết ở đó, đã sanh ra ở nơi kia. Ở đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Ta, sau khi chết ở đó, đã sanh ra ở đây. Như vậy, ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm.

‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍යං – ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නාති; ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ [Pg.164] පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ.

Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: Này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp theo tà kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp theo chánh kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm.

‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ’’ති.

Này Vaccha, ngươi mong muốn rằng: 'Do đoạn tận các lậu hoặc, ta sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại', thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy, khi có xứ sở của niệm.

199. අථ ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා වච්ඡගොත්තො අරහතං අහොසි.

199. Rồi Tôn giả Vacchagotta, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải rồi ra đi. Sau đó, Tôn giả Vacchagotta sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, mục đích mà các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đó là cứu cánh Phạm hạnh vô thượng, ngài đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại. Ngài biết rõ: 'Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa'. Và Tôn giả Vacchagotta đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

200. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවන්තං දස්සනාය ගච්ඡන්ති. අද්දසා ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ. දිස්වාන යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘හන්ද! කහං පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ගච්ඡථා’’ති? ‘‘භගවන්තං ඛො මයං, ආවුසො, දස්සනාය ගච්ඡාමා’’ති. ‘‘තෙනහායස්මන්තො මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ, එවඤ්ච වදෙථ – ‘වච්ඡගොත්තො, භන්තෙ, භික්ඛු භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – පරිචිණ්ණො මෙ භගවා, පරිචිණ්ණො මෙ සුගතො’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වච්ඡගොත්තස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, වච්ඡගොත්තො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – ‘පරිචිණ්ණො මෙ භගවා, පරිචිණ්ණො මෙ සුගතො’’’ති. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, වච්ඡගොත්තො භික්ඛු චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘තෙවිජ්ජො වච්ඡගොත්තො [Pg.165] භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො’ති. දෙවතාපි මෙ එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘තෙවිජ්ජො, භන්තෙ, වච්ඡගොත්තො භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’’ති.

200. Lúc bấy giờ, có nhiều Tỳ khưu đi đến để yết kiến Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta thấy các Tỳ khưu ấy từ xa đi lại. Thấy vậy, ngài đi đến chỗ các Tỳ khưu ấy; sau khi đến, ngài nói với các Tỳ khưu ấy rằng: 'Này các Tôn giả, các ngài đi đâu vậy?' 'Thưa hiền giả, chúng tôi đi đến để yết kiến Thế Tôn.' 'Nếu vậy, thưa các Tôn giả, xin các ngài nhân danh tôi, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: 'Bạch Thế Tôn, Tỳ khưu Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: Con đã được Thế Tôn chăm sóc, con đã được Thiện Thệ chăm sóc.' 'Vâng, thưa hiền giả.' Các Tỳ khưu ấy đã vâng lời Tôn giả Vacchagotta. Rồi các Tỳ khưu ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Tôn giả Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: 'Con đã được Thế Tôn chăm sóc, con đã được Thiện Thệ chăm sóc.' 'Này các Tỳ khưu, từ trước Ta đã dùng tâm của Ta mà biết rõ tâm của Tỳ khưu Vacchagotta rằng: 'Tỳ khưu Vacchagotta là bậc Tam minh, có đại thần lực, có đại oai đức.' Chư Thiên cũng đã báo cho Ta biết việc này: 'Bạch Thế Tôn, Tỳ khưu Vacchagotta là bậc Tam minh, có đại thần lực, có đại oai đức.'

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

මහාවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

Kinh Đại Vaccha, kinh thứ ba, kết thúc.

4. දීඝනඛසුත්තං

4. Kinh Dīghanakha

201. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ සූකරඛතායං. අථ ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’’’ති. ‘‘යාපි ඛො තෙ එසා, අග්ගිවෙස්සන, දිට්ඨි – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති, එසාපි තෙ දිට්ඨි නක්ඛමතී’’ති? ‘‘එසා චෙ මෙ, භො ගොතම, දිට්ඨි ඛමෙය්‍ය, තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’’ති. ‘‘අතො ඛො තෙ, අග්ගිවෙස්සන, බහූ හි බහුතරා ලොකස්මිං යෙ එවමාහංසු – ‘තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’ති. තෙ තඤ්චෙව දිට්ඨිං නප්පජහන්ති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං උපාදියන්ති. අතො ඛො තෙ, අග්ගිවෙස්සන, තනූ හි තනුතරා ලොකස්මිං යෙ එවමාහංසු – ‘තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’ති. තෙ තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහන්ති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියන්ති. සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති; සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති; සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති. තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති තෙසමයං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ [Pg.166] උපාදානාය සන්තිකෙ; තත්‍රග්ගිවෙස්සන යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති තෙසමයං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ’’ති.

201. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa, trong hang Sūkarakhatā. Bấy giờ, du sĩ Dīghanakha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ông đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ Dīghanakha bạch với Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, tôi có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi không chấp nhận tất cả.' 'Này Aggivessana, quan điểm của ông: 'Tôi không chấp nhận tất cả', ông có chấp nhận quan điểm ấy không?' 'Thưa Tôn giả Gotama, nếu tôi chấp nhận quan điểm này, thì nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' 'Này Aggivessana, trên đời này, có rất nhiều người nói rằng: 'Nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' Họ không từ bỏ quan điểm ấy mà lại chấp thủ một quan điểm khác. Này Aggivessana, trên đời này, có rất ít người nói rằng: 'Nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' Họ từ bỏ quan điểm ấy và không chấp thủ một quan điểm nào khác. Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi chấp nhận tất cả'; Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi không chấp nhận tất cả'; Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi chấp nhận một số, không chấp nhận một số.' Này Aggivessana, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm: 'Tôi chấp nhận tất cả', quan điểm này của họ gần với tham ái, gần với trói buộc, gần với hoan hỷ, gần với thiên chấp, gần với chấp thủ; Này Aggivessana, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm: 'Tôi không chấp nhận tất cả', quan điểm này của họ gần với không tham ái, gần với không trói buộc, gần với không hoan hỷ, gần với không thiên chấp, gần với không chấp thủ.'

202. එවං වුත්තෙ, දීඝනඛො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘උක්කංසෙති මෙ භවං ගොතමො දිට්ඨිගතං, සමුක්කංසෙති මෙ භවං ගොතමො දිට්ඨිගත’’න්ති. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති. යා හි තෙසං ඛමති සායං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, උපාදානාය සන්තිකෙ; යා හි තෙසං නක්ඛමති සායං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ. තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – සබ්බං මෙ ඛමතීති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.

202. Khi được nói như vậy, du sĩ Dīghanakha bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của con, Tôn giả Gotama ca ngợi quan điểm của con.’ Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.’ Quan điểm nào mà họ chấp nhận, quan điểm ấy gần với tham ái, gần với trói buộc, gần với hoan hỷ, gần với thiên chấp, gần với thủ trước; quan điểm nào mà họ không chấp nhận, quan điểm ấy gần với ly tham, gần với không trói buộc, gần với không hoan hỷ, gần với không thiên chấp, gần với không thủ trước. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy.

203. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි [Pg.167] – සබ්බං මෙ ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.

203. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy.

204. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.

204. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy.

205. ‘‘අයං ඛො පනග්ගිවෙස්සන, කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසුපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො, අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සිතබ්බො. තස්සිමං කායං අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සතො යො කායස්මිං කායඡන්දො කායස්නෙහො කායන්වයතා සා පහීයති.

205. Lại nữa, này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt, cần được quán xét là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng bệnh, là cái khác, là cái hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Đối với người quán xét thân này là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng bệnh, là cái khác, là cái hoại diệt, là trống không, là vô ngã, thì dục tham đối với thân, ái luyến đối với thân, sự phụ thuộc vào thân nơi vị ấy được đoạn trừ.

‘‘තිස්සො ඛො ඉමා, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති[Pg.168], නෙව තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති, න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති; සුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති; දුක්ඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති; අදුක්ඛමසුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. සුඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා; දුක්ඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා; අදුක්ඛමසුඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. එවං පස්සං, අග්ගිවෙස්සන, සුතවා අරියසාවකො සුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, දුක්ඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, අදුක්ඛමසුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං, විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. එවං විමුත්තචිත්තො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු න කෙනචි සංවදති, න කෙනචි විවදති, යඤ්ච ලොකෙ වුත්තං තෙන වොහරති, අපරාමස’’න්ති.

“Này Aggivessana, có ba loại cảm thọ này: lạc thọ, khổ thọ, và thọ không khổ không lạc. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận lạc thọ, khi ấy vị ấy không cảm nhận khổ thọ, không cảm nhận thọ không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận lạc thọ. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận khổ thọ, khi ấy vị ấy không cảm nhận lạc thọ, không cảm nhận thọ không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận khổ thọ. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận thọ không khổ không lạc, khi ấy vị ấy không cảm nhận lạc thọ, không cảm nhận khổ thọ; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận thọ không khổ không lạc. Này Aggivessana, lạc thọ cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, khổ thọ cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, thọ không khổ không lạc cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, khi thấy như vậy, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều y nhàm chán đối với lạc thọ, y nhàm chán đối với khổ thọ, y nhàm chán đối với thọ không khổ không lạc. Do nhàm chán nên ly tham, do ly tham nên được giải thoát. Nơi (tâm) đã được giải thoát, khởi lên trí tuệ rằng: ‘(Ta) đã được giải thoát.’ Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Này Aggivessana, vị tỳ khưu có tâm giải thoát như vậy không tranh luận với bất cứ ai, không tranh cãi với bất cứ ai, và vị ấy sử dụng những gì được nói trong thế gian, nhưng không chấp thủ.”

206. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පිට්ඨිතො ඨිතො හොති භගවන්තං බීජයමානො. අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘තෙසං තෙසං කිර නො භගවා ධම්මානං අභිඤ්ඤා පහානමාහ, තෙසං තෙසං කිර නො සුගතො ධම්මානං අභිඤ්ඤා පටිනිස්සග්ගමාහා’’ති. ඉති හිදං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පටිසඤ්චික්ඛතො අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. දීඝනඛස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. අථ ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං [Pg.169] ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙව ඛො භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

206. Vào lúc ấy, Tôn giả Sāriputta đang đứng hầu quạt phía sau lưng của đức Thế Tôn. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Quả thật, đức Thế Tôn của chúng ta, sau khi đã thắng tri các pháp ấy, đã thuyết giảng về sự từ bỏ; quả thật, đức Thiện Thệ của chúng ta, sau khi đã thắng tri các pháp ấy, đã thuyết giảng về sự xả ly.’ Trong khi Tôn giả Sāriputta đang suy xét như vậy, tâm của ngài được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Còn đối với du sĩ Dīghanakha, pháp nhãn không còn bụi bặm, không còn cấu uế đã sanh khởi: ‘Bất cứ cái gì có bản chất sanh khởi, tất cả cái đó đều có bản chất đoạn diệt.’ Khi ấy, du sĩ Dīghanakha, người đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu rõ Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những ai có mắt sẽ thấy được các sắc,’ cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Gotama tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’”

දීඝනඛසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

Kinh Dīghanakha thứ tư đã kết thúc.

5. මාගණ්ඩියසුත්තං

5. Kinh Māgaṇḍiya

207. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො, භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය පාවිසි. කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන අඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකං පඤ්ඤත්තං. දිස්වාන භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කස්ස න්වයං භොතො භාරද්වාජස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකො පඤ්ඤත්තො, සමණසෙය්‍යානුරූපං මඤ්ඤෙ’’ති? ‘‘අත්ථි, භො මාගණ්ඩිය, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තස්සෙසා භොතො ගොතමස්ස සෙය්‍යා පඤ්ඤත්තා’’ති. ‘‘දුද්දිට්ඨං වත, භො භාරද්වාජ, අද්දසාම; දුද්දිට්ඨං වත, භො භාරද්වාජ, අද්දසාම! යෙ මයං තස්ස භොතො ගොතමස්ස භූනහුනො සෙය්‍යං අද්දසාමා’’ති. ‘‘රක්ඛස්සෙතං, මාගණ්ඩිය, වාචං; රක්ඛස්සෙතං[Pg.170], මාගණ්ඩිය, වාචං. බහූ හි තස්ස භොතො ගොතමස්ස ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි අභිප්පසන්නා විනීතා අරියෙ ඤායෙ ධම්මෙ කුසලෙ’’ති. ‘‘සම්මුඛා චෙපි මයං, භො භාරද්වාජ, තං භවන්තං ගොතමං පස්සෙය්‍යාම, සම්මුඛාපි නං වදෙය්‍යාම – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘සචෙ තං භොතො මාගණ්ඩියස්ස අගරු ආරොචෙය්‍යාමි තං සමණස්ස ගොතමස්සා’’ති. ‘‘අප්පොස්සුක්කො භවං භාරද්වාජො වුත්තොව නං වදෙය්‍යා’’ති.

207. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Kuru, tại một thị trấn của người Kuru tên là Kammāsadhamma, trên một tấm lót bằng cỏ trong am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang y bát, đã vào thị trấn Kammāsadhamma để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kammāsadhamma, vào buổi chiều, sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ngài đi đến một khu rừng nhỏ để nghỉ ban ngày. Sau khi vào khu rừng nhỏ ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Bấy giờ, du sĩ Māgaṇḍiya trong khi đi dạo, đi bách bộ, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Du sĩ Māgaṇḍiya đã thấy tấm lót bằng cỏ được trải sẵn trong am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Sau khi thấy, ông nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja điều này: “Thưa ngài Bhāradvāja, tấm lót bằng cỏ này được trải ra trong am lửa của ngài là dành cho ai vậy? Tôi cho rằng nó giống như giường nằm của một vị Sa-môn.” “Thưa ngài Māgaṇḍiya, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Tấm lót này được trải ra là dành cho Tôn giả Gotama ấy.” “Thưa ngài Bhāradvāja, thật là một cảnh tượng tồi tệ mà chúng tôi đã thấy! Thưa ngài Bhāradvāja, thật là một cảnh tượng tồi tệ mà chúng tôi đã thấy! Khi chúng tôi đã thấy giường nằm của Tôn giả Gotama, kẻ hủy diệt sự tăng trưởng ấy.” “Này Māgaṇḍiya, hãy cẩn thận lời nói đó! Này Māgaṇḍiya, hãy cẩn thận lời nói đó! Vì có nhiều người trí thức thuộc dòng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, và Sa-môn rất có đức tin nơi Tôn giả Gotama ấy, đã được giáo huấn trong Chánh pháp, trong thiện pháp, là con đường của bậc Thánh.” “Thưa ngài Bhāradvāja, nếu chúng tôi có gặp Tôn giả Gotama ấy mặt-đối-mặt, chúng tôi cũng sẽ nói thẳng vào mặt ngài rằng: ‘Sa-môn Gotama là kẻ hủy diệt sự tăng trưởng.’ Tại sao vậy? Vì điều đó đã được ghi lại trong kinh điển của chúng tôi.” “Nếu Tôn giả Māgaṇḍiya không cảm thấy phiền, tôi sẽ báo lại điều này cho Sa-môn Gotama.” “Tôn giả Bhāradvāja cứ tự nhiên. Cứ nói lại đúng như những gì đã được nói.”

208. අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ තිණසන්ථාරකෙ. අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං භගවා එතදවොච – ‘‘අහු පන තෙ, භාරද්වාජ, මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමංයෙව තිණසන්ථාරකං ආරබ්භ කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතදෙව ඛො පන මයං භොතො ගොතමස්ස ආරොචෙතුකාමා. අථ ච පන භවං ගොතමො අනක්ඛාතංයෙව අක්ඛාසී’’ති. අයඤ්ච හි භගවතො භාරද්වාජගොත්තෙන බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං අන්තරාකථා විප්පකතා හොති. අථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මාගණ්ඩියං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච –

208. Thế Tôn với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, đã nghe được cuộc đối thoại này giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja và du sĩ Māgaṇḍiya. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja; sau khi đến, Thế Tôn ngồi xuống trên tấm lót bằng cỏ đã được trải sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn chào hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đang ngồi một bên: “Này Bhāradvāja, có phải đã có một cuộc đối thoại nào đó xảy ra giữa ông và du sĩ Māgaṇḍiya liên quan đến chính tấm lót bằng cỏ này không?” Khi được nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, kinh sợ và dựng tóc gáy, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, chúng con đang định báo lại điều đó cho ngài. Nhưng Tôn giả Gotama đã nói ra điều đó trước khi được kể lại.” Và cuộc đối thoại giữa Thế Tôn và Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja vẫn còn dang dở. Bấy giờ, du sĩ Māgaṇḍiya trong khi đi dạo, đi bách bộ, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn chào hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với du sĩ Māgaṇḍiya đang ngồi một bên:

209. ‘‘චක්ඛුං [Pg.171] ඛො, මාගණ්ඩිය, රූපාරාමං රූපරතං රූපසම්මුදිතං. තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘සොතං ඛො, මාගණ්ඩිය, සද්දාරාමං…පෙ… ඝානං ඛො, මාගණ්ඩිය ගන්ධාරාමං… ජිව්හා ඛො, මාගණ්ඩිය, රසාරාමා රසරතා රසසම්මුදිතා. සා තථාගතස්ස දන්තා ගුත්තා රක්ඛිතා සංවුතා, තස්සා ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘කායො ඛො, මාගණ්ඩිය, ඵොට්ඨබ්බාරාමො ඵොට්ඨබ්බරතො…පෙ… මනො ඛො, මාගණ්ඩිය, ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මසම්මුදිතො. සො තථාගතස්ස දන්තො ගුත්තො රක්ඛිතො සංවුතො, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති.

209. “Này Māgaṇḍiya, con mắt quả thật thích thú các sắc, ưa thích các sắc, hoan hỷ với các sắc. Con mắt ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.” “Này Māgaṇḍiya, lỗ tai quả thật thích thú các âm thanh, ...v.v... lỗ mũi quả thật thích thú các mùi hương, ... lưỡi quả thật thích thú các vị, ưa thích các vị, hoan hỷ với các vị. Lưỡi ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.” “Này Māgaṇḍiya, thân quả thật thích thú các vật xúc chạm, ưa thích các vật xúc chạm, ...v.v... ý quả thật thích thú các pháp, ưa thích các pháp, hoan hỷ với các pháp. Ý ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.”

210. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය – ‘ඉධෙකච්චො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සො අපරෙන සමයෙන රූපානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා රූපතණ්හං පහාය රූපපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන තෙ, මාගණ්ඩිය, කිමස්ස වචනීය’’’න්ති? ‘‘න කිඤ්චි, භො ගොතම’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය – ‘ඉධෙකච්චො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සො අපරෙන සමයෙන ඵොට්ඨබ්බානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා ඵොට්ඨබ්බතණ්හං පහාය ඵොට්ඨබ්බපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන තෙ, මාගණ්ඩිය, කිමස්ස වචනීය’’’න්ති? ‘‘න කිඤ්චි, භො ගොතම’’.

210. “Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, có người trước kia đã từng hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, là những sắc khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Về sau, người ấy sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các sắc, đã từ bỏ ái dục đối với sắc, đã loại trừ sự thiêu đốt do sắc, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ nói gì về người này?” “Thưa ngài Gotama, không có gì để nói cả.” “Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, có người trước kia đã từng hưởng thụ các âm thanh do tai nhận biết, ...v.v... các mùi hương do mũi nhận biết, ... các vị do lưỡi nhận biết, ... các vật xúc chạm do thân nhận biết, là những vật khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Về sau, người ấy sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các vật xúc chạm, đã từ bỏ ái dục đối với vật xúc chạm, đã loại trừ sự thiêu đốt do vật xúc chạm, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ nói gì về người này?” “Thưa ngài Gotama, không có gì để nói cả.”

211. ‘‘අහං [Pg.172] ඛො පන, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. තස්ස මය්හං, මාගණ්ඩිය, තයො පාසාදා අහෙසුං – එකො වස්සිකො, එකො හෙමන්තිකො, එකො ගිම්හිකො. සො ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, වස්සිකෙ පාසාදෙ වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ නිප්පුරිසෙහි තූරියෙහි පරිචාරයමානො න හෙට්ඨාපාසාදං ඔරොහාමි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති, අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි.

211. “Này Māgaṇḍiya, chính Ta, trong thời quá khứ khi còn là người tại gia, đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc. Ta đã hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, là những sắc khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ; các âm thanh do tai nhận biết, ...v.v... các mùi hương do mũi nhận biết, ... các vị do lưỡi nhận biết, ... các vật xúc chạm do thân nhận biết, là những vật khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Này Māgaṇḍiya, Ta có ba cung điện: một cho mùa mưa, một cho mùa đông, và một cho mùa hạ. Này Māgaṇḍiya, trong cung điện mùa mưa, suốt bốn tháng mùa mưa, Ta được các nữ nhạc công phục vụ, và Ta không hề đi xuống tầng dưới của cung điện. Về sau, Ta sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục lạc, đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ sự thiêu đốt do dục lạc, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị sự thiêu đốt của dục lạc thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn những gì của họ, không hoan hỷ trong đó. Tại sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn khác xa các dục, khác xa các pháp bất thiện, nó tồn tại và vượt qua cả thiên lạc. Khi an trú trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.”

212. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්‍ය චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො තත්ථ නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්‍ය. සො පස්සෙය්‍ය ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං.

212. “Này Māgaṇḍiya, ví như một gia chủ hoặc con của gia chủ, giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc, hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, ...v.v... các vật xúc chạm khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Người ấy, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thiện hạnh về khẩu, thiện hạnh về ý, khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba. Ở đó, trong khu vườn Nandana, được một đoàn tiên nữ vây quanh, vị ấy được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại thiên dục lạc. Vị ấy có thể nhìn thấy một gia chủ hoặc con của gia chủ đang được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc.”

‘‘තං [Pg.173] කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො දෙවපුත්තො නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො අමුස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා පිහෙය්‍ය, මානුසකානං වා පඤ්චන්නං කාමගුණානං මානුසකෙහි වා කාමෙහි ආවට්ටෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. තං කිස්ස හෙතු? මානුසකෙහි, භො ගොතම, කාමෙහි දිබ්බකාමා අභික්කන්තතරා ච පණීතතරා චා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ, සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි.

“Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào? Vị thiên tử ấy, trong khu vườn Nandana, được đoàn thiên nữ hầu hạ, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc của chư thiên, đang vui hưởng, liệu có thèm muốn của vị gia chủ hay con của vị gia chủ kia không, hay có thèm muốn năm loại dục lạc của loài người, hay có quay trở lại với các dục lạc của loài người không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama.” “Vì sao vậy?” “Thưa Tôn giả Gotama, so với các dục lạc của loài người, các dục lạc của chư thiên thù thắng hơn và vi diệu hơn.” “Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, xưa kia, khi còn là người tại gia, Ta đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc: với các sắc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua nhãn thức; với các thanh…; với các hương…; với các vị…; với các xúc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua thân thức. Về sau, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, Ta đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ nhiệt não do dục, không còn khao khát, với tâm nội tĩnh, Ta an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham trong các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị nhiệt não do dục thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn chúng, không hoan hỷ trong đó. Vì sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn tách biệt khỏi các dục, tách biệt khỏi các pháp bất thiện – nó tồn tại và vượt qua cả lạc của chư thiên – khi an hưởng trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.”

213. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්‍ය, අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමං ගමො. සො අඤ්ඤං කුට්ඨිං පුරිසං පස්සෙය්‍ය අරුගත්තං පක්කගත්තං කිමීහි ඛජ්ජමානං නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානං අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙන්තං.

213. “Ví như, này Māgaṇḍiya, có một người bị bệnh cùi, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều trị cho người ấy. Nhờ vào phương thuốc ấy, người ấy được thoát khỏi bệnh cùi, trở nên không bệnh tật, được an lạc, sống độc lập, tự chủ, đi đến bất cứ nơi nào mình muốn. Người ấy nhìn thấy một người bị bệnh cùi khác, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và đang hơ nóng thân mình trên hố than hồng.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො පුරිසො අමුස්ස කුට්ඨිස්ස පුරිසස්ස පිහෙය්‍ය අඞ්ගාරකාසුයා වා භෙසජ්ජං පටිසෙවනාය වා’’ති? ‘‘නො [Pg.174] හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? රොගෙ හි, භො ගොතම, සති භෙසජ්ජෙන කරණීයං හොති, රොගෙ අසති න භෙසජ්ජෙන කරණීයං හොතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති, අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි.

“Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào? Liệu người đàn ông ấy có thèm muốn hố than hồng của người bị bệnh cùi kia, hay thèm muốn việc dùng thuốc không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khi có bệnh thì mới cần đến thuốc, khi không có bệnh thì không cần đến thuốc.” “Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, xưa kia, khi còn là người tại gia, Ta đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc, với các sắc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua nhãn thức; với các thanh…; với các hương…; với các vị…; với các xúc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua thân thức. Về sau, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, Ta đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ nhiệt não do dục, không còn khao khát, với tâm nội tĩnh, Ta an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham trong các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị nhiệt não do dục thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn chúng, không hoan hỷ trong đó. Vì sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn tách biệt khỏi các dục, tách biệt khỏi các pháp bất thiện – nó tồn tại và vượt qua cả lạc của chư thiên – khi an hưởng trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.”

214. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්‍ය, අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමං ගමො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං.

214. “Ví như, này Māgaṇḍiya, có một người bị bệnh cùi, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều trị cho người ấy. Nhờ vào phương thuốc ấy, người ấy được thoát khỏi bệnh cùi, trở nên không bệnh tật, được an lạc, sống độc lập, tự chủ, đi đến bất cứ nơi nào mình muốn. Rồi có hai người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy hai cánh tay của người ấy và kéo đến hố than hồng.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො පුරිසො ඉති චිතිචෙව කායං සන්නාමෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අසු හි, භො ගොතම, අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, ඉදානෙව නු ඛො සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච උදාහු පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චා’’ති? ‘‘ඉදානි චෙව, භො ගොතම, සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො [Pg.175] ච මහාපරිළාහො ච, පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච. අසු ච, භො ගොතම, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො උපහතින්ද්‍රියො දුක්ඛසම්ඵස්සෙයෙව අග්ගිස්මිං සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අතීතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච, අනාගතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච, එතරහිපි පච්චුප්පන්නං අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච. ඉමෙ ච, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානා උපහතින්ද්‍රියා දුක්ඛසම්ඵස්සෙසුයෙව කාමෙසු සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථුං.

‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Người đàn ông ấy chẳng phải sẽ co rúm thân mình lại chỗ này chỗ kia hay sao?’ ‘Thưa vâng, thưa ngài Gotama.’ ‘Vì lý do gì?’ ‘Thưa ngài Gotama, bởi vì ngọn lửa ấy có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt.’ ‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Ngọn lửa ấy chỉ bây giờ mới có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt, hay là trước kia ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt?’ ‘Thưa ngài Gotama, cả bây giờ ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; và cả trước kia ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt. Nhưng thưa ngài Gotama, người đàn ông bị bệnh cùi ấy, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, các căn bị tổn hại, đã có được nhận thức sai lầm rằng ‘đây là lạc’ ở ngay trong ngọn lửa vốn có sự xúc chạm đau khổ.’ ‘Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, trong thời quá khứ, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; trong thời vị lai, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; và cả bây giờ trong thời hiện tại, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt. Và này Māgaṇḍiya, các chúng sanh này, chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, bị nhiệt não của dục thiêu đốt, các căn bị tổn hại, đã có được nhận thức sai lầm rằng ‘đây là lạc’ ở ngay trong các dục vốn có sự xúc chạm đau khổ.

215. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති. යථා යථා ඛො, මාගණ්ඩිය, අසු කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති තථා තථා’ස්ස තානි වණමුඛානි අසුචිතරානි චෙව හොන්ති දුග්ගන්ධතරානි ච පූතිකතරානි ච, හොති චෙව කාචි සාතමත්තා අස්සාදමත්තා – යදිදං වණමුඛානං කණ්ඩූවනහෙතු; එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති. යථා යථා ඛො, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති තථා තථා තෙසං තෙසං සත්තානං කාමතණ්හා චෙව පවඩ්ඪති, කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හන්ති, හොති චෙව සාතමත්තා අස්සාදමත්තා – යදිදං පඤ්චකාමගුණෙ පටිච්ච.

215. ‘Ví như, này Māgaṇḍiya, một người bị bệnh cùi, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, lại hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Này Māgaṇḍiya, khi nào và khi nào người bị bệnh cùi ấy, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, lại hơ nóng thân mình trên hố than hồng, thì khi ấy và khi ấy các miệng vết thương của người ấy lại càng trở nên ô uế hơn, hôi thối hơn, và mưng mủ hơn; và chỉ có được một chút cảm giác dễ chịu, một chút khoái vị, đó là do việc làm dịu cơn ngứa của các miệng vết thương. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, các chúng sanh chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, và bị nhiệt não của dục thiêu đốt, nên thọ hưởng các dục. Này Māgaṇḍiya, khi nào và khi nào các chúng sanh chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, và bị nhiệt não của dục thiêu đốt, nên thọ hưởng các dục, thì khi ấy và khi ấy ái dục của các chúng sanh ấy lại càng tăng trưởng, và họ lại càng bị thiêu đốt bởi nhiệt não của dục; và chỉ có được một chút cảm giác dễ chịu, một chút khoái vị, đó là do duyên với năm loại dục trưởng dưỡng.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු තෙ දිට්ඨො වා සුතො වා රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා විහරති වා විහරිස්සති වා’’ති[Pg.176]? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සාධු, මාගණ්ඩිය! මයාපි ඛො එතං, මාගණ්ඩිය, නෙව දිට්ඨං න සුතං රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා විහරති වා විහරිස්සති වා. අථ ඛො, මාගණ්ඩිය, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහාසුං වා විහරන්ති වා විහරිස්සන්ති වා සබ්බෙ තෙ කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහාසුං වා විහරන්ති වා විහරිස්සන්ති වා’’ති. අථ ඛො භගවා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông đã từng thấy hay nghe về một vị vua hay một vị đại thần nào, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục trưởng dưỡng, đang vui hưởng chúng, mà không từ bỏ ái dục, không xoa dịu nhiệt não của dục, đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh hay chăng?’ ‘Thưa ngài Gotama, điều này không thể có.’ ‘Lành thay, Māgaṇḍiya! Này Māgaṇḍiya, Ta cũng chưa từng thấy, chưa từng nghe về một vị vua hay một vị đại thần nào, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục trưởng dưỡng, đang vui hưởng chúng, mà không từ bỏ ái dục, không xoa dịu nhiệt não của dục, đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh. Nhưng này Māgaṇḍiya, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh, thì tất cả các vị ấy, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, đã từ bỏ ái dục, đã xoa dịu nhiệt não của dục, nên đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh.’ Bấy giờ, Thế Tôn vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛං;

අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං, ඛෙමං අමතගාමින’’න්ති.

‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng; và trong các con đường đưa đến bất tử, Bát Chánh Đạo là an ổn nhất.’

216. එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං භොතා ගොතමෙන – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති. මයාපි ඛො එතං, භො ගොතම, සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති; තයිදං, භො ගොතම, සමෙතී’’ති. ‘‘යං පන තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති, කතමං තං ආරොග්‍යං, කතමං තං නිබ්බාන’’න්ති? එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො සකානෙව සුදං ගත්තානි පාණිනා අනොමජ්ජති – ‘‘ඉදන්තං, භො ගොතම, ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බානං. අහඤ්හි, භො ගොතම, එතරහි අරොගො සුඛී, න මං කිඤ්චි ආබාධතී’’ති.

216. Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama, thật hy hữu, thưa ngài Gotama! Lời này đã được ngài Gotama khéo nói biết bao: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng.’ Thưa ngài Gotama, con cũng đã từng nghe các vị du sĩ đời trước, các bậc thầy và tổ thầy, nói rằng: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng.’ Thưa ngài Gotama, điều này phù hợp với điều đó.’ ‘Này Māgaṇḍiya, về lời mà ông đã nghe các vị du sĩ đời trước, các bậc thầy và tổ thầy, nói rằng: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng,’ thế nào là sự vô bệnh ấy, thế nào là Niết-bàn ấy?’ Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya liền dùng tay xoa nắn chính các chi phần của mình và nói: ‘Thưa ngài Gotama, đây chính là sự vô bệnh, đây chính là Niết-bàn. Vì thưa ngài Gotama, hiện nay con không bệnh, được an lạc, không có gì làm con đau đớn cả.’

217. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො සුණෙය්‍ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස – ‘ඡෙකං වත, භො[Pg.177], ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති! සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො පුරිසො තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන වඤ්චෙය්‍ය – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. සො තං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති!

217. Này Māgaṇḍiya, ví như có một người mù từ lúc mới sanh; người ấy không thấy các sắc đen trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng hay không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói rằng: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch!’ Người ấy bèn đi tìm tấm vải trắng. Rồi một người nào đó lừa gạt người ấy bằng một tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn, nói rằng: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch.’ Người ấy nhận lấy nó, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch!’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො ජච්චන්ධො පුරිසො ජානන්තො පස්සන්තො අමුං තෙලමලිකතං සාහුළිචීරං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති උදාහු චක්ඛුමතො සද්ධායා’’ති? ‘‘අජානන්තො හි, භො ගොතම, අපස්සන්තො සො ජච්චන්ධො පුරිසො අමුං තෙලමලිකතං සාහුළිචීරං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති, චක්ඛුමතො සද්ධායා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා අජානන්තා ආරොග්‍යං, අපස්සන්තා නිබ්බානං, අථ ච පනිමං ගාථං භාසන්ති – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති. පුබ්බකෙහෙසා, මාගණ්ඩිය, අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි ගාථා භාසිතා –

Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Có phải người mù từ lúc mới sanh ấy, do biết, do thấy mà đã nhận lấy tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn kia, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch,’ hay là do tin vào người có mắt? Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, do không thấy mà người mù từ lúc mới sanh ấy đã nhận lấy tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn kia, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch,’ là do tin vào người có mắt. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, các du sĩ ngoại đạo là những người mù, không có mắt, không biết sự không bệnh, không thấy được Niết-bàn, thế mà họ lại nói lên câu kệ này: ‘Không bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối cao.’ Này Māgaṇḍiya, câu kệ này đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thời xưa nói lên:

‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛං;

අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං, ඛෙමං අමතගාමින’න්ති.

‘Trong các lợi lộc, không bệnh là tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối cao; và trong các con đường, con đường tám ngành đưa đến bất tử là an ổn.’

218. ‘‘සා එතරහි අනුපුබ්බෙන පුථුජ්ජනගාථා. අයං ඛො පන, මාගණ්ඩිය, කායො රොගභූතො ගණ්ඩභූතො සල්ලභූතො අඝභූතො ආබාධභූතො, සො ත්වං ඉමං කායං රොගභූතං ගණ්ඩභූතං සල්ලභූතං අඝභූතං ආබාධභූතං – ‘ඉදන්තං, භො ගොතම, ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති වදෙසි. තඤ්හි තෙ, මාගණ්ඩිය, අරියං චක්ඛුං නත්ථි යෙන ත්වං අරියෙන චක්ඛුනා ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස! පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යං, නිබ්බානං පස්සෙය්‍ය’’න්ති.

218. Giờ đây, câu kệ ấy dần dần đã trở thành câu kệ của phàm phu. Này Māgaṇḍiya, nhưng thân này là ổ bệnh, là khối u, là mũi tên, là sự đau khổ, là nơi bệnh hoạn; vậy mà ngươi lại nói về thân này, vốn là ổ bệnh, là khối u, là mũi tên, là sự đau khổ, là nơi bệnh hoạn, rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đây chính là sự không bệnh, đây chính là Niết-bàn.’ Này Māgaṇḍiya, vì ngươi không có con mắt của bậc Thánh, để với con mắt của bậc Thánh ấy, ngươi có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn. Con có niềm tin nơi Tôn giả Gotama như thế này! Tôn giả Gotama có khả năng thuyết Pháp cho con theo cách mà con có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn.

219. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.178], මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම න චක්ඛූනි උප්පාදෙය්‍ය, න චක්ඛූනි විසොධෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, නනු සො වෙජ්ජො යාවදෙව කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අහඤ්චෙ තෙ ධම්මං දෙසෙය්‍යං – ‘ඉදන්තං ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති, සො ත්වං ආරොග්‍යං න ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං න පස්සෙය්‍යාසි. සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස. පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යං, නිබ්බානං පස්සෙය්‍ය’’න්ති.

219. Này Māgaṇḍiya, ví như có một người mù từ lúc mới sanh; người ấy không thấy các sắc đen trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng hay không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng mặt trời. Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc của người ấy có thể mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy có thể chữa trị cho người ấy. Nhưng do việc chữa trị ấy, người ấy không thể làm cho mắt sanh khởi, không thể làm cho mắt trong sạch. Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Chẳng phải vị thầy thuốc ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não hay sao? Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, nếu Ta thuyết Pháp cho ngươi rằng: ‘Đây là sự không bệnh, đây là Niết-bàn,’ mà ngươi không biết được sự không bệnh, không thấy được Niết-bàn, thì đó sẽ là sự mệt mỏi cho Ta, đó sẽ là sự phiền não cho Ta. Con có niềm tin nơi Tôn giả Gotama như thế này. Tôn giả Gotama có khả năng thuyết Pháp cho con theo cách mà con có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn.

220. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො සුණෙය්‍ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති! සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො පුරිසො තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන වඤ්චෙය්‍ය – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. සො තං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය – උද්ධංවිරෙචනං අධොවිරෙචනං අඤ්ජනං පච්චඤ්ජනං නත්ථුකම්මං. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම චක්ඛූනි උප්පාදෙය්‍ය, චක්ඛූනි විසොධෙය්‍ය. තස්ස සහ චක්ඛුප්පාදා යො අමුස්මිං තෙලමලිකතෙ සාහුළිචීරෙ ඡන්දරාගො සො පහීයෙථ. තඤ්ච නං පුරිසං අමිත්තතොපි දහෙය්‍ය, පච්චත්ථිකතොපි දහෙය්‍ය, අපි ච ජීවිතා වොරොපෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය – ‘දීඝරත්තං වත, භො, අහං ඉමිනා පුරිසෙන තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො – ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං [Pg.179] අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අහඤ්චෙ තෙ ධම්මං දෙසෙය්‍යං – ‘ඉදන්තං ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති. සො ත්වං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්‍යාසි. තස්ස තෙ සහ චක්ඛුප්පාදා යො පඤ්චසුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගො සො පහීයෙථ; අපි ච තෙ එවමස්ස – ‘දීඝරත්තං වත, භො, අහං ඉමිනා චිත්තෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො. අහඤ්හි රූපංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, වෙදනංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඤ්ඤංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඞ්ඛාරෙයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, විඤ්ඤාණංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං. තස්ස මෙ උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති; එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස! පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ඉමම්හා ආසනා අනන්ධො වුට්ඨහෙය්‍ය’’න්ති.

220. “Này Māgaṇḍiya, ví như có người đàn ông bị mù bẩm sinh; người ấy không thể thấy các sắc đen trắng, không thể thấy các sắc xanh, không thể thấy các sắc vàng, không thể thấy các sắc đỏ, không thể thấy các sắc đỏ thẫm, không thể thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng và mặt trời. Người ấy nghe được người có mắt nói rằng: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật đẹp, không tỳ vết, trong sạch!’ Người ấy bèn đi tìm kiếm tấm vải trắng. Rồi một người đàn ông nào đó lừa gạt người ấy bằng một tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, rất đẹp, không tỳ vết, trong sạch.’ Người ấy nhận lấy nó, sau khi nhận lấy bèn đắp lên người. Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều chế thuốc cho người ấy – thuốc gây nôn, thuốc xổ, thuốc nhỏ mắt, thuốc bôi mắt, thuốc xông mũi. Nhờ vào thuốc men ấy, người ấy làm cho đôi mắt phát sanh, làm cho đôi mắt trong sạch. Cùng với sự phát sanh của đôi mắt, lòng tham muốn dục vọng nào đối với tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn kia liền được đoạn trừ. Và người ấy xem người đàn ông kia như kẻ thù, như kẻ địch, và còn nghĩ rằng người ấy đáng bị tước đoạt mạng sống: ‘Này bạn, trong một thời gian dài, ta đã bị người đàn ông này lừa dối, lừa gạt, lừa phỉnh bằng tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn này: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, rất đẹp, không tỳ vết, trong sạch.’ Này Māgaṇḍiya, cũng vậy, nếu Ta thuyết pháp cho ngươi: ‘Đây là sự không bệnh, đây là Níp-bàn.’ Ngươi sẽ biết được sự không bệnh, sẽ thấy được Níp-bàn. Cùng với sự phát sanh của con mắt (trí tuệ), lòng tham muốn dục vọng nào trong năm thủ uẩn của ngươi sẽ được đoạn trừ; và ngươi sẽ nghĩ như sau: ‘Này bạn, trong một thời gian dài, ta đã bị tâm này lừa dối, lừa gạt, lừa phỉnh. Vì ta đã chấp thủ chính sắc, đã chấp thủ chính thọ, đã chấp thủ chính tưởng, đã chấp thủ chính các hành, đã chấp thủ chính thức. Do duyên chấp thủ của ta nên có hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên; như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.’” “Con có niềm tin như vậy đối với tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama có khả năng thuyết pháp cho con theo cách mà con có thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi này không còn là người mù.”

221. ‘‘තෙන හි ත්වං, මාගණ්ඩිය, සප්පුරිසෙ භජෙය්‍යාසි. යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සප්පුරිසෙ භජිස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සද්ධම්මං සොස්සසි; යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සද්ධම්මං සොස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි; යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සාමංයෙව ඤස්සසි, සාමං දක්ඛිස්සසි – ඉමෙ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා; ඉධ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. තස්ස මෙ උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති; එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

221. “Này Māgaṇḍiya, vậy thì ngươi hãy thân cận các bậc chân nhân. Này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ thân cận các bậc chân nhân, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ được nghe diệu pháp; này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ được nghe diệu pháp, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ thực hành pháp tùy pháp; này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ thực hành pháp tùy pháp, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Đây là những bệnh tật, những khối u, những mũi tên; ở đây, những bệnh tật, những khối u, những mũi tên này được đoạn diệt không còn dư sót. Do chấp thủ của ta diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được đoạn diệt; như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.’”

222. එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච[Pg.180]. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, මාගණ්ඩිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති; චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. ‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි, චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු, උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා මාගණ්ඩියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා මාගණ්ඩියො අරහතං අහොසීති.

222. Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che đậy, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đặt một ngọn đèn dầu trong bóng tối để những người có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để thuyết giảng. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỳ-khưu. Mong con được xuất gia nơi Tôn giả Gotama, mong con được thọ cụ túc giới.” “Này Māgaṇḍiya, người nào trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải sống biệt trú bốn tháng. Sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu. Tuy nhiên, Ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, phải sống biệt trú bốn tháng, và sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu; thì con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu.” Du sĩ Māgaṇḍiya đã được xuất gia nơi Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Māgaṇḍiya sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích cứu cánh của phạm hạnh vô thượng, mục đích mà các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Māgaṇḍiya đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

මාගණ්ඩියසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

Kinh Māgaṇḍiya, phẩm thứ năm, chấm dứt.

6. සන්දකසුත්තං

6. Kinh Sandaka

223. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො පිලක්ඛගුහායං පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි පරිබ්බාජකසතෙහි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමාවුසො, යෙන දෙවකතසොබ්භො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගුහාදස්සනායා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන දෙවකතසොබ්භො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො මහතියා [Pg.181] පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ; අයං සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ආගච්ඡති සමණො ආනන්දො. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා කොසම්බියං පටිවසන්ති, අයං තෙසං අඤ්ඤතරො සමණො ආනන්දො. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො; අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං.

223. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Kosambī, trong tu viện Ghosita. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka trú tại hang Pilakkha cùng với đại chúng du sĩ, khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, gọi các Tỳ-khưu: “Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến hồ Devakata để xem hang động.” “Thưa vâng, hiền giả.” Các Tỳ-khưu ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda cùng với nhiều Tỳ-khưu đi đến hồ Devakata. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka đang ngồi cùng với đại chúng du sĩ, một hội chúng đang nói chuyện ồn ào, lớn tiếng, huyên náo, với nhiều loại hý luận, tức là: chuyện vua, chuyện trộm, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện sợ hãi, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương thơm, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, và chuyện thịnh suy. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ānanda từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Quý vị hãy im lặng, quý vị chớ làm ồn. Vị này là Sa-môn Ānanda, đệ tử của Sa-môn Gotama, đang đi đến. Trong số các đệ tử của Sa-môn Gotama đang trú tại Kosambī, vị này là một trong số đó. Các Tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi thấy hội chúng im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Rồi các du sĩ ấy im lặng.

224. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො භවං ආනන්දො, ස්වාගතං භොතො ආනන්දස්ස. චිරස්සං ඛො භවං ආනන්දො ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු භවං ආනන්දො, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා ආනන්දො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සන්දකොපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සන්දකං පරිබ්බාජකං ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – ‘‘කායනුත්ථ, සන්දක, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භො ආනන්ද, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා භොතො ආනන්දස්ස කථා දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. සාධු වත භවන්තංයෙව ආනන්දං පටිභාතු සකෙ ආචරියකෙ ධම්මීකථා’’ති. ‘‘තෙන හි, සන්දක, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භො’’ති ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – ‘‘චත්තාරොමෙ[Pg.182], සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා චත්තාරි ච අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. ‘‘කතමෙ පන තෙ, භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති?

224. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ du sĩ Sandaka. Bấy giờ, du sĩ Sandaka nói với Tôn giả Ānanda rằng: “Mong Tôn giả Ānanda hãy đến. Kính chào Tôn giả Ānanda. Đã lâu lắm rồi Tôn giả Ānanda mới có dịp đến đây. Mong Tôn giả Ānanda hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.” Tôn giả Ānanda đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Sandaka cũng lấy một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Ānanda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên rằng: “Này Sandaka, hiện nay các ông đang ngồi hội họp với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện gì giữa chừng của các ông đã bị gián đoạn?” “Thưa Tôn giả Ānanda, hãy để yên câu chuyện mà chúng tôi đang ngồi hội họp. Câu chuyện ấy sẽ không khó cho Tôn giả Ānanda nghe lại về sau. Lành thay, mong rằng chính Tôn giả Ānanda sẽ khởi lên một bài pháp thoại về giáo lý của bậc Đạo sư của ngài.” “Vậy thì, này Sandaka, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” Du sĩ Sandaka đã vâng đáp Tôn giả Ānanda: “Vâng, thưa ngài.” Tôn giả Ānanda đã nói điều này: “Này Sandaka, có bốn nơi không phải là trú xứ cho phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, và bốn phạm hạnh không an ổn cũng đã được tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” “Thưa Tôn giả Ānanda, bốn nơi không phải là trú xứ cho phạm hạnh đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành, là những gì?”

225. ‘‘ඉධ, සන්දක, එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති, පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාවාළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො; දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡා මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති.

225. “Này Sandaka, ở đây, có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Không có (quả của) sự bố thí, không có (quả của) sự cúng dường, không có (quả của) sự tế lễ; không có quả, quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chánh đạo, là những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí về đời này và đời sau rồi tuyên thuyết lại. Con người này được tạo thành từ bốn đại chủng. Khi mạng chung, địa đại đi vào, nhập vào thân địa đại (bên ngoài); thủy đại đi vào, nhập vào thân thủy đại; hỏa đại đi vào, nhập vào thân hỏa đại; phong đại đi vào, nhập vào thân phong đại; các căn đi vào hư không. Những người đàn ông, với chiếc giường là thứ năm, mang xác chết đi. Dấu chân của họ được thấy cho đến tận nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu. Các vật tế lễ kết thúc bằng tro bụi. Sự bố thí này là do kẻ ngu chế định. Những ai nói về thuyết tồn tại là những người nói lời trống rỗng, dối trá, và nói sảng. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại, đều bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết.’”

‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති, පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං [Pg.183] අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාවාළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො; දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡා මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජිස්සාම, විනස්සිස්සාම, න භවිස්සාම පරං මරණා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

“Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Vị Tôn Sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế tự; không có kết quả của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại hợp thành; khi mạng chung, địa đại trở về và hòa nhập với địa đại; thủy đại trở về và hòa nhập với thủy đại; hỏa đại trở về và hòa nhập với hỏa đại; phong đại trở về và hòa nhập với phong đại; các căn đi vào hư không. Những người đàn ông, với chiếc giường là thứ năm, mang người chết đi; dấu chân của họ chỉ thấy được cho đến nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu. Các vật cúng dường kết thúc bằng tro bụi. Việc bố thí này là do kẻ ngu đặt ra. Lời của những ai chủ trương thuyết tồn tại là trống rỗng, dối trá, là lời than vãn. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại, đều bị đoạn diệt, tiêu vong, không còn tồn tại sau khi chết.’ Nếu lời của vị Tôn Sư này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc không làm lại thành ra đã làm, việc không sống (phạm hạnh) lại thành ra đã sống. Cả hai chúng ta ở đây đều bình đẳng như nhau, đã đạt đến sự đồng đẳng, tức là tôi, người không nói rằng ‘cả hai sau khi thân hoại sẽ bị đoạn diệt, tiêu vong, không còn tồn tại sau khi chết’. Lại nữa, sự lõa thể, cạo đầu, ngồi xổm, nhổ râu tóc của vị Tôn Sư này quả là thừa thãi, trong khi tôi, người đang sống trong cảnh gia đình vợ con chật chội, đang hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, đang mang vòng hoa, hương thơm, vật thoa xức, đang vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị Tôn Sư này. Vậy thì, tôi biết gì, thấy gì mà phải thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của vị thầy này? ‘Đây là một cuộc sống không phạm hạnh’ – biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là cuộc sống không phạm hạnh thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống, cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

226. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචයතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි [Pg.184] පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති.

226. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Khi một người hành động hay sai người khác hành động, cắt hay sai người khác cắt, nấu nướng hay sai người khác nấu nướng, làm cho sầu muộn hay sai người khác làm cho sầu muộn, làm cho mệt mỏi hay sai người khác làm cho mệt mỏi, làm cho run sợ hay sai người khác làm cho run sợ, sát sanh, lấy của không cho, phá nhà, cướp bóc, chặn đường, ngoại tình, nói dối, thì người ấy không làm điều ác. Dù cho người ấy dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho người ấy đi đến bờ phía nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết, sai giết, cắt, sai cắt, nấu nướng, sai nấu nướng, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho người ấy đi đến bờ phía bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, sai bố thí, cúng dường, sai cúng dường, thì do nhân duyên đó không có công đức, không có sự phát sanh của công đức. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do lời nói chân thật, không có công đức, không có sự phát sanh của công đức.’”

‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභින්නං කුරුතං න කරීයති පාප’න්ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

“Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư tôn giả này có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Đối với người làm, người sai làm, người chặt, người sai chặt, người nấu, người sai nấu, người làm cho sầu muộn, người sai làm cho sầu muộn, người làm cho mệt mỏi, người sai làm cho mệt mỏi, người làm cho run sợ, người sai làm cho run sợ, người sát sanh, người lấy của không cho, người phá vách nhà, người cướp đoạt, người làm việc trộm cắp trong một nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối, thì việc ác không được xem là đã làm. Cho dù người nào dùng bánh xe có vành sắc bén để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Cho dù đi đến bờ phía nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa chặt, vừa sai chặt, vừa nấu, vừa sai nấu, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Cho dù đi đến bờ phía bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa cúng dường, vừa sai cúng dường, thì do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu. Do bố thí, do tự điều phục, do tự chế ngự, do lời nói chân thật, không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu.” Nếu lời nói của vị đạo sư tôn giả này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống chưa sống đã được xem là đã sống. Ở đây, cả hai chúng ta đều hoàn toàn giống nhau, đã đạt đến trạng thái tương đồng, cả tôi là người không nói rằng: ‘Đối với cả hai người đang làm, việc ác không được xem là đã làm.’ Hơn nữa, việc thực hành lõa thể, cạo trọc đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị đạo sư tôn giả này quả là thừa thãi, trong khi tôi là người sống trong gia đình chật chội con cái, hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, và vật thoa xức, vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị đạo sư tôn giả này. Vậy tôi, biết gì, thấy gì mà lại thực hành phạm hạnh với vị đạo sư này trong đời sau? ‘Đây là nơi không phải phạm hạnh.’ – sau khi biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây chính là nơi không phải phạm hạnh thứ hai đã được Thế Tôn, bậc Toàn Giác, A-la-hán, bậc biết, bậc thấy, tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp hợp lý, pháp thiện.”

227. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා [Pg.185] සංකිලිස්සන්ති; නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති; නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති.

227. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Không có nhân, không có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sanh, tất cả loài có hơi thở, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh vật đều bất lực, không có sức mạnh, không có tinh tấn, bị biến đổi bởi định mệnh, sự ngẫu hợp, và bản chất, chỉ cảm thọ khổ và lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi.’”

‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො, සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභො අහෙතූ අප්පච්චයා විසුජ්ඣිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

“Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư tôn giả này có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có nhân, không có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người, tất cả chúng sanh, tất cả loài có hơi thở, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh vật đều bất lực, không có sức mạnh, không có tinh tấn, bị biến đổi bởi định mệnh, sự ngẫu hợp, và bản chất, chỉ cảm thọ khổ và lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi.” Nếu lời nói của vị đạo sư tôn giả này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống chưa sống đã được xem là đã sống. Ở đây, cả hai chúng ta đều hoàn toàn giống nhau, đã đạt đến trạng thái tương đồng, cả tôi là người không nói rằng: ‘Cả hai chúng ta sẽ được thanh tịnh không do nhân, không do duyên.’ Hơn nữa, việc thực hành lõa thể, cạo trọc đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị đạo sư tôn giả này quả là thừa thãi, trong khi tôi là người sống trong gia đình chật chội con cái, hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, và vật thoa xức, vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị đạo sư tôn giả này. Vậy tôi, biết gì, thấy gì mà lại thực hành phạm hạnh với vị đạo sư này trong đời sau? ‘Đây là nơi không phải phạm hạnh.’ – sau khi biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây chính là nơi không phải phạm hạnh thứ ba đã được Thế Tôn, bậc Toàn Giác, A-la-hán, bậc biết, bậc thấy, tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp hợp lý, pháp thiện.”

228. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා, තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තමෙ – ඉමෙ සත්තකායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා [Pg.186] අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති. සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච, ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨ පුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තිං කරිස්සාමීති. හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති, එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තී’ති.

228. Này Sandaka, lại nữa, ở đời này có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Bảy thân này không được làm, không được tạo tác, không được hóa sanh, không được sáng tạo, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không chuyển động, không biến đổi, không xâm hại lẫn nhau, không có khả năng gây ra lạc, khổ, hay lạc khổ cho nhau. Bảy thân ấy là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và thứ bảy là mạng sống. Bảy thân này không được làm, không được tạo tác, không được hóa sanh, không được sáng tạo, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không chuyển động, không biến đổi, không xâm hại lẫn nhau. Không có khả năng gây ra lạc, khổ, hay lạc khổ cho nhau. Ở đây, không có người giết, không có người sai giết, không có người nghe, không có người làm cho nghe, không có người biết, không có người làm cho biết. Dù cho có người dùng gươm bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả. Lưỡi gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi. Lại nữa, có một triệu bốn trăm lẻ sáu ngàn sáu trăm nguồn gốc sanh khởi chính, năm trăm nghiệp, năm nghiệp, ba nghiệp, một nghiệp và nửa nghiệp, sáu mươi hai con đường thực hành, sáu mươi hai trung kiếp, sáu loại sanh loại cao quý, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm tà mạng, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài rồng, hai ngàn căn, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu trần cấu giới, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không có tưởng, bảy loại thai tạng từ đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại người, bảy loại ngạ quỷ, bảy hồ lớn, bảy mấu lớn, bảy vực thẳm lớn, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mộng lớn, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp; trải qua ngần ấy thời gian, cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi đã luân chuyển, lang thang trong vòng sanh tử, sẽ chấm dứt khổ đau. Trong thời gian ấy, không có chuyện: ‘Ta sẽ nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc làm cho nghiệp đã chín muồi được tiêu trừ sau khi đã trải qua quả báo của nó’. Không có chuyện như vậy. Lạc và khổ đã được đo lường, vòng sanh tử đã được định giới hạn, không có tăng giảm, không có hơn kém. Ví như một cuộn chỉ được ném đi, nó sẽ lăn ra cho đến hết chiều dài của nó. Cũng vậy, cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi đã luân chuyển, lang thang trong vòng sanh tử, sẽ chấm dứt khổ đau.’

‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තමෙ – ඉමෙ සත්ත කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා [Pg.187] ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති. සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච, ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨ පුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තිං කරිස්සාමීති, හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති, එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තී’ති. සචෙ පන ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි. ‘උභො සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

“Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Vị Tôn sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Có bảy thân này không được tạo ra, không được làm cho tạo ra, không được hóa sinh, không được làm cho hóa sinh, không kết quả, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau. Chúng không có khả năng đem lại lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Bảy thân ấy là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và thứ bảy là mạng sống. Bảy thân này không được tạo ra, không được làm cho tạo ra, không được hóa sinh, không được làm cho hóa sinh, không kết quả, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau. Chúng không có khả năng đem lại lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Ở đây, không có người giết, không có người sai giết, không có người nghe, không có người sai nghe, không có người biết, không có người sai biết. Dù có người dùng gươm sắc bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả. Lưỡi gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi. Lại nữa, có một triệu bốn trăm ngàn sáu ngàn sáu trăm loài chính, năm trăm loại nghiệp, năm nghiệp, ba nghiệp, một nghiệp và nửa nghiệp, sáu mươi hai lối hành trì, sáu mươi hai trung kiếp, sáu loại sanh, tám giai đoạn đời người, bốn ngàn chín trăm cách sinh sống của các tu sĩ lõa thể, bốn ngàn chín trăm loại du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài rồng, hai ngàn loại căn, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cảnh giới bụi trần, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không tưởng, bảy loại thai tạng không có đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại người, bảy loại quỷ tiệpệp, bảy cái hồ, bảy cái gò, bảy cái vực, bảy trăm cái vực, bảy giấc mộng, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp. Kẻ ngu và người trí sau khi đã lang thang, luân hồi trong suốt thời gian ấy, sẽ chấm dứt đau khổ. Ở đây, không có chuyện: ‘Ta sẽ nhờ giới này, hạnh này, khổ hạnh này, hay phạm hạnh này mà làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc làm cho nghiệp đã chín muồi tiêu tan đi bằng cách trải nghiệm nó nhiều lần’. Không có chuyện như vậy. Khổ và lạc đã được đo lường bằng đấu, luân hồi đã được định sẵn giới hạn, không có tăng giảm, không có hơn kém. Cũng như cuộn chỉ khi được ném đi, nó sẽ lăn cho đến khi ξε hết chỉ, cũng vậy, kẻ ngu và người trí sau khi đã lang thang, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ’.’ Nếu lời của vị Tôn sư này là sự thật, thì ở đây, việc ta chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống ta chưa sống đã được xem là đã sống. Cả hai chúng ta, người nói và người không nói như vậy, đều hoàn toàn bình đẳng, đã đạt đến trạng thái như nhau. ‘Cả hai chúng ta, sau khi lang thang, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ’. Thế thì, việc lõa thể, cạo đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị Tôn sư này quả là thừa thãi, trong khi ta sống trong cảnh gia đình vợ con ràng buộc, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, đeo vòng hoa, thoa hương liệu, vui hưởng vàng bạc, mà trong tương lai cũng sẽ có cùng một cảnh giới như vị Tôn sư này. Vậy ta biết gì, thấy gì mà phải thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của vị thầy này? Người ấy nhận ra rằng: ‘Đây là một đời sống không phạm hạnh’, và sau khi biết như vậy, người ấy chán ngán và từ bỏ đời sống phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là đời sống không phạm hạnh thứ tư đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

‘‘ඉමෙ [Pg.188] ඛො තෙ, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

“Này Sandaka, đây là bốn đời sống không phạm hạnh đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසාව සමානා ‘අබ්‍රහ්මචරියවාසා’ති අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති. කතමානි පන තානි, භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති?

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật tuyệt vời thay khi Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên thuyết bốn đời sống không phạm hạnh này đúng là ‘đời sống không phạm hạnh’, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, đâu là bốn phạm hạnh không mang lại sự an ủi đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành?”

229. ‘‘ඉධ, සන්දක, එකච්චො සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති – ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. සො සුඤ්ඤම්පි අගාරං පවිසති, පිණ්ඩම්පි න ලභති, කුක්කුරොපි ඩංසති, චණ්ඩෙනපි හත්ථිනා සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි අස්සෙන සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි ගොණෙන සමාගච්ඡති, ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡති, ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡති. සො ‘කිමිද’න්ති පුට්ඨො සමානො ‘සුඤ්ඤං මෙ අගාරං පවිසිතබ්බං අහොසි’, තෙන පාවිසිං; ‘පිණ්ඩම්පි අලද්ධබ්බං අහොසි’, තෙන නාලත්ථං; ‘කුක්කුරෙන ඩංසිතබ්බං අහොසි’, තෙනම්හි දට්ඨො; ‘චණ්ඩෙන හත්ථිනා සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘චණ්ඩෙන අස්සෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘චණ්ඩෙන ගොණෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි’, තෙන පුච්ඡිං; ‘ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි’, තෙන පුච්ඡින්ති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති…පෙ… ‘ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි, තෙන පුච්ඡි’න්ති[Pg.189]. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

229. “Này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót rằng: ‘Dù ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện hữu.’ Vị ấy đi vào ngôi nhà trống, không nhận được vật thực, bị chó cắn, gặp phải voi dữ, gặp phải ngựa dữ, gặp phải bò dữ, hỏi tên và họ của người nữ và người nam, hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn. Khi được hỏi: ‘Tại sao lại như vậy?’, vị ấy trả lời: ‘Ta phải đi vào ngôi nhà trống, nên ta đã vào; ta phải không nhận được vật thực, nên ta đã không nhận; ta phải bị chó cắn, nên ta đã bị cắn; ta phải gặp voi dữ, nên ta đã gặp; ta phải gặp ngựa dữ, nên ta đã gặp; ta phải gặp bò dữ, nên ta đã gặp; ta phải hỏi tên và họ của người nữ và người nam, nên ta đã hỏi; ta phải hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn, nên ta đã hỏi.’ Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót... (lược)... phải hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn, nên đã hỏi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

230. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා අනුස්සවිකො හොති අනුස්සවසච්චො. සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති. අනුස්සවිකස්ස ඛො පන, සන්දක, සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති දුස්සුතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අනුස්සවිකො අනුස්සවසච්චො සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති. අනුස්සවිකස්ස ඛො පන සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති දුස්සුතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති’. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

230. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư là người theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý. Vị ấy thuyết pháp dựa vào truyền thống, theo sự truyền tụng từ đời này sang đời khác, theo sự uyên thâm về Tam Tạng. Này Sandaka, đối với vị đạo sư theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý, những điều được nghe có thể là nghe đúng, cũng có thể là nghe sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này là người theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý. Vị ấy thuyết pháp dựa vào truyền thống, theo sự truyền tụng từ đời này sang đời khác, theo sự uyên thâm về Tam Tạng. Đối với vị đạo sư theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý, những điều được nghe có thể là nghe đúng, cũng có thể là nghe sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ hai đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

231. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා තක්කී හොති වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයංපටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන, සන්දක, සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති දුත්තක්කිතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා තක්කී වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයංපටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති දුත්තක්කිතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති’. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

231. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư là người lý luận, người suy xét. Vị ấy thuyết pháp dựa trên sự lý luận, theo sự suy xét, do trí tuệ của riêng mình. Này Sandaka, đối với vị đạo sư là người lý luận, người suy xét, sự lý luận có thể là lý luận đúng, cũng có thể là lý luận sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này là người lý luận, người suy xét. Vị ấy thuyết pháp dựa trên sự lý luận, theo sự suy xét, do trí tuệ của riêng mình. Đối với vị đạo sư là người lý luận, người suy xét, sự lý luận có thể là lý luận đúng, cũng có thể là lý luận sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ ba đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

232. ‘‘පුන [Pg.190] චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා මන්දො හොති මොමූහො. සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තත්ථ තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං – ‘එවන්තිපි මෙ නො, තථාතිපි මෙ නො, අඤ්ඤථාතිපි මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නොතිපි මෙ නො’ති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා මන්දො මොමූහො. සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තත්ථ තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං – එවන්තිපි මෙ නො, තථාතිපි මෙ නො, අඤ්ඤථාතිපි මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නොතිපි මෙ නො’ති. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

232. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư ngu độn, si mê. Do ngu độn, si mê, khi được hỏi các câu hỏi ở chỗ này chỗ kia, vị ấy dùng lời lẽ thoái thác, ngụy biện như con lươn: ‘Đối với tôi, không phải là như thế này; đối với tôi, không phải là như thế kia; đối với tôi, không phải là khác đi; đối với tôi, không phải là không phải; đối với tôi, cũng không phải là không không phải.’ Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này ngu độn, si mê. Do ngu độn, si mê, khi được hỏi các câu hỏi ở chỗ này chỗ kia, vị ấy dùng lời lẽ thoái thác, ngụy biện như con lươn: ‘Đối với tôi, không phải là như thế này; đối với tôi, không phải là như thế kia; đối với tôi, không phải là khác đi; đối với tôi, không phải là không phải; đối với tôi, cũng không phải là không không phải.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ tư đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.”

‘‘ඉමානි ඛො, (තානි සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

Này Sandaka, đây chính là bốn đời sống phạm hạnh không an ổn đã được Thế Tôn, bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානෙව බ්‍රහ්මචරියානි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානීති අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. සො පන, භො ආනන්ද, සත්ථා කිං වාදී කිං අක්ඛායී යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

Thưa ngài Ānanda, thật vi diệu! Thưa ngài Ānanda, thật hy hữu! Thật vậy, bốn đời sống phạm hạnh không an ổn đã được Thế Tôn, bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết đúng là những đời sống phạm hạnh không an ổn, là nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. Nhưng thưa ngài Ānanda, vậy vị Đạo Sư ấy thuyết như thế nào, tuyên bố như thế nào, là nơi mà người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành?

233. ‘‘ඉධ, සන්දක, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි [Pg.191] ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

233. Này Sandaka, ở đây, Như Lai xuất hiện ở thế gian, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ... දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu sau khi làm cho tầm và tứ lắng dịu... chứng và trú Nhị thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả... chứng và trú Tam thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං.

Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu do xả lạc... chứng và trú Tứ thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Sanh tử minh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi và sanh lại, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, may mắn và bất hạnh... vị ấy biết rõ các chúng sanh đi theo nghiệp của họ. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’, biết như thật: ‘Đây là khổ tập’, biết như thật: ‘Đây là khổ diệt’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.

234. ‘‘යො පන සො, භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො පරිභුඤ්ජෙය්‍ය සො කාමෙ’’ති? ‘‘යො සො, සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො අභබ්බො සො පඤ්චට්ඨානානි අජ්ඣාචරිතුං. අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සම්පජානමුසා භාසිතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සන්නිධිකාරකං කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං, සෙය්‍යථාපි පුබ්බෙ අගාරියභූතො. යො සො, සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො අභබ්බො සො ඉමානි පඤ්චට්ඨානානි අජ්ඣාචරිතු’’න්ති.

234. “Thưa ngài Ānanda, còn vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy có thể hưởng thụ các dục không?” “Này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng vi phạm năm điều. Vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng cố ý sát hại sinh mạng, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng thực hành dâm pháp, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng hưởng thụ các dục bằng cách tích trữ, như khi còn là người tại gia trước kia. Này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng vi phạm năm điều này.”

235. ‘‘යො [Pg.193] පන සො, භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතං – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති? ‘‘තෙන හි, සන්දක, උපමං තෙ කරිස්සාමි; උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, සන්දක, පුරිසස්ස හත්ථපාදා ඡින්නා; තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං (ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’ති, උදාහු පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’’’ති? ‘‘න ඛො, භො ආනන්ද, සො පුරිසො සතතං සමිතං ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’ ති.) අපි ච ඛො පන නං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, සන්දක, යො සො භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං (ඤාණදස්සනං න පච්චුපට්ඨිතං – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති;) අපි ච ඛො පන නං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති.

235. “Thưa ngài Ānanda, còn vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, có phải khi vị ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến ‘các lậu hoặc của ta đã tận diệt’ luôn luôn, thường trực hiện khởi không?” “Này Sandaka, vậy thì ta sẽ cho ông một ví dụ; vì ở đây, có những người trí hiểu được ý nghĩa của lời nói qua ví dụ. Này Sandaka, ví như một người bị chặt tay chân; có phải khi người ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, người ấy luôn luôn, thường trực biết rằng: ‘tay chân của ta đã bị chặt,’ hay là khi suy xét người ấy mới biết: ‘tay chân của ta đã bị chặt’?” “Thưa ngài Ānanda, người ấy không phải luôn luôn, thường trực biết rằng: ‘tay chân của ta đã bị chặt.’ Nhưng khi suy xét, người ấy mới biết: ‘tay chân của ta đã bị chặt.’” “Cũng vậy, này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến ‘các lậu hoạt của ta đã tận diệt’ không phải luôn luôn, thường trực hiện khởi; nhưng khi suy xét, vị ấy mới biết: ‘các lậu hoặc của ta đã tận diệt.’”

236. ‘‘කීවබහුකා පන, භො ආනන්ද, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්‍යාතාරො’’ති? ‘‘න ඛො, සන්දක, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්‍යාතාරො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! න ච නාම සධම්මොක්කංසනා භවිස්සති, න පරධම්මවම්භනා, ආයතනෙ ච ධම්මදෙසනා තාව බහුකා ච නිය්‍යාතාරො පඤ්ඤායිස්සන්ති. ඉමෙ පනාජීවකා පුත්තමතාය පුත්තා අත්තානඤ්චෙව උක්කංසෙන්ති, පරෙ ච වම්භෙන්ති තයො චෙව නිය්‍යාතාරො පඤ්ඤපෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – නන්දං වච්ඡං, කිසං සංකිච්චං, මක්ඛලිං ගොසාල’’න්ති. අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘චරන්තු භොන්තො සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියවාසො. න දානි සුකරං අම්හෙහි ලාභසක්කාරසිලොකෙ පරිච්චජිතු’’න්ති. ඉති හිදං සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං උය්‍යොජෙසි භගවති බ්‍රහ්මචරියෙති.

236. “Thưa ngài Ānanda, trong Pháp và Luật này, có bao nhiêu vị là người dẫn đường đến giải thoát?” “Này Sandaka, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa là những người dẫn đường đến giải thoát trong Pháp và Luật này.” “Thật vi diệu, thưa ngài Ānanda, thật hy hữu, thưa ngài Ānanda! Không có sự tự tán dương Chánh Pháp, không có sự hủy báng pháp của người khác, và lời thuyết pháp chỉ ở trong phạm vi của nó, thế mà có rất nhiều người dẫn đường đến giải thoát được tuyên bố. Còn những người Ājīvaka này, những đứa con của người mẹ đã mất con, họ vừa tự tán dương mình, vừa hủy báng người khác, và chỉ tuyên bố có ba người dẫn đường đến giải thoát, đó là: Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca, và Makkhali Gosāla.” Bấy giờ, du sĩ Sandaka nói với hội chúng của mình: “Này các ngài, hãy đi đến sống đời phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Còn chúng ta, bây giờ thật không dễ dàng để từ bỏ lợi lộc, cung kính, và danh tiếng.” Như vậy, du sĩ Sandaka đã khuyến khích hội chúng của mình đến với đời sống phạm hạnh nơi Đức Thế Tôn.

සන්දකසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

Kinh Sandaka, kinh thứ sáu, chấm dứt.

7. මහාසකුලුදායිසුත්තං

7. Kinh Đại Sakuludāyi

237. එවං [Pg.194] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා පරිබ්බාජකා මොරනිවාපෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසන්ති, සෙය්‍යථිදං – අන්නභාරො වරධරො සකුලුදායී ච පරිබ්බාජකො අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා පරිබ්බාජකා. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු; මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං සමණො ගොතමො ආගච්ඡති; අප්පසද්දකාමො ඛො පන සො ආයස්මා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදී. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො භගවා යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා; ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සකුලුදායීපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච –

237. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Lúc bấy giờ, có nhiều du sĩ ngoại đạo nổi tiếng, rất nổi tiếng, đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công, như là Annabhāra, Varadhara, du sĩ Sakuludāyī, và các du sĩ ngoại đạo nổi tiếng, rất nổi tiếng khác. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bấy giờ, Thế Tôn suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Rājagaha. Ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công, đến chỗ du sĩ Sakuludāyī.” Rồi Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công. Lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ ngoại đạo đông đảo, đang nói chuyện ồn ào, với tiếng la lớn, tiếng huyên náo, nói đủ thứ chuyện vô ích, như là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy, v.v... Du sĩ Sakuludāyī thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Quý vị hãy im lặng. Quý vị đừng làm ồn. Sa-môn Gotama đang đến. Vị tôn giả ấy thích sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng im lặng, ngài sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo ấy đều im lặng. Rồi Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Sakuludāyī. Bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được dọn sẵn.” Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã dọn sẵn. Du sĩ Sakuludāyī cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn, rồi ngồi xuống một bên. Khi du sĩ Sakuludāyī đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn nói với ông như sau:

238. ‘‘කායනුත්ථ[Pg.195], උදායි, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භන්තෙ, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා, භන්තෙ, කථා භගවතො දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. පුරිමානි, භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානි නානාතිත්ථියානං සමණබ්‍රාහ්මණානං කුතූහලසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘ලාභා වත, භො, අඞ්ගමගධානං, සුලද්ධලාභා වත, භො, අඞ්ගමගධානං! තත්‍රිමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටා. අයම්පි ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො… පකුධො කච්චායනො… සඤ්ජයො බෙලට්ඨපුත්තො… නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. කො නු ඛො ඉමෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සඞ්ඝීනං ගණීනං ගණාචරියානං ඤාතානං යසස්සීනං තිත්ථකරානං සාධුසම්මතානං බහුජනස්ස සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, කඤ්ච පන සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’’ති?

238. “Này Udāyī, vừa rồi các ông ngồi hội họp bàn luận về chuyện gì vậy? Và câu chuyện gì của các ông đã bị bỏ dở?” “Bạch Thế Tôn, xin hãy để qua một bên câu chuyện mà chúng con vừa rồi ngồi hội họp bàn luận. Bạch Thế Tôn, câu chuyện ấy không khó để Thế Tôn nghe lại sau này. Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước, những ngày trước nữa, khi các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau đang ngồi hội họp, tụ tập trong giảng đường, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Thật là may mắn cho dân chúng xứ Aṅga và Magadha! Thật là lợi lộc lớn cho dân chúng xứ Aṅga và Magadha! Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này, là những vị có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng, đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Vị Pūraṇa Kassapa này cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Vị Makkhali Gosāla này cũng vậy... Ajita Kesakambala... Pakudha Kaccāyana... Sañjaya Belaṭṭhaputta... Nigaṇṭha Nāṭaputta cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Sa-môn Gotama này cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính này, những vị có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng, vị nào được các đệ tử tôn kính, quý trọng, tôn sùng, cúng dường? Và các đệ tử nương tựa vào vị nào mà sống, sau khi đã tôn kính, quý trọng vị ấy?’”

239. ‘‘තත්‍රෙකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයං ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන පූරණං කස්සපං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං පූරණො කස්සපො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො පූරණස්ස කස්සපස්ස සාවකො සද්දමකාසි – ‘‘මා භොන්තො පූරණං කස්සපං එතමත්ථං පුච්ඡිත්ථ; නෙසො එතං ජානාති; මයමෙතං ජානාම, අම්හෙ එතමත්ථං පුච්ඡථ; මයමෙතං භවන්තානං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. භූතපුබ්බං පූරණො කස්සපො [Pg.196] බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තො න ලභති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. නෙතෙ, භවන්තෙ, පුච්ඡන්ති, අම්හෙ එතෙ පුච්ඡන්ති; මයමෙතෙසං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. බහූ ඛො පන පූරණස්ස කස්සපස්ස සාවකා වාදං ආරොපෙත්වා අපක්කන්තා – ‘‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි, කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි, අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො, සහිතං මෙ, අසහිතං තෙ, පුරෙවචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡාවචනීයං පුරෙ අවච, අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං, ආරොපිතො තෙ වාදො, නිග්ගහිතොසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය, නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’’ති. ඉති පූරණො කස්සපො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන පූරණං කස්සපං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. අක්කුට්ඨො ච පන පූරණො කස්සපො ධම්මක්කොසෙනා’’’ති.

239. “Trong số ấy, một số người nói như sau: ‘Này, Pūraṇa Kassapa đây là vị có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; thế nhưng, vị ấy không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Pūraṇa Kassapa. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Pūraṇa Kassapa đang thuyết pháp cho một hội chúng đông hàng trăm người. Tại đó, một đệ tử của Pūraṇa Kassapa đã gây ra tiếng động: ‘Thưa quý vị, xin đừng hỏi Pūraṇa Kassapa về vấn đề này; vị ấy không biết điều này; chúng tôi biết điều này, hãy hỏi chúng tôi về vấn đề này; chúng tôi sẽ giải thích điều này cho quý vị.’ Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Pūraṇa Kassapa đã giơ hai tay lên khóc lóc mà không thể ngăn được: ‘Thưa quý vị, xin hãy giữ im lặng, thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Họ không hỏi quý vị, họ hỏi chúng tôi; chúng tôi sẽ giải thích cho họ.’ Tuy nhiên, nhiều đệ tử của Pūraṇa Kassapa đã rời bỏ sau khi công kích giáo lý của ông rằng: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông là người thực hành tà đạo, tôi là người thực hành chánh đạo. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Điều ông đã dày công tu tập đã bị đảo lộn. Giáo lý của ông đã bị công kích. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi tìm cách giải thoát khỏi sự công kích đi, hoặc hãy gỡ rối nếu ông có thể.’ Như vậy, Pūraṇa Kassapa không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Pūraṇa Kassapa. Và Pūraṇa Kassapa đã bị mắng nhiếc bằng lời mắng nhiếc đúng với sự thật.’”

‘‘එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො… පකුධො කච්චායනො… සඤ්ජයො බෙලට්ඨපුත්තො… නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකො සද්දමකාසි – මා භොන්තො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡිත්ථ; නෙසො එතං ජානාති; මයමෙතං ජානාම, අම්හෙ එතමත්ථං පුච්ඡථ; මයමෙතං භවන්තානං බ්‍යාකරිස්සාමාති. භූතපුබ්බං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තො න ලභති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. නෙතෙ භවන්තෙ පුච්ඡන්ති, අම්හෙ එතෙ පුච්ඡන්ති; මයමෙතෙසං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. බහූ ඛො පන නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකා වාදං ආරොපෙත්වා අපක්කන්තා – ‘‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි. අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. සහිතං මෙ අසහිතං තෙ, පුරෙවචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡාවචනීයං පුරෙ අවච, අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං, ආරොපිතො තෙ වාදො, නිග්ගහිතොසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය, නිබ්බෙඨෙහි [Pg.197] වා සචෙ පහොසී’’ති. ඉති නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. අක්කුට්ඨො ච පන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො ධම්මක්කොසෙනා’’’ති.

“Một số người nói như sau: ‘Cả Makkhali Gosāla... (vân vân)... cả Ajita Kesakambala... cả Pakudha Kaccāyana... cả Sañjaya Belaṭṭhaputta... cả Nigaṇṭha Nāṭaputta này cũng là vị có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; thế nhưng, vị ấy không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Nigaṇṭha Nāṭaputta. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang thuyết pháp cho một hội chúng đông hàng trăm người. Tại đó, một đệ tử của Nigaṇṭha Nāṭaputta đã gây ra tiếng động: ‘Thưa quý vị, xin đừng hỏi Nigaṇṭha Nāṭaputta về vấn đề này; vị ấy không biết điều này; chúng tôi biết điều này, hãy hỏi chúng tôi về vấn đề này; chúng tôi sẽ giải thích điều này cho quý vị.’ Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã giơ hai tay lên khóc lóc mà không thể ngăn được: ‘Thưa quý vị, xin hãy giữ im lặng, thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Họ không hỏi quý vị, họ hỏi chúng tôi; chúng tôi sẽ giải thích cho họ.’ Tuy nhiên, nhiều đệ tử của Nigaṇṭha Nāṭaputta đã rời bỏ sau khi công kích giáo lý của ông rằng: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông là người thực hành tà đạo. Tôi là người thực hành chánh đạo. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Điều ông đã dày công tu tập đã bị đảo lộn. Giáo lý của ông đã bị công kích. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi tìm cách giải thoát khỏi sự công kích đi, hoặc hãy gỡ rối nếu ông có thể.’ Như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Nigaṇṭha Nāṭaputta. Và Nigaṇṭha Nāṭaputta đã bị mắng nhiếc bằng lời mắng nhiếc đúng với sự thật.’”

240. ‘‘එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, සමණඤ්ච පන ගොතමං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙසි. තත්‍රඤ්ඤතරො සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො උක්කාසි. තමෙනාඤ්ඤතරො සබ්‍රහ්මචාරී ජණ්ණුකෙන ඝට්ටෙසි – ‘‘අප්පසද්දො ආයස්මා හොතු, මායස්මා සද්දමකාසි, සත්ථා නො භගවා ධම්මං දෙසෙසී’’ති. යස්මිං සමයෙ සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො හොති – ‘‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං නො සොස්සාමා’’ති. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසො චාතුම්මහාපථෙ ඛුද්දමධුං අනෙලකං පීළෙය්‍ය. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. එවමෙව යස්මිං සමයෙ සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො හොති – ‘‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං නො සොස්සාමා’’ති. යෙපි සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා සබ්‍රහ්මචාරීහි සම්පයොජෙත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තන්ති තෙපි සත්ථු චෙව වණ්ණවාදිනො හොන්ති, ධම්මස්ස ච වණ්ණවාදිනො හොන්ති, සඞ්ඝස්ස ච වණ්ණවාදිනො හොන්ති, අත්තගරහිනොයෙව හොන්ති අනඤ්ඤගරහිනො, ‘‘මයමෙවම්හා අලක්ඛිකා මයං අප්පපුඤ්ඤා තෙ මයං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිත්වා නාසක්ඛිම්හා යාවජීවං [Pg.198] පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’’න්ති. තෙ ආරාමිකභූතා වා උපාසකභූතා වා පඤ්චසික්ඛාපදෙ සමාදාය වත්තන්ති. ඉති සමණො ගොතමො සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, සමණඤ්ච පන ගොතමං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’’ති.

240. Một số người nói như sau: ‘Sa-môn Gotama này có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị đạo sư của giáo đoàn, nổi tiếng, có danh tiếng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; và vị ấy được các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường; và các đệ tử sống nương tựa Sa-môn Gotama, sau khi đã cung kính, tôn trọng ngài. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người. Ở đó, một vị đệ tử của Sa-môn Gotama ho. Một vị đồng phạm hạnh khác đã dùng đầu gối huých vị ấy và nói: ‘Thưa Tôn giả, hãy im lặng, mong Tôn giả đừng gây ra tiếng động, bậc Đạo sư của chúng ta, Thế Tôn, đang thuyết pháp’. Vào lúc Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người, vào lúc ấy không có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các đệ tử Sa-môn Gotama. Đại chúng ấy đứng đó với tâm trạng mong chờ: ‘Pháp nào Thế Tôn sẽ thuyết cho chúng ta, chúng ta sẽ lắng nghe pháp ấy’. Ví như một người vắt mật ong nguyên chất tại ngã tư đường. Đại chúng ấy sẽ đứng đó với tâm trạng mong chờ. Cũng vậy, vào lúc Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người, vào lúc ấy không có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các đệ tử Sa-môn Gotama. Đại chúng ấy đứng đó với tâm trạng mong chờ: ‘Pháp nào Thế Tôn sẽ thuyết cho chúng ta, chúng ta sẽ lắng nghe pháp ấy’. Ngay cả những đệ tử của Sa-môn Gotama, sau khi có sự bất hòa với các vị đồng phạm hạnh, đã từ bỏ học pháp và hoàn tục, họ vẫn là những người tán thán bậc Đạo sư, là những người tán thán Pháp, và là những người tán thán Tăng. Họ chỉ tự trách mình mà không chê bai người khác: ‘Chính chúng tôi là những người không may mắn, chúng tôi là những người ít phước đức, chúng tôi đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo thuyết giảng như vậy mà không thể sống đời phạm hạnh trọn vẹn, thanh tịnh cho đến trọn đời’. Họ sống như những người phục vụ trong tu viện hoặc như những cận sự nam, sau khi đã thọ trì năm học giới. Như vậy, Sa-môn Gotama được các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường; và các đệ tử sống nương tựa Sa-môn Gotama, sau khi đã cung kính, tôn trọng ngài’.

241. ‘‘කති පන ත්වං, උදායි, මයි ධම්මෙ සමනුපස්සසි, යෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති? ‘‘පඤ්ච ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති ධම්මෙ සමනුපස්සාමි යෙහි භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. කතමෙ පඤ්ච? භගවා හි, භන්තෙ, අප්පාහාරො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා අප්පාහාරො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඨමං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

241. Này Udāyi, ông thấy nơi ta có bao nhiêu pháp, do những pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường ta, và sống nương tựa ta sau khi đã cung kính, tôn trọng? Bạch Thế Tôn, con thấy nơi Thế Tôn có năm pháp, do những pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. Năm pháp ấy là gì? Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ăn ít, và tán thán việc ăn ít. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn ăn ít và tán thán việc ăn ít, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ nhất nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති දුතියං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ hai nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති තතියං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ ba nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං [Pg.199] ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති චතුත්ථං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ tư nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා පවිවිත්තො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා පවිවිත්තො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඤ්චමං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ năm nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng.

‘‘ඉමෙ ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඤ්ච ධම්මෙ සමනුපස්සාමි යෙහි භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති.

Bạch ngài, con nhận thấy rõ năm pháp này ở nơi đức Thế Tôn, do bởi các pháp ấy mà các vị đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường đức Thế Tôn; và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, họ nương tựa (Ngài) mà an trú.

242. ‘‘‘අප්පාහාරො සමණො ගොතමො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා කොසකාහාරාපි අඩ්ඪකොසකාහාරාපි බෙලුවාහාරාපි අඩ්ඪබෙලුවාහාරාපි. අහං ඛො පන, උදායි, අප්පෙකදා ඉමිනා පත්තෙන සමතිත්තිකම්පි භුඤ්ජාමි භිය්‍යොපි භුඤ්ජාමි. ‘අප්පාහාරො සමණො ගොතමො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා කොසකාහාරාපි අඩ්ඪකොසකාහාරාපි බෙලුවාහාරාපි අඩ්ඪබෙලුවාහාරාපි න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

242. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama ăn ít, và là người tán thán việc ăn ít,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta chỉ ăn một chén nhỏ, nửa chén nhỏ, một quả beluva, hay nửa quả beluva. Còn ta, này Udāyi, có khi dùng bát này, ăn đến miệng bát, và có khi còn ăn nhiều hơn. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama ăn ít, và là người tán thán việc ăn ít,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta mà chỉ ăn một chén nhỏ, nửa chén nhỏ, một quả beluva, hay nửa quả beluva, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú.

‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා පංසුකූලිකා ලූඛචීවරධරා තෙ සුසානා වා සඞ්කාරකූටා වා පාපණිකා වා නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කරිත්වා ධාරෙන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා ගහපතිචීවරානි ධාරෙමි [Pg.200] දළ්හානි සත්ථලූඛානි අලාබුලොමසානි. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා පංසුකූලිකා ලූඛචීවරධරා තෙ සුසානා වා සඞ්කාරකූටා වා පාපණිකා වා නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කරිත්වා ධාරෙන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ y phục nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ y phục nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người mặc y phấn tảo, mặc y thô xấu. Họ từ nghĩa địa, hoặc đống rác, hoặc từ cửa tiệm, lượm những mảnh giẻ rách, may thành y saṅghāṭi và mặc nó. Còn ta, này Udāyi, có khi ta mặc y do gia chủ cúng dường, loại bền chắc, được cắt bằng dao, mềm mại như lông tơ quả bầu. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ y phục nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ y phục nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người mặc y phấn tảo, mặc y thô xấu, họ từ nghĩa địa, hoặc đống rác, hoặc từ cửa tiệm, lượm những mảnh giẻ rách, may thành y saṅghāṭi và mặc nó, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú.

‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා පිණ්ඩපාතිකා සපදානචාරිනො උඤ්ඡාසකෙ වතෙ රතා, තෙ අන්තරඝරං පවිට්ඨා සමානා ආසනෙනපි නිමන්තියමානා න සාදියන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා නිමන්තනෙපි භුඤ්ජාමි සාලීනං ඔදනං විචිතකාළකං අනෙකසූපං අනෙකබ්‍යඤ්ජනං. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා පිණ්ඩපාතිකා සපදානචාරිනො උඤ්ඡාසකෙ වතෙ රතා තෙ අන්තරඝරං පවිට්ඨා සමානා ආසනෙනපි නිමන්තියමානා න සාදියන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người chỉ ăn đồ khất thực, đi khất thực từng nhà không bỏ sót, ưa thích hạnh lượm lặt. Họ, khi đã vào trong làng, dù được mời ngồi cũng không chấp nhận. Còn ta, này Udāyi, có khi ta dùng bữa theo lời mời, ăn cơm nấu từ gạo sālī đã được lựa bỏ hạt đen, với nhiều món canh, nhiều món đồ ăn. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người chỉ ăn đồ khất thực, đi khất thực từng nhà không bỏ sót, ưa thích hạnh lượm lặt, họ, khi đã vào trong làng, dù được mời ngồi cũng không chấp nhận, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú.

‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා රුක්ඛමූලිකා අබ්භොකාසිකා, තෙ අට්ඨමාසෙ ඡන්නං න උපෙන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා කූටාගාරෙසුපි විහරාමි උල්ලිත්තාවලිත්තෙසු නිවාතෙසු ඵුසිතග්ගළෙසු පිහිතවාතපානෙසු. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන [Pg.201] සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා රුක්ඛමූලිකා අබ්භොකාසිකා තෙ අට්ඨමාසෙ ඡන්නං න උපෙන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ chỗ ở nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ chỗ ở nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người sống ở gốc cây, người sống ngoài trời. Họ trong tám tháng không đến gần nơi có mái che. Còn ta, này Udāyi, có khi ta trú trong những ngôi nhà có nóc nhọn, được trét vữa trong ngoài, kín gió, cửa đóng then cài, cửa sổ che kín. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ chỗ ở nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ chỗ ở nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người sống ở gốc cây, người sống ngoài trời, họ trong tám tháng không đến gần nơi có mái che, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú.

‘‘‘පවිවිත්තො සමණො ගොතමො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා ආරඤ්ඤිකා පන්තසෙනාසනා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි අජ්ඣොගාහෙත්වා විහරන්ති, තෙ අන්වද්ධමාසං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසරන්ති පාතිමොක්ඛුද්දෙසාය. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා ආකිණ්ණො විහරාමි භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. ‘පවිවිත්තො සමණො ගොතමො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා ආරඤ්ඤකා පන්තසෙනාසනා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි අජ්ඣොගාහෙත්වා විහරන්ති තෙ අන්වද්ධමාසං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසරන්ති පාතිමොක්ඛුද්දෙසාය, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

“Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta vì lý do này: ‘Sa-môn Gotama sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly,’ thì này Udāyi, Ta có những vị đệ tử sống ở rừng, ở các trú xứ xa vắng, họ sống sau khi đã đi vào các trú xứ xa vắng, trong các khu rừng rậm. Cứ mỗi nửa tháng, họ đi vào giữa Tăng chúng để tụng đọc Pātimokkha. Còn Ta, này Udāyi, đôi khi Ta sống chung đụng với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua chúa, các đại thần, các người ngoại đạo, và các đệ tử của người ngoại đạo. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta vì lý do này: ‘Sa-môn Gotama sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly,’ thì này Udāyi, những vị đệ tử của Ta sống ở rừng, ở các trú xứ xa vắng, họ sống sau khi đã đi vào các trú xứ xa vắng, trong các khu rừng rậm, và cứ mỗi nửa tháng, họ đi vào giữa Tăng chúng để tụng đọc Pātimokkha, thì họ sẽ không tôn kính, không trọng vọng, không quý mến, không cúng dường Ta, và sẽ không sống nương tựa Ta sau khi đã tôn kính, trọng vọng, vì pháp này.

‘‘ඉති ඛො, උදායි, න මමං සාවකා ඉමෙහි පඤ්චහි ධම්මෙහි සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

“Như vậy, này Udāyi, các đệ tử của Ta không tôn kính, không trọng vọng, không quý mến, không cúng dường Ta, và không sống nương tựa Ta sau khi đã tôn kính, trọng vọng, vì năm pháp này.

243. ‘‘අත්ථි ඛො, උදායි, අඤ්ඤෙ ච පඤ්ච ධම්මා යෙහි පඤ්චහි ධම්මෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධුදායි, මමං සාවකා අධිසීලෙ සම්භාවෙන්ති – ‘සීලවා සමණො ගොතමො පරමෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො’ති. යම්පුදායි, මමං සාවකා අධිසීලෙ සම්භාවෙන්ති – ‘සීලවා සමණො ගොතමො පරමෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො’ති, අයං ඛො, උදායි[Pg.202], පඨමො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

243. “Này Udāyi, có năm pháp khác, do năm pháp này mà các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta. Năm pháp ấy là gì? Này Udāyi, ở đây, các đệ tử của Ta tán thán Ta về giới đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có giới hạnh, đã thành tựu uẩn giới tối thượng.’ Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về giới đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có giới hạnh, đã thành tựu uẩn giới tối thượng,’ này Udāyi, đây là pháp thứ nhất, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta.

244. ‘‘පුන චපරං, උදායි, මමං සාවකා අභික්කන්තෙ ඤාණදස්සනෙ සම්භාවෙන්ති – ‘ජානංයෙවාහ සමණො ගොතමො – ජානාමීති, පස්සංයෙවාහ සමණො ගොතමො – පස්සාමීති; අභිඤ්ඤාය සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනභිඤ්ඤාය; සනිදානං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනිදානං; සප්පාටිහාරියං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අප්පාටිහාරිය’න්ති. යම්පුදායි, මමං සාවකා අභික්කන්තෙ ඤාණදස්සනෙ සම්භාවෙන්ති – ‘ජානංයෙවාහ සමණො ගොතමො – ජානාමීති, පස්සංයෙවාහ සමණො ගොතමො – පස්සාමීති; අභිඤ්ඤාය සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනභිඤ්ඤාය; සනිදානං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනිදානං; සප්පාටිහාරියං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අප්පාටිහාරිය’න්ති, අයං ඛො, උදායි, දුතියො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

244. “Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của Ta tán thán Ta về tri kiến thù thắng rằng: ‘Sa-môn Gotama nói: “Ta biết” chỉ khi thực sự biết; Sa-môn Gotama nói: “Ta thấy” chỉ khi thực sự thấy; Sa-môn Gotama thuyết pháp sau khi đã thắng tri, không phải không thắng tri; Sa-môn Gotama thuyết pháp có nguyên nhân, không phải không có nguyên nhân; Sa-môn Gotama thuyết pháp có sự kỳ diệu, không phải không có sự kỳ diệu.’ Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về tri kiến thù thắng rằng: ‘Sa-môn Gotama nói: “Ta biết” chỉ khi thực sự biết; Sa-môn Gotama nói: “Ta thấy” chỉ khi thực sự thấy; Sa-môn Gotama thuyết pháp sau khi đã thắng tri, không phải không thắng tri; Sa-môn Gotama thuyết pháp có nguyên nhân, không phải không có nguyên nhân; Sa-môn Gotama thuyết pháp có sự kỳ diệu, không phải không có sự kỳ diệu,’ này Udāyi, đây là pháp thứ hai, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta.

245. ‘‘පුන චපරං, උදායි, මමං සාවකා අධිපඤ්ඤාය සම්භාවෙන්ති – ‘පඤ්ඤවා සමණො ගොතමො පරමෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො; තං වත අනාගතං වාදපථං න දක්ඛති, උප්පන්නං වා පරප්පවාදං න සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’. තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, අපි නු මෙ සාවකා එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙය්‍යු’’න්ති?

245. “Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của Ta tán thán Ta về tuệ đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có trí tuệ, đã thành tựu uẩn tuệ tối thượng; trường hợp này không xảy ra, rằng Ngài sẽ không thấy được con đường luận thuyết chưa đến, hoặc sẽ không thể khéo nhiếp phục một cách hợp pháp luận thuyết của người khác đã khởi lên.’ Này Udāyi, ngươi nghĩ thế nào? Các đệ tử của Ta, khi biết như vậy, thấy như vậy, liệu có chen vào giữa lời nói chăng?”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Bạch Thế Tôn, không có việc ấy.”

‘‘න ඛො පනාහං, උදායි, සාවකෙසු අනුසාසනිං පච්චාසීසාමි ; අඤ්ඤදත්ථු මමයෙව සාවකා අනුසාසනිං පච්චාසීසන්ති.

“Này Udāyi, Ta không mong đợi sự giáo huấn từ các đệ tử; trái lại, chính các đệ tử của Ta mong đợi sự giáo huấn từ Ta.

‘‘යම්පුදායි, මමං සාවකා අධිපඤ්ඤාය සම්භාවෙන්ති – ‘පඤ්ඤවා සමණො ගොතමො පරමෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො; තං වත අනාගතං වාදපථං න දක්ඛති, උප්පන්නං වා පරප්පවාදං න සහධම්මෙන නිග්ගහිතං නිග්ගණ්හිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’. අයං ඛො, උදායි, තතියො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

“Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về tuệ đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có trí tuệ, đã thành tựu uẩn tuệ tối thượng; trường hợp này không xảy ra, rằng Ngài sẽ không thấy được con đường luận thuyết chưa đến, hoặc sẽ không thể khéo nhiếp phục một cách hợp pháp luận thuyết của người khác đã khởi lên.’ Này Udāyi, đây là pháp thứ ba, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta.

246. ‘‘පුන [Pg.203] චපරං, උදායි, මම සාවකා යෙන දුක්ඛෙන දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා තෙ මං උපසඞ්කමිත්වා දුක්ඛං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන; තෙ මං දුක්ඛසමුදයං… දුක්ඛනිරොධං… දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. යම්පුදායි, මම සාවකා යෙන දුක්ඛෙන දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා තෙ මං උපසඞ්කමිත්වා දුක්ඛං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. තෙ මං දුක්ඛසමුදයං … දුක්ඛනිරොධං… දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති. තෙසාහං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි. තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. අයං ඛො, උදායි, චතුත්ථො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

246. Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của ta, khi bị khổ não nào xâm nhập, bị khổ não nào áp bức, họ đến gần ta và hỏi về Khổ Thánh đế. Ta, khi được hỏi về Khổ Thánh đế, đã trả lời cho họ. Ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Họ hỏi ta về Tập Thánh đế ... Diệt Thánh đế ... Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ. Ta, khi được hỏi về Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ, đã trả lời cho họ. Ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Này Udāyi, việc các đệ tử của ta, khi bị khổ não nào xâm nhập, bị khổ não nào áp bức, họ đến gần ta và hỏi về Khổ Thánh đế; ta, khi được hỏi về Khổ Thánh đế, đã trả lời cho họ; ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi; họ hỏi ta về Tập Thánh đế ... Diệt Thánh đế ... Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ; ta, khi được hỏi về Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ, đã trả lời cho họ; ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Này Udāyi, đây chính là pháp thứ tư, nhờ đó các đệ tử của ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta; sau khi tôn kính, trọng vọng, họ nương tựa và an trú.

247. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

247. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn niệm xứ. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, sau khi dẹp bỏ tham và ưu ở đời; trú, quán thọ trên các cảm thọ... trú, quán tâm trên tâm... trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, sau khi dẹp bỏ tham và ưu ở đời. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො සම්මප්පධානෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn chánh cần. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để đoạn trừ, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn cho sanh khởi, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để duy trì, không quên lãng, tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන [Pg.204] චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, චිත්තසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn như ý túc. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập như ý túc có đầy đủ dục định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ cần định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ tâm định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ quán định và tinh cần hành. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං; වීරියින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… සතින්ද්‍රියං භාවෙති… සමාධින්ද්‍රියං භාවෙති… පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập năm căn. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập tín căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ; tu tập tấn căn...; tu tập niệm căn...; tu tập định căn...; tu tập tuệ căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පඤ්ච බලානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සද්ධාබලං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං; වීරියබලං භාවෙති…පෙ… සතිබලං භාවෙති… සමාධිබලං භාවෙති… පඤ්ඤාබලං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập năm lực. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập tín lực, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ; tu tập tấn lực...; tu tập niệm lực...; tu tập định lực...; tu tập tuệ lực, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං; ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bảy giác chi. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập niệm giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào sự diệt, hướng đến sự xả ly; tu tập trạch pháp giác chi...; tu tập tinh tấn giác chi...; tu tập hỷ giác chi...; tu tập khinh an giác chi...; tu tập định giác chi...; tu tập xả giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào sự diệt, hướng đến sự xả ly. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí.

‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති, සම්මාසඞ්කප්පං භාවෙති, සම්මාවාචං භාවෙති, සම්මාකම්මන්තං භාවෙති, සම්මාආජීවං භාවෙති, සම්මාවායාමං භාවෙති, සම්මාසතිං [Pg.205] භාවෙති, සම්මාසමාධිං භාවෙති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập Thánh đạo Tám ngành. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập chánh kiến, tu tập chánh tư duy, tu tập chánh ngữ, tu tập chánh nghiệp, tu tập chánh mạng, tu tập chánh tinh tấn, tu tập chánh niệm, tu tập chánh định. Và trong pháp hành ấy, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.

248. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අට්ඨ විමොක්ඛෙ භාවෙන්ති. රූපී රූපානි පස්සති, අයං පඨමො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති, අයං දුතියො විමොක්ඛො; සුභන්තෙව අධිමුත්තො හොති, අයං තතියො විමොක්ඛො; සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං චතුත්ථො විමොක්ඛො; සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං පඤ්චමො විමොක්ඛො; සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං ඡට්ඨො විමොක්ඛො; සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං සත්තමො විමොක්ඛො; සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං අට්ඨමො විමොක්ඛො. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

248. Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập tám giải thoát. (1) Có sắc, thấy các sắc, đây là giải thoát thứ nhất. (2) Bên trong không có tưởng về sắc, thấy các sắc bên ngoài, đây là giải thoát thứ hai. (3) Chỉ chuyên chú vào tịnh, đây là giải thoát thứ ba. (4) Vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, với ý niệm ‘hư không là vô biên,’ vị ấy đạt đến và an trú Không Vô Biên Xứ, đây là giải thoát thứ tư. (5) Vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ vị ấy đạt đến và an trú Thức Vô Biên Xứ, đây là giải thoát thứ năm. (6) Vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ vị ấy đạt đến và an trú Vô Sở Hữu Xứ, đây là giải thoát thứ sáu. (7) Vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy đạt đến và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đây là giải thoát thứ bảy. (8) Vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy đạt đến và an trú Diệt Thọ Tưởng Định, đây là giải thoát thứ tám. Và trong pháp hành ấy, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.

249. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අට්ඨ අභිභායතනානි භාවෙන්ති. අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං පඨමං අභිභායතනං.

249. Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập tám thắng xứ. (1) Một người có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ nhất.

‘‘අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං දුතියං අභිභායතනං.

(2) Một người có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, không có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ hai.

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං තතියං අභිභායතනං.

(3) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ ba.

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං චතුත්ථං අභිභායතනං.

(4) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, không có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tư.

‘‘අජ්ඣත්තං [Pg.206] අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම උමාපුප්ඵං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං පඤ්චමං අභිභායතනං.

(5) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh. Ví như hoa lanh màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ năm.

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම කණිකාරපුප්ඵං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං ඡට්ඨං අභිභායතනං.

(6) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ sáu.

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම බන්ධුජීවකපුප්ඵං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං සත්තමං අභිභායතනං.

(7) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ. Ví như hoa bandhujīvaka màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy.

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම ඔසධිතාරකා ඔදාතා ඔදාතවණ්ණා ඔදාතනිදස්සනා ඔදාතනිභාසා, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ඔදාතං ඔදාතවණ්ණං ඔදාතනිදස්සනං ඔදාතනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි[Pg.207], පස්සාමී’ති එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං අට්ඨමං අභිභායතනං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Một người có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng. Ví như sao mai có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng; cũng vậy, một người có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục các sắc ấy, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và đang an trú.

250. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දස කසිණායතනානි භාවෙන්ති. පථවීකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධමධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං; ආපොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති…පෙ… තෙජොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… වායොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… නීලකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… පීතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ලොහිතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ඔදාතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ආකාසකසිණමෙකො සඤ්ජානාති … විඤ්ඤාණකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධමධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

250. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta tu tập mười biến xứ. Một người nhận thức biến xứ đất: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng; một người nhận thức biến xứ nước... (như trên)... một người nhận thức biến xứ lửa... một người nhận thức biến xứ gió... một người nhận thức biến xứ xanh... một người nhận thức biến xứ vàng... một người nhận thức biến xứ đỏ... một người nhận thức biến xứ trắng... một người nhận thức biến xứ hư không... một người nhận thức biến xứ thức: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và đang an trú.

251. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරි ඣානානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, දක්ඛො න්හාපකො වා න්හාපකන්තෙවාසී වා කංසථාලෙ න්හානීයචුණ්ණානි ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං සන්නෙය්‍ය, සායං න්හානීයපිණ්ඩි ස්නෙහානුගතා ස්නෙහපරෙතො සන්තරබාහිරා ඵුටා ස්නෙහෙන න ච පග්ඝරිණී; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති.

251. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta tu tập bốn thiền. Ở đây, này Udāyi, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, một người thợ tắm hay đệ tử của người thợ tắm khéo léo, sau khi rắc bột tắm vào trong một cái thau đồng, nhồi đi nhồi lại với nước, cho đến khi cục bột tắm ấy được thấm ướt, tẩm nhuần, thấm khắp trong ngoài bởi chất ẩm, nhưng không chảy nhỏ giọt; cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති[Pg.208]. සෙය්‍යථාපි, උදායි, උදකරහදො ගම්භීරො උබ්භිදොදකො. තස්ස නෙවස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න පච්ඡිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න උත්තරාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න දක්ඛිණාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, දෙවො ච න කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡෙය්‍ය; අථ ඛො තම්හාව උදකරහදා සීතා වාරිධාරා උබ්භිජ්ජිත්වා තමෙව උදකරහදං සීතෙන වාරිනා අභිසන්දෙය්‍ය පරිසන්දෙය්‍ය පරිපූරෙය්‍ය පරිප්ඵරෙය්‍ය, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො උදකරහදස්ස සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස. එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති.

Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, có một hồ nước sâu, nước từ nguồn dâng lên. Hồ ấy không có cửa nước vào ở phía đông, không có cửa nước vào ở phía tây, không có cửa nước vào ở phía bắc, không có cửa nước vào ở phía nam, và trời cũng không thỉnh thoảng mưa xuống đúng lúc. Rồi một dòng nước mát từ chính hồ nước ấy trào lên, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy chính hồ nước ấy với nước mát, không có một chỗ nào trong toàn bộ hồ nước không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තො නිමුග්ගපොසීනි, තානි යාව චග්ගා යාව ච මූලා සීතෙන වාරිනා අභිසන්නානි පරිසන්නානි පරිපූරානි පරිප්ඵුටානි, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතං, උප්පලානං වා පදුමානං වා පුණ්ඩරීකානං වා සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති.

Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu do ly hỷ... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân không được lạc không có hỷ ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, trong một hồ sen xanh, hoặc hồ sen hồng, hoặc hồ sen trắng, có những bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước. Chúng từ ngọn cho đến gốc được thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy bởi nước mát, không có một chỗ nào trên toàn bộ các bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng ấy không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân không được lạc không có hỷ ấy thấm nhuần.

‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො ඔදාතෙන වත්ථෙන සසීසං පාරුපිත්වා නිසින්නො අස්ස, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස ඔදාතෙන වත්ථෙන [Pg.209] අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu, do từ bỏ lạc và khổ, do ưu và hỷ đã chấm dứt từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy ngồi thấm nhuần toàn thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, một người ngồi trùm khắp thân mình, kể cả đầu, bằng một tấm vải trắng, không có một chỗ nào trên toàn thân của người ấy mà không được tấm vải trắng ấy bao trùm; cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu ngồi thấm nhuần toàn thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí.

252. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා එවං පජානන්ති – ‘අයං ඛො මෙ කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසූපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො; ඉදඤ්ච පන මෙ විඤ්ඤාණං එත්ථ සිතං එත්ථ පටිබද්ධං’. සෙය්‍යථාපි, උදායි, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො අච්ඡො විප්පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නො; තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වා. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය – ‘අයං ඛො මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො අච්ඡො විප්පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නො; තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වා’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා එවං පජානන්ති – ‘අයං ඛො මෙ කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසූපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො; ඉදඤ්ච පන මෙ විඤ්ඤාණං එත්ථ සිතං එත්ථ පටිබද්ධ’න්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

252. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta biết rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại tạo thành, do cha mẹ sanh, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị trói buộc vào đây.’ Ví như, này Udāyi, có một viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, cực kỳ trong sáng, đầy đủ mọi phương diện; bên trong nó có một sợi chỉ được xỏ qua, hoặc màu xanh, hoặc màu vàng, hoặc màu đỏ, hoặc màu trắng, hoặc màu vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay và quán xét: ‘Đây là viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, cực kỳ trong sáng, đầy đủ mọi phương diện; và đây là sợi chỉ được xỏ qua bên trong nó, hoặc màu xanh, hoặc màu vàng, hoặc màu đỏ, hoặc màu trắng, hoặc màu vàng nhạt.’ Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta biết rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại tạo thành, do cha mẹ sanh, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị trói buộc vào đây.’ Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí.

253. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනන්ති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො මුඤ්ජම්හා ඊසිකං පබ්බාහෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං මුඤ්ජො, අයං ඊසිකා; අඤ්ඤො මුඤ්ජො, අඤ්ඤා ඊසිකා; මුඤ්ජම්හාත්වෙව ඊසිකා පබ්බාළ්හා’ති. සෙය්‍යථා වා පනුදායි, පුරිසො අසිං කොසියා පබ්බාහෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං අසි, අයං කොසි; අඤ්ඤො අසි අඤ්ඤා කොසි; කොසියාත්වෙව අසි පබ්බාළ්හො’ති. සෙය්‍යථා වා, පනුදායි, පුරිසො අහිං කරණ්ඩා උද්ධරෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං අහි, අයං කරණ්ඩො; අඤ්ඤො [Pg.210] අහි, අඤ්ඤො කරණ්ඩො; කරණ්ඩාත්වෙව අහි උබ්භතො’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනන්ති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

253. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta từ thân này hóa sanh ra một thân khác, có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn. Ví như, này Udāyi, một người rút cọng lau ra khỏi vỏ của nó. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là vỏ, đây là cọng lau; vỏ là một đằng, cọng lau là một nẻo; cọng lau đã được rút ra từ vỏ.’ Hoặc ví như, này Udāyi, một người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ; gươm là một đằng, vỏ là một nẻo; gươm đã được rút ra từ vỏ.’ Hoặc ví như, này Udāyi, một người lôi con rắn ra khỏi giỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là cái giỏ; con rắn là một đằng, cái giỏ là một nẻo; con rắn đã được lôi ra từ cái giỏ.’ Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta từ thân này hóa sanh ra một thân khác, có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí.

254. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොන්ති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොන්ති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානා ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොන්ති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමන්ති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසන්ති පරිමජ්ජන්ති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, දක්ඛො කුම්භකාරො වා කුම්භකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතාය මත්තිකාය යං යදෙව භාජනවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය; සෙය්‍යථා වා පනුදායි, දක්ඛො දන්තකාරො වා දන්තකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතස්මිං දන්තස්මිං යං යදෙව දන්තවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය; සෙය්‍යථා වා පනුදායි, දක්ඛො සුවණ්ණකාරො වා සුවණ්ණකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතස්මිං සුවණ්ණස්මිං යං යදෙව සුවණ්ණවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොන්ති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොන්ති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානා ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොන්ති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමන්ති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසන්ති පරිමජ්ජන්ති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන [Pg.211] වසං වත්තෙන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

254. Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, chứng nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; đi trên mặt nước không chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay, chạm và xoa mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, có đại uy lực như vậy; dùng thân thể để tác động quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. Này Udāyi, ví như người thợ gốm thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ gốm, từ đất sét đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ gốm nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ gốm ấy; hoặc này Udāyi, ví như người thợ ngà thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ ngà, từ ngà voi đã được gia công kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ ngà nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ ngà ấy; hoặc này Udāyi, ví như người thợ vàng thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ vàng, từ vàng đã được gia công kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ vàng nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ vàng ấy. Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, chứng nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; đi trên mặt nước không chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay, chạm và xoa mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, có đại uy lực như vậy; dùng thân thể để tác động quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. Và trong đó, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã an trú, đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của các thắng trí.

255. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණන්ති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. සෙය්‍යථාපි, උදායි, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණන්ති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

255. Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, nghe được cả hai loại âm thanh — của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Này Udāyi, ví như người thổi tù và có sức mạnh, không khó khăn gì có thể làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, nghe được cả hai loại âm thanh — của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Và trong đó, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã an trú, đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của các thắng trí.

256. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානන්ති – සරාගං වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතරාගං වා චිත්තං ‘වීතරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සදොසං වා චිත්තං ‘සදොසං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතදොසං වා චිත්තං ‘වීතදොසං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සමොහං වා චිත්තං ‘සමොහං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතමොහං වා චිත්තං ‘වීතමොහං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සංඛිත්තං වා චිත්තං ‘සඞ්ඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං ‘වික්ඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; මහග්ගතං වා චිත්තං ‘මහග්ගතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අමහග්ගතං වා චිත්තං ‘අමහග්ගතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සඋත්තරං වා චිත්තං ‘සඋත්තරං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අනුත්තරං වා චිත්තං ‘අනුත්තරං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සමාහිතං වා චිත්තං ‘සමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අසමාහිතං වා චිත්තං ‘අසමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; විමුත්තං වා චිත්තං ‘විමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදකපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සකණිකං වා ‘සකණික’න්ති ජානෙය්‍ය, අකණිකං වා ‘අකණික’න්ති ජානෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානන්ති – සරාගං [Pg.212] වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතරාගං වා චිත්තං…පෙ… සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සඞ්ඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

256. “Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với tâm của mình bao trùm tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, rồi biết rõ: Tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham, biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, biết là ‘tâm có sân’; tâm không sân, biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, biết là ‘tâm có si’; tâm không si, biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, biết là ‘tâm co rút’; tâm phân tán, biết là ‘tâm phân tán’; tâm quảng đại, biết là ‘tâm quảng đại’; tâm không quảng đại, biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu thượng, biết là ‘tâm hữu thượng’; tâm vô thượng, biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, biết là ‘tâm có định’; tâm không định, biết là ‘tâm không định’; tâm giải thoát, biết là ‘tâm giải thoát’; tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’. Này Udāyi, ví như người phụ nữ hay người đàn ông, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng loáng, hoặc trong bát nước trong vắt, nếu có tỳ vết thì biết là ‘có tỳ vết’, nếu không có tỳ vết thì biết là ‘không có tỳ vết’; này Udāyi, cũng vậy, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với tâm của mình bao trùm tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, rồi biết rõ: Tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham ... (như trên) ... tâm có sân ... tâm không sân ... tâm có si ... tâm không si ... tâm co rút ... tâm phân tán ... tâm quảng đại ... tâm không quảng đại ... tâm hữu thượng ... tâm vô thượng ... tâm có định ... tâm không định ... tâm giải thoát ... tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’. Và này, trong pháp ấy, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.”

257. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො සකම්හා ගාමා අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය, තම්හාපි ගාමා අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය; සො තම්හා ගාමා සකංයෙව ගාමං පච්චාගච්ඡෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අහං ඛො සකම්හා ගාමා අඤ්ඤං ගාමං අගච්ඡිං, තත්‍ර එවං අට්ඨාසිං එවං නිසීදිං එවං අභාසිං එවං තුණ්හී අහොසිං; තම්හාපි ගාමා අමුං ගාමං අගච්ඡිං, තත්‍රාපි එවං අට්ඨාසිං එවං නිසීදිං එවං අභාසිං එවං තුණ්හී අහොසිං, සොම්හි තම්හා ගාමා සකංයෙව ගාමං පච්චාගතො’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

257. “Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại và thành. ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, đã trải qua khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh vào nơi kia. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, đã trải qua khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã được sanh vào nơi đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Này Udāyi, ví như một người đi từ làng của mình đến một ngôi làng khác, rồi từ ngôi làng ấy lại đi đến một ngôi làng khác nữa. Sau đó, từ ngôi làng ấy, người ấy quay trở về chính ngôi làng của mình. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Ta đã đi từ làng của mình đến ngôi làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã im lặng như thế này. Từ ngôi làng ấy, ta lại đi đến ngôi làng nọ. Ở đó, ta cũng đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã im lặng như thế này. Ta, người ấy, từ ngôi làng đó đã quay trở về chính ngôi làng của mình.’ Này Udāyi, cũng vậy, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một đời ... (như trên) ... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Và này, trong pháp ấy, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.”

258. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ [Pg.213] පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, ද්වෙ අගාරා සද්වාරා. තත්‍ර චක්ඛුමා පුරිසො මජ්ඣෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය මනුස්සෙ ගෙහං පවිසන්තෙපි නික්ඛමන්තෙපි අනුචඞ්කමන්තෙපි අනුවිචරන්තෙපි; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති…පෙ… තත්‍ර ච ප මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති.

258. Lại nữa, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ tà kiến và hành động theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ chánh kiến và hành động theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, họ thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Udāyi, ví như có hai ngôi nhà có cửa đối diện nhau. Ở đấy, một người có mắt đứng giữa có thể thấy những người đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi tới đi lui, đi qua đi lại. Cũng vậy, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... và trong pháp này, nhiều đệ tử của Ta đã đạt đến sự toàn hảo, cứu cánh của thắng trí và an trú trong đó.

259. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පබ්බතසඞ්ඛෙපෙ උදකරහදො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො, තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය සිප්පිසම්බුකම්පි සක්ඛරකඨලම්පි මච්ඡගුම්බම්පි චරන්තම්පි තිට්ඨන්තම්පි. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො උදකරහදො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො, තත්‍රිමෙ සිප්පිසම්බුකාපි සක්ඛරකඨලාපි මච්ඡගුම්බාපි චරන්තිපි තිට්ඨන්තිපී’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ [Pg.214] සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. අයං ඛො, උදායි, පඤ්චමො ධම්මො යෙන මම සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති.

259. Lại nữa, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này Udāyi, ví như trên đỉnh núi có một hồ nước trong, trong vắt, không bị khuấy động. Ở đấy, một người có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ ốc, sỏi đá, và đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Hồ nước này thật trong, trong vắt, không bị khuấy động. Trong đó có những vỏ sò, vỏ ốc, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội hay đứng yên.’ Cũng vậy, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Và trong pháp này, nhiều đệ tử của Ta đã đạt đến sự toàn hảo, cứu cánh của thắng trí và an trú trong đó. Này Udāyi, đây là pháp thứ năm, do pháp này mà các đệ tử của Ta tôn kính, cung kính, quý trọng, đảnh lễ Ta; và sau khi tôn kính, cung kính, họ sống nương tựa vào Ta.

‘‘ඉමෙ ඛො, උදායි, පඤ්ච ධම්මා යෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති.

Này Udāyi, đây là năm pháp, do những pháp này mà các đệ tử của Ta tôn kính, cung kính, quý trọng, đảnh lễ Ta; và sau khi tôn kính, cung kính, họ sống nương tựa vào Ta.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Du sĩ Sakuludāyī hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

මහාසකුලුදායිසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

Kinh Đại Sakuludāyi, thứ bảy, chấm dứt.

8. සමණමුණ්ඩිකසුත්තං

8. Kinh Samaṇamuṇḍika

260. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි පරිබ්බාජකසතෙහි. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති සාවත්ථියා නික්ඛමි දිවා දිවස්ස භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො තාව භගවන්තං දස්සනාය; පටිසල්ලීනො භගවා. මනොභාවනියානම්පි භික්ඛූනං අසමයො දස්සනාය; පටිසල්ලීනා මනොභාවනියා භික්ඛූ. යංනූනාහං යෙන සමයප්පවාදකො තින්දුකාචීරො එකසාලකො මල්ලිකාය ආරාමො යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන සමයප්පවාදකො තින්දුකාචීරො එකසාලකො මල්ලිකාය ආරාමො යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි.

260. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang cư ngụ tại công viên của hoàng hậu Mallikā, trong một ngôi nhà một mái có hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, cùng với đại chúng du sĩ đông đảo, khoảng năm trăm vị. Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa trưa để yết kiến Thế Tôn. Rồi người thợ mộc Pañcakaṅga suy nghĩ thế này: ‘Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn; Thế Tôn đang độc cư. Cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỳ khưu đang tu tập tâm; các vị Tỳ khưu đang tu tập tâm cũng đang độc cư. Ta hãy đi đến công viên của hoàng hậu Mallikā, nơi có ngôi nhà một mái với hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā thì hơn.’ Sau đó, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến công viên của hoàng hậu Mallikā, nơi có ngôi nhà một mái với hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā.

තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං [Pg.215] අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා.

Vào lúc ấy, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang ngồi cùng với đại chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, với tiếng nói lớn, tiếng huyên náo, đang nói nhiều loại chuyện vô ích, như là: chuyện về vua, chuyện về trộm cướp, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về sợ hãi, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã khuất, chuyện phiếm, chuyện về thế gian, chuyện về biển cả, chuyện về sự hiện hữu và không hiện hữu, vân vân.

අද්දසා ඛො උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ; අයං සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ආගච්ඡති පඤ්චකඞ්ගො ථපති. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා සාවත්ථියං පටිවසන්ති අයං තෙසං අඤ්ඤතරො පඤ්චකඞ්ගො ථපති. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො; අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං.

Du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, từ xa đã thấy người thợ mộc Pañcakaṅga đang đi đến. Thấy vậy, ông ta bảo chúng hội của mình: "Này quý vị, hãy giữ im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Vị đệ tử này của Sa-môn Gotama, người thợ mộc Pañcakaṅga, đang đi đến. Trong số tất cả các vị đệ tử tại gia mặc y trắng của Sa-môn Gotama đang cư ngụ tại Sāvatthī, người thợ mộc Pañcakaṅga này là một trong số họ. Chắc chắn, những vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, là những người tán thán sự im lặng. Có lẽ, sau khi biết chúng hội im lặng, vị ấy có thể nghĩ rằng nên đến gần." Khi ấy, các du sĩ ấy đã giữ im lặng.

261. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උග්ගාහමානෙන පරිබ්බාජකෙන සමණමුණ්ඩිකාපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො එතදවොච – ‘‘චතූහි ඛො අහං, ගහපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං. කතමෙහි චතූහි? ඉධ, ගහපති, න කායෙන පාපකම්මං කරොති, න පාපකං වාචං භාසති, න පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පෙති, න පාපකං ආජීවං ආජීවති – ඉමෙහි ඛො අහං, ගහපති, චතූහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣ’’න්ති.

261. Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā; sau khi đến, đã trao đổi lời chào hỏi thân mật với du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Sau khi kết thúc câu chuyện chào hỏi đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, đã nói điều này với người thợ mộc Pañcakaṅga đang ngồi một bên: "Này gia chủ, tôi tuyên bố một người thành tựu bốn pháp là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi. Bốn pháp nào? Ở đây, này gia chủ, vị ấy không làm ác nghiệp bằng thân, không nói lời ác, không khởi lên tư duy ác, không nuôi mạng bằng tà mạng. Này gia chủ, chính với bốn pháp này, tôi tuyên bố một người là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi."

අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස භාසිතං නෙව අභිනන්දි නප්පටික්කොසි. අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි – ‘‘භගවතො සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමී’’ති. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යාවතකො අහොසි උග්ගාහමානෙන [Pg.216] පරිබ්බාජකෙන සමණමුණ්ඩිකාපුත්තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Không hoan hỷ, không phản đối, ông đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): "Ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của lời nói này nơi Đức Thế Tôn." Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ mộc Pañcakaṅga đã trình bày lại toàn bộ cuộc đối thoại với du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, lên Đức Thế Tôn.

262. එවං වුත්තෙ, භගවා පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘එවං සන්තෙ ඛො, ථපති, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො සම්පන්නකුසලො භවිස්සති පරමකුසලො උත්තමපත්තිපත්තො සමණො අයොජ්ඣො, යථා උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස වචනං. දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස කායොතිපි න හොති, කුතො පන කායෙන පාපකම්මං කරිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර ඵන්දිතමත්තා! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස වාචාතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං වාචං භාසිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර රොදිතමත්තා! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සඞ්කප්පොතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර විකූජිතමත්තා ! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස ආජීවොතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං ආජීවං ආජීවිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර මාතුථඤ්ඤා! එවං සන්තෙ ඛො, ථපති, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො සම්පන්නකුසලො භවිස්සති පරමකුසලො උත්තමපත්තිපත්තො සමණො අයොජ්ඣො, යථා උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස වචනං.

262. Khi được nói như vậy, Đức Thế Tôn đã nói điều này với người thợ mộc Pañcakaṅga: "Này người thợ mộc, nếu vậy thì một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa sẽ là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, theo như lời của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) thân, thì làm sao có thể làm ác nghiệp bằng thân, ngoài việc chỉ cựa quậy? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) lời nói, thì làm sao có thể nói lời ác, ngoài việc chỉ khóc la? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) tư duy, thì làm sao có thể khởi tư duy ác, ngoài việc chỉ rên rỉ? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) mạng sống, thì làm sao có thể nuôi tà mạng, ngoài việc bú sữa mẹ? Này người thợ mộc, nếu vậy thì một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa sẽ là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, theo như lời của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā."

263. ‘‘චතූහි ඛො අහං, ථපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි න චෙව සම්පන්නකුසලං න පරමකුසලං න උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං, අපි චිමං දහරං කුමාරං මන්දං උත්තානසෙය්‍යකං සමධිගය්හ තිට්ඨති. කතමෙහි චතූහි? ඉධ, ථපති, න කායෙන පාපකම්මං කරොති, න පාපකං වාචං භාසති, න පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පෙති, න පාපකං ආජීවං ආජීවති – ඉමෙහි ඛො අහං, ථපති, චතූහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි න චෙව සම්පන්නකුසලං න පරමකුසලං න උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං, අපි චිමං දහරං කුමාරං මන්දං උත්තානසෙය්‍යකං සමධිගය්හ තිට්ඨති.

263. "Này người thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu bốn pháp không phải là người thành tựu thiện pháp, không phải là người có thiện pháp tối thượng, không phải là người đã đạt đến thành tựu cao nhất, không phải là một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, nhưng (hành vi của người ấy) chỉ vượt hơn đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa. Bốn pháp nào? Ở đây, này người thợ mộc, vị ấy không làm ác nghiệp bằng thân, không nói lời ác, không khởi lên tư duy ác, không nuôi mạng bằng tà mạng. Này người thợ mộc, chính với bốn pháp này, Ta tuyên bố một người không phải là người thành tựu thiện pháp, không phải là người có thiện pháp tối thượng, không phải là người đã đạt đến thành tựu cao nhất, không phải là một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, nhưng (hành vi của người ấy) chỉ vượt hơn đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa."

‘‘දසහි ඛො අහං, ථපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං. ඉමෙ අකුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා [Pg.217] සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ අකුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි.

"Này người thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu mười pháp là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi. Đây là những giới bất thiện; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Các giới bất thiện khởi sinh từ đây; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Ở đây, các giới bất thiện được đoạn diệt không còn dư tàn; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Người thực hành như vậy là người thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết."

‘‘ඉමෙ කුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ කුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි.

‘Này người thợ mộc, đây là các giới thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các giới thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các giới thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết.

‘‘ඉමෙ අකුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ අකුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි.

‘Này người thợ mộc, đây là các tầm bất thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các tầm bất thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các tầm bất thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các tầm bất thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết.

‘‘ඉමෙ කුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ කුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි.

‘Này người thợ mộc, đây là các tầm thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các tầm thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các tầm thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các tầm thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết.

264. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා? අකුසලං කායකම්මං, අකුසලං වචීකම්මං, පාපකො ආජීවො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, අකුසලා සීලා.

264. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các giới bất thiện? Thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, tà mạng – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các giới bất thiện.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘චිත්තසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමං චිත්තං? චිත්තම්පි හි බහුං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං. යං චිත්තං සරාගං සදොසං සමොහං, ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සීලා.

‘Và này người thợ mộc, các giới bất thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tâm là sự sanh khởi.’ Tâm nào? Vì tâm cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tâm nào có tham, có sân, có si; các giới bất thiện có sự sanh khởi từ đây.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු කායදුච්චරිතං පහාය කායසුචරිතං [Pg.218] භාවෙති, වචීදුච්චරිතං පහාය වචීසුචරිතං භාවෙති, මනොදුච්චරිතං පහාය මනොසුචරිතං භාවෙති, මිච්ඡාජීවං පහාය සම්මාජීවෙන ජීවිතං කප්පෙති – එත්ථෙතෙ අකුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

‘Và này người thợ mộc, các giới bất thiện này được đoạn diệt không còn dư sót ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu sau khi từ bỏ thân ác hạnh liền tu tập thân thiện hạnh, sau khi từ bỏ khẩu ác hạnh liền tu tập khẩu thiện hạnh, sau khi từ bỏ ý ác hạnh liền tu tập ý thiện hạnh, sau khi từ bỏ tà mạng liền sống bằng chánh mạng – chính ở đây, các giới bất thiện ấy được đoạn diệt không còn dư sót.

‘‘කථං පටිපන්නො, ථපති, අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

‘Và này người thợ mộc, người thực hành như thế nào là đang thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện? Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để không cho các pháp ác bất thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để từ bỏ các pháp ác bất thiện đã sanh; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để làm cho các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực vì sự duy trì, không quên lãng, sự tăng trưởng, sự lớn mạnh, sự tu tập, và sự viên mãn của các pháp thiện đã sanh. Này người thợ mộc, quả thật người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện.

265. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා? කුසලං කායකම්මං, කුසලං වචීකම්මං, ආජීවපරිසුද්ධම්පි ඛො අහං, ථපති, සීලස්මිං වදාමි. ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, කුසලා සීලා.

265. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các giới thiện? Thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, và này người thợ mộc, Ta cũng nói rằng sự trong sạch về mạng sống là ở trong giới. Này người thợ mộc, những điều này được gọi là các giới thiện.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘චිත්තසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමං චිත්තං? චිත්තම්පි හි බහුං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං. යං චිත්තං වීතරාගං වීතදොසං වීතමොහං, ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සීලා.

‘Và này người thợ mộc, các giới thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tâm là sự sanh khởi.’ Tâm nào? Vì tâm cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tâm nào không có tham, không có sân, không có si; các giới thiện có sự sanh khởi từ đây.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු සීලවා හොති නො ච සීලමයො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති; යත්ථස්ස තෙ කුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

‘Và này người thợ mộc, các giới thiện này được đoạn diệt không còn dư sót ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu là người có giới nhưng không phải là người bị giới chi phối, và vị ấy biết rõ như thật về tâm giải thoát và tuệ giải thoát ấy; nơi mà các giới thiện ấy của vị ấy được đoạn diệt không còn dư sót.

‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති[Pg.219]; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

‘Và này người thợ mộc, người thực hành như thế nào là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện? Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để không cho các pháp ác bất thiện chưa sanh được sanh khởi; ... để từ bỏ các pháp ác bất thiện đã sanh; ... để làm cho các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; ... vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực vì sự duy trì, không quên lãng, sự tăng trưởng, sự lớn mạnh, sự tu tập, và sự viên mãn của các pháp thiện đã sanh. Này người thợ mộc, quả thật người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện.

266. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා? කාමසඞ්කප්පො, බ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, විහිංසාසඞ්කප්පො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා.

266. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các tầm bất thiện? Tầm về dục, tầm về sân, tầm về hại – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các tầm bất thiện.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘සඤ්ඤාසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමා සඤ්ඤා? සඤ්ඤාපි හි බහූ අනෙකවිධා නානප්පකාරකා. කාමසඤ්ඤා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤා, විහිංසාසඤ්ඤා – ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සඞ්කප්පා.

‘Và này người thợ mộc, các tầm bất thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tưởng là sự sanh khởi.’ Tưởng nào? Vì tưởng cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tưởng về dục, tưởng về sân, tưởng về hại – các tầm bất thiện có sự sanh khởi từ đây.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; එත්ථෙතෙ අකුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Này người thợ mộc, và những tư duy bất thiện này được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... cho đến... chứng và trú thiền thứ nhất; tại nơi đây, những tư duy bất thiện ấy được đoạn diệt không còn dư tàn.

‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

Và này người thợ mộc, thế nào là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy bất thiện? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi; ... để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh...; ... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi...; ... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm. Này người thợ mộc, như vậy là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy bất thiện.

267. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා? නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා.

267. Và này người thợ mộc, thế nào là những tư duy thiện? Tư duy về sự xuất ly, tư duy về sự vô sân, tư duy về sự bất hại – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các tư duy thiện.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘සඤ්ඤාසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමා සඤ්ඤා? සඤ්ඤාපි හි බහූ අනෙකවිධා [Pg.220] නානප්පකාරකා. නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා, අවිහිංසාසඤ්ඤා – ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සඞ්කප්පා.

Và này người thợ mộc, những tư duy thiện này do đâu sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Phải nói rằng: ‘Do tưởng sanh khởi’. Tưởng là gì? Vì tưởng cũng có nhiều, nhiều loại, nhiều hình thức khác nhau. Tưởng về sự xuất ly, tưởng về sự vô sân, tưởng về sự bất hại – do những tưởng này mà các tư duy thiện sanh khởi.

‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; එත්ථෙතෙ කුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Và này người thợ mộc, những tư duy thiện này được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu, do làm lắng dịu tầm và tứ... cho đến... chứng và trú thiền thứ hai; tại nơi đây, những tư duy thiện ấy được đoạn diệt không còn dư tàn.

‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

Và này người thợ mộc, thế nào là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy thiện? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi; ... để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh...; ... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi...; ... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm. Này người thợ mộc, như vậy là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy thiện.

268. ‘‘කතමෙහි චාහං, ථපති, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අසෙඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසඞ්කප්පෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවාචාය සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාකම්මන්තෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාආජීවෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාවායාමෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාසතියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවිමුත්තියා සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො අහං, ථපති, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣ’’න්ති.

268. Này người thợ mộc, Ta tuyên bố người nam nào thành tựu mười pháp này là người có thiện pháp viên mãn, có thiện pháp tối thượng, đã đạt đến thành tựu tối thượng, là vị sa-môn bất khả chiến bại? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu thành tựu chánh kiến vô học, thành tựu chánh tư duy vô học, thành tựu chánh ngữ vô học, thành tựu chánh nghiệp vô học, thành tựu chánh mạng vô học, thành tựu chánh tinh tấn vô học, thành tựu chánh niệm vô học, thành tựu chánh định vô học, thành tựu chánh trí vô học, thành tựu chánh giải thoát vô học. Này người thợ mộc, Ta tuyên bố người nam nào thành tựu mười pháp này là người có thiện pháp viên mãn, có thiện pháp tối thượng, đã đạt đến thành tựu tối thượng, là vị sa-môn bất khả chiến bại.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො පඤ්චකඞ්ගො ථපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã nói như vậy. Người thợ mộc Pañcakaṅga hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

සමණමුණ්ඩිකසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

Kinh Samaṇamuṇḍika, thứ tám, chấm dứt.

9. චූළසකුලුදායිසුත්තං

9. Kinh Tiểu Sakuludāyi

269. එවං [Pg.221] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මොරනිවාපෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි.

269. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong khu rừng Veḷuvana, tại nơi nuôi dưỡng các con sóc. Và vào lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa cùng với đại chúng du sĩ. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Rồi Thế Tôn suy nghĩ thế này: ‘Còn quá sớm để đi khất thực ở Rājagaha. Ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa, đến chỗ du sĩ Sakuludāyī thì sao nhỉ?’. Rồi Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa.

තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං සමණො ගොතමො ආගච්ඡති; අප්පසද්දකාමො ඛො පන සො ආයස්මා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදී. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං.

Vào lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, la hét lớn tiếng, đang nói đủ loại chuyện vô ích (bàng sanh thoại), như là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nham, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy. Du sĩ Sakuludāyī từ xa trông thấy Đức Thế Tôn đang đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: ‘Thưa quý vị, xin hãy im lặng! Thưa quý vị, xin đừng làm ồn! Vị Sa-môn Gotama này đang đến; vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng và thường tán thán sự im lặng. Biết đâu, khi biết hội chúng im lặng, ngài sẽ nghĩ rằng nên đến gần.’ Bấy giờ, các du sĩ ấy đã im lặng.

270. අථ ඛො භගවා යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා; ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සකුලුදායීපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච – ‘‘කාය නුත්ථ, උදායි, එතරහි [Pg.222] කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භන්තෙ, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා, භන්තෙ, කථා භගවතො දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. යදාහං, භන්තෙ, ඉමං පරිසං අනුපසඞ්කන්තො හොමි අථායං පරිසා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තී නිසින්නා හොති; යදා ච ඛො අහං, භන්තෙ, ඉමං පරිසං උපසඞ්කන්තො හොමි අථායං පරිසා මමඤ්ඤෙව මුඛං උල්ලොකෙන්තී නිසින්නා හොති – ‘යං නො සමණො උදායී ධම්මං භාසිස්සති තං සොස්සාමා’ති; යදා පන, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරිසං උපසඞ්කන්තො හොති අථාහඤ්චෙව අයඤ්ච පරිසා භගවතො මුඛං උල්ලොකෙන්තා නිසින්නා හොම – ‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං සොස්සාමා’’’ති.

270. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Sakuludāyī. Khi ấy, du sĩ Sakuludāyī bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, kính mời Thế Tôn đến. Thiện lai, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin mời ngài ngồi; chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.’ Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Sakuludāyī cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với du sĩ Sakuludāyī đang ngồi một bên: ‘Này Udāyi, các ông vừa rồi ngồi bàn luận chuyện gì vậy, và câu chuyện dở dang của các ông là gì?’ ‘Bạch Thế Tôn, xin hãy để yên câu chuyện mà chúng con đang bàn luận. Bạch Thế Tôn, câu chuyện ấy không khó để Thế Tôn nghe được về sau. Bạch Thế Tôn, khi con chưa đến hội chúng này, thì hội chúng này ngồi nói đủ loại chuyện vô ích. Và bạch Thế Tôn, khi con đến hội chúng này, thì hội chúng này chỉ nhìn vào mặt con mà ngồi, (nghĩ rằng): ‘Vị Sa-môn Udāyi sẽ thuyết pháp gì cho chúng ta, chúng ta sẽ nghe pháp ấy.’ Nhưng bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn đến hội chúng này, thì cả con và hội chúng này đều nhìn vào kim diện của Thế Tôn mà ngồi, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn sẽ thuyết pháp gì cho chúng ta, chúng ta sẽ nghe pháp ấy.’

271. ‘‘තෙනහුදායි, තංයෙවෙත්ථ පටිභාතු යථා මං පටිභාසෙය්‍යා’’සි. ‘‘පුරිමානි, භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානි සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානමානො ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. සො මයා පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරි, බහිද්ධා කථං අපනාමෙසි, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසි. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව ආරබ්භ සති උදපාදි – ‘අහො නූන භගවා, අහො නූන සුගතො! යො ඉමෙසං ධම්මානං සුකුසලො’’’ති. ‘‘කො පන සො, උදායි, සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානමානො ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, යො තයා පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරි, බහිද්ධා කථං අපනාමෙසි කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසී’’ති? ‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො’ති.

271. ‘Vậy thì này Udāyi, chính ông hãy gợi lên vấn đề để ta có thể nói.’ ‘Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước, những ngày xa xưa hơn, có người tự xưng là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không dư sót, rằng: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện khởi nơi ta.’ Khi được con hỏi một câu hỏi liên quan đến quá khứ, vị ấy đã trả lời quanh co, lái câu chuyện ra ngoài đề, và đã biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn. Bạch Thế Tôn, khi ấy, niệm tưởng về Thế Tôn đã khởi lên trong con: ‘Ôi, quả thật là Thế Tôn! Ôi, quả thật là Thiện Thệ! Ngài là bậc thiện xảo trong các pháp này.’ ‘Này Udāyi, là ai vậy, người tự xưng là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không dư sót, rằng: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện khởi nơi ta,’ và khi được ông hỏi một câu hỏi liên quan đến quá khứ, đã trả lời quanh co, lái câu chuyện ra ngoài đề, và đã biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn?’ ‘Bạch Thế Tôn, đó là Nigantha Nāṭaputta.’

‘‘යො ඛො, උදායි, අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය, සො වා මං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය, තං වාහං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යං; සො වා මෙ පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස [Pg.223] වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍ය, තස්ස වාහං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍යං.

‘Này Udāyi, người nào có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một kiếp, hai kiếp... (v.v)... nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các đặc điểm và chi tiết của chúng, người ấy có thể hỏi ta một câu hỏi liên quan đến quá khứ, hoặc ta có thể hỏi người ấy một câu hỏi liên quan đến quá khứ. Người ấy có thể làm cho tâm ta hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến quá khứ, hoặc ta có thể làm cho tâm người ấy hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến quá khứ.

‘‘යො ඛො, උදායි, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍ය චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය, සො වා මං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය, තං වාහං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යං; සො වා මෙ අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍ය, තස්ස වාහං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍යං.

‘Này Udāyi, người nào với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, có thể thấy các chúng sanh chết đi và tái sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, thiện thú và ác thú, và biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ, người ấy có thể hỏi ta một câu hỏi liên quan đến tương lai, hoặc ta có thể hỏi người ấy một câu hỏi liên quan đến tương lai. Người ấy có thể làm cho tâm ta hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến tương lai, hoặc ta có thể làm cho tâm người ấy hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến tương lai.

‘‘අපි ච, උදායි, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො. ධම්මං තෙ දෙසෙස්සාමි – ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣතී’’ති.

‘Hơn nữa, này Udāyi, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để tương lai qua một bên. Ta sẽ thuyết Pháp cho ông: Khi cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh. Khi cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt.’

‘‘අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවතකම්පි මෙ ඉමිනා අත්තභාවෙන පච්චනුභූතං තම්පි නප්පහොමි සාකාරං සඋද්දෙසං අනුස්සරිතුං, කුතො පනාහං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සාමි, සෙය්‍යථාපි භගවා? අහඤ්හි, භන්තෙ, එතරහි පංසුපිසාචකම්පි න පස්සාමි, කුතො පනාහං දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සාමි, සෙය්‍යථාපි භගවා? යං පන මං, භන්තෙ, භගවා එවමාහ – ‘අපි ච, උදායි, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො; ධම්මං තෙ දෙසෙස්සාමි – ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣතී’ති තඤ්ච පන මෙ භිය්‍යොසොමත්තාය න පක්ඛායති. අප්පෙව නාමාහං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ භගවතො චිත්තං ආරාධෙය්‍යං පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙනා’’ති.

“Kính bạch Đại đức, chính con, ngay cả những gì đã được kinh nghiệm qua thân này, con cũng không có khả năng nhớ lại với các tướng trạng và chi tiết, huống nữa là con có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, ví như là: một kiếp, hai kiếp... như vậy với các tướng trạng và chi tiết, con sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, giống như đức Thế Tôn sao? Kính bạch Đại đức, chính con, bây giờ ngay cả một con quỷ đất cũng không thấy, huống nữa là con sẽ thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao thượng, đẹp, xấu, ở thiện thú, ác thú, và sẽ biết các chúng sanh đi theo nghiệp của họ bằng thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, giống như đức Thế Tôn sao? Kính bạch Đại đức, điều mà đức Thế Tôn đã nói với con như vầy: ‘Này Udāyi, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để vị lai qua một bên; Ta sẽ thuyết pháp cho ngươi: Khi cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh; khi cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt,’ điều đó đối với con lại càng không hiển lộ. Kính bạch Đại đức, có lẽ con có thể làm hài lòng tâm của đức Thế Tôn bằng cách trả lời câu hỏi trong giáo lý của thầy con.”

272. ‘‘කින්ති පන තෙ, උදායි, සකෙ ආචරියකෙ හොතී’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’’’ති.

272. “Này Udāyi, vậy trong giáo lý của thầy ngươi thì như thế nào?” – “Kính bạch Đại đức, trong giáo lý của thầy chúng con thì như vầy: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng.’”

‘‘යං [Pg.224] පන තෙ එතං, උදායි, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති, කතමො සො පරමො වණ්ණො’’ති? ‘‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති.

“Này Udāyi, điều mà trong giáo lý của thầy ngươi là như vầy: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng,’ sắc tướng tối thượng đó là gì?” – “Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng.”

‘‘කතමො පන සො පරමො වණ්ණො යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’’ති? ‘‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති.

“Vậy sắc tướng tối thượng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn là gì?” – “Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng.”

‘‘දීඝාපි ඛො තෙ එසා, උදායි, ඵරෙය්‍ය – ‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්‍යාණී තං ඉච්ඡාමි, තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – ඛත්තියී වා බ්‍රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – එවංනාමා එවංගොත්තාති වාති…පෙ… දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වාති… අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසී’’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්‍ය.

“Này Udāyi, lời nói này của ngươi thật dài dòng: ‘Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ ngươi nói vậy, nhưng lại không thể chỉ rõ sắc tướng đó. Này Udāyi, ví như một người đàn ông nói như vầy: ‘Ta muốn, ta khao khát người đẹp nhất xứ này.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người đẹp nhất xứ mà anh muốn, anh khao khát, anh có biết cô ấy là dòng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘không.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người đẹp nhất xứ mà anh muốn, anh khao khát, anh có biết cô ấy tên như vầy, dòng họ như vầy... cao, lùn, hay tầm trung, da đen, da ngăm, hay da màu vàng sậm... ở làng này, thị trấn này, hay thành phố này không?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘không.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người mà anh không biết, không thấy, anh lại muốn, lại khao khát sao?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘đúng vậy.’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි – නනු එවං සන්තෙ, තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති.

“Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó chẳng phải trở thành vô căn cứ sao?” – “Chắc chắn rồi, kính bạch Đại đức, khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó trở thành vô căn cứ.”

‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, උදායි, ‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති.

“Cũng vậy, này Udāyi, ngươi nói: ‘Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ nhưng ngươi lại không thể chỉ rõ sắc tướng đó.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවං වණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති.

“Kính bạch Đại đức, ví như viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và lấp lánh. Tự ngã có sắc tướng như vậy, không bệnh tật sau khi chết.”

273. ‘‘තං [Pg.225] කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

273. “Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và lấp lánh; hai là con đom đóm trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, con đom đóm trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, hai là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, hai là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một khối lửa lớn trong đêm tối mịt mùng, và sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො [Pg.226] අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, và mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, và mặt trời vào lúc giữa trưa, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, mặt trời vào lúc giữa trưa, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.”

‘‘අතො ඛො තෙ, උදායි, බහූ හි බහුතරා දෙවා යෙ ඉමෙසං චන්දිමසූරියානං ආභා නානුභොන්ති, ත්‍යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි – ‘යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’ති. අථ ච පන ත්වං, උදායි, ‘ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපනකෙන නිහීනතරො ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති. ‘‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථ’’න්ති!

“Này Udāyi, ngoài những thứ ấy, có rất nhiều, rất nhiều chư thiên không hưởng được ánh sáng của mặt trăng và mặt trời này, Ta biết họ. Tuy vậy, Ta không nói rằng: ‘Không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn sắc tướng này.’ Thế nhưng, này Udāyi, ông lại nói rằng: ‘Sắc tướng này, vốn thấp kém hơn và đáng khinh hơn con đom đóm, là sắc tướng tối thượng,’ và ông cũng không thể mô tả được sắc tướng ấy.” “Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!”

‘‘කිං පන ත්වං, උදායි, එවං වදෙසි – ‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථං’’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුග්ගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධා’’ති.

“Này Udāyi, tại sao ông lại nói như vậy: ‘Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!’?” “Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng.’ Bạch Thế Tôn, khi chúng con bị Thế Tôn tra hỏi, thẩm vấn, chất vấn về giáo lý của thầy mình, chúng con đã trở nên trống rỗng, vô giá trị, và sai lầm.”

274. ‘‘කිං පනුදායි, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’’ති.

274. “Này Udāyi, có một thế giới hoàn toàn an lạc không? Có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc không?” “Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Có một thế giới hoàn toàn an lạc, có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc.’”

‘‘කතමා පන සා, උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො [Pg.227] හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අඤ්ඤතරං වා පන තපොගුණං සමාදාය වත්තති. අයං ඛො සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

“Này Udāyi, con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy là gì?” “Bạch Thế Tôn, ở đây, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh; từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục; từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối; hoặc là thực hành theo một khổ hạnh nào đó. Bạch Thế Tôn, đây chính là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ අඤ්ඤතරං තපොගුණං සමාදාය වත්තති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’.

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người thực hành theo một khổ hạnh nào đó, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, අපි නු ඛො වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛං පටිපදං ආගම්ම එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියා හොතී’’ති ? ‘‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථ’’න්ති!

“Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Nương vào con đường thực hành có lẫn lộn cả an lạc và đau khổ, liệu có thể chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc không?” “Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!”

‘‘කිං පන ත්වං, උදායි, වදෙසි – ‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථං’’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුග්ගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධා’’ති.

Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Có một thế giới hoàn toàn an lạc, và có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy.’ Bạch Thế Tôn, khi chúng con được Thế Tôn gạn hỏi, thẩm tra, chất vấn về giáo lý của thầy chúng con, thì (giáo lý ấy) đã trở nên trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm.

275. ‘‘කිං [Pg.228] පන, භන්තෙ, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

275. Bạch Thế Tôn, vậy có thế giới hoàn toàn an lạc không, có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy không? — Này Udāyi, thật vậy, có thế giới hoàn toàn an lạc, và có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy.

‘‘කතමා පන සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං ඛො සා, උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

Bạch Thế Tôn, thế nào là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy? — Này Udāyi, ở đây, vị Tỷ-kheo ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền; do làm cho lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền; do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền. Này Udāyi, đây chính là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy.

‘‘න ඛො සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය, සච්ඡිකතො හිස්ස, භන්තෙ, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො හොතී’’ති. ‘‘න ඛ්වාස්ස, උදායි, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොති; ආකාරවතීත්වෙව සා පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

Bạch Thế Tôn, đó không phải là con đường thực hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc, bạch Thế Tôn, vì với chừng ấy, vị ấy đã chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc rồi. — Này Udāyi, với chừng ấy, vị ấy chưa chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc đâu; đó chỉ là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc mà thôi.

එවං වුත්තෙ, සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා උන්නාදිනී උච්චාසද්දමහාසද්දා අහොසි – ‘‘එත්ථ මයං අනස්සාම සාචරියකා, එත්ථ මයං අනස්සාම සාචරියකා! න මයං ඉතො භිය්‍යො උත්තරිතරං පජානාමා’’ති.

Khi được nói như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī đã trở nên ồn ào, la ó, và huyên náo: ‘Ở đây, chúng ta cùng với thầy của mình đã bị thất bại! Ở đây, chúng ta cùng với thầy của mình đã bị thất bại! Chúng ta không biết gì cao siêu hơn thế này nữa!’

අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙ පරිබ්බාජකෙ අප්පසද්දෙ කත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා පනාස්ස, භන්තෙ, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං… උපසම්පජ්ජ විහරති. යා තා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා තාහි දෙවතාහි සද්ධිං සන්තිට්ඨති සල්ලපති සාකච්ඡං සමාපජ්ජති. එත්තාවතා ඛ්වාස්ස, උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’’ති.

Rồi du sĩ Sakuludāyī, sau khi yêu cầu các du sĩ ấy giữ im lặng, đã bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, với mức độ nào thì vị ấy chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc?’ — Này Udāyi, ở đây, vị Tỷ-kheo do đoạn lạc... (v.v.)... chứng và trú Tứ thiền. Vị ấy cùng đứng, cùng nói chuyện, cùng tham gia thảo luận với các vị chư thiên đã được sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc. Này Udāyi, với chừng ấy, vị ấy đã chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc.

276. ‘‘එතස්ස නූන, භන්තෙ, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති? ‘‘න ඛො, උදායි, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. අත්ථි ඛො, උදායි[Pg.229], අඤ්ඤෙව ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති.

276. Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vì mục đích chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc này mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn phải không? — Này Udāyi, không phải vì mục đích chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc này mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Udāyi, có những pháp khác, cao thượng hơn và vi diệu hơn, vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘කතමෙ පන තෙ, භන්තෙ, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති? ‘‘ඉධුදායි, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති’’.

Bạch Thế Tôn, những pháp nào là cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn? — Này Udāyi, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (v.v.)... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති.

Lại nữa, này Udāyi, vị Tỷ-kheo do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... (v.v.)... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến Sanh tử minh. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh... (v.v.)... vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය [Pg.230] චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති…පෙ… ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති… ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති… ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති… ‘අයං ආසවනිරොධො’ති… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. ඉමෙ ඛො, උදායි, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති.

Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Tuệ tri như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, khởi lên trí tuệ biết rằng: ‘Đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Này Udāyi, đây cũng là pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, vì để chứng ngộ pháp này mà các tỳ khưu sống đời phạm hạnh nơi Ta. Này Udāyi, đây chính là những pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, vì để chứng ngộ những pháp này mà các tỳ khưu sống đời phạm hạnh nơi Ta.

277. එවං වුත්තෙ, සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

277. Khi được nói như vậy, du sĩ Sakuludāyī bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng giống như người lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của Đức Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’

එවං වුත්තෙ, සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං එතදවොචුං – ‘‘මා භවං, උදායි, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං චරි; මා භවං, උදායි, ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසි. සෙය්‍යථාපි නාම උදකමණිකො හුත්වා උදඤ්චනිකො අස්ස, එවං සම්පදමිදං භොතො උදායිස්ස භවිස්සති. මා භවං, උදායි, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං චරි; මා භවං, උදායි, ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසී’’ති. ඉති හිදං සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං අන්තරායමකාසි භගවති බ්‍රහ්මචරියෙති.

Khi được nói như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī nói với du sĩ Sakuludāyī rằng: ‘Thưa ngài Udāyi, xin ngài đừng thực hành phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đang là một vị thầy mà đừng sống đời sống của một người đệ tử. Ví như một cái chum nước lớn lại trở thành một cái gàu múc nước, sự việc này đối với ngài Udāyī cũng sẽ như vậy. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đừng thực hành phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đang là một vị thầy mà đừng sống đời sống của một người đệ tử.’ Như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī đã gây trở ngại cho du sĩ Sakuludāyī trong việc thực hành phạm hạnh nơi Đức Thế Tôn.

චූළසකුලුදායිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

Kinh Tiểu Sakuludāyi, phẩm thứ chín, kết thúc.

10. වෙඛනසසුත්තං

10. Kinh Vekhanasa

278. එවං [Pg.231] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වෙඛනසො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ උදානං උදානෙසි – ‘‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’’ති.

278. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Lúc bấy giờ, du sĩ Vekhanasa đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Đức Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông đứng sang một bên. Đứng một bên, du sĩ Vekhanasa thốt lên lời cảm hứng trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng!’

‘‘කිං පන ත්වං, කච්චාන, එවං වදෙසි – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති? කතමො, කච්චාන, සො පරමො වණ්ණො’’ති?

‘Này Kaccāna, tại sao ông lại nói: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng’? Này Kaccāna, sắc tướng tối thượng đó là gì?’

‘‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති.

‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng.’

‘‘කතමො පන සො, කච්චාන, වණ්ණො යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’’ති?

‘Vậy, này Kaccāna, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là gì?’

‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng.’

‘‘දීඝාපි ඛො තෙ එසා, කච්චාන, ඵරෙය්‍ය – ‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි. සෙය්‍යථාපි, කච්චාන, පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්‍යාණී, තං ඉච්ඡාමි තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – ඛත්තියී වා බ්‍රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං ‘එවංනාමා එවංගොත්තාති වාති…පෙ… දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වාති… අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසී’’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්‍ය.

‘Này Kaccāna, lời nói này của ông thật dài dòng. Ông nói: ‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ nhưng ông lại không chỉ rõ được sắc tướng đó. Này Kaccāna, ví như có người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi yêu mến người phụ nữ đẹp nhất xứ này.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà anh mong muốn, yêu mến đó, anh có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà anh mong muốn, yêu mến đó, anh có biết cô ấy tên gì, dòng họ gì... cao, thấp hay trung bình... da đen, da vàng hay da ngăm... ở làng nào, thị trấn nào hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người mà anh không biết, không thấy, anh lại mong muốn, yêu mến sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො ගොතම, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං [Pg.232] භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, කච්චාන, ‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි; තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවං වණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති.

“Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành lời nói vô căn cứ?” “Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn rồi, khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành lời nói vô căn cứ.” “Này Kaccāna, cũng giống như vậy, ông nói: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vì không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn sắc tướng ấy, nên đó là sắc tướng tối thượng’, nhưng ông lại không thể trình bày rõ về sắc tướng ấy.” “Thưa Tôn giả Gotama, ví như một viên ngọc lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi. Tự ngã có sắc tướng như vậy, sau khi chết, nó không bệnh tật.”

279. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

279. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là viên ngọc lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi, và một bên là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, con đom đóm trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, và một bên là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති.

“Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, và một bên là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ [Pg.233] දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘අතො ඛො තෙ, කච්චාන, බහූ හි බහුතරා දෙවා යෙ ඉමෙසං චන්දිමසූරියානං ආභා නානුභොන්ති, ත්‍යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි – ‘යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච නත්ථී’ති. අථ ච පන ත්වං, කච්චාන, ‘ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපනකෙන නිහීනතරො ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි; තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි’’.

“Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, và một bên là sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, và một bên là mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, và một bên là mặt trời vào lúc giữa trưa, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào mùa thu, tháng cuối của mùa mưa, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặt trời vào lúc giữa trưa, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào mùa thu, tháng cuối của mùa mưa – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, có rất nhiều, rất nhiều chư thiên không hưởng ánh sáng của mặt trăng và mặt trời này, Ta biết họ. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘Không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn sắc tướng ấy’. Thế nhưng, này Kaccāna, ông lại nói rằng sắc tướng thấp kém hơn và thua sút hơn cả con đom đóm lại là sắc tướng tối thượng; và ông không thể trình bày rõ về sắc tướng ấy.”

280. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, කච්චාන, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, කච්චාන, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, කච්චාන, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං. ඉති කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’’ති.

280. “Này Kaccāna, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm là những gì? Các sắc được nhận biết bởi mắt, khả ái, đáng yêu, dễ chịu, có hình tướng đáng mến, liên hệ đến dục, đáng tham đắm; các tiếng được nhận biết bởi tai...; các mùi được nhận biết bởi mũi...; các vị được nhận biết bởi lưỡi...; các vật xúc chạm được nhận biết bởi thân, khả ái, đáng yêu, dễ chịu, có hình tướng đáng mến, liên hệ đến dục, đáng tham đắm – này Kaccāna, đây là năm dục trưởng dưỡng. Này Kaccāna, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên năm dục trưởng dưỡng này, đây được gọi là dục lạc. Như vậy, từ các dục có dục lạc; vượt trên dục lạc có dục lạc tối thượng, và đó được gọi là tối thượng.”

එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං භොතා ගොතමෙන – ‘කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’ති. (‘කාමෙහි, භො ගොතම, කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං, තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’ති) – ‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, කච්චාන, තයා [Pg.234] අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්‍රයොගෙන අඤ්ඤත්‍රාචරියකෙන – කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වා. යෙ ඛො තෙ, කච්චාන, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා තෙ ඛො එතං ජානෙය්‍යුං – කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වා’’ති.

Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa bạch với Thế Tôn rằng: “Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Lời này đã được Tôn giả Gotama khéo nói thay: ‘Có dục lạc từ các dục, có lạc tối thượng của dục vượt trên dục lạc, và ở đó (lạc tối thượng) được gọi là cao tột.’ (Thưa Tôn giả Gotama, có dục lạc từ các dục, có lạc tối thượng của dục vượt trên dục lạc, và ở đó (lạc tối thượng) được gọi là cao tột.)” – “Này Kaccāna, thật khó cho ông, một người có quan điểm khác, có sự chấp nhận khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, để biết được các dục, hay dục lạc, hay lạc tối thượng của dục. Này Kaccāna, những vị Tỳ-khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, chính các vị ấy mới có thể biết được các dục, hay dục lạc, hay lạc tối thượng của dục.”

281. එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො ‘‘සමණො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතී’’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එවමෙව පනිධෙකච්චෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං, අපස්සන්තා අපරන්තං අථ ච පන ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති – පජානාමා’ති – පටිජානන්ති. තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, නාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජතී’’ති. ‘‘යෙ ඛො තෙ, කච්චාන, සමණබ්‍රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං, අපස්සන්තා අපරන්තං, ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති – පජානාමා’ති – පටිජානන්ති; තෙසං සොයෙව සහධම්මිකො නිග්ගහො හොති. අපි ච, කච්චාන, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො. එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො, අහමනුසාසාමි අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො නචිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙව ඤස්සති සාමං දක්ඛිති – එවං කිර සම්මා බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති, යදිදං අවිජ්ජා බන්ධනා. සෙය්‍යථාපි, කච්චාන, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො අස්ස සුත්තබන්ධනෙහි; තස්ස වුද්ධිමන්වාය ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකමන්වාය තානි බන්ධනානි මුච්චෙය්‍යුං; සො මොක්ඛොම්හීති ඛො ජානෙය්‍ය නො ච බන්ධනං. එවමෙව ඛො, කච්චාන, එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො, අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි; යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො නචිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙ ඤස්සති[Pg.235], සාමං දක්ඛිති – ‘එවං කිර සම්මා බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති, යදිදං අවිජ්ජා බන්ධනා’’’ති.

281. Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa tức giận, không hài lòng, muốn chỉ trích Thế Tôn, muốn phỉ báng Thế Tôn, muốn nói xấu Thế Tôn, nghĩ rằng: “Sa-môn Gotama sẽ bị làm cho bối rối,” bèn bạch với Thế Tôn rằng: “Cũng vậy, ở đời này có một số Sa-môn, Bà-la-môn không biết quá khứ, không thấy tương lai, nhưng lại tự nhận rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, chúng tôi biết rõ như vậy.’ Lời nói này của họ chỉ là trò cười, chỉ là danh suông, chỉ là trống rỗng, chỉ là vô ích.” – “Này Kaccāna, những Sa-môn, Bà-la-môn nào không biết quá khứ, không thấy tương lai, mà tự nhận rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, chúng tôi biết rõ như vậy,’ thì sự khiển trách đúng pháp đối với họ là như vậy. Hơn nữa, này Kaccāna, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để tương lai qua một bên. Hãy đến đây, người có trí, không xảo trá, không gian manh, có bản chất ngay thẳng, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết pháp. Người thực hành theo như lời đã giáo huấn, không bao lâu sẽ tự mình biết, tự mình thấy rằng: ‘Thật vậy, sự giải thoát khỏi sự trói buộc một cách chân chánh là như thế này, đó là sự trói buộc của vô minh.’ Ví như, này Kaccāna, một đứa trẻ non nớt, yếu ớt, nằm ngửa, bị trói bởi năm sợi dây, với sợi dây thứ năm ở cổ. Do sự lớn lên của nó, do sự chín muồi của các căn, những sợi dây trói ấy sẽ được cởi bỏ. Nó sẽ biết ‘ta đã được giải thoát,’ nhưng không biết về sự trói buộc. Cũng vậy, này Kaccāna, hãy đến đây, người có trí, không xảo trá, không gian manh, có bản chất ngay thẳng, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết pháp. Người thực hành theo như lời đã giáo huấn, không bao lâu sẽ tự mình biết, tự mình thấy rằng: ‘Thật vậy, sự giải thoát khỏi sự trói buộc một cách chân chánh là như thế này, đó là sự trói buộc của vô minh.’”

එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama… (lược)… Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam, kể từ hôm nay cho đến trọn đời đã quy y.”

වෙඛනසසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

Kinh Vekhanasa, kinh thứ mười, kết thúc.

පරිබ්බාජකවග්ගො නිට්ඨිතො තතියො.

Phẩm Du Sĩ, phẩm thứ ba, kết thúc.

තස්සුද්දානං –

Đây là phần kệ tóm tắt của phẩm ấy:

පුණ්ඩරී-අග්ගිසහ-කථිනාමො, දීඝනඛො පුන භාරද්වාජගොත්තො;

සන්දකඋදායිමුණ්ඩිකපුත්තො, මණිකො තථාකච්චානො වරවග්ගො.

Puṇḍarīka, Aggivacchagotta, Mahāvacchagotta, Dīghanakha, Māgaṇḍiya, Sandaka, Mahāsakuludāyi, Samaṇamuṇḍika, Cūḷasakuludāyi, và Vekhanasa. Đây là phẩm cao quý.

4. රාජවග්ගො

4. Phẩm Vua

1. ඝටිකාරසුත්තං

1. Kinh Ghaṭikāra

282. [Pg.236] එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො අහොසි ඉද්ධො චෙව ඵීතො ච බහුජනො ආකිණ්ණමනුස්සො. වෙගළිඞ්ගං ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආරාමො අහොසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො නිසින්නකො භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදතී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤපෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, භගවා නිසීදතු එත්ථ. අයං භූමිපදෙසො ද්වීහි අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි පරිභුත්තො භවිස්සතී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි –

282. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Bấy giờ, Thế Tôn đi lệch ra khỏi con đường và tại một nơi nào đó, Ngài mỉm cười. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đắp y lệch vai, chắp tay hướng về Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.” – “Này Ānanda, thuở xưa, tại nơi này, có một thị trấn tên là Vegaḷiṅga, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người người tấp nập. Này Ānanda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã trú ngụ nương vào thị trấn Vegaḷiṅga. Này Ānanda, tại nơi đây, đã từng có một ngôi tịnh xá của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, tại nơi đây, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã ngồi và giáo huấn chúng Tỳ-khưu.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda trải tấm y tăng-già-lê gấp tư và bạch với Thế Tôn rằng: “Nếu vậy, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi xuống đây. Mảnh đất này sẽ là nơi đã được hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sử dụng.” Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được trải sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො අහොසි ඉද්ධො චෙව ඵීතො ච බහුජනො ආකිණ්ණමනුස්සො. වෙගළිඞ්ගං ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආරාමො අහොසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො නිසින්නකො භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදති.

Này Ānanda, thuở xưa, tại địa phương này có một thị trấn tên là Vegaḷiṅga, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc. Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã trú ngụ nương vào thị trấn Vegaḷiṅga. Này Ānanda, tại nơi đây có một ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, tại nơi đây, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi đang ngồi, đã giáo huấn chúng Tỳ khưu.

283. ‘‘වෙගළිඞ්ගෙ ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමෙ ඝටිකාරො නාම කුම්භකාරො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස උපට්ඨාකො අහොසි [Pg.237] අග්ගුපට්ඨාකො. ඝටිකාරස්ස ඛො, ආනන්ද, කුම්භකාරස්ස ජොතිපාලො නාම මාණවො සහායො අහොසි පියසහායො. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. එවං වුත්තෙ, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද…පෙ… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං එතදවොච – ‘ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? ‘තෙන හි, සම්ම ජොතිපාල, සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගමිස්සාම සිනායිතු’න්ති. ‘එවං සම්මා’ති ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං අගමංසු සිනායිතුං’.

283. Này Ānanda, tại thị trấn Vegaḷiṅga có người thợ gốm tên là Ghaṭikāra, là người thị giả, là vị thượng thủ thị giả của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra có một người bạn, một người bạn thân thiết, là thanh niên tên Jotipāla. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã gọi thanh niên Jotipāla: ‘Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi được nói như vậy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Lần thứ hai, này Ānanda… Lần thứ ba, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói với thanh niên Jotipāla điều này: ‘Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Lần thứ ba, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ ‘Vậy thì, này bạn Jotipāla, chúng ta hãy lấy bột tắm rồi đi ra sông để tắm.’ ‘Được lắm, bạn ơi,’ này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã vâng lời người thợ gốm Ghaṭikāra. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã lấy bột tắm rồi đi ra sông để tắm.

284. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. එවං වුත්තෙ, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද…පෙ… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය [Pg.238] උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ඔවට්ටිකායං පරාමසිත්වා එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඔවට්ටිකං විනිවට්ටෙත්වා ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං සීසංන්හාතං කෙසෙසු පරාමසිත්වා එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යත්‍ර හි නාමායං ඝටිකාරො කුම්භකාරො ඉත්තරජච්චො සමානො අම්හාකං සීසංන්හාතානං කෙසෙසු පරාමසිතබ්බං මඤ්ඤිස්සති; න වතිදං කිර ඔරකං මඤ්ඤෙ භවිස්සතී’ති; ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘යාවතාදොහිපි, සම්ම ඝටිකාරා’ති? ‘යාවතාදොහිපි, සම්ම ජොතිපාල. තථා හි පන මෙ සාධුසම්මතං තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. ‘තෙන හි, සම්ම ඝටිකාර, මුඤ්ච; ගමිස්සාමා’ති.

284. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã gọi thanh niên Jotipāla: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi được nói như vậy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Lần thứ hai, này Ānanda… Lần thứ ba, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói với thanh niên Jotipāla điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Lần thứ ba, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra, sau khi nắm lấy vạt khố của thanh niên Jotipāla, đã nói điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla, sau khi cởi vạt khố ra, đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra, sau khi nắm lấy tóc của thanh niên Jotipāla vừa mới gội đầu xong, đã nói điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi các bạn! Thật hy hữu thay, hỡi các bạn! Do đâu mà người thợ gốm Ghaṭikāra này, vốn thuộc giai cấp thấp kém, lại nghĩ rằng có thể nắm lấy tóc của chúng ta, những người vừa mới gội đầu xong; chắc chắn việc này không phải là tầm thường.’ Rồi nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Bạn Ghaṭikāra, đến mức độ này sao?’ ‘Đến mức độ này đó, bạn Jotipāla. Vì quả thật, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ ‘Vậy thì, bạn Ghaṭikāra, hãy buông ra; chúng ta sẽ đi.’

285. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. ජොතිපාලො පන මාණවො කස්සපෙන [Pg.239] භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අයං මෙ, භන්තෙ, ජොතිපාලො මාණවො සහායො පියසහායො. ඉමස්ස භගවා ධම්මං දෙසෙතූ’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ඝටිකාරඤ්ච කුම්භකාරං ජොතිපාලඤ්ච මාණවං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො කස්සපෙන භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු.

285. “Này Ānanda, khi ấy, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã đi đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Còn thanh niên Jotipāla đã cùng với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng, thăm hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, người thợ gốm Ghaṭikāra đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, thanh niên Jotipāla này là bạn của con, là người bạn thân thiết. Xin đức Thế Tôn hãy thuyết Pháp cho vị ấy.’ Khi ấy, này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla, sau khi được đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng pháp thoại, đã tán thán, tùy hỷ lời dạy của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về.”

286. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘ඉමං නු ත්වං, සම්ම ඝටිකාර, ධම්මං සුණන්තො අථ ච පන අගාරස්මා අනගාරියං න පබ්බජිස්සසී’ති? ‘නනු මං, සම්ම ජොතිපාල, ජානාසි, අන්ධෙ ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො පොසෙමී’ති? ‘තෙන හි, සම්ම ඝටිකාර, අහං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අයං මෙ, භන්තෙ, ජොතිපාලො මාණවො සහායො පියසහායො. ඉමං භගවා පබ්බාජෙතූ’ති. අලත්ථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං.

286. “Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra rằng: ‘Này bạn Ghaṭikāra, bạn đã nghe Pháp này, vậy tại sao bạn lại không từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia?’ ‘Này bạn Jotipāla, chẳng phải bạn biết rằng tôi đang nuôi dưỡng cha mẹ già yếu, mù lòa hay sao?’ ‘Vậy thì, này bạn Ghaṭikāra, tôi sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia.’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã đi đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, họ đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, người thợ gốm Ghaṭikāra đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, thanh niên Jotipāla này là bạn của con, là người bạn thân thiết. Xin đức Thế Tôn hãy cho vị ấy xuất gia.’ Và này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới dưới sự hiện diện của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.”

287. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අචිරූපසම්පන්නෙ ජොතිපාලෙ මාණවෙ අඩ්ඪමාසුපසම්පන්නෙ වෙගළිඞ්ගෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන බාරාණසී තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන බාරාණසී තදවසරි. තත්‍ර සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ[Pg.240]. අස්සොසි ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා – ‘කස්සපො කිර භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො බාරාණසිං අනුප්පත්තො බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි බාරාණසියා නිය්‍යාසි මහච්චරාජානුභාවෙන කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො, ආනන්ද, කිකිං කාසිරාජානං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපෙන භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’ති. අධිවාසෙසි ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපස්ස භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො විගතකාළකං අනෙකසූපං අනෙකබ්‍යඤ්ජනං, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කාලං ආරොචාපෙසි – ‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’න්ති.

287. “Khi ấy, này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi đã an trú tại Vegaḷiṅga tùy theo ý thích, khi thanh niên Jotipāla mới thọ cụ túc giới chưa được bao lâu, khoảng nửa tháng, ngài đã lên đường du hành đến Bārāṇasī. Tuần tự du hành, ngài đã đến Bārāṇasī. Này Ānanda, tại Bārāṇasī, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã an trú ở Isipatana, tại Migadāya (Vườn Lộc Uyển). Này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī đã nghe tin: ‘Nghe nói đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến Bārāṇasī và đang an trú ở Isipatana, tại Migadāya.’ Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī đã cho thắng những cỗ xe tốt đẹp, rồi lên một cỗ xe tốt đẹp, cùng với những cỗ xe tốt đẹp khác, với uy nghi vương giả vĩ đại, đã đi ra khỏi Bārāṇasī để đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Sau khi đi bằng xe đến hết đoạn đường có thể đi xe, nhà vua đã xuống xe và đi bộ đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, nhà vua đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ vua Kikī xứ Kāsī đang ngồi một bên. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, sau khi được đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng pháp thoại, đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, mong đức Thế Tôn cùng với Tăng đoàn các vị tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhận lời bằng cách im lặng. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, biết được sự chấp thuận của đức Thế Tôn Kassapa, bậc Chánh Đẳng Giác, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, sau khi đêm ấy đã qua, đã cho chuẩn bị tại cung điện của mình các món ăn thượng vị, cả món cứng và món mềm, gồm gạo sālī trắng tinh, không có hạt đen, với nhiều món canh và nhiều món phụ, rồi cho người báo thời gian đến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: ‘Bạch ngài, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’”

288. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කිකිස්ස කාසිරඤ්ඤො නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ [Pg.241] ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා බාරාණසියං වස්සාවාසං; එවරූපං සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානං භවිස්සතී’ති. ‘අලං, මහාරාජ. අධිවුත්ථො මෙ වස්සාවාසො’ති. දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා බාරාණසියං වස්සාවාසං; එවරූපං සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානං භවිස්සතී’ති. ‘අලං, මහාරාජ. අධිවුත්ථො මෙ වස්සාවාසො’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකිස්ස කාසිරඤ්ඤො ‘න මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අධිවාසෙති බාරාණසියං වස්සාවාස’න්ති අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං, අහු දොමනස්සං. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤො කොචි මයා උපට්ඨාකතරො’ති?

288. Này Ānanda, khi ấy, Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến nơi ở của vua xứ Kāsi tên là Kiki; sau khi đến, ngài cùng với chúng Tỳ-khưu Tăng, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã tự tay dâng cúng chúng Tỳ-khưu Tăng với đức Phật là vị đứng đầu các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị hài lòng và nói đã đủ. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi, sau khi biết Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chỗ ngồi thấp hơn, ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, xin Thế Tôn hãy chấp nhận an cư mùa mưa tại Bārāṇasī của con; sự cúng dường như thế này sẽ được dành cho chúng Tăng.’ ‘Thôi đi, đại vương. Ta đã chấp nhận an cư mùa mưa rồi.’ Này Ānanda, lần thứ hai... Này Ānanda, lần thứ ba, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, xin Thế Tôn hãy chấp nhận an cư mùa mưa tại Bārāṇasī của con; sự cúng dường như thế này sẽ được dành cho chúng Tăng.’ ‘Thôi đi, đại vương. Ta đã chấp nhận an cư mùa mưa rồi.’ Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi nghĩ rằng: ‘Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, không chấp nhận an cư mùa mưa của ta tại Bārāṇasī,’ do đó, sự thất vọng đã khởi lên, ưu phiền đã khởi lên. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, có ai khác cúng dường chu đáo hơn con không?’

‘‘‘අත්ථි, මහාරාජ, වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො. තත්ථ ඝටිකාරො නාම කුම්භකාරො; සො මෙ උපට්ඨාකො අග්ගුපට්ඨාකො. තුය්හං ඛො පන, මහාරාජ, න මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අධිවාසෙති බාරාණසියං වස්සාවාසන්ති අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං, අත්ථි දොමනස්සං. තයිදං ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නත්ථි ච න ච භවිස්සති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො දුක්ඛෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛසමුදයෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛනිරොධෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය නික්කඞ්ඛො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො එකභත්තිකො බ්‍රහ්මචාරී සීලවා කල්‍යාණධම්මො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණො අපෙතජාතරූපරජතො[Pg.242]. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පන්නමුසලො න සහත්ථා පථවිං ඛණති. යං හොති කූලපලුග්ගං වා මූසිකුක්කරො වා තං කාජෙන ආහරිත්වා භාජනං කරිත්වා එවමාහ – ‘‘එත්ථ යො ඉච්ඡති තණ්ඩුලපටිභස්තානි වා මුග්ගපටිභස්තානි වා කළායපටිභස්තානි වා නික්ඛිපිත්වා යං ඉච්ඡති තං හරතූ’’ති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො අන්ධෙ ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො පොසෙති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා.

‘Này đại vương, có một làng và thị trấn tên là Vegaḷiṅga. Ở đấy, có người thợ gốm tên là Ghaṭikāra; người ấy là thí chủ của ta, là thí chủ bậc nhất. Này đại vương, còn về phần ngài, vì nghĩ rằng: ‘Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, không chấp nhận an cư mùa mưa của ta tại Bārāṇasī,’ nên có sự thất vọng, có sự ưu phiền. Điều đó không có và sẽ không có đối với người thợ gốm Ghaṭikāra. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã quy y Phật, đã quy y Pháp, đã quy y Tăng. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra thành tựu niềm tin bất động vào đức Phật, thành tựu niềm tin bất động vào Chánh Pháp, thành tựu niềm tin bất động vào chúng Tăng, thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra không còn hoài nghi về Khổ, không còn hoài nghi về Tập khởi của Khổ, không còn hoài nghi về sự Diệt tận của Khổ, không còn hoài nghi về Con Đường đưa đến sự Diệt tận của Khổ. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã từ bỏ ngọc và vàng, đã xa lìa vàng và bạc. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra không tự tay đào đất. Đất nào bị sạt lở bờ sông hoặc do chuột, gà bới lên, người ấy dùng đòn gánh mang về làm đồ gốm rồi nói thế này: ‘Ở đây, ai muốn thì hãy để lại những túi gạo, túi đậu xanh, hoặc túi đậu đen rồi lấy đi những gì mình muốn.’ Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra nuôi dưỡng cha mẹ già, mù lòa. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra, do đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, sẽ đạt Bát-niết-bàn tại cõi ấy, có pháp không trở lại từ cõi đời đó.’

289. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො එතදවොචං – ‘‘හන්ද, කො නු ඛො අයං භග්ගවො ගතො’’ති? ‘‘නික්ඛන්තො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපට්ඨාකො අන්තොකුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජා’’ති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිං. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කො කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘කස්සපො, තාත, භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං.

289. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại một thị trấn tên là Vegaḷiṅga. Rồi, tâu Đại vương, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, tôi đã đi đến chỗ cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra; sau khi đến, tôi đã nói lời này với cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra: ‘Này, người thuộc dòng họ Bhaggava này đã đi đâu?’ – ‘Thưa ngài, người thị giả của ngài đã đi ra ngoài. Xin ngài hãy lấy cơm từ trong nồi và lấy canh từ trong chảo rồi dùng.’ Rồi, tâu Đại vương, sau khi lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, tôi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi. Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi?’ – ‘Này con, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày.

290. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං තත්ථෙව වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන [Pg.243] ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො එතදවොචං – ‘‘හන්ද, කො නු ඛො අයං භග්ගවො ගතො’’ති? ‘‘නික්ඛන්තො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපට්ඨාකො අන්තො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජා’’ති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිං. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘කස්සපො, තාත, භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං.

290. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại chính thị trấn tên là Vegaḷiṅga ấy. Rồi, tâu Đại vương, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, tôi đã đi đến chỗ cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra; sau khi đến, tôi đã nói lời này với cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra: ‘Này, người thuộc dòng họ Bhaggava này đã đi đâu?’ – ‘Thưa ngài, người thị giả của ngài đã đi ra ngoài. Xin ngài hãy lấy bánh bột lúa mạch từ trong giỏ và lấy canh từ trong chảo rồi dùng.’ Rồi, tâu Đại vương, sau khi lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, tôi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi. Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi?’ – ‘Này con, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày.

291. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං තත්ථෙව වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. තෙන ඛො පන සමයෙන කුටි ඔවස්සති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, භික්ඛූ ආමන්තෙසිං – ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නිවෙසනෙ තිණං ජානාථා’’ති. එවං වුත්තෙ, මහාරාජ, තෙ භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘‘නත්ථි ඛො, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නිවෙසනෙ තිණං, අත්ථි ච ඛ්වාස්ස ආවෙසනෙ තිණච්ඡදන’’ න්ති. ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස ආවෙසනං උත්තිණං කරොථා’’ති. අථ ඛො තෙ, මහාරාජ, භික්ඛූ ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස ආවෙසනං උත්තිණමකංසු. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කෙ ආවෙසනං උත්තිණං කරොන්තී’’ති? ‘‘භික්ඛූ, භගිනි, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කුටි ඔවස්සතී’’ති. ‘‘හරථ, භන්තෙ, හරථ, භද්‍රමුඛා’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කෙ ආවෙසනං උත්තිණමකංසූ’’ති? ‘‘භික්ඛූ, තාත, කස්සපස්ස කිර භගවතො [Pg.244] අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කුටි ඔවස්සතී’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං. අථ ඛො, මහාරාජ, ආවෙසනං සබ්බන්තං තෙමාසං ආකාසච්ඡදනං අට්ඨාසි, න දෙවොතිවස්සි. එවරූපො ච, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො’ති. ‘ලාභා, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස, සුලද්ධා, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස යස්ස භගවා එවං අභිවිස්සත්ථො’’’ති.

291. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại chính thị trấn tên là Vegaḷiṅga ấy. Và vào lúc bấy giờ, am thất bị dột. Rồi, tâu Đại vương, tôi đã gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi và tìm xem có cỏ tranh ở nhà của người thợ gốm Ghaṭikāra không.’ Khi được nói vậy, tâu Đại vương, các Tỳ khưu ấy đã thưa với tôi lời này: ‘Thưa ngài, không có cỏ tranh ở nhà của người thợ gốm Ghaṭikāra, nhưng có mái lợp bằng cỏ tranh ở xưởng làm việc của ông ấy.’ – ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi và dỡ mái cỏ tranh ở xưởng làm việc của người thợ gốm Ghaṭikāra.’ Rồi, tâu Đại vương, các Tỳ khưu ấy đã dỡ mái cỏ tranh ở xưởng làm việc của người thợ gốm Ghaṭikāra. Rồi, tâu Đại vương, cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói lời này với các Tỳ khưu ấy: ‘Ai đang dỡ mái cỏ tranh của xưởng làm việc?’ – ‘Này chị, là các vị Tỳ khưu. Am thất của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bị dột.’ – ‘Xin hãy mang đi, thưa các ngài. Xin hãy mang đi, hỡi những người có khuôn mặt hiền thiện.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã dỡ mái cỏ tranh của xưởng làm việc?’ – ‘Này con, là các vị Tỳ khưu. Nghe nói am thất của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bị dột.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày. Rồi, tâu Đại vương, toàn bộ xưởng làm việc ấy đã đứng vững với bầu trời làm mái che suốt ba tháng, trời đã không mưa vào đó. Tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra là người như vậy đó.’ – ‘Thưa ngài, thật là lợi ích cho người thợ gốm Ghaṭikāra! Thưa ngài, thật là khéo được cho người thợ gốm Ghaṭikāra, khi mà đức Thế Tôn lại thân thiết với ông ấy đến như vậy!’

292. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස පඤ්චමත්තානි තණ්ඩුලවාහසතානි පාහෙසි පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. අථ ඛො තෙ, ආනන්ද, රාජපුරිසා ඝටිකාරං කුම්භකාරං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘ඉමානි ඛො, භන්තෙ, පඤ්චමත්තානි තණ්ඩුලවාහසතානි කිකිනා කාසිරාජෙන පහිතානි පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. තානි, භන්තෙ, පටිග්ගණ්හථා’ති. ‘රාජා ඛො බහුකිච්චො බහුකරණීයො. අලං මෙ! රඤ්ඤොව හොතූ’ති. සියා ඛො පන තෙ, ආනන්ද, එවමස්ස – ‘අඤ්ඤො නූන තෙන සමයෙන ජොතිපාලො මාණවො අහොසී’ති. න ඛො පනෙතං, ආනන්ද, එවං දට්ඨබ්බං. අහං තෙන සමයෙන ජොතිපාලො මාණවො අහොසි’’න්ති.

292. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã gửi cho người thợ gốm Ghaṭikāra năm trăm xe gạo sālī loại paṇḍupuṭaka và các món ăn kèm thích hợp. Này Ānanda, khi ấy, các người của vua đến gặp người thợ gốm Ghaṭikāra và nói điều này: ‘Thưa ngài, vua Kiki xứ Kāsi đã gửi năm trăm xe gạo sālī loại paṇḍupuṭaka này và các món ăn kèm thích hợp. Thưa ngài, xin ngài hãy nhận lấy.’ – ‘Nhà vua có nhiều công việc, nhiều phận sự. Thôi đủ rồi cho tôi! Cứ để cho nhà vua dùng vậy.’ Này Ānanda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Chắc hẳn vào thời ấy, thanh niên Jotipāla là một người khác.’ Này Ānanda, không nên thấy như vậy. Vào thời ấy, chính Ta là thanh niên Jotipāla.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Thế Tôn đã nói lời này. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

ඝටිකාරසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

Kinh Ghaṭikāra, thứ nhất, đã kết thúc.

2. රට්ඨපාලසුත්තං

2. Kinh Raṭṭhapāla

293. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකං නාම කුරූනං නිගමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො [Pg.245] ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කුරූසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ථුල්ලකොට්ඨිකං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු, සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි.

293. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, ngài đã đi đến một thị trấn của người Kuru tên là Thullakoṭṭhika. Các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã nghe rằng: ‘Này quý vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Thullakoṭṭhika. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy được truyền đi như sau: “Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Khi ấy, các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, một số vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị cùng với Thế Tôn nói lên lời chào hỏi, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một số vị chắp tay về hướng Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị xưng tên và dòng họ ở gần Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đang ngồi một bên bằng một bài pháp thoại.

294. තෙන ඛො පන සමයෙන රට්ඨපාලො නාම කුලපුත්තො තස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො තිස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘යථා යථා ඛ්වාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො අචිරපක්කන්තෙසු ථුල්ලකොට්ඨිකෙසු [Pg.246] බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යථා යථාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පදං. පබ්බාජෙතු මං භගවා’’ති. ‘‘අනුඤ්ඤාතොසි පන ත්වං, රට්ඨපාල, මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? ‘‘න ඛොහං, භන්තෙ, අනුඤ්ඤාතො මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. ‘‘න ඛො, රට්ඨපාල, තථාගතා අනනුඤ්ඤාතං මාතාපිතූහි පුත්තං පබ්බාජෙන්තී’’ති. ‘‘ස්වාහං, භන්තෙ, තථා කරිස්සාමි යථා මං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති.

294. Vào lúc bấy giờ, có một thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, là con trai của một gia đình hàng đầu ở chính tại Thullakoṭṭhika, đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Theo như ta hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Khi ấy, sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ bằng một bài pháp thoại, họ đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi rời đi. Sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika rời đi không bao lâu, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, theo như con hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Bạch Thế Tôn, con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới ở nơi Thế Tôn. Xin Thế Tôn hãy cho con xuất gia.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, ông đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình chưa?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, các đấng Như Lai không cho xuất gia người con trai chưa được cha mẹ cho phép.’ – ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ làm thế nào để cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’

295. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘අම්මතාතා, යථා යථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. අනුජානාථ මං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං [Pg.247] තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො…පෙ… තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘අම්මතාතා, යථා යථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. අනුජානාථ මං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති?

295. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ và đi nhiễu quanh bên phải Thế Tôn, rồi đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, bèn thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Khi được nói như vậy, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’

296. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො – ‘‘න මං මාතාපිතරො අනුජානන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති තත්ථෙව අනන්තරහිතාය භූමියා නිපජ්ජි – ‘‘ඉධෙව මෙ මරණං භවිස්සති පබ්බජ්ජා වා’’ති. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො එකම්පි භත්තං න භුඤ්ජි, ද්වෙපි භත්තානි න භුඤ්ජි, තීණිපි භත්තානි න භුඤ්ජි, චත්තාරිපි භත්තානි න භුඤ්ජි, පඤ්චපි භත්තානි න භුඤ්ජි, ඡපි භත්තානි න භුඤ්ජි, සත්තපි භත්තානි න භුඤ්ජි. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි, දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, තාත රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මයං අනුජානාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො [Pg.248] රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං…පෙ… දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම, කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, තාත රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මයං අනුජානාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි.

296. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla nghĩ rằng: ‘Cha mẹ không cho phép ta từ bỏ gia đình, sống không gia đình,’ rồi nằm xuống ngay tại đó, trên nền đất không trải gì, (với quyết tâm): ‘Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.’ Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla không ăn một bữa, cũng không ăn hai bữa, cũng không ăn ba bữa, cũng không ăn bốn bữa, cũng không ăn năm bữa, cũng không ăn sáu bữa, cũng không ăn bảy bữa. Bấy giờ, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Khi được nói như vậy, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ hai, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con, huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng.

297. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, සම්ම රට්ඨපාල, මාතාපිතූනං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, සම්ම රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො… තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, සම්ම රට්ඨපාල, මාතාපිතූනං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො, න ත්වං, සම්ම රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි, මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය? උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච, භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි [Pg.249] කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි.

297. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng. Này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Khi được nói như vậy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã giữ im lặng. Lần thứ hai cũng vậy… Lần thứ ba, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla lại nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng, này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Lần thứ ba, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla cũng giữ im lặng.

298. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො එතදවොචුං – ‘‘අම්මතාතා, එසො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තත්ථෙව අනන්තරහිතාය භූමියා නිපන්නො – ‘ඉධෙව මෙ මරණං භවිස්සති පබ්බජ්ජා වා’ති. සචෙ තුම්හෙ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං නානුජානිස්සථ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, තත්ථෙව මරණං ආගමිස්සති. සචෙ පන තුම්හෙ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අනුජානිස්සථ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, පබ්බජිතම්පි නං දක්ඛිස්සථ. සචෙ රට්ඨපාලො කුලපුත්තො නාභිරමිස්සති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, කා තස්ස අඤ්ඤා ගති භවිස්සති? ඉධෙව පච්චාගමිස්සති. අනුජානාථ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. ‘‘අනුජානාම, තාතා, රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බජිතෙන ච පන මාතාපිතරො උද්දස්සෙතබ්බා’’ති. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, අනුඤ්ඤාතොසි මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බජිතෙන ච පන තෙ මාතාපිතරො උද්දස්සෙතබ්බා’’ති.

298. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa mẹ, thưa cha, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này đang nằm trên nền đất trống không trải gì, với ý nghĩ: “Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.” Nếu hai vị không cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy sẽ chết ngay tại đó. Còn nếu hai vị cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì hai vị vẫn sẽ được gặp lại cậu ấy khi đã xuất gia. Nếu thiện gia nam tử Raṭṭhapāla không hoan hỷ với việc từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy còn có nơi nào khác để đi? Cậu ấy sẽ trở về lại chính nơi đây. Xin hai vị hãy cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ (Cha mẹ đáp): ‘Này các con, chúng ta cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, phải đến thăm cha mẹ.’ Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, bạn đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, bạn phải đến thăm cha mẹ.’

299. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො උට්ඨහිත්වා බලං ගාහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අනුඤ්ඤාතො අහං, භන්තෙ, මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බාජෙතු මං භගවා’’ති. අලත්ථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවතො [Pg.250] සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අථ ඛො භගවා අචිරූපසම්පන්නෙ ආයස්මන්තෙ රට්ඨපාලෙ අඩ්ඪමාසූපසම්පන්නෙ ථුල්ලකොට්ඨිකෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා රට්ඨපාලො අරහතං අහොසි.

299. Bấy giờ, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đứng dậy, lấy lại sức, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, con đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Xin Thế Tôn cho con được xuất gia.’ Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã được xuất gia, đã được cụ túc giới trong sự hiện diện của Thế Tôn. Bấy giờ, sau khi Tôn giả Raṭṭhapāla thọ cụ túc giới chưa bao lâu, khoảng nửa tháng, Thế Tôn, sau khi ở Thullakoṭṭhika tùy theo ý muốn, đã lên đường du hành đến Sāvatthī. Du hành tuần tự, Ngài đã đến Sāvatthī. Tại đó, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, tu viện của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt được ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh — vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Raṭṭhapāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, මාතාපිතරො උද්දස්සෙතුං, සචෙ මං භගවා අනුජානාතී’’ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසාකාසි. යථා භගවා අඤ්ඤාසි – ‘‘අභබ්බො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිතු’’න්ති, අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘යස්සදානි ත්වං, රට්ඨපාල, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකො තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා රට්ඨපාලො ථුල්ලකොට්ඨිකෙ විහරති රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස මිගචීරෙ. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ථුල්ලකොට්ඨිකං පිණ්ඩාය පාවිසි. ථුල්ලකොට්ඨිකෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො යෙන සකපිතු නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය උල්ලිඛාපෙති. අද්දසා ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන එතදවොච – ‘‘ඉමෙහි මුණ්ඩකෙහි සමණකෙහි අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො පබ්බාජිතො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො [Pg.251] සකපිතු නිවෙසනෙ නෙව දානං අලත්ථ න පච්චක්ඛානං; අඤ්ඤදත්ථු අක්කොසමෙව අලත්ථ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී ආභිදොසිකං කුම්මාසං ඡඩ්ඩෙතුකාමා හොති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො තං ඤාතිදාසිං එතදවොච – ‘‘සචෙතං, භගිනි, ඡඩ්ඩනීයධම්මං, ඉධ මෙ පත්තෙ ආකිරා’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී තං ආභිදොසිකං කුම්මාසං ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පත්තෙ ආකිරන්තී හත්ථානඤ්ච පාදානඤ්ච සරස්ස ච නිමිත්තං අග්ගහෙසි.

Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.’ Bấy giờ, Thế Tôn đã dùng tâm của mình để thấu hiểu tâm của Tôn giả Raṭṭhapāla. Thế Tôn đã biết như sau: – ‘Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này không có khả năng từ bỏ giới luật để quay về đời sống thấp hèn.’ Sau đó, Thế Tôn nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này Raṭṭhapāla, ngươi hãy xem xét thời điểm thích hợp cho việc ấy.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp sàng tọa, rồi cầm lấy y bát và lên đường du hành đến Thullakoṭṭhika. Trong khi du hành tuần tự, ngài đã đến Thullakoṭṭhika. Tại đó, Tôn giả Raṭṭhapāla trú ở Migacīra, khu vườn của vua Korabya, tại Thullakoṭṭhika. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla, vào buổi sáng, đã đắp y, cầm lấy y bát, rồi đi vào Thullakoṭṭhika để khất thực. Trong khi đi khất thực theo thứ tự ở Thullakoṭṭhika, ngài đã đi đến nhà của cha mình. Vào lúc ấy, cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đang cho người cạo râu ở gian sảnh cổng giữa. Cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhìn thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ông đã nói điều này: – ‘Bởi những Sa-môn đầu trọc này mà đứa con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của chúng ta đã được cho xuất gia.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla ở nhà của cha mình đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc. Vào lúc ấy, một nữ tỳ là quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đang muốn vứt bỏ cháo lúa mạch đã ôi thiu. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla nói với nữ tỳ quyến thuộc ấy điều này: – ‘Này chị, nếu thứ này là vật phải vứt bỏ, hãy đổ vào bát của tôi ở đây.’ Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đổ cháo lúa mạch ôi thiu ấy vào bát của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã ghi nhận dấu hiệu của tay, chân, và giọng nói.

300. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී යෙනායස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතරං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙය්‍යෙ, ජානෙය්‍යාසි – ‘අය්‍යපුත්තො රට්ඨපාලො අනුප්පත්තො’’’ති. ‘‘සචෙ, ජෙ, සච්චං භණසි, අදාසිං තං කරොමී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතා යෙනායස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතරං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙ, ගහපති, ජානෙය්‍යාසි – ‘රට්ඨපාලො කිර කුලපුත්තො අනුප්පත්තො’’’ති? තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා රට්ඨපාලො තං ආභිදොසිකං කුම්මාසං අඤ්ඤතරං කුට්ටමූලං නිස්සාය පරිභුඤ්ජති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා යෙනායස්මා රට්ඨපාලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නාම, තාත රට්ඨපාල, ආභිදොසිකං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජිස්සසි? නනු, තාත රට්ඨපාල, සකං ගෙහං ගන්තබ්බ’’න්ති? ‘‘කුතො නො, ගහපති, අම්හාකං ගෙහං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං? අනගාරා මයං, ගහපති. අගමම්හ ඛො තෙ, ගහපති, ගෙහං, තත්ථ නෙව දානං අලත්ථම්හ න පච්චක්ඛානං; අඤ්ඤදත්ථු අක්කොසමෙව අලත්ථම්හා’’ති. ‘‘එහි, තාත රට්ඨපාල, ඝරං ගමිස්සාමා’’ති. ‘‘අලං, ගහපති, කතං මෙ අජ්ජ භත්තකිච්චං’’. ‘‘තෙන හි, තාත රට්ඨපාල, අධිවාසෙහි ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස අධිවාසනං විදිත්වා යෙන සකං නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මහන්තං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං කාරාපෙත්වා කිලඤ්ජෙහි [Pg.252] පටිච්ඡාදෙත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පුරාණදුතියිකා ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, වධුයො, යෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කතා පුබ්බෙ රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස පියා හොථ මනාපා තෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරොථා’’ති.

300. Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa bà chủ, mong bà biết cho: ‘Công tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ – ‘Này cô kia, nếu ngươi nói sự thật, ta sẽ cho ngươi được tự do.’ Rồi mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với cha của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa gia chủ, mong ông biết cho: ‘Nghe nói thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ Vào lúc ấy, Tôn giả Raṭṭhapāla đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu ấy, trong khi tựa vào chân của một bức tường nào đó. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này con Raṭṭhapāla, có phải con đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu không? Này con Raṭṭhapāla, chẳng phải nên đi về nhà của mình sao?’ – ‘Thưa gia chủ, chúng tôi là những người đã xuất gia từ gia đình vào đời sống không gia đình, nhà của chúng tôi ở đâu? Thưa gia chủ, chúng tôi là những người không nhà. Thưa gia chủ, chúng tôi đã đi đến nhà của ông, ở đó đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc.’ – ‘Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, chúng ta sẽ đi về nhà.’ – ‘Thôi đủ rồi, thưa gia chủ, phận sự về bữa ăn của tôi hôm nay đã xong.’ – ‘Nếu vậy, này con Raṭṭhapāla, hãy nhận lời cho bữa ăn ngày mai.’ Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhận lời bằng cách giữ im lặng. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi biết được sự nhận lời của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã đi đến nhà của mình; sau khi đến, đã cho làm một đống lớn vàng và bạc, rồi cho lấy chiếu che đậy lại, và gọi các người vợ trước đây của Tôn giả Raṭṭhapāla: – ‘Này các con dâu, các con hãy đến đây. Các con hãy trang điểm bằng loại trang sức mà trước đây, khi được trang điểm như thế, các con đã là người thân yêu, quý mến của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla.’

301. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස කාලං ආරොචෙසි – ‘‘කාලො, තාත රට්ඨපාල, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සකපිතු නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං විවරාපෙත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘ඉදං තෙ, තාත රට්ඨපාල, මාතු මත්තිකං ධනං, අඤ්ඤං පෙත්තිකං, අඤ්ඤං පිතාමහං. සක්කා, තාත රට්ඨපාල, භොගෙ ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. එහි ත්වං, තාත රට්ඨපාල, හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජස්සු පුඤ්ඤානි ච කරොහී’’ති. ‘‘සචෙ මෙ ත්වං, ගහපති, වචනං කරෙය්‍යාසි, ඉමං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං සකටෙ ආරොපෙත්වා නිබ්බාහාපෙත්වා මජ්ඣෙගඞ්ගාය නදියා සොතෙ ඔපිලාපෙය්‍යාසි. තං කිස්ස හෙතු? යෙ උප්පජ්ජිස්සන්ති හි තෙ, ගහපති, තතොනිදානං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පුරාණදුතියිකා පච්චෙකං පාදෙසු ගහෙත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොචුං – ‘‘කීදිසා නාම තා, අය්‍යපුත්ත, අච්ඡරායො යාසං ත්වං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරසී’’ති? ‘‘න ඛො මයං, භගිනී, අච්ඡරානං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරාමා’’ති. ‘‘භගිනිවාදෙන නො අය්‍යපුත්තො රට්ඨපාලො සමුදාචරතී’’ති තා තත්ථෙව මුච්ඡිතා පපතිංසු. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පිතරං එතදවොච – ‘‘සචෙ, ගහපති, භොජනං දාතබ්බං, දෙථ; මා නො විහෙඨෙථා’’ති. ‘‘භුඤ්ජ, තාත රට්ඨපාල, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි.

301. Bấy giờ, sau đêm ấy, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho dọn sẵn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà mình, rồi báo giờ cho Tôn giả Raṭṭhapāla: ‘Này con Raṭṭhapāla, đã đến giờ, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi đến nhà của thân phụ mình; sau khi đến, ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho mở các đống vàng bạc ra rồi nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Này con Raṭṭhapāla, đây là tài sản bên mẹ của con, kia là tài sản bên cha, và kia nữa là tài sản của ông nội. Này con Raṭṭhapāla, con có thể vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức. Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, con hãy hoàn tục, vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức.’ ‘Thưa gia chủ, nếu ông làm theo lời tôi, ông hãy cho chất đống vàng bạc này lên xe, cho chở đi, rồi nhận chìm xuống giữa dòng sông Gaṅgā. Tại sao vậy? Thưa gia chủ, vì chính do nhân duyên ấy mà những sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ phát sinh cho ông.’ Bấy giờ, các người vợ cũ của Tôn giả Raṭṭhapāla, mỗi người ôm lấy chân ngài và nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa công tử, các tiên nữ ấy là hạng người như thế nào, mà vì họ ngài thực hành phạm hạnh?’ ‘Này các chị, chúng tôi không phải vì các tiên nữ mà thực hành phạm hạnh.’ ‘Công tử Raṭṭhapāla gọi chúng ta bằng tiếng ‘chị’!’ – họ liền ngất xỉu và ngã xuống ngay tại chỗ. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla nói với thân phụ mình điều này: ‘Thưa gia chủ, nếu có vật thực để cúng dường, xin hãy cúng dường; xin đừng làm phiền chúng tôi.’ ‘Xin mời con dùng, này con Raṭṭhapāla, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla đã tự tay dâng cúng Tôn giả Raṭṭhapāla các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi ngài hài lòng và từ chối không nhận thêm.

302. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො භුත්තාවී ඔනීතපත්තපාණී ඨිතකොව ඉමා ගාථා අභාසි –

302. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi đã dùng bữa, tay đã rời khỏi bát, trong khi đang đứng, đã nói lên những câu kệ này:

‘‘පස්ස [Pg.253] චිත්තීකතං බිම්බං, අරුකායං සමුස්සිතං;

ආතුරං බහුසඞ්කප්පං, යස්ස නත්ථි ධුවං ඨිති.

‘Hãy nhìn xem hình tượng được tô điểm, một thân đầy thương tích, được dựng lên; bệnh hoạn, được nhiều người suy tưởng, mà không có sự tồn tại thường hằng.

‘‘පස්ස චිත්තීකතං රූපං, මණිනා කුණ්ඩලෙන ච;

අට්ඨි තචෙන ඔනද්ධං, සහ වත්ථෙභි සොභති.

‘Hãy nhìn xem hình thể được tô điểm, với ngọc và hoa tai; xương được bọc bởi da, chỉ đẹp đẽ khi cùng với y phục.’

‘‘අලත්තකකතා පාදා, මුඛං චුණ්ණකමක්ඛිතං;

අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො.

‘Đôi chân được tô son, khuôn mặt được thoa phấn; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘‘අට්ඨාපදකතා කෙසා, නෙත්තා අඤ්ජනමක්ඛිතා;

අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො.

‘Mái tóc được tết tám bím, đôi mắt được kẻ thuốc; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘‘අඤ්ජනීව නවා චිත්තා, පූතිකායො අලඞ්කතො;

අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො.

‘Như một hộp thuốc kẻ mắt mới được trang hoàng, thân thể hôi thối này được tô điểm; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘‘ඔදහි මිගවො පාසං, නාසදා වාකරං මිගො;

භුත්වා නිවාපං ගච්ඡාම, කන්දන්තෙ මිගබන්ධකෙ’’ති.

‘Người thợ săn đã giăng bẫy, con nai không sa vào lưới; ăn xong phần mồi, chúng ta ra đi, mặc cho những kẻ bẫy nai than khóc.’

අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො ඨිතකොව ඉමා ගාථා භාසිත්වා යෙන රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස මිගචීරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.

Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đang đứng, sau khi nói lên những câu kệ này, đã đi đến vườn Migacīra của vua Korabya; sau khi đến, ngài ngồi xuống nghỉ ban ngày dưới một gốc cây.

303. අථ ඛො රාජා කොරබ්‍යො මිගවං ආමන්තෙසි – ‘‘සොධෙහි, සම්ම මිගව, මිගචීරං උය්‍යානභූමිං; ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො මිගවො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස පටිස්සුත්වා මිගචීරං සොධෙන්තො අද්දස ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසින්නං. දිස්වාන යෙන රාජා කොරබ්‍යො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං කොරබ්‍යං එතදවොච – ‘‘සුද්ධං ඛො තෙ, දෙව, මිගචීරං. අත්ථි චෙත්ථ රට්ඨපාලො නාම කුලපුත්තො ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො යස්ස ත්වං අභිණ්හං කිත්තයමානො අහොසි, සො අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසින්නො’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම මිගව, අලං දානජ්ජ උය්‍යානභූමියා. තමෙව දානි මයං භවන්තං රට්ඨපාලං පයිරුපාසිස්සාමා’’ති. අථ ඛො රාජා කොරබ්‍යො ‘‘යං තත්ථ ඛාදනීයං භොජනීයං පටියත්තං තං සබ්බං විස්සජ්ජෙථා’’ති වත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි ථුල්ලකොට්ඨිකම්හා නිය්‍යාසි [Pg.254] මහච්චරාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව උස්සටාය උස්සටාය පරිසාය යෙනායස්මා රට්ඨපාලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා රට්ඨපාලෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා කොරබ්‍යො ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘ඉධ භවං රට්ඨපාල හත්ථත්ථරෙ නිසීදතූ’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, නිසීද ත්වං; නිසින්නො අහං සකෙ ආසනෙ’’ති. නිසීදි රාජා කොරබ්‍යො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො රාජා කොරබ්‍යො ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච –

303. Bấy giờ, vua Korabya cho gọi người giữ vườn tên Migava: ‘Này bạn Migava, hãy dọn dẹp khu vườn Migacīra; chúng ta sẽ đi đến đó để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Tâu Thiên tử, vâng ạ,’ người giữ vườn Migava vâng lời vua Korabya, và trong khi dọn dẹp vườn Migacīra, ông thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Sau khi thấy vậy, ông đi đến chỗ vua Korabya; sau khi đến, ông tâu với vua Korabya điều này: ‘Tâu Thiên tử, vườn Migacīra của ngài đã được dọn dẹp. Và ở đây có vị thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, con trai của một gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này, người mà ngài thường hay tán thán, đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây.’ ‘Vậy thì, này bạn Migava, hôm nay thôi không đến vườn nữa. Bây giờ chúng ta sẽ đến yết kiến chính Tôn giả Raṭṭhapāla ấy.’ Bấy giờ, vua Korabya nói: ‘Hãy hủy bỏ tất cả các món ăn cứng và mềm đã được chuẩn bị ở đó,’ rồi cho thắng những cỗ xe tốt đẹp nhất, lên một cỗ xe tốt đẹp, và cùng với những cỗ xe tốt đẹp, với đại vương uy, ngài rời khỏi Thullakoṭṭhika để đến yết kiến Tôn giả Raṭṭhapāla. Ngài đi xe cho đến khi hết đường xe đi, rồi xuống xe và đi bộ, cùng với đoàn tùy tùng đông đảo, đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, ngài cùng Tôn giả Raṭṭhapāla chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ngài đứng một bên. Đứng một bên, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Xin Tôn giả Raṭṭhapāla hãy ngồi trên tấm thảm lót lưng voi này.’ ‘Thôi đủ rồi, đại vương, xin ngài cứ ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ của tôi rồi.’ Vua Korabya ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này:

304. ‘‘චත්තාරිමානි, භො රට්ඨපාල, පාරිජුඤ්ඤානි යෙහි පාරිජුඤ්ඤෙහි සමන්නාගතා ඉධෙකච්චෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති. කතමානි චත්තාරි? ජරාපාරිජුඤ්ඤං, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං, භොගපාරිජුඤ්ඤං, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං. කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, ජරාපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො ජිණ්ණො හොති වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි එතරහි ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන ජරාපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, ජරාපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො එතරහි දහරො යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස ජරාපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො?

304. “Này Raṭṭhapāla, có bốn sự suy tàn này, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Bốn điều ấy là gì? Sự suy tàn do tuổi già, sự suy tàn do bệnh tật, sự suy tàn do tài sản, sự suy tàn do bà con thân quyến. Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tuổi già? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta đã già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tuổi già ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tuổi già. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay còn trẻ, thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tuổi già ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති [Pg.255] – ‘අහං ඛොම්හි එතරහි ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො එතරහි අප්පාබාධො අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො?

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bệnh tật? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bệnh tật ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bệnh tật. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay ít bệnh, ít não, có bộ máy tiêu hóa điều hòa, không quá lạnh, không quá nóng. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bệnh tật ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, භොගපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො අඩ්ඪො හොති මහද්ධනො මහාභොගො. තස්ස තෙ භොගා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො පුබ්බෙ අඩ්ඪො අහොසිං මහද්ධනො මහාභොගො. තස්ස මෙ තෙ භොගා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගතා. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන භොගපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, භොගපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස භොගපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො?

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tài sản? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tài sản ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tài sản. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla là con trai của gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tài sản ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චස්ස බහූ හොන්ති මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තස්ස තෙ ඤාතකා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මමං ඛො පුබ්බෙ බහූ අහෙසුං මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තස්ස මෙ තෙ අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගතා. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො [Pg.256] තෙන ඤාතිපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං. භොතො ඛො පන රට්ඨපාලස්ස ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ බහූ මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො?

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bà con thân quyến? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bà con thân quyến ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bà con thân quyến. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bà con thân quyến ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

‘‘ඉමානි ඛො, භො රට්ඨපාල, චත්තාරි පාරිජුඤ්ඤානි, යෙහි පාරිජුඤ්ඤෙහි සමන්නාගතා ඉධෙකච්චෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති. තානි භොතො රට්ඨපාලස්ස නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති?

“Này Raṭṭhapāla, đây là bốn sự suy tàn, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Những sự suy tàn ấy Tôn giả Raṭṭhapāla không có. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

305. ‘‘අත්ථි ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො ධම්මුද්දෙසා උද්දිට්ඨා, යෙ අහං ඤත්වා ච දිස්වා ච සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. කතමෙ චත්තාරො? ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො ධම්මුද්දෙසා උද්දිට්ඨා, යෙ අහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති.

305. “Tâu Đại vương, quả thật có bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Bốn pháp ấy là gì? ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ hai đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ ba đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ của ái dục’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ tư đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Tâu Đại vương, đây chính là bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.”

306. ‘‘‘උපනිය්‍යති [Pg.257] ලොකො අද්ධුවො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ත්වං වීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි පණ්ණවීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි හත්ථිස්මිම්පි කතාවී අස්සස්මිම්පි කතාවී රථස්මිම්පි කතාවී ධනුස්මිම්පි කතාවී ථරුස්මිම්පි කතාවී ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො’’ති? ‘‘අහොසිං අහං, භො රට්ඨපාල, වීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි පණ්ණවීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි හත්ථිස්මිම්පි කතාවී අස්සස්මිම්පි කතාවී රථස්මිම්පි කතාවී ධනුස්මිම්පි කතාවී ථරුස්මිම්පි කතාවී ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො. අප්පෙකදාහං, භො රට්ඨපාල, ඉද්ධිමාව මඤ්ඤෙ න අත්තනො බලෙන සමසමං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, එවමෙව ත්වං එතරහි ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො රට්ඨපාල. එතරහි ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආසීතිකො මෙ වයො වත්තති. අප්පෙකදාහං, භො රට්ඨපාල, ‘ඉධ පාදං කරිස්සාමී’ති අඤ්ඤෙනෙව පාදං කරොමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති. උපනිය්‍යති හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අද්ධුවො.

306. “‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Khi ngài khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, ngài đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến phải không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi đã từng như vậy, khi tôi khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, tôi đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ mình như có thần thông, tôi không thấy ai có sức mạnh ngang bằng với mình.” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Bây giờ ngài có còn như vậy, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, không phải vậy. Bây giờ tôi đã già, lớn tuổi, cao niên, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, tuổi của tôi đã tám mươi. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ: ‘Ta sẽ đặt chân ở đây’, nhưng lại đặt chân ở chỗ khác.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian bị dẫn đi, không bền vững.”

‘‘සංවිජ්ජන්තෙ ඛො, භො රට්ඨපාල, ඉමස්මිං රාජකුලෙ හත්ථිකායාපි අස්සකායාපි රථකායාපි පත්තිකායාපි, අම්හාකං ආපදාසු පරියොධාය වත්තිස්සන්ති. ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස පන, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි අනුසායිකො ආබාධො’’ති? ‘‘අත්ථි මෙ, භො රට්ඨපාල, අනුසායිකො ආබාධො. අප්පෙකදා මං, භො රට්ඨපාල, මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා පරිවාරෙත්වා ඨිතා හොන්ති – ‘ඉදානි රාජා කොරබ්‍යො කාලං කරිස්සති, ඉදානි රාජා කොරබ්‍යො කාලං කරිස්සතී’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ලභසි ත්වං [Pg.258] තෙ මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ – ‘ආයන්තු මෙ භොන්තො මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා, සබ්බෙව සන්තා ඉමං වෙදනං සංවිභජථ, යථාහං ලහුකතරිකං වෙදනං වෙදියෙය්‍ය’න්ති – උදාහු ත්වංයෙව තං වෙදනං වෙදියසී’’ති? ‘‘නාහං, භො රට්ඨපාල, ලභාමි තෙ මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ – ‘ආයන්තු මෙ භොන්තො මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා, සබ්බෙව සන්තා ඉමං වෙදනං සංවිභජථ, යථාහං ලහුකතරිකං වෙදනං වෙදියෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො අහමෙව තං වෙදනං වෙදියාමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති. අතාණො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අනභිස්සරො.

“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có các đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh, họ sẽ có mặt để bảo vệ chúng tôi khi gặp hoạn nạn. Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có từng mắc một căn bệnh kinh niên nào không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi có mắc một căn bệnh kinh niên. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc vây quanh tôi và đứng đó, nghĩ rằng: ‘Bây giờ vua Korabya sẽ qua đời, bây giờ vua Korabya sẽ qua đời.’” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’ được không? Hay là chỉ một mình ngài phải chịu đựng cảm thọ đó?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi không thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’. Mà chính tôi phải chịu đựng cảm thọ đó.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian không nơi nương tựa, không có chủ.”

‘‘සංවිජ්ජති ඛො, භො රට්ඨපාල, ඉමස්මිං රාජකුලෙ පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං භූමිගතඤ්ච වෙහාසගතඤ්ච. ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස පන, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යථා ත්වං එතරහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසි, ලච්ඡසි ත්වං පරත්ථාපි – ‘එවමෙවාහං ඉමෙහෙව පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමී’ති, උදාහු අඤ්ඤෙ ඉමං භොගං පටිපජ්ජිස්සන්ති, ත්වං පන යථාකම්මං ගමිස්සසී’’ති? ‘‘යථාහං, භො රට්ඨපාල, එතරහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමි, නාහං ලච්ඡාමි පරත්ථාපි – ‘එවමෙව ඉමෙහෙව පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමී’ති. අථ ඛො අඤ්ඤෙ ඉමං භොගං පටිපජ්ජිස්සන්ති; අහං පන යථාකම්මං ගමිස්සාමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා ච සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති[Pg.259]. අස්සකො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො සබ්බං පහාය ගමනීයං.

“Thưa ngài Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có rất nhiều vàng bạc được chôn dưới đất và cất giữ trên không. Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào? Giống như hiện nay ngài đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, liệu ngài có thể có được điều này ở đời sau không: ‘Ta cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy,’ hay là những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này, còn ngài thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, giống như hiện nay tôi đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, tôi sẽ không thể có được điều này ở đời sau: ‘Tôi cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy.’ Mà thật ra, những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này; còn tôi thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.”

‘‘‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඵීතං කුරුං අජ්ඣාවසසී’’ති? ‘‘එවං, භො රට්ඨපාල, ඵීතං කුරුං අජ්ඣාවසාමී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පුරත්ථිමාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි පුරත්ථිමාය දිසාය? තත්ථද්දසං මහන්තං ජනපදං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. බහූ තත්ථ හත්ථිකායා අස්සකායා රථකායා පත්තිකායා; බහු තත්ථ ධනධඤ්ඤං ; බහු තත්ථ හිරඤ්ඤසුවණ්ණං අකතඤ්චෙව කතඤ්ච; බහු තත්ථ ඉත්ථිපරිග්ගහො. සක්කා ච තාවතකෙනෙව බලමත්තෙන අභිවිජිනිතුං. අභිවිජින, මහාරාජා’ති, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘තම්පි මයං, භො රට්ඨපාල, අභිවිජිය අජ්ඣාවසෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පච්ඡිමාය දිසාය… උත්තරාය දිසාය… දක්ඛිණාය දිසාය… පරසමුද්දතො සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි පරසමුද්දතො? තත්ථද්දසං මහන්තං ජනපදං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. බහූ තත්ථ හත්ථිකායා අස්සකායා රථකායා පත්තිකායා; බහු තත්ථ ධනධඤ්ඤං; බහු තත්ථ හිරඤ්ඤසුවණ්ණං අකතඤ්චෙව කතඤ්ච; බහු තත්ථ ඉත්ථිපරිග්ගහො. සක්කා ච තාවතකෙනෙව බලමත්තෙන අභිවිජිනිතුං. අභිවිජින, මහාරාජා’ති, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘තම්පි මයං, භො රට්ඨපාල, අභිවිජිය අජ්ඣාවසෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති. ඌනො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’’ති.

“Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, ngài đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng phải không?” “Vâng, thưa ngài Raṭṭhapāla, tôi đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương đông đến. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ phương đông đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương tây đến... từ phương bắc... từ phương nam... từ bên kia bờ đại dương. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ bên kia bờ đại dương đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.”

ඉදමවොච [Pg.260] ආයස්මා රට්ඨපාලො. ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච –

Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói điều này. Sau khi nói điều này, ngài lại nói thêm những lời sau:

307. ‘‘පස්සාමි ලොකෙ සධනෙ මනුස්සෙ,

307. “Tôi thấy trong đời những người có của,

ලද්ධාන විත්තං න දදන්ති මොහා;

ලුද්ධා ධනං සන්නිචයං කරොන්ති,භිය්‍යොව කාමෙ අභිපත්ථයන්ති.

Khi được tài sản, vì si mê không bố thí; Tham lam, họ chỉ lo tích trữ của cải, Và lại càng khao khát thêm các dục lạc.

‘‘රාජා පසය්හා පථවිං විජිත්වා,සසාගරන්තං මහිමාවසන්තො ;

ඔරං සමුද්දස්ස අතිත්තරූපො,පාරං සමුද්දස්සපි පත්ථයෙථ.

“Vị vua dùng vũ lực chinh phục trái đất, Cai trị cõi đất đến tận bờ đại dương; Không thỏa mãn với bờ bên này của biển, Lại còn mong muốn cả bờ bên kia.

‘‘රාජා ච අඤ්ඤෙ ච බහූ මනුස්සා,අවීතතණ්හා මරණං උපෙන්ති;

ඌනාව හුත්වාන ජහන්ති දෙහං,කාමෙහි ලොකම්හි න හත්ථි තිත්ති.

“Cả vua và nhiều người khác, Chết đi mà lòng tham chưa dứt; Vẫn còn thiếu thốn, họ từ bỏ thân xác, Trong đời, không có sự thỏa mãn với các dục lạc.

‘‘කන්දන්ති නං ඤාතී පකිරිය කෙසෙ,අහොවතා නො අමරාති චාහු;

වත්ථෙන නං පාරුතං නීහරිත්වා,චිතං සමාදාය තතොඩහන්ති.

“Thân quyến khóc than, xõa tóc rũ rượi, Họ nói: ‘Ôi, giá như người thân của chúng ta bất tử!’; Họ khiêng người được quấn trong tấm vải, Đem đặt lên giàn hỏa rồi thiêu.

‘‘සො ඩය්හති සූලෙහි තුජ්ජමානො,එකෙන වත්ථෙන පහාය භොගෙ;

න මීයමානස්ස භවන්ති තාණා,ඤාතීධ මිත්තා අථ වා සහායා.

“Bị thiêu đốt, bị xiên bởi những cây cọc, Người ấy từ bỏ tài sản, chỉ với một tấm vải; Đối với người đang chết, không có nơi nương tựa, Dù là thân quyến, bạn bè, hay đồng hữu.

‘‘දායාදකා තස්ස ධනං හරන්ති,සත්තො පන ගච්ඡති යෙන කම්මං;

න මීයමානං ධනමන්වෙති කිඤ්චි,පුත්තා ච දාරා ච ධනඤ්ච රට්ඨං.

“Những người thừa kế lấy đi tài sản của người ấy, Còn chúng sanh thì đi theo nghiệp của mình; Không có của cải nào đi theo người chết, Không con cái, không vợ chồng, không tài sản, không vương quốc.”

‘‘න [Pg.261] දීඝමායුං ලභතෙ ධනෙන, න චාපි විත්තෙන ජරං විහන්ති;

අප්පං හිදං ජීවිතමාහු ධීරා, අසස්සතං විප්පරිණාමධම්මං.

‘Không thể dùng của cải để được sống lâu, cũng không thể dùng tài sản để xua đuổi tuổi già; các bậc trí nói rằng mạng sống này ngắn ngủi, không thường hằng, có bản chất biến hoại.

‘‘අඩ්ඪා දලිද්දා ච ඵුසන්ති ඵස්සං,බාලො ච ධීරො ච තථෙව ඵුට්ඨො;

බාලො ච බාල්‍යා වධිතොව සෙති,ධීරො ච න වෙධති ඵස්සඵුට්ඨො.

‘Người giàu và người nghèo đều cảm nhận sự xúc chạm, kẻ ngu và người trí cũng bị xúc chạm như vậy; kẻ ngu do sự ngu si mà nằm xuống run rẩy, còn người trí dù bị sự xúc chạm chạm đến cũng không run rẩy.

‘‘තස්මා හි පඤ්ඤාව ධනෙන සෙය්‍යො,යාය වොසානමිධාධිගච්ඡති;

අබ්‍යොසිතත්තා හි භවාභවෙසු,පාපානි කම්මානි කරොන්ති මොහා.

‘Vì thế, trí tuệ thù thắng hơn của cải, nhờ trí tuệ ấy mà người ta đạt được sự chấm dứt ở đây; vì chưa hoàn tất nên do si mê, họ làm các nghiệp ác trong các cõi hữu.

‘‘උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං,සංසාරමාපජ්ජ පරම්පරාය;

තස්සප්පපඤ්ඤො අභිසද්දහන්තො,උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං.

‘Kẻ ấy đi vào thai mẹ và thế giới bên kia, trôi lăn trong vòng luân hồi từ đời này sang đời khác; người ít trí tuệ tin tưởng (lời của kẻ ấy) nên cũng đi vào thai mẹ và thế giới bên kia.

‘‘චොරො යථා සන්ධිමුඛෙ ගහිතො,සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මො;

එවං පජා පෙච්ච පරම්හි ලොකෙ,සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මො.

‘Như kẻ trộm có ác pháp bị bắt quả tang khi đang khoét vách, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình; cũng vậy, chúng sanh có ác pháp, sau khi chết, ở thế giới bên kia, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình.

‘‘කාමාහි චිත්‍රා මධුරා මනොරමා,විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්තං;

ආදීනවං කාමගුණෙසු දිස්වා,තස්මා අහං පබ්බජිතොම්හි රාජ.

‘Tâu đại vương, các dục thì đa dạng, ngọt ngào, và làm vui ý, chúng khuấy đảo tâm trí bằng nhiều hình thức khác nhau; vì thấy sự nguy hại trong các dục trưởng dưỡng, do đó con đã xuất gia.

‘‘දුමප්ඵලානෙව පතන්ති මාණවා,දහරා ච වුඩ්ඪා ච සරීරභෙදා;

එතම්පි දිස්වා පබ්බජිතොම්හි රාජ,අපණ්ණකං සාමඤ්ඤමෙව සෙය්‍යො’’ති.

‘Tâu đại vương, chúng sanh rơi rụng như những trái cây, cả người trẻ lẫn người già, khi thân hoại mạng chung; thấy cả điều này, con đã xuất gia, tâu đại vương, đời sống sa-môn chắc chắn là thù thắng hơn’.

රට්ඨපාලසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

Kinh Raṭṭhapāla, bài kinh thứ hai, chấm dứt.

3. මඝදෙවසුත්තං

3. Kinh Maghadeva

308. එවං [Pg.262] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මිථිලායං විහරති මඝදෙවඅම්බවනෙ. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමිස්සායෙව මිථිලායං රාජා අහොසි මඝදෙවො නාම ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්ස. අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන රාජානං මඝදෙවං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා, දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි.

308. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trú ở Mithilā, trong vườn xoài Maghadeva. Khi ấy, Thế Tôn ở một nơi nào đó, đã mỉm cười. Khi ấy, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: ‘Do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.’ Khi ấy, Tôn giả Ānanda đắp y một bên vai, chắp tay hướng về Thế Tôn và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.’ ‘Này Ānanda, thuở xưa, tại chính thành Mithilā này, có một vị vua tên là Maghadeva, là người sống đúng Chánh pháp, một vị pháp vương, an trú trong Chánh pháp, một vị đại vương; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thực hành lễ Uposatha vào các ngày mười bốn, rằm, và mùng tám của mỗi nửa tháng. Khi ấy, này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vua Maghadeva gọi người thợ cạo và nói: ‘Này khanh thợ cạo, khi nào khanh thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ ‘Thưa tâu bệ hạ,’ này Ānanda, người thợ cạo đã vâng lời vua Maghadeva. Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo đã thấy tóc bạc mọc trên đầu vua Maghadeva. Sau khi thấy, ông bạch với vua Maghadeva rằng: ‘Tâu bệ hạ, các thiên sứ đã xuất hiện, tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu bệ hạ.’ ‘Vậy thì, này khanh thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay ta.’ ‘Thưa tâu bệ hạ,’ này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Maghadeva, đã dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay vua Maghadeva.

309. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි [Pg.263] ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි.

309. Này Ānanda, khi ấy, vua Maghadeva sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, đã cho gọi vị hoàng tử trưởng nam và nói điều này: ‘Này hoàng tử con thân, các thiên sứ đã hiện ra với ta rồi; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy trên đầu ta; các dục lạc của loài người đã được ta hưởng thụ; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này hoàng tử con thân, con hãy đến, hãy cai quản vương quốc này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này hoàng tử con thân, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về vương quyền, rồi sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, con hãy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Con hãy tiếp nối thông lệ tốt đẹp này đã được ta thiết lập, mong rằng con đừng là người cuối cùng của dòng dõi ta. Này hoàng tử con thân, trong một thế hệ nào đó, khi một thông lệ tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, người ấy trở thành người cuối cùng của dòng dõi họ. Này hoàng tử con thân, ta nói với con điều này: Con hãy tiếp nối thông lệ tốt đẹp này đã được ta thiết lập, mong rằng con đừng là người cuối cùng của dòng dõi ta.’ Này Ānanda, khi ấy, vua Maghadeva sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, đã khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về vương quyền, rồi ngay tại khu vườn xoài Maghadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế gian với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế gian với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân.

‘‘රාජා ඛො පනානන්ද, මඝදෙවො චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි.

Này Ānanda, và vua Maghadeva đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm thái tử trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, và đã sống đời phạm hạnh trong tám mươi bốn ngàn năm ngay tại khu vườn xoài Maghadeva này sau khi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi đã tu tập bốn phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên.

310. ‘‘අථ [Pg.264] ඛො රඤ්ඤො, ආනන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ ඛො ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි.

310. Này Ānanda, khi ấy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm đã trôi qua, con trai của vua Maghadeva đã gọi người thợ cạo và nói: ‘Này bạn thợ cạo, khi nào bạn nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu ta, khi ấy hãy báo cho ta biết.’ Này Ānanda, người thợ cạo đã vâng lời con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, xin vâng.’ Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm đã trôi qua, người thợ cạo đã nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu của con trai vua Maghadeva. Sau khi nhìn thấy, người ấy đã nói điều này với con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, các thiên sứ đã hiện ra rồi; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy trên đầu ngài.’ ‘Vậy thì, này bạn thợ cạo, bạn hãy dùng cái nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận rồi đặt vào lòng bàn tay ta.’ Này Ānanda, người thợ cạo đã tuân lệnh con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, xin vâng,’ rồi đã dùng cái nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt vào lòng bàn tay của con trai vua Maghadeva.

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො, මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි [Pg.265] වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. රඤ්ඤො ඛො පනානන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තො චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි.

“Này Ānanda, khi ấy, con trai của đức vua Maghadeva, sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, đã cho gọi vị hoàng tử trưởng nam và nói điều này: ‘Này hoàng tử con thân yêu, các thiên sứ đã hiện ra với ta; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy ở trên đầu; các dục lạc của loài người đã được ta hưởng thụ; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này hoàng tử con thân yêu, con hãy đến, hãy cai quản vương quốc này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vậy thì, này hoàng tử con thân yêu, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc ở trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Con hãy tiếp nối thiện hạnh này đã được ta thiết lập, con chớ có là người cuối cùng của ta. Này hoàng tử con thân yêu, trong dòng dõi của người nào mà thiện hạnh tương tự như vầy bị đoạn tuyệt, người ấy là người cuối cùng của họ. Này hoàng tử con thân yêu, ta nói với con điều này: Con hãy tiếp nối thiện hạnh này đã được ta thiết lập, con chớ có là người cuối cùng của ta.’ Này Ānanda, khi ấy, con trai của đức vua Maghadeva, sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, đã khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này, đã cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Này Ānanda, con trai của đức vua Maghadeva đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, đã thực hành phạm hạnh sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này trong tám mươi bốn ngàn năm. Vị ấy, sau khi đã tu tập bốn Phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên.

311. ‘‘රඤ්ඤො ඛො පනානන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තපපුත්තකා තස්ස පරම්පරා චතුරාසීතිරාජසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිංසු. තෙ මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරිංසු, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිංසු. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරිංසු, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිංසු. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළිංසු, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසුං, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසුං, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා [Pg.266] අනගාරියං පබ්බජිතා බ්‍රහ්මචරියමචරිංසු. තෙ චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගා අහෙසුං. නිමි තෙසං රාජා පච්ඡිමකො අහොසි ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්ස.

311. “Này Ānanda, tám mươi bốn ngàn vị vua là con cháu nối tiếp của đức vua Maghadeva, ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này, đã cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Các vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Các vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Họ đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, đã thực hành phạm hạnh sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này trong tám mươi bốn ngàn năm. Các vị ấy, sau khi đã tu tập bốn Phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. Vua Nimi là vị cuối cùng của họ, là người sống đúng theo Chánh Pháp, là vị vua của Chánh Pháp, là vị đại vương an trú trong Chánh Pháp; vị ấy thực hành Chánh Pháp đối với các vị bà-la-môn và gia chủ, cả ở các thị tứ và các miền quê; và vị ấy giữ ngày trai giới vào các ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mồng tám của mỗi nửa tháng.

312. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, දෙවානං තාවතිංසානං සුධම්මායං සභායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි – ‘ඉච්ඡෙය්‍යාථ නො තුම්හෙ, මාරිසා, නිමිං රාජානං දට්ඨු’න්ති? ‘ඉච්ඡාම මයං, මාරිස, නිමිං රාජානං දට්ඨු’න්ති. තෙන ඛො පන, ආනන්ද, සමයෙන නිමි රාජා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ සීසංන්හාතො උපොසථිකො උපරිපාසාදවරගතො නිසින්නො හොති. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – දෙවෙසු තාවතිංසෙසු අන්තරහිතො නිමිස්ස රඤ්ඤො පමුඛෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘ලාභා තෙ, මහාරාජ, සුලද්ධං තෙ, මහාරාජ. දෙවා, මහාරාජ, තාවතිංසා සුධම්මායං සභායං කිත්තයමානරූපා සන්නිසින්නා – ‘‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’’ති. දෙවා තෙ, මහාරාජ, තාවතිංසා දස්සනකාමා. තස්ස තෙ අහං, මහාරාජ, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං පහිණිස්සාමි; අභිරුහෙය්‍යාසි, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො’ති. අධිවාසෙසි ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා තුණ්හීභාවෙන.

312. “Này Ānanda, thuở xưa, trong lúc chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā, câu chuyện này đã được khởi lên: ‘Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.’ Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba: ‘Này các hiền hữu, quý vị có muốn diện kiến vua Nimi không?’ ‘Thưa hiền hữu, chúng tôi muốn diện kiến vua Nimi.’ Này Ānanda, vào lúc ấy, trong ngày trai giới rằm, vua Nimi đã gội đầu, đang thọ trì ngày trai giới và ngự trên lầu cao của cung điện. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi trời Ba Mươi Ba và hiện ra trước mặt vua Nimi. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với vua Nimi điều này: ‘Thưa Đại vương, thật là một điều lợi ích cho ngài, thưa Đại vương, thật là một điều may mắn cho ngài. Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā và tán thán rằng: “Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.” Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài. Vì vậy, thưa Đại vương, tôi sẽ gửi đến cho ngài một cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này.’ Này Ānanda, vua Nimi đã im lặng chấp thuận.”

313. ‘‘අථ [Pg.267] ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිස්ස රඤ්ඤො අධිවාසනං විදිත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – නිමිස්ස රඤ්ඤො පමුඛෙ අන්තරහිතො දෙවෙසු තාවතිංසෙසු පාතුරහොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙහි – අයං තෙ, මහාරාජ, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන පෙසිතො; අභිරුහෙය්‍යාසි, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො’ති. ‘එවං, භද්දන්තවා’ති ඛො, ආනන්ද, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘අයං තෙ, මහාරාජ, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන පෙසිතො; අභිරුහ, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො. අපි ච, මහාරාජ, කතමෙන තං නෙමි, යෙන වා පාපකම්මා පාපකානං කම්මානං විපාකං පටිසංවෙදෙන්ති, යෙන වා කල්‍යාණකම්මා කල්‍යාණකම්මානං විපාකං පටිසංවෙදෙන්තී’ති? ‘උභයෙනෙව මං, මාතලි, නෙහී’ති. සම්පවෙසෙසි ඛො, ආනන්ද, මාතලි, සඞ්ගාහකො නිමිං රාජානං සුධම්මං සභං. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිං රාජානං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘එහි ඛො, මහාරාජ. ස්වාගතං, මහාරාජ. දෙවා තෙ දස්සනකාමා, මහාරාජ, තාවතිංසා සුධම්මායං සභායං කිත්තයමානරූපා සන්නිසින්නා – ‘‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’’ති. දෙවා තෙ, මහාරාජ, තාවතිංසා දස්සනකාමා. අභිරම, මහාරාජ, දෙවෙසු දෙවානුභාවෙනා’ති. ‘අලං, මාරිස, තත්ථෙව මං මිථිලං පටිනෙතු. තථාහං ධම්මං චරිස්සාමි බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසාමි චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’ති.

313. “Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, biết được sự chấp thuận của vua Nimi, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi trước mặt vua Nimi và hiện ra giữa chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi người đánh xe Mātali: ‘Này hiền hữu Mātali, hãy đến đây, hãy thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, đến gặp vua Nimi và nói như sau: “Thưa Đại vương, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con này đã được Sakka, vua của chư thiên, gửi đến cho ngài; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này.”’ ‘Xin vâng, thưa ngài,’ này Ānanda, người đánh xe Mātali đã vâng lời Sakka, vua của chư thiên, rồi thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, đến gặp vua Nimi và nói điều này: ‘Thưa Đại vương, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con này đã được Sakka, vua của chư thiên, gửi đến cho ngài; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này. Hơn nữa, thưa Đại vương, tôi nên đưa ngài đi theo con đường nào, con đường mà những người làm điều ác phải gánh chịu quả báo của các ác nghiệp, hay con đường mà những người làm điều thiện được hưởng quả báo của các thiện nghiệp?’ ‘Này Mātali, hãy đưa ta đi bằng cả hai con đường.’ Này Ānanda, người đánh xe Mātali đã đưa vua Nimi vào pháp đường Sudhammā. Này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã thấy vua Nimi từ xa đang đến. Sau khi thấy, ngài đã nói với vua Nimi điều này: ‘Xin mời Đại vương đến. Hoan nghênh Đại vương. Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài, họ đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā và tán thán rằng: “Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.” Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài. Thưa Đại vương, xin hãy hoan hỷ với oai lực của chư thiên giữa chư thiên.’ ‘Thôi đủ rồi, thưa hiền hữu, xin hãy đưa tôi trở về lại Mithilā. Ở đó, tôi sẽ thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và tôi sẽ thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.’”

314. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං [Pg.268] රාජානං තත්ථෙව මිථිලං පටිනෙහී’ති. ‘එවං, භද්දන්තවා’ති ඛො, ආනන්ද, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං තත්ථෙව මිථිලං පටිනෙසි. තත්‍ර සුදං, ආනන්ද, නිමි රාජා ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච, උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සාති. අථ ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො නිමිස්ස රඤ්ඤො පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන නිමිස්ස රඤ්ඤො සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො නිමිස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා නිමිස්ස රඤ්ඤො අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති.

314. Này Ānanda, khi ấy, Sakka, vua của chư thiên, gọi người đánh xe Mātali và nói: ‘Này bạn Mātali, hãy đến đây, thắng cỗ xe ngàn ngựa thuần chủng và đưa vua Nimi trở về chính thành Mithilā.’ Này Ānanda, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua của chư thiên, rằng: ‘Xin vâng, thưa ngài,’ rồi thắng cỗ xe ngàn ngựa thuần chủng và đưa vua Nimi trở về chính thành Mithilā. Này Ānanda, ở đó, vua Nimi thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng ở thị trấn và ở thôn quê, và thực hành ngày trai giới vào các ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng. Này Ānanda, khi ấy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vua Nimi gọi người thợ cạo và nói: ‘Này bạn thợ cạo, khi nào bạn thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ Này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi: ‘Xin vâng, tâu Đại vương.’ Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo thấy tóc bạc mọc trên đầu vua Nimi. Thấy vậy, ông ta nói với vua Nimi rằng: ‘Tâu Đại vương, sứ giả của chư thiên đã xuất hiện; tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu ngài.’ ‘Vậy thì, này bạn thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay ta.’ Này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi: ‘Xin vâng, tâu Đại vương,’ rồi dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay của vua Nimi. Này Ānanda, khi ấy, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, rồi cho gọi vị hoàng tử trưởng nam đến và nói rằng: ‘Này con trai, sứ giả của chư thiên đã xuất hiện với ta; tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu ta. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này con trai, con hãy đến đây, hãy cai trị vương quốc này. Còn ta, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vậy thì, này con trai, khi nào con cũng thấy tóc bạc mọc trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, rồi hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, sau đó hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Con hãy tiếp nối truyền thống tốt đẹp này do ta đã thiết lập. Con đừng trở thành người cuối cùng của dòng dõi ta. Này con trai, trong dòng dõi của một người, khi một truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, người đó trở thành người cuối cùng của dòng dõi ấy. Vì vậy, này con trai, ta nói với con điều này: ‘Con hãy tiếp nối truyền thống tốt đẹp này do ta đã thiết lập. Con đừng trở thành người cuối cùng của dòng dõi ta.’’

315. ‘‘අථ [Pg.269] ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. නිමි ඛො, පනානන්ද, රාජා චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි. නිමිස්ස ඛො පනානනන්ද, රඤ්ඤො කළාරජනකො නාම පුත්තො අහොසි. න සො අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො තං කල්‍යාණං වත්තං සමුච්ඡින්දි. සො තෙසං අන්තිමපුරිසො අහොසි.

315. Này Ānanda, khi ấy, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi ngay tại vườn xoài Maghadeva này, ngài cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, ngài an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, ngài an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. Này Ānanda, vua Nimi đã vui chơi như một đứa trẻ trong tám mươi bốn ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi bốn ngàn năm, và đã xuất gia từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình, thực hành phạm hạnh trong tám mươi bốn ngàn năm ngay tại vườn xoài Maghadeva này. Vị ấy, sau khi tu tập bốn phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. Này Ānanda, vua Nimi có một người con trai tên là Kaḷārajanaka. Vị này đã không từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy đã cắt đứt truyền thống tốt đẹp ấy. Vị ấy là người cuối cùng của dòng dõi đó.

316. ‘‘සියා ඛො පන තෙ, ආනන්ද, එවමස්ස – ‘අඤ්ඤො නූන තෙන සමයෙන රාජා මඝදෙවො අහොසි, යෙන තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිත’න්ති. න ඛො පනෙතං, ආනන්ද, එවං දට්ඨබ්බං. අහං තෙන සමයෙන රාජා මඝදෙවො අහොසිං. (අහං තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිනිං,) මයා තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං; පච්ඡිමා ජනතා අනුප්පවත්තෙසි. තං ඛො පනානන්ද, කල්‍යාණං වත්තං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව බ්‍රහ්මලොකූපපත්තියා. ඉදං ඛො පනානන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං [Pg.270] නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. කතමඤ්චානන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තං වො අහං, ආනන්ද, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාථ, මා ඛො මෙ තුම්හෙ අන්තිමපුරිසා අහුවත්ථ’. යස්මිං ඛො, ආනන්ද, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං වො අහං, ආනන්ද, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාථ, මා ඛො මෙ තුම්හෙ අන්තිමපුරිසා අහුවත්ථා’’’ති.

316. “Này Ānanda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Vào thời ấy, vị vua Maghadeva đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy chắc hẳn là một người khác.’ Này Ānanda, không nên nhìn nhận như vậy. Vào thời ấy, chính Ta là vua Maghadeva. Ta đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy; thế hệ sau đã noi theo. Này Ānanda, truyền thống tốt đẹp ấy không đưa đến nhàm chán, không đưa đến ly tham, không đưa đến đoạn diệt, không đưa đến an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phạm thiên. Này Ānanda, còn truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập hiện nay thì hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Ānanda, truyền thống tốt đẹp nào do Ta thiết lập hiện nay hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Chính là Bát Thánh Đạo này, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Ānanda, đây là truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập hiện nay, hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Ānanda, Ta nói với các ông như vầy: ‘Các ông hãy noi theo truyền thống tốt đẹp này do Ta đã thiết lập, chớ có trở thành những người cuối cùng của Ta.’ Này Ānanda, trong một thế hệ người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị đoạn tuyệt, người ấy là người cuối cùng trong số họ. Này Ānanda, Ta nói với các ông như vầy: ‘Các ông hãy noi theo truyền thống tốt đẹp này do Ta đã thiết lập, chớ có trở thành những người cuối cùng của Ta.’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

මඝදෙවසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

Kinh Maghadeva, kinh thứ ba, chấm dứt.

4. මධුරසුත්තං

4. Kinh Madhurā

317. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො මධුරායං විහරති ගුන්දාවනෙ. අස්සොසි ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, කච්චානො මධුරායං විහරති ගුන්දාවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං කච්චානං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො චිත්තකථී කල්‍යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව අරහා ච’. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි මධුරාය නිය්‍යාසි මහච්චරාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං මහාකච්චානං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා [Pg.271] ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො කච්චාන, එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ඉධ භවං කච්චානො කිමක්ඛායී’’ති? ‘‘ඝොසොයෙව ඛො එසො, මහාරාජ, ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. තදමිනාපෙතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසොයෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

317. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Mahākaccāna trú tại Madhurā, trong khu rừng Gundā. Vua Mādhura, con của vua Avantī, nghe được rằng: “Thưa các ngài, nghe nói Sa-môn Kaccāna đang trú tại Madhurā, trong khu rừng Gundā. Tiếng đồn tốt đẹp như sau được lan truyền về Tôn giả Kaccāna: ‘Ngài là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, đa văn, là một nhà thuyết giảng tài ba, có tài biện luận tốt đẹp, là bậc trưởng lão và cũng là một vị A-la-hán.’ Thật tốt đẹp thay khi được yết kiến những bậc A-la-hán như vậy.” Bấy giờ, vua Mādhura, con của vua Avantī, cho thắng những cỗ xe tốt đẹp, lên một cỗ xe tốt đẹp, cùng với những cỗ xe tốt đẹp khác, với uy nghi của một vị đại vương, rời khỏi Madhurā để đi yết kiến Tôn giả Mahākaccāna. Đi xe cho đến khi hết đường xe chạy, vua xuống xe và đi bộ đến chỗ Tôn giả Mahākaccāna. Sau khi đến, vua cùng Tôn giả Mahākaccāna chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, vua ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Mādhura, con của vua Avantī, bạch với Tôn giả Mahākaccāna rằng: “Thưa Tôn giả Kaccāna, các Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm thiên, sanh từ ngực, sanh từ miệng, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm thiên.’ Về điều này, Tôn giả Kaccāna nói như thế nào?” “Tâu Đại vương, đây chỉ là một tiếng đồn trong thế gian rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm thiên, sanh từ ngực, sanh từ miệng, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm thiên.’ Tâu Đại vương, nên biết qua phương pháp này rằng đây chỉ là một tiếng đồn trong thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm thiên.’”

318. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඛත්තියස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘ඛත්තියස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති.

318. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào? Nếu một người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ thành công về tài sản, lúa gạo, bạc hoặc vàng, thì một người Sát-đế-lỵ khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy không... một người Bà-la-môn cũng vậy... một người Vệ-xá cũng vậy... một người Thủ-đà-la cũng là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy không?” “Thưa Tôn giả Kaccāna, nếu một người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ thành công về tài sản, lúa gạo, bạc hoặc vàng, thì một người Sát-đế-lỵ khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy... một người Bà-la-môn cũng vậy... một người Vệ-xá cũng vậy... một người Thủ-đà-la cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස … ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘බ්‍රාහ්මණස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස [Pg.272]… ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති.

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Bà-la-môn được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Bà-la-môn khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Phệ-xá... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Bà-la-môn được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Bà-la-môn khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Phệ-xá... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වෙස්සස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… සුද්දොපිස්සාස්ස… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘වෙස්සස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… සුද්දොපිස්සාස්ස… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති.

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Phệ-xá được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Phệ-xá khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Phệ-xá được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Phệ-xá khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, සුද්දස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘සුද්දස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදීති… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති.

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Thủ-đà được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Thủ-đà khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn... một người Phệ-xá có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Thủ-đà được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Thủ-đà khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn... một người Phệ-xá cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.”

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng chính qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng lời đồn ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm Thiên’ chỉ là lời đồn suông mà thôi.”

319. ‘‘තං [Pg.273] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස ඛත්තියො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘ඛත්තියොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති.

319. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời sáo rỗng, tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời sáo rỗng, tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và đây cũng là điều tôi đã được nghe từ các vị A-la-hán.”

‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස බ්‍රාහ්මණො…පෙ… ඉධස්ස වෙස්සො…පෙ… ඉධස්ස සුද්දො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘සුද්දොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති.

“Lành thay, lành thay, tâu Đại vương! Thật lành thay, tâu Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật lành thay khi ngài đã được nghe điều ấy từ các vị A-la-hán. Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người Bà-la-môn... ở đây, nếu có người Phệ-xá... ở đây, nếu có người Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và đây cũng là điều tôi đã được nghe từ các vị A-la-hán.”

‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

“Lành thay, lành thay, tâu Đại vương! Thật lành thay, tâu Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật lành thay khi ngài đã được nghe điều ấy từ các vị A-la-hán. Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng chính qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng lời đồn ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm Thiên’ chỉ là lời đồn suông mà thôi.”

320. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස ඛත්තියො පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො, අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි [Pg.274] කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘ඛත්තියොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො, අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති.

320. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, nếu người dòng Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và tôi cũng đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán.”

‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස බ්‍රාහ්මණො, ඉධස්ස වෙස්සො, ඉධස්ස සුද්දො පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘සුද්දොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති.

“Lành thay, lành thay, thưa Đại vương! Thật là tốt, thưa Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật là tốt khi ngài đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán. Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Bà-la-môn, ở đây, nếu có người dòng Phệ-xá, ở đây, nếu có người dòng Thủ-đà-la từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, … có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, nếu người dòng Thủ-đà-la từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, … có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và tôi cũng đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán.”

“Lành thay, lành thay, thưa Đại vương! Thật là tốt, thưa Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật là tốt khi ngài đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán. Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có ngang bằng nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Chắc chắn là vậy, thưa ngài Kaccāna, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là ngang bằng nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” – “Thưa Đại vương, cũng qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng: ‘Chỉ có dòng Bà-la-môn là giai cấp cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện, … là những người thừa tự của Phạm thiên’ chỉ là tiếng đồn ở thế gian.”

321. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ඛත්තියො සන්ධිං වා ඡින්දෙය්‍ය, නිල්ලොපං වා හරෙය්‍ය, එකාගාරිකං වා කරෙය්‍ය, පරිපන්ථෙ වා තිට්ඨෙය්‍ය, පරදාරං වා ගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්චෙ තෙ පුරිසා ගහෙත්වා දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී. ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. කින්ති [Pg.275] නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ඝාතෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, ජාපෙය්‍යාම වා පබ්බාජෙය්‍යාම වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘ඛත්තියො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; චොරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති.

321. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ khoét vách, hoặc cướp đoạt, hoặc cướp nhà, hoặc chặn đường, hoặc đi đến vợ người khác, và nếu các thuộc hạ của ngài bắt được người ấy rồi trình lên ngài rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là tên trộm, kẻ làm điều ác. Xin ngài hãy tùy ý trừng phạt y.’ Ngài sẽ xử lý người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ cho xử tử, hoặc cho thiêu sống, hoặc cho trục xuất, hoặc xử lý tùy theo trường hợp. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Sát-đế-lỵ’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là tên trộm mà thôi.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ බ්‍රාහ්මණො, ඉධ වෙස්සො, ඉධ සුද්දො සන්ධිං වා ඡින්දෙය්‍ය, නිල්ලොපං වා හරෙය්‍ය, එකාගාරිකං වා කරෙය්‍ය, පරිපන්ථෙ වා තිට්ඨෙය්‍ය, පරදාරං වා ගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්චෙ තෙ පුරිසා ගහෙත්වා දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී. ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ඝාතෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, ජාපෙය්‍යාම වා පබ්බාජෙය්‍යාම වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘සුද්දො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; චොරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති.

“Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Bà-la-môn, ở đây, nếu có người dòng Phệ-xá, ở đây, nếu có người dòng Thủ-đà-la khoét vách, hoặc cướp đoạt, hoặc cướp nhà, hoặc chặn đường, hoặc đi đến vợ người khác, và nếu các thuộc hạ của ngài bắt được người ấy rồi trình lên ngài rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là tên trộm, kẻ làm điều ác. Xin ngài hãy tùy ý trừng phạt y.’ Ngài sẽ xử lý người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ cho xử tử, hoặc cho thiêu sống, hoặc cho trục xuất, hoặc xử lý tùy theo trường hợp. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Thủ-đà-la’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là tên trộm mà thôi.”

“Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có ngang bằng nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Chắc chắn là vậy, thưa ngài Kaccāna, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là ngang bằng nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” – “Thưa Đại vương, cũng qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng: ‘Chỉ có dòng Bà-la-môn là giai cấp cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện, … là những người thừa tự của Phạm thiên’ chỉ là tiếng đồn ở thế gian.”

322. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ඛත්තියො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො අස්ස විරතො පාණාතිපාතා, විරතො අදින්නාදානා, විරතො මුසාවාදා, රත්තූපරතො, එකභත්තිකො, බ්‍රහ්මචාරී, සීලවා, කල්‍යාණධම්මො? කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘ඛත්තියො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; සමණොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති.

322. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói láo, không ăn ban đêm, ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Ngài sẽ đối xử với người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ đảnh lễ, hoặc đứng dậy chào đón, hoặc mời ngồi, hoặc cung thỉnh người ấy với y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và chúng tôi sẽ sắp đặt việc bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho người ấy. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Sát-đế-lỵ’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là vị sa-môn mà thôi.”

‘‘තං [Pg.276] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ බ්‍රාහ්මණො, ඉධ වෙස්සො, ඉධ සුද්දො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො අස්ස විරතො පාණාතිපාතා, විරතො අදින්නාදානා විරතො මුසාවාදා, රත්තූපරතො, එකභත්තිකො, බ්‍රහ්මචාරී, සීලවා, කල්‍යාණධම්මො? කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘සුද්දො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; සමණොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති.

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, một người Bà-la-môn, ở đây, một người Vessa, ở đây, một người Sudda, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối, từ bỏ ăn vào ban đêm, ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Ngài sẽ đối xử với vị ấy như thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ đảnh lễ, hoặc đứng dậy chào đón, hoặc mời ngồi, hoặc mời nhận y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh và các vật dụng cần thiết, hoặc chúng tôi sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng pháp cho vị ấy. Vì cớ sao? Thưa ngài Kaccāna, vì danh xưng ‘Sudda’ trước kia của vị ấy đã biến mất; vị ấy được kể là một vị sa-môn.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

“Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điểm này, ngài nghĩ thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điểm này, tôi không thấy có bất kỳ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng qua phương diện này, nên biết rằng đây chỉ là lời đồn đại ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là ô uế; chỉ có người Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải người Bà-la-môn thì không; chỉ có người Bà-la-môn mới là con của Phạm thiên, sinh từ ngực, sinh từ miệng, do Phạm thiên sinh ra, do Phạm thiên tạo ra, là những người thừa tự của Phạm thiên.’”

323. එවං වුත්තෙ, රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො කච්චාන, අභික්කන්තං, භො කච්චාන! සෙය්‍යථාපි, භො කච්චාන, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා කච්චානෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං කච්චානං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කච්චානො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ‘‘මා ඛො මං ත්වං, මහාරාජ, සරණං අගමාසි. තමෙව ත්වං භගවන්තං සරණං ගච්ඡ යමහං සරණං ගතො’’ති. ‘‘කහං පන, භො කච්චාන, එතරහි සො [Pg.277] භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො ඛො, මහාරාජ, එතරහි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘සචෙපි මයං, භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං දසසු යොජනෙසු, දසපි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. සචෙපි මයං, භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං වීසතියා යොජනෙසු, තිංසාය යොජනෙසු, චත්තාරීසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසම්පි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යොජනසතෙ චෙපි මයං භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං, යොජනසතම්පි මයං ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යතො ච, භො කච්චාන, පරිනිබ්බුතො සො භගවා, පරිනිබ්බුතම්පි මයං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කච්චානො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

323. Khi được nói như vậy, vua Mādhura, con của vua xứ Avanti, bạch với ngài Đại Kaccāna rằng: “Thật vi diệu, thưa ngài Kaccāna! Thật vi diệu, thưa ngài Kaccāna! Thưa ngài Kaccāna, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được ngài Kaccāna tuyên thuyết bằng nhiều phương diện. Con xin quy y ngài Kaccāna, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong ngài Kaccāna hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” “Tâu Đại vương, xin ngài đừng quy y tôi. Ngài hãy quy y chính Đức Thế Tôn mà tôi đã quy y.” “Thưa ngài Kaccāna, hiện nay Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đang ở đâu?” “Tâu Đại vương, hiện nay Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đã nhập Vô dư Niết-bàn.” “Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây mười do-tuần, chúng con cũng sẽ đi mười do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây hai mươi do-tuần, ba mươi do-tuần, bốn mươi do-tuần, năm mươi do-tuần, chúng con cũng sẽ đi năm mươi do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây một trăm do-tuần, chúng con cũng sẽ đi một trăm do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và vì, thưa ngài Kaccāna, Đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn, nên chúng con xin quy y Đức Thế Tôn dù Ngài đã nhập Niết-bàn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong ngài Kaccāna hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.”

මධුරසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

Kinh Madhurā, kinh thứ tư, kết thúc.

5. බොධිරාජකුමාරසුත්තං

5. Kinh Bodhirājakumāra

324. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස කොකනදො නාම පාසාදො අචිරකාරිතො හොති අනජ්ඣාවුට්ඨො සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො සඤ්ජිකාපුත්තං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්ද, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘බොධි, භන්තෙ, රාජකුමාරො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, භගවා බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං [Pg.278] නිසින්නො ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බොධි ඛො රාජකුමාරො භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති. එවඤ්ච වදෙති – ‘අධිවාසෙතු කිර භවං ගොතමො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන බොධි රාජකුමාරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘අවොචුම්හ භොතො වචනෙන තං භවන්තං ගොතමං – ‘බොධි ඛො රාජකුමාරො භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති. එවඤ්ච වදෙති – අධිවාසෙතු කිර භවං ගොතමො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’ති. අධිවුට්ඨඤ්ච පන සමණෙන ගොතමෙනා’’ති.

324. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Bhagga, tại Susumāragira, trong vườn Bhesakaḷā, khu rừng dành cho nai. Lúc bấy giờ, cung điện tên là Kokanada của vương tử Bodhi vừa mới được xây xong, chưa có Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào ở. Khi ấy, vương tử Bodhi gọi thanh niên Sañjikāputta và nói: ‘Này bạn Sañjikāputta, hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không.’ Và hãy thưa như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên Sañjikāputta vâng lời vương tử Bodhi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã trao đổi lời chào hỏi thân mật với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật và đáng ghi nhớ, anh ta ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Sañjikāputta bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama, và hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không. Và vương tử có lời thưa như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Khi ấy, thanh niên Sañjikāputta, biết được Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ vương tử Bodhi; sau khi đến, thưa với vương tử Bodhi: ‘Con đã nhân danh ngài thưa với Tôn giả Gotama rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama, và hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không. Và vương tử có lời thưa như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ Và Sa-môn Gotama đã nhận lời.’

325. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා, කොකනදඤ්ච පාසාදං ඔදාතෙහි දුස්සෙහි සන්ථරාපෙත්වා යාව පච්ඡිමසොපානකළෙවරා, සඤ්ජිකාපුත්තං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො කාලං ආරොචෙහි – ‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’’න්ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො කාලං ආරොචෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන බොධි රාජකුමාරො බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො හොති භගවන්තං ආගමයමානො. අද්දසා ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන පච්චුග්ගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පුරක්ඛත්වා යෙන කොකනදො පාසාදො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා පච්ඡිමං සොපානකළෙවරං නිස්සාය අට්ඨාසි. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිරුහතු, භන්තෙ, භගවා දුස්සානි, අභිරුහතු සුගතො දුස්සානි; යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය [Pg.279] සුඛායා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිරුහතු, භන්තෙ, භගවා. දුස්සානි, අභිරුහතු සුගතො දුස්සානි; යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

325. Khi ấy, sau khi đêm ấy đã qua, vương tử Bodhi cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại tư dinh của mình, và cho trải vải trắng khắp cung điện Kokanada cho đến bậc thang cuối cùng. Rồi vương tử gọi thanh niên Sañjikāputta và nói: ‘Này bạn Sañjikāputta, hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, hãy báo thời gian cho Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên Sañjikāputta vâng lời vương tử Bodhi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã báo thời gian cho Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ Khi ấy, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi đến tư dinh của vương tử Bodhi. Lúc bấy giờ, vương tử Bodhi đang đứng ở cổng ngoài, chờ đợi Thế Tôn. Vương tử Bodhi thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, vương tử đi ra đón, đảnh lễ Thế Tôn, rồi đi trước dẫn đường đến cung điện Kokanada. Khi ấy, Thế Tôn dừng lại, đứng dựa vào bậc thang cuối cùng. Rồi vương tử Bodhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy bước lên những tấm vải này. Bạch Thiện Thệ, xin hãy bước lên những tấm vải này. Việc này sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho con.’ Khi được thưa như vậy, Thế Tôn im lặng. Lần thứ hai cũng vậy… Lần thứ ba, vương tử Bodhi lại bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy bước lên những tấm vải này. Bạch Thiện Thệ, xin hãy bước lên những tấm vải này. Việc này sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho con.’

326. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං අපලොකෙසි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘සංහරතු, රාජකුමාර, දුස්සානි; න භගවා චෙලපටිකං අක්කමිස්සති. පච්ඡිමං ජනතං තථාගතො අනුකම්පතී’’ති. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො දුස්සානි සංහරාපෙත්වා උපරිකොකනදපාසාදෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙසි. අථ ඛො භගවා කොකනදං පාසාදං අභිරුහිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එවං හොති – ‘න ඛො සුඛෙන සුඛං අධිගන්තබ්බං, දුක්ඛෙන ඛො සුඛං අධිගන්තබ්බ’’’න්ති.

326. Khi ấy, Thế Tôn nhìn Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda thưa với vương tử Bodhi: ‘Thưa vương tử, xin hãy dọn dẹp những tấm vải này. Thế Tôn sẽ không bước lên tấm thảm vải. Như Lai có lòng thương tưởng đến thế hệ tương lai.’ Khi ấy, vương tử Bodhi cho dọn dẹp những tấm vải và cho sắp đặt chỗ ngồi trên lầu của cung điện Kokanada. Rồi Thế Tôn cùng với Tăng chúng đi lên cung điện Kokanada và ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Khi ấy, vương tử Bodhi đã tự tay phục vụ Tăng chúng, với Đức Phật dẫn đầu, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị hài lòng và từ chối nhận thêm. Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, vương tử Bodhi lấy một chiếc ghế thấp và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vương tử Bodhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, con có ý nghĩ như vầy: ‘Hạnh phúc không thể đạt được bằng hạnh phúc; hạnh phúc chỉ có thể đạt được bằng khổ đau.’’

327. ‘‘මය්හම්පි ඛො, රාජකුමාර, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘න ඛො සුඛෙන සුඛං අධිගන්තබ්බං, දුක්ඛෙන ඛො සුඛං අධිගන්තබ්බ’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, අපරෙන සමයෙන දහරොව සමානො සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අකාමකානං මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො කාලාම, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා, තාදිසො [Pg.280] අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි පස්සාමීති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති; අද්ධා ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහරතී’ති.

327. Này Vương tử, đối với Ta cũng vậy, trước khi giác ngộ, khi chưa giác ngộ, khi còn là Bồ-tát, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Không thể đạt được hạnh phúc bằng sự sung sướng, mà phải đạt được hạnh phúc bằng sự khổ đau.’ Này Vương tử, sau đó, khi còn trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời, Ta đã cạo bỏ râu tóc, khoác y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc. Ta, sau khi xuất gia như vậy, tìm cầu điều thiện, tìm cầu trạng thái an tịnh vô thượng, đã đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta đã nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong giáo pháp và giới luật này.’ Này Vương tử, khi được nói như vậy, Āḷāra Kālāma đã nói với Ta rằng: ‘Xin Tôn giả hãy ở lại. Giáo pháp này là như vậy, nơi mà người có trí không bao lâu sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Vương tử, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc lòng giáo pháp ấy. Này Vương tử, Ta chỉ bằng mức độ mấp máy môi, chỉ bằng mức độ lặp lại lời nói, đã tuyên bố lời nói của người có trí, lời nói của bậc trưởng lão, và Ta cùng những người khác đều xác nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy.’ Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Āḷāra Kālāma không phải chỉ tuyên bố giáo pháp này với niềm tin suông rằng: “Ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú,” chắc chắn Āḷāra Kālāma đang an trú, biết và thấy giáo pháp này.’

‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති ? එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං ආළාරො කාලාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො අහං, ආවුසො, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යාහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි, තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි, තමහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.281] උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි. ඉති යාහං ධම්මං ජානාමි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි; යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තමහං ධම්මං ජානාමි. ඉති යාදිසො අහං, තාදිසො තුවං; යාදිසො තුවං තාදිසො අහං. එහි දානි, ආවුසො, උභොව සන්තා ඉමං ගණං පරිහරාමා’ති. ඉති ඛො, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො (අත්තනො) අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.

Này Vương tử, khi ấy Ta đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, đến mức độ nào ngài tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú?’ Này Vương tử, khi được nói như vậy, Āḷāra Kālāma đã tuyên bố về Vô Sở Hữu Xứ. Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Không phải chỉ Āḷāra Kālāma có niềm tin, Ta cũng có niềm tin; không phải chỉ Āḷāra Kālāma có tinh tấn… có chánh niệm… có định… có trí tuệ, Ta cũng có trí tuệ. Vậy ta nên nỗ lực để chứng ngộ giáo pháp mà Āḷāra Kālāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Này Vương tử, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp ấy. Này Vương tử, khi ấy Ta đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, có phải chỉ đến mức độ này ngài tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú?’ ‘Thưa hiền giả, đến mức độ này tôi tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng đến mức độ này, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp này.’ ‘Thật là một lợi ích cho chúng tôi, thưa hiền giả, thật là một điều may mắn cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh như Tôn giả. Như vậy, giáo pháp mà tôi tuyên bố, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, thì ngài cũng an trú trong giáo pháp ấy, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến. Giáo pháp mà ngài an trú, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, thì tôi cũng tuyên bố giáo pháp ấy, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến. Như vậy, giáo pháp mà tôi biết, ngài cũng biết; giáo pháp mà ngài biết, tôi cũng biết. Như vậy, tôi như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, tôi cũng như thế ấy. Nào, hiền giả, bây giờ cả hai chúng ta hãy cùng nhau lãnh đạo hội chúng này.’ Này Vương tử, như vậy đó, Āḷāra Kālāma, là thầy của Ta, đã đặt Ta, người học trò, ngang hàng với chính mình, và đã tôn kính Ta bằng sự tôn kính cao thượng. Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Vương tử, Ta, không hài lòng với pháp ấy, đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy.

328. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා, තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි පස්සාමීති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසි; අද්ධා රාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහාසී’ති. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමස්සෙව අහොසි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො රාමස්සෙව අහොසි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි [Pg.282] පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං.

328. Này Rājakumāra, Ta, trong khi tìm kiếm điều thiện, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, tôi muốn thực hành đời sống phạm hạnh trong giáo pháp và giới luật này.’ Này Rājakumāra, khi được nói như vậy, Udaka Rāmaputta đã nói với Ta rằng: ‘Tôn giả cứ ở lại. Giáo pháp này là như vậy, nơi mà một người có trí tuệ không bao lâu sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Rājakumāra, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc lòng giáo pháp ấy. Này Rājakumāra, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng lời nói suông, Ta đã tuyên bố lời nói của người có trí tuệ, và Ta đã xác nhận rằng: ‘Ta biết, Ta thấy,’ cả Ta và những người khác. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Chắc chắn Rāma đã không tuyên bố giáo pháp này chỉ bằng đức tin suông rằng: ‘Ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Chắc chắn Rāma đã an trú, biết và thấy giáo pháp này.’ Rồi, này Rājakumāra, Ta đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, đến mức độ nào?’ Này Rājakumāra, khi được nói như vậy, Udaka Rāmaputta đã tuyên bố về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ Rāma mới có đức tin, Ta cũng có đức tin. Không phải chỉ Rāma mới có tinh tấn... ... chánh niệm... ... chánh định... ... trí tuệ, Ta cũng có trí tuệ. Vậy thì, ta nên nỗ lực để chứng ngộ giáo pháp mà Rāma đã tuyên bố rằng ngài tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Này Rājakumāra, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp ấy.

‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි. ඉති යං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි; යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි. ඉති යාදිසො රාමො අහොසි තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො රාමො අහොසි. එහි දානි, ආවුසො, තුවං ඉමං ගණං පරිහරා’ති. ඉති ඛො, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො සබ්‍රහ්මචාරී මෙ සමානො ආචරියට්ඨානෙ මං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.

Rồi, này Rājakumāra, Ta đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, có phải Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, chỉ đến mức độ này thôi không?’ ‘Thưa hiền giả, đúng vậy, Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, chỉ đến mức độ này thôi.’ Ta nói: ‘Thưa hiền giả, tôi cũng tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp này đến mức độ này.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi! Thưa hiền giả, thật là khéo được cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh như tôn giả! Như vậy, giáo pháp mà Rāma đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và tuyên bố, giáo pháp ấy ngài cũng tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú. Giáo pháp mà ngài tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, giáo pháp ấy Rāma đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và tuyên bố. Như vậy, giáo pháp mà Rāma đã biết, giáo pháp ấy ngài cũng biết; giáo pháp mà ngài biết, giáo pháp ấy Rāma đã biết. Như vậy, Rāma như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, Rāma cũng như thế ấy. Thôi nào, hiền giả, bây giờ ngài hãy lãnh đạo giáo đoàn này.’ Này Rājakumāra, như vậy đó, Udaka Rāmaputta, là bạn đồng phạm hạnh của Ta, đã đặt Ta vào vị trí của một bậc thầy, và đã cúng dường Ta với sự cúng dường cao quý. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Giáo pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Rājakumāra, Ta, sau khi không hài lòng với giáo pháp ấy, đã nhàm chán và từ bỏ giáo pháp ấy mà ra đi.

329. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො, මගධෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො, යෙන උරුවෙලා සෙනානිගමො තදවසරිං. තත්ථද්දසං රමණීයං භූමිභාගං, පාසාදිකඤ්ච වනසණ්ඩං, නදීඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකං සුපතිත්ථං, රමණීයං සමන්තා ච ගොචරගාමං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘රමණීයො වත, භො, භූමිභාගො, පාසාදිකො ච වනසණ්ඩො, නදිඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකා සුපතිත්ථා[Pg.283], රමණීයා සමන්තා ච ගොචරගාමො. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානායා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තත්ථෙව නිසීදිං – ‘අලමිදං පධානායා’ති. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

329. Này Rājakumāra, Ta, trong khi tìm kiếm điều thiện, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, trong khi tuần tự du hành qua xứ Magadha, đã đi đến Senānigama ở Uruvelā. Ở đó, Ta thấy một vùng đất khả ái, một khu rừng đẹp đẽ, một dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước dễ dàng, đáng yêu, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Thật là khả ái, thưa các bạn, vùng đất này! Thật là đẹp đẽ khu rừng này! Dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước dễ dàng, đáng yêu, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Thật là thích hợp cho một thiện nam tử có ý muốn tinh cần để nỗ lực tinh tấn.’ Này Rājakumāra, Ta đã ngồi xuống ngay tại đó, với ý nghĩ: ‘Nơi này thích hợp cho sự tinh tấn.’ Và rồi, này Rājakumāra, ba ví dụ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện lên trong Ta.

‘‘සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං තඤ්ච පන උදකෙ නික්ඛිත්තං, යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි අවූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති, න සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, පඨමා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

“Này vương tử, ví như có khúc củi tươi còn nhựa được ngâm trong nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi tươi còn nhựa đang được ngâm trong nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, không thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia vừa tươi vừa còn nhựa, lại còn được ngâm trong nước. Người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống không xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong vẫn chưa được khéo đoạn tận, chưa được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ nhất này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta.

330. ‘‘අපරාපි ඛො මං, රාජකුමාර, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය[Pg.284], තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං කිඤ්චාපි ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං, යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති, න සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

330. “Lại nữa, này vương tử, ví dụ thứ hai này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ví như có khúc củi tươi còn nhựa được đặt trên đất khô, xa nơi có nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi tươi còn nhựa được đặt trên đất khô, xa nơi có nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, không thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia tuy được đặt trên đất khô, xa nơi có nước, nhưng nó vẫn là củi tươi còn nhựa. Người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, nhưng ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong vẫn chưa được khéo đoạn tận, chưa được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ hai này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta.

331. ‘‘අපරාපි ඛො මං, රාජකුමාර, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං, තඤ්ච පන ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්ත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං සුප්පහීනො හොති සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා [Pg.285] වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. ඉමා ඛො මං, රාජකුමාර, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

331. “Lại nữa, này vương tử, ví dụ thứ ba này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ví như có khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nơi có nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nơi có nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, có thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia vừa khô vừa không còn nhựa, lại còn được đặt trên đất khô, xa nơi có nước.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong đã được khéo đoạn tận, đã được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ ba này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ba ví dụ này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta.

332. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හෙය්‍යං අභිනිප්පීළෙය්‍යං අභිසන්තාපෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හාමි අභිනිප්පීළෙමි අභිසන්තාපෙමි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො දුබ්බලතරං පුරිසං සීසෙ වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්‍ය අභිනිප්පීළෙය්‍ය අභිසන්තාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

332. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm’. Này vương tử, rồi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm. Này vương tử, trong khi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm, mồ hôi từ nách ta tuôn chảy. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy đầu hay vai của một người đàn ông yếu hơn mà chế ngự, đàn áp, nhiếp phục; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm, mồ hôi từ nách ta tuôn chảy. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.”

333. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය අධිමත්තො සද්දො හොති, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා [Pg.286] සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

333. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi, có một tiếng động rất lớn của những luồng gió thoát ra từ hai lỗ tai của ta. Này vương tử, ví như có tiếng động rất lớn từ ống bễ của người thợ rèn đang được thổi; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi, có một tiếng động rất lớn của những luồng gió thoát ra từ hai lỗ tai của ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

“Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh đập vào đỉnh đầu ta. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một cái dùi sắc bén để khoan vào đỉnh đầu; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh đập vào đỉnh đầu ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

“Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những cảm giác đau đớn dữ dội khởi lên trong đầu ta. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một sợi dây da chắc chắn để quấn chặt quanh đầu; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những cảm giác đau đớn dữ dội khởi lên trong đầu ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා, වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

“Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh cắt xuyên qua bụng ta. Này vương tử, ví như một người đồ tể lành nghề hoặc đệ tử của người đồ tể dùng con dao mổ bò sắc bén để cắt xuyên qua bụng; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh cắt xuyên qua bụng ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු [Pg.287] අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không-hơi-thở.’ Này vương tử, Ta bèn ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai. Này vương tử, khi Ta ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai, có một sự nóng cháy mãnh liệt khởi lên trong thân Ta. Này vương tử, ví như hai người đàn ông lực lưỡng nắm lấy hai cánh tay của một người đàn ông yếu hơn rồi hơ nóng, nung đốt trên hố than hừng; cũng vậy, này vương tử, khi Ta ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai, có một sự nóng cháy mãnh liệt khởi lên trong thân Ta. Này vương tử, tinh tấn của Ta được khởi lên, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân Ta bị kích động, không được an tịnh, vì bị sự khổ đau do tinh cần ấy áp đảo.

‘‘අපිස්සු මං, රාජකුමාර, දෙවතා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, අපි ච කාලඞ්කරොතී’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, නාපි කාලඞ්කරොති. අරහං සමණො ගොතමො. විහාරොත්වෙව සො අරහතො එවරූපො හොතී’ති.

Này vương tử, lại nữa, có chư thiên thấy Ta rồi nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã chết.’ Một số chư thiên khác nói: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng đang chết.’ Một số chư thiên khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, cũng không đang chết. Sa-môn Gotama là bậc A-la-hán. Sự an trú của bậc A-la-hán là như vậy.’

334. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා [Pg.288] එතදවොචුං – ‘මා ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි. සචෙ ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජිස්සසි, තස්ස තෙ මයං දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙස්සාම, තාය ත්වං යාපෙස්සසී’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අහඤ්චෙව ඛො පන සබ්බසො අජජ්ජිතං පටිජානෙය්‍යං. ඉමා ච මෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙය්‍යුං, තාය චාහං යාපෙය්‍යං, තං මමස්ස මුසා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තා දෙවතා පච්චාචික්ඛාමි. ‘හල’න්ති වදාමි.

334. Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành tuyệt thực hoàn toàn.’ Rồi, này vương tử, chư thiên đến gần Ta và nói điều này: ‘Thưa hiền giả, xin ngài chớ thực hành tuyệt thực hoàn toàn. Nếu, thưa hiền giả, ngài thực hành tuyệt thực hoàn toàn, chúng tôi sẽ truyền vật thực cõi trời qua các lỗ chân lông cho ngài, và với vật thực ấy, ngài sẽ sống được.’ Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Nếu ta tuyên bố là hoàn toàn không ăn, mà các vị chư thiên này lại truyền vật thực cõi trời qua các lỗ chân lông cho ta, và ta sống được nhờ vật thực ấy, thì điều đó đối với ta sẽ là một sự nói dối.’ Này vương tử, Ta bèn từ chối các vị chư thiên ấy, Ta nói: ‘Thôi đủ rồi’.

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූස’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙසිං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරයතො පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං, අධිමත්තකසිමානං පත්තො කායො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම ආසීතිකපබ්බානි වා කාළපබ්බානි වා, එවමෙවස්සු මෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ඔට්ඨපදං, එවමෙවස්සු මෙ ආනිසදං හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම වට්ටනාවළී, එවමෙවස්සු මෙ පිට්ඨිකණ්ටකො උණ්ණතාවනතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ජරසාලාය ගොපානසියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති, එවමෙවස්සු මෙ ඵාසුළියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති, එවමෙවස්සු මෙ අක්ඛිකූපෙසු අක්ඛිතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම තිත්තකාලාබු ආමකච්ඡින්නො වාතාතපෙන සංඵුටිතො හොති සම්මිලාතො, එවමෙවස්සු මෙ සීසච්ඡවි සංඵුටිතා හොති සම්මිලාතා තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො [Pg.289] අහං, රාජකුමාර, ‘උදරච්ඡවිං පරිමසිස්සාමී’ති පිට්ඨිකණ්ටකංයෙව පරිග්ගණ්හාමි, ‘පිට්ඨිකණ්ටකං පරිමසිස්සාමී’ති උදරච්ඡවිංයෙව පරිග්ගණ්හාමි. යාවස්සු මෙ, රාජකුමාර, උදරච්ඡවි පිට්ඨිකණ්ටකං අල්ලීනා හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ‘වච්චං වා මුත්තං වා කරිස්සාමී’ති තත්ථෙව අවකුජ්ජො පපතාමි තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඉමමෙව කායං අස්සාසෙන්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජාමි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජතො පූතිමූලානි ලොමානි කායස්මා පපතන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාළො සමණො ගොතමො’ති, එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, සාමො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, නපි සාමො, මඞ්ගුරච්ඡවි සමණො ගොතමො’ති. යාවස්සු මෙ, රාජකුමාර, තාව පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො උපහතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය.

Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan.’ Này vương tử, Ta bèn ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan. Này vương tử, do Ta ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, thân thể Ta trở nên gầy mòn cùng cực. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của Ta trở nên giống như những đốt của dây leo asītika hay dây leo kāḷa. Do ăn quá ít, xương cùng của Ta trở nên giống như dấu chân lạc đà. Do ăn quá ít, xương sống của Ta lồi lõm như một chuỗi hạt. Do ăn quá ít, xương sườn của Ta xiêu vẹo như những kèo nhà của một ngôi nhà cũ kỹ. Do ăn quá ít, con ngươi trong hốc mắt của Ta trông sâu thẳm và chìm khuất, như những vì sao phản chiếu trong một cái giếng sâu. Do ăn quá ít, da đầu của Ta trở nên teo tóp, héo hon, như quả bầu đắng còn non bị cắt rồi phơi gió phơi nắng. Này vương tử, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ da bụng,’ thì lại nắm phải xương sống. Khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ xương sống,’ thì lại nắm phải da bụng. Này vương tử, do ăn quá ít, da bụng của Ta đã dính sát vào xương sống. Này vương tử, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hoặc tiểu tiện,’ thì Ta ngã sấp mặt xuống ngay tại chỗ, do ăn quá ít. Này vương tử, để làm cho thân này dễ chịu, Ta dùng tay xoa bóp chân tay. Này vương tử, khi Ta dùng tay xoa bóp chân tay, lông tóc có gốc rễ bị thối rữa rụng khỏi thân, do ăn quá ít. Lại nữa, này vương tử, người ta thấy Ta rồi nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama có màu đen.’ Một số người nói: ‘Sa-môn Gotama không đen, Sa-môn Gotama có màu xanh xám.’ Một số người khác nói: ‘Sa-môn Gotama không đen, cũng không xanh xám, Sa-môn Gotama có màu da cá trê.’ Này vương tử, do ăn quá ít, màu da trong sáng, thanh khiết của Ta đã bị hư hoại đến mức như vậy.

335. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිංසු, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිස්සන්ති, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. යෙපි හි කෙචි එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. න ඛො පනාහං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරිකාය අධිගච්ඡාමි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අභිජානාමි ඛො පනාහං පිතු සක්කස්ස කම්මන්තෙ සීතාය ජම්බුච්ඡායාය නිසින්නො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතා; සියා නු ඛො එසො මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, සතානුසාරි විඤ්ඤාණං අහොසි – ‘එසෙව මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි [Pg.290] ධම්මෙහී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති.

335. “Này hoàng tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã từng cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Và bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Nhưng với pháp khổ hạnh khốc liệt này, Ta vẫn không chứng được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh; liệu có con đường nào khác để đi đến giác ngộ chăng?’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Ta nhớ lại, khi phụ vương dòng Thích-ca đang làm lễ, Ta ngồi dưới bóng mát của cây trâm, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Liệu đây có phải là con đường đi đến giác ngộ chăng?’ Này hoàng tử, khi ấy tuệ giác của Ta thuận theo chánh niệm đã khởi lên rằng: ‘Đây chính là con đường đi đến giác ngộ.’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Tại sao Ta lại sợ hãi sự an lạc ấy, một sự an lạc không liên quan đến các dục, không liên quan đến các pháp bất thiện?’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Ta không sợ hãi sự an lạc ấy, một sự an lạc không liên quan đến các dục, không liên quan đến các pháp bất thiện.’”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො තං සුකරං සුඛං අධිගන්තුං එවං අධිමත්තකසිමානං පත්තකායෙන. යංනූනාහං ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං ඔදනකුම්මාස’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. තෙන ඛො පන මං, රාජකුමාර, සමයෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති – ‘යං ඛො සමණො ගොතමො ධම්මං අධිගමිස්සති තං නො ආරොචෙස්සතී’ති. යතො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං, අථ මෙ තෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ පක්කමිංසු – ‘බාහුල්ලිකො සමණො ගොතමො පධානවිබ්භන්තො, ආවත්තො බාහුල්ලායා’ති.

“Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Không dễ gì chứng được sự an lạc ấy với thân thể gầy mòn quá mức như thế này. Hay là Ta nên dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo.’ Và này hoàng tử, Ta đã dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo. Này hoàng tử, lúc bấy giờ có năm vị Tỳ-kheo đang hầu hạ Ta, với ý nghĩ rằng: ‘Bất cứ pháp nào Sa-môn Gotama chứng được, ngài sẽ nói cho chúng ta biết.’ Này hoàng tử, khi Ta dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo, thì năm vị Tỳ-kheo ấy thất vọng và rời bỏ Ta, nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã trở nên sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về đời sống hưởng thụ.’”

336. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙත්වා බලං ගහෙත්වා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා පඨමෙ යාමෙ පඨමා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

336. “Này hoàng tử, sau khi dùng vật thực thô và lấy lại sức lực, Ta ly dục... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ nhất. Do làm cho tầm và tứ an tịnh... Ta chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... thiền thứ tư. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến Túc Mạng Minh. Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... (v.v.)... Như vậy, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Này hoàng tử, đó là minh thứ nhất Ta đã chứng được trong canh đầu của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි [Pg.291] …පෙ… අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ දුතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến trí tuệ về sự sanh tử của chúng sanh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, Ta thấy các chúng sanh đang chết đi và tái sanh, kẻ hèn người sang, kẻ đẹp người xấu, người may mắn kẻ bất hạnh; Ta hiểu rõ chúng sanh trôi lăn theo nghiệp của mình... (v.v.)... Này hoàng tử, đó là minh thứ hai Ta đã chứng được trong canh giữa của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසිං. අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Ta đã như thật tuệ tri: ‘Đây là khổ’... (v.v.)... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ.’ Ta đã như thật tuệ tri: ‘Đây là các lậu hoặc’... (v.v.)... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc.’ Khi Ta biết và thấy như vậy, tâm Ta được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên trong Ta: ‘Ta đã được giải thoát.’ Ta biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này hoàng tử, đó là minh thứ ba Ta đã chứng được trong canh cuối của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.”

337. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අධිගතො ඛො ම්‍යායං ධම්මො ගම්භීරො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො. ආලයරාමා ඛො පනායං පජා ආලයරතා ආලයසම්මුදිතා. ආලයරාමාය ඛො පන පජාය ආලයරතාය ආලයසම්මුදිතාය දුද්දසං ඉදං ඨානං යදිදං – ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. ඉදම්පි ඛො ඨානං දුද්දසං – යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. අහඤ්චෙව ඛො පන ධම්මං දෙසෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න ආජානෙය්‍යුං, සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’ති. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, ඉමා අනච්ඡරියා ගාථායො පටිභංසු පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා –

337. “Này vương tử, khi ấy ta đã có ý nghĩ này: ‘Pháp này do ta chứng ngộ thật là sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể thấu hiểu. Còn chúng sanh này lại vui thích trong ái luyến, đam mê trong ái luyến, hoan hỷ trong ái luyến. Đối với chúng sanh vui thích, đam mê, hoan hỷ trong ái luyến, thật khó thấy được trạng thái này, tức là Lý Duyên Khởi (Idappaccayatāpaṭiccasamuppāda). Trạng thái này cũng thật khó thấy, tức là sự tịch tịnh của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu ta thuyết Pháp, mà những người khác không hiểu được lời ta, điều đó sẽ là sự mệt nhọc cho ta, điều đó sẽ là sự phiền não cho ta.’ Hơn nữa, này vương tử, những câu kệ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện khởi trong ta:”

‘කිච්ඡෙන මෙ අධිගතං, හලං දානි පකාසිතුං;

රාගදොසපරෙතෙහි, නායං ධම්මො සුසම්බුධො.

‘Pháp ta khó khăn chứng ngộ được, nay không nên tuyên thuyết làm gì; Bởi những kẻ bị tham và sân chi phối, Pháp này không dễ dàng thấu hiểu.

‘පටිසොතගාමිං නිපුණං, ගම්භීරං දුද්දසං අණුං;

රාගරත්තා න දක්ඛන්ති, තමොඛන්ධෙන ආවුටා’ ති.

‘Pháp đi ngược dòng, vi tế, sâu xa, khó thấy, vi diệu; Những kẻ đam mê trong ái dục, bị khối vô minh che lấp, sẽ không thấy được.’

‘‘ඉතිහ [Pg.292] මෙ, රාජකුමාර, පටිසඤ්චික්ඛතො අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති නො ධම්මදෙසනාය.

“Này vương tử, khi ta suy xét như vậy, tâm ta hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.”

338. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්ස මම චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය එතදහොසි – ‘නස්සති වත, භො, ලොකො; විනස්සති වත, භො, ලොකො. යත්‍ර හි නාම තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති නො ධම්මදෙසනායා’ති. අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො මම පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙනාහං තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා මං එතදවොච – ‘දෙසෙතු, භන්තෙ, භගවා ධම්මං, දෙසෙතු සුගතො ධම්මං. සන්ති සත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා අස්සවනතාය ධම්මස්ස පරිහායන්ති; භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’ති. ඉදමවොච, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති; ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච –

338. “Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình, biết được ý nghĩ trong tâm ta, đã có ý nghĩ này: ‘Ôi, thế gian thật sự bị hoại vong! Ôi, thế gian thật sự bị hủy diệt! Vì rằng tâm của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.’ Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt ta. Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vắt qua một bên vai, hướng về phía ta, chắp tay lại và nói với ta lời này: ‘Kính bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết Pháp. Kính bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết Pháp. Có những chúng sanh thuộc loại ít bụi trong mắt; vì không được nghe Pháp nên họ bị suy thoái; sẽ có những người hiểu được Pháp.’ Này vương tử, Phạm thiên Sahampati đã nói lời này; sau khi nói lời này, vị ấy lại nói thêm lời này:”

‘පාතුරහොසි මගධෙසු පුබ්බෙ,ධම්මො අසුද්ධො සමලෙහි චින්තිතො;

අපාපුරෙතං අමතස්ස ද්වාරං,සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධං.

‘Trước đây ở xứ Ma-kiệt-đà, đã xuất hiện pháp không thanh tịnh, được suy tư bởi những người còn ô uế. Xin hãy mở cánh cửa bất tử này, xin hãy để họ nghe Pháp đã được bậc Vô Cấu giác ngộ.

‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො,යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො;

තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධ,පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු.

‘Như người đứng trên đỉnh núi đá, có thể nhìn thấy mọi người xung quanh; Cũng ví như vậy, hỡi bậc Thiện Tuệ, hỡi bậc có Tuệ nhãn viên mãn, xin hãy lên lầu đài bằng Pháp.

‘සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො,අවෙක්ඛස්සු ජාතිජරාභිභූතං;

උට්ඨෙහි වීර, විජිතසඞ්ගාම,සත්ථවාහ අණණ, විචර ලොකෙ;

දෙසස්සු භගවා ධම්මං,අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තී’ති.

‘Bậc đã thoát ly sầu muộn, xin hãy nhìn xem chúng sanh đang chìm trong sầu muộn, bị sanh và già chinh phục. Xin hãy đứng lên, hỡi bậc Anh hùng, hỡi bậc đã chiến thắng trận chiến, hỡi bậc Thương chủ, hỡi bậc Vô nợ, xin hãy du hành trong thế gian. Kính bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết Pháp, sẽ có những người hiểu được.’

339. ‘‘අථ [Pg.293] ඛ්වාහං, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මුනො ච අජ්ඣෙසනං විදිත්වා සත්තෙසු ච කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙසිං. අද්දසං ඛො අහං, රාජකුමාර, බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ. සෙය්‍යථාපි නාම උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තොනිමුග්ගපොසීනි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි සමොදකං ඨිතානි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකා අච්චුග්ගම්ම ඨිතානි අනුපලිත්තානි උදකෙන, එවමෙව ඛො අහං, රාජකුමාර, බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො අද්දසං සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ, අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මානං සහම්පතිං ගාථාය පච්චභාසිං –

339. “Khi ấy, này vương tử, ta biết được lời thỉnh cầu của Phạm thiên và do lòng bi mẫn đối với chúng sanh, đã nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn. Này vương tử, khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, ta đã thấy các chúng sanh ít bụi, nhiều bụi, căn tánh lanh lợi, căn tánh chậm lụt, có tướng trạng tốt, có tướng trạng xấu, dễ dạy, khó dạy, một số sống thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau, một số sống không thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau. Ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng chìm trong nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, mọc ngang mặt nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm ô nhiễm. Cũng vậy, này vương tử, khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, ta đã thấy các chúng sanh ít bụi, nhiều bụi, căn tánh lanh lợi, căn tánh chậm lụt, có tướng trạng tốt, có tướng trạng xấu, dễ dạy, khó dạy, một số sống thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau, một số sống không thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau. Khi ấy, này vương tử, ta đã trả lời Phạm thiên Sahampati bằng một câu kệ:”

‘අපාරුතා තෙසං අමතස්ස ද්වාරා,යෙ සොතවන්තො පමුඤ්චන්තු සද්ධං;

විහිංසසඤ්ඤී පගුණං න භාසිං,ධම්මං පණීතං මනුජෙසු බ්‍රහ්මෙ’ති.

‘Cánh cửa bất tử đã được mở ra cho họ, những ai có tai nghe, hãy đặt niềm tin. Hỡi Phạm thiên, vì nghĩ rằng sẽ mệt nhọc, ta đã không nói Pháp cao thượng, thuần thục cho loài người.’

340. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති ‘කතාවකාසො ඛොම්හි භගවතා ධම්මදෙසනායා’ති මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

340. “Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, nghĩ rằng: ‘Ta đã được Thế Tôn cho phép thuyết pháp,’ liền đảnh lễ ta, đi nhiễu bên phải, và biến mất ngay tại chỗ đó.”

‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආළාරො කාලාමො පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී දීඝරත්තං අප්පරජක්ඛජාතිකො. යංනූනාහං ආළාරස්ස කාලාමස්ස [Pg.294] පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං; සො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘සත්තාහකාලඞ්කතො, භන්තෙ, ආළාරො කාලාමො’ති. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘සත්තාහකාලඞ්කතො ආළාරො කාලාමො’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘මහාජානියො ඛො ආළාරො කාලාමො. සචෙ හි සො ඉමං ධම්මං සුණෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව ආජානෙය්‍යා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අයං ඛො උදකො රාමපුත්තො පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී දීඝරත්තං අප්පරජක්ඛජාතිකො. යංනූනාහං උදකස්ස රාමපුත්තස්ස පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං; සො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘අභිදොසකාලඞ්කතො, භන්තෙ, උදකො රාමපුත්තො’ති. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අභිදොසකාලඞ්කතො උදකො රාමපුත්තො’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘මහාජානියො ඛො උදකො රාමපුත්තො. සචෙ හි සො ඉමං ධම්මං සුණෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව ආජානෙය්‍යා’ති.

Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Vị Āḷāra Kālāma này là bậc hiền trí, thông minh, có trí tuệ, từ lâu đã ít bụi trần trong mắt. Ta nên thuyết Pháp cho Āḷāra Kālāma trước tiên; vị ấy sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này.’ Này vương tử, khi ấy, một vị chư thiên đã đến gần Ta và nói điều này: ‘Bạch Thế Tôn, Āḷāra Kālāma đã mệnh chung được bảy ngày.’ Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Āḷāra Kālāma đã mệnh chung được bảy ngày.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Āḷāra Kālāma quả là một tổn thất lớn lao. Nếu vị ấy được nghe Pháp này, hẳn đã nhanh chóng liễu tri.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Vị Udaka Rāmaputta này là bậc hiền trí, thông minh, có trí tuệ, từ lâu đã ít bụi trần trong mắt. Ta nên thuyết Pháp cho Udaka Rāmaputta trước tiên; vị ấy sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này.’ Này vương tử, khi ấy, một vị chư thiên đã đến gần Ta và nói điều này: ‘Bạch Thế Tôn, Udaka Rāmaputta đã mệnh chung đêm qua.’ Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Udaka Rāmaputta đã mệnh chung đêm qua.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Udaka Rāmaputta quả là một tổn thất lớn lao. Nếu vị ấy được nghe Pháp này, hẳn đã nhanh chóng liễu tri.’

341. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘බහුකාරා ඛො මෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ යෙ මං පධානපහිතත්තං උපට්ඨහිංසු. යංනූනාහං පඤ්චවග්ගියානං භික්ඛූනං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’න්ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කහං නු ඛො එතරහි පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ විහරන්තී’ති. අද්දසං ඛ්වාහං, රාජකුමාර, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්තෙ ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, උරුවෙලායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන බාරාණසී තෙන චාරිකං පක්කමිං.

341. Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Nhóm năm vị tỳ khưu đã giúp đỡ Ta rất nhiều, những vị đã hầu hạ Ta khi Ta đang tinh cần nỗ lực. Ta nên thuyết Pháp cho nhóm năm vị tỳ khưu trước tiên.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Hiện nay nhóm năm vị tỳ khưu đang trú ở đâu?’ Này vương tử, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta đã thấy nhóm năm vị tỳ khưu đang trú tại Isipatana, ở Migadāya (Vườn Lộc Uyển) tại Bārāṇasī (Ba-la-nại). Này vương tử, sau khi trú tại Uruvelā tùy thích, Ta đã lên đường du hành đến Bārāṇasī.

‘‘අද්දසා ඛො මං, රාජකුමාර, උපකො ආජීවකො අන්තරා ච ගයං අන්තරා ච බොධිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නං. දිස්වාන මං එතදවොච – ‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො, ඉන්ද්‍රියානි, පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො. කංසි ත්වං, ආවුසො, උද්දිස්ස පබ්බජිතො? කො වා තෙ සත්ථා? කස්ස වා ත්වං ධම්මං රොචෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, උපකං ආජීවකං ගාථාහි අජ්ඣභාසිං –

Này vương tử, lõa thể ngoại đạo Upaka đã thấy Ta đang đi trên đường, giữa Gayā và cây Bồ-đề. Sau khi thấy, ông ta đã nói với Ta điều này: ‘Này hiền hữu, các căn của ngài thật trong sáng, sắc da của ngài thanh tịnh, trong sạch. Này hiền hữu, ngài xuất gia vì ai? Ai là thầy của ngài? Hay ngài ưa thích pháp của ai?’ Này vương tử, khi được nói như vậy, Ta đã nói với lõa thể ngoại đạo Upaka bằng các bài kệ:

‘සබ්බාභිභූ [Pg.295] සබ්බවිදූහමස්මි,සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනූපලිත්තො;

සබ්බඤ්ජහො තණ්හාක්ඛයෙ විමුත්තො,සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්‍යං.

Ta là bậc chinh phục tất cả, bậc biết tất cả, không bị ô nhiễm trong tất cả các pháp; đã từ bỏ tất cả, đã giải thoát trong sự đoạn tận ái dục. Tự mình thắng tri, ta biết chỉ ai (làm thầy)?

‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො.

Ta không có thầy, không có ai bằng ta; trong thế giới cùng với chư thiên, không có ai đối thủ với ta.

‘අහඤ්හි අරහා ලොකෙ, අහං සත්ථා අනුත්තරො;

එකොම්හි සම්මාසම්බුද්ධො, සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො.

Ta là bậc A-la-hán trong đời, Ta là bậc đạo sư vô thượng; Ta là bậc Chánh Đẳng Giác duy nhất, đã trở nên thanh lương, đã tịch tịnh.

‘ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං, ගච්ඡාමි කාසිනං පුරං;

අන්ධීභූතස්මිං ලොකස්මිං, ආහඤ්ඡං අමතදුන්දුභි’න්ති.

Để chuyển bánh xe Pháp, Ta đi đến thành của người Kāsī; trong thế giới đã trở nên mù lòa, Ta sẽ đánh trống bất tử.

‘යථා ඛො ත්වං, ආවුසො, පටිජානාසි අරහසි අනන්තජිනො’ති.

Này hiền hữu, theo như ngài tự nhận, ngài xứng đáng là bậc chiến thắng vô tận.

‘මාදිසා වෙ ජිනා හොන්ති, යෙ පත්තා ආසවක්ඛයං;

ජිතා මෙ පාපකා ධම්මා, තස්මාහමුපක ජිනො’ති.

Những bậc chiến thắng là những người như ta, những vị đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc; ta đã chiến thắng các pháp ác, vì thế, này Upaka, ta là bậc chiến thắng.

‘‘එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උපකො ආජීවකො ‘හුපෙය්‍යපාවුසො’ති වත්වා සීසං ඔකම්පෙත්වා උම්මග්ගං ගහෙත්වා පක්කාමි.

Này vương tử, khi được nói như vậy, lõa thể ngoại đạo Upaka nói: ‘Có thể là vậy, hiền hữu,’ rồi lắc đầu, đi theo một ngã rẽ khác và ra đi.

342. ‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන බාරාණසී ඉසිපතනං මිගදායො යෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිං. අද්දසංසු ඛො මං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන අඤ්ඤමඤ්ඤං සණ්ඨපෙසුං – ‘අයං ඛො, ආවුසො, සමණො ගොතමො ආගච්ඡති බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය. සො නෙව අභිවාදෙතබ්බො, න පච්චුට්ඨාතබ්බො, නාස්ස පත්තචීවරං පටිග්ගහෙතබ්බං; අපි ච ඛො ආසනං ඨපෙතබ්බං – සචෙ සො ආකඞ්ඛිස්සති නිසීදිස්සතී’ති. යථා යථා ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිං, තථා තථා පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු සකාය කතිකාය සණ්ඨාතුං. අප්පෙකච්චෙ මං පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසුං. අප්පෙකච්චෙ ආසනං පඤ්ඤපෙසුං. අප්පෙකච්චෙ පාදොදකං උපට්ඨපෙසුං. අපි ච ඛො මං නාමෙන ච ආවුසොවාදෙන [Pg.296] ච සමුදාචරන්ති. එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘මා, භික්ඛවෙ, තථාගතං නාමෙන ච ආවුසොවාදෙන ච සමුදාචරථ ; අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘න, භික්ඛවෙ, තථාගතො බාහුල්ලිකො න පධානවිබ්භන්තො න ආවත්තො බාහුල්ලාය. අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. දුතියම්පි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? දුතියම්පි ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘න, භික්ඛවෙ, තථාගතො බාහුල්ලිකො න පධානවිබ්භන්තො න ආවත්තො බාහුල්ලාය. අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති[Pg.297]. තතියම්පි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘අභිජානාථ මෙ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං පභාවිතමෙත’න්ති ? ‘නො හෙතං, භන්තෙ’. ‘අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති.

342. ‘‘Này vương tử, rồi Ta, tuần tự du hành, đi đến chỗ các tỳ khưu nhóm năm vị ở, tại Bārāṇasī, ở Isipatana, Migadāya (vườn Lộc Uyển). Này vương tử, các tỳ khưu nhóm năm vị thấy Ta đang đi đến từ xa. Thấy vậy, họ bàn với nhau rằng: ‘Này chư hiền, sa-môn Gotama này đang đi đến, người đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc. Vị ấy không đáng được đảnh lễ, không đáng được đứng dậy chào đón, y bát của vị ấy không đáng được nhận lấy; tuy nhiên, một chỗ ngồi nên được soạn sẵn – nếu vị ấy muốn, vị ấy sẽ ngồi.’ Này vương tử, khi Ta càng đến gần các tỳ khưu nhóm năm vị, thì họ càng không thể giữ được giao ước của mình. Một số vị đã ra đón và nhận lấy y bát của Ta. Một số vị đã soạn chỗ ngồi. Một số vị đã đặt sẵn nước rửa chân. Và họ đã gọi Ta bằng tên và bằng từ ‘hiền giả’ (āvuso). Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, đừng gọi Như Lai bằng tên và bằng từ ‘hiền giả’. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Khi được nói như vậy, này vương tử, các tỳ khưu nhóm năm vị đã nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, Như Lai không sống trong sự sung túc, không từ bỏ tinh tấn, không quay về với đời sống sung túc. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Này vương tử, lần thứ hai, các tỳ khưu nhóm năm vị lại nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Này vương tử, lần thứ hai, Ta lại nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, Như Lai không sống trong sự sung túc, không từ bỏ tinh tấn, không quay về với đời sống sung túc. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Này vương tử, lần thứ ba, các tỳ khưu nhóm năm vị lại nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, các ngươi có nhớ rằng trước đây Ta đã từng nói những lời như thế này chưa?’ ‘Bạch ngài, quả thật là chưa.’ ‘Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’

‘‘අසක්ඛිං ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං. ද්වෙපි සුදං, රාජකුමාර, භික්ඛූ ඔවදාමි. තයො භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්ති. යං තයො භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා ආහරන්ති, තෙන ඡබ්බග්ගියා යාපෙම. තයොපි සුදං, රාජකුමාර, භික්ඛූ ඔවදාමි, ද්වෙ භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්ති. යං ද්වෙ භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා ආහරන්ති තෙන ඡබ්බග්ගියා යාපෙම.

Này vương tử, ta đã có thể làm cho nhóm năm vị tỳ khưu giác ngộ. Này vương tử, ta giáo huấn hai vị tỳ khưu, thì ba vị tỳ khưu đi khất thực. Với vật thực mà ba vị tỳ khưu đi khất thực mang về, sáu người chúng ta sống. Này vương tử, ta giáo huấn ba vị tỳ khưu, thì hai vị tỳ khưu đi khất thực. Với vật thực mà hai vị tỳ khưu đi khất thực mang về, sáu người chúng ta sống.

343. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මයා එවං ඔවදියමානා එවං අනුසාසියමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිංසූ’’ති. එවං වුත්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීව චිරෙන නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘තෙන හි, රාජකුමාර, තංයෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, කුසලො ත්වං හත්ථාරූළ්හෙ අඞ්කුසගය්හෙ සිප්පෙ’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ, කුසලො අහං හත්ථාරූළ්හෙ අඞ්කුසගය්හෙ සිප්පෙ’’ති[Pg.298]. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘බොධි රාජකුමාරො හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං ජානාති; තස්සාහං සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛිස්සාමී’ති. සො චස්ස අස්සද්ධො; යාවතකං සද්ධෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස බහ්වාබාධො; යාවතකං අප්පාබාධෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස සඨො මායාවී; යාවතකං අසඨෙන අමායාවිනා පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස කුසීතො; යාවතකං ආරද්ධවීරියෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස දුප්පඤ්ඤො; යාවතකං පඤ්ඤවතා පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො තව සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍යා’’ති? ‘‘එකමෙකෙනාපි, භන්තෙ, අඞ්ගෙන සමන්නාගතො සො පුරිසො න මම සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය, කො පන වාදො පඤ්චහඞ්ගෙහී’’ති!

343. Này vương tử, khi được ta giáo huấn như vậy, được ta chỉ dạy như vậy, không bao lâu sau, nhóm năm vị tỳ khưu ấy -- vì mục đích nào mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy là sự kết thúc phạm hạnh vô thượng -- ngay trong hiện tại, các vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Khi được nói như vậy, vương tử Bodhi bạch với đức Thế Tôn rằng: -- Bạch ngài, một vị tỳ khưu có được đức Như Lai là người huấn luyện, thì trong bao lâu -- vì mục đích nào mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy là sự kết thúc phạm hạnh vô thượng -- ngay trong hiện tại, vị ấy có thể tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú? -- Vậy thì, này vương tử, về vấn đề này, ta sẽ hỏi lại vương tử. Hãy trả lời theo như vương tử thấy hợp ý. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, vương tử có thiện xảo trong nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt không? -- Thưa vâng, bạch ngài, con thiện xảo trong nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt. -- Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, giả sử có một người đến đây, nghĩ rằng: ‘Vương tử Bodhi biết nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt; ta sẽ học nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi ngài.’ Người ấy không có đức tin; những gì có thể đạt được bởi người có đức tin, người ấy không thể đạt được. Người ấy nhiều bệnh tật; những gì có thể đạt được bởi người ít bệnh tật, người ấy không thể đạt được. Người ấy xảo trá, gian dối; những gì có thể đạt được bởi người không xảo trá, không gian dối, người ấy không thể đạt được. Người ấy lười biếng; những gì có thể đạt được bởi người tinh tấn, người ấy không thể đạt được. Người ấy trí tuệ kém cỏi; những gì có thể đạt được bởi người có trí tuệ, người ấy không thể đạt được. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, người ấy có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi vương tử không? -- Bạch ngài, dù chỉ có một trong các yếu tố ấy, người đó cũng không thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi con, huống hồ là cả năm yếu tố!

344. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘බොධි රාජකුමාරො හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං ජානාති; තස්සාහං සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛිස්සාමී’ති. සො චස්ස සද්ධො; යාවතකං සද්ධෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස අප්පාබාධො; යාවතකං අප්පාබාධෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස අසඨො අමායාවී; යාවතකං අසඨෙන අමායාවිනා පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස ආරද්ධවීරියො; යාවතකං ආරද්ධවීරියෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස පඤ්ඤවා; යාවතකං පඤ්ඤවතා පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො තව සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍යා’’ති? ‘‘එකමෙකෙනාපි, භන්තෙ, අඞ්ගෙන සමන්නාගතො සො පුරිසො මම සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය, කො පන වාදො පඤ්චහඞ්ගෙහී’’ති! ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චිමානි පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, රාජකුමාර, භික්ඛු සද්ධො හොති; සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති; අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි [Pg.299] වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මාදුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉමානි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්ච පධානියඞ්ගානි.

344. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, giả sử có một người đến đây, nghĩ rằng: ‘Vương tử Bodhi biết nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt; ta sẽ học nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi ngài.’ Người ấy có đức tin; những gì có thể đạt được bởi người có đức tin, người ấy có thể đạt được. Người ấy ít bệnh tật; những gì có thể đạt được bởi người ít bệnh tật, người ấy có thể đạt được. Người ấy không xảo trá, không gian dối; những gì có thể đạt được bởi người không xảo trá, không gian dối, người ấy có thể đạt được. Người ấy tinh tấn; những gì có thể đạt được bởi người tinh tấn, người ấy có thể đạt được. Người ấy có trí tuệ; những gì có thể đạt được bởi người có trí tuệ, người ấy có thể đạt được. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, người ấy có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi vương tử không? -- Bạch ngài, dù chỉ có một trong các yếu tố ấy, người đó cũng có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi con, huống hồ là cả năm yếu tố! -- Cũng vậy, này vương tử, có năm yếu tố của sự tinh cần này. Thế nào là năm? Này vương tử, ở đây, vị tỳ khưu có đức tin; tin vào sự giác ngộ của đức Như Lai rằng: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh tật, ít phiền não, có hệ tiêu hóa tốt, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh cần; vị ấy không xảo trá, không gian dối, thể hiện bản thân một cách chân thật với bậc Đạo sư hoặc với các vị đồng phạm hạnh thông thái; vị ấy sống tinh tấn để từ bỏ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện; vị ấy có trí tuệ, được trang bị trí tuệ về sanh diệt, trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này vương tử, đây là năm yếu tố của sự tinh cần.

345. ‘‘ඉමෙහි, රාජකුමාර, පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත වස්සානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත වස්සානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡබ්බස්සානි… පඤ්ච වස්සානි… චත්තාරි වස්සානි… තීණි වස්සානි… ද්වෙ වස්සානි… එකං වස්සං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, එකං වස්සං. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත මාසානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත මාසානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡ මාසානි… පඤ්ච මාසානි… චත්තාරි මාසානි… තීණි මාසානි… ද්වෙ මාසානි… එකං මාසං… අඩ්ඪමාසං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, අඩ්ඪමාසො. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත රත්තින්දිවානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත රත්තින්දිවානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.300] උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡ රත්තින්දිවානි… පඤ්ච රත්තින්දිවානි… චත්තාරි රත්තින්දිවානි… තීණි රත්තින්දිවානි… ද්වෙ රත්තින්දිවානි… එකං රත්තින්දිවං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, එකො රත්තින්දිවො. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො සායමනුසිට්ඨො පාතො විසෙසං අධිගමිස්සති, පාතමනුසිට්ඨො සායං විසෙසං අධිගමිස්සතී’’ති. එවං වුත්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහො බුද්ධො, අහො ධම්මො, අහො ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා! යත්‍ර හි නාම සායමනුසිට්ඨො පාතො විසෙසං අධිගමිස්සති, පාතමනුසිට්ඨො සායං විසෙසං අධිගමිස්සතී’’ති!

345. “Này vương tử, vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy năm. Này vương tử, hãy để bảy năm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu năm... năm năm... bốn năm... ba năm... hai năm... một năm. Này vương tử, hãy để một năm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy tháng. Này vương tử, hãy để bảy tháng qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu tháng... năm tháng... bốn tháng... ba tháng... hai tháng... một tháng... nửa tháng. Này vương tử, hãy để nửa tháng qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy ngày đêm. Này vương tử, hãy để bảy ngày đêm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu ngày đêm... năm ngày đêm... bốn ngày đêm... ba ngày đêm... hai ngày đêm... một ngày đêm. Này vương tử, hãy để một ngày đêm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, nếu được chỉ dạy vào buổi chiều thì sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi sáng, nếu được chỉ dạy vào buổi sáng thì sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi chiều.” Khi được nói như vậy, vương tử Bodhi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thật vi diệu thay đức Phật! Thật vi diệu thay Giáo Pháp! Thật khéo thuyết giảng thay Giáo Pháp! Vì rằng, người được chỉ dạy vào buổi chiều sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi sáng, người được chỉ dạy vào buổi sáng sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi chiều!”

346. එවං වුත්තෙ, සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘එවමෙව පනායං භවං බොධි – ‘අහො බුද්ධො, අහො ධම්මො, අහො ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා’ති ච වදෙති ; අථ ච පන න තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. ‘‘මා හෙවං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අවච; මා හෙවං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අවච. සම්මුඛා මෙතං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අය්‍යාය සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං’’. ‘‘එකමිදං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො මෙ අය්‍යා කුච්ඡිමතී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මෙ අය්‍යා භගවන්තං එතදවොච – ‘යො මෙ අයං, භන්තෙ, කුච්ඡිගතො කුමාරකො වා කුමාරිකා වා සො භගවන්තං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං තං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’න්ති. එකමිදං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, සමයං භගවා ඉධෙව භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො මං ධාති අඞ්කෙන හරිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මං ධාති භගවන්තං එතදවොච – ‘අයං, භන්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං තං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’න්ති. එසාහං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, තතියකම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

346. Khi được nói như vậy, thanh niên Sañjikāputta đã nói với vương tử Bodhi điều này: “Thật vậy, ngài Bodhi đây chỉ nói rằng: ‘Thật vi diệu thay đức Phật! Thật vi diệu thay Giáo Pháp! Thật khéo thuyết giảng thay Giáo Pháp!’ thế thôi; tuy nhiên, ngài lại không quy y đức Thế Tôn Gotama ấy, không quy y Giáo Pháp, và không quy y Tăng chúng.” “Này bạn Sañjikāputta, chớ có nói như vậy; này bạn Sañjikāputta, chớ có nói như vậy. Này bạn Sañjikāputta, điều này đã được tôi nghe từ chính mẫu thân, đã được tiếp nhận từ chính mẫu thân. Này bạn Sañjikāputta, vào một thời, đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Khi ấy, mẫu thân của tôi đang mang thai đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, mẫu thân của tôi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, đứa con trai hoặc con gái trong bụng của con đây xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận người ấy là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ Này bạn Sañjikāputta, vào một thời, đức Thế Tôn trú ở ngay tại xứ Bhagga này, tại Susumāragira, trong khu rừng Bhesakaḷā, ở vườn nai. Khi ấy, người vú nuôi đã bế tôi trên hông đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, người vú nuôi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, vương tử Bodhi này xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận người ấy là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ Này bạn Sañjikāputta, lần thứ ba này, tôi xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận tôi là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.”

බොධිරාජකුමාරසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

Kinh Vương Tử Bodhi, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt.

6. අඞ්ගුලිමාලසුත්තං

6. Kinh Aṅgulimāla

347. එවං [Pg.301] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චොරො අඞ්ගුලිමාලො තෙනද්ධානමග්ගං පටිපජ්ජි. අද්දසාසුං ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං යෙන චොරො අඞ්ගුලිමාලො තෙනද්ධානමග්ගපටිපන්නං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා, සමණ, එතං මග්ගං පටිපජ්ජි. එතස්මිං, සමණ, මග්ගෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. එතඤ්හි, සමණ, මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස හත්ථත්ථං ගච්ඡන්තී’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හීභූතො අගමාසි. දුතියම්පි ඛො ගොපාලකා…පෙ… තතියම්පි ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා, සමණ, එතං මග්ගං පටිපජ්ජි, එතස්මිං සමණ මග්ගෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු, තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. එතඤ්හි සමණ මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස හත්ථත්ථං ගච්ඡන්තී’’ති.

347. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của vua Pasenadi xứ Kosala, có một tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Rồi, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau buổi ăn, khi đã trở về từ nơi khất thực, ngài dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát và đi vào con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla đang ở. Những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành đã thấy đức Thế Tôn đang đi trên con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla. Thấy vậy, họ bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’ Khi được nói như vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Lần thứ hai, những người chăn bò... Lần thứ ba, những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành lại bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’

348. අථ [Pg.302] ඛො භගවා තුණ්හීභූතො අගමාසි. අද්දසා ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! ඉමඤ්හි මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි මම හත්ථත්ථං ගච්ඡන්ති. අථ ච පනායං සමණො එකො අදුතියො පසය්හ මඤ්ඤෙ ආගච්ඡති. යංනූනාහං ඉමං සමණං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං පකතියා ගච්ඡන්තං සබ්බථාමෙන ගච්ඡන්තො න සක්කොති සම්පාපුණිතුං. අථ ඛො චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! අහඤ්හි පුබ්බෙ හත්ථිම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, අස්සම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, රථම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, මිගම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි; අථ ච පනාහං ඉමං සමණං පකතියා ගච්ඡන්තං සබ්බථාමෙන ගච්ඡන්තො න සක්කොමි සම්පාපුණිතු’’න්ති! ඨිතොව භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, තිට්ඨ, සමණා’’ති. ‘‘ඨිතො අහං, අඞ්ගුලිමාල, ත්වඤ්ච තිට්ඨා’’ති. අථ ඛො චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො සමණා සක්‍යපුත්තියා සච්චවාදිනො සච්චපටිඤ්ඤා. අථ පනායං සමණො ගච්ඡං යෙවාහ – ‘ඨිතො අහං, අඞ්ගුලිමාල, ත්වඤ්ච තිට්ඨා’ති. යංනූනාහං ඉමං සමණං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

348. Rồi, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Tên cướp Aṅgulimāla thấy đức Thế Tôn từ xa đang đi đến. Thấy vậy, y khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay ta. Thế mà vị Sa-môn này, một mình không có người thứ hai, lại dám đến đây như thể muốn chế ngự ta. Vậy, ta nên đoạt mạng sống của vị Sa-môn này.’ Rồi, tên cướp Aṅgulimāla, cầm lấy gươm và khiên, đeo cung và bao tên, đi theo sát phía sau đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn vận dụng thần thông theo cách mà tên cướp Aṅgulimāla, dù đi với tất cả sức lực của mình, cũng không thể nào bắt kịp được đức Thế Tôn đang đi với tốc độ bình thường. Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trước đây, ta có thể đuổi theo và bắt được cả voi đang chạy, ngựa đang chạy, xe đang chạy, và nai đang chạy; thế mà bây giờ, ta lại không thể bắt kịp vị Sa-môn này đang đi với tốc độ bình thường, dù ta đã đi với tất cả sức lực của mình!’ Y bèn đứng lại và nói với đức Thế Tôn: ‘Hãy dừng lại, hãy dừng lại, Sa-môn!’ (Đức Phật đáp:) ‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.’ Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Các vị Sa-môn Thích tử này là những người nói lời chân thật, giữ gìn lời chân thật. Thế mà vị Sa-môn này, trong khi vẫn đang đi, lại nói rằng: “Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.” Vậy, ta nên hỏi vị Sa-môn này.’

349. අථ ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

349. Rồi, tên cướp Aṅgulimāla bạch với đức Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘ගච්ඡං වදෙසි සමණ ඨිතොම්හි,මමඤ්ච බ්‍රූසි ඨිතමට්ඨිතොති;

පුච්ඡාමි තං සමණ එතමත්ථං,කථං ඨිතො ත්වං අහමට්ඨිතොම්හී’’ති.

‘Thưa Sa-môn, trong khi đang đi, ngài lại nói: “Ta đã dừng lại.” Còn tôi đang dừng, ngài lại bảo là chưa dừng. Thưa Sa-môn, tôi xin hỏi ngài về ý nghĩa này: Thế nào là ngài đã dừng, và thế nào là tôi chưa dừng?’

‘‘ඨිතො [Pg.303] අහං අඞ්ගුලිමාල සබ්බදා,සබ්බෙසු භූතෙසු නිධාය දණ්ඩං;

තුවඤ්ච පාණෙසු අසඤ්ඤතොසි,තස්මා ඨිතොහං තුවමට්ඨිතොසී’’ති.

‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại vĩnh viễn, vì đã từ bỏ gậy gộc đối với tất cả chúng sanh. Còn ngươi thì không tự chế đối với các sinh linh. Vì thế, Ta đã dừng, còn ngươi thì chưa dừng.’

‘‘චිරස්සං වත මෙ මහිතො මහෙසී,මහාවනං පාපුණි සච්චවාදී ;

සොහං චරිස්සාමි පහාය පාපං,සුත්වාන ගාථං තව ධම්මයුත්තං’’.

‘Sau một thời gian dài, bậc Đại Sĩ đáng tôn kính, bậc Chân Ngữ, đã đến khu rừng lớn này vì con. Sau khi nghe bài kệ hợp với Chánh Pháp của ngài, con sẽ từ bỏ điều ác và thực hành theo lời dạy.’

ඉත්වෙව චොරො අසිමාවුධඤ්ච,සොබ්භෙ පපාතෙ නරකෙ අකිරි;

අවන්දි චොරො සුගතස්ස පාදෙ,තත්ථෙව නං පබ්බජ්ජං අයාචි.

Nói xong, tên cướp liền quăng gươm và vũ khí xuống vực thẳm, hố sâu, khe núi. Tên cướp đảnh lễ dưới chân đức Thiện Thệ, và ngay tại nơi đó, xin ngài cho được xuất gia.

බුද්ධො ච ඛො කාරුණිකො මහෙසි,යො සත්ථා ලොකස්ස සදෙවකස්ස;

‘තමෙහි භික්ඛූ’ති තදා අවොච,එසෙව තස්ස අහු භික්ඛුභාවොති.

Bấy giờ, đức Phật, bậc Đại Sĩ bi mẫn, là Đạo Sư của thế gian cùng với chư thiên, đã nói rằng: ‘Hãy đến đây, Tỳ-khưu.’ Và đó chính là sự kiện trở thành Tỳ-khưu của vị ấy.

350. අථ ඛො භගවා ආයස්මතා අඞ්ගුලිමාලෙන පච්ඡාසමණෙන යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අන්තෙපුරද්වාරෙ මහාජනකායො සන්නිපතිත්වා උච්චාසද්දො මහාසද්දො හොති – ‘‘චොරො තෙ, දෙව, විජිතෙ අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. තං දෙවො පටිසෙධෙතූ’’ති.

350. Bấy giờ, Thế Tôn cùng với Tôn giả Aṅgulimāla trong vai trò thị giả, đã khởi hành du hành đến Sāvatthī. Sau khi tuần tự du hành, ngài đã đến Sāvatthī. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika, tại Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, tại cổng hoàng cung của vua Pasenadi xứ Kosala, một đám đông dân chúng tụ tập lại và la ó ầm ĩ: ‘Tâu Đại vương, trong vương quốc của ngài có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Xin Đại vương hãy ngăn chặn hắn lại!’

අථ [Pg.304] ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පඤ්චමත්තෙහි අස්සසතෙහි සාවත්ථියා නික්ඛමි දිවා දිවස්ස. යෙන ආරාමො තෙන පාවිසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘කිං නු තෙ, මහාරාජ, රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො කුපිතො වෙසාලිකා වා ලිච්ඡවී අඤ්ඤෙ වා පටිරාජානො’’ති? ‘‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො කුපිතො, නාපි වෙසාලිකා ලිච්ඡවී, නාපි අඤ්ඤෙ පටිරාජානො. චොරො මෙ, භන්තෙ, විජිතෙ අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. තාහං, භන්තෙ, පටිසෙධිස්සාමී’’ති. ‘‘සචෙ පන ත්වං, මහාරාජ, අඞ්ගුලිමාලං පස්සෙය්‍යාසි කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතං, විරතං පාණාතිපාතා, විරතං අදින්නාදානා, විරතං මුසාවාදා, එකභත්තිකං, බ්‍රහ්මචාරිං, සීලවන්තං, කල්‍යාණධම්මං, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භන්තෙ, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම, අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි, ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. කුතො පනස්ස, භන්තෙ, දුස්සීලස්ස පාපධම්මස්ස එවරූපො සීලසංයමො භවිස්සතී’’ති?

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala, với năm trăm con ngựa, đã rời khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày. Ngài đi đến khu vườn. Sau khi đi xe đến nơi nào còn là địa phận của xe, ngài xuống xe và đi bộ đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên như sau: ‘Tâu Đại vương, có phải chăng vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với ngài, hay các vị vua Licchavī ở Vesālī, hay các vị vua đối nghịch khác?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với con, cũng không phải các vị vua Licchavī ở Vesālī, cũng không phải các vị vua đối nghịch khác. Bạch Thế Tôn, trong vương quốc của con có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Bạch Thế Tôn, con sẽ ngăn chặn hắn lại.’ ‘Này Đại vương, nhưng nếu ngài thấy Aṅgulimāla đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối, ăn một bữa, sống đời phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp, thì ngài sẽ làm gì vị ấy?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ đảnh lễ, hoặc sẽ đứng dậy đón chào, hoặc sẽ mời ngồi, hoặc sẽ thỉnh mời cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng khác, hoặc sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy. Nhưng bạch Thế Tôn, làm sao một người vô giới, ác pháp như vậy lại có thể có được sự thu thúc giới hạnh như thế?’

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා දක්ඛිණං බාහුං පග්ගහෙත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘එසො, මහාරාජ, අඞ්ගුලිමාලො’’ති. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අහුදෙව භයං, අහු ඡම්භිතත්තං, අහු ලොමහංසො. අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං භීතං සංවිග්ගං ලොමහට්ඨජාතං විදිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘මා භායි, මහාරාජ, නත්ථි තෙ ඉතො භය’’න්ති. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යං අහොසි භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා සො පටිප්පස්සම්භි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙනායස්මා අඞ්ගුලිමාලො [Pg.305] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං එතදවොච – ‘‘අය්‍යො නො, භන්තෙ, අඞ්ගුලිමාලො’’ති? ‘‘එවං, මහාරාජා’’ති. ‘‘කථංගොත්තො අය්‍යස්ස පිතා, කථංගොත්තා මාතා’’ති? ‘‘ගග්ගො ඛො, මහාරාජ, පිතා, මන්තාණී මාතා’’ති. ‘‘අභිරමතු, භන්තෙ, අය්‍යො ගග්ගො මන්තාණිපුත්තො. අහමය්‍යස්ස ගග්ගස්ස මන්තාණිපුත්තස්ස උස්සුක්කං කරිස්සාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති.

Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla đang ngồi không xa Thế Tôn. Khi ấy, Thế Tôn giơ cánh tay phải lên và nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Đại vương, đây là Aṅgulimāla.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala liền cảm thấy sợ hãi, toàn thân cứng đờ, lông tóc dựng đứng. Khi ấy, Thế Tôn, biết vua Pasenadi xứ Kosala đang sợ hãi, kinh động, lông tóc dựng đứng, bèn nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Đừng sợ, tâu Đại vương, ngài không có gì nguy hiểm từ vị này.’ Bấy giờ, sự sợ hãi, sự cứng đờ, sự lông tóc dựng đứng của vua Pasenadi xứ Kosala liền lắng dịu. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Tôn giả Aṅgulimāla; sau khi đến, vua nói với Tôn giả Aṅgulimāla: ‘Bạch Tôn giả, có phải Tôn giả là Aṅgulimāla của chúng tôi không?’ ‘Thưa vâng, tâu Đại vương.’ ‘Thân phụ của Tôn giả thuộc dòng họ nào, thân mẫu thuộc dòng họ nào?’ ‘Tâu Đại vương, thân phụ thuộc dòng họ Gagga, thân mẫu là bà Mantāṇī.’ ‘Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī, hãy hoan hỷ. Con sẽ nỗ lực cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng cho Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī.’

351. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො ආරඤ්ඤිකො හොති පිණ්ඩපාතිකො පංසුකූලිකො තෙචීවරිකො. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘අලං, මහාරාජ, පරිපුණ්ණං මෙ චීවර’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා අදන්තානං දමෙතා, අසන්තානං සමෙතා, අපරිනිබ්බුතානං පරිනිබ්බාපෙතා. යඤ්හි මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හා දණ්ඩෙනපි සත්ථෙනපි දමෙතුං සො භගවතා අදණ්ඩෙන අසත්ථෙනෙව දන්තො. හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

351. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, và dùng ba y. Khi ấy, Tôn giả Aṅgulimāla nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Thôi đủ rồi, tâu Đại vương, y của tôi đã đầy đủ.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: ‘Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thế Tôn quả là bậc điều phục những ai chưa được điều phục, là bậc làm an tịnh những ai chưa được an tịnh, là bậc khiến cho Niết-bàn những ai chưa được Niết-bàn. Người mà chúng con không thể điều phục bằng roi gậy hay đao kiếm, thì đã được Thế Tôn điều phục không cần roi gậy, không cần đao kiếm. Và bây giờ, bạch Thế Tôn, chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy làm những gì ngài nghĩ là đúng thời.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải rồi ra đi.

අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං මූළ්හගබ්භං විඝාතගබ්භං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා; කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා’’ති! අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං [Pg.306] පිණ්ඩාය පාවිසිං. අද්දසං ඛො අහං, භන්තෙ, සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං මූළ්හගබ්භං විඝාතගබ්භං’’. දිස්වාන මය්හං එතදහොසි – ‘‘කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා; කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා’’ති!

Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Tôn giả Aṅgulimāla, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, Tôn giả khởi lên ý nghĩ: “Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Aṅgulimāla bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, hôm nay, vào buổi sáng, con đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Bạch Thế Tôn, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, con đã thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, con khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!’”

‘‘තෙන හි ත්වං, අඞ්ගුලිමාල, යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එවං වදෙහි – ‘යතොහං, භගිනි, ජාතො නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’’ති.

“Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’”

‘‘සො හි නූන මෙ, භන්තෙ, සම්පජානමුසාවාදො භවිස්සති. මයා හි, භන්තෙ, බහූ සඤ්චිච්ච පාණා ජීවිතා වොරොපිතා’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, අඞ්ගුලිමාල, යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එවං වදෙහි – ‘යතොහං, භගිනි, අරියාය ජාතියා ජාතො, නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’’ති.

“Bạch Thế Tôn, như vậy chắc chắn con sẽ nói lời dối trá có ý thức. Bạch Thế Tôn, vì con đã cố ý cướp đi mạng sống của nhiều chúng sanh.” “Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘යතොහං, භගිනි, අරියාය ජාතියා ජාතො, නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’ති. අථ ඛ්වාස්සා ඉත්ථියා සොත්ථි අහොසි, සොත්ථි ගබ්භස්ස.

“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Aṅgulimāla vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với người phụ nữ ấy lời này: “Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.” Lúc bấy giờ, người phụ nữ ấy được an lành, và thai nhi cũng được an lành.

අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා අඞ්ගුලිමාලො අරහතං අහොසි.

Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, một mình, sống viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết tâm, không bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Aṅgulimāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

352. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤෙනපි ලෙඩ්ඩු ඛිත්තො ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති, අඤ්ඤෙනපි [Pg.307] දණ්ඩො ඛිත්තො ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති, අඤ්ඤෙනපි සක්ඛරා ඛිත්තා ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භින්නෙන සීසෙන, ලොහිතෙන ගළන්තෙන, භින්නෙන පත්තෙන, විප්ඵාලිතාය සඞ්ඝාටියා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, අධිවාසෙහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ. යස්ස ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි නිරයෙ පච්චෙය්‍යාසි තස්ස ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කම්මස්ස විපාකං දිට්ඨෙව ධම්මෙ පටිසංවෙදෙසී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො රහොගතො පටිසල්ලීනො විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදි; තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

352. Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Và vào lúc ấy, một cục đất do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, một cây gậy do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, những viên sỏi do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla. Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, với đầu bị vỡ, máu chảy, bát bị vỡ, y tăng-già-lê bị rách, đi đến chỗ Thế Tôn. Thế Tôn thấy Tôn giả Aṅgulimāla từ xa đi lại. Thấy vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Aṅgulimāla lời này: “Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Này Bà-la-môn, với quả của nghiệp nào mà ngươi đáng lẽ phải bị nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, thì quả của nghiệp ấy, ngươi đang cảm thọ ngay trong hiện tại.” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, đi đến nơi vắng vẻ, độc cư, cảm thọ lạc giải thoát; và vào lúc ấy, Tôn giả đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘යො පුබ්බෙව පමජ්ජිත්වා, පච්ඡා සො නප්පමජ්ජති;

සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා.

“Người nào trước kia từng phóng dật, Về sau người ấy không phóng dật, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

‘‘යස්ස පාපං කතං කම්මං, කුසලෙන පිධීයති ;

සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා.

“Nghiệp ác nào đã được làm, Được thiện che lấp, xóa tan đi, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

‘‘යො හවෙ දහරො භික්ඛු, යුඤ්ජති බුද්ධසාසනෙ;

සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා.

“Vị Tỳ-kheo nào, dù còn trẻ, Nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Vị ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

‘‘දිසා හි මෙ ධම්මකථං සුණන්තු,දිසා හි මෙ යුඤ්ජන්තු බුද්ධසාසනෙ;

දිසා හි මෙ තෙ මනුජා භජන්තු,යෙ ධම්මමෙවාදපයන්ති සන්තො.

“Mong kẻ thù của tôi nghe pháp thoại, Mong kẻ thù của tôi nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Mong kẻ thù của tôi thân cận những người, Là bậc thiện nhân, chỉ thuyết giảng Chánh pháp.”

‘‘දිසා හි මෙ ඛන්තිවාදානං, අවිරොධප්පසංසීනං;

සුණන්තු ධම්මං කාලෙන, තඤ්ච අනුවිධීයන්තු.

“Mong kẻ thù của tôi, đúng thời, được nghe pháp, Của những người thuyết giảng về nhẫn nại, Tán thán sự không sân hận, Và mong họ thực hành theo pháp ấy.”

‘‘න හි ජාතු සො මමං හිංසෙ, අඤ්ඤං වා පන කිඤ්චි නං ;

පප්පුය්‍ය පරමං සන්තිං, රක්ඛෙය්‍ය තසථාවරෙ.

“Mong kẻ ấy chớ có làm hại tôi, Hay bất cứ một ai khác; Mong người ấy đạt được sự tịch tịnh tối thượng, Và bảo vệ các chúng sanh, động và bất động.”

‘‘උදකඤ්හි [Pg.308] නයන්ති නෙත්තිකා, උසුකාරා නමයන්ති තෙජනං;

දාරුං නමයන්ති තච්ඡකා, අත්තානං දමයන්ති පණ්ඩිතා.

“Người dẫn nước thì dẫn nước đi, Người làm tên uốn thẳng mũi tên, Người thợ mộc uốn nắn khúc gỗ, Bậc trí tự điều phục chính mình.”

‘‘දණ්ඩෙනෙකෙ දමයන්ති, අඞ්කුසෙහි කසාහි ච;

අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන, අහං දන්තොම්හි තාදිනා.

“Có người điều phục bằng gậy, Bằng móc câu và bằng roi vọt; Còn tôi, không gậy, không gươm giáo, Được Đấng Như Vậy điều phục rồi.”

‘‘අහිංසකොති මෙ නාමං, හිංසකස්ස පුරෙ සතො;

අජ්ජාහං සච්චනාමොම්හි, න නං හිංසාමි කිඤ්චි නං.

“Tên tôi là ‘Vô Hại’ (Ahiṃsaka), Dù trước kia tôi là kẻ hay làm hại. Hôm nay, tôi có cái tên đúng sự thật, Tôi không còn làm hại bất cứ ai.”

‘‘චොරො අහං පුරෙ ආසිං, අඞ්ගුලිමාලොති විස්සුතො;

වුය්හමානො මහොඝෙන, බුද්ධං සරණමාගමං.

“Trước kia tôi là tên cướp, Nổi danh là Aṅgulimāla. Bị cuốn trôi trong dòng lũ lớn, Tôi đã đến quy y với Đức Phật.”

‘‘ලොහිතපාණි පුරෙ ආසිං, අඞ්ගුලිමාලොති විස්සුතො;

සරණගමනං පස්ස, භවනෙත්ති සමූහතා.

Thuở trước, ta là kẻ có bàn tay vấy máu, nổi danh là Aṅgulimāla. Hãy xem sự quy y này, dây dẫn đến cõi hữu đã được nhổ sạch.

‘‘තාදිසං කම්මං කත්වාන, බහුං දුග්ගතිගාමිනං;

ඵුට්ඨො කම්මවිපාකෙන, අණණො භුඤ්ජාමි භොජනං.

Sau khi đã làm nhiều nghiệp như thế, nghiệp dẫn đến ác thú; được chạm đến bởi quả của nghiệp (Thánh đạo), ta không còn nợ nần, thọ dụng vật thực.

‘‘පමාදමනුයුඤ්ජන්ති, බාලා දුම්මෙධිනො ජනා;

අප්පමාදඤ්ච මෙධාවී, ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛති.

Những kẻ ngu si, người thiếu trí tuệ, thường buông lung trong sự dể duôi; còn người có trí tuệ, bảo vệ sự không dể duôi như tài sản quý giá nhất.

‘‘මා පමාදමනුයුඤ්ජෙථ, මා කාමරති සන්ථවං;

අප්පමත්තො හි ඣායන්තො, පප්පොති විපුලං සුඛං.

Chớ buông lung trong sự dể duôi, chớ đam mê trong ái dục và khoái lạc. Người không dể duôi, chuyên tâm thiền định, sẽ đạt được hạnh phúc rộng lớn.

‘‘ස්වාගතං නාපගතං, නයිදං දුම්මන්තිතං මම;

සංවිභත්තෙසු ධම්මෙසු, යං සෙට්ඨං තදුපාගමං.

Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Trong các pháp đã được phân tích rõ ràng, ta đã đạt đến pháp tối thượng.

‘‘ස්වාගතං නාපගතං, නයිදං දුම්මන්තිතං මම;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.

අඞ්ගුලිමාලසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

Kinh Aṅgulimāla, kinh thứ sáu, đã kết thúc.

7. පියජාතිකසුත්තං

7. Kinh Piyajātika

353. එවං [Pg.309] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො හොති. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති න භත්තං පටිභාති. සො ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දති – ‘‘කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’’ති! අථ ඛො සො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘න ඛො තෙ, ගහපති, සකෙ චිත්තෙ ඨිතස්ස ඉන්ද්‍රියානි, අත්ථි තෙ ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්ත’’න්ති. ‘‘කිඤ්හි මෙ, භන්තෙ, ඉන්ද්‍රියානං නාඤ්ඤථත්තං භවිස්සති; මය්හඤ්හි, භන්තෙ, එකපුත්තො පියො මනාපො කාලඞ්කතො. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති, න භත්තං පටිභාති. සොහං ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දාමි – ‘කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’’’ති! ‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති ! පියජාතිකා හි, ගහපති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’ති. ‘‘කස්ස ඛො නාමෙතං, භන්තෙ, එවං භවිස්සති – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති? පියජාතිකා හි ඛො, භන්තෙ, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’’ති. අථ ඛො සො ගහපති භගවතො භාසිතං අනභිනන්දිත්වා පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

353. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại Jetavana. Bấy giờ, có một gia chủ nọ, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của ông đã qua đời. Do cái chết của người con, ông không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Ông đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?' Bấy giờ, gia chủ ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với gia chủ đang ngồi một bên rằng: 'Này gia chủ, các căn của ông không giống như của người có tâm trí vững vàng, các căn của ông đã có sự thay đổi.' 'Bạch Thế Tôn, làm sao các căn của con lại không thay đổi được? Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do cái chết của người con, con không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Con đã đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?'' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' 'Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ rằng: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu'? Bạch Thế Tôn, chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, gia chủ ấy không hoan hỷ, phản đối lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và bỏ đi.

354. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අක්ඛධුත්තා භගවතො අවිදූරෙ අක්ඛෙහි දිබ්බන්ති. අථ ඛො සො ගහපති යෙන තෙ අක්ඛධුත්තා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අක්ඛධුත්තෙ එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භොන්තො, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මං, භොන්තො, සමණො ගොතමො එතදවොච – ‘න ඛො තෙ, ගහපති, සකෙ චිත්තෙ ඨිතස්ස ඉන්ද්‍රියානි, අත්ථි තෙ ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්ත’න්ති. එවං වුත්තෙ, අහං, භොන්තො, සමණං ගොතමං එතදවොචං – ‘කිඤ්හි මෙ, භන්තෙ, ඉන්ද්‍රියානං නාඤ්ඤථත්තං භවිස්සති; මය්හඤ්හි, භන්තෙ, එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති, න භත්තං පටිභාති[Pg.310]. සොහං ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දාමි – කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’ති! ‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! පියජාතිකා හි, ගහපති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. ‘කස්ස ඛො නාමෙතං, භන්තෙ, එවං භවිස්සති – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා? පියජාතිකා හි ඛො, භන්තෙ, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’ති. අථ ඛ්වාහං, භොන්තො, සමණස්ස ගොතමස්ස භාසිතං අනභිනන්දිත්වා පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමි’’න්ති. ‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! පියජාතිකා හි, ගහපති, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’’ති. අථ ඛො සො ගහපති ‘‘සමෙති මෙ අක්ඛධුත්තෙහී’’ති පක්කාමි. අථ ඛො ඉදං කථාවත්ථු අනුපුබ්බෙන රාජන්තෙපුරං පාවිසි.

354. Bấy giờ, có nhiều người nghiện cờ bạc đang chơi xúc xắc không xa chỗ Thế Tôn. Gia chủ ấy đi đến chỗ những người nghiện cờ bạc; sau khi đến, ông nói với họ: 'Thưa các ông, tôi đã đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, tôi đảnh lễ Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên. Thưa các ông, Sa-môn Gotama đã nói với tôi, đang ngồi một bên, rằng: 'Này gia chủ, các căn của ông không giống như của người có tâm trí vững vàng, các căn của ông đã có sự thay đổi.' Khi được nói như vậy, thưa các ông, tôi đã nói với Sa-môn Gotama rằng: 'Bạch Thế Tôn, làm sao các căn của con lại không thay đổi được? Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do cái chết của người con, con không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Con đã đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?'' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' 'Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ rằng: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu'? Bạch Thế Tôn, chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, thưa các ông, tôi không hoan hỷ, phản đối lời dạy của Sa-môn Gotama, từ chỗ ngồi đứng dậy và bỏ đi.' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, gia chủ ấy nghĩ: 'Quan điểm của ta giống với những người nghiện cờ bạc này,' rồi bỏ đi. Và câu chuyện này tuần tự lan truyền vào hoàng cung.

355. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකං දෙවිං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉදං තෙ, මල්ලිකෙ, සමණෙන ගොතමෙන භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං, එවමෙත’’න්ති. ‘‘එවමෙව පනායං මල්ලිකා යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදති’’. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං එවමෙතන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම, යඤ්ඤදෙව ආචරියො අන්තෙවාසිස්ස භාසති තං තදෙවස්ස අන්තෙවාසී අබ්භනුමොදති – ‘එවමෙතං, ආචරිය, එවමෙතං, ආචරියා’’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, මල්ලිකෙ, යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදසි’’. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං එවමෙත’’න්ති. ‘‘චරපි, රෙ මල්ලිකෙ, විනස්සා’’ති. අථ ඛො මල්ලිකා දෙවී නාළිජඞ්ඝං බ්‍රාහ්මණං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘මල්ලිකා, භන්තෙ, දෙවී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘භාසිතා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා එසා වාචා – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. යථා තෙ භගවා බ්‍යාකරොති තං සාධුකං උග්ගහෙත්වා මම ආරොචෙය්‍යාසි. න හි තථාගතා විතථං භණන්තී’’ති. ‘‘එවං, භොතී’’ති ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො මල්ලිකාය දෙවියා පටිස්සුත්වා යෙන භගවා [Pg.311] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මල්ලිකා, භො ගොතම, දෙවී භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති; අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘භාසිතා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා එසා වාචා – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති.

355. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cho gọi hoàng hậu Mallikā và nói: "Này Mallikā, có phải Sa-môn Gotama đã nói lời này: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên'?" "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy." "Này Mallikā, cứ hễ Sa-môn Gotama nói điều gì, bà đều tán thán điều ấy." "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy. Ví như, bất cứ điều gì vị thầy nói với đệ tử, người đệ tử đều tán thán điều ấy: 'Thưa thầy, đúng là như vậy, thưa thầy, đúng là như vậy'." "Này Mallikā, cũng vậy, bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, bà đều tán thán điều ấy." "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy." "Này Mallikā, hãy đi đi, hãy cút đi!" Bấy giờ, hoàng hậu Mallikā cho gọi Bà-la-môn Nāḷijaṅgha và nói: "Này Bà-la-môn, hãy đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không: 'Bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không.' Và hãy thưa như vầy: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này: "Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên"?' Thế Tôn trả lời ông thế nào, hãy ghi nhớ kỹ rồi về báo lại cho tôi. Vì các đấng Như Lai không nói lời sai lạc." "Thưa vâng, tâu hoàng hậu." Bà-la-môn Nāḷijaṅgha vâng lời hoàng hậu Mallikā, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào mừng hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời chào mừng hỏi thăm thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Nāḷijaṅgha bạch với Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama; hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và thưa như vầy: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này: "Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên"?'"

356. ‘‘එවමෙතං, බ්‍රාහ්මණ, එවමෙතං, බ්‍රාහ්මණ! පියජාතිකා හි, බ්‍රාහ්මණ, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. තදමිනාපෙතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා. භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරිස්සා ඉත්ථියා මාතා කාලමකාසි. සා තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තිකා ඛිත්තචිත්තා රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථ, අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති.

356. "Này Bà-la-môn, đúng là như vậy, này Bà-la-môn, đúng là như vậy! Này Bà-la-môn, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên. Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên. Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người phụ nữ kia, mẹ của bà ta qua đời. Do cái chết của mẹ, bà ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không? Có ai thấy mẹ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên."

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරිස්සා ඉත්ථියා පිතා කාලමකාසි… භාතා කාලමකාසි… භගිනී කාලමකාසි… පුත්තො කාලමකාසි… ධීතා කාලමකාසි… සාමිකො කාලමකාසි. සා තස්ස කාලකිරියාය උම්මත්තිකා ඛිත්තචිත්තා රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ සාමිකං අද්දස්සථ, අපි මෙ සාමිකං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති.

"Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người phụ nữ kia, cha của bà ta qua đời... anh em trai qua đời... chị em gái qua đời... con trai qua đời... con gái qua đời... chồng qua đời. Do cái chết của chồng, bà ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy chồng tôi không? Có ai thấy chồng tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên."

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස මාතා කාලමකාසි. සො තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තකො ඛිත්තචිත්තො රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථ, අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථා’ති[Pg.312]? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති.

"Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người đàn ông kia, mẹ của ông ta qua đời. Do cái chết của mẹ, ông ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không? Có ai thấy mẹ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên."

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස පිතා කාලමකාසි… භාතා කාලමකාසි… භගිනී කාලමකාසි… පුත්තො කාලමකාසි… ධීතා කාලමකාසි… පජාපති කාලමකාසි. සො තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තකො ඛිත්තචිත්තො රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ පජාපතිං අද්දස්සථ, අපි මෙ පජාපතිං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති.

"Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người đàn ông kia, cha của ông ta qua đời... anh em trai qua đời... chị em gái qua đời... con trai qua đời... con gái qua đời... vợ qua đời. Do cái chết của vợ, ông ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy vợ tôi không? Có ai thấy vợ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên."

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරා ඉත්ථී ඤාතිකුලං අගමාසි. තස්සා තෙ ඤාතකා සාමිකං අච්ඡින්දිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතුකාමා. සා ච තං න ඉච්ඡති. අථ ඛො සා ඉත්ථී සාමිකං එතදවොච – ‘ඉමෙ, මං, අය්‍යපුත්ත, ඤාතකා ත්වං අච්ඡින්දිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතුකාමා. අහඤ්ච තං න ඉච්ඡාමී’ති. අථ ඛො සො පුරිසො තං ඉත්ථිං ද්විධා ඡෙත්වා අත්තානං උප්ඵාලෙසි – ‘උභො පෙච්ච භවිස්සාමා’ති. ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’ති.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại thành Sāvatthī này, có một người phụ nữ đi về nhà bà con của mình. Những người bà con ấy muốn cướp cô ta khỏi người chồng và gả cho một người khác. Nhưng cô ấy không muốn người kia. Bấy giờ, người phụ nữ ấy nói với chồng mình rằng: ‘Thưa công tử, những người bà con này muốn cướp em khỏi chàng và gả cho người khác. Và em thì không muốn người ấy.’ Bấy giờ, người đàn ông ấy đã chém người phụ nữ kia làm hai đoạn, rồi tự mổ bụng mình, (nghĩ rằng): ‘Cả hai chúng ta sẽ được ở bên nhau sau khi chết.’ Này Bà-la-môn, cũng qua phương cách này, nên biết rằng: sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.

357. අථ ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන මල්ලිකා දෙවී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා යාවතකො අහොසි භගවතා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං මල්ලිකාය දෙවියා ආරොචෙසි. අථ ඛො මල්ලිකා දෙවී යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ වජිරී කුමාරී’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ වජිරී කුමාරී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වජිරියා තෙ කුමාරියා විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘වජිරියා මෙ, මල්ලිකෙ, කුමාරියා විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා [Pg.313] අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති.

357. Bấy giờ, Bà-la-môn Nāḷijaṅgha, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ hoàng hậu Mallikā; sau khi đến, ông đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại với Thế Tôn cho hoàng hậu Mallikā. Bấy giờ, hoàng hậu Mallikā đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala; sau khi đến, bà nói với vua Pasenadi nước Kosala điều này: ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, công chúa Vajirī có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, công chúa Vajirī là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của công chúa Vajirī, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của công chúa Vajirī, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ වාසභා ඛත්තියා’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ වාසභා ඛත්තියා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වාසභාය තෙ ඛත්තියාය විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘වාසභාය මෙ, මල්ලිකෙ, ඛත්තියාය විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති.

‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, công nương Vāsabhakhattiyā có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, công nương Vāsabhakhattiyā là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của công nương Vāsabhakhattiyā, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của công nương Vāsabhakhattiyā, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියො තෙ විටටූභො සෙනාපතී’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියො මෙ විටටූභො සෙනාපතී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, විටටූභස්ස තෙ සෙනාපතිස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘විටටූභස්ස මෙ, මල්ලිකෙ, සෙනාපතිස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති.

‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, tướng quân Viṭaṭūbha có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, tướng quân Viṭaṭūbha là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của tướng quân Viṭaṭūbha, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của tướng quân Viṭaṭūbha, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ අහ’’න්ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙසි ත්ව’’න්ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, මය්හං තෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘තුය්හඤ්හි මෙ, මල්ලිකෙ, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති.

‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, thiếp có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, nàng là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của thiếp, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của nàng, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’

‘‘තං [Pg.314] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ කාසිකොසලා’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ කාසිකොසලා. කාසිකොසලානං, මල්ලිකෙ, ආනුභාවෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොම, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙමා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, කාසිකොසලානං තෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘කාසිකොසලානඤ්හි, මල්ලිකෙ, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති.

‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, hai xứ Kāsi và Kosala có phải là những gì ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, hai xứ Kāsi và Kosala là những gì ta yêu quý. Thưa Mallikā, nhờ vào uy lực của hai xứ Kāsi và Kosala mà chúng ta được hưởng dụng gỗ chiên-đàn từ xứ Kāsi, và mang dùng vòng hoa, hương thơm, và vật thoa.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của hai xứ Kāsi và Kosala, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của hai xứ Kāsi và Kosala, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’

‘‘අච්ඡරියං, මල්ලිකෙ, අබ්භුතං, මල්ලිකෙ! යාවඤ්ච සො භගවා පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ මඤ්ඤෙ පස්සති. එහි, මල්ලිකෙ, ආචමෙහී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි – ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.

“Thật kỳ diệu thay, tâu hoàng hậu Mallikā! Thật hy hữu thay, tâu hoàng hậu Mallikā! Đức Thế Tôn quả thật đã thấu suốt và thấy rõ bằng trí tuệ. Này hoàng hậu Mallikā, hãy lại đây, hãy dâng nước súc miệng.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Đức Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần: “Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác! Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác! Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác!”

පියජාතිකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

Kinh Ưa Thích Sanh, phẩm thứ bảy, đã chấm dứt.

8. බාහිතිකසුත්තං

8. Kinh Bāhitika

358. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො එකපුණ්ඩරීකං නාගං අභිරුහිත්වා සාවත්ථියා නිය්‍යාති දිවා දිවස්ස. අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සිරිවඩ්ඪං මහාමත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයස්මා නො එසො, සම්ම සිරිවඩ්ඪ, ආනන්දො’’ති[Pg.315]. ‘‘එවං, මහාරාජ, ආයස්මා එසො ආනන්දො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සචෙ කිර, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, ආගමෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො මුහුත්තං අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘සචෙ කිර, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, ආගමෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො මුහුත්තං අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යාවතිකා නාගස්ස භූමි නාගෙන ගන්ත්වා නාගා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, සාධු, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො යෙන අචිරවතියා නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො තුණ්හීභාවෙන.

358. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Ānanda đắp y, mang bát và y, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau buổi ăn, khi đã đi khất thực về, Tôn giả đi đến tu viện Pubbārāma, lâu đài của mẹ Migāra, để nghỉ ban ngày. Vào lúc ấy, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi cỡi voi Ekapuṇḍarīka, đang đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày. Vua Pasenadi xứ Kosala trông thấy Tôn giả Ānanda đang đi đến từ xa. Thấy vậy, vua gọi đại thần Sirivaḍḍha: “Này khanh Sirivaḍḍha, có phải vị kia là Tôn giả Ānanda không?” “Tâu đại vương, đúng vậy, vị kia là Tôn giả Ānanda.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala gọi một người đàn ông: “Này khanh, hãy lại đây, hãy đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda và thưa rằng: ‘Tâu ngài, vua Pasenadi xứ Kosala xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda.’ Và hãy thưa thêm như vầy: ‘Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng chờ đợi một lát.’” “Vâng, tâu đức vua,” người ấy vâng lời vua Pasenadi xứ Kosala, rồi đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, người ấy đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, người ấy bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, vua Pasenadi xứ Kosala xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda; và vua có lời nhắn như sau: ‘Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng chờ đợi một lát.’” Tôn giả Ānanda đã im lặng nhận lời. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi bằng voi cho đến khi hết đoạn đường voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vua đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, sādhu, tâu ngài, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng đi đến bờ sông Aciravatī.” Tôn giả Ānanda đã im lặng nhận lời.

359. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන අචිරවතියා නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යාවතිකා නාගස්ස භූමි නාගෙන ගන්ත්වා නාගා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, ආයස්මා [Pg.316] ආනන්දො හත්ථත්ථරෙ නිසීදතූ’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ. නිසීද ත්වං; නිසින්නො අහං සකෙ ආසනෙ’’ති. නිසීදි ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා තථාරූපං කායසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහී’’ති ? ‘‘න ඛො, මහාරාජ, සො භගවා තථාරූපං කායසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

359. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đi đến bờ sông Aciravatī; sau khi đến, Tôn giả ngồi xuống trên một chỗ ngồi đã được soạn sẵn dưới gốc một cây. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi bằng voi cho đến khi hết đoạn đường voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vua đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, xin Tôn giả Ānanda hãy ngồi trên tấm thảm trải lưng voi này.” “Thôi đủ rồi, tâu đại vương. Xin đại vương cứ ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ của tôi rồi.” Vua Pasenadi xứ Kosala bèn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài Ānanda, có phải Đức Thế Tôn sẽ thực hành một loại thân hành nào mà thân hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn chỉ trích không?” “Tâu đại vương, không đâu. Đức Thế Tôn sẽ không thực hành một loại thân hành nào mà thân hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí chỉ trích.”

‘‘කිං පන, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා තථාරූපං වචීසමාචාරං…පෙ… මනොසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහී’’ති ? ‘‘න ඛො, මහාරාජ, සො භගවා තථාරූපං මනොසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

“Tâu ngài Ānanda, còn về khẩu hành... (tương tự)... ý hành, có phải Đức Thế Tôn sẽ thực hành một loại ý hành nào mà ý hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn chỉ trích không?” “Tâu đại vương, không đâu. Đức Thế Tôn sẽ không thực hành một loại ý hành nào mà ý hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí chỉ trích.”

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යඤ්හි මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හා පඤ්හෙන පරිපූරෙතුං තං, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන පරිපූරිතං. යෙ තෙ, භන්තෙ, බාලා අබ්‍යත්තා අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා පරෙසං වණ්ණං වා අවණ්ණං වා භාසන්ති, න මයං තං සාරතො පච්චාගච්ඡාම; යෙ පන තෙ, භන්තෙ, පණ්ඩිතා වියත්තා මෙධාවිනො අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා පරෙසං වණ්ණං වා අවණ්ණං වා භාසන්ති, මයං තං සාරතො පච්චාගච්ඡාම’’.

“Thưa ngài, thật kỳ diệu! Thưa ngài, thật phi thường! Thưa ngài, điều mà chúng tôi đã không thể làm cho trọn vẹn bằng câu hỏi, thưa ngài, điều ấy đã được Tôn giả Ānanda làm cho trọn vẹn bằng sự giải đáp câu hỏi. Thưa ngài, những kẻ ngu dốt, không khôn khéo, không điều tra, không thẩm xét mà nói lời tán thán hay chê bai người khác, chúng tôi không chấp nhận điều đó là cốt lõi. Còn những người có trí tuệ, khôn khéo, thông minh, sau khi đã điều tra, đã thẩm xét mà nói lời tán thán hay chê bai người khác, thưa ngài, chúng tôi chấp nhận điều đó là cốt lõi.”

360. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අකුසලො’’.

360. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là thân hành đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành bất thiện.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අකුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සාවජ්ජො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành bất thiện?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có tội lỗi.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සාවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có phiền não.”

‘‘කතමො [Pg.317] පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có quả báo đau khổ.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành có quả báo đau khổ?” “Tâu Đại vương, thân hành nào đưa đến sự tổn hại cho mình, đưa đến sự tổn hại cho người, đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm; tâu Đại vương, loại thân hành như vậy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, වචීසමාචාරො…පෙ… මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අකුසලො’’.

“Thưa ngài Ānanda, thế nào là khẩu hành... (v.v)... thế nào là ý hành đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành bất thiện.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අකුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සාවජ්ජො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành bất thiện?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có tội lỗi.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සාවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có phiền não.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có quả báo đau khổ.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành có quả báo đau khổ?” “Tâu Đại vương, ý hành nào đưa đến sự tổn hại cho mình, đưa đến sự tổn hại cho người, đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm; tâu Đại vương, loại ý hành như vậy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.”

‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා සබ්බෙසංයෙව අකුසලානං ධම්මානං පහානං වණ්ණෙතී’’ති? ‘‘සබ්බාකුසලධම්මපහීනො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො කුසලධම්මසමන්නාගතො’’ති.

“Thưa ngài Ānanda, có phải Thế Tôn chỉ tán thán sự đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện không?” “Tâu Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện và đã thành tựu các pháp thiện.”

361. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, කායසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො කුසලො’’.

361. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là thân hành không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành thiện.”

‘‘කතමො [Pg.318] පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො කුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අනවජ්ජො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành thiện?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành không có tội lỗi.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අනවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành không có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành không có phiền não.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සුඛවිපාකො’’.

“Thưa ngài, thế nào là thân hành không có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có quả báo an lạc.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සුඛවිපාකො’’?

“Thưa ngài, thế nào là thân hành có quả báo an lạc?”

‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

“Tâu Đại vương, thân hành nào không đưa đến sự tổn hại cho mình, không đưa đến sự tổn hại cho người, không đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng; tâu Đại vương, loại thân hành như vậy không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, වචීසමාචාරො…පෙ… මනොසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො කුසලො’’.

“Thưa ngài Ānanda, thế nào là khẩu hành... (v.v)... thế nào là ý hành không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành thiện.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො කුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අනවජ්ජො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành thiện?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành không có tội lỗi.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අනවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành không có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành không có phiền não.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සුඛවිපාකො’’.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành không có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có quả báo an lạc.”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සුඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති. තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. එවරූපො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති.

“Thưa ngài, thế nào là ý hành có quả báo an lạc?” “Tâu Đại vương, ý hành nào không đưa đến sự tổn hại cho mình, không đưa đến sự tổn hại cho người, không đưa đến sự tổn hại cho cả hai. Các pháp bất thiện của người ấy bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Tâu Đại vương, loại ý hành như vậy không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.”

‘‘කිං පන, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා සබ්බෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙතී’’ති? ‘‘සබ්බාකුසලධම්මපහීනො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො කුසලධම්මසමන්නාගතො’’ති.

“Thưa ngài Ānanda, có phải Thế Tôn tán thán sự thành tựu của tất cả các pháp thiện không?” “Tâu Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện và đã thành tựu các pháp thiện.”

362. ‘‘අච්ඡරියං[Pg.319], භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමිනා ච මයං, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස සුභාසිතෙන අත්තමනාභිරද්ධා. එවං අත්තමනාභිරද්ධා ච මයං, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස සුභාසිතෙන. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස හත්ථිරතනං කප්පෙය්‍ය, හත්ථිරතනම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස අස්සරතනං කප්පෙය්‍ය, අස්සරතනම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස ගාමවරං කප්පෙය්‍ය, ගාමවරම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. අපි ච, භන්තෙ, මයම්පෙතං ජානාම – ‘නෙතං ආයස්මතො ආනන්දස්ස කප්පතී’ති. අයං මෙ, භන්තෙ, බාහිතිකා රඤ්ඤා මාගධෙන අජාතසත්තුනා වෙදෙහිපුත්තෙන වත්ථනාළියා පක්ඛිපිත්වා පහිතා සොළසසමා ආයාමෙන, අට්ඨසමා විත්ථාරෙන. තං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, පරිපුණ්ණං මෙ තිචීවර’’න්ති.

362. “Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, lời nói này của tôn giả Ānanda quả là thiện thuyết! Bạch ngài, chúng con nhờ lời thiện thuyết này của tôn giả Ānanda mà được hoan hỷ, tín thành. Bạch ngài, chúng con nhờ lời thiện thuyết này của tôn giả Ānanda mà được hoan hỷ, tín thành như vậy. Bạch ngài, nếu báu vật voi là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng báu vật voi cho tôn giả Ānanda. Bạch ngài, nếu báu vật ngựa là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng báu vật ngựa cho tôn giả Ānanda. Bạch ngài, nếu ngôi làng thượng hạng là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng ngôi làng thượng hạng cho tôn giả Ānanda. Hơn nữa, bạch ngài, chúng con biết điều này: ‘Điều này không thích hợp cho tôn giả Ānanda’. Bạch ngài, đây là tấm vải bāhitikā của con, do vua Ajātasattu của xứ Māgadha, con của bà Vedehi, cho người bỏ vào trong ống đựng vải và gửi đến, dài mười sáu (cánh tay), rộng tám (cánh tay). Bạch ngài, mong tôn giả Ānanda vì lòng bi mẫn mà nhận lấy.” – “Thôi đủ rồi, đại vương, ba y của tôi đã đầy đủ.”

‘‘අයං, භන්තෙ, අචිරවතී නදී දිට්ඨා ආයස්මතා චෙව ආනන්දෙන අම්හෙහි ච. යදා උපරිපබ්බතෙ මහාමෙඝො අභිප්පවුට්ඨො හොති, අථායං අචිරවතී නදී උභතො කූලානි සංවිස්සන්දන්තී ගච්ඡති; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ඉමාය බාහිතිකාය අත්තනො තිචීවරං කරිස්සති. යං පනායස්මතො ආනන්දස්ස පුරාණං තිචීවරං තං සබ්‍රහ්මචාරීහි සංවිභජිස්සති. එවායං අම්හාකං දක්ඛිණා සංවිස්සන්දන්තී මඤ්ඤෙ ගමිස්සති. පටිග්ගණ්හාතු, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො බාහිතික’’න්ති. පටිග්ගහෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො බාහිතිකං.

“Bạch ngài, con sông Aciravatī này đã được tôn giả Ānanda và chúng con nhìn thấy. Khi trên thượng nguồn có mưa lớn, con sông Aciravatī này chảy tràn cả hai bờ; cũng vậy, bạch ngài, tôn giả Ānanda sẽ tự mình làm ba y từ tấm vải bāhitikā này. Còn bộ ba y cũ của tôn giả Ānanda, ngài sẽ chia cho các vị đồng phạm hạnh. Như vậy, con nghĩ rằng lễ vật cúng dường này của chúng con sẽ được lan tỏa. Bạch ngài, mong tôn giả Ānanda hãy nhận lấy tấm vải bāhitikā.” Tôn giả Ānanda đã nhận lấy tấm vải bāhitikā.

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ ආනන්ද, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

Rồi vua Pasenadi của xứ Kosala nói với tôn giả Ānanda điều này: “Bạch ngài Ānanda, bây giờ chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” – “Thưa đại vương, ngài biết bây giờ là thời điểm thích hợp.” Rồi vua Pasenadi của xứ Kosala, sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói của tôn giả Ānanda, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tôn giả Ānanda, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về.

363. අථ [Pg.320] ඛො ආයස්මා ආනන්දො අචිරපක්කන්තස්ස රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. තඤ්ච බාහිතිකං භගවතො පාදාසි. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ලාභා, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, සුලද්ධලාභා, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස; යං රාජා පසෙනදි කොසලො ලභති ආනන්දං දස්සනාය, ලභති පයිරුපාසනායා’’ති.

363. Rồi tôn giả Ānanda, không lâu sau khi vua Pasenadi của xứ Kosala ra về, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tôn giả Ānanda đã trình bày lại với đức Thế Tôn toàn bộ cuộc đối thoại với vua Pasenadi của xứ Kosala. Và ngài đã dâng tấm vải bāhitikā lên đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, thật là một lợi lộc cho vua Pasenadi của xứ Kosala, thật là một lợi lộc lớn lao cho vua Pasenadi của xứ Kosala, khi vua Pasenadi của xứ Kosala được gặp gỡ Ānanda, được thân cận Ānanda.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Các vị tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn.

බාහිතිකසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

Kinh Bāhitika, kinh thứ tám, đã chấm dứt.

9. ධම්මචෙතියසුත්තං

9. Kinh Dhammacetiya

364. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො නගරකං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දීඝං කාරායනං ආමන්තෙසි – ‘‘යොජෙහි, සම්ම කාරායන, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි, උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො දීඝො කාරායනො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිවෙදෙසි – ‘‘යුත්තානි ඛො තෙ, දෙව, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි නගරකම්හා නිය්‍යාසි මහච්චා රාජානුභාවෙන. යෙන ආරාමො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි. අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආරාමෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො [Pg.321] රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි. දිස්වාන භගවන්තංයෙව ආරබ්භ සති උදපාදි – ‘‘ඉමානි ඛො තානි රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි, යත්ථ සුදං මයං තං භගවන්තං පයිරුපාසාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති.

364. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở giữa những người Sakya, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Medāḷupa. Vào lúc ấy, vua Pasenadi của xứ Kosala đã đến Nagaraka vì một công việc nào đó. Bấy giờ, vua Pasenadi của xứ Kosala gọi Dīgha Kārāyana và nói: “Này khanh Kārāyana, hãy thắng những cỗ xe tốt nhất, chúng ta sẽ đi đến khu vườn để ngắm cảnh đẹp.” – “Vâng, tâu thiên tử,” Dīgha Kārāyana vâng lời vua Pasenadi của xứ Kosala, cho thắng những cỗ xe tốt nhất, rồi báo lại cho vua Pasenadi của xứ Kosala: “Tâu thiên tử, những cỗ xe tốt nhất đã được thắng sẵn cho ngài. Bây giờ là thời điểm ngài cho là thích hợp.” Bấy giờ, vua Pasenadi của xứ Kosala lên một cỗ xe tốt, cùng với những cỗ xe tốt khác, với uy nghi vương giả vĩ đại, rời khỏi Nagaraka. Ngài đi về hướng khu vườn. Ngài đi bằng xe cho đến khi hết đoạn đường dành cho xe, rồi xuống xe và đi bộ vào khu vườn. Vua Pasenadi của xứ Kosala, trong khi đi dạo, đi kinh hành, đi loanh quanh trong khu vườn, đã nhìn thấy những gốc cây làm phát sinh niềm tin, làm phát sinh sự hoan hỷ, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng gió người, thích hợp cho sự riêng tư của con người, phù hợp cho việc độc cư. Sau khi nhìn thấy, niệm tưởng về đức Thế Tôn khởi lên: “Đây chính là những gốc cây làm phát sinh niềm tin, làm phát sinh sự hoan hỷ, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng gió người, thích hợp cho sự riêng tư của con người, phù hợp cho việc độc cư, nơi mà chúng ta đã từng thân cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.”

365. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දීඝං කාරායනං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමානි ඛො, සම්ම කාරායන, තානි රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි, යත්ථ සුදං මයං තං භගවන්තං පයිරුපාසාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. කහං නු ඛො, සම්ම කාරායන, එතරහි සො භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘අත්ථි, මහාරාජ, මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො. තත්ථ සො භගවා එතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘කීවදූරෙ පන, සම්ම කාරායන, නගරකම්හා මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො හොතී’’ති? ‘‘න දූරෙ, මහාරාජ; තීණි යොජනානි; සක්කා දිවසාවසෙසෙන ගන්තු’’න්ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම කාරායන, යොජෙහි භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි, ගමිස්සාම මයං තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො දීඝො කාරායනො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිවෙදෙසි – ‘‘යුත්තානි ඛො තෙ, දෙව, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි නගරකම්හා යෙන මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො තෙන පායාසි. තෙනෙව දිවසාවසෙසෙන මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමං සම්පාපුණි. යෙන ආරාමො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි.

365. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi Dīgha Kārāyana và nói: “Này Kārāyana thân hữu, những gốc cây này thật khả ái, thật làm phát sinh tịnh tín, ít tiếng động, ít huyên náo, vắng người, thích hợp cho nơi kín đáo, thích hợp cho việc độc cư thiền tịnh, chính là những nơi mà chúng ta đã từng hầu cận Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy. Này Kārāyana thân hữu, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đâu?” “Tâu Đại vương, có một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Medāḷupa. Hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đấy.” “Này Kārāyana thân hữu, thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya cách thị trấn này bao xa?” “Tâu Đại vương, không xa lắm, khoảng ba do-tuần. Có thể đi đến nơi trong phần còn lại của ngày.” “Vậy thì, này Kārāyana thân hữu, hãy thắng những cỗ xe tốt nhất. Chúng ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” “Tâu Thiên tử, xin vâng.” Dīgha Kārāyana vâng lời đức vua Pasenadi xứ Kosala, cho thắng những cỗ xe tốt nhất, rồi đến trình báo với đức vua Pasenadi xứ Kosala: “Tâu Thiên tử, những cỗ xe tốt nhất đã được thắng sẵn cho ngài. Nay ngài biết đây là thời điểm thích hợp.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala lên một cỗ xe tốt, cùng với những cỗ xe tốt khác rời khỏi thị trấn, đi về hướng thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya. Ngài đã đến được thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya ngay trong phần còn lại của ngày hôm đó. Ngài đi về hướng khu vườn. Đi xe đến hết đoạn đường dành cho xe, ngài xuống xe và đi bộ vào khu vườn.

366. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ අබ්භොකාසෙ චඞ්කමන්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, එතරහි [Pg.322] සො භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො? දස්සනකාමා හි මයං තං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘එසො, මහාරාජ, විහාරො සංවුතද්වාරො. තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආළින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙහි. විවරිස්සති භගවා තෙ ද්වාර’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො තත්ථෙව ඛග්ගඤ්ච උණ්හීසඤ්ච දීඝස්ස කාරායනස්ස පාදාසි. අථ ඛො දීඝස්ස කාරායනස්ස එතදහොසි – ‘‘රහායති ඛො දානි රාජා, ඉධෙව දානි මයා ඨාතබ්බ’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන සො විහාරො සංවුතද්වාරො තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආළින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙසි. විවරි භගවා ද්වාරං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො විහාරං පවිසිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො; රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො’’ති.

366. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị Tỳ-khưu đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ các vị Tỳ-khưu ấy; sau khi đến, ngài nói với các vị Tỳ-khưu ấy rằng: “Bạch chư Tôn giả, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” “Tâu Đại vương, kia là ngôi tịnh xá có cửa đang đóng. Xin ngài hãy đi đến đấy một cách im lặng, không vội vã bước vào hiên nhà, rồi hắng giọng và gõ vào then cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho ngài.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala liền ở đấy trao gươm và khăn vành cho Dīgha Kārāyana. Bấy giờ, Dīgha Kārāyana khởi lên ý nghĩ này: “Nay đức vua muốn được riêng tư. Ta nên đứng lại chính tại đây.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala đi đến ngôi tịnh xá có cửa đang đóng một cách im lặng, không vội vã bước vào hiên nhà, rồi hắng giọng và gõ vào then cửa. Thế Tôn mở cửa. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala bước vào tịnh xá, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, dùng miệng hôn và dùng tay xoa bóp chân của Thế Tôn, rồi xưng danh: “Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi xứ Kosala; bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi xứ Kosala.”

367. ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො ඉමස්මිං සරීරෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොසි, මිත්තූපහාරං උපදංසෙසී’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො – ‘හොති සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. ඉධාහං, භන්තෙ, පස්සාමි එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පරියන්තකතං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තෙ දසපි වස්සානි, වීසම්පි වස්සානි, තිංසම්පි වස්සානි, චත්තාරීසම්පි වස්සානි. තෙ අපරෙන සමයෙන සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරෙන්ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි යාවජීවං ආපාණකොටිකං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තෙ. න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’’ති.

367. “Thưa Đại vương, ngài thấy có mục đích lợi ích gì mà lại thực hiện sự hết mực khiêm cung và biểu lộ lòng quý mến như vậy đối với thân này?” “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, con có sự nhận thức hợp pháp này: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’ Bạch Thế Tôn, ở đây con thấy có một số Sa-môn, Bà-la-môn thực hành phạm hạnh có giới hạn trong mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, hay bốn mươi năm. Về sau, họ tắm gội sạch sẽ, thoa dầu thơm, cắt sửa râu tóc, rồi tận hưởng, vui đùa, thỏa thích với năm dục công đức. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu thực hành phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng. Bạch Thế Tôn, ngoài giáo pháp này, con không thấy ở đâu khác có phạm hạnh viên mãn và thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự nhận thức hợp pháp của con đối với Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’”

368. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, රාජානොපි රාජූහි විවදන්ති, ඛත්තියාපි ඛත්තියෙහි විවදන්ති, බ්‍රාහ්මණාපි බ්‍රාහ්මණෙහි විවදන්ති, ගහපතයොපි ගහපතීහි [Pg.323] විවදන්ති, මාතාපි පුත්තෙන විවදති, පුත්තොපි මාතරා විවදති, පිතාපි පුත්තෙන විවදති, පුත්තොපි පිතරා විවදති, භාතාපි භගිනියා විවදති, භගිනීපි භාතරා විවදති, සහායොපි සහායෙන විවදති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි සමග්ගෙ සම්මොදමානෙ අවිවදමානෙ ඛීරොදකීභූතෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තෙ විහරන්තෙ. න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං සමග්ගං පරිසං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

368. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, các vị vua tranh chấp với các vị vua, các Sát-đế-lỵ tranh chấp với các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn tranh chấp với các Bà-la-môn, các gia chủ tranh chấp với các gia chủ; mẹ tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với mẹ; cha tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với cha; anh em tranh cãi với chị em, chị em tranh cãi với anh em; bạn bè tranh cãi với bạn bè. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, như nước hòa với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thân ái. Bạch Thế Tôn, ngoài giáo pháp này, con không thấy ở đâu khác có một hội chúng hòa hợp như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự nhận thức hợp pháp của con đối với Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’”

369. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, ආරාමෙන ආරාමං, උය්‍යානෙන උය්‍යානං අනුචඞ්කමාමි අනුවිචරාමි. සොහං තත්ථ පස්සාමි එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ කිසෙ ලූඛෙ දුබ්බණ්ණෙ උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතෙ ධමනිසන්ථතගත්තෙ, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධන්තෙ ජනස්ස දස්සනාය. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො අනභිරතා වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අත්ථි වා තෙසං කිඤ්චි පාපං කම්මං කතං පටිච්ඡන්නං; තථා හි ඉමෙ ආයස්මන්තො කිසා ලූඛා දුබ්බණ්ණා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා ධමනිසන්ථතගත්තා, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධන්ති ජනස්ස දස්සනායා’ති. ත්‍යාහං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි – ‘කිං නු ඛො තුම්හෙ ආයස්මන්තො කිසා ලූඛා දුබ්බණ්ණා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා ධමනිසන්ථතගත්තා, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධථ ජනස්ස දස්සනායා’ති? තෙ එවමාහංසු – ‘බන්ධුකරොගො නො, මහාරාජා’ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි හට්ඨපහට්ඨෙ උදග්ගුදග්ගෙ අභිරතරූපෙ පීණින්ද්‍රියෙ අප්පොස්සුක්කෙ පන්නලොමෙ පරදත්තවුත්තෙ මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්තෙ. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො තස්ස භගවතො සාසනෙ උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්ති; තථා හි ඉමෙ ආයස්මන්තො හට්ඨපහට්ඨා උදග්ගුදග්ගා අභිරතරූපා පීණින්ද්‍රියා අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්තී’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

369. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, con đi kinh hành, đi dạo từ khu vườn này đến khu vườn khác, từ công viên này đến công viên khác. Ở đó, con thấy một số vị Sa-môn, Bà-la-môn gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Chắc chắn các vị tôn giả này sống đời phạm hạnh mà không hoan hỷ, hoặc có làm điều ác nghiệp nào đó rồi che giấu; vì vậy nên các vị tôn giả này mới gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn.’ Con bèn đến gần họ và hỏi: ‘Tại sao các tôn giả lại gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn?’ Họ trả lời: ‘Thưa Đại vương, chúng tôi mắc phải chứng bệnh di truyền.’ Nhưng ở đây, bạch Thế Tôn, con lại thấy các vị Tỳ-khưu hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan, vui thích, các căn viên mãn, ít lo lắng, không còn lông tóc dựng đứng, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, an trú với tâm như loài nai. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Chắc chắn các vị tôn giả này đã biết được một pháp thù thắng cao thượng, tuần tự trước sau trong giáo pháp của Thế Tôn; vì vậy nên các vị tôn giả này mới hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan, vui thích, các căn viên mãn, ít lo lắng, không còn lông tóc dựng đứng, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, an trú với tâm như loài nai.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’”

370. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො; පහොමි ඝාතෙතායං වා ඝාතෙතුං, ජාපෙතායං වා ජාපෙතුං, පබ්බාජෙතායං වා පබ්බාජෙතුං[Pg.324]. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අඩ්ඩකරණෙ නිසින්නස්ස අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙන්ති. සොහං න ලභාමි – ‘මා මෙ භොන්තො අඩ්ඩකරණෙ නිසින්නස්ස අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙථ, කථාපරියොසානං මෙ භොන්තො ආගමෙන්තූ’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙන්ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි; යස්මිං සමයෙ භගවා අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ භගවතො සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, භගවා අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො භගවතො සාවකො උක්කාසි. තමෙනං අඤ්ඤතරො සබ්‍රහ්මචාරී ජණ්ණුකෙන ඝට්ටෙසි – ‘අප්පසද්දො ආයස්මා හොතු, මායස්මා සද්දමකාසි; සත්ථා නො භගවා ධම්මං දෙසෙතී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! අදණ්ඩෙන වත කිර, භො, අසත්ථෙන එවං සුවිනීතා පරිසා භවිස්සතී’ති! න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං සුවිනීතං පරිසං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

370. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, con là vua, thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; con có quyền xử tử người đáng bị xử tử, phạt tiền người đáng bị phạt tiền, hoặc trục xuất người đáng bị trục xuất. Bạch Thế Tôn, khi con đang ngồi xử án, thỉnh thoảng lại có người xen vào lời nói của con. Con không thể ngăn họ, dù đã nói: ‘Này các khanh, khi ta đang ngồi xử án, xin đừng xen vào lời nói của ta, xin các khanh hãy đợi đến khi ta nói xong.’ Bạch Thế Tôn, họ vẫn cứ thỉnh thoảng xen vào lời nói của con. Nhưng ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu; vào lúc Thế Tôn thuyết pháp cho hội chúng hàng trăm người, lúc ấy không hề có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các vị đệ tử Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đã từng có lần Thế Tôn thuyết pháp cho hội chúng hàng trăm người. Trong lúc đó, một vị đệ tử của Thế Tôn ho lên. Một vị đồng phạm hạnh khác đã dùng đầu gối huých vị ấy và nói: ‘Xin tôn giả hãy im lặng, xin tôn giả đừng gây ra tiếng động; bậc Đạo sư, Thế Tôn của chúng ta đang thuyết pháp.’ Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Thật vậy, một hội chúng được khéo huấn luyện như thế này mà không cần đến roi vọt, không cần đến khí giới!’ Bạch Thế Tôn, con không thấy một hội chúng nào khác ở ngoài giáo pháp này mà được huấn luyện khéo léo như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’”

371. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, පස්සාමි ඉධෙකච්චෙ ඛත්තියපණ්ඩිතෙ නිපුණෙ කතපරප්පවාදෙ වාලවෙධිරූපෙ. තෙ භින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසරිස්සතී’ති. තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරොන්ති – ‘ඉමං මයං පඤ්හං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡිස්සාම. එවං චෙ නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවමස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාම; එවං චෙපි නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවම්පිස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාමා’ති. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසටො’ති. තෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමන්ති. තෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා න චෙව භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡන්ති, කුතො වාදං ආරොපෙස්සන්ති? අඤ්ඤදත්ථු භගවතො සාවකා සම්පජ්ජන්ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො [Pg.325] භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

371. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, ở đây con thấy có một số học giả dòng Sát-đế-lỵ, những người thông thái, tinh thông ngoại luận, giống như những tay cung thiện xạ có thể bắn trúng một sợi lông. Họ đi đây đi đó, dường như để phá tan các tà kiến bằng trí tuệ của mình. Họ nghe tin: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama sẽ đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ bèn chuẩn bị câu hỏi: ‘Chúng ta sẽ đến gần Sa-môn Gotama và hỏi câu này. Nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế này, thì chúng ta sẽ bắt bẻ luận điểm của ngài như thế này; và nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế kia, thì chúng ta cũng sẽ bắt bẻ luận điểm của ngài như thế kia.’ Họ nghe tin: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama đã đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ bèn đi đến chỗ Thế Tôn. Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn và hoan hỷ. Sau khi được Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn và hoan hỷ, họ đã không hỏi Thế Tôn câu hỏi nào cả, huống nữa là bắt bẻ luận điểm? Trái lại, họ đã trở thành đệ tử của Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’”

372. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, පස්සාමි ඉධෙකච්චෙ බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතෙ…පෙ… ගහපතිපණ්ඩිතෙ…පෙ… සමණපණ්ඩිතෙ නිපුණෙ කතපරප්පවාදෙ වාලවෙධිරූපෙ. තෙ භින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසරිස්සතී’ති. තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරොන්ති – ‘ඉමං මයං පඤ්හං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡිස්සාම. එවං චෙ නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවමස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාම; එවං චෙපි නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවම්පිස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාමා’ති. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසටො’ති. තෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමන්ති. තෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා න චෙව භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡන්ති, කුතො වාදං ආරොපෙස්සන්ති? අඤ්ඤදත්ථු භගවන්තංයෙව ඔකාසං යාචන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. තෙ භගවා පබ්බාජෙති. තෙ තථාපබ්බජිතා සමානා එකා වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. තෙ එවමාහංසු – ‘මනං වත, භො, අනස්සාම; මනං වත, භො, පනස්සාම’. මයඤ්හි පුබ්බෙ අස්සමණාව සමානා සමණාම්හාති පටිජානිම්හා, අබ්‍රාහ්මණාව සමානා බ්‍රාහ්මණාම්හාති පටිජානිම්හා, අනරහන්තොව සමානා අරහන්තාම්හාති පටිජානිම්හා. ‘ඉදානි ඛොම්හ සමණා, ඉදානි ඛොම්හ බ්‍රාහ්මණා, ඉදානි ඛොම්හ අරහන්තො’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

372. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, ở đây con thấy có một số vị học giả Bà-la-môn… gia chủ… Sa-môn, những người tinh tế, thông thạo các học thuyết khác, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên qua sợi lông. Họ dường như đi khắp nơi, dùng trí tuệ của mình để phá vỡ các tà kiến. Họ nghe rằng: ‘Này các bạn, Sa-môn Gotama chắc chắn sẽ đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ chuẩn bị câu hỏi: ‘Chúng ta sẽ đến gặp Sa-môn Gotama và hỏi câu này. Nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế này, chúng ta sẽ bắt bẻ ngài như thế này; và nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế kia, chúng ta cũng sẽ bắt bẻ ngài như thế kia.’ Họ nghe rằng: ‘Này các bạn, Sa-môn Gotama đã đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ liền đến nơi Thế Tôn ngự. Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ họ. Được Thế Tôn dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, họ không hỏi Thế Tôn câu hỏi nào, huống chi là bắt bẻ? Trái lại, họ chỉ xin Thế Tôn cho phép được xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn cho họ xuất gia. Sau khi xuất gia như vậy, họ sống một mình, nơi thanh vắng, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, họ đã tự mình chứng ngộ với thắng trí ngay trong hiện tại, đạt đến và an trú vào mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Họ đã nói như sau: ‘Suýt nữa thì chúng ta đã bị hoại vong! Suýt nữa thì chúng ta đã bị tiêu vong! Trước đây, khi chưa phải là Sa-môn, chúng ta tự nhận là Sa-môn; khi chưa phải là Bà-la-môn, chúng ta tự nhận là Bà-la-môn; khi chưa phải là A-la-hán, chúng ta tự nhận là A-la-hán. Nhưng nay, chúng ta thực sự là Sa-môn, nay chúng ta thực sự là Bà-la-môn, nay chúng ta thực sự là A-la-hán.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận theo Pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là bậc thiện hạnh.’”

373. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො මමභත්තා මමයානා, අහං නෙසං ජීවිකාය දාතා, යසස්ස ආහත්තා; අථ [Pg.326] ච පන නො තථා මයි නිපච්චකාරං කරොන්ති යථා භගවති. භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, සෙනං අබ්භුය්‍යාතො සමානො ඉමෙ ච ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො වීමංසමානො අඤ්ඤතරස්මිං සම්බාධෙ ආවසථෙ වාසං උපගච්ඡිං. අථ ඛො, භන්තෙ, ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය වීතිනාමෙත්වා, යතො අහොසි භගවා තතො සීසං කත්වා මං පාදතො කරිත්වා නිපජ්ජිංසු. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො මමභත්තා මමයානා, අහං නෙසං ජීවිකාය දාතා, යසස්ස ආහත්තා; අථ ච පන නො තථා මයි නිපච්චකාරං කරොන්ති යථා භගවති. අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො තස්ස භගවතො සාසනෙ උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්තී’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති.

373. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, hai người thợ mộc này, Isidatta và Purāṇa, ăn cơm của con, dùng xe của con; con là người ban cho họ phương tiện sinh sống, là người mang lại danh tiếng cho họ; thế nhưng họ không tỏ lòng tôn kính đối với con như đối với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đã có lần, khi con đang dẫn quân ra trận, để thử hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này, con đã đến ở tại một nơi trú ngụ chật hẹp. Khi ấy, bạch Thế Tôn, hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này, sau khi trải qua phần lớn đêm trong pháp thoại, họ đã nằm xuống, quay đầu về hướng có Thế Tôn và quay chân về phía con. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa các bạn! Thật hy hữu thay, thưa các bạn! Hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này ăn cơm của ta, dùng xe của ta; ta là người ban cho họ phương tiện sinh sống, là người mang lại danh tiếng cho họ; thế nhưng họ không tỏ lòng tôn kính đối với ta như đối với Thế Tôn. Chắc chắn rằng các vị hiền giả này biết được một pháp đặc biệt, cao thượng, từ thấp đến cao, trong giáo pháp của Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận theo Pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là bậc thiện hạnh.’”

374. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවාපි ඛත්තියො, අහම්පි ඛත්තියො; භගවාපි කොසලො, අහම්පි කොසලො; භගවාපි ආසීතිකො, අහම්පි ආසීතිකො. යම්පි, භන්තෙ, භගවාපි ඛත්තියො අහම්පි ඛත්තියො, භගවාපි කොසලො අහම්පි කොසලො, භගවාපි ආසීතිකො අහම්පි ආසීතිකො; ඉමිනාවාරහාමෙවාහං, භන්තෙ, භගවති පරමනිපච්චකාරං කාතුං, මිත්තූපහාරං උපදංසෙතුං. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තස්ස රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසො, භික්ඛවෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො ධම්මචෙතියානි භාසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො. උග්ගණ්හථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි; පරියාපුණාථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි; ධාරෙථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි. අත්ථසංහිතානි, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි ආදිබ්‍රහ්මචරියකානී’’ති.

374. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, Thế Tôn cũng là dòng Sát-đế-lỵ, con cũng là dòng Sát-đế-lỵ; Thế Tôn cũng là người nước Kosala, con cũng là người nước Kosala; Thế Tôn cũng đã tám mươi tuổi, con cũng đã tám mươi tuổi. Bạch Thế Tôn, chính vì lý do Thế Tôn cũng là dòng Sát-đế-lỵ, con cũng là dòng Sát-đế-lỵ; Thế Tôn cũng là người nước Kosala, con cũng là người nước Kosala; Thế Tôn cũng đã tám mươi tuổi, con cũng đã tám mươi tuổi; nên con thấy xứng đáng để tỏ lòng tôn kính tột bậc đối với Thế Tôn, để thể hiện sự quý mến thân tình. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Thưa Đại vương, bây giờ ngài hãy làm những gì ngài cho là phải thời.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về. Khi vua Pasenadi xứ Kosala vừa đi khỏi không bao lâu, Thế Tôn bảo các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, vua Pasenadi xứ Kosala này, sau khi nói lên những lời tán thán Pháp, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về. Này các Tỳ khưu, hãy học thuộc lòng những lời tán thán Pháp này; này các Tỳ khưu, hãy ghi nhớ những lời tán thán Pháp này; này các Tỳ khưu, hãy thọ trì những lời tán thán Pháp này. Này các Tỳ khưu, những lời tán thán Pháp này có lợi ích, là nền tảng của phạm hạnh.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

ධම්මචෙතියසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

Kinh Tán Thán Pháp, kinh thứ chín, kết thúc.

10. කණ්ණකත්ථලසුත්තං

10. Kinh Kaṇṇakatthala

375. එවං [Pg.327] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුඤ්ඤායං විහරති කණ්ණකත්ථලෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො උරුඤ්ඤං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘අජ්ජ කිර, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘අජ්ජ කිර භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. අස්සොසුං ඛො සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී – ‘‘අජ්ජ කිර රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති. අථ ඛො සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී රාජානං පසෙනදිං කොසලං භත්තාභිහාරෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘‘තෙන හි, මහාරාජ, අම්හාකම්පි වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘සොමා ච, භන්තෙ, භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’’ති.

375. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruññā, trong khu rừng nai Kaṇṇakatthala. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến Uruññā vì một vài công việc. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo rằng: ‘Này khanh, hãy đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ Và hãy thưa thêm rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Người ấy vâng lời vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Thiên tử, xin vâng,’ rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, người ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người ấy bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không. Và vua cũng nhắn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Hai vị công nương Somā và Sakulā cũng nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp vua Pasenadi xứ Kosala và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’

376. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො [Pg.328] භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සොමා ච, භන්තෙ, භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’ති. ‘‘කිං පන, මහාරාජ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී අඤ්ඤං දූතං නාලත්ථු’’න්ති? ‘‘අස්සොසුං ඛො, භන්තෙ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී – ‘අජ්ජ කිර රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී මං භත්තාභිහාරෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘තෙන හි, මහාරාජ, අම්හාකම්පි වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’’ති. ‘‘සුඛිනියො හොන්තු තා, මහාරාජ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී’’ති.

376. Khi ấy, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vua đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, hai vị công nương Somā và Sakulā không tìm được người đưa tin nào khác sao?’ ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā đã nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp con và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, mong rằng hai vị công nương Somā và Sakulā được an lạc!’

377. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, සමණො ගොතමො එවමාහ – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො එවමාහ – නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති; කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, මහාරාජ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො එවමාහ – නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති; න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච පන මං තෙ අසතා අභූතෙනා’’ති.

377. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, con đã nghe như sau: Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có.’ Bạch Thế Tôn, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – bạch Thế Tôn, liệu họ có nói đúng lời của đức Thế Tôn không, họ có vu khống đức Thế Tôn bằng điều không thật không, họ có giải thích pháp đúng theo pháp không, và không có lời nói nào thuận pháp, lời nói tiếp theo nào, đáng bị khiển trách không?’ ‘Này Đại vương, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – họ không nói đúng lời của ta. Trái lại, họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật.’

378. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො විටටූභං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි – ‘‘කො නු ඛො, සෙනාපති, ඉමං කථාවත්ථුං රාජන්තෙපුරෙ අබ්භුදාහාසී’’ති? ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං[Pg.329], අම්භො පුරිස, මම වචනෙන සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං ආමන්තෙහි – ‘රාජා තං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙන සඤ්ජයො බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං එතදවොච – ‘‘රාජා තං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආමන්තෙතී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සියා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා අඤ්ඤදෙව කිඤ්චි සන්ධාය භාසිතං, තඤ්ච ජනො අඤ්ඤථාපි පච්චාගච්ඡෙය්‍ය. යථා කථං පන, භන්තෙ, භගවා අභිජානාති වාචං භාසිතා’’ති? ‘‘එවං ඛො අහං, මහාරාජ, අභිජානාමි වාචං භාසිතා – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සකිදෙව සබ්බං ඤස්සති, සබ්බං දක්ඛිති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සකිදෙව සබ්බං ඤස්සති, සබ්බං දක්ඛිති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති. ‘‘චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං නු ඛො, භන්තෙ, චතුන්නං වණ්ණානං සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘චත්තාරොමෙ, මහාරාජ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං ඛො, මහාරාජ, චතුන්නං වණ්ණානං ද්වෙ වණ්ණා අග්ගමක්ඛායන්ති – ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච – යදිදං අභිවාදනපච්චුට්ඨානඅඤ්ජලිකම්මසාමීචිකම්මානී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, භගවන්තං දිට්ඨධම්මිකං පුච්ඡාමි; සම්පරායිකාහං, භන්තෙ, භගවන්තං පුච්ඡාමි. චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං නු ඛො, භන්තෙ, චතුන්නං වණ්ණානං සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති?

378. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi tướng quân Viṭaṭūbha và hỏi: “Này tướng quân, ai đã loan truyền câu chuyện này trong hoàng cung?” “Tâu Đại vương, đó là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo: “Này khanh, hãy đi! Nhân danh ta, hãy mời Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta và nói rằng: ‘Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.’” “Vâng, tâu Thiên tử.” Người đàn ông ấy vâng lệnh vua Pasenadi xứ Kosala, đi đến chỗ Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta; sau khi đến, ông ta nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta: “Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, có thể nào Thế Tôn đã nói một điều gì đó với một ý nghĩa khác, và dân chúng đã hiểu theo một cách khác chăng? Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ghi nhận lời đã nói như thế nào?” “Tâu Đại vương, Ta ghi nhận lời đã nói như sau: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật hợp lý; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật có lý do: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Tâu Đại vương, trong bốn giai cấp này, có hai giai cấp được xem là hàng đầu – tức là Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn – về phương diện được đảnh lễ, đứng dậy chào đón, chắp tay và các hành vi cung kính.” “Bạch Thế Tôn, con không hỏi Thế Tôn về vấn đề trong hiện tại; bạch Thế Tôn, con hỏi Thế Tôn về vấn đề trong tương lai. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?”

379. ‘‘පඤ්චිමානි, මහාරාජ, පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, මහාරාජ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති; අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං [Pg.330] පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මාදුක්ඛක්ඛයගාමිනියා – ඉමානි ඛො, මහාරාජ, පඤ්ච පධානියඞ්ගානි. චත්තාරොමෙ, මහාරාජ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා; එත්ථ පන නෙසං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. ‘‘චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා; එත්ථ පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘එත්ථ ඛො නෙසාහං, මහාරාජ, පධානවෙමත්තතං වදාමි. සෙය්‍යථාපිස්සු, මහාරාජ, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යෙ තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, අපි නු තෙ දන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, දන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා, අපි නු තෙ අදන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, අදන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යුං, සෙය්‍යථාපි තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යං තං සද්ධෙන පත්තබ්බං අප්පාබාධෙන අසඨෙන අමායාවිනා ආරද්ධවීරියෙන පඤ්ඤවතා තං වත අස්සද්ධො බහ්වාබාධො සඨො මායාවී කුසීතො දුප්පඤ්ඤො පාපුණිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති.

379. “Tâu Đại vương, có năm yếu tố để tinh tấn này. Thế nào là năm? Ở đây, tâu Đại vương, vị Tỳ-khưu có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì thế, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh, ít não, có tiêu hóa quân bình, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn; vị ấy không xảo trá, không lừa dối, thể hiện con người thật của mình đối với bậc Đạo Sư hay các vị đồng phạm hạnh có trí; vị ấy sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện; vị ấy có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, bậc thánh, có khả năng thâm nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh – Tâu Đại vương, đây là năm yếu tố để tinh tấn. Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, thì điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, bạch Thế Tôn, thì giữa họ có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Ở đây, tâu Đại vương, Ta nói về sự khác biệt trong sự tinh tấn của họ. Ví như, tâu Đại vương, có hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục, và hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục. Đại vương nghĩ thế nào, hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia, phải chăng vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến trạng thái được huấn luyện, vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Còn hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục kia, phải chăng chúng có thể, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến trạng thái được huấn luyện, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện, giống như hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia?” “Bạch Thế Tôn, điều đó không thể được.” “Cũng vậy, tâu Đại vương, điều mà người có lòng tin, ít bệnh, không xảo trá, không lừa dối, tinh cần, có trí tuệ có thể đạt được, mà một người không có lòng tin, nhiều bệnh, xảo trá, lừa dối, lười biếng, trí tuệ thấp kém lại có thể đạt được – trường hợp ấy không thể xảy ra.”

380. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ. චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා තෙ චස්සු සම්මප්පධානා; එත්ථ පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘එත්ථ ඛො නෙසාහං, මහාරාජ, න කිඤ්චි නානාකරණං වදාමි – යදිදං විමුත්තියා විමුත්තිං. සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො සුක්ඛං සාකකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය[Pg.331]; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං සාලකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං අම්බකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං උදුම්බරකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, සියා නු ඛො තෙසං අග්ගීනං නානාදාරුතො අභිනිබ්බත්තානං කිඤ්චි නානාකරණං අච්චියා වා අච්චිං, වණ්ණෙන වා වණ්ණං, ආභාය වා ආභ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යං තං තෙජං වීරියා නිම්මථිතං පධානාභිනිබ්බත්තං, නාහං තත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං වදාමි – යදිදං විමුත්තියා විමුත්ති’’න්ති. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ. කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි දෙවා’’ති? ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, එවං වදෙසි – ‘කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි දෙවා’’’ති? ‘‘යදි වා තෙ, භන්තෙ, දෙවා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං යදි වා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං’’? ‘‘යෙ තෙ, මහාරාජ, දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා තෙ දෙවා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා තෙ දෙවා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්ත’’න්ති.

380. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà-la. Nếu họ đã được trang bị năm chi phần tinh tấn này, nếu họ đã tinh tấn một cách chân chánh; bạch Thế Tôn, vậy thì ở đây có sự khác biệt nào, có sự dị biệt nào giữa họ không?”. “Này Đại vương, ở đây Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia. Này Đại vương, ví như một người lấy khúc gỗ tếch khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sala khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ xoài khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sung khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh. Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, có thể có bất cứ sự dị biệt nào giữa những ngọn lửa được tạo ra từ các loại gỗ khác nhau ấy, tức là giữa ngọn lửa này với ngọn lửa kia, giữa màu sắc này với màu sắc kia, giữa ánh sáng này với ánh sáng kia không?”. “Bạch Thế Tôn, không có sự khác biệt ấy”. “Cũng vậy, này Đại vương, đối với hơi nóng được tạo ra từ sự tinh tấn, được phát sinh từ sự nỗ lực, Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào ở đó, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia”. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?”. “Này Đại vương, tại sao Đại vương lại nói như vậy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?’”. “Bạch Thế Tôn, liệu chư thiên ấy có trở lại trạng thái này (cõi người) hay không trở lại trạng thái này?”. “Này Đại vương, những vị thiên nào còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ trở lại trạng thái này. Những vị thiên nào không còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ không trở lại trạng thái này”.

381. එවං වුත්තෙ, විට්ටූභො සෙනාපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවා, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවෙ තම්හා ඨානා චාවෙස්සන්ති වා පබ්බාජෙස්සන්ති වා’’ති?

381. Khi được nói như vậy, tướng quân Viṭṭūbha bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, liệu họ có thể làm cho những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”.

අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො විටටූභො සෙනාපති රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පුත්තො; අහං භගවතො පුත්තො. අයං ඛො කාලො යං පුත්තො පුත්තෙන මන්තෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො විටටූභං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සෙනාපති, තං යෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි; යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, යාවතා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, පහොති තත්ථ රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘යාවතා, භො, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, පහොති තත්ථ රාජා පසෙනදි කොසලො [Pg.332] සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Vị tướng quân Viṭaṭūbha này là con của vua Pasenadi nước Kosala; còn ta là con của Thế Tôn. Đây chính là lúc để người con (của Phật) nói chuyện với người con (của vua)”. Rồi Tôn giả Ānanda gọi tướng quân Viṭaṭūbha: “Này tướng quân, vậy thì tôi sẽ hỏi lại ông một câu hỏi. Ông hãy trả lời theo như ông thấy thích hợp. Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, යාවතා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අවිජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො න ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, තත්ථ පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘යාවතා, භො, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අවිජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො න ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, න තත්ථ පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති.

“Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala không có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, සුතා තෙ දෙවා තාවතිංසා’’ති? ‘‘එවං, භො. සුතා මෙ දෙවා තාවතිංසා. ඉධාපි භොතා රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සුතා දෙවා තාවතිංසා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො දෙවෙ තාවතිංසෙ තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘දස්සනම්පි, භො, රාජා පසෙනදි කොසලො දෙවෙ තාවතිංසෙ නප්පහොති, කුතො පන තම්හා ඨානා චාවෙස්සති වා පබ්බාජෙස්සති වා’’ති? ‘‘එවමෙව ඛො, සෙනාපති, යෙ තෙ දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවා, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවෙ දස්සනායපි නප්පහොන්ති; කුතො පන තම්හා ඨානා චාවෙස්සන්ති වා පබ්බාජෙස්සන්ති වා’’ති?

“Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, ông có từng nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (Tāvatiṃsa) không?”. “Thưa ngài, vâng. Tôi có nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Ở đây, đức vua Pasenadi nước Kosala cũng đã nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba”. “Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”. “Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala ngay cả việc nhìn thấy chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba cũng không thể được, huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”. “Cũng vậy, này tướng quân, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, ngay cả việc nhìn thấy những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, cũng không thể được; huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”.

382. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කොනාමො අයං, භන්තෙ, භික්ඛූ’’ති? ‘‘ආනන්දො නාම, මහාරාජා’’ති. ‘‘ආනන්දො වත, භො, ආනන්දරූපො වත, භො! හෙතුරූපං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආහ. කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි බ්‍රහ්මා’’ති? ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, එවං වදෙසි – ‘කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි බ්‍රහ්මා’’’ති? ‘‘යදි වා සො, භන්තෙ, බ්‍රහ්මා ආගන්තා ඉත්ථත්තං, යදි වා අනාගන්තා ඉත්ථත්ත’’න්ති? ‘‘යො සො, මහාරාජ, බ්‍රහ්මා සබ්‍යාබජ්ඣො සො බ්‍රහ්මා ආගන්තා ඉත්ථත්තං, යො සො බ්‍රහ්මා අබ්‍යාබජ්ඣො සො බ්‍රහ්මා අනාගන්තා ඉත්ථත්ත’’න්ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො රාජානං පසෙනදිං [Pg.333] කොසලං එතදවොච – ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො ආගතො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉමං කථාවත්ථුං රාජන්තෙපුරෙ අබ්භුදාහාසී’’ති? ‘‘විටටූභො, මහාරාජ, සෙනාපතී’’ති. විටටූභො සෙනාපති එවමාහ – ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො’’ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘යානකාලො, මහාරාජා’’ති.

382. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, vị tỳ-khưu này tên là gì?’ – ‘Tâu Đại vương, tên là Ānanda.’ – ‘Thật đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Thật là hình tướng đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có nguyên nhân; bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có lý do. Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’ – ‘Tâu Đại vương, tại sao ngài lại nói như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’’ – ‘Bạch Thế Tôn, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này, hay không trở lại trạng thái này?’ – ‘Tâu Đại vương, vị Phạm thiên nào có sân hận, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này. Vị Phạm thiên nào không có sân hận, vị Phạm thiên ấy không trở lại trạng thái này.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta đã đến.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta điều này: – ‘Này Bà-la-môn, ai đã nêu lên câu chuyện này trong hoàng cung?’ – ‘Tâu Đại vương, là tướng quân Viṭaṭūbha.’ Tướng quân Viṭaṭūbha nói như vầy: – ‘Tâu Đại vương, là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, đã đến giờ khởi hành.’

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සබ්බඤ්ඤුතං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, සබ්බඤ්ඤුතං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. චාතුවණ්ණිසුද්ධිං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, චාතුවණ්ණිසුද්ධිං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. අධිදෙවෙ මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, අධිදෙවෙ භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. අධිබ්‍රහ්මානං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, අධිබ්‍රහ්මානං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. යං යදෙව ච මයං භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා තං තදෙව භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති.

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về nhất thiết trí, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về nhất thiết trí; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về sự thanh tịnh của bốn giai cấp, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về sự thanh tịnh của bốn giai cấp; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về các vị trời tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về các vị trời tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về vị Phạm thiên tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về vị Phạm thiên tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Và bất cứ điều gì chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn đã giải đáp chính điều ấy; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ – ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy xem xét thời điểm thích hợp.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã hoan hỷ và tán thán lời dạy của Đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải, rồi ra về.

කණ්ණකත්ථලසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

Kinh Kaṇṇakatthala, kinh thứ mười, đã kết thúc.

රාජවග්ගො නිට්ඨිතො චතුත්ථො.

Phẩm Vua, phẩm thứ tư, đã kết thúc.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm lược như sau:

ඝටිකාරො රට්ඨපාලො, මඝදෙවො මධුරියං;

බොධි අඞ්ගුලිමාලො ච, පියජාතං බාහිතිකං;

ධම්මචෙතියසුත්තඤ්ච, දසමං කණ්ණකත්ථලං.

Ghaṭikāra, Raṭṭhapāla, Maghadeva, Madhurā; Bodhi và Aṅgulimāla, Piyajātaka, Bāhitika; Kinh Dhammacetiya, và thứ mười là Kaṇṇakatthala.

5. බ්‍රාහ්මණවග්ගො

5. Phẩm Bà-la-môn

1. බ්‍රහ්මායුසුත්තං

1. Kinh Brahmāyu

383. එවං [Pg.334] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො මිථිලායං පටිවසති ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අස්සොසි ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො – ‘‘සමණො ඛලු භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති.

383. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng tỳ-khưu, khoảng năm trăm vị. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đang cư ngụ tại Mithilā, là người già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi, thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ nguyên (akkhara-pabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người thông thạo cú pháp (padako) và ngữ pháp (veyyākaraṇo); và thiện xảo về Thuận thế luận (lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Bà-la-môn Brahmāyu đã nghe được như vầy: ‘Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng tỳ-khưu, khoảng năm trăm vị. Tiếng đồn tốt đẹp như vầy về Tôn giả Gotama được lan truyền: ‘Đức Thế Tôn ấy quả là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’

384. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස උත්තරො නාම මාණවො අන්තෙවාසී හොති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උත්තරං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘අයං, තාත උත්තර, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං [Pg.335] හොතී’ති. එහි ත්වං, තාත උත්තර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං ජානාහි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා; යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො, යදි වා න තාදිසො. තථා මයං තං භවන්තං ගොතමං වෙදිස්සාමා’’ති. ‘‘යථා කථං පනාහං, භො, තං භවන්තං ගොතමං ජානිස්සාමි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා; යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො, යදි වා න තාදිසො’’ති. ‘‘ආගතානි ඛො, තාත උත්තර, අම්හාකං මන්තෙසු ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස ද්වෙයෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා. සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො. අහං ඛො පන, තාත උත්තර, මන්තානං දාතා; ත්වං මන්තානං පටිග්ගහෙතා’’ති.

384. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Uttara, là đệ tử của Bà-la-môn Brahmāyu. Vị ấy là người thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng học (nighaṇḍu), thi pháp học (keṭubha), ngữ pháp học (sākkharappabheda), và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ về văn cú (padako), tinh thông ngữ pháp (veyyākaraṇo), và không thiếu sót trong thuận thế luận (lokāyata) và tướng của bậc đại nhân. Khi ấy, Bà-la-môn Brahmāyu gọi thanh niên Uttara và nói: 'Này con Uttara, vị Sa-môn Gotama này, là hoàng tử dòng Sakya, đã xuất gia từ dòng tộc Sakya, đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu. Tiếng đồn tốt đẹp như vầy đã được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (vân vân)... Thật tốt thay, được diện kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Này con Uttara, con hãy đến, hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, hãy tìm hiểu về Sa-môn Gotama xem tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy có đúng sự thật như vậy hay không, hay là không đúng như vậy; Tôn giả Gotama ấy có phải là người như vậy hay không, hay không phải là người như vậy. Như thế, chúng ta sẽ biết được về Tôn giả Gotama ấy.' 'Thưa ngài, nhưng làm thế nào con có thể biết được về Tôn giả Gotama ấy, xem tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy có đúng sự thật như vậy hay không, hay là không đúng như vậy; Tôn giả Gotama ấy có phải là người như vậy hay không, hay không phải là người như vậy?' 'Này con Uttara, trong các thánh điển của chúng ta có nói đến ba mươi hai tướng của bậc đại nhân. Bậc đại nhân nào sở hữu các tướng ấy chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu vị ấy sống tại gia, vị ấy sẽ trở thành vị vua chuyển luân, một vị vua đúng Pháp, một pháp vương, chinh phục bốn phương, chiến thắng, đạt được sự ổn định trong xứ sở, sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là như sau: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận biển cả bằng chánh pháp, không dùng roi, không dùng gươm, rồi trị vì. Còn nếu vị ấy từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở trên đời, vén mở màn che vô minh. Này con Uttara, ta là người truyền dạy các thánh điển, còn con là người tiếp thu các thánh điển.'

385. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො උත්තරො මාණවො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා විදෙහෙසු යෙන භගවා තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උත්තරො මාණවො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි. අද්දසා ඛො උත්තරො මාණවො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ථපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං උත්තරො මාණවො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි[Pg.336], යෙභුය්‍යෙන ථපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා අද්දස උත්තරො මාණවො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි ; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො උත්තරස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාගතො ඛො සමණො ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි. යංනූනාහං සමණං ගොතමං අනුබන්ධෙය්‍යං, ඉරියාපථමස්ස පස්සෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො උත්තරො මාණවො සත්තමාසානි භගවන්තං අනුබන්ධි ඡායාව අනපායිනී.

385. “Vâng, thưa ngài.” Thanh niên Uttara sau khi vâng lời Bà-la-môn Brahmāyu, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Bà-la-môn Brahmāyu, đi nhiễu quanh bên phải, rồi lên đường du hành đến xứ Videha, nơi Thế Tôn đang ở. Tuần tự du hành, vị ấy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, vị ấy cùng Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Uttara tìm kiếm ba mươi hai tướng của bậc đại nhân trên thân của Thế Tôn. Thanh niên Uttara đã thấy ba mươi hai tướng của bậc đại nhân trên thân của Thế Tôn, phần lớn là như vậy, ngoại trừ hai tướng. Vị ấy hoài nghi, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc về hai tướng của bậc đại nhân: tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài. Khi ấy, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: “Thanh niên Uttara này thấy ba mươi hai tướng của bậc đại nhân nơi ta, phần lớn là như vậy, ngoại trừ hai tướng. Vị ấy hoài nghi, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc về hai tướng của bậc đại nhân: tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.” Khi ấy, Thế Tôn đã vận dụng thần thông theo cách mà thanh niên Uttara có thể thấy được tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Sau đó, Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm qua lại cả hai lỗ tai; chạm qua lại cả hai lỗ mũi; và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Khi ấy, thanh niên Uttara khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama quả thật sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân. Chắc chắn ta nên đi theo Sa-môn Gotama để quan sát oai nghi của ngài.” Sau đó, thanh niên Uttara đã đi theo Thế Tôn trong bảy tháng, như bóng không rời hình.

386. අථ ඛො උත්තරො මාණවො සත්තන්නං මාසානං අච්චයෙන විදෙහෙසු යෙන මිථිලා තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන මිථිලා යෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො උත්තරං මාණවං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො එතදවොච – ‘‘කච්චි, තාත උත්තර, තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, නො අඤ්ඤථා? කච්චි පන සො භවං ගොතමො තාදිසො, නො අඤ්ඤාදිසො’’ති? ‘‘තථා සන්තංයෙව, භො, තං භවන්තං ගොතමං සද්දො අබ්භුග්ගතො, නො අඤ්ඤථා; තාදිසොව සො භවං ගොතමො, නො අඤ්ඤාදිසො. සමන්නාගතො ච සො භවං ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි.

386. Khi ấy, sau bảy tháng, thanh niên Uttara lên đường du hành đến Mithilā ở xứ Videha. Tuần tự du hành, vị ấy đi đến Mithilā, đến chỗ Bà-la-môn Brahmāyu; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Bà-la-môn Brahmāyu rồi ngồi xuống một bên. Bà-la-môn Brahmāyu nói với thanh niên Uttara đang ngồi một bên như sau: “Này con Uttara, có phải tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy là đúng sự thật như vậy, chứ không phải khác không? Và có phải Tôn giả Gotama ấy là người như vậy, chứ không phải người khác không?” “Thưa ngài, tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy là đúng sự thật như vậy, chứ không phải khác. Tôn giả Gotama ấy là người như vậy, chứ không phải người khác. Và Tôn giả Gotama ấy sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân.

‘‘සුප්පතිට්ඨිතපාදො ඛො පන භවං ගොතමො; ඉදම්පි තස්ස භොතො ගොතමස්ස මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණං භවති.

Thật vậy, Tôn giả Gotama có bàn chân đặt xuống bằng phẳng. Đây cũng là tướng đại nhân của Tôn giả Gotama, bậc đại nhân.

‘‘හෙට්ඨා ඛො පන තස්ස භොතො ගොතමස්ස පාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි සහස්සාරානි සනෙමිකානි සනාභිකානි සබ්බාකාරපරිපූරානි…

Thật vậy, ở dưới lòng bàn chân của Tôn giả Gotama có hiện ra các bánh xe có ngàn căm, cùng với vành xe và trục xe, đầy đủ tất cả các phương diện...

‘‘ආයතපණ්හි [Pg.337] ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có gót chân dài...

‘‘දීඝඞ්ගුලි ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có ngón tay, ngón chân dài...

‘‘මුදුතලුනහත්ථපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bàn tay và bàn chân mềm mại, mịn màng...

‘‘ජාලහත්ථපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bàn tay và bàn chân như màng lưới...

‘‘උස්සඞ්ඛපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mắt cá chân cao...

‘‘එණිජඞ්ඝො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bắp chân như bắp chân của loài linh dương...

‘‘ඨිතකො ඛො පන සො භවං ගොතමො අනොනමන්තො උභොහි පාණිතලෙහි ජණ්ණුකානි පරිමසති පරිමජ්ජති…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy, khi đang đứng, không cần cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay mà chạm và xoa đầu gối...

‘‘කොසොහිතවත්ථගුය්හො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mã âm tàng...

‘‘සුවණ්ණවණ්ණො ඛො පන සො භවං ගොතමො කඤ්චනසන්නිභත්තචො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có màu da như vàng, làn da tựa như vàng ròng...

‘‘සුඛුමච්ඡවි ඛො පන සො භවං ගොතමො. සුඛුමත්තා ඡවියා රජොජල්ලං කායෙ න උපලිම්පති…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có làn da mịn màng. Do làn da mịn màng nên bụi bẩn không bám dính vào thân...

‘‘එකෙකලොමො ඛො පන සො භවං ගොතමො; එකෙකානි ලොමානි ලොමකූපෙසු ජාතානි…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mỗi sợi lông mọc trong mỗi lỗ chân lông; mỗi một sợi lông mọc trong mỗi một lỗ chân lông...

‘‘උද්ධග්ගලොමො ඛො පන සො භවං ගොතමො; උද්ධග්ගානි ලොමානි ජාතානි නීලානි අඤ්ජනවණ්ණානි කුණ්ඩලාවට්ටානි දක්ඛිණාවට්ටකජාතානි…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có các sợi lông mọc hướng lên trên; các sợi lông mọc lên trên, có màu xanh biếc, màu như thuốc xức mắt, cuộn thành vòng, xoay về phía bên phải...

‘‘බ්‍රහ්මුජුගත්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có thân hình thẳng đứng như Phạm Thiên...

‘‘සත්තුස්සදො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bảy chỗ đầy đặn...

‘‘සීහපුබ්බද්ධකායො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có nửa thân trên như sư tử...

‘‘චිතන්තරංසො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có khoảng giữa hai vai đầy đặn...

‘‘නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඛො පන සො භවං ගොතමො; යාවතක්වස්ස කායො තාවතක්වස්ස බ්‍යාමො, යාවතක්වස්ස බ්‍යාමො තාවතක්වස්ස කායො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có thân hình cân đối như cây đa; chiều cao của ngài bao nhiêu thì sải tay của ngài cũng bấy nhiêu, sải tay của ngài bao nhiêu thì chiều cao của ngài cũng bấy nhiêu...

‘‘සමවට්ටක්ඛන්ධො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có cổ tròn đều...

‘‘රසග්ගසග්ගී ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có vị giác cực kỳ nhạy bén...

‘‘සීහහනු [Pg.338] ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có hàm như hàm sư tử...

‘‘චත්තාලීසදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bốn mươi chiếc răng...

‘‘සමදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng đều đặn...

‘‘අවිරළදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng khít khao...

‘‘සුසුක්කදාඨො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng nanh rất trắng...

‘‘පහූතජිව්හො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có lưỡi rộng dài...

‘‘බ්‍රහ්මස්සරො ඛො පන සො භවං ගොතමො කරවිකභාණී…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có giọng nói như Phạm Thiên, tiếng nói như chim ca-lăng-tần-già...

‘‘අභිනීලනෙත්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có đôi mắt rất xanh...

‘‘ගොපඛුමො ඛො පන සො භවං ගොතමො…

Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có lông mi như lông mi bò con...

‘‘උණ්ණා ඛො පනස්ස භොතො ගොතමස්ස භමුකන්තරෙ ජාතා ඔදාතා මුදුතූලසන්නිභා…

Lại nữa, giữa cặp lông mày của Tôn giả Gotama có một sợi lông trắng (bạch hào tướng) mọc lên, trắng tinh, mềm mại như bông gòn...

‘‘උණ්හීසසීසො ඛො පන සො භවං ගොතමො; ඉදම්පි තස්ස භොතො ගොතමස්ස මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණං භවති.

Lại nữa, Tôn giả Gotama ấy có tướng nhục kế (uṇhīsasīso); đây cũng là một đại nhân tướng của Tôn giả Gotama, bậc Đại nhân.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භො, සො භවං ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො.

Thưa ngài, Tôn giả Gotama ấy đã thành tựu ba mươi hai đại nhân tướng này.

387. ‘‘ගච්ඡන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො දක්ඛිණෙනෙව පාදෙන පඨමං පක්කමති. සො නාතිදූරෙ පාදං උද්ධරති, නාච්චාසන්නෙ පාදං නික්ඛිපති; සො නාතිසීඝං ගච්ඡති, නාතිසණිකං ගච්ඡති; න ච අද්දුවෙන අද්දුවං සඞ්ඝට්ටෙන්තො ගච්ඡති, න ච ගොප්ඵකෙන ගොප්ඵකං සඞ්ඝට්ටෙන්තො ගච්ඡති. සො ගච්ඡන්තො න සත්ථිං උන්නාමෙති, න සත්ථිං ඔනාමෙති; න සත්ථිං සන්නාමෙති, න සත්ථිං විනාමෙති. ගච්ඡතො ඛො පන තස්ස භොතො ගොතමස්ස අධරකායොව ඉඤ්ජති, න ච කායබලෙන ගච්ඡති. අපලොකෙන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො සබ්බකායෙනෙව අපලොකෙති; සො න උද්ධං උල්ලොකෙති, න අධො ඔලොකෙති; න ච විපෙක්ඛමානො ගච්ඡති, යුගමත්තඤ්ච පෙක්ඛති; තතො චස්ස උත්තරි අනාවටං ඤාණදස්සනං භවති. සො අන්තරඝරං පවිසන්තො න කායං උන්නාමෙති[Pg.339], න කායං ඔනාමෙති; න කායං සන්නාමෙති, න කායං විනාමෙති. සො නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ ආසනස්ස පරිවත්තති, න ච පාණිනා ආලම්බිත්වා ආසනෙ නිසීදති, න ච ආසනස්මිං කායං පක්ඛිපති. සො අන්තරඝරෙ නිසින්නො සමානො න හත්ථකුක්කුච්චං ආපජ්ජති, න පාදකුක්කුච්චං ආපජ්ජති; න අද්දුවෙන අද්දුවං ආරොපෙත්වා නිසීදති; න ච ගොප්ඵකෙන ගොප්ඵකං ආරොපෙත්වා නිසීදති; න ච පාණිනා හනුකං උපදහිත්වා නිසීදති. සො අන්තරඝරෙ නිසින්නො සමානො න ඡම්භති න කම්පති න වෙධති න පරිතස්සති. සො අඡම්භී අකම්පී අවෙධී අපරිතස්සී විගතලොමහංසො. විවෙකවත්තො ච සො භවං ගොතමො අන්තරඝරෙ නිසින්නො හොති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. සො න ඛුලුඛුලුකාරකං පත්තං ධොවති, න සම්පරිවත්තකං පත්තං ධොවති, න පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා හත්ථෙ ධොවති; හත්ථෙසු ධොතෙසු පත්තො ධොතො හොති, පත්තෙ ධොතෙ හත්ථා ධොතා හොන්ති. සො පත්තොදකං ඡඩ්ඩෙති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච විච්ඡඩ්ඩයමානො. සො ඔදනං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො ඔදනං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. බ්‍යඤ්ජනං ඛො පන භවං ගොතමො බ්‍යඤ්ජනමත්තාය ආහාරෙති, න ච බ්‍යඤ්ජනෙන ආලොපං අතිනාමෙති. ද්වත්තික්ඛත්තුං ඛො භවං ගොතමො මුඛෙ ආලොපං සම්පරිවත්තෙත්වා අජ්ඣොහරති; න චස්ස කාචි ඔදනමිඤ්ජා අසම්භින්නා කායං පවිසති, න චස්ස කාචි ඔදනමිඤ්ජා මුඛෙ අවසිට්ඨා හොති; අථාපරං ආලොපං උපනාමෙති. රසපටිසංවෙදී ඛො පන සො භවං ගොතමො ආහාරං ආහාරෙති, නො ච රසරාගපටිසංවෙදී.

387. Lại nữa, khi đi, Tôn giả Gotama ấy bước chân phải trước tiên. Vị ấy nhấc chân không quá xa, đặt chân không quá gần; vị ấy đi không quá nhanh, đi không quá chậm; vị ấy đi không để đầu gối chạm vào đầu gối, không để mắt cá chạm vào mắt cá. Khi đi, vị ấy không nhấc đùi lên, không hạ đùi xuống, không co đùi lại, không xoay đùi đi. Lại nữa, khi Tôn giả Gotama ấy đi, chỉ có phần thân dưới chuyển động, và vị ấy đi không dùng sức của thân. Lại nữa, khi Tôn giả Gotama ấy nhìn quanh, vị ấy nhìn bằng cả thân mình; vị ấy không nhìn lên, không nhìn xuống; vị ấy không đi trong khi nhìn ngó xung quanh, và chỉ nhìn trong khoảng một ách cày; và xa hơn khoảng cách ấy, tri kiến của vị ấy là trí tuệ không bị che lấp. Khi đi vào trong nhà, vị ấy không ưỡn thân, không cúi thân, không co thân, không xoay thân. Vị ấy xoay mình ở nơi không quá xa, không quá gần chỗ ngồi, không dùng tay chống để ngồi xuống chỗ ngồi, và không buông rơi thân mình xuống chỗ ngồi. Khi ngồi trong nhà, vị ấy không bồn chồn tay, không bồn chồn chân; không ngồi vắt đầu gối này lên đầu gối kia; không ngồi vắt mắt cá này lên mắt cá kia; và không ngồi chống cằm bằng tay. Khi ngồi trong nhà, vị ấy không sợ hãi, không run rẩy, không dao động, không lo lắng. Vị ấy không sợ hãi, không run rẩy, không dao động, không lo lắng, không có lông tóc dựng đứng. Và Tôn giả Gotama ấy ngồi trong nhà với tâm hướng về sự viễn ly. Khi nhận nước rửa bát, vị ấy không đưa bát lên, không hạ bát xuống, không co bát vào, không xoay bát ra. Vị ấy nhận nước rửa bát không quá ít, không quá nhiều. Vị ấy không rửa bát tạo ra tiếng sột soạt, không rửa bát bằng cách xoay tròn, không đặt bát xuống đất để rửa tay; khi tay đã được rửa thì bát cũng được rửa, khi bát đã được rửa thì tay cũng được rửa. Vị ấy đổ nước rửa bát ở nơi không quá xa, không quá gần, và không làm văng tung tóe. Khi nhận vật thực, vị ấy không đưa bát lên, không hạ bát xuống, không co bát vào, không xoay bát ra. Vị ấy nhận vật thực không quá ít, không quá nhiều. Lại nữa, Tôn giả Gotama dùng thức ăn kèm với lượng vừa đủ, và không để thức ăn kèm lấn át miếng cơm. Tôn giả Gotama ấy xoay miếng cơm trong miệng hai hoặc ba lần rồi mới nuốt; không có hạt cơm nào chưa được nhai kỹ đi vào thân của vị ấy, và không có hạt cơm nào còn sót lại trong miệng của vị ấy; sau đó, vị ấy mới đưa lên một miếng cơm khác. Lại nữa, Tôn giả Gotama ấy dùng vật thực trong khi cảm nhận được vị, chứ không phải dùng trong khi cảm nhận sự tham ái đối với vị.

‘‘අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං ඛො පන සො භවං ගොතමො ආහාරං ආහාරෙති – නෙව දවාය, න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය, විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය – ‘ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති[Pg.340]. සො භුත්තාවී පත්තොදකං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. සො න ඛුලුඛුලුකාරකං පත්තං ධොවති, න සම්පරිවත්තකං පත්තං ධොවති, න පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා හත්ථෙ ධොවති; හත්ථෙසු ධොතෙසු පත්තො ධොතො හොති, පත්තෙ ධොතෙ හත්ථා ධොතා හොන්ති. සො පත්තොදකං ඡඩ්ඩෙති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච විච්ඡඩ්ඩයමානො. සො භුත්තාවී න පත්තං භූමියං නික්ඛිපති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච අනත්ථිකො පත්තෙන හොති, න ච අතිවෙලානුරක්ඛී පත්තස්මිං. සො භුත්තාවී මුහුත්තං තුණ්හී නිසීදති, න ච අනුමොදනස්ස කාලමතිනාමෙති. සො භුත්තාවී අනුමොදති, න තං භත්තං ගරහති, න අඤ්ඤං භත්තං පටිකඞ්ඛති; අඤ්ඤදත්ථු ධම්මියා කථාය තං පරිසං සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. සො තං පරිසං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමති. සො නාතිසීඝං ගච්ඡති, නාතිසණිකං ගච්ඡති, න ච මුච්චිතුකාමො ගච්ඡති; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායෙ චීවරං අච්චුක්කට්ඨං හොති න ච අච්චොක්කට්ඨං, න ච කායස්මිං අල්ලීනං න ච කායස්මා අපකට්ඨං; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායම්හා වාතො චීවරං අපවහති; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායෙ රජොජල්ලං උපලිම්පති. සො ආරාමගතො නිසීදති පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙති; න ච සො භවං ගොතමො පාදමණ්ඩනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො නෙව අත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති; අත්තහිතපරහිතඋභයහිතසබ්බලොකහිතමෙව සො භවං ගොතමො චින්තෙන්තො නිසින්නො හොති. සො ආරාමගතො පරිසති ධම්මං දෙසෙති, න තං පරිසං උස්සාදෙති, න තං පරිසං අපසාදෙති; අඤ්ඤදත්ථු ධම්මියා කථාය තං පරිසං සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති.

“Lại nữa, Tôn giả Gotama thọ dụng vật thực hội đủ tám chi phần: không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp, mà chỉ để cho thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ hại, để hỗ trợ cho phạm hạnh. Với ý nghĩ rằng: ‘Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ và không để cho cảm thọ mới phát sanh, và ta sẽ được sống điều độ, không bị chê trách, và được an ổn.’ Sau khi dùng bữa, trong lúc nhận nước rửa bát, vị ấy không nâng bát lên, không hạ bát xuống; không nghiêng bát vào trong, không nghiêng bát ra ngoài. Vị ấy nhận nước rửa bát không quá ít, không quá nhiều. Vị ấy rửa bát không gây ra tiếng sột soạt, không xoay tròn bát mà rửa, không đặt bát xuống đất rồi rửa tay; khi tay đã được rửa thì bát cũng được rửa sạch; khi bát đã được rửa thì tay cũng được rửa sạch. Vị ấy đổ nước rửa bát không quá xa, không quá gần, và không đổ vung vãi. Sau khi dùng bữa, vị ấy không đặt bát xuống đất, không quá xa, không quá gần; vị ấy không phải là người không cần đến cái bát, cũng không phải là người quá mức trông chừng cái bát. Sau khi dùng bữa, vị ấy ngồi im lặng một lúc, và không để lỡ thời gian thuyết pháp tùy hỷ. Sau khi dùng bữa, vị ấy thuyết pháp tùy hỷ, không chê bai vật thực ấy, không mong cầu vật thực khác; trái lại, vị ấy chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại. Vị ấy, sau khi đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi. Vị ấy đi không quá nhanh, đi không quá chậm, và không đi như người muốn thoát khỏi; và y trên thân của Tôn giả Gotama không bị kéo lên quá cao, cũng không bị hạ xuống quá thấp; không dính vào thân, cũng không rời khỏi thân; và gió không làm bay y khỏi thân của Tôn giả Gotama; và bụi bẩn không bám vào thân của Tôn giả Gotama. Khi đến tịnh xá, vị ấy ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vị ấy rửa chân; và Tôn giả Gotama không sống chuyên tâm vào việc trang điểm chân. Sau khi rửa chân, vị ấy ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an lập chánh niệm trước mặt. Vị ấy không có tác ý làm khổ mình, không có tác ý làm khổ người, không có tác ý làm khổ cả hai; Tôn giả Gotama ấy ngồi suy tư chỉ vì lợi ích cho mình, lợi ích cho người, lợi ích cho cả hai, và lợi ích cho toàn thể thế gian. Khi đến tịnh xá, vị ấy thuyết pháp cho hội chúng, không tán dương hội chúng ấy, cũng không chê bai hội chúng ấy; trái lại, vị ấy chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại.

‘‘අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො ඛො පනස්ස භොතො ගොතමස්ස මුඛතො ඝොසො නිච්ඡරති – විස්සට්ඨො ච, විඤ්ඤෙය්‍යො ච, මඤ්ජු ච, සවනීයො ච, බින්දු ච, අවිසාරී ච, ගම්භීරො ච, නින්නාදී ච. යථාපරිසං ඛො පන සො භවං [Pg.341] ගොතමො සරෙන විඤ්ඤාපෙති, න චස්ස බහිද්ධා පරිසාය ඝොසො නිච්ඡරති. තෙ තෙන භොතා ගොතමෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා උට්ඨායාසනා පක්කමන්ති අවලොකයමානායෙව අවිජහිතත්තා. අද්දසාම ඛො මයං, භො, තං භවන්තං ගොතමං ගච්ඡන්තං, අද්දසාම ඨිතං, අද්දසාම අන්තරඝරං පවිසන්තං, අද්දසාම අන්තරඝරෙ නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම අන්තරඝරෙ භුඤ්ජන්තං, අද්දසාම භුත්තාවිං නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම භුත්තාවිං අනුමොදන්තං, අද්දසාම ආරාමං ගච්ඡන්තං, අද්දසාම ආරාමගතං නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම ආරාමගතං පරිසති ධම්මං දෙසෙන්තං. එදිසො ච එදිසො ච සො භවං ගොතමො, තතො ච භිය්‍යො’’ති.

“Lại nữa, từ kim khẩu của Tôn giả Gotama phát ra âm thanh hội đủ tám chi phần: rõ ràng, dễ hiểu, ngọt ngào, dễ nghe, tròn trịa, không bị vỡ, sâu lắng, và vang vọng. Tôn giả Gotama dùng âm thanh của mình để làm cho hội chúng hiểu được tùy theo mức độ của họ, và âm thanh của vị ấy không vượt ra ngoài hội chúng. Những người ấy, sau khi được Tôn giả Gotama chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi bằng bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy ra về, vì lòng không muốn rời xa nên vẫn cứ nhìn theo. Thưa ngài, chúng tôi đã thấy Tôn giả Gotama đang đi, đã thấy ngài đang đứng, đã thấy ngài đang đi vào trong làng, đã thấy ngài đang ngồi im lặng ở trong làng, đã thấy ngài đang thọ thực ở trong làng, đã thấy ngài sau khi thọ thực xong đang ngồi im lặng, đã thấy ngài sau khi thọ thực xong đang thuyết pháp tùy hỷ, đã thấy ngài đang đi đến ngôi tịnh xá, đã thấy ngài đến ngôi tịnh xá rồi đang ngồi im lặng, đã thấy ngài đến ngôi tịnh xá rồi đang thuyết pháp cho hội chúng. Tôn giả Gotama là người như vậy, như vậy đó, và còn hơn thế nữa.”

388. එවං වුත්තෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙති –

388. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Brahmāyu từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần rằng:

‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

“Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác.

‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

“Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác.

‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.

“Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác.”

‘‘අප්පෙව නාම මයං කදාචි කරහචි තෙන භොතා ගොතමෙන සමාගච්ඡෙය්‍යාම? අප්පෙව නාම සියා කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති!

“Mong sao có một lúc nào đó, chúng ta có thể được gặp gỡ Tôn giả Gotama ấy! Mong sao có thể có được một cuộc trò chuyện nào đó!”

389. අථ ඛො භගවා විදෙහෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන මිථිලා තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ. අස්සොසුං ඛො මිථිලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි මිථිලං අනුප්පත්තො, මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං [Pg.342] පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති.

389. Bấy giờ, Thế Tôn tuần tự du hành qua xứ Videha, rồi ngự đến thành Mithilā. Tại đấy, Thế Tôn trú ở vườn xoài Maghadeva tại Mithilā. Các vị bà-la-môn và gia chủ ở Mithilā được nghe rằng: ‘Này chư vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, trong khi du hành qua xứ Videha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Mithilā và đang trú tại vườn xoài Maghadeva ở Mithilā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’

අථ ඛො මිථිලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු, සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු.

Bấy giờ, các vị bà-la-môn và gia chủ ở Mithilā đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, một số vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị cùng với Thế Tôn nói chuyện thân hữu, sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên; một số vị chắp tay vái về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị xưng tên và họ của mình ở gần Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

390. අස්සොසි ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො මිථිලං අනුප්පත්තො, මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ’’ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො සම්බහුලෙහි සාවකෙහි සද්ධිං යෙන මඝදෙවම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුනො බ්‍රාහ්මණස්ස අවිදූරෙ අම්බවනස්ස එතදහොසි – ‘‘න ඛො මෙතං පතිරූපං යොහං පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං මාණවකං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, මාණවක, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො භවන්තං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. යාවතා, භො, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා මිථිලායං පටිවසන්ති, බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං භොගෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං මන්තෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං ආයුනා චෙව යසසා ච. සො භොතො ගොතමස්ස දස්සනකාමො’’’ති.

390. Bà-la-môn Brahmāyu cũng được nghe rằng: ‘Này chư vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đã đến Mithilā và đang trú tại vườn xoài Maghadeva ở Mithilā.’ Bấy giờ, bà-la-môn Brahmāyu cùng với nhiều đệ tử đi đến vườn xoài Maghadeva. Khi đến gần vườn xoài, bà-la-môn Brahmāyu khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật không thích hợp cho ta nếu ta đến yết kiến Sa-môn Gotama mà không báo trước.’ Bấy giờ, bà-la-môn Brahmāyu gọi một thanh niên đến và bảo: ‘Này thanh niên, con hãy đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm Sa-môn Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không.’ Và hãy nói như vầy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu đã già, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, một trăm hai mươi tuổi đời; là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là phần thứ năm; là người rành rẽ văn phạm và giải thích, là chuyên gia về Thuận Thế Luận và tướng của bậc đại nhân. Thưa ngài, trong số các bà-la-môn và gia chủ sống ở Mithilā, bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tài sản; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về thánh điển; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tuổi tác và danh tiếng. Vị ấy mong muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.’

‘‘එවං[Pg.343], භො’’ති ඛො සො මාණවකො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො මාණවකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො භවන්තං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. යාවතා, භො, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා මිථිලායං පටිවසන්ති, බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං භොගෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං මන්තෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං ආයුනා චෙව යසසා ච. සො භොතො ගොතමස්ස දස්සනකාමො’’’ති. ‘‘යස්සදානි, මාණව, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො කාලං මඤ්ඤතී’’ති. අථ ඛො සො මාණවකො යෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කතාවකාසො ඛොම්හි භවතා සමණෙන ගොතමෙන. යස්සදානි භවං කාලං මඤ්ඤතී’’ති.

‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên ấy vâng lời bà-la-môn Brahmāyu, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng với Thế Tôn nói chuyện thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy đứng sang một bên. Đứng một bên, thanh niên ấy bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không; và còn nói như vầy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu đã già, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, một trăm hai mươi tuổi đời; là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là phần thứ năm; là người rành rẽ văn phạm và giải thích, là chuyên gia về Thuận Thế Luận và tướng của bậc đại nhân. Thưa ngài, trong số các bà-la-môn và gia chủ sống ở Mithilā, bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tài sản; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về thánh điển; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tuổi tác và danh tiếng. Vị ấy mong muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.’’ ‘Này thanh niên, bà-la-môn Brahmāyu hãy đến vào lúc nào ông ấy cho là phải thời.’ Bấy giờ, thanh niên ấy đi đến chỗ bà-la-môn Brahmāyu; sau khi đến, vị ấy nói với bà-la-môn Brahmāyu: ‘Thưa ngài, Sa-môn Gotama đã cho phép con. Bây giờ, ngài hãy đi vào lúc nào ngài cho là phải thời.’

391. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සා පරිසා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ඔරමිය ඔකාසමකාසි යථා තං ඤාතස්ස යසස්සිනො. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තං පරිසං එතදවොච – ‘‘අලං, භො! නිසීදථ තුම්හෙ සකෙ ආසනෙ. ඉධාහං සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකෙ නිසීදිස්සාමී’’ති.

391. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đi đến chỗ Thế Tôn. Chúng hội ấy thấy Bà-la-môn Brahmāyu từ xa đi đến. Thấy vậy, họ bèn tránh ra, dọn chỗ, như cách người ta thường làm cho một người danh tiếng, có uy tín. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu nói với chúng hội ấy rằng: – Thôi, thưa quý vị! Quý vị hãy ngồi yên tại chỗ của mình. Ở đây, tôi sẽ ngồi gần Sa-môn Gotama.

අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො [Pg.344] කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි. අද්දසා ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi, xã giao đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Brahmāyu tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn. Bà-la-môn Brahmāyu đã thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Về hai tướng đại nhân, ông còn do dự, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc: đó là tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao và tướng lưỡi rộng dài. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ:

‘‘යෙ මෙ ද්වත්තිංසාති සුතා, මහාපුරිසලක්ඛණා;

දුවෙ තෙසං න පස්සාමි, භොතො කායස්මිං ගොතම.

“Thưa ngài Gotama, những tướng đại nhân mà con đã được nghe là có ba mươi hai; trong số ấy, con không thấy hai tướng trên thân của ngài.

‘‘කච්චි කොසොහිතං භොතො, වත්ථගුය්හං නරුත්තම;

නාරීසමානසව්හයා, කච්චි ජිව්හා න දස්සකා.

“Thưa bậc tối thắng giữa loài người, có phải mã âm tàng của ngài được bao bọc trong bao? Và có phải lưỡi của ngài, có tên gọi tương tự như phụ nữ, là không thể thấy được?

‘‘කච්චි පහූතජිව්හොසි, යථා තං ජානියාමසෙ;

නින්නාමයෙතං පහූතං, කඞ්ඛං විනය නො ඉසෙ.

“Có phải ngài có lưỡi rộng dài, để chúng con có thể biết được điều ấy? Xin bậc Rishi hãy đưa cái lưỡi rộng dài ấy ra, xin hãy xua tan nghi ngờ của chúng con.

‘‘දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය, සම්පරායසුඛාය ච;

කතාවකාසා පුච්ඡාම, යං කිඤ්චි අභිපත්ථිත’’න්ති.

“Vì lợi ích trong hiện tại, và vì an lạc trong đời sau, khi được cho phép, chúng con xin hỏi bất cứ điều gì chúng con mong muốn.”

392. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා අද්දස බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං ගාථාහි පච්චභාසි –

392. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: – “Bà-la-môn Brahmāyu này thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Về hai tướng đại nhân, ông còn do dự, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc: đó là tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Thế Tôn đã vận dụng thần thông lực theo cách mà Bà-la-môn Brahmāyu có thể thấy được tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn le lưỡi ra, chạm qua chạm lại cả hai lỗ tai; chạm qua chạm lại cả hai lỗ mũi; và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Bấy giờ, Thế Tôn đáp lại Bà-la-môn Brahmāyu bằng những câu kệ:

‘‘යෙ තෙ ද්වත්තිංසාති සුතා, මහාපුරිසලක්ඛණා;

සබ්බෙ තෙ මම කායස්මිං, මා තෙ කඞ්ඛාහු බ්‍රාහ්මණ.

“Này Bà-la-môn, những tướng đại nhân mà ông đã được nghe là có ba mươi hai, tất cả chúng đều có trên thân ta, ông chớ có nghi ngờ.

‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිඤ්ඤාතං, භාවෙතබ්බඤ්ච භාවිතං;

පහාතබ්බං පහීනං මෙ, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ.

“Này Bà-la-môn, điều cần được thắng tri, ta đã thắng tri; điều cần được tu tập, ta đã tu tập; điều cần được đoạn tận, ta đã đoạn tận. Vì thế, ta là Phật.”

‘‘දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය[Pg.345], සම්පරායසුඛාය ච;

කතාවකාසො පුච්ඡස්සු, යං කිඤ්චි අභිපත්ථිත’’න්ති.

“Vì lợi ích trong hiện tại, và vì an lạc trong đời sau, khi đã được cho phép, ông hãy hỏi bất cứ điều gì ông mong muốn.”

393. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘කතාවකාසො ඛොම්හි සමණෙන ගොතමෙන. කිං නු ඛො අහං සමණං ගොතමං පුච්ඡෙය්‍යං – ‘දිට්ඨධම්මිකං වා අත්ථං සම්පරායිකං වා’’’ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘කුසලො ඛො අහං දිට්ඨධම්මිකානං අත්ථානං. අඤ්ඤෙපි මං දිට්ඨධම්මිකං අත්ථං පුච්ඡන්ති. යංනූනාහං සමණං ගොතමං සම්පරායිකංයෙව අත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

393. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu khởi lên ý nghĩ này: – “Ta đã được Sa-môn Gotama cho phép. Ta nên hỏi Sa-môn Gotama điều gì đây – về lợi ích trong hiện tại hay về lợi ích trong đời sau?” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu lại khởi lên ý nghĩ này: – “Ta vốn thiện xảo về những lợi ích trong hiện tại. Những người khác cũng hỏi ta về lợi ích trong hiện tại. Tốt hơn là ta chỉ nên hỏi Sa-môn Gotama về lợi ích trong đời sau.” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ:

‘‘කථං ඛො බ්‍රාහ්මණො හොති, කථං භවති වෙදගූ;

තෙවිජ්ජො භො කථං හොති, සොත්ථියො කින්ති වුච්චති.

“Làm thế nào để trở thành một vị Bà-la-môn? Làm thế nào để trở thành một vị thông suốt Vệ-đà? Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một vị tam minh? Và ai được gọi là người thanh tịnh?

‘‘අරහං භො කථං හොති, කථං භවති කෙවලී;

මුනි ච භො කථං හොති, බුද්ධො කින්ති පවුච්චතී’’ති.

“Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một vị A-la-hán? Làm thế nào để trở thành một vị toàn thiện? Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một bậc Mâu-ni? Và ai được gọi là một vị Phật?”

394. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං ගාථාහි පච්චභාසි –

394. Bấy giờ, Thế Tôn đáp lại Bà-la-môn Brahmāyu bằng những câu kệ:

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤා වොසිතො මුනි.

“Người nào biết được các đời sống quá khứ, thấy được các cõi trời và cõi khổ; lại nữa, đã đạt đến sự đoạn tận của sinh, bậc Mâu-ni đã hoàn tất nhờ thắng trí.

‘‘චිත්තං විසුද්ධං ජානාති, මුත්තං රාගෙහි සබ්බසො;

පහීනජාතිමරණො, බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලී;

පාරගූ සබ්බධම්මානං, බුද්ධො තාදී පවුච්චතී’’ති.

“Người biết được tâm thanh tịnh, hoàn toàn giải thoát khỏi các tham ái; đã đoạn tận sinh và tử, là bậc toàn thiện của phạm hạnh; đã đến bờ kia của tất cả các pháp, người như vậy được gọi là Phật.”

එවං වුත්තෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො; බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො’’ති. අථ ඛො සා පරිසා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා අහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යත්‍ර හි නාමායං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො ඤාතො යසස්සී එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරිස්සතී’’ති. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ, උට්ඨහ නිසීද ත්වං සකෙ ආසනෙ යතො තෙ මයි චිත්තං පසන්න’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨහිත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදි.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Brahmāyu từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, rồi dùng miệng hôn và dùng tay xoa bóp chân của Thế Tôn, và xưng tên: – “Thưa ngài Gotama, con là Bà-la-môn Brahmāyu; thưa ngài Gotama, con là Bà-la-môn Brahmāyu.” Bấy giờ, chúng hội ấy sanh tâm kỳ diệu, phi thường: – “Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật phi thường thay, thưa quý vị! Vì rằng Bà-la-môn Brahmāyu này, một người danh tiếng, có uy tín, lại có thể thực hiện một hành động tôn kính tột bậc như vậy.” Bấy giờ, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Brahmāyu rằng: – “Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn, hãy đứng dậy và ngồi vào chỗ của ông, vì tâm ông đã tín thành nơi ta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đứng dậy và ngồi vào chỗ của mình.

395. අථ [Pg.346] ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අනුපුබ්බිං කථං කථෙසි, සෙය්‍යථිදං – දානකථං, සීලකථං, සග්ගකථං; කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි. යදා භගවා අඤ්ඤාසි බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං කල්ලචිත්තං මුදුචිත්තං විනීවරණචිත්තං උදග්ගචිත්තං පසන්නචිත්තං, අථ යා බුද්ධානං සාමුක්කංසිකා ධම්මදෙසනා තං පකාසෙසි – දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ගං. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං වත්ථං අපගතකාළකං සම්මදෙව රජනං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, එවමෙව බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. අධිවාසෙතු ච මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති.

395. Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp tuần tự cho Bà la môn Brahmāyu, nghĩa là thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi trời; Ngài tuyên thuyết về sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các dục vọng, và về lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết Bà la môn Brahmāyu có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không chướng ngại, tâm phấn khởi, tâm trong sạch, bấy giờ Ngài thuyết pháp mà chư Phật đã tự mình chứng ngộ, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Ví như tấm vải thuần tịnh, không vết đen, dễ dàng thấm thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không bụi, không nhơ đã khởi lên cho Bà la môn Brahmāyu: “Phàm cái gì có sanh khởi, tất cả cái đó đều có diệt tận”. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, đã thấy pháp, đã đạt pháp, đã hiểu pháp, đã thâm nhập pháp, đã vượt qua nghi ngờ, đã hết do dự, đã đạt được sự tự tin, không còn nương tựa vào ai khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, liền bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp, hoặc mở ra vật bị che kín, hoặc chỉ đường cho người lạc lối, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để tuyên thuyết. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến trọn đời đã quy y. Và mong Tôn giả Gotama cùng với Tỳ khưu Tăng nhận lời mời của con về bữa ăn ngày mai”. Thế Tôn im lặng nhận lời. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi ra về. Sau đó, Bà la môn Brahmāyu, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà riêng của mình, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: “Đã đến giờ, thưa Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng”.

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන විදෙහෙසු චාරිකං පක්කාමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො කාලමකාසි. අථ ඛො සම්බහුලා [Pg.347] භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘බ්‍රහ්මායු, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං, න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. බ්‍රහ්මායු, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති, තත්ථ පරිනිබ්බායී, අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’’ති.

Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi đến nhà của Bà la môn Brahmāyu; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã dọn sẵn cùng với Tỳ khưu Tăng. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu trong bảy ngày đã tự tay cúng dường, làm cho Tăng đoàn Tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn và hài lòng với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau đó, sau bảy ngày ấy, Thế Tôn lên đường du hành trong xứ Videha. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, đã mệnh chung. Bấy giờ, nhiều Tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Bà la môn Brahmāyu đã mệnh chung. Sanh thú của ông ấy là gì, cảnh giới tương lai của ông ấy là gì?”. “Này các Tỳ khưu, Bà la môn Brahmāyu là người có trí tuệ, đã thực hành pháp và tùy pháp, và không làm phiền não Ta vì những vấn đề liên quan đến pháp. Này các Tỳ khưu, Bà la môn Brahmāyu, do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết bàn tại đó, không còn trở lại từ thế giới ấy”.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

බ්‍රහ්මායුසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

Kinh Brahmāyu, thứ nhất, chấm dứt.

2. සෙලසුත්තං

2. Kinh Sela

396. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි යෙන ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො තදවසරි. අස්සොසි ඛො කෙණියො ජටිලො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි ආපණං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති.

396. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn đang du hành trong xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng một ngàn hai trăm năm mươi vị, đi đến một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya nghe rằng: “Thưa các ngài, Sa môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca, đang du hành trong xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng một ngàn hai trăm năm mươi vị, đã đến Āpaṇa. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’. Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thượng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma, cõi Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa môn, Bà la môn, chư thiên và loài người. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt thay, được yết kiến các bậc A la hán như vậy”.

අථ ඛො කෙණියො ජටිලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා [Pg.348] එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො කෙණියං ජටිලං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘මහා ඛො, කෙණිය, භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, ත්වඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො’’ති. දුතියම්පි ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි ඛො, භො ගොතම, මහා භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, අහඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො; අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘මහා ඛො, කෙණිය, භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, ත්වඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො’’ති. තතියම්පි ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි ඛො, භො ගොතම, මහා භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, අහඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො; අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන සකො අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ ආමන්තෙසි – ‘‘සුණන්තු මෙ භොන්තො, මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා; සමණො මෙ ගොතමො නිමන්තිතො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. යෙන මෙ කායවෙය්‍යාවටිකං කරෙය්‍යාථා’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො කෙණියස්ස ජටිලස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා කෙණියස්ස ජටිලස්ස පටිස්සුත්වා අප්පෙකච්චෙ උද්ධනානි ඛණන්ති, අප්පෙකච්චෙ කට්ඨානි ඵාලෙන්ති, අප්පෙකච්චෙ භාජනානි ධොවන්ති, අප්පෙකච්චෙ උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙන්ති, අප්පෙකච්චෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙන්ති. කෙණියො පන ජටිලො සාමංයෙව මණ්ඩලමාලං පටියාදෙති.

Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng xã giao thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã thuyết pháp cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang ngồi một bên, làm cho thấy rõ, làm cho thọ trì, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ. Khi ấy, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi được Thế Tôn thuyết pháp, làm cho thấy rõ, làm cho thọ trì, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Khi được nói vậy, Thế Tôn đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Này Keṇiya, Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và ông lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn.’ Lần thứ hai, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và con lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn; xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Lần thứ hai, Thế Tôn đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Này Keṇiya, Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và ông lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn.’ Lần thứ ba, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và con lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn; xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi biết được sự nhận lời của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến am thất của mình; sau khi đến, đã cho gọi bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống: ‘Xin quý vị bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama đã được tôi mời dùng bữa vào ngày mai cùng với Tăng chúng. Vì thế, xin quý vị hãy giúp tôi các công việc tay chân.’ ‘Thưa vâng, Tôn giả.’ – Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống của đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã vâng lời đạo sĩ bện tóc Keṇiya, rồi một số người đào lò, một số người chẻ củi, một số người rửa chén bát, một số người đặt sẵn lu nước, một số người trải chỗ ngồi. Còn đạo sĩ bện tóc Keṇiya thì tự mình chuẩn bị gian nhà tròn có mái che.

397. තෙන ඛො පන සමයෙන සෙලො බ්‍රාහ්මණො ආපණෙ පටිවසති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං[Pg.349], පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො, තීණි ච මාණවකසතානි මන්තෙ වාචෙති. තෙන ඛො පන සමයෙන කෙණියො ජටිලො සෙලෙ බ්‍රාහ්මණෙ අභිප්පසන්නො හොති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි පරිවුතො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමෙ අප්පෙකච්චෙ උද්ධනානි ඛණන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ කට්ඨානි ඵාලෙන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ භාජනානි ධොවන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙන්තෙ, කෙණියං පන ජටිලං සාමංයෙව මණ්ඩලමාලං පටියාදෙන්තං. දිස්වාන කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘කිං නු භොතො කෙණියස්ස ආවාහො වා භවිස්සති විවාහො වා භවිස්සති මහායඤ්ඤො වා පච්චුපට්ඨිතො, රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො නිමන්තිතො ස්වාතනාය සද්ධිං බලකායෙනා’’ති? ‘‘න මෙ, භො සෙල, ආවාහො භවිස්සති නපි විවාහො භවිස්සති නපි රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො නිමන්තිතො ස්වාතනාය සද්ධිං බලකායෙන; අපි ච ඛො මෙ මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො. අත්ථි, භො, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි ආපණං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො මෙ නිමන්තිතො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති.

397. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sela trú ở Āpaṇa, là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ về văn cú, ngữ pháp; là người thiện xảo về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân; và ông đang dạy ba trăm thanh niên học các thánh điển. Vào lúc bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya có lòng tịnh tín đặc biệt đối với Bà-la-môn Sela. Bấy giờ, Bà-la-môn Sela, được ba trăm thanh niên vây quanh, trong khi đi kinh hành, dạo bước, đã đi đến am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya. Bà-la-môn Sela đã thấy ở trong am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya một số người đang đào lò, một số người đang chẻ củi, một số người đang rửa chén bát, một số người đang đặt sẵn lu nước, một số người đang trải chỗ ngồi, và thấy chính đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang tự mình chuẩn bị gian nhà tròn có mái che. Sau khi thấy vậy, ông đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Phải chăng Tôn giả Keṇiya sắp có lễ cưới vợ, hay lễ gả chồng, hay có đại lễ tế đàn được chuẩn bị, hay phải chăng vua Bimbisāra của xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã được mời cùng với quân đội cho ngày mai?’ ‘Thưa Tôn giả Sela, tôi không có lễ cưới vợ, cũng không có lễ gả chồng, cũng không phải vua Bimbisāra của xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã được mời cùng với quân đội cho ngày mai; nhưng quả thật, tôi có một đại lễ tế đàn được chuẩn bị. Thưa Tôn giả, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích Ca, trong khi đang du hành ở xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị, đã đi đến Āpaṇa. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy đã được vang lên như vầy: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy đã được tôi mời dùng bữa vào ngày mai cùng với Tăng chúng.’

‘‘බුද්ධොති – භො කෙණිය, වදෙසි’’?

‘Tôn giả Keṇiya, ông nói là ‘Phật’ sao?’

‘‘බුද්ධොති – භො සෙල, වදාමි’’.

‘Thưa Tôn giả Sela, tôi nói là ‘Phật’.’

‘‘බුද්ධොති – භො කෙණිය, වදෙසි’’?

‘Tôn giả Keṇiya, ông nói là ‘Phật’ sao?’

‘‘බුද්ධොති – භො සෙල, වදාමී’’ති.

‘Thưa Tôn giả Sela, tôi nói là ‘Phật’.’

398. අථ ඛො සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං – යදිදං ‘බුද්ධො’ති. ආගතානි ඛො පනම්හාකං මන්තෙසු ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස [Pg.350] ද්වෙයෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා. සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො’’.

398. Bấy giờ, bà-la-môn Sela khởi lên suy nghĩ này: “Tiếng ‘Phật’ này thật là hy hữu ở trên đời. Trong các bộ chú thuật của chúng ta có ghi lại ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, người nào thành tựu các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển Luân, một vị vua đúng theo Chánh pháp, một pháp vương, chinh phục bốn phương, chiến thắng, làm cho xứ sở được an ổn, thành tựu bảy báu. Bảy báu của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, thân hình anh hùng, có thể nhiếp phục quân đội của đối phương. Vị ấy chinh phục trái đất này cho đến tận bờ biển, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng Chánh pháp, rồi an trú. Còn nếu từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che ở trên đời.”

‘‘කහං පන, භො කෙණිය, එතරහි සො භවං ගොතමො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? එවං වුත්තෙ, කෙණියො ජටිලො දක්ඛිණං බාහුං පග්ගහෙත්වා සෙලං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘යෙනෙසා, භො සෙල, නීලවනරාජී’’ති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තෙ මාණවකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො ආගච්ඡන්තු පදෙ පදං නික්ඛිපන්තා; දුරාසදා හි තෙ භගවන්තො සීහාව එකචරා. යදා චාහං, භො, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං මන්තෙය්‍යං, මා මෙ භොන්තො අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙථ. කථාපරියොසානං මෙ භවන්තො ආගමෙන්තූ’’ති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි.

“Thưa ngài Keṇiya, hiện nay Tôn giả Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang trú ở đâu?” Khi được hỏi như vậy, đạo sĩ bện tóc Keṇiya giơ cánh tay phải lên và nói với bà-la-môn Sela: “Thưa ngài Sela, ở nơi có dãy rừng cây màu xanh biếc kia.” Bấy giờ, bà-la-môn Sela cùng với ba trăm thanh niên đi đến chỗ Thế Tôn. Rồi bà-la-môn Sela bảo các thanh niên ấy: “Này các ngài, hãy đến đây một cách im lặng, đặt bước chân sau nối tiếp bước chân trước. Vì rằng các bậc Thế Tôn ấy khó tiếp cận, giống như sư tử sống một mình. Và này các ngài, khi tôi đang nói chuyện với Sa-môn Gotama, các ngài chớ có xen vào giữa chừng lời nói của tôi. Các ngài hãy đợi cho đến khi tôi nói xong.” Bấy giờ, bà-la-môn Sela đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Sela tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn.

අද්දසා ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං සෙලො බ්‍රාහ්මණො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ [Pg.351] ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා අද්දස සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාගතො ඛො සමණො ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි පරිපුණ්ණෙහි, නො අපරිපුණ්ණෙහි; නො ච ඛො නං ජානාමි බුද්ධො වා නො වා. සුතං ඛො පන මෙතං බ්‍රාහ්මණානං වුද්ධානං මහල්ලකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘යෙ තෙ භවන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙ සකෙ වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තානං පාතුකරොන්තී’ති. යංනූනාහං සමණං ගොතමං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

Bà-la-môn Sela đã thấy trên thân của Thế Tôn ba mươi hai tướng đại nhân, phần lớn ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tin chắc về hai tướng đại nhân: tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên suy nghĩ này: “Bà-la-môn Sela này thấy nơi ta ba mươi hai tướng đại nhân, phần lớn ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tin chắc về hai tướng đại nhân: tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Thế Tôn đã vận dụng thần thông sao cho bà-la-môn Sela có thể thấy được tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm qua chạm lại cả hai lỗ tai, chạm qua chạm lại cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Bấy giờ, bà-la-môn Sela khởi lên suy nghĩ này: “Sa-môn Gotama thành tựu ba mươi hai tướng đại nhân một cách trọn vẹn, không thiếu sót. Nhưng ta vẫn chưa biết ngài có phải là Phật hay không. Ta đã từng nghe các vị bà-la-môn già cả, lớn tuổi, là thầy và thầy của thầy nói rằng: ‘Những vị nào là A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi được tán thán về đức hạnh của mình, các vị ấy sẽ tự mình biểu hiện ra.’ Vậy, ta hãy tán thán Sa-môn Gotama ngay trước mặt ngài bằng những bài kệ thích hợp.”

399. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

399. Bấy giờ, bà-la-môn Sela đã tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những bài kệ thích hợp:

‘‘පරිපුණ්ණකායො සුරුචි, සුජාතො චාරුදස්සනො;

සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා, සුසුක්කදාඨොසි වීරියවා.

“Thân Ngài viên mãn, quang sắc đẹp, dáng sinh khéo, ưa nhìn. Hỡi Thế Tôn, Ngài có màu da vàng ròng, răng nanh trắng muốt, đầy tinh tấn.

‘‘නරස්ස හි සුජාතස්ස, යෙ භවන්ති වියඤ්ජනා;

සබ්බෙ තෙ තව කායස්මිං, මහාපුරිසලක්ඛණා.

“Những tướng tốt nào có ở một người nam được sinh ra khéo léo, tất cả những tướng đại nhân ấy đều có trên thân của Ngài.”

‘‘පසන්නනෙත්තො සුමුඛො, බ්‍රහා උජු පතාපවා;

මජ්ඣෙ සමණසඞ්ඝස්ස, ආදිච්චොව විරොචසි.

“Mắt Ngài trong sáng, mặt Ngài đẹp, thân hình to lớn, thẳng thắn, oai nghiêm. Giữa Tăng chúng Sa-môn, Ngài tỏa sáng như mặt trời.”

‘‘කල්‍යාණදස්සනො භික්ඛු, කඤ්චනසන්නිභත්තචො;

කිං තෙ සමණභාවෙන, එවං උත්තමවණ්ණිනො.

“Hỡi Tỳ khưu, Ngài có dáng vẻ khả ái, làn da tựa như vàng. Với dung sắc tuyệt vời như vậy, đời sống Sa-môn có ích gì cho Ngài?”

‘‘රාජා අරහසි භවිතුං, චක්කවත්තී රථෙසභො;

චාතුරන්තො විජිතාවී, ජම්බුසණ්ඩස්ස ඉස්සරො.

“Ngài xứng đáng làm vua, một vị Chuyển Luân vương, bậc chiến xa vĩ đại, chinh phục bốn phương, chiến thắng, là chúa tể của cõi Diêm-phù-đề.”

‘‘ඛත්තියා භොගිරාජානො, අනුයන්තා භවන්තු තෙ;

රාජාභිරාජා මනුජින්දො, රජ්ජං කාරෙහි ගොතම’’.

“Các vị vua Sát-đế-lỵ, các vị vua chư hầu, hãy trở thành người tùy tùng của Ngài. Hỡi Gotama, hãy trị vì vương quốc, là vua của các vị vua, là chúa tể của loài người.”

‘‘රාජාහමස්මි [Pg.352] සෙලාති, ධම්මරාජා අනුත්තරො;

ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි, චක්කං අප්පටිවත්තියං’’.

(Thế Tôn phán:) “Này Sela, Ta là vua, là Pháp vương vô thượng. Ta chuyển bánh xe bằng Chánh pháp, một bánh xe không thể bị đảo ngược.”

‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසි, ධම්මරාජා අනුත්තරො;

‘ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි’, ඉති භාසසි ගොතම.

(Sela nói:) “Ngài tự nhận là bậc Chánh Đẳng Giác, là Pháp vương vô thượng. Hỡi Gotama, Ngài nói rằng: ‘Ta chuyển bánh xe bằng Chánh pháp.’”

‘‘කො නු සෙනාපති භොතො, සාවකො සත්ථුරන්වයො;

කො තෙ තමනුවත්තෙති, ධම්මචක්කං පවත්තිතං’’.

“Ai là vị tướng quân của Ngài, vị đệ tử đi theo sau bậc Đạo sư? Ai là người tiếp tục chuyển bánh xe Chánh pháp đã được Ngài chuyển vận?”

‘‘මයා පවත්තිතං චක්කං, (සෙලාති භගවා ධම්මචක්කං අනුත්තරං;

සාරිපුත්තො අනුවත්තෙති, අනුජාතො තථාගතං.

(Thế Tôn phán:) “Này Sela, bánh xe Chánh pháp vô thượng đã được Ta chuyển vận, Sāriputta, người con sinh sau của Như Lai, tiếp tục chuyển vận bánh xe ấy.”

‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිඤ්ඤාතං, භාවෙතබ්බඤ්ච භාවිතං;

පහාතබ්බං පහීනං මෙ, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ.

“Điều cần được thắng tri, Ta đã thắng tri. Điều cần được tu tập, Ta đã tu tập. Điều cần được đoạn trừ, Ta đã đoạn trừ. Vì vậy, này Bà-la-môn, Ta là Phật.”

‘‘විනයස්සු මයි කඞ්ඛං, අධිමුච්චස්සු බ්‍රාහ්මණ;

දුල්ලභං දස්සනං හොති, සම්බුද්ධානං අභිණ්හසො.

“Này Bà-la-môn, hãy xua tan sự nghi ngờ nơi Ta, hãy đặt niềm tin. Việc được diện kiến các bậc Chánh Đẳng Giác thường xuyên là điều hy hữu.”

‘‘යෙසං වෙ දුල්ලභො ලොකෙ, පාතුභාවො අභිණ්හසො;

සොහං බ්‍රාහ්මණ සම්බුද්ධො, සල්ලකත්තො අනුත්තරො.

Này Bà-la-môn, sự xuất hiện thường xuyên của các vị Phật ở trên đời thật là hy hữu. Ta đây chính là bậc Chánh Đẳng Giác, người đã nhổ mũi tên phiền não, bậc Vô Thượng.

‘‘බ්‍රහ්මභූතො අතිතුලො, මාරසෙනප්පමද්දනො;

සබ්බාමිත්තෙ වසී කත්වා, මොදාමි අකුතොභයො’’.

Ta là bậc Phạm thiên, không ai sánh bằng, là người dẹp tan ma quân; đã chế ngự tất cả kẻ thù, Ta hoan hỷ, không còn sợ hãi từ bất cứ đâu.

‘‘ඉමං භොන්තො නිසාමෙථ, යථා භාසති චක්ඛුමා;

සල්ලකත්තො මහාවීරො, සීහොව නදතී වනෙ.

Này các hiền hữu, hãy lắng nghe lời này, bậc Hữu Nhãn đang nói như thế nào; bậc đã nhổ mũi tên phiền não, bậc Đại Hùng, đang rống lên như sư tử trong rừng.

‘‘බ්‍රහ්මභූතං අතිතුලං, මාරසෙනප්පමද්දනං;

කො දිස්වා නප්පසීදෙය්‍ය, අපි කණ්හාභිජාතිකො.

Thấy bậc Phạm thiên, không ai sánh bằng, người dẹp tan ma quân, ai mà không khởi tín tâm? Ngay cả người có dòng dõi thấp hèn.

‘‘යො මං ඉච්ඡති අන්වෙතු, යො වා නිච්ඡති ගච්ඡතු;

ඉධාහං පබ්බජිස්සාමි, වරපඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ’’.

Ai muốn theo ta thì hãy đi theo, ai không muốn thì hãy đi về. Còn ta, ta sẽ xuất gia ngay tại đây, dưới sự chỉ dạy của bậc có trí tuệ tối thắng.

‘‘එතඤ්චෙ රුච්චති භොතො, සම්මාසම්බුද්ධසාසනං ;

මයම්පි පබ්බජිස්සාම, වරපඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ’’.

Thưa tôn sư, nếu giáo pháp của bậc Chánh Đẳng Giác này làm ngài hài lòng, thì chúng con cũng sẽ xuất gia dưới sự chỉ dạy của bậc có trí tuệ tối thắng.

‘‘බ්‍රාහ්මණා තිසතා ඉමෙ, යාචන්ති පඤ්ජලීකතා;

බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාම, භගවා තව සන්තිකෙ’’.

Bạch Thế Tôn, ba trăm vị Bà-la-môn này đang chắp tay thỉnh cầu: 'Chúng con sẽ thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn'.

‘‘ස්වාක්ඛාතං [Pg.353] බ්‍රහ්මචරියං, (සෙලාති භගවා සන්දිට්ඨිකමකාලිකං;

යත්ථ අමොඝා පබ්බජ්ජා, අප්පමත්තස්ස සික්ඛතො’’ති.

(Thế Tôn nói: 'Này Sela,') Phạm hạnh đã được khéo thuyết giảng, là pháp thiết thực hiện tại, không có thời gian; ở đây, sự xuất gia không luống uổng đối với người không phóng dật tu học.

අලත්ථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො සපරිසො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං.

Bà-la-môn Sela cùng với đoàn tùy tùng đã nhận được sự xuất gia, đã nhận được sự cụ túc giới, dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn.

400. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ අස්සමෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි, සම්පවාරෙසි. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො කෙණියං ජටිලං භගවා ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදි –

400. Lúc bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi đêm ấy đã qua, tại am thất của mình, đã cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, vật thực đã sẵn sàng.' Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với Tăng chúng. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã tự tay dâng cúng và thỉnh mời Tăng chúng với đức Phật dẫn đầu dùng các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị nói đã đủ. Bấy giờ, khi Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, đạo sĩ bện tóc Keṇiya lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã tùy hỷ cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang ngồi một bên bằng những kệ ngôn này:

‘‘අග්ගිහුත්තමුඛා යඤ්ඤා, සාවිත්තී ඡන්දසො මුඛං;

රාජා මුඛං මනුස්සානං, නදීනං සාගරො මුඛං.

Trong các lễ tế, tế lửa là hàng đầu; trong các thể thơ, Sāvittī là hàng đầu; trong loài người, vua là hàng đầu; trong các dòng sông, biển cả là hàng đầu.

‘‘නක්ඛත්තානං මුඛං චන්දො, ආදිච්චො තපතං මුඛං;

පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානානං, සඞ්ඝො වෙ යජතං මුඛ’’න්ති.

Trong các tinh tú, mặt trăng là hàng đầu; trong các vật phát quang, mặt trời là hàng đầu; đối với những người mong cầu phước báu và thực hành cúng dường, Tăng đoàn quả là hàng đầu.

අථ ඛො භගවා කෙණියං ජටිලං ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

Bấy giờ, Thế Tôn sau khi tùy hỷ cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya bằng những kệ ngôn này, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

අථ ඛො ආයස්මා සෙලො සපරිසො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා සෙලො සපරිසො අරහතං අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා සෙලො සපරිසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

Lúc bấy giờ, Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng, sống một mình, xa lánh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Vị ấy biết rõ: 'Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.' Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng đã trở thành một trong các vị A-la-hán. Bấy giờ, Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đắp y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn bằng những kệ ngôn:

‘‘යං [Pg.354] තං සරණමාගම්ම, ඉතො අට්ඨමි චක්ඛුමා;

සත්තරත්තෙන භගවා, දන්තම්හ තව සාසනෙ.

Bạch bậc Hữu Nhãn, kể từ ngày chúng con đến quy y Ngài, hôm nay là ngày thứ tám. Bạch Thế Tôn, trong bảy đêm, chúng con đã được điều phục trong giáo pháp của Ngài.

‘‘තුවං බුද්ධො තුවං සත්ථා, තුවං මාරාභිභූ මුනි;

තුවං අනුසයෙ ඡෙත්වා, තිණ්ණො තාරෙසිමං පජං.

Ngài là Phật, Ngài là Đạo Sư, Ngài là bậc Mâu-ni chiến thắng Ma vương. Ngài đã đoạn trừ các tùy miên, đã tự mình vượt qua và giúp cho chúng sanh này vượt qua.

‘‘උපධී තෙ සමතික්කන්තා, ආසවා තෙ පදාලිතා;

සීහොව අනුපාදානො, පහීනභයභෙරවො.

Ngài đã vượt qua các sanh y, các lậu hoặc của Ngài đã được phá tan. Giống như sư tử, không còn chấp thủ, Ngài đã đoạn trừ mọi sợ hãi kinh hoàng.

‘‘භික්ඛවො තිසතා ඉමෙ, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා;

පාදෙ වීර පසාරෙහි, නාගා වන්දන්තු සත්ථුනො’’ති.

Ba trăm vị Tỳ-kheo này đang đứng chắp tay cung kính. Kính xin bậc Đại Hùng duỗi chân ra, để các bậc Long tượng này đảnh lễ Đạo Sư.

සෙලසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

Kinh Sela, kinh thứ hai, đã chấm dứt.

3. අස්සලායනසුත්තං

3. Kinh Assalāyana

401. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නානාවෙරජ්ජකානං බ්‍රාහ්මණානං පඤ්චමත්තානි බ්‍රාහ්මණසතානි සාවත්ථියං පටිවසන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො තෙසං බ්‍රාහ්මණානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. කො නු ඛො පහොති සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති? තෙන ඛො පන සමයෙන අස්සලායනො නාම මාණවො සාවත්ථියං පටිවසති දහරො, වුත්තසිරො, සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අථ ඛො තෙසං බ්‍රාහ්මණානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො අස්සලායනො මාණවො සාවත්ථියං පටිවසති දහරො, වුත්තසිරො, සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ…පෙ… අනවයො. සො ඛො පහොති සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති.

401. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư trú tại Sāvatthī vì một công việc nào đó. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy khởi lên ý nghĩ này: 'Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Ai có thể cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này?' Lúc bấy giờ, có một thanh niên Bà-la-môn tên là Assalāyana đang cư trú tại Sāvatthī, còn trẻ, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Veda cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ nguyên (sākkharappabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là một nhà ngữ pháp, một nhà biện giải, và thông thạo về triết học duy vật (lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy khởi lên ý nghĩ này: 'Thanh niên Bà-la-môn Assalāyana này đang cư trú tại Sāvatthī, còn trẻ, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Veda... thông thạo. Vị ấy có thể cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này.'

අථ ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙන අස්සලායනො මාණවො තෙනුපඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන[Pg.355], සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතූ’’ති.

Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ thanh niên Bà-la-môn Assalāyana; sau khi đến, họ nói với thanh niên Bà-la-môn Assalāyana rằng: 'Này hiền giả Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Xin hiền giả Assalāyana hãy đến và cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này.'

එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. දුතියම්පි ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන, සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු. චරිතං ඛො පන භොතා අස්සලායනෙන පරිබ්බාජක’’න්ති. දුතියම්පි ඛො අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. තතියම්පි ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන, සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු. චරිතං ඛො පන භොතා අස්සලායනෙන පරිබ්බාජකං. මා භවං අස්සලායනො අයුද්ධපරාජිතං පරාජයී’’ති.

Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này.” Lần thứ hai, các vị Bà-la-môn ấy lại nói với thanh niên Assalāyana rằng: “Này ngài Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Mong ngài Assalāyana hãy đi tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Hơn nữa, ngài Assalāyana đã thực hành hạnh của du sĩ.” Lần thứ hai, thanh niên Assalāyana lại nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này.” Lần thứ ba, các vị Bà-la-môn ấy lại nói với thanh niên Assalāyana rằng: “Này ngài Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Mong ngài Assalāyana hãy đi tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Hơn nữa, ngài Assalāyana đã thực hành hạnh của du sĩ. Mong ngài Assalāyana chớ có thất bại một cách chưa chiến đấu đã bại.”

එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘අද්ධා ඛො අහං භවන්තො න ලභාමි. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති. අපි චාහං භවන්තානං වචනෙන ගමිස්සාමී’’ති.

Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Quả thật, tôi không thể từ chối các ngài được. Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Tuy nhiên, tôi sẽ đi theo lời của các ngài.”

402. අථ ඛො අස්සලායනො මාණවො මහතා බ්‍රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අස්සලායනො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා [Pg.356] ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? ‘‘දිස්සන්ති ඛො පන, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං බ්‍රාහ්මණියො උතුනියොපි ගබ්භිනියොපි විජායමානාපි පායමානාපි. තෙ ච බ්‍රාහ්මණියොනිජාව සමානා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

402. Rồi, thanh niên Assalāyana cùng với một đoàn đông các vị Bà-la-môn đi đến chỗ của Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi đã trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, vị ấy đã ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, thanh niên Assalāyana đã bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, các vị Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, giai cấp khác là đen tối; chỉ có các vị Bà-la-môn là được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các vị Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, là con ruột sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ Về điều này, ngài Gotama nói thế nào?” “Này Assalāyana, có phải là người ta thấy những người nữ Bà-la-môn có kinh nguyệt, có mang thai, có sinh con, có cho con bú hay không? Và họ, trong khi được sanh ra từ bụng mẹ của người nữ Bà-la-môn, lại nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, giai cấp khác là đen tối; chỉ có các vị Bà-la-môn là được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các vị Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, là con ruột sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” “Thưa ngài Gotama, mặc dù ngài nói như vậy, nhưng về vấn đề này, các vị Bà-la-môn vẫn nghĩ như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’”

403. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, සුතං තෙ – ‘යොනකම්බොජෙසු අඤ්ඤෙසු ච පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ද්වෙව වණ්ණා – අය්‍යො චෙව දාසො ච; අය්‍යො හුත්වා දාසො හොති, දාසො හුත්වා අය්‍යො හොතී’’’ති? ‘‘එවං, භො, සුතං තං මෙ – ‘යොනකම්බොජෙසු අඤ්ඤෙසු ච පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ද්වෙව වණ්ණා – අය්‍යො චෙව දාසො ච; අය්‍යො හුත්වා දාසො හොති, දාසො හුත්වා අය්‍යො හොතී’’’ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

403. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều đó? Ngươi có nghe rằng: ‘Ở xứ Yona, Kamboja, và các xứ biên địa khác, chỉ có hai giai cấp là chủ và tớ; đã là chủ rồi trở thành tớ, đã là tớ rồi trở thành chủ’ hay không?” “Thưa vâng, tôi có nghe như vậy: ‘Ở xứ Yona, Kamboja, và các xứ biên địa khác, chỉ có hai giai cấp là chủ và tớ; đã là chủ rồi trở thành tớ, đã là tớ rồi trở thành chủ.’” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các vị Bà-la-môn là gì, sự tin cậy là gì, khi mà ở đây các vị Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” “Thưa ngài Gotama, mặc dù ngài nói như vậy, nhưng về vấn đề này, các vị Bà-la-môn vẫn nghĩ như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’”

404. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඛත්තියොව නු ඛො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො බ්‍රාහ්මණො? වෙස්සොව නු ඛො…පෙ… සුද්දොව නු ඛො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො බ්‍රාහ්මණො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො [Pg.357] ගොතම, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම…පෙ… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සුද්දොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පාණාතිපාතිනො අදින්නාදායිනො කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනො මුසාවාදිනො පිසුණවාචා ඵරුසවාචා සම්ඵප්පලාපිනො අභිජ්ඣාලූ බ්‍යාපන්නචිත්තා මිච්ඡාදිට්ඨී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

404. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Sát-đế-lỵ sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, chứ không phải người Bà-la-môn? Có phải chỉ có người Phệ-xá... cho đến... có phải chỉ có người Thủ-đà-la sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, chứ không phải người Bà-la-môn?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Phệ-xá cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Thủ-đà-la cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp, nếu sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.”

405. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො මුසාවාදා පටිවිරතො පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො, නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො මුසාවාදා පටිවිරතො පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම…පෙ… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සුද්දොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පාණාතිපාතා පටිවිරතා අදින්නාදානා පටිවිරතා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා මුසාවාදා පටිවිරතා පිසුණාය වාචාය පටිවිරතා ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතා සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතා අනභිජ්ඣාලූ අබ්‍යාපන්නචිත්තා සම්මාදිට්ඨී කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන[Pg.358], බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

405. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Bà-la-môn từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này, chứ không phải người Sát-đế-lỵ, không phải người Phệ-xá, không phải người Thủ-đà-la?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ, nếu từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Phệ-xá cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Thủ-đà-la cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp, nếu từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.”

406. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං, නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

406. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Bà-la-môn mới có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân, chứ không phải người Sát-đế-lỵ, không phải người Phệ-xá, không phải người Thủ-đà-la?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ cũng có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân; thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... người Phệ-xá cũng vậy... người Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.”

407. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො, නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

407. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có giai cấp Bà-la-môn mới có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn, còn giai cấp Sát-đế-lỵ thì không, giai cấp Phệ-xá thì không, giai cấp Thủ-đà-la thì không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Sát-đế-lỵ cũng có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn. Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các Bà-la-môn là gì, sự tin tưởng của họ là gì, khi họ nói rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’.”

408. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නානාජච්චානං පුරිසානං පුරිසසතං සන්නිපාතෙය්‍ය – ‘ආයන්තු භොන්තො යෙ [Pg.359] තත්ථ ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නා, සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය, අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තු. ආයන්තු පන භොන්තො යෙ තත්ථ චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නා, සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය, අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තූ’ති.

408. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một vị vua thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, tập hợp một trăm người đàn ông thuộc các dòng dõi khác nhau và nói rằng: ‘Này các khanh, những ai sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, hãy đến đây. Hãy lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, rồi tạo ra lửa, làm cho hơi nóng xuất hiện. Còn nữa, này các khanh, những ai sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, hãy đến đây. Hãy lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, rồi tạo ra lửa, làm cho hơi nóng xuất hiện’.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, යො එවං නු ඛො සො ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො, සො එව නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යො පන සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි න චෙව අච්චිමා න ච වණ්ණවා න ච පභස්සරො, න ච තෙන සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! යොපි හි සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යොපි සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො, ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. සබ්බොපි හි, භො ගොතම, අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, සබ්බෙනපි සක්කා [Pg.360] අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති.

“Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, phải chăng chỉ có ngọn lửa ấy mới có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và chỉ với ngọn lửa ấy mới có thể làm được các công việc cần đến lửa? Còn ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, phải chăng ngọn lửa ấy không có ngọn, không có màu sắc, không có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy không thể làm được các công việc cần đến lửa?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm được các công việc cần đến lửa. Và ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm được các công việc cần đến lửa. Thưa Tôn giả Gotama, tất cả mọi ngọn lửa đều có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với tất cả mọi ngọn lửa đều có thể làm được các công việc cần đến lửa.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các Bà-la-môn là gì, sự tin tưởng của họ là gì, khi họ nói rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trắng, các giai cấp khác là đen; chỉ có các Bà-la-môn mới thanh tịnh, không phải Bà-la-môn thì không thanh tịnh; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm Thiên, sinh ra từ ngực, sinh ra từ miệng, do Phạm Thiên sinh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’.”

409. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ ඛත්තියකුමාරො බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්‍ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ; යො සො ඛත්තියකුමාරෙන බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුමාරෙන බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති.

409. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một thanh niên Sát-đế-lỵ chung sống với một thiếu nữ Bà-la-môn, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sinh ra. Người con trai được sinh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, có nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, người con trai được sinh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ බ්‍රාහ්මණකුමාරො ඛත්තියකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්‍ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ; යො සො බ්‍රාහ්මණකුමාරෙන ඛත්තියකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණකුමාරෙන ඛත්තියකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති.

“Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một thanh niên Bà-la-môn chung sống với một thiếu nữ Sát-đế-lỵ, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sinh ra. Người con trai được sinh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, có nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, người con trai được sinh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන ඉධ වළවං ගද්‍රභෙන සම්පයොජෙය්‍යුං, තෙසං සම්පයොගමන්වාය කිසොරො ජායෙථ; යො සො වළවාය ගද්‍රභෙන කිසොරො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘අස්සො’තිපි වත්තබ්බො ‘ගද්‍රභො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘කුණ්ඩඤ්හි සො, භො ගොතම, අස්සතරො හොති. ඉදං හිස්ස, භො ගොතම, නානාකරණං [Pg.361] පස්සාමි; අමුත්‍ර ච පනෙසානං න කිඤ්චි නානාකරණං පස්සාමී’’ති.

“Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, giả sử người ta cho ngựa cái giao phối với lừa đực, và do sự giao phối của chúng, một con non được sinh ra. Con non ấy, được sinh ra từ ngựa cái và lừa đực, nó giống mẹ và cũng giống cha. Nó có nên được gọi là ‘ngựa’ hay nên được gọi là ‘lừa’ không?” – “Thưa Tôn giả Gotama, nó là con la, một giống lai tạp. Thưa Tôn giả Gotama, đối với nó, con thấy có sự khác biệt này. Còn đối với trường hợp trước đây của họ, con không thấy có bất kỳ sự khác biệt nào.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධාස්සු ද්වෙ මාණවකා භාතරො සඋදරියා, එකො අජ්ඣායකො උපනීතො එකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො. කමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, මාණවකො අජ්ඣායකො උපනීතො තමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා. කිඤ්හි, භො ගොතම, අනජ්ඣායකෙ අනුපනීතෙ දින්නං මහප්ඵලං භවිස්සතී’’ති?

“Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có hai thanh niên là anh em cùng một mẹ; một người học tập và thông thạo Vệ-đà, một người không học tập và không thông thạo Vệ-đà. Giữa hai người này, các Bà-la-môn sẽ mời ai dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách?” – “Thưa Tôn giả Gotama, người thanh niên nào học tập và thông thạo Vệ-đà, các Bà-la-môn sẽ mời người ấy dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách. Thưa Tôn giả Gotama, vì cúng dường cho người không học tập, không thông thạo Vệ-đà thì làm sao có được quả lớn?”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධාස්සු ද්වෙ මාණවකා භාතරො සඋදරියා, එකො අජ්ඣායකො උපනීතො දුස්සීලො පාපධම්මො, එකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො සීලවා කල්‍යාණධම්මො. කමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, මාණවකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො සීලවා කල්‍යාණධම්මො තමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා. කිඤ්හි, භො ගොතම, දුස්සීලෙ පාපධම්මෙ දින්නං මහප්ඵලං භවිස්සතී’’ති?

“Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có hai thanh niên là anh em cùng một mẹ; một người học tập và thông thạo Vệ-đà, nhưng ác giới, theo ác pháp; một người không học tập và không thông thạo Vệ-đà, nhưng có giới hạnh, theo thiện pháp. Giữa hai người này, các Bà-la-môn sẽ mời ai dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách?” – “Thưa Tôn giả Gotama, người thanh niên nào không học tập và không thông thạo Vệ-đà, nhưng có giới hạnh, theo thiện pháp, các Bà-la-môn sẽ mời người ấy dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách. Thưa Tôn giả Gotama, vì cúng dường cho người ác giới, theo ác pháp thì làm sao có được quả lớn?”

‘‘පුබ්බෙ ඛො ත්වං, අස්සලායන, ජාතිං අගමාසි; ජාතිං ගන්ත්වා මන්තෙ අගමාසි; මන්තෙ ගන්ත්වා තපෙ අගමාසි; තපෙ ගන්ත්වා චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පච්චාගතො, යමහං පඤ්ඤපෙමී’’ති. එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තුණ්හීභූතො මඞ්කුභූතො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි.

“Này Assalāyana, trước hết ngươi đã đi đến (lập luận về) giai cấp. Từ giai cấp, ngươi đã đi đến (lập luận về) các câu thần chú. Từ các câu thần chú, ngươi đã đi đến (lập luận về) khổ hạnh. Từ khổ hạnh, ngươi đã quay trở lại với sự thanh tịnh của bốn giai cấp mà ta tuyên bố.” Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp.

410. අථ ඛො භගවා අස්සලායනං මාණවං තුණ්හීභූතං මඞ්කුභූතං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා අස්සලායනං මාණවං එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’ති. අස්සොසි ඛො[Pg.362], අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි – ‘සත්තන්නං කිර බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි කෙසමස්සුං කප්පෙත්වා මඤ්ජිට්ඨවණ්ණානි දුස්සානි නිවාසෙත්වා පටලියො උපාහනා ආරුහිත්වා ජාතරූපමයං දණ්ඩං ගහෙත්වා සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ චඞ්කමමානො එවමාහ – ‘හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා ; හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා’ති? අථ ඛො, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං එතදහොසි – ‘කො නායං ගාමණ්ඩලරූපො විය සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ චඞ්කමමානො එවමාහ – ‘හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා; හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතාති? හන්ද, නං අභිසපාමා’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිසපිංසු – ‘භස්මා, වසල, හොහි; භස්මා, වසල, හොහී’ති. යථා යථා ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිසපිංසු තථා තථා අසිතො දෙවලො ඉසි අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො ච පාසාදිකතරො ච. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං එතදහොසි – ‘මොඝං වත නො තපො, අඵලං බ්‍රහ්මචරියං. මයඤ්හි පුබ්බෙ යං අභිසපාම – භස්මා, වසල, හොහි; භස්මා, වසල, හොහීති භස්මාව භවති එකච්චො. ඉමං පන මයං යථා යථා අභිසපාම තථා තථා අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො ච පාසාදිකතරො චා’ති. ‘න භවන්තානං මොඝං තපො, නාඵලං බ්‍රහ්මචරියං. ඉඞ්ඝ භවන්තො, යො මයි මනොපදොසො තං පජහථා’ති. ‘යො භවති මනොපදොසො තං පජහාම. කො නු භවං හොතී’ති? ‘සුතො නු භවතං – අසිතො දෙවලො ඉසී’ති? ‘එවං, භො’. ‘සො ඛ්වාහං, භො, හොමී’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිවාදෙතුං උපක්කමිංසු.

410. Bấy giờ, Thế Tôn, khi thấy thanh niên Assalāyana im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, đã nói với thanh niên Assalāyana điều này: “Này Assalāyana, thuở xưa, có bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đang cùng nhau thảo luận trong các am lá giữa rừng, và một tà kiến như sau đã khởi lên nơi họ: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ liệt... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ Này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala đã nghe được rằng: ‘Có bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đang cùng nhau thảo luận trong các am lá giữa rừng, và một tà kiến như sau đã khởi lên nơi họ: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’’ Bấy giờ, này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala cạo râu tóc, mặc y phục màu đỏ son, mang đôi dép nhiều lớp, cầm cây gậy bằng vàng, và xuất hiện tại khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn. Bấy giờ, này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala, trong khi đi kinh hành trong khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn, đã nói như sau: ‘Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi? Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi?’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Kẻ này là ai, trông như một tên nhà quê, lại dám đi kinh hành trong khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn và nói rằng: ‘Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi? Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi?’ Nào, chúng ta hãy nguyền rủa hắn!’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã nguyền rủa ẩn sĩ Asita Devala: ‘Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện! Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện!’ Nhưng này Assalāyana, càng bị bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn nguyền rủa, ẩn sĩ Asita Devala lại càng trở nên đẹp đẽ hơn, ưa nhìn hơn, và khả ái hơn. Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ôi, khổ hạnh của chúng ta thật vô ích, phạm hạnh của chúng ta thật vô quả! Vì trước đây, khi chúng ta nguyền rủa ai: ‘Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện! Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện!’ thì kẻ đó liền thành tro bụi. Nhưng người này, chúng ta càng nguyền rủa, hắn lại càng trở nên đẹp đẽ hơn, ưa nhìn hơn, và khả ái hơn.’ – ‘Khổ hạnh của các Tôn giả không vô ích, phạm hạnh của các ngài không vô quả. Nào, các Tôn giả, hãy từ bỏ tâm sân hận đối với tôi.’ – ‘Chúng tôi từ bỏ tâm sân hận đối với ngài. Nhưng Tôn giả là ai?’ – ‘Các Tôn giả có từng nghe về ẩn sĩ Asita Devala không?’ – ‘Thưa vâng, có nghe.’ – ‘Thưa các ngài, chính tôi là người ấy.’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã tiến đến để đảnh lễ ẩn sĩ Asita Devala.

411. ‘‘අථ [Pg.363] ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො එතදවොච – ‘සුතං මෙතං, භො, සත්තන්නං කිර බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ‘එවං, භො’.

411. Này Assalāyana, khi ấy, ẩn sĩ Asita Devala đã nói với bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn như sau: ‘Thưa các ngài, tôi đã nghe rằng bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn, trong khi đang hội họp ở trong các am lá tại chốn rừng sâu, đã khởi lên tà kiến xấu ác như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các người Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các người Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, được sinh ra từ ngực, được sinh ra từ miệng, là con của Phạm Thiên, do Phạm Thiên hóa sanh, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ ‘Thưa ngài, đúng vậy.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යා ජනිකා මාතා බ්‍රාහ්මණංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණ’න්ති? ‘නො හිදං, භො’.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người mẹ đã sanh ra (chúng ta) chỉ đi đến với người Bà-la-môn, không phải người không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යා ජනිකාමාතු මාතා යාව සත්තමා මාතුමාතාමහයුගා බ්‍රාහ්මණංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණ’න්ති? ‘නො හිදං, භො’.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người mẹ của người mẹ đã sanh ra (chúng ta), cho đến bảy đời tổ mẫu, chỉ đi đến với người Bà-la-môn, không phải người không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යො ජනකො පිතා බ්‍රාහ්මණිංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණි’න්ති? ‘නො හිදං, භො’.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người cha đã sanh ra (chúng ta) chỉ đi đến với người nữ Bà-la-môn, không phải người nữ không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යො ජනකපිතු පිතා යාව සත්තමා පිතුපිතාමහයුගා බ්‍රාහ්මණිංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණි’න්ති? ‘නො හිදං, භො’.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người cha của người cha đã sanh ra (chúng ta), cho đến bảy đời tổ phụ, chỉ đi đến với người nữ Bà-la-môn, không phải người nữ không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යථා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොතී’ති ? ‘ජානාම මයං, භො – යථා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොති. ඉධ මාතාපිතරො ච සන්නිපතිතා හොන්ති, මාතා ච උතුනී හොති, ගන්ධබ්බො ච පච්චුපට්ඨිතො හොති; එවං තිණ්ණං සන්නිපාතා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොතී’ති.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết về cách thức sự nhập thai được diễn ra không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi biết về cách thức sự nhập thai được diễn ra. Ở đây, có sự giao hợp của cha và mẹ, người mẹ đang trong thời kỳ (kinh nguyệt), và có sự hiện diện của thần thức; do sự hội đủ của ba yếu tố này nên sự nhập thai được diễn ra.’

‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – තග්ඝ, සො ගන්ධබ්බො ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති? ‘න මයං, භො, ජානාම – තග්ඝ සො ගන්ධබ්බො ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති. ‘එවං සන්තෙ, භො, ජානාථ – කෙ තුම්හෙ හොථා’ති? ‘එවං සන්තෙ, භො, න මයං ජානාම [Pg.364] – කෙ මයං හොමා’ති. තෙ හි නාම, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතෙන දෙවලෙන ඉසිනා සකෙ ජාතිවාදෙ සමනුයුඤ්ජීයමානා සමනුග්ගාහීයමානා සමනුභාසීයමානා න සම්පායිස්සන්ති; කිං පන ත්වං එතරහි මයා සකස්මිං ජාතිවාදෙ සමනුයුඤ්ජීයමානො සමනුග්ගාහීයමානො සමනුභාසීයමානො සම්පායිස්සසි, යෙසං ත්වං සාචරියකො න පුණ්ණො දබ්බිගාහො’’ති.

‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Chắc chắn thần thức ấy là người Sát-đế-lỵ, hoặc là người Bà-la-môn, hoặc là người Phệ-xá, hoặc là người Thủ-đà-la’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết rằng: ‘Chắc chắn thần thức ấy là người Sát-đế-lỵ, hoặc là người Bà-la-môn, hoặc là người Phệ-xá, hoặc là người Thủ-đà-la.’ ‘Thưa các ngài, nếu vậy, các ngài có biết: ‘Các ngài là ai’ không?’ ‘Thưa ngài, nếu vậy, chúng tôi không biết: ‘Chúng tôi là ai.’ Này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn ấy, khi được ẩn sĩ Asita Devala gạn hỏi, chất vấn, và thẩm tra về chủ thuyết giai cấp của chính họ, đã không thể trả lời được. Huống nữa là ngươi, vào lúc này, khi được ta gạn hỏi, chất vấn, và thẩm tra về chủ thuyết giai cấp của chính mình, làm sao có thể trả lời được? Ngươi, cùng với thầy của ngươi, còn không bằng Puṇṇa, người cầm muỗng của các vị ấy.’

එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (cho đến) ... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy xem con là người cận sự nam đã đi đến nơi nương tựa cho đến trọn đời.’

අස්සලායනසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

Kinh Assalāyana thứ ba đã chấm dứt.

4. ඝොටමුඛසුත්තං

4. Kinh Ghoṭamukha

412. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා උදෙනො බාරාණසියං විහරති ඛෙමියම්බවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො බාරාණසිං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන ඛෙමියම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උදෙනො අබ්භොකාසෙ චඞ්කමති. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො යෙනායස්මා උදෙනො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා උදෙනෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා ආයස්මන්තං උදෙනං චඞ්කමන්තං අනුචඞ්කමමානො එවමාහ – ‘‘අම්භො සමණ, ‘නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’ති.

412. Tôi đã nghe như vầy. Một thời, trưởng lão Udena đang trú ở tại vườn xoài Khemiya ở Bārāṇasī. Và vào lúc ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đi đến Bārāṇasī vì có một vài công việc. Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha, trong khi đang đi dạo và đi bách bộ, đã đi đến vườn xoài Khemiya. Và vào lúc ấy, trưởng lão Udena đang đi kinh hành ở ngoài trời. Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đi đến chỗ trưởng lão Udena; sau khi đi đến, ông đã cùng với trưởng lão Udena trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu và những lời thăm hỏi đáng ghi nhớ, trong khi đi theo sau trưởng lão Udena đang đi kinh hành, ông đã nói như sau: ‘Thưa Sa-môn, ‘không có người xuất gia nào sống đúng theo Pháp’ – ở đây, tôi có suy nghĩ như vậy. Và điều ấy là do không được gặp gỡ những vị như ngài, hoặc là do không thấy được Pháp ở đây.’

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා උදෙනො චඞ්කමා ඔරොහිත්වා විහාරං පවිසිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ඝොටමුඛොපි ඛො බ්‍රාහ්මණො චඞ්කමා ඔරොහිත්වා විහාරං පවිසිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො ඝොටමුඛං බ්‍රාහ්මණං ආයස්මා උදෙනො එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආසනානි. සචෙ ආකඞ්ඛසි, නිසීදා’’ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මයං [Pg.365] භොතො උදෙනස්ස ආගමයමානා (න) නිසීදාම. කථඤ්හි නාම මාදිසො පුබ්බෙ අනිමන්තිතො ආසනෙ නිසීදිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති? අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උදෙනං එතදවොච – ‘‘අම්භො සමණ, ‘නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’ති. ‘‘සචෙ ඛො පන මෙ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, අනුඤ්ඤෙය්‍යං අනුජානෙය්‍යාසි, පටික්කොසිතබ්බඤ්ච පටික්කොසෙය්‍යාසි; යස්ස ච පන මෙ භාසිතස්ස අත්ථං න ජානෙය්‍යාසි, මමංයෙව තත්ථ උත්තරි පටිපුච්ඡෙය්‍යාසි – ‘ඉදං, භො උදෙන, කථං, ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? එවං කත්වා සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘අනුඤ්ඤෙය්‍යං ඛ්වාහං භොතො උදෙනස්ස අනුජානිස්සාමි, පටික්කොසිතබ්බඤ්ච පටික්කොසිස්සාමි; යස්ස ච පනාහං භොතො උදෙනස්ස භාසිතස්ස අත්ථං න ජානිස්සාමි, භවන්තංයෙව තත්ථ උදෙනං උත්තරි පටිපුච්ඡිස්සාමි – ‘ඉදං, භො උදෙන, කථං, ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? එවං කත්වා හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති.

Khi được nói như vậy, trưởng lão Udena đã đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá, và ngồi xuống ở trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Bà-la-môn Ghoṭamukha cũng đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá, và đứng ở một bên. Trưởng lão Udena đã nói với Bà-la-môn Ghoṭamukha đang đứng ở một bên như sau: ‘Này Bà-la-môn, có các chỗ ngồi. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.’ ‘Chính vì đang chờ đợi lời mời này của ngài Udena nên chúng tôi đã không ngồi. Làm sao một người như tôi lại có thể nghĩ rằng nên ngồi xuống ở trên chỗ ngồi trước khi được mời?’ Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống ở một bên. Sau khi đã ngồi xuống ở một bên, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã nói với trưởng lão Udena như sau: ‘Thưa Sa-môn, ‘không có người xuất gia nào sống đúng theo Pháp’ – ở đây, tôi có suy nghĩ như vậy. Và điều ấy là do không được gặp gỡ những vị như ngài, hoặc là do không thấy được Pháp ở đây.’ ‘Này Bà-la-môn, nếu ông chấp thuận cho tôi điều đáng được chấp thuận, và phản đối điều đáng bị phản đối; và nếu ông không hiểu được ý nghĩa của lời nói nào đó của tôi, ông nên hỏi lại chính tôi về điều ấy rằng: ‘Thưa ngài Udena, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Sau khi làm như vậy, cuộc hội luận của chúng ta ở đây có thể được diễn ra.’ ‘Tôi sẽ chấp thuận cho ngài Udena điều đáng được chấp thuận, và sẽ phản đối điều đáng bị phản đối; và nếu tôi không hiểu được ý nghĩa của lời nói nào đó của ngài Udena, tôi sẽ hỏi lại chính ngài Udena về điều ấy rằng: ‘Thưa ngài Udena, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Sau khi làm như vậy, mong rằng cuộc hội luận của chúng ta ở đây được diễn ra.’

413. ‘‘චත්තාරොමෙ, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉමෙසං, බ්‍රාහ්මණ, චතුන්නං පුග්ගලානං කතමො තෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති?

413. Này Bà la môn, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này Bà la môn, ở đây, có hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Này Bà la môn, trong bốn hạng người này, hạng người nào làm cho tâm của ông được hoan hỷ?

‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයං මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො [Pg.366] පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යො ච ඛො අයං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. අයමෙව මෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති.

Thưa ngài Udena, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, hạng người này không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, còn hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Chính hạng người này làm cho tâm của tôi được hoan hỷ.

‘‘කස්මා පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඉමෙ තයො පුග්ගලා චිත්තං නාරාධෙන්තී’’ති? ‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො පරං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති, සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං නෙව ආතාපෙති න පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති.

Này Bà la môn, vì sao ba hạng người này không làm cho tâm của ông được hoan hỷ? Thưa ngài Udena, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vị ấy làm cho tự thân mình bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, vị ấy làm cho người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, vị ấy làm cho tự thân và người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân và người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, còn hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh; vị ấy không làm cho tự thân và người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân và người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy làm cho tâm của tôi được hoan hỷ.

414. ‘‘ද්වෙමා, බ්‍රාහ්මණ, පරිසා. කතමා ද්වෙ? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චා පරිසා සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පරියෙසති, දාසිදාසං පරියෙසති, ඛෙත්තවත්ථුං පරියෙසති, ජාතරූපරජතං පරියෙසති.

414. Này Bà la môn, có hai loại hội chúng này. Hai loại nào? Này Bà la môn, ở đây, có một loại hội chúng do tham đắm, say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên tìm kiếm vợ con, tìm kiếm tôi trai tớ gái, tìm kiếm ruộng vườn, tìm kiếm vàng bạc.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චා පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය, දාසිදාසං පහාය, ඛෙත්තවත්ථුං පහාය, ජාතරූපරජතං පහාය, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. ස්වායං, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො [Pg.367] නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉධ කතමං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලං කතමාය පරිසාය බහුලං සමනුපස්සසි – යා චායං පරිසා සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පරියෙසති දාසිදාසං පරියෙසති ඛෙත්තවත්ථුං පරියෙසති ජාතරූපරජතං පරියෙසති, යා චායං පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය දාසිදාසං පහාය ඛෙත්තවත්ථුං පහාය ජාතරූපරජතං පහාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා’’ති?

Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có một loại hội chúng do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Này Bà la môn, hạng người này không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Ở đây, này Bà la môn, ông thường thấy hạng người nào trong hội chúng nào nhiều hơn – hội chúng do tham đắm, say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên tìm kiếm vợ con, tìm kiếm tôi trai tớ gái, tìm kiếm ruộng vườn, tìm kiếm vàng bạc; hay là hội chúng do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia?

‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති; ඉමාහං පුග්ගලං යායං පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය දාසිදාසං පහාය ඛෙත්තවත්ථුං පහාය ජාතරූපරජතං පහාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා ඉමිස්සං පරිසායං බහුලං සමනුපස්සාමී’’ති.

Thưa ngài Udena, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh; tôi thường thấy hạng người này nhiều hơn ở trong hội chúng mà do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia.

‘‘ඉදානෙව ඛො පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, භාසිතං – ‘මයං එවං ආජානාම – අම්භො සමණ, නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො, එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’’ති. ‘‘අද්ධා මෙසා, භො උදෙන, සානුග්ගහා වාචා භාසිතා. ‘අත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. එවඤ්ච පන මං භවං උදෙනො ධාරෙතු. යෙ ච මෙ භොතා උදෙනෙන චත්තාරො පුග්ගලා සංඛිත්තෙන වුත්තා විත්ථාරෙන අවිභත්තා, සාධු මෙ භවං, උදෙනො ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො උදෙනස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා උදෙනො එතදවොච –

“Này Bà-la-môn, chính là bây giờ chúng tôi mới biết lời ông nói rằng: ‘Thưa Sa-môn, không có du sĩ sống đúng pháp, tôi có ý nghĩ như vậy. Và điều đó là do không thấy được những vị như ngài, hoặc là do không thấy được pháp ở đây.’” “Thưa ngài Udena, chắc chắn lời nói này của tôi đã được nói ra có lý do. ‘Có du sĩ sống đúng pháp’ – tôi có ý nghĩ như vậy. Và mong ngài Udena hãy ghi nhận tôi như vậy. Và bốn hạng người mà ngài Udena đã nói tóm tắt cho tôi, chưa phân tích chi tiết, lành thay, mong ngài Udena, vì lòng bi mẫn, hãy phân tích chi tiết bốn hạng người này cho tôi.” “Này Bà-la-môn, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, ta sẽ nói.” “Vâng, thưa ngài.” Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đáp lại Tôn giả Udena. Tôn giả Udena đã nói điều này:

415. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො නඑහිභද්දන්තිකො නතිට්ඨභද්දන්තිකො, නාභිහටං න උද්දිස්සකතං න නිමන්තනං සාදියති. සො න කුම්භිමුඛා පටිග්ගණ්හාති, න කළොපිමුඛා පටිග්ගණ්හාති, න එළකමන්තරං, න දණ්ඩමන්තරං, න මුසලමන්තරං, න ද්වින්නං භුඤ්ජමානානං, න ගබ්භිනියා, න පායමානාය[Pg.368], න පුරිසන්තරගතාය, න සඞ්කිත්තීසු, න යත්ථ සා උපට්ඨිතො හොති, න යත්ථ මක්ඛිකා සණ්ඩසණ්ඩචාරිනී, න මච්ඡං න මංසං, න සුරං න මෙරයං න ථුසොදකං පිවති. සො එකාගාරිකො වා හොති එකාලොපිකො, ද්වාගාරිකො වා හොති ද්වාලොපිකො…පෙ… සත්තාගාරිකො වා හොති සත්තාලොපිකො; එකිස්සාපි දත්තියා යාපෙති, ද්වීහිපි දත්තීහි යාපෙති…පෙ… සත්තහිපි දත්තීහි යාපෙති; එකාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති, ද්වීහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති…පෙ… සත්තාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති – ඉති එවරූපං අද්ධමාසිකං පරියායභත්තභොජනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො සාකභක්ඛො වා හොති, සාමාකභක්ඛො වා හොති, නීවාරභක්ඛො වා හොති, දද්දුලභක්ඛො වා හොති, හටභක්ඛො වා හොති, කණභක්ඛො වා හොති, ආචාමභක්ඛො වා හොති, පිඤ්ඤාකභක්ඛො වා හොති, තිණභක්ඛො වා හොති, ගොමයභක්ඛො වා හොති, වනමූලඵලාහාරො යාපෙති පවත්තඵලභොජී. සො සාණානිපි ධාරෙති, මසාණානිපි ධාරෙති, ඡවදුස්සානිපි ධාරෙති, පංසුකූලානිපි ධාරෙති, තිරීටානිපි ධාරෙති, අජිනම්පි ධාරෙති, අජිනක්ඛිපම්පි ධාරෙති, කුසචීරම්පි ධාරෙති, වාකචීරම්පි ධාරෙති, ඵලකචීරම්පි ධාරෙති, කෙසකම්බලම්පි ධාරෙති, වාළකම්බලම්පි ධාරෙති, උලූකපක්ඛම්පි ධාරෙති; කෙසමස්සුලොචකොපි හොති කෙසමස්සුලොචනානුයොගමනුයුත්තො, උබ්භට්ඨකොපි හොති ආසනපටික්ඛිත්තො, උක්කුටිකොපි හොති උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තො, කණ්ටකාපස්සයිකොපි හොති කණ්ටකාපස්සයෙ සෙය්‍යං කප්පෙති; සායතතියකම්පි උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති – ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

415. “Này Bà-la-môn, thế nào là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình? Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không chấp nhận lời mời ‘xin mời ngài đến’, không chấp nhận lời mời ‘xin mời ngài đứng lại’, không chấp nhận vật thực mang đến, không chấp nhận vật thực làm riêng cho mình, không chấp nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được trao qua ngưỡng cửa, qua cây gậy, qua cái chày, không nhận từ một trong hai người đang ăn, không nhận từ người phụ nữ có thai, đang cho con bú, hay đang chung đụng với người đàn ông, không nhận vật thực được quyên góp, không nhận ở nơi có chó đứng chờ, không nhận ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men, không uống nước ngâm gạo. Vị ấy chỉ nhận vật thực ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng;... hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi mạng với một chén nhỏ, với hai chén nhỏ,... với bảy chén nhỏ. Vị ấy ăn mỗi ngày một lần, hoặc hai ngày một lần,... hoặc bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn uống có định kỳ, cho đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức hoang, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn khô dầu, ăn cỏ, ăn phân bò. Vị ấy nuôi mạng bằng rễ và trái cây trong rừng, sống bằng trái cây rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai trộn, y từ tử thi, y lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, y bằng da sơn dương, y bằng mảnh da sơn dương, y bằng cỏ kusa, y bằng vỏ cây mềm, y bằng mảnh gỗ, y bằng tóc người, y bằng lông đuôi thú, y bằng lông cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm vào việc nhổ râu tóc. Vị ấy đứng kiễng chân, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy ngồi xổm, chuyên tâm vào việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên giường gai, đặt mình nằm trên giường gai. Vị ấy chuyên tâm vào việc xuống nước ba lần vào buổi tối. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm vào nhiều cách hành hạ, làm khổ thân xác. Này Bà-la-môn, đây được gọi là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình.”

416. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො සාකුණිකො මාගවිකො ලුද්දො මච්ඡඝාතකො චොරො චොරඝාතකො ගොඝාතකො බන්ධනාගාරිකො – යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

416. “Này Bà-la-môn, thế nào là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người là đồ tể cừu, đồ tể heo, người bẫy chim, thợ săn, người tàn ác, người đánh cá, kẻ trộm, đao phủ, đồ tể bò, cai ngục, hay bất kỳ ai khác làm những nghề tàn bạo. Này Bà-la-môn, đây được gọi là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.”

417. ‘‘කතමො [Pg.369] ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො, බ්‍රාහ්මණො වා මහාසාලො. සො පුරත්ථිමෙන නගරස්ස නවං සන්ථාගාරං කාරාපෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා ඛරාජිනං නිවාසෙත්වා සප්පිතෙලෙන කායං අබ්භඤ්ජිත්වා මගවිසාණෙන පිට්ඨිං කණ්ඩුවමානො නවං සන්ථාගාරං පවිසති සද්ධිං මහෙසියා බ්‍රාහ්මණෙන ච පුරොහිතෙන. සො තත්ථ අනන්තරහිතාය භූමියා හරිතුපලිත්තාය සෙය්‍යං කප්පෙති. එකිස්සාය ගාවියා සරූපවච්ඡාය යං එකස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන රාජා යාපෙති, යං දුතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන මහෙසී යාපෙති, යං තතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන බ්‍රාහ්මණො පුරොහිතො යාපෙති, යං චතුත්ථස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන අග්ගිං ජුහති, අවසෙසෙන වච්ඡකො යාපෙති. සො එවමාහ – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය’, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අස්සා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා රුක්ඛා ඡිජ්ජන්තු යූපත්ථාය, එත්තකා දබ්භා ලූයන්තු බරිහිසත්ථායා’ති. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති ‘දාසා’ති වා ‘පෙස්සා’ති වා ‘කම්මකරා’ති වා තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො.

417. Này Bà la môn, thế nào là hạng người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác? Này Bà la môn, ở đây, có hạng người là vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc là Bà la môn đại phú. Vị ấy cho xây một tế đàn mới ở phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, mặc vào một tấm da thú thô ráp, thoa dầu bơ lên thân, gãi lưng bằng sừng nai, rồi đi vào tế đàn mới cùng với hoàng hậu và vị Bà la môn tế tự. Ở đó, vị ấy nằm trên nền đất trống, được trét bằng phân bò tươi. Sữa ở vú thứ nhất của một con bò cái có con bê cùng màu thì nhà vua dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ hai thì hoàng hậu dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ ba thì vị Bà la môn tế tự dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ tư thì dùng để cúng dường thần lửa; phần còn lại thì con bê dùng để duy trì sự sống. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy giết bao nhiêu đây bò đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây bò tơ đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây bò tơ cái để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây dê đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây cừu để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây ngựa để tế lễ. Hãy chặt bao nhiêu đây cây để làm cột tế, hãy cắt bao nhiêu đây cỏ dabbā để rải trên đất tế.’ Và những người là tôi tớ, người đưa tin, hay người làm công của vị ấy, họ cũng bị roi vọt đe dọa, bị sợ hãi đe dọa, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị. Này Bà la môn, đây được gọi là hạng người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác.

418. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං [Pg.370] පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජොපථො අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

418. Này Bà la môn, thế nào là hạng người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên? Này Bà la môn, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; tuyên dương phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác nghe được giáo pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Có được niềm tin ấy, người ấy suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Sống tại gia không dễ gì thực hành phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, chấp nhận học pháp và đời sống của các vị Tỳ khưu, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng bi mẫn, sống vì lợi ích và thương xót tất cả chúng sanh.

‘‘අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී. අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති.

Vị ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho; chỉ nhận vật đã được cho, chỉ mong đợi vật được cho. Vị ấy sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp.

‘‘අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා.

Vị ấy từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống đời phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục, là pháp của thế gian.

‘‘මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස.

Vị ấy từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối; là người nói lời chân thật, gắn bó với sự thật, kiên định, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian.

‘‘පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති; ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා, සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

Vị ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở đây, không đi nói ở nơi kia để gây chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở nơi kia, không đi nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy là người hàn gắn những ai đã chia rẽ, hoặc khuyến khích những ai đang hòa hợp; ưa thích sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp.

‘‘ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

Vị ấy từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác. Vị ấy nói những lời không tỳ vết, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, được nhiều người quý mến.

‘‘සම්ඵප්පලාපං [Pg.371] පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං.

Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; là người nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ích, nói lời đúng pháp, nói lời đúng luật; nói lời đáng được ghi nhớ, đúng thời, có dẫn chứng, có giới hạn, hợp với mục đích.

‘‘සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති. එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති. මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො හොති. උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති. ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති. කයවික්කයා පටිවිරතො හොති. තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති. උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති. ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති.

Vị ấy từ bỏ việc hủy hoại các loại hạt giống và cây cối. Vị ấy dùng một bữa mỗi ngày, từ bỏ việc ăn vào ban đêm, kiêng cử việc ăn phi thời. Vị ấy từ bỏ việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn. Vị ấy từ bỏ việc trang sức, trang điểm bằng vòng hoa, hương liệu, và phấn sáp. Vị ấy từ bỏ việc dùng giường và ghế cao và sang trọng. Vị ấy từ bỏ việc nhận vàng và bạc. Vị ấy từ bỏ việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy từ bỏ việc nhận thịt sống. Vị ấy từ bỏ việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy từ bỏ việc nhận nô tỳ nam và nô tỳ nữ. Vị ấy từ bỏ việc nhận dê và cừu. Vị ấy từ bỏ việc nhận gà và heo. Vị ấy từ bỏ việc nhận voi, bò, ngựa đực, và ngựa cái. Vị ấy từ bỏ việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy từ bỏ việc làm sứ giả hay người đưa tin. Vị ấy từ bỏ việc mua và bán. Vị ấy từ bỏ việc gian lận bằng cân, tiền, và vật đo lường. Vị ấy từ bỏ việc hối lộ, lừa đảo, gian trá, và mánh khóe. Vị ấy từ bỏ việc cắt, giết, trói, cướp bóc, trấn lột, và các hành vi bạo lực.

‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති සපත්තභාරොව ඩෙති, එවමෙව භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති.

Vị ấy biết đủ với y phục đủ để che thân và vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát. Ví như loài chim có cánh, bay đến bất cứ nơi đâu, gánh nặng của nó chỉ là đôi cánh. Cũng vậy, vị tỳ khưu biết đủ với y phục đủ để che thân và vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát. Vị ấy, sau khi đã thành tựu uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không thể chê trách ở nội tâm.

419. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤායන න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං [Pg.372] මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති.

419. Vị ấy, khi thấy một sắc tướng bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Bởi vì, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, thì các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm. Do đó, vị ấy thực hành sự phòng hộ, bảo vệ nhãn căn, và đạt đến sự chế ngự trong nhãn căn. Khi nghe một âm thanh bằng tai... khi ngửi một mùi hương bằng mũi... khi nếm một vị bằng lưỡi... khi cảm nhận một xúc chạm bằng thân... khi nhận biết một pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Bởi vì, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, thì các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm. Do đó, vị ấy thực hành sự phòng hộ, bảo vệ ý căn, và đạt đến sự chế ngự trong ý căn. Vị ấy, sau khi đã thành tựu sự phòng hộ các căn cao thượng này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không bị phiền não xâm nhiễm ở nội tâm.

Vị ấy có tỉnh giác khi đi tới và đi lui; có tỉnh giác khi nhìn thẳng và nhìn quanh; có tỉnh giác khi co và duỗi các chi; có tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát, và các y khác; có tỉnh giác khi ăn, uống, nhai, và nếm; có tỉnh giác khi đại tiện và tiểu tiện; có tỉnh giác khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và giữ im lặng.

‘‘සො ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා, උජුං කායං පණිධාය, පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති; බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථිනමිද්ධං පහාය විගතථීනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථීනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.

Vị ấy, sau khi đã thành tựu uẩn giới cao thượng này, (thành tựu sự biết đủ cao thượng này,) thành tựu sự phòng hộ các căn cao thượng này, và thành tựu niệm và tỉnh giác cao thượng này, tìm đến một nơi ở thanh vắng: trong rừng, dưới gốc cây, trên núi, trong hang, trong động, tại nghĩa địa, trong lùm cây, ngoài trời, hoặc trên một đống rơm. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, vị ấy ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an lập chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở thế gian, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái; từ bỏ sân hận và ác ý, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng bi mẫn đối với lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận và ác ý; từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với nhận thức về ánh sáng, chánh niệm và tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên; từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá; từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân về các pháp thiện, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.

‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති[Pg.373], යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා, පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා, අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

Vị ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái này, là những pháp làm ô nhiễm tâm và làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Do làm lắng dịu tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm và tỉnh giác, cảm nhận lạc bằng thân, chứng và trú Thiền thứ ba, một trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Do xả lạc và xả khổ, và do các hỷ và ưu đã biến mất từ trước, vị ấy chứng và trú Thiền thứ tư, một trạng thái không khổ không lạc, với niệm thanh tịnh do xả.

420. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො; සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො; සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

420. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, thọ hưởng khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta đã sanh vào nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, thọ hưởng khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta đã sanh vào nơi đây’. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các chi tiết và đặc điểm.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

“Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Thiên Nhãn Minh, trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. ‘Thật vậy, những chúng sanh này đã thực hiện thân ác hành... phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ hành động theo tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh này đã thực hiện thân thiện hành... không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ hành động theo chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi lành, thiên giới, trên đời này’. Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.”

‘‘සො [Pg.374] එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

“Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Lậu Tận Minh, trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết rõ như thật: ‘Đây là Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là nguyên nhân của Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là sự diệt Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt Khổ’. Vị ấy biết rõ như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là sự diệt tận các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, giải thoát khỏi hữu lậu, giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã được giải thoát, trí tuệ khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’.”

‘‘අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති.

“Này Bà-la-môn, người này được gọi là người không tự hành hạ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình; không hành hạ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Vị ấy, không tự hành hạ mình, không hành hạ người khác, ngay trong đời này, không còn khao khát, đã được dập tắt, trở nên mát mẻ, cảm nhận sự an lạc, sống với một tự thân đã trở nên thanh tịnh.”

421. එවං වුත්තෙ, ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උදෙනං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො උදෙන, අභික්කන්තං, භො උදෙන! සෙය්‍යථාපි, භො උදෙන, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා උදෙනෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං උදෙනං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං උදෙනො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ‘‘මා ඛො මං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සරණං අගමාසි. තමෙව භගවන්තං සරණං ගච්ඡාහි යමහං සරණං ගතො’’ති. ‘‘කහං පන, භො උදෙන, එතරහි සො භවං ගොතමො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එතරහි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති.

421. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Ghoṭamukha bạch với Tôn giả Udena rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Udena! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Udena! Thưa Tôn giả Udena, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các hình sắc, cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Udena giảng giải bằng nhiều phương tiện. Con nay xin quy y Tôn giả Udena, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Udena hãy nhận con làm một người cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời”. “Này Bà-la-môn, chớ có quy y tôi. Hãy quy y chính Đức Thế Tôn mà tôi đã quy y”. “Thưa Tôn giả Udena, vậy bây giờ Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang ở đâu?”. “Này Bà-la-môn, Đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nay đã nhập Vô Dư Niết-bàn rồi”.

‘‘සචෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දසසු යොජනෙසු, දසපි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය [Pg.375] අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. සචෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං වීසතියා යොජනෙසු… තිංසාය යොජනෙසු… චත්තාරීසාය යොජනෙසු… පඤ්ඤාසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසම්පි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යොජනසතෙ චෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං, යොජනසතම්පි මයං ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං.

“Thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây mười do-tuần, chúng con cũng sẽ đi mười do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây hai mươi do-tuần... ba mươi do-tuần... bốn mươi do-tuần... năm mươi do-tuần, chúng con cũng sẽ đi năm mươi do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây một trăm do-tuần, chúng con cũng sẽ đi một trăm do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.”

‘‘යතො ච ඛො, භො උදෙන, පරිනිබ්බුතො සො භවං ගොතමො, පරිනිබ්බුතම්පි මයං තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං උදෙනො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. අත්ථි ච මෙ, භො උදෙන, අඞ්ගරාජා දෙවසිකං නිච්චභික්ඛං දදාති, තතො අහං භොතො උදෙනස්ස එකං නිච්චභික්ඛං දදාමී’’ති. ‘‘කිං පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, අඞ්ගරාජා දෙවසිකං නිච්චභික්ඛං දදාතී’’ති? ‘‘පඤ්ච, භො උදෙන, කහාපණසතානී’’ති. ‘‘න ඛො නො, බ්‍රාහ්මණ, කප්පති ජාතරූපරජතං පටිග්ගහෙතු’’න්ති. ‘‘සචෙ තං භොතො උදෙනස්ස න කප්පති විහාරං භොතො උදෙනස්ස කාරාපෙස්සාමී’’ති. ‘‘සචෙ ඛො මෙ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, විහාරං, කාරාපෙතුකාමො, පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙහී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං භොතො උදෙනස්ස භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භවං උදෙනො සඞ්ඝෙ දානෙ සමාදපෙති. එසාහං, භො උදෙන, එතිස්සා ච නිච්චභික්ඛාය අපරාය ච නිච්චභික්ඛාය පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙස්සාමී’’ති. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො එතිස්සා ච නිච්චභික්ඛාය අපරාය ච නිච්චභික්ඛාය පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙසි. සා එතරහි ‘ඝොටමුඛී’ති වුච්චතීති.

“Thưa ngài Udena, vì Tôn giả Gotama đã viên tịch, nên chúng con xin quy y Tôn giả Gotama dù ngài đã viên tịch, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Kể từ hôm nay cho đến trọn đời, mong Tôn giả Udena hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y Tam Bảo. Thưa ngài Udena, vua xứ Aṅga có cấp cho con một khoản phụ cấp thường xuyên hàng ngày, từ đó con xin cúng dường đến Tôn giả Udena một phần phụ cấp thường xuyên.” “Này Bà-la-môn, vua xứ Aṅga cấp cho ông khoản phụ cấp thường xuyên hàng ngày là bao nhiêu?” “Thưa ngài Udena, là năm trăm kahāpaṇa.” “Này Bà-la-môn, chúng tôi không được phép nhận vàng bạc.” “Nếu Tôn giả Udena không được phép nhận, con sẽ cho xây một ngôi tịnh xá cho Tôn giả Udena.” “Này Bà-la-môn, nếu ông muốn xây tịnh xá cho tôi, hãy cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta.” “Con lại càng thêm hoan hỷ, hài lòng với Tôn giả Udena vì Tôn giả đã khuyến khích con cúng dường đến chư Tăng. Thưa ngài Udena, với khoản phụ cấp thường xuyên này và một khoản phụ cấp thường xuyên khác, con sẽ cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Ghoṭamukha với khoản phụ cấp thường xuyên ấy và một khoản phụ cấp thường xuyên khác, đã cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta. Giảng đường ấy ngày nay được gọi là ‘Ghoṭamukhī’.”

ඝොටමුඛසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

Kinh Ghoṭamukha, kinh thứ tư, chấm dứt.

5. චඞ්කීසුත්තං

5. Kinh Caṅkī

422. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ඔපාසාදං නාම කොසලානං [Pg.376] බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං. අස්සොසුං ඛො ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ඔපාසාදං අනුප්පත්තො, ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති.

422. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, ngài đã đi đến một ngôi làng Bà-la-môn của người Kosala tên là Opāsāda. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana (rừng của chư Thiên). Bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī đang cư ngụ tại Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, là ân tứ của vua Pasenadi xứ Kosala ban cho. Các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đã nghe như sau: “Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Opāsāda, và đang trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma vương, cõi Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.”

423. අථ ඛො ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා උත්තරෙනමුඛා ගච්ඡන්ති යෙන දෙවවනං සාලවනං. තෙන ඛො පන සමයෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො උපරිපාසාදෙ දිවාසෙය්‍යං උපගතො. අද්දසා ඛො චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතෙ උත්තරෙන මුඛං යෙන දෙවවනං සාලවනං තෙනුපසඞ්කමන්තෙ. දිස්වා ඛත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘කිං නු ඛො, භො ඛත්තෙ, ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා උත්තරෙනමුඛා ගච්ඡන්ති යෙන දෙවවනං සාලවන’’න්ති? ‘‘අත්ථි, භො චඞ්කී, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ඔපාසාදං අනුප්පත්තො, ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තමෙතෙ භවන්තං [Pg.377] ගොතමං දස්සනාය ගච්ඡන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භො ඛත්තෙ, යෙන ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ එවං වදෙහි – ‘චඞ්කී, භො, බ්‍රාහ්මණො එවමාහ – ආගමෙන්තු කිර භොන්තො, චඞ්කීපි බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සො ඛත්තො චඞ්කිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ එතදවොච – ‘‘චඞ්කී, භො, බ්‍රාහ්මණො එවමාහ – ‘ආගමෙන්තු කිර භොන්තො, චඞ්කීපි බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති.

423. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana. Lúc ấy, Bà-la-môn Caṅkī đang nghỉ trưa trên lầu cao. Bà-la-môn Caṅkī thấy các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana. Thấy vậy, ông gọi người hầu và nói: “Này người hầu, tại sao các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda lại đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana vậy?” “Thưa ngài Caṅkī, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Opāsāda, và đang trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Họ đang đi đến để yết kiến Tôn giả Gotama.” “Vậy thì, này người hầu, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda; sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda như sau: ‘Thưa quý vị, Bà-la-môn Caṅkī có lời nhắn: “Xin quý vị hãy vui lòng chờ một chút, Bà-la-môn Caṅkī cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’” “Vâng, thưa ngài.” Người hầu ấy vâng lời Bà-la-môn Caṅkī, đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda; sau khi đến, ông nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda điều này: “Thưa quý vị, Bà-la-môn Caṅkī có lời nhắn: ‘Xin quý vị hãy vui lòng chờ một chút, Bà-la-môn Caṅkī cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’”

424. තෙන ඛො පන සමයෙන නානාවෙරජ්ජකානං බ්‍රාහ්මණානං පඤ්චමත්තානි බ්‍රාහ්මණසතානි ඔපාසාදෙ පටිවසන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අස්සොසුං ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා – ‘‘චඞ්කී කිර බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති. අථ ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා චඞ්කිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචුං – ‘‘සච්චං කිර භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භො, හොති – ‘අහං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමී’’’ති. ‘‘මා භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමි. න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. භවඤ්හි චඞ්කී උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. යම්පි භවං චඞ්කී උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. භවඤ්හි චඞ්කී අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො [Pg.378] බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්ඡසී අඛුද්දාවකාසො දස්සනාය…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී සීලවා වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී කල්‍යාණවාචො කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී බහූනං ආචරියපාචරියො, තීණි මාණවකසතානි මන්තෙ වාචෙති…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී බ්‍රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං. යම්පි භවං චඞ්කී ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

424. Vào lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư ngụ tại Opāsāda vì một công việc nào đó. Các vị Bà-la-môn ấy đã nghe rằng: “Nghe nói Bà-la-môn Caṅkī sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.” Rồi các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ Bà-la-môn Caṅkī; sau khi đến, họ nói với Bà-la-môn Caṅkī rằng: “Có thật không, thưa tôn giả Caṅkī, ngài sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama?” – “Thưa các ngài, tôi có ý định như vầy: ‘Tôi sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.’” – “Xin tôn giả Caṅkī đừng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī. Vì tôn giả Caṅkī sinh ra thuần khiết từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Cũng vì tôn giả Caṅkī sinh ra thuần khiết từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī. Vì tôn giả Caṅkī giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải… Vì tôn giả Caṅkī thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ âm, và lịch sử là thứ năm; là người rành về cú pháp, ngữ pháp, và thông thạo về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân… Vì tôn giả Caṅkī có dung sắc đẹp đẽ, ưa nhìn, khả ái, có được vẻ đẹp dung sắc tuyệt vời, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm khi nhìn… Vì tôn giả Caṅkī có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, có được giới hạnh đã tăng trưởng… Vì tôn giả Caṅkī có lời nói tốt đẹp, có cách phát âm tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho người nghe hiểu rõ ý nghĩa… Vì tôn giả Caṅkī là thầy của nhiều vị thầy, dạy các bài kinh cho ba trăm thanh niên… Vì tôn giả Caṅkī được vua Pasenadi của xứ Kosala tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và kính trọng… Vì tôn giả Caṅkī được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và kính trọng… Vì tôn giả Caṅkī cai quản làng Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý. Cũng vì tôn giả Caṅkī cai quản làng Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý, vì lý do này, tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī.”

425. එවං වුත්තෙ, චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භො, මමපි සුණාථ, යථා මයමෙව අරහාම තං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; නත්වෙව අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. යම්පි, භො, සමණො ගොතමො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ඔහාය පබ්බජිතො භූමිගතඤ්ච වෙහාසට්ඨඤ්ච…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො දහරොව සමානො යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අකාමකානං [Pg.379] මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්ඡසී අඛුද්දාවකාසො දස්සනාය…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සීලවා අරියසීලී කුසලසීලී කුසලෙන සීලෙන සමන්නාගතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො කල්‍යාණවාචො කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො බහූනං ආචරියපාචරියො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ඛීණකාමරාගො විගතචාපල්ලො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො කම්මවාදී කිරියවාදී අපාපපුරෙක්ඛාරො බ්‍රහ්මඤ්ඤාය පජාය…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො උච්චා කුලා පබ්බජිතො අසම්භින්නා ඛත්තියකුලා…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අඩ්ඪා කුලා පබ්බජිතො මහද්ධනා මහාභොගා…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං තිරොරට්ඨා තිරොජනපදා සංපුච්ඡිතුං ආගච්ඡන්ති…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං අනෙකානි දෙවතාසහස්සානි පාණෙහි සරණං ගතානි…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං රාජා පසෙනදි කොසලො සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ඔපාසාදං අනුප්පත්තො ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. යෙ ඛො තෙ සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අම්හාකං ගාමක්ඛෙත්තං ආගච්ඡන්ති, අතිථී නො තෙ හොන්ති. අතිථී ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා. යම්පි සමණො ගොතමො ඔපාසාදං අනුප්පත්තො [Pg.380] ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ, අතිථිම්හාකං සමණො ගොතමො. අතිථි ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බො ගරුකාතබ්බො මානෙතබ්බො පූජෙතබ්බො. ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. එත්තකෙ ඛො අහං, භො, තස්ස භොතො ගොතමස්ස වණ්ණෙ පරියාපුණාමි, නො ච ඛො සො භවං ගොතමො එත්තකවණ්ණො; අපරිමාණවණ්ණො හි සො භවං ගොතමො. එකමෙකෙනපි තෙන අඞ්ගෙන සමන්නාගතො න අරහති, සො, භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුන්ති. තෙන හි, භො, සබ්බෙව මයං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමා’’ති.

425. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Caṅkī nói với các vị bà-la-môn ấy điều này: ‘Này các ngài, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, rằng chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Sa-môn Gotama; chứ Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta. Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi. Này các ngài, chính vì Sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi, cũng vì lý do này mà Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy. Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả chôn dưới đất lẫn để trên không, mà xuất gia... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama, khi còn trẻ, là một thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi xuân tươi đẹp, trong thời trai trẻ đầu tiên, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có dung sắc đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng, đáng kính tín, đầy đủ vẻ đẹp dung sắc tối thượng, có dung sắc như Phạm thiên, thân thể như Phạm thiên, không có vẻ gì nhỏ bé khi chiêm ngưỡng... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là người có giới hạnh, có giới hạnh bậc thánh, có giới hạnh thiện lành, đầy đủ giới hạnh thiện lành... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có cách phát âm tốt đẹp, đầy đủ lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho ý nghĩa được liễu tri... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là thầy của các vị thầy của nhiều người... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đoạn tận ái dục, đã lìa bỏ sự nông nổi... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người đi đầu trong việc không làm điều ác đối với chúng sanh Bà-la-môn... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một gia tộc cao quý, từ một gia tộc Sát-đế-lỵ không gián đoạn... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một gia tộc giàu có, có nhiều của cải, có nhiều tài sản... v.v... Này các ngài, thật vậy, người ta từ các xứ khác, từ các quốc độ khác đến để hỏi Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, nhiều ngàn vị chư thiên đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Sa-môn Gotama: ‘Đức Thế Tôn là như vậy: Ngài là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đầy đủ ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... v.v... Này các ngài, thật vậy, vua Bimbisāra xứ Māgadha thuộc dòng Seniya, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, vua Pasenadi xứ Kosala, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Opāsāda và đang trú tại Opāsāda, ở phía bắc Opāsāda, trong rừng Sāla của chư thiên. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến địa phận làng của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Chính vì Sa-môn Gotama đã đến Opāsāda và đang trú tại Opāsāda, ở phía bắc Opāsāda, trong rừng Sāla của chư thiên, Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Cũng vì lý do này mà Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy. Này các ngài, tôi chỉ biết được chừng ấy lời tán thán về Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không chỉ có chừng ấy lời tán thán; Tôn giả Gotama ấy có vô lượng lời tán thán. Dù chỉ đầy đủ một trong những đặc điểm ấy, Tôn giả Gotama cũng không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy.’ ‘Này ngài, nếu vậy, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.’

426. අථ ඛො චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො මහතා බ්‍රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා වුද්ධෙහි වුද්ධෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි සද්ධිං කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා නිසින්නො හොති. තෙන ඛො පන සමයෙන කාපටිකො නාම මාණවො දහරො වුත්තසිරො සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. සො වුද්ධානං වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං භගවතා සද්ධිං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ ඛො භගවා කාපටිකං මාණවං අපසාදෙති – ‘‘මායස්මා භාරද්වාජො වුද්ධානං වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙතු. කථාපරියොසානං ආයස්මා භාරද්වාජො ආගමෙතූ’’ති. එවං වුත්තෙ, චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මා භවං ගොතමො කාපටිකං මාණවං අපසාදෙසි. කුලපුත්තො ච කාපටිකො මාණවො, බහුස්සුතො ච කාපටිකො මාණවො, පණ්ඩිතො ච කාපටිකො මාණවො, කල්‍යාණවාක්කරණො ච කාපටිකො මාණවො, පහොති ච කාපටිකො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. අථ ඛො භගවතො [Pg.381] එතදහොසි – ‘‘අද්ධා ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙ කථා භවිස්සති. තථා හි නං බ්‍රාහ්මණා සංපුරෙක්ඛරොන්තී’’ති. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘යදා මෙ සමණො ගොතමො චක්ඛුං උපසංහරිස්සති, අථාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති. අථ ඛො භගවා කාපටිකස්ස මාණවස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන කාපටිකො මාණවො තෙන චක්ඛූනි උපසංහාසි.

426. Bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī cùng với đông đảo hội chúng Bà-la-môn đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi cùng với các vị Bà-la-môn lớn tuổi, sau khi đã trao đổi qua lại đôi chút câu chuyện thân hữu. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Kāpaṭika, còn trẻ, đầu mới cạo, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ văn cú, ngữ pháp, và không thiếu sót về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân, đang ngồi trong hội chúng ấy. Vị ấy đã xen vào giữa chừng cuộc nói chuyện của các vị Bà-la-môn lớn tuổi đang đàm luận cùng với Thế Tôn. Bấy giờ, Thế Tôn đã ngăn cản thanh niên Kāpaṭika: ‘Này hiền giả Bhāradvāja, chớ có xen vào giữa chừng cuộc nói chuyện của các vị Bà-la-môn lớn tuổi đang đàm luận. Mong hiền giả Bhāradvāja hãy đợi cho đến khi câu chuyện kết thúc.’ Khi được nói vậy, Bà-la-môn Caṅkī đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Mong Tôn giả Gotama chớ ngăn cản thanh niên Kāpaṭika. Vì thanh niên Kāpaṭika là người thuộc gia đình cao quý, thanh niên Kāpaṭika là người học rộng, thanh niên Kāpaṭika là người có trí tuệ, thanh niên Kāpaṭika là người có tài ăn nói tốt đẹp, và thanh niên Kāpaṭika có khả năng đối đáp về vấn đề này cùng với Tôn giả Gotama.’ Bấy giờ, Thế Tôn đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Chắc chắn rằng thanh niên Kāpaṭika sẽ có cuộc nói chuyện về giáo pháp liên quan đến ba tập Vệ-đà. Vì lẽ đó mà các vị Bà-la-môn đã tôn vinh vị ấy.’ Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Khi nào Sa-môn Gotama hướng mắt về phía ta, bấy giờ ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi.’ Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được sự suy tầm trong tâm của thanh niên Kāpaṭika, đã hướng mắt về phía thanh niên Kāpaṭika.

427. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාහරති ඛො මං සමණො ගොතමො. යංනූනාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො කාපටිකො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යදිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පොරාණං මන්තපදං ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය, තත්ථ ච බ්‍රාහ්මණා එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡන්ති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි, එකාචරියපාචරියොපි, යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි එවමාහංසු – ‘මයමෙතං ජානාම, මයමෙතං පස්සාම. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’.

427. Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama đang chú ý đến ta. Vậy ta nên hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi.’ Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, về Thánh điển cổ xưa của các vị Bà-la-môn được truyền khẩu từ đời này sang đời khác, được bảo tồn trong kinh sách, ở đó các vị Bà-la-môn đi đến kết luận một cách chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’ ‘Này Bhāradvāja, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một người, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’ không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘Này Bhāradvāja, vậy có vị thầy nào của các Bà-la-môn, dù chỉ một vị thầy, hay một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’ không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘Này Bhāradvāja, vậy những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, là những người sáng tác Thánh điển, những người truyền bá Thánh điển, mà hiện nay các vị Bà-la-môn đang hát theo, đọc theo, đọc tụng lại những gì đã được đọc tụng, giảng dạy lại những gì đã được giảng dạy, về Thánh điển cổ xưa đã được hát lên, được nói lên, được sưu tập ấy của họ, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy có nói như vầy không: ‘Chúng ta biết điều này, chúng ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’

‘‘ඉති කිර, භාරද්වාජ, නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති; නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි, යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යො එවමාහ – ‘අහමෙතං [Pg.382] ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති; යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි න එවමාහංසු – ‘මයමෙතං ජානාම, මයමෙතං පස්සාම. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති.

‘Như vậy, này Bhāradvāja, dường như không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một người, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm;’ không có vị thầy nào của các Bà-la-môn, dù chỉ một vị thầy, hay một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm;’ và những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, là những người sáng tác Thánh điển, những người truyền bá Thánh điển, mà hiện nay các vị Bà-la-môn đang hát theo, đọc theo, đọc tụng lại những gì đã được đọc tụng, giảng dạy lại những gì đã được giảng dạy, về Thánh điển cổ xưa đã được hát lên, được nói lên, được sưu tập ấy của họ, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng ta biết điều này, chúng ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’

428. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අන්ධවෙණි පරම්පරාසංසත්තා පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති; එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති – පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, නනු එවං සන්තෙ බ්‍රාහ්මණානං අමූලිකා සද්ධා සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සද්ධායෙව පයිරුපාසන්ති, අනුස්සවාපෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පයිරුපාසන්තී’’ති. ‘‘පුබ්බෙව ඛො ත්වං, භාරද්වාජ, සද්ධං අගමාසි, අනුස්සවං ඉදානි වදෙසි. පඤ්ච ඛො ඉමෙ, භාරද්වාජ, ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්වෙධා විපාකා. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධා, රුචි, අනුස්සවො, ආකාරපරිවිතක්කො, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති – ඉමෙ ඛො, භාරද්වාජ, පඤ්ච ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්වෙධා විපාකා. අපි ච, භාරද්වාජ, සුසද්දහිතංයෙව හොති, තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා; නො චෙපි සුසද්දහිතං හොති, තඤ්ච හොති භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. අපි ච, භාරද්වාජ, සුරුචිතංයෙව හොති…පෙ… ස්වානුස්සුතංයෙව හොති…පෙ… සුපරිවිතක්කිතංයෙව හොති…පෙ… සුනිජ්ඣායිතංයෙව හොති, තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා; නො චෙපි සුනිජ්ඣායිතං හොති, තඤ්ච හොති භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. සච්චමනුරක්ඛතා, භාරද්වාජ, විඤ්ඤුනා පුරිසෙන නාලමෙත්ථ එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තුං – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

428. “Này Bhāradvāja, ví như một đoàn người mù nối đuôi nhau, người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, và người đi sau cùng cũng không thấy; này Bhāradvāja, Ta cho rằng lời nói của các vị Bà-la-môn cũng tương tự như đoàn người mù: người trước không thấy, người giữa không thấy, người sau cùng cũng không thấy. Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải niềm tin của các vị Bà-la-môn trở thành vô căn cứ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, ở đây các vị Bà-la-môn không chỉ phụng sự bằng niềm tin, mà các vị Bà-la-môn còn phụng sự bằng truyền thống khẩu truyền nữa.” “Này Bhāradvāja, trước hết ông đã đi đến niềm tin, bây giờ ông lại nói đến truyền thống khẩu truyền. Này Bhāradvāja, có năm pháp này có hai loại kết quả ngay trong hiện tại. Năm pháp ấy là gì? Niềm tin, sở thích, truyền thống khẩu truyền, sự suy xét theo lý lẽ, sự chấp nhận quan điểm sau khi cân nhắc – này Bhāradvāja, năm pháp này có hai loại kết quả ngay trong hiện tại. Và này Bhāradvāja, có điều được tin tưởng kỹ lưỡng, nhưng nó lại rỗng không, trống rỗng, sai lạc; và cũng có điều không được tin tưởng kỹ lưỡng, nhưng nó lại là sự thật, xác thực, không khác. Và này Bhāradvāja, có điều được ưa thích kỹ lưỡng... ... có điều được nghe truyền kỹ lưỡng... ... có điều được suy xét kỹ lưỡng... ... có điều được thẩm sát kỹ lưỡng, nhưng nó lại rỗng không, trống rỗng, sai lạc; và cũng có điều không được thẩm sát kỹ lưỡng, nhưng nó lại là sự thật, xác thực, không khác. Này Bhāradvāja, một người có trí tuệ, khi bảo vệ chân lý, không nên đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’.”

429. ‘‘කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛණා හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති? සච්චානුරක්ඛණං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සද්ධා චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති; ‘එවං මෙ සද්ධා’ති – ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, නත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති [Pg.383] ( ). රුචි චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… අනුස්සවො චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… ආකාරපරිවිතක්කො චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති; ‘එවං මෙ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තී’ති – ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, නත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුරක්ඛණා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පඤ්ඤපෙම; න ත්වෙව තාව සච්චානුබොධො හොතී’’ති.

429. “Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ nào là người ấy bảo vệ chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự bảo vệ chân lý.” “Này Bhāradvāja, nếu một người có niềm tin; người ấy nói: ‘Đây là niềm tin của tôi’, khi nói như vậy là người ấy bảo vệ chân lý, nhưng người ấy vẫn chưa đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’. Này Bhāradvāja, nếu một người có sở thích... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có truyền thống khẩu truyền... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có sự suy xét theo lý lẽ... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có sự chấp nhận quan điểm sau khi cân nhắc; người ấy nói: ‘Đây là sự chấp nhận quan điểm của tôi’, khi nói như vậy là người ấy bảo vệ chân lý, nhưng người ấy vẫn chưa đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’. Này Bhāradvāja, cho đến mức độ ấy là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ ấy là người ấy bảo vệ chân lý, và cho đến mức độ ấy, chúng Ta tuyên bố về sự bảo vệ chân lý; nhưng chừng ấy vẫn chưa phải là sự giác ngộ chân lý.”

430. ‘‘එත්තාවතා, භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛණා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති? සච්චානුබොධං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ඉධ, භාරද්වාජ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා තීසු ධම්මෙසු සමන්නෙසති – ලොභනීයෙසු ධම්මෙසු, දොසනීයෙසු ධම්මෙසු, මොහනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අලුද්ධස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො [Pg.384] සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො ලුද්ධෙනා’’’ති.

430. “Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ ấy là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ ấy là người ấy bảo vệ chân lý, và cho đến mức độ ấy chúng con cũng nhận thấy sự bảo vệ chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là có sự giác ngộ chân lý, cho đến mức độ nào là người ấy giác ngộ chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự giác ngộ chân lý.” “Này Bhāradvāja, ở đây, một vị Tỳ khưu sống nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và tìm hiểu về ba pháp: các pháp liên quan đến tham, các pháp liên quan đến sân, các pháp liên quan đến si. ‘Vị Tôn giả này có những pháp liên quan đến tham như vậy không, mà do những pháp liên quan đến tham ấy, tâm bị chi phối, vị ấy không biết mà nói rằng: ‘Tôi biết’, không thấy mà nói rằng: ‘Tôi thấy’, hoặc khuyến khích người khác làm theo điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ?’ Khi tìm hiểu vị ấy, người ấy biết như sau: ‘Vị Tôn giả này không có những pháp liên quan đến tham như vậy, mà do những pháp liên quan đến tham ấy, tâm bị chi phối, vị ấy không biết mà nói rằng: ‘Tôi biết’, không thấy mà nói rằng: ‘Tôi thấy’, hoặc khuyến khích người khác làm theo điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị Tôn giả này giống như của một người không có tham. Và pháp mà vị Tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ người trí mới có thể liễu tri. Pháp ấy không thể được một người có tham thuyết giảng một cách tốt đẹp.’”

431. ‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති තතො නං උත්තරි සමන්නෙසති දොසනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අදුට්ඨස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො දුට්ඨෙනා’’’ති.

431. Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp tham, người ấy điều tra thêm về các pháp sân. 'Vị tôn giả này có những pháp sân hận nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ chăng?' Khi điều tra vị ấy, người ấy biết như sau: 'Vị tôn giả này không có những pháp sân hận nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị tôn giả này giống như của người không có sân hận. Và pháp mà vị tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ người trí mới hiểu được; pháp ấy không thể được người có sân hận khéo thuyết giảng.'

432. ‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං දොසනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති, තතො නං උත්තරි සමන්නෙසති මොහනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අමූළ්හස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො [Pg.385] අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො මූළ්හෙනා’’’ති.

432. Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp sân, người ấy điều tra thêm về các pháp si. 'Vị tôn giả này có những pháp si mê nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ chăng?' Khi điều tra vị ấy, người ấy biết như sau: 'Vị tôn giả này không có những pháp si mê nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị tôn giả này giống như của người không si mê. Và pháp mà vị tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ người trí mới hiểu được; pháp ấy không thể được người si mê khéo thuyết giảng.'

‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං මොහනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති; අථ තම්හි සද්ධං නිවෙසෙති, සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, සුත්වා ධම්මං ධාරෙති, ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සහිත්වා තුලෙති, තුලයිත්වා පදහති, පහිතත්තො සමානො කායෙන චෙව පරමසච්චං සච්ඡිකරොති පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුබොධො හොති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පඤ්ඤපෙම; න ත්වෙව තාව සච්චානුප්පත්ති හොතී’’ති.

Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp si; bấy giờ người ấy đặt niềm tin vào vị ấy. Khi niềm tin đã sanh, người ấy đến gần; khi đến gần, người ấy hầu cận; khi hầu cận, người ấy lắng tai nghe; với tai đã lắng nghe, người ấy nghe Pháp; sau khi nghe, người ấy ghi nhớ Pháp; người ấy xem xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ; khi xem xét ý nghĩa, các pháp trở nên kham nhẫn với sự thẩm sát; khi các pháp kham nhẫn với sự thẩm sát, ước muốn sanh khởi; khi ước muốn sanh khởi, người ấy nỗ lực; sau khi nỗ lực, người ấy cân nhắc; sau khi cân nhắc, người ấy tinh tấn. Với tâm đã hướng đến, người ấy chứng ngộ chân lý tối thượng bằng thân và thấy, xuyên thấu nó bằng trí tuệ. Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy là có sự giác ngộ chân lý, đến mức độ như vậy là người ấy giác ngộ chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng ta tuyên bố về sự giác ngộ chân lý; nhưng vẫn chưa phải là sự đạt đến chân lý.

433. ‘‘එත්තාවත්තා, භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුප්පත්ති හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති? සච්චානුප්පත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘තෙසංයෙ, භාරද්වාජ, ධම්මානං ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං සච්චානුප්පත්ති හොති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුප්පත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුප්පත්තිං පඤ්ඤපෙමා’’ති.

433. Thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ như vậy là có sự giác ngộ chân lý, đến mức độ như vậy là người ấy giác ngộ chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng con thấy được sự giác ngộ chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ nào thì có sự đạt đến chân lý, đến mức độ nào thì đạt đến chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự đạt đến chân lý. -- Này Bhāradvāja, chính nhờ sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục các pháp ấy mà có sự đạt đến chân lý. Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy là có sự đạt đến chân lý, đến mức độ như vậy là đạt đến chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng ta tuyên bố về sự đạt đến chân lý.

434. ‘‘එත්තාවතා, භො ගොතම, සච්චානුප්පත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුප්පත්තිං පෙක්ඛාම. සච්චානුප්පත්තියා පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සච්චානුප්පත්තියා ඛො, භාරද්වාජ, පධානං බහුකාරං. නො චෙතං පදහෙය්‍ය, නයිදං සච්චමනුපාපුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො පදහති තස්මා සච්චමනුපාපුණාති. තස්මා සච්චානුප්පත්තියා පධානං බහුකාර’’න්ති.

434. Thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ như vậy là có sự đạt đến chân lý, đến mức độ như vậy là đạt đến chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng con thấy được sự đạt đến chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý. -- Này Bhāradvāja, sự tinh tấn có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý. Nếu người ấy không tinh tấn, người ấy sẽ không đạt đến chân lý này. Và chính vì người ấy tinh tấn, nên người ấy đạt đến chân lý. Do đó, sự tinh tấn có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý.

‘‘පධානස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘පධානස්ස ඛො, භාරද්වාජ, තුලනා [Pg.386] බහුකාරා. නො චෙතං තුලෙය්‍ය, නයිදං පදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො තුලෙති තස්මා පදහති. තස්මා පධානස්ස තුලනා බහුකාරා’’ති.

Thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn. -- Này Bhāradvāja, sự cân nhắc có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn. Nếu người ấy không cân nhắc, người ấy sẽ không tinh tấn. Và chính vì người ấy cân nhắc, nên người ấy tinh tấn. Do đó, sự cân nhắc có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn.

‘‘තුලනාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? තුලනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘තුලනාය ඛො, භාරද්වාජ, උස්සාහො බහුකාරො. නො චෙතං උස්සහෙය්‍ය, නයිදං තුලෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො උස්සහති තස්මා තුලෙති. තස්මා තුලනාය උස්සාහො බහුකාරො’’ති.

Thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc. -- Này Bhāradvāja, sự nỗ lực có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc. Nếu người ấy không nỗ lực, người ấy sẽ không cân nhắc. Và chính vì người ấy nỗ lực, nên người ấy cân nhắc. Do đó, sự nỗ lực có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc.

‘‘උස්සාහස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උස්සාහස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘උස්සාහස්ස ඛො, භාරද්වාජ, ඡන්දො බහුකාරො. නො චෙතං ඡන්දො ජායෙථ, නයිදං උස්සහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ඡන්දො ජායති තස්මා උස්සහති. තස්මා උස්සාහස්ස ඡන්දො බහුකාරො’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự nỗ lực, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự nỗ lực.” “Này Bhāradvāja, đối với sự nỗ lực, ý muốn có trợ giúp nhiều. Nếu ý muốn ấy không sanh khởi, thì sẽ không có sự nỗ lực này. Và chính vì ý muốn sanh khởi, nên mới có sự nỗ lực. Do đó, đối với sự nỗ lực, ý muốn có trợ giúp nhiều.”

‘‘ඡන්දස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ඡන්දස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ඡන්දස්ස ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා. නො චෙතෙ ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං, නයිදං ඡන්දො ජායෙථ. යස්මා ච ඛො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති තස්මා ඡන්දො ජායති. තස්මා ඡන්දස්ස ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với ý muốn, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho ý muốn.” “Này Bhāradvāja, đối với ý muốn, sự kham nhẫn quán chiếu các pháp có trợ giúp nhiều. Nếu các pháp này không được kham nhẫn quán chiếu, thì ý muốn này sẽ không sanh khởi. Và chính vì các pháp được kham nhẫn quán chiếu, nên ý muốn sanh khởi. Do đó, đối với ý muốn, sự kham nhẫn quán chiếu các pháp có trợ giúp nhiều.”

‘‘ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා ඛො, භාරද්වාජ, අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා. නො චෙතං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය, නයිදං ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො අත්ථං උපපරික්ඛති තස්මා ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තස්මා ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự kham nhẫn quán chiếu các pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, sự thẩm sát ý nghĩa có trợ giúp nhiều. Nếu không thẩm sát ý nghĩa ấy, thì các pháp này sẽ không được kham nhẫn quán chiếu. Và chính vì thẩm sát ý nghĩa, nên các pháp được kham nhẫn quán chiếu. Do đó, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, sự thẩm sát ý nghĩa có trợ giúp nhiều.”

‘‘අත්ථූපපරික්ඛාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? අත්ථූපපරික්ඛාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘අත්ථූපපරික්ඛාය ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මධාරණා බහුකාරා. නො චෙතං ධම්මං ධාරෙය්‍ය, නයිදං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං ධාරෙති තස්මා අත්ථං උපපරික්ඛති. තස්මා අත්ථූපපරික්ඛාය ධම්මධාරණා බහුකාරා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự thẩm sát ý nghĩa.” “Này Bhāradvāja, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, sự thọ trì các pháp có trợ giúp nhiều. Nếu không thọ trì pháp ấy, thì sẽ không thẩm sát ý nghĩa này. Và chính vì thọ trì pháp, nên mới thẩm sát ý nghĩa. Do đó, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, sự thọ trì các pháp có trợ giúp nhiều.”

‘‘ධම්මධාරණාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මධාරණාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මධාරණාය [Pg.387] ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මස්සවනං බහුකාරං. නො චෙතං ධම්මං සුණෙය්‍ය, නයිදං ධම්මං ධාරෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං සුණාති තස්මා ධම්මං ධාරෙති. තස්මා ධම්මධාරණාය ධම්මස්සවනං බහුකාර’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự thọ trì các pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự thọ trì các pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự thọ trì các pháp, sự nghe pháp có trợ giúp nhiều. Nếu không nghe pháp ấy, thì sẽ không thọ trì pháp này. Và chính vì nghe pháp, nên mới thọ trì pháp. Do đó, đối với sự thọ trì các pháp, sự nghe pháp có trợ giúp nhiều.”

‘‘ධම්මස්සවනස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මස්සවනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මස්සවනස්ස ඛො, භාරද්වාජ, සොතාවධානං බහුකාරං. නො චෙතං සොතං ඔදහෙය්‍ය, නයිදං ධම්මං සුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො සොතං ඔදහති තස්මා ධම්මං සුණාති. තස්මා ධම්මස්සවනස්ස සොතාවධානං බහුකාර’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự nghe pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự nghe pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự nghe pháp, sự lắng tai nghe có trợ giúp nhiều. Nếu không lắng tai nghe, thì sẽ không nghe được pháp này. Và chính vì lắng tai nghe, nên mới nghe được pháp. Do đó, đối với sự nghe pháp, sự lắng tai nghe có trợ giúp nhiều.”

‘‘සොතාවධානස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සොතාවධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සොතාවධානස්ස ඛො, භාරද්වාජ, පයිරුපාසනා බහුකාරා. නො චෙතං පයිරුපාසෙය්‍ය, නයිදං සොතං ඔදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො පයිරුපාසති තස්මා සොතං ඔදහති. තස්මා සොතාවධානස්ස පයිරුපාසනා බහුකාරා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự lắng tai nghe, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự lắng tai nghe.” “Này Bhāradvāja, đối với sự lắng tai nghe, sự hầu cận có trợ giúp nhiều. Nếu không hầu cận, thì sẽ không lắng tai nghe. Và chính vì hầu cận, nên mới lắng tai nghe. Do đó, đối với sự lắng tai nghe, sự hầu cận có trợ giúp nhiều.”

‘‘පයිරුපාසනාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පයිරුපාසනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘පයිරුපාසනාය ඛො, භාරද්වාජ, උපසඞ්කමනං බහුකාරං. නො චෙතං උපසඞ්කමෙය්‍ය, නයිදං පයිරුපාසෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො උපසඞ්කමති තස්මා පයිරුපාසති. තස්මා පයිරුපාසනාය උපසඞ්කමනං බහුකාර’’න්ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự hầu cận, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự hầu cận.” “Này Bhāradvāja, đối với sự hầu cận, sự đến gần có trợ giúp nhiều. Nếu không đến gần, thì sẽ không hầu cận. Và chính vì đến gần, nên mới hầu cận. Do đó, đối với sự hầu cận, sự đến gần có trợ giúp nhiều.”

‘‘උපසඞ්කමනස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උපසඞ්කමනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘උපසඞ්කමනස්ස ඛො, භාරද්වාජ, සද්ධා බහුකාරා. නො චෙතං සද්ධා ජායෙථ, නයිදං උපසඞ්කමෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො සද්ධා ජායති තස්මා උපසඞ්කමති. තස්මා උපසඞ්කමනස්ස සද්ධා බහුකාරා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự đến gần, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự đến gần.” “Này Bhāradvāja, đối với sự đến gần, niềm tin có trợ giúp nhiều. Nếu niềm tin ấy không sanh khởi, thì sẽ không đến gần. Và chính vì niềm tin sanh khởi, nên mới đến gần. Do đó, đối với sự đến gần, niềm tin có trợ giúp nhiều.”

435. ‘‘සච්චානුරක්ඛණං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුරක්ඛණං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. සච්චානුබොධං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුබොධං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. සච්චානුප්පත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුප්පත්තිං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා[Pg.388]. සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. යංයදෙව ච මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ තංතදෙව භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. මයඤ්හි, භො ගොතම, පුබ්බෙ එවං ජානාම – ‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා බන්ධුපාදාපච්චා, කෙ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’ති? අජනෙසි වත මෙ භවං ගොතමො සමණෙසු සමණපෙමං, සමණෙසු සමණපසාදං, සමණෙසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

435. “Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc bảo vệ sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc bảo vệ sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc liễu tri sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc liễu tri sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc thành tựu sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc thành tựu sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về pháp môn có nhiều hỗ trợ cho việc thành tựu sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về pháp môn có nhiều hỗ trợ cho việc thành tựu sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Bất cứ điều gì chúng con đã hỏi tôn giả Gotama, tôn giả Gotama đã giải thích chính điều ấy. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Thưa tôn giả Gotama, quả thật trước đây chúng con đã nghĩ rằng: ‘Bọn sa-môn đầu trọc, thấp kém, đen đúa, sanh từ chân của Phạm Thiên kia là ai, và làm sao chúng có thể là những người biết được Chánh pháp?’ Thật vậy, tôn giả Gotama đã làm phát sanh nơi con tình thương đối với các vị sa-môn, niềm tin trong sạch đối với các vị sa-môn, lòng tôn kính đối với các vị sa-môn. Thật vi diệu thay, thưa tôn giả Gotama... (lược)... Kể từ hôm nay, mong tôn giả Gotama ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y cho đến trọn đời.”

චඞ්කීසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

Kinh Caṅkī, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt.

6. එසුකාරීසුත්තං

6. Kinh Esukārī

436. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති – බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, වෙස්සො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘ඛත්තියො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍ය, වෙස්සො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘වෙස්සො වා වෙස්සං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා වෙස්සං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති[Pg.389]. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘සුද්දොව සුද්දං පරිචරෙය්‍ය. කො පනඤ්ඤො සුද්දං පරිචරිස්සතී’ති? ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති?

436. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, vị Bà-la-môn tên là Esukārī đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng đức Thế Tôn nói lên lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn Esukārī bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ: họ quy định sự phục vụ đối với người Bà-la-môn, họ quy định sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ, họ quy định sự phục vụ đối với người Phệ-xá, họ quy định sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Bà-la-môn như sau: ‘Hoặc người Bà-la-môn nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Sát-đế-lỵ nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Bà-la-môn.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Bà-la-môn mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ như sau: ‘Hoặc người Sát-đế-lỵ nên phục vụ người Sát-đế-lỵ, hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Sát-đế-lỵ, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Sát-đế-lỵ.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Phệ-xá như sau: ‘Hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Phệ-xá, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Phệ-xá.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Phệ-xá mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la như sau: ‘Chỉ người Thủ-đà-la nên phục vụ người Thủ-đà-la. Còn ai khác sẽ phục vụ người Thủ-đà-la chứ?’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ này. Về vấn đề này, tôn giả Gotama nói như thế nào?”

437. ‘‘කිං පන, බ්‍රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්‍රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති – ‘ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්තූ’’’ති ? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො. තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණා අප්පටිඤ්ඤාය තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පනිමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං න පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි; යඤ්ච ඛ්වාස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. ඛත්තියං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො; කමෙත්ථ පරිචරෙය්‍යාසී’ති, ඛත්තියොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, සම්මා බ්‍යාකරමානො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යඤ්හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං පරිචරෙය්‍යං; යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං පරිචරෙය්‍ය’න්ති. බ්‍රාහ්මණං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… වෙස්සං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… සුද්දං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො; කමෙත්ථ පරිචරෙය්‍යාසී’ති, සුද්දොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, සම්මා බ්‍යාකරමානො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යඤ්හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං පරිචරෙය්‍යං; යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං පරිචරෙය්‍ය’න්ති. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උච්චාකුලීනතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උච්චාකුලීනතා පාපියංසො’ති [Pg.390] වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරවණ්ණතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරවණ්ණතා පාපියංසො’ති වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරභොගතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරභොගතා පාපියංසො’ති වදාමි.

437. “Này Bà-la-môn, có phải toàn thể thế gian này đều chấp thuận cho các Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ này không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama.” “Này Bà-la-môn, ví như một người nghèo khó, không tài sản, không của cải. Người ta có thể treo một miếng thịt cho người ấy dù người ấy không muốn và nói: ‘Này ông kia, ông phải ăn miếng thịt này và phải trả tiền.’ Cũng vậy, này Bà-la-môn, các Bà-la-môn đã quy định bốn loại phục vụ này cho các Sa-môn, Bà-la-môn kia mà không có sự đồng ý của họ. Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Không nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà người phục vụ trở nên xấu đi, không tốt hơn, Ta nói rằng người ấy ‘không nên được phục vụ’. Và này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà người phục vụ trở nên tốt hơn, không xấu đi, Ta nói rằng người ấy ‘nên được phục vụ’. Này Bà-la-môn, nếu người ta hỏi một vị Sát-đế-lỵ như sau: ‘Có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên xấu đi, không tốt hơn; và có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên tốt hơn, không xấu đi. Trong hai người này, ông sẽ phục vụ ai?’, này Bà-la-môn, vị Sát-đế-lỵ ấy, nếu trả lời một cách đúng đắn, sẽ trả lời như sau: ‘Đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên xấu đi, không tốt hơn, tôi sẽ không phục vụ người ấy. Và đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên tốt hơn, không xấu đi, tôi sẽ phục vụ người ấy.’ Này Bà-la-môn, nếu người ta hỏi một vị Bà-la-môn... (lược)... nếu người ta hỏi một vị Phệ-xá... (lược)... nếu người ta hỏi một vị Thủ-đà-la như sau: ‘Có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên xấu đi, không tốt hơn; và có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên tốt hơn, không xấu đi. Trong hai người này, ông sẽ phục vụ ai?’, này Bà-la-môn, vị Thủ-đà-la ấy, nếu trả lời một cách đúng đắn, sẽ trả lời như sau: ‘Đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên xấu đi, không tốt hơn, tôi sẽ không phục vụ người ấy. Và đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên tốt hơn, không xấu đi, tôi sẽ phục vụ người ấy.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do dòng dõi cao quý mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do dòng dõi cao quý mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do dung sắc xinh đẹp mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do dung sắc xinh đẹp mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do tài sản giàu có mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do tài sản giàu có mà trở nên thấp kém hơn.’

438. ‘‘උච්චාකුලීනොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණාවාචො හොති, ඵරුසාවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උච්චාකුලීනතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි. උච්චාකුලීනොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උච්චාකුලීනතා පාපියංසො’ති වදාමි.

438. “Này Bà-la-môn, ở đây có người tuy thuộc dòng dõi cao quý nhưng lại sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, có lòng tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do dòng dõi cao quý mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, ở đây cũng có người tuy thuộc dòng dõi cao quý nhưng lại từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có lòng tham lam, không có tâm sân hận, có chánh kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do dòng dõi cao quý mà trở nên thấp kém hơn.’”

439. ‘‘උළාරවණ්ණොපි හි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… උළාරභොගොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උළාරභොගතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි. උළාරභොගොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උළාරභොගතා පාපියංසො’ති වදාමි. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං න පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සද්ධා වඩ්ඪති, සීලං වඩ්ඪති, සුතං වඩ්ඪති, චාගො වඩ්ඪති, පඤ්ඤා වඩ්ඪති, තමහං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති (වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු න සද්ධා වඩ්ඪති, න සීලං වඩ්ඪති, න සුතං වඩ්ඪති, න චාගො වඩ්ඪති, න පඤ්ඤා වඩ්ඪති, නාහං තං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති) වදාමී’’ති.

439. “Này Bà-la-môn, người có dung sắc xinh đẹp cũng vậy... (lược)... Này Bà-la-môn, ở đây có người tuy có tài sản giàu có nhưng lại sát sanh... (lược)... có tà kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do tài sản giàu có mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, ở đây cũng có người tuy có tài sản giàu có nhưng lại từ bỏ sát sanh... (lược)... có chánh kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do tài sản giàu có mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Không nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tín tăng trưởng, giới tăng trưởng, văn tăng trưởng, thí tăng trưởng, tuệ tăng trưởng, Ta nói rằng người ấy ‘nên được phục vụ’. Đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tín không tăng trưởng, giới không tăng trưởng, văn không tăng trưởng, thí không tăng trưởng, tuệ không tăng trưởng, Ta nói rằng người ấy ‘không nên được phục vụ’.”

440. එවං වුත්තෙ, එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති – බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, සුද්දස්ස [Pg.391] සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති භික්ඛාචරියං; භික්ඛාචරියඤ්ච පන බ්‍රාහ්මණො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති ධනුකලාපං; ධනුකලාපඤ්ච පන ඛත්තියො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති කසිගොරක්ඛං; කසිගොරක්ඛඤ්ච පන වෙස්සො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති අසිතබ්‍යාභඞ්ගිං; අසිතබ්‍යාභඞ්ගිඤ්ච පන සුද්දො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති?

440. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Esukārī bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn quy định bốn loại tài sản – họ quy định tài sản riêng của Bà-la-môn, họ quy định tài sản riêng của Sát-đế-lỵ, họ quy định tài sản riêng của Phệ-xá, họ quy định tài sản riêng của Thủ-đà-la. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định việc khất thực là tài sản riêng của Bà-la-môn; và vị Bà-la-môn nào xem thường tài sản riêng là việc khất thực thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Bà-la-môn mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định cung và ống tên là tài sản riêng của Sát-đế-lỵ; và vị Sát-đế-lỵ nào xem thường tài sản riêng là cung và ống tên thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Sát-đế-lỵ mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định việc cày cấy và chăn nuôi là tài sản riêng của Phệ-xá; và vị Phệ-xá nào xem thường tài sản riêng là việc cày cấy và chăn nuôi thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Phệ-xá mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định liềm và đòn gánh là tài sản riêng của Thủ-đà-la; và vị Thủ-đà-la nào xem thường tài sản riêng là liềm và đòn gánh thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Thủ-đà-la mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn quy định bốn loại tài sản này. Về điều này, Tôn giả Gotama nói thế nào?

441. ‘‘කිං පන, බ්‍රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්‍රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති – ‘ඉමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්තූ’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො. තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණා අප්පටිඤ්ඤාය තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පනිමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති. අරියං ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘ඛත්තියො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; බ්‍රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘බ්‍රාහ්මණො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘වෙස්සො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘සුද්දො’ත්වෙව [Pg.392] සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යංයදෙව පච්චයං පටිච්ච අග්ගි ජලති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. කට්ඨඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘කට්ඨග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සකලිකඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘සකලිකග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; තිණඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘තිණග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; ගොමයඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘ගොමයග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, අරියං ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

441. – Này Bà-la-môn, có phải tất cả thế gian đều chấp thuận điều này của các Bà-la-môn: ‘Họ hãy quy định bốn loại tài sản này’? – Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. – Này Bà-la-môn, ví như có người đàn ông nghèo khó, không tài sản, không của cải. Người ta treo một phần thịt cho người ấy dù ông ta không muốn và nói rằng: ‘Này ông, ông phải ăn miếng thịt này và phải trả tiền.’ Này Bà-la-môn, cũng vậy, các Bà-la-môn đã quy định bốn loại tài sản này cho các Sa-môn, Bà-la-môn ấy mà không có sự chấp thuận của họ. Này Bà-la-môn, Ta quy định Pháp Thánh, siêu thế là tài sản riêng của con người. Và khi người ấy nhớ lại dòng dõi gia tộc xưa của cha mẹ, sự tái sanh của hữu thể xảy ra ở dòng dõi nào thì người ấy được gọi tên theo dòng dõi ấy. Nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Sát-đế-lỵ thì người ấy được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Bà-la-môn thì người ấy được gọi là ‘Bà-la-môn’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Phệ-xá thì người ấy được gọi là ‘Phệ-xá’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Thủ-đà-la thì người ấy được gọi là ‘Thủ-đà-la’. Này Bà-la-môn, ví như lửa cháy tùy thuộc vào nhiên liệu nào thì được gọi tên theo nhiên liệu ấy. Nếu lửa cháy tùy thuộc vào củi thì được gọi là ‘lửa củi’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào dăm bào thì được gọi là ‘lửa dăm bào’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào cỏ thì được gọi là ‘lửa cỏ’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào phân bò thì được gọi là ‘lửa phân bò’. Này Bà-la-môn, cũng vậy, Ta quy định Pháp Thánh, siêu thế là tài sản riêng của con người. Và khi người ấy nhớ lại dòng dõi gia tộc xưa của cha mẹ, sự tái sanh của hữu thể xảy ra ở dòng dõi nào thì người ấy được gọi tên theo dòng dõi ấy.

‘‘ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘ඛත්තියො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; බ්‍රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘බ්‍රාහ්මණො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘වෙස්සො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘සුද්දො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

Nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Sát-đế-lỵ thì người ấy được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Bà-la-môn thì người ấy được gọi là ‘Bà-la-môn’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Phệ-xá thì người ấy được gọi là ‘Phệ-xá’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Thủ-đà-la thì người ấy được gọi là ‘Thủ-đà-la’.

‘‘ඛත්තියකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්‍රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ hành vi không phạm hạnh, từ bỏ nói dối, từ bỏ lời nói đâm thọc, từ bỏ lời nói thô ác, từ bỏ lời nói vô ích, không có lòng tham lam, có tâm không sân hận, có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.

‘‘බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Bà-la-môn, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... (như trên)... có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.

‘‘වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Phệ-xá, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... (như trên)... có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.

‘‘සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Thủ-đà-la, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.

442. ‘‘තං [Pg.393] කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතු’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

442. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải chỉ Bà-la-môn mới có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân; chứ không phải Sát-đế-lỵ, không phải Phệ-xá, không phải Thủ-đà-la hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, Sát-đế-lỵ cũng có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân. Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân.” “Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Sát-đế-lỵ, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.

‘‘බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Bà-la-môn... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Phệ-xá... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Thủ-đà-la, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.

443. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම … සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතු’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

443. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải chỉ Bà-la-môn mới có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn; chứ không phải Sát-đế-lỵ, không phải Phệ-xá, không phải Thủ-đà-la hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, Sát-đế-lỵ cũng có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn. Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn.” “Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Sát-đế-lỵ, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.

444. ‘‘තං [Pg.394] කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නානාජච්චානං පුරිසානං පුරිසසතං සන්නිපාතෙය්‍ය – ‘ආයන්තු භොන්තො යෙ තත්ථ ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නා සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තු; ආයන්තු පන භොන්තො යෙ තත්ථ චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නා සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තූ’’’ති?

444. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, cho tập hợp một trăm người thuộc các giai cấp khác nhau và nói: ‘Này các khanh, hãy đến đây! Những ai sanh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, hãy lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka, rồi nhóm lên lửa, làm cho hơi nóng phát sanh. Và này các khanh, hãy đến đây! Những ai sanh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, hãy lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu, rồi nhóm lên lửa, làm cho hơi nóng phát sanh.’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, යො එවං නු ඛො සො ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො සො එව නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යො පන සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි න චෙව අච්චිමා න ච වණ්ණවා න ච පභස්සරො න ච තෙන සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. යොපි හි සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යොපි සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. සබ්බොපි හි, භො ගොතම, අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච සබ්බෙනපි සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති.

Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, chỉ có ngọn lửa ấy mới có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và chỉ với ngọn lửa ấy mới có thể làm các việc cần dùng đến lửa hay sao? Còn ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy không có ngọn, không có màu sắc, không có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy không thể làm các việc cần dùng đến lửa hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy có thể làm các việc cần dùng đến lửa. Và ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm các việc cần dùng đến lửa. Thưa Tôn giả Gotama, vì tất cả các ngọn lửa đều có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với tất cả các ngọn lửa đều có thể làm các việc cần dùng đến lửa.”

‘‘එවමෙව [Pg.395] ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්‍රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

“Này Bà-la-môn, cũng tương tự như vậy, nếu một người thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ từ bỏ gia đình, sống không gia đình, và người ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Bà-la-môn... Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Phệ-xá... Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Thủ-đà-la từ bỏ gia đình, sống không gia đình, và người ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có lòng tham lam, có tâm không sân hận, có chánh kiến, là người thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.”

එවං වුත්තෙ, එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Esukārī bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... cho đến... Mong Tôn giả Gotama hãy nhận con làm một cận sự nam đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.’”

එසුකාරීසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

Kinh Esukārī, thứ sáu, chấm dứt.

7. ධනඤ්ජානිසුත්තං

7. Kinh Dhanañjāni

445. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු රාජගහෙ වස්සංවුට්ඨො යෙන දක්ඛිණාගිරි යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං භික්ඛුං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කච්චාවුසො, භගවා අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘අරොගො චාවුසො, භගවා බලවා චා’’ති. ‘‘කච්චි පනාවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො, ආවුසො, අරොගො ච බලවා චා’’ති. ‘‘එත්ථ, ආවුසො, තණ්ඩුලපාලිද්වාරාය ධනඤ්ජානි නාම බ්‍රාහ්මණො අත්ථි. කච්චාවුසො[Pg.396], ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘ධනඤ්ජානිපි ඛො, ආවුසො, බ්‍රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චා’’ති. ‘‘කච්චි පනාවුසො, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අප්පමත්තො’’ති? ‘‘කුතො පනාවුසො, ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අප්පමාදො? ධනඤ්ජානි, ආවුසො, බ්‍රාහ්මණො රාජානං නිස්සාය බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ විලුම්පති, බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ නිස්සාය රාජානං විලුම්පති. යාපිස්ස භරියා සද්ධා සද්ධකුලා ආනීතා සාපි කාලඞ්කතා; අඤ්ඤාස්ස භරියා අස්සද්ධා අස්සද්ධකුලා ආනීතා’’. ‘‘දුස්සුතං වතාවුසො, අස්සුම්හ, දුස්සුතං වතාවුසො, අස්සුම්හ; යෙ මයං ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං පමත්තං අස්සුම්හ. අප්පෙව ච නාම මයං කදාචි කරහචි ධනඤ්ජානිනා බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං සමාගච්ඡෙය්‍යාම, අප්පෙව නාම සියා කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති?

445. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang du hành ở Dakkhiṇāgiri cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Khi ấy, có một Tỳ-khưu nọ, sau khi an cư mùa mưa ở Rājagaha, đã đi đến Dakkhiṇāgiri, đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, vị ấy đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm viếng thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với vị Tỳ-khưu đang ngồi một bên như sau: ‘Này hiền giả, Thế Tôn có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, Thế Tôn được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, chúng Tỳ-khưu có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, chúng Tỳ-khưu cũng được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, ở đây, gần cổng Taṇḍulapāli, có Bà-la-môn tên là Dhanañjāni. Này hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni cũng được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni có sống không phóng dật không?’ ‘Thưa hiền giả, làm sao Bà-la-môn Dhanañjāni có thể không phóng dật được? Thưa hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni nương tựa vào nhà vua để bóc lột các Bà-la-môn và gia chủ, và nương tựa vào các Bà-la-môn và gia chủ để bóc lột nhà vua. Người vợ có đức tin của ông ta, được cưới về từ một gia đình có đức tin, cũng đã qua đời; ông ta đã cưới một người vợ khác không có đức tin, từ một gia đình không có đức tin.’ ‘Thật là một tin không hay chúng ta đã nghe, này hiền giả! Thật là một tin không hay chúng ta đã nghe, này hiền giả; khi chúng ta nghe rằng Bà-la-môn Dhanañjāni sống phóng dật. Mong rằng có một lúc nào đó chúng ta có thể gặp gỡ Bà-la-môn Dhanañjāni, mong rằng có thể có một cuộc nói chuyện nào đó.’”

446. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො බහිනගරෙ ගාවො ගොට්ඨෙ දුහාපෙති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ඉතො, භො සාරිපුත්ත, පයො, පීයතං තාව භත්තස්ස කාලො භවිස්සතී’’ති. ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ. කතං මෙ අජ්ජ භත්තකිච්චං. අමුකස්මිං මෙ රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරො භවිස්සති. තත්ථ ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කච්චාසි, ධනඤ්ජානි, අප්පමත්තො’’ති? ‘‘කුතො, භො සාරිපුත්ත, අම්හාකං අප්පමාදො යෙසං නො මාතාපිතරො [Pg.397] පොසෙතබ්බා, පුත්තදාරො පොසෙතබ්බො, දාසකම්මකරා පොසෙතබ්බා, මිත්තාමච්චානං මිත්තාමච්චකරණීයං කාතබ්බං, ඤාතිසාලොහිතානං ඤාතිසාලොහිතකරණීයං කාතබ්බං, අතිථීනං අතිථිකරණීයං කාතබ්බං, පුබ්බපෙතානං පුබ්බපෙතකරණීයං කාතබ්බං, දෙවතානං දෙවතාකරණීයං කාතබ්බං, රඤ්ඤො රාජකරණීයං කාතබ්බං, අයම්පි කායො පීණෙතබ්බො බ්‍රූහෙතබ්බො’’ති?

446. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi ở Dakkhiṇāgiri tùy theo ý muốn, đã lên đường du hành đến Rājagaha. Du hành tuần tự, ngài đã đến Rājagaha. Tại đó, Tôn giả Sāriputta trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Sāriputta đắp y, cầm y bát, vào Rājagaha để khất thực. Lúc ấy, Bà-la-môn Dhanañjāni đang cho vắt sữa bò trong một chuồng bò bên ngoài thành phố. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi đi khất thực ở Rājagaha, dùng xong bữa ăn, trên đường từ nơi khất thực trở về, đã đi đến chỗ Bà-la-môn Dhanañjāni. Bà-la-môn Dhanañjāni thấy Tôn giả Sāriputta từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ta đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, ông ta nói với Tôn giả Sāriputta như sau: ‘Thưa Tôn giả Sāriputta, mời ngài dùng sữa ở đây. Trong khi ngài dùng, sẽ đến giờ dùng bữa.’ ‘Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn. Hôm nay tôi đã dùng bữa xong. Tôi sẽ nghỉ trưa dưới gốc cây kia. Ông hãy đến đó.’ ‘Vâng, thưa Tôn giả,’ Bà-la-môn Dhanañjāni đã vâng lời Tôn giả Sāriputta. Khi ấy, Bà-la-môn Dhanañjāni, sau bữa ăn, đã dùng xong bữa sáng, liền đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, ông ta đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm viếng thân hữu, ông ta ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với Bà-la-môn Dhanañjāni đang ngồi một bên như sau: ‘Này Dhanañjāni, ông có sống không phóng dật không?’ ‘Thưa Tôn giả Sāriputta, làm sao chúng tôi có thể không phóng dật được, khi chúng tôi phải nuôi dưỡng cha mẹ, phải nuôi dưỡng vợ con, phải nuôi dưỡng tôi tớ và người làm công, phải làm những việc cần làm cho bạn bè và thân hữu, phải làm những việc cần làm cho bà con huyết thống, phải làm những việc cần làm cho khách, phải làm những việc cần làm cho hương linh đã khuất, phải làm những việc cần làm cho chư thiên, phải làm những việc cần làm cho nhà vua, và cả thân này cũng phải được nuôi nấng, bồi bổ.’”

447. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, මාතාපිතරො වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

447. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì cha mẹ mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì cha mẹ mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc cha mẹ của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පුත්තදාරො වා පනස්ස ලභෙය්‍ය ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì vợ con mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì vợ con mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc vợ con của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, දාසකම්මකරපොරිසා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì tôi tớ và người làm công mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì tôi tớ và người làm công mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc các tôi tớ và người làm công của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං [Pg.398] නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, මිත්තාමච්චා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì bạn bè và thân hữu mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì bạn bè và thân hữu mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc bạn bè và thân hữu của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, ඤාතිසාලොහිතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì bà con quyến thuộc mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì bà con quyến thuộc mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc bà con quyến thuộc của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, අතිථී වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì khách khứa mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì khách khứa mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc các vị khách của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පුබ්බපෙතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì tổ tiên đã quá vãng mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì tổ tiên đã quá vãng mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc tổ tiên đã quá vãng của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං [Pg.399] කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, දෙවතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì chư thiên mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì chư thiên mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc chư thiên có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, රාජා වා පනස්ස ලභෙය්‍ය ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì lý do nhà vua mà là người hành phi pháp, hành không công bằng. Do hành phi pháp, hành không công bằng, các lính canh địa ngục sẽ lôi người ấy xuống địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ) khi nói rằng: ‘Tôi đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nhà vua, mong các lính canh địa ngục đừng lôi tôi xuống địa ngục’, hay nhà vua của người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ cho người ấy) khi nói rằng: ‘Người này đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do của chúng ta, mong các lính canh địa ngục đừng lôi người ấy xuống địa ngục’ không?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, các lính canh địa ngục sẽ ném người ấy vào địa ngục trong khi người ấy đang la khóc.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පරෙ වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển mà là người hành phi pháp, hành không công bằng. Do hành phi pháp, hành không công bằng, các lính canh địa ngục sẽ lôi người ấy xuống địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ) khi nói rằng: ‘Tôi đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển, mong các lính canh địa ngục đừng lôi tôi xuống địa ngục’, hay những người khác của người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ cho người ấy) khi nói rằng: ‘Người này đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển, mong các lính canh địa ngục đừng lôi người ấy xuống địa ngục’ không?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, các lính canh địa ngục sẽ ném người ấy vào địa ngục trong khi người ấy đang la khóc.”

448. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, මාතාපිතූනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා [Pg.400] කම්මන්තා, යෙහි සක්කා මාතාපිතරො චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

448. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì cha mẹ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì cha mẹ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì cha mẹ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì cha mẹ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng cha mẹ, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා පුත්තදාරස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, පුත්තදාරස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා යෙහි සක්කා පුත්තදාරඤ්චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì vợ con mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì vợ con mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì vợ con mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì vợ con mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng vợ con, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා දාසකම්මකරපොරිසෙ චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng những người làm công, tôi tớ, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා මිත්තාමච්චානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, මිත්තාමච්චානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා මිත්තාමච්චානඤ්චෙව මිත්තාමච්චකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm những việc cần làm cho bạn bè, thân hữu, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.”

‘‘තං [Pg.401] කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා ඤාතිසාලොහිතානඤ්චෙව ඤාතිසාලොහිතකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm những việc cần làm cho bà con, quyến thuộc, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා අතිථීනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, අතිථීනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා අතිථීනඤ්චෙව අතිථිකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do khách khứa mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do khách khứa mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do khách khứa mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do khách khứa mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với khách khứa, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා පුබ්බපෙතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, පුබ්බපෙතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා පුබ්බපෙතානඤ්චෙව පුබ්බපෙතකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với thân quyến đã quá vãng, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා දෙවතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං [Pg.402] සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, දෙවතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා දෙවතානඤ්චෙව දෙවතාකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do chư thiên mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do chư thiên mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do chư thiên mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do chư thiên mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với chư thiên, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා රඤ්ඤො හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, රඤ්ඤො හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා රඤ්ඤො චෙව රාජකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do đức vua mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do đức vua mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do đức vua mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do đức vua mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với đức vua, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා කායඤ්චෙව පීණෙතුං බ්‍රූහෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතු’’න්ති.

“Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.”

449. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අපරෙන සමයෙන ආබාධිකො අහොසි දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි [Pg.403] – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො පුරිසො ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන.

449. Rồi thì, Bà-la-môn Dhanañjāni, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Tôn giả Sāriputta, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi thì, sau một thời gian, Bà-la-môn Dhanañjāni bị lâm bệnh, đau đớn, ốm nặng. Rồi thì, Bà-la-môn Dhanañjāni gọi một người đàn ông nào đó và nói: 'Này ông, hãy đến đây. Ông hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn.’ Và ông hãy đi đến nơi Tôn giả Sāriputta đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta và thưa rằng: ‘Bạch Tôn giả, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta.’ Và hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Tôn giả, thật là tốt lành thay, mong Tôn giả Sāriputta vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni.’’ 'Vâng, thưa ngài.' Người đàn ông ấy đã vâng lời Bà-la-môn Dhanañjāni rồi đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người đàn ông ấy bạch với Thế Tôn điều này: 'Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn.' Và người ấy đi đến nơi Tôn giả Sāriputta đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Tôn giả Sāriputta rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người đàn ông ấy thưa với Tôn giả Sāriputta điều này: 'Bạch Tôn giả, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta, và thưa thêm như vầy: ‘Bạch Tôn giả, thật là tốt lành thay, mong Tôn giả Sāriputta vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni.’’ Tôn giả Sāriputta đã im lặng nhận lời.

450. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ධනඤ්ජානි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං? කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති? පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය; එවමෙව ඛො[Pg.404], භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ච ඌහනන්ති. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති.

450. Rồi thì, Tôn giả Sāriputta, sau khi đắp y, mang theo y bát, đã đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni; sau khi đến, ngài đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Tôn giả Sāriputta nói với Bà-la-môn Dhanañjāni điều này: 'Này Dhanañjāni, ông có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không? Các cảm thọ đau đớn có thuyên giảm không, hay là tăng lên? Sự thuyên giảm của chúng có được nhận thấy không, hay là sự tăng lên?' 'Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một mũi nhọn sắc bén để khoan vào đầu; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn gió dữ dội đang hành hạ trên đầu tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một sợi dây da chắc chắn để xiết chặt đầu; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn đau đầu dữ dội đang hành hạ tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đồ tể lành nghề hay đệ tử của người đồ tể dùng con dao mổ bò sắc bén để cắt xẻ bụng; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn gió dữ dội đang cắt xẻ trong bụng tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như hai người đàn ông khỏe mạnh nắm một người yếu hơn ở hai cánh tay khác nhau rồi hơ nóng, thiêu đốt trên hố than hồng; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, có một sự nóng bức dữ dội trong thân tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm.'

451. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – නිරයො වා තිරච්ඡානයොනි වා’’ති? ‘‘නිරයා, භො සාරිපුත්ත, තිරච්ඡානයොනි සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තිරච්ඡානයොනි වා පෙත්තිවිසයො වා’’ති? ‘‘තිරච්ඡානයොනියා, භො සාරිපුත්ත, පෙත්තිවිසයො සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – පෙත්තිවිසයො වා මනුස්සා වා’’ති? ‘‘පෙත්තිවිසයා, භො සාරිපුත්ත, මනුස්සා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – මනුස්සා වා චාතුමහාරාජිකා වා දෙවා’’ති? ‘‘මනුස්සෙහි[Pg.405], භො සාරිපුත්ත, චාතුමහාරාජිකා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – චාතුමහාරාජිකා වා දෙවා තාවතිංසා වා දෙවා’’ති? ‘‘චාතුමහාරාජිකෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි තාවතිංසා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තාවතිංසා වා දෙවා යාමා වා දෙවා’’ති? ‘‘තාවතිංසෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි යාමා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – යාමා වා දෙවා තුසිතා වා දෙවා’’ති? ‘‘යාමෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි තුසිතා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තුසිතා වා දෙවා නිම්මානරතී වා දෙවා’’ති? ‘‘තුසිතෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි නිම්මානරතී දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – නිම්මානරතී වා දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තී වා දෙවා’’ති? ‘‘නිම්මානරතීහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො පරනිම්මිතවසවත්තී වා දෙවා බ්‍රහ්මලොකො වා’’ති? ‘‘‘බ්‍රහ්මලොකො’ති – භවං සාරිපුත්තො ආහ; ‘බ්‍රහ්මලොකො’ති – භවං සාරිපුත්තො ආහා’’ති.

451. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – địa ngục hay cảnh giới súc sanh?” “Thưa ngài Sāriputta, cảnh giới súc sanh tốt hơn địa ngục.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – cảnh giới súc sanh hay cảnh giới ngạ quỷ?” “Thưa ngài Sāriputta, cảnh giới ngạ quỷ tốt hơn cảnh giới súc sanh.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – cảnh giới ngạ quỷ hay loài người?” “Thưa ngài Sāriputta, loài người tốt hơn cảnh giới ngạ quỷ.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – loài người hay chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương tốt hơn loài người.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương hay chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba tốt hơn chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba hay chư Thiên Yāma?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Yāma tốt hơn chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Yāma hay chư Thiên Tusita?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Tusita tốt hơn chư Thiên Yāma.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Tusita hay chư Thiên Nimmānaratī?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Nimmānaratī tốt hơn chư Thiên Tusita.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Nimmānaratī hay chư Thiên Paranimmitavasavattī?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Paranimmitavasavattī tốt hơn chư Thiên Nimmānaratī.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Paranimmitavasavattī hay cõi Phạm Thiên?” “Ngài Sāriputta nói: ‘Cõi Phạm Thiên!’ Ngài Sāriputta nói: ‘Cõi Phạm Thiên!’”

අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තා. යංනූනාහං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘බ්‍රහ්මානං තෙ, ධනඤ්ජානි, සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙස්සාමි; තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කතමො ච, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො? ඉධ, ධනඤ්ජානි, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං ඛො, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’.

Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta khởi lên suy nghĩ này: “Các vị Bà-la-môn này có tâm hướng về cõi Phạm Thiên. Vậy ta hãy thuyết giảng cho Bà-la-môn Dhanañjāni con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.” “Này Dhanañjāni, tôi sẽ thuyết giảng cho ông con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên; ông hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Thưa vâng, thưa ngài,” Bà-la-môn Dhanañjāni đã đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này: “Và này Dhanañjāni, thế nào là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên? Ở đây, này Dhanañjāni, vị Tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không oán, không sân. Này Dhanañjāni, đây chính là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.”

452. ‘‘පුන චපරං, ධනඤ්ජානි, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං ඛො, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’ති. තෙන හි, භො සාරිපුත්ත, මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි[Pg.406], භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ කාලමකාසි, බ්‍රහ්මලොකඤ්ච උපපජ්ජි.

452. “Lại nữa, này Dhanañjāni, vị Tỳ khưu với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không oán, không sân. Này Dhanañjāni, đây chính là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.” “Vậy thì, thưa ngài Sāriputta, xin ngài nhân danh con cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni bị bệnh, đau khổ, lâm trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn.’” Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, đã an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Và Bà-la-môn Dhanañjāni, không lâu sau khi Tôn giả Sāriputta ra đi, đã mệnh chung và được sanh vào cõi Phạm Thiên.

453. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’’ති. ‘‘කිං පන ත්වං සාරිපුත්ත ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එවං අහොසි – ‘ඉමෙ ඛො බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තා, යංනූනාහං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙය්‍ය’න්ති. ‘‘කාලඞ්කතොච, සාරිපුත්ත, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො, බ්‍රහ්මලොකඤ්ච උපපන්නො’’ති.

453. Bấy giờ, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Sāriputta này, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, đã an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.” Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến nơi Đức Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni bị bệnh, đau khổ, lâm trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn.” “Nhưng tại sao, này Sāriputta, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, ông lại an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi?” “Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ như sau: ‘Các vị Bà-la-môn này có tâm hướng về cõi Phạm Thiên, vậy ta hãy thuyết giảng cho Bà-la-môn Dhanañjāni con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.’” “Này Sāriputta, Bà-la-môn Dhanañjāni đã mệnh chung và đã được sanh vào cõi Phạm Thiên.”

ධනඤ්ජානිසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

Kinh Dhanañjāni, thứ bảy, chấm dứt.

8. වාසෙට්ඨසුත්තං

8. Kinh Vāseṭṭha

454. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ පටිවසන්ති, සෙය්‍යථිදං – චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො, තාරුක්ඛො බ්‍රාහ්මණො, පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණො, ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො, තොදෙය්‍යො බ්‍රාහ්මණො, අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා. අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජානං මාණවානං ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමන්තානං අනුවිචරන්තානං අයමන්තරාකථා [Pg.407] උදපාදි – ‘‘කථං, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති? භාරද්වාජො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන – එත්තාවතා ඛො, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති. වාසෙට්ඨො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, සීලවා ච හොති වත්තසම්පන්නො ච – එත්තාවතා ඛො, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති. නෙව ඛො අසක්ඛි භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං, න පන අසක්ඛි වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං. අථ ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘අයං ඛො, භො භාරද්වාජ, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ආයාම, භො භාරද්වාජ, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාම. යථා නො සමණො ගොතමො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි.

454. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Icchānaṅgala, trong một khu rừng gần Icchānaṅgala. Lúc bấy giờ, có nhiều vị Bà-la-môn đại phú, nổi tiếng và có danh vọng, đang cư ngụ tại Icchānaṅgala, đó là Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, Bà-la-môn Todeyya, và các vị Bà-la-môn đại phú khác, nổi tiếng và có danh vọng. Bấy giờ, trong khi các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang đi kinh hành, dạo bước, cuộc thảo luận này đã khởi lên giữa họ: “Thưa ngài, do đâu một người là Bà-la-môn?” Thanh niên Bhāradvāja nói như sau: “Thưa ngài, khi một người có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có mẫu thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi — do như vậy, thưa ngài, một người là Bà-la-môn.” Thanh niên Vāseṭṭha nói như sau: “Thưa ngài, khi một người có giới hạnh và đầy đủ các bổn phận — do như vậy, thưa ngài, một người là Bà-la-môn.” Thanh niên Bhāradvāja đã không thể thuyết phục được thanh niên Vāseṭṭha, và thanh niên Vāseṭṭha cũng không thể thuyết phục được thanh niên Bhāradvāja. Bấy giờ, thanh niên Vāseṭṭha nói với thanh niên Bhāradvāja: “Này bạn Bhāradvāja, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang trú ở Icchānaṅgala, trong một khu rừng gần Icchānaṅgala. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này bạn Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama về ý nghĩa này. Như Sa-môn Gotama trả lời cho chúng ta, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.” Thanh niên Bhāradvāja đáp lại thanh niên Vāseṭṭha: “Thưa vâng, bạn.”

455. අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

455. Rồi các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ:

‘‘අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතා, තෙවිජ්ජා මයමස්මුභො;

අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවො.

“Chúng con cả hai đều được (thầy) công nhận và tự nhận là người thông suốt ba tập Vệ-đà. Con là đệ tử của Pokkharasāti, còn thanh niên này là của Tārukkha.”

‘‘තෙවිජ්ජානං යදක්ඛාතං, තත්‍ර කෙවලිනොස්මසෙ;

පදකස්මා වෙය්‍යාකරණා, ජප්පෙ ආචරියසාදිසා;

තෙසං නො ජාතිවාදස්මිං, විවාදො අත්ථි ගොතම.

“Về những gì được các bậc thầy tam Vệ-đà giảng dạy, chúng con đều thông suốt trọn vẹn. Chúng con là những nhà ngữ pháp, những người giải thích, trong việc tụng đọc, chúng con ngang bằng với các vị thầy. Thưa ngài Gotama, chúng con có sự tranh luận về vấn đề dòng dõi.”

‘‘ජාතියා [Pg.408] බ්‍රාහ්මණො හොති, භාරද්වාජො ඉති භාසති;

අහඤ්ච කම්මුනා බ්‍රූමි, එවං ජානාහි චක්ඛුම.

“Bhāradvāja nói rằng: ‘Do dòng dõi mà thành Bà-la-môn.’ Còn con thì nói rằng do nghiệp. Xin bậc Pháp nhãn hãy biết như vậy.”

‘‘තෙ න සක්කොම ඤාපෙතුං, අඤ්ඤමඤ්ඤං මයං උභො;

භවන්තං පුට්ඨුමාගමා, සම්බුද්ධං ඉති විස්සුතං.

“Chúng con cả hai không thể thuyết phục được lẫn nhau. Chúng con đến đây để hỏi Ngài, bậc được tôn xưng là Chánh Đẳng Giác.”

‘‘චන්දං යථා ඛයාතීතං, පෙච්ච පඤ්ජලිකා ජනා;

වන්දමානා නමස්සන්ති, ලොකස්මිං ගොතමං.

“Như người đời đến gần vầng trăng tròn viên mãn, chắp tay cung kính đảnh lễ, cũng vậy trong thế gian, họ tôn kính ngài Gotama.”

‘‘චක්ඛුං ලොකෙ සමුප්පන්නං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං;

ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, උදාහු භවති කම්මුනා ;

අජානතං නො පබ්‍රූහි, යථා ජානෙමු බ්‍රාහ්මණ’’න්ති.

“Chúng con xin hỏi ngài Gotama, bậc Pháp nhãn đã khởi lên trong thế gian: Do dòng dõi mà thành Bà-la-môn, hay do nghiệp mà thành? Xin hãy giảng cho chúng con, những người chưa biết, để chúng con có thể biết về Bà-la-môn.”

456.

456.

‘‘තෙසං වො අහං බ්‍යක්ඛිස්සං, (වාසෙට්ඨාති භගවා)අනුපුබ්බං යථාතථං;

ජාතිවිභඞ්ගං පාණානං, අඤ්ඤමඤ්ඤාහි ජාතියො.

(Thế Tôn nói:) “Này Vāseṭṭha, Ta sẽ giảng cho các ngươi tuần tự và đúng như thật về sự phân loại các loài hữu tình theo dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථ, න චාපි පටිජානරෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Hãy biết về các loài cỏ cây. Chúng không tự nhận biết, nhưng đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘තතො කීටෙ පටඞ්ගෙ ච, යාව කුන්ථකිපිල්ලිකෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Rồi đến các loài côn trùng, bướm ngài, cho đến các loài kiến và mối. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘චතුප්පදෙපි ජානාථ, ඛුද්දකෙ ච මහල්ලකෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Hãy biết về các loài bốn chân, cả nhỏ lẫn lớn. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘පාදුදරෙපි ජානාථ, උරගෙ දීඝපිට්ඨිකෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Hãy biết về các loài bò bằng bụng, các loài rắn lưng dài. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘තතො මච්ඡෙපි ජානාථ, උදකෙ වාරිගොචරෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Rồi hãy biết về các loài cá, sống và di chuyển trong nước. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘තතො පක්ඛීපි ජානාථ, පත්තයානෙ විහඞ්ගමෙ;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.

“Rồi hãy biết về các loài chim, đi bằng cánh, bay trên không. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.”

‘‘යථා එතාසු ජාතීසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු;

එවං නත්ථි මනුස්සෙසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු.

“Như trong các dòng dõi này, đặc điểm do dòng dõi là riêng biệt, cũng vậy, ở loài người không có đặc điểm riêng biệt do dòng dõi.”

‘‘න [Pg.409] කෙසෙහි න සීසෙහි, න කණ්ණෙහි න අක්ඛීහි;

න මුඛෙන න නාසාය, න ඔට්ඨෙහි භමූහි වා.

“Không phải do tóc, không phải do đầu, không phải do tai, không phải do mắt; không phải do miệng, không phải do mũi, không phải do môi, hay do lông mày.”

‘‘න ගීවාය න අංසෙහි, න උදරෙන න පිට්ඨියා;

න සොණියා න උරසා, න සම්බාධෙ න මෙථුනෙ.

“Không phải do cổ, không phải do vai, không phải do bụng, không phải do lưng; không phải do hông, không phải do ngực, không phải do bộ phận sinh dục, không phải do giao hợp.”

‘‘න හත්ථෙහි න පාදෙහි, නඞ්ගුලීහි නඛෙහි වා;

න ජඞ්ඝාහි න ඌරූහි, න වණ්ණෙන සරෙන වා;

ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව, යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසු.

“Không phải do tay, không phải do chân, không phải do ngón tay hay móng tay; không phải do cẳng chân, không phải do đùi, không phải do màu da hay giọng nói. Đặc điểm do dòng dõi không hề có, như ở các dòng dõi khác.”

457.

457.

‘‘පච්චත්තඤ්ච සරීරෙසු, මනුස්සෙස්වෙතං න විජ්ජති;

වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු, සමඤ්ඤාය පවුච්චති.

“Trong thân thể của loài người, sự khác biệt này không tồn tại ở mỗi cá nhân. Sự khác biệt giữa loài người chỉ được gọi theo quy ước.”

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගොරක්ඛං උපජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, කස්සකො සො න බ්‍රාහ්මණො.

“Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề nông, người ấy là nông dân, không phải là Bà-la-môn.”

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පුථුසිප්පෙන ජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, සිප්පිකො සො න බ්‍රාහ්මණො.

“Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nhiều nghề thủ công, người ấy là thợ thủ công, không phải là Bà-la-môn.”

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො.

“Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề buôn bán, người ấy là thương nhân, không phải là Bà-la-môn.”

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පරපෙස්සෙන ජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, පෙස්සකො සො න බ්‍රාහ්මණො.

“Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề phục vụ người khác, người ấy là người phục vụ, không phải là Bà-la-môn.”

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, අදින්නං උපජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, චොරො එසො න බ්‍රාහ්මණො.

Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng của không cho, hãy biết như vầy: người ấy là kẻ trộm, không phải là Bà-la-môn.

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ඉස්සත්ථං උපජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යොධාජීවො න බ්‍රාහ්මණො.

Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng nghề cung tên, hãy biết như vầy: người ấy là kẻ sống bằng nghề chiến đấu, không phải là Bà-la-môn.

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පොරොහිච්චෙන ජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යාජකො සො න බ්‍රාහ්මණො.

Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng nghề tế tự, hãy biết như vầy: người ấy là người tế tự, không phải là Bà-la-môn.

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගාමං රට්ඨඤ්ච භුඤ්ජති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, රාජා එසො න බ්‍රාහ්මණො.

Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai hưởng dụng làng mạc và xứ sở, hãy biết như vầy: người ấy là vua, không phải là Bà-la-môn.

‘‘න [Pg.410] චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමි, යොනිජං මත්තිසම්භවං;

භොවාදි නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො;

අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Ta không gọi là Bà-la-môn người sinh từ bào thai, sinh từ mẹ (Bà-la-môn). Nếu người ấy còn có chướng ngại, người ấy chỉ được gọi là 'người nói bho'. Người không chướng ngại, không chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

458.

458.

‘‘සබ්බසංයොජනං ඡෙත්වා, යො වෙ න පරිතස්සති;

සඞ්ගාතිගං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người đã cắt đứt tất cả các kiết sử, thật sự không còn run sợ, đã vượt qua sự dính mắc, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කමං;

උක්ඛිත්තපලිඝං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người đã cắt đứt dây da (sân), dây buộc (tham), dây xích (tà kiến) cùng với các tùy miên, đã nhổ lên thanh cài (vô minh), đã giác ngộ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච, අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති;

ඛන්තීබලං බලානීකං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người không sân hận, kham nhẫn sự mắng nhiếc, sự giết hại và trói buộc, có sức mạnh là sự kham nhẫn, có đạo quân là sự kham nhẫn, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘අක්කොධනං වතවන්තං, සීලවන්තං අනුස්සදං;

දන්තං අන්තිමසාරීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người không phẫn nộ, giữ giới hạnh, có giới đức, không có tham ái, đã được điều phục, mang thân cuối cùng, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘වාරිපොක්ඛරපත්තෙව, ආරග්ගෙරිව සාසපො;

යො න ලිම්පති කාමෙසු, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Như nước trên lá sen, như hạt cải trên đầu mũi dùi, người nào không dính mắc vào các dục, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො;

පන්නභාරං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào ngay tại đây biết rõ sự đoạn tận khổ của mình, đã đặt gánh nặng xuống, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘ගම්භීරපඤ්ඤං මෙධාවිං, මග්ගාමග්ගස්ස කොවිදං;

උත්තමත්ථමනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người có trí tuệ sâu sắc, bậc hiền trí, thông thạo về đạo và phi đạo, đã đạt đến mục đích tối thượng, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘අසංසට්ඨං ගහට්ඨෙහි, අනාගාරෙහි චූභයං;

අනොකසාරිමප්පිච්ඡං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người không giao du với cả hàng tại gia lẫn người xuất gia, không sống nương tựa (ái dục), ít mong muốn, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘නිධාය දණ්ඩං භූතෙසු, තසෙසු ථාවරෙසු ච;

යො න හන්ති න ඝාතෙති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người đã đặt hình phạt xuống đối với các chúng sinh, cả loài run sợ lẫn loài vững vàng, người không tự mình giết, không bảo người khác giết, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘අවිරුද්ධං විරුද්ධෙසු, අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතං;

සාදානෙසු අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người không chống đối giữa những người chống đối, tịch tịnh giữa những người cầm hình phạt, không chấp thủ giữa những người chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, මානො මක්ඛො ච ඔහිතො;

සාසපොරිව ආරග්ගා, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào mà tham, sân, mạn, và phẫn đã rơi rụng, như hạt cải từ đầu mũi dùi, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

459.

459.

‘‘අකක්කසං [Pg.411] විඤ්ඤාපනිං, ගිරං සච්චං උදීරයෙ;

යාය නාභිසජ්ජෙ කිඤ්චි, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào nói lên lời nói không thô lỗ, có thể hiểu được, chân thật, lời nói mà không làm ai tức giận, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යො ච දීඝං ව රස්සං වා, අණුං ථූලං සුභාසුභං;

ලොකෙ අදින්නං නාදෙති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào ở đời không lấy của không cho, dù dài hay ngắn, nhỏ hay lớn, tốt hay xấu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘ආසා යස්ස න විජ්ජන්ති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච;

නිරාසාසං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào không có những hy vọng ở đời này và đời sau, không còn hy vọng, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යස්සාලයා න විජ්ජන්ති, අඤ්ඤාය අකථංකථිං;

අමතොගධං අනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào không có những quyến luyến, do đã biết nên không còn hoài nghi, đã đạt đến và thâm nhập vào Bất tử, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යොධපුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, උභො සඞ්ගං උපච්චගා;

අසොකං විරජං සුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào ở đây đã vượt qua cả hai sự dính mắc là phước và tội, không sầu muộn, không bụi bẩn, thanh tịnh, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘චන්දං ව විමලං සුද්ධං, විප්පසන්නං අනාවිලං;

නන්දීභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người như mặt trăng, không tỳ vết, trong sạch, trong sáng, không vẩn đục, đã đoạn tận hỷ và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යො ඉමං පලිපථං දුග්ගං, සංසාරං මොහමච්චගා;

තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ඣායී, අනෙජො අකථංකථී;

අනුපාදාය නිබ්බුතො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào đã vượt qua con đường lầy lội, khó đi, luân hồi, và si mê này; đã vượt qua, đã đến bờ kia, là người thiền định, không dao động, không hoài nghi, không chấp thủ, đã tịch tịnh, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යොධකාමෙ පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ;

කාමභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào ở đây, sau khi từ bỏ các dục, sống không nhà, đi du hành, đã đoạn tận dục và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යොධතණ්හං පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ;

තණ්හාභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào ở đây, sau khi từ bỏ ái, sống không nhà, đi du hành, đã đoạn tận ái và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘හිත්වා මානුසකං යොගං, දිබ්බං යොගං උපච්චගා;

සබ්බයොගවිසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người đã từ bỏ ách của loài người, đã vượt qua ách của chư thiên, đã giải thoát khỏi tất cả các ách, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘හිත්වා රතිඤ්ච අරතිං, සීතීභූතං නිරූපධිං;

සබ්බලොකාභිභුං වීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người đã từ bỏ sự ưa thích và không ưa thích, đã trở nên mát mẻ, không còn sinh y, bậc anh hùng đã chinh phục tất cả thế gian, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘චුතිං යො වෙදි සත්තානං, උපපත්තිඤ්ච සබ්බසො;

අසත්තං සුගතං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào biết một cách toàn diện sự chết và sự sinh của các chúng sinh, không dính mắc, bậc Thiện Thệ, bậc Giác Ngộ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යස්ස ගතිං න ජානන්ති, දෙවා ගන්ධබ්බමානුසා;

ඛීණාසවං අරහන්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào mà cảnh giới (sau khi chết) chư thiên, càn-thát-bà, và loài người không biết được, bậc đã tận trừ các lậu hoặc, bậc A-la-hán, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘යස්ස [Pg.412] පුරෙ ච පච්ඡා ච, මජ්ඣෙ ච නත්ථි කිඤ්චනං;

අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

Người nào không có chướng ngại ở phía trước, phía sau, và ở giữa, không chướng ngại, không chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn.

‘‘උසභං පවරං වීරං, මහෙසිං විජිතාවිනං;

අනෙජං න්හාතකං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

“Bậc dũng mãnh như bò đầu đàn, bậc tối thượng, bậc tinh cần, bậc đại sĩ đã chiến thắng, không còn ái dục, đã gột sạch phiền não, bậc giác ngộ, Ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.”

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.

“Người nào biết được các kiếp quá khứ, thấy được cõi trời và cõi khổ, lại đã đạt đến sự đoạn tận tái sanh, Ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.”

460.

460.

‘‘සමඤ්ඤා හෙසා ලොකස්මිං, නාමගොත්තං පකප්පිතං;

සම්මුච්චා සමුදාගතං, තත්ථ තත්ථ පකප්පිතං.

“Này, danh và họ được đặt ra trong thế gian này chỉ là tên gọi. Nó phát sanh do quy ước, được đặt ra ở nơi này nơi kia.”

‘‘දීඝරත්තානුසයිතං, දිට්ඨිගතමජානතං;

අජානන්තා නො පබ්‍රුන්ති, ජාතියා හොති බ්‍රාහ්මණො.

“Tà kiến này đã ngủ ngầm từ lâu trong tâm của những người không biết. Do không biết, họ nói rằng: ‘Người ấy là Bà-la-môn do dòng dõi’.”

‘‘න ජච්චා බ්‍රාහ්මණො හොති, න ජච්චා හොති අබ්‍රාහ්මණො ;

කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති, කම්මුනා හොති අබ්‍රාහ්මණො.

“Không phải do dòng dõi mà thành Bà-la-môn, không phải do dòng dõi mà thành người không phải Bà-la-môn. Do hành động mà thành Bà-la-môn, do hành động mà thành người không phải Bà-la-môn.”

‘‘කස්සකො කම්මුනා හොති, සිප්පිකො හොති කම්මුනා;

වාණිජො කම්මුනා හොති, පෙස්සකො හොති කම්මුනා.

“Do hành động mà thành nông dân, do hành động mà thành thợ thủ công. Do hành động mà thành thương gia, do hành động mà thành người phục vụ.”

‘‘චොරොපි කම්මුනා හොති, යොධාජීවොපි කම්මුනා;

යාජකො කම්මුනා හොති, රාජාපි හොති කම්මුනා.

“Cũng do hành động mà thành kẻ trộm, cũng do hành động mà thành người lính. Do hành động mà thành người tế tự, cũng do hành động mà thành vua.”

‘‘එවමෙතං යථාභූතං, කම්මං පස්සන්ති පණ්ඩිතා;

පටිච්චසමුප්පාදදස්සා, කම්මවිපාකකොවිදා.

“Như vậy, các bậc hiền trí, những người thấy lý duyên khởi và thông thạo về nghiệp và quả của nghiệp, thấy được hành động này đúng như thật.”

‘‘කම්මුනා වත්තති ලොකො, කම්මුනා වත්තති පජා;

කම්මනිබන්ධනා සත්තා, රථස්සාණීව යායතො.

“Thế gian vận hành do nghiệp, chúng sanh vận hành do nghiệp. Chúng sanh bị trói buộc bởi nghiệp, như cái chốt của cỗ xe đang chạy.”

‘‘තපෙන බ්‍රහ්මචරියෙන, සංයමෙන දමෙන ච;

එතෙන බ්‍රාහ්මණො හොති, එතං බ්‍රාහ්මණමුත්තමං.

“Do khổ hạnh và phạm hạnh, do sự tự chế và sự điều phục. Do những điều này mà thành Bà-la-môn, đây là Bà-la-môn tối thượng.”

‘‘තීහි විජ්ජාහි සම්පන්නො, සන්තො ඛීණපුනබ්භවො;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, බ්‍රහ්මා සක්කො විජානත’’න්ති.

“Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Người nào đầy đủ ba minh, tịch tịnh, đã đoạn tận tái sanh, đối với người hiểu biết, vị ấy là Phạm thiên, là Đế-thích.”

461. එවං [Pg.413] වුත්තෙ, වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතෙ’’ති.

461. Khi được nói như vậy, các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận chúng con làm cận sự nam, những người đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.’”

වාසෙට්ඨසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

Kinh Vāseṭṭha, kinh thứ tám, chấm dứt.

9. සුභසුත්තං

9. Kinh Subha

462. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො සාවත්ථියං පටිවසති අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො යස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ පටිවසති තං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, ගහපති – ‘අවිවිත්තා සාවත්ථී අරහන්තෙහී’ති. කං නු ඛ්වජ්ජ සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පයිරුපාසෙය්‍යාමා’’ති? ‘‘අයං, භන්තෙ, භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තං, භන්තෙ, භගවන්තං පයිරුපාසස්සූ’’ති. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො තස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘ගහට්ඨො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං, න පබ්බජිතො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’න්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති?

462. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, thanh niên Subha, con của Bà-la-môn Todeyya, đang ở tại Sāvatthī trong nhà của một gia chủ vì một công việc nào đó. Khi ấy, thanh niên Subha, con của Todeyya, nói với vị gia chủ mà mình đang ở trọ rằng: ‘Thưa gia chủ, tôi nghe nói rằng: ‘Thành Sāvatthī không vắng bóng các vị A-la-hán.’ Vậy hôm nay chúng ta nên đến thăm vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào?’ ‘Thưa ngài, có Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Thưa ngài, ngài hãy đến thăm Thế Tôn.’ Bấy giờ, thanh niên Subha, con của Todeyya, vâng theo lời của vị gia chủ, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Subha, con của Todeyya, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Người tại gia có thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành; người xuất gia không thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’”

463. ‘‘විභජ්ජවාදො ඛො අහමෙත්ථ, මාණව; නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. ගිහිස්ස වාහං, මාණව, පබ්බජිතස්ස වා මිච්ඡාපටිපත්තිං න වණ්ණෙමි. ගිහී වා [Pg.414] හි, මාණව, පබ්බජිතො වා මිච්ඡාපටිපන්නො මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතු න ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. ගිහිස්ස වාහං, මාණව, පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපත්තිං වණ්ණෙමි. ගිහී වා හි, මාණව, පබ්බජිතො වා සම්මාපටිපන්නො සම්මාපටිපත්තාධිකරණහෙතු ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති.

463. “Này thanh niên, về vấn đề này, Ta là người có phân tích, Ta không phải là người nói một chiều. Này thanh niên, Ta không tán thán sự thực hành sai lầm của người tại gia hay người xuất gia. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người xuất gia, nếu thực hành sai lầm, thì do nhân duyên thực hành sai lầm đó, người ấy không thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành. Này thanh niên, Ta tán thán sự thực hành đúng đắn của người tại gia hay người xuất gia. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người xuất gia, nếu thực hành đúng đắn, thì do nhân duyên thực hành đúng đắn đó, người ấy có thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.”

‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘මහට්ඨමිදං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහප්ඵලං හොති; අප්පට්ඨමිදං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පඵලං හොතී’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Công việc của đời sống tại gia này có nhiều việc, nhiều công chuyện, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, nên có quả lớn. Công việc của đời sống xuất gia này có ít việc, ít công chuyện, ít trách nhiệm, ít bận rộn, nên có quả nhỏ.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’”

‘‘එත්ථාපි ඛො අහං, මාණව, විභජ්ජවාදො; නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති? කසි ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති? කසියෙව ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති? වණිජ්ජා ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. කතමඤ්ච මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති? වණිජ්ජායෙව ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති.

“Này thanh niên, về vấn đề này, Ta là người có chủ trương phân tích; Ta không phải là người có chủ trương đơn phương ở đây. Này thanh niên, có công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; này thanh niên, có công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; này thanh niên, có công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; này thanh niên, có công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Và này thanh niên, công việc nào nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả? Này thanh niên, chính là nghề nông, là công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Và này thanh niên, công việc nào nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn? Này thanh niên, chính là nghề nông, là công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Và này thanh niên, công việc nào ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả? Này thanh niên, chính là nghề buôn, là công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Và này thanh niên, công việc nào ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn? Này thanh niên, chính là nghề buôn, là công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn.”

464. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, කසි කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං [Pg.415] අප්පඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, කසියෙව කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, වණිජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, වණිජ්ජායෙව කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොතී’’ති.

464. “Này thanh niên, ví như công việc đồng áng là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; cũng vậy, này thanh niên, công việc của người tại gia là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Này thanh niên, ví như chính công việc đồng áng là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc của người tại gia là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Này thanh niên, ví như công việc buôn bán là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; cũng vậy, này thanh niên, công việc xuất gia là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Này thanh niên, ví như chính công việc buôn bán là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc xuất gia là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn.”

‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති. ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය – සචෙ තෙ අගරු – සාධු තෙ පඤ්ච ධම්මෙ ඉමස්මිං පරිසති භාසස්සූ’’ති. ‘‘න ඛො මෙ, භො ගොතම, ගරු යත්ථස්සු භවන්තො වා නිසින්නො භවන්තරූපො වා’’ති. ‘‘තෙන හි, මාණව, භාසස්සූ’’ති. ‘‘සච්චං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඨමං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. තපං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා දුතියං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්‍රහ්මචරියං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා තතියං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. අජ්ඣෙනං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා චතුත්ථං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. චාගං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්චමං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනායාති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති?

“Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện.” “Này thanh niên, về năm pháp mà các vị Bà-la-môn quy định để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện – nếu ngài không phiền lòng – tốt hơn hết ngài hãy nói về năm pháp ấy ở trong hội chúng này.” “Thưa Tôn giả Gotama, con không phiền lòng ở nơi nào có Tôn giả đang ngồi hoặc có vị nào giống như Tôn giả.” “Vậy thì, này thanh niên, hãy nói đi.” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự thật là pháp thứ nhất để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định khổ hạnh là pháp thứ nhì để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định phạm hạnh là pháp thứ ba để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự học tập là pháp thứ tư để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự bố thí là pháp thứ năm để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định năm pháp này để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Về điều này, Tôn giả Gotama nói như thế nào?”

465. ‘‘කිං පන, මාණව, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, මාණව, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.416] විපාකං පවෙදෙමී’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, මාණව, යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි එවමාහංසු – ‘මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’.

465. “Này thanh niên, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị, trong số các Bà-la-môn đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.” “Này thanh niên, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị thầy, một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.” “Này thanh niên, vậy những vị ẩn sĩ xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn tụng lại, đọc lại, đọc theo những gì đã được đọc, tụng theo những gì đã được tụng, những câu minh chú cổ xưa đã được hát, được tuyên thuyết, được sưu tập của các vị ấy, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, các vị ấy cũng đã nói như vầy: ‘Chúng tôi, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.”

‘‘ඉති කිර, මාණව, නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති; නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති; යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං, තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු. තෙපි න එවමාහංසු – ‘මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’ති.

“Này thanh niên, như vậy, nghe nói rằng không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’; không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị thầy, một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’; và cả những vị ẩn sĩ xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn tụng lại, đọc lại, đọc theo những gì đã được đọc, tụng theo những gì đã được tụng, những câu minh chú cổ xưa đã được hát, được tuyên thuyết, được sưu tập của các vị ấy, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Các vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng tôi, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, අන්ධවෙණි පරම්පරාසංසත්තා පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති; එවමෙව ඛො, මාණව, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති – පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සතී’’ති.

“Này thanh niên, ví như có một hàng người mù nối đuôi nhau, người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cũng không thấy; này thanh niên, cũng vậy, lời nói của các Bà-la-môn, Ta xem là trở thành giống như ví dụ về hàng người mù: người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cũng không thấy.”

466. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතා අන්ධවෙණූපමෙන වුච්චමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො – ‘සමණො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතී’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණො, භො ගොතම, පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො එවමාහ – ‘එවමෙව [Pg.417] පනිධෙකච්චෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං පටිජානන්ති. තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, නාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජති. කථඤ්හි නාම මනුස්සභූතො උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති?

466. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Todeyya, bị Đức Thế Tôn nói với ví dụ về hàng người mù, đã nổi giận, không hài lòng, muốn chỉ trích Đức Thế Tôn, muốn khinh miệt Đức Thế Tôn, muốn nói xấu Đức Thế Tôn, (nghĩ rằng): ‘Sa-môn Gotama sẽ bị làm cho xấu hổ,’ đã bạch với Đức Thế Tôn lời này: “Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, đã nói như vầy: ‘Cũng vậy, ở đây có một số Sa-môn, Bà-la-môn tự nhận có pháp siêu nhân, có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Lời nói này của họ trở thành đáng chê cười, chỉ là danh xưng, trống rỗng, vô ích. Làm sao một người, khi là con người, lại có thể biết, thấy, hay chứng ngộ pháp siêu nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh? – Trường hợp này không thể có.’”

‘‘කිං පන, මාණව, බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො සබ්බෙසංයෙව සමණබ්‍රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාතී’’ති? ‘‘සකායපි හි, භො ගොතම, පුණ්ණිකාය දාසියා බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො චෙතසා චෙතො පරිච්ච න පජානාති, කුතො පන සබ්බෙසංයෙව සමණබ්‍රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සතී’’ති?

“Này thanh niên, vậy Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, có thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của tất cả các Sa-môn, Bà-la-môn để biết không?” “Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, còn không thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của nữ tỳ Puṇṇikā của chính mình để biết, huống nữa là có thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của tất cả các Sa-môn, Bà-la-môn để biết?”

‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, ජච්චන්ධො පුරිසො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, නත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි නීලකානි රූපානි, නත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි පීතකානි රූපානි, නත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, නත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, නත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි සමවිසමං, නත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී; නත්ථි තාරකරූපානි, නත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී; නත්ථි චන්දිමසූරියා, නත්ථි චන්දිමසූරියානං දස්සාවී. අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි; තස්මා තං නත්ථී’ති. සම්මා නු ඛො සො, මාණව, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති?

“Này thanh niên, ví như một người mù từ khi sinh ra không thấy các sắc đen và trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng và mặt trời. Người ấy có thể nói như vầy: ‘Không có các sắc đen và trắng, không có người thấy các sắc đen và trắng; không có các sắc xanh, không có người thấy các sắc xanh; không có các sắc vàng, không có người thấy các sắc vàng; không có các sắc đỏ, không có người thấy các sắc đỏ; không có các sắc hồng sẫm, không có người thấy các sắc hồng sẫm; không có chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không có người thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng; không có các vì sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt trăng và mặt trời, không có người thấy mặt trăng và mặt trời. Ta không biết điều này, ta không thấy điều này; vì vậy, điều đó không có.’ Này thanh niên, người ấy nói như vậy có phải là nói đúng không?”

‘‘නො හිදං, භො ගොතම. අත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, අත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි නීලකානි රූපානි, අත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි පීතකානි රූපානි, අත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, අත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, අත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි සමවිසමං, අත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී; අත්ථි තාරකරූපානි, අත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී[Pg.418]; අත්ථි චන්දිමසූරියා, අත්ථි චන්දිමසූරියානං දස්සාවී. ‘අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි; තස්මා තං නත්ථී’ති; න හි සො, භො ගොතම, සම්මා වදමානො වදෙය්‍යා’’ති.

“Thưa ngài Gotama, điều này không đúng. Có các sắc đen và trắng, có người thấy các sắc đen và trắng; có các sắc xanh, có người thấy các sắc xanh; có các sắc vàng, có người thấy các sắc vàng; có các sắc đỏ, có người thấy các sắc đỏ; có các sắc hồng sẫm, có người thấy các sắc hồng sẫm; có chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, có người thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng; có các vì sao, có người thấy các vì sao; có mặt trăng và mặt trời, có người thấy mặt trăng và mặt trời. Nếu người ấy nói: ‘Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này; vì thế, điều ấy không có’; thưa ngài Gotama, người ấy nói như vậy không phải là nói một cách đúng đắn.”

‘‘එවමෙව ඛො, මාණව, බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො අන්ධො අචක්ඛුකො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’’.

“Này thanh niên, cũng giống như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, là người mù, không có mắt. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.”

467. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යෙ තෙ කොසලකා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා, සෙය්‍යථිදං – චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තාරුක්ඛො බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො පිතා ච තෙ තොදෙය්‍යො, කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ සම්මුච්චා වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අසම්මුච්චා’’ති? ‘‘සම්මුච්චා, භො ගොතම’’.

467. “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Có những vị Bà-la-môn đại phú ở xứ Kosala, ví như là: Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, và cha của ngươi là Todeyya. Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói theo quy ước hay lời nói không theo quy ước?” “Thưa ngài Gotama, lời nói theo quy ước.”

‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ මන්තා වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අමන්තා’’ති? ‘‘මන්තා, භො ගොතම’’.

“Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói sau khi đã cân nhắc hay lời nói không cân nhắc?” “Thưa ngài Gotama, lời nói sau khi đã cân nhắc.”

‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ පටිසඞ්ඛාය වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අප්පටිසඞ්ඛායා’’ති? ‘‘පටිසඞ්ඛාය, භො ගොතම’’.

“Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói sau khi đã suy xét hay lời nói không suy xét?” “Thưa ngài Gotama, lời nói sau khi đã suy xét.”

‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ අත්ථසංහිතං වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අනත්ථසංහිත’’න්ති? ‘‘අත්ථසංහිතං, භො ගොතම’’.

“Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói có liên quan đến lợi ích hay lời nói không liên quan đến lợi ích?” “Thưa ngài Gotama, lời nói có liên quan đến lợi ích.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යදි එවං සන්තෙ, බ්‍රාහ්මණෙන පොක්ඛරසාතිනා ඔපමඤ්ඤෙන සුභගවනිකෙන සම්මුච්චා වාචා භාසිතා අසම්මුච්චා’’ති ? ‘‘අසම්මුච්චා, භො ගොතම’’.

“Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, đã nói lời nói theo quy ước hay không theo quy ước?” “Thưa ngài Gotama, không theo quy ước.”

‘‘මන්තා වාචා භාසිතා අමන්තා වා’’ති? ‘‘අමන්තා, භො ගොතම’’.

“Đã nói lời nói sau khi cân nhắc hay không cân nhắc?” “Thưa ngài Gotama, không cân nhắc.”

‘‘පටිසඞ්ඛාය වාචා භාසිතා අප්පටිසඞ්ඛායා’’ති? ‘‘අප්පටිසඞ්ඛාය, භො ගොතම’’.

“Đã nói lời nói sau khi suy xét hay không suy xét?” “Thưa ngài Gotama, không suy xét.”

‘‘අත්ථසංහිතා වාචා භාසිතා අනත්ථසංහිතා’’ති? ‘‘අනත්ථසංහිතා, භො ගොතම’’.

“Đã nói lời nói có liên quan đến lợi ích hay không liên quan đến lợi ích?” “Thưa ngài Gotama, không liên quan đến lợi ích.”

‘‘පඤ්ච [Pg.419] ඛො ඉමෙ, මාණව, නීවරණා. කතමෙ පඤ්ච? කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්‍යාපාදනීවරණං, ථීනමිද්ධනීවරණං උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං – ඉමෙ ඛො, මාණව, පඤ්ච නීවරණා. ඉමෙහි ඛො මාණව, පඤ්චහි නීවරණෙහි බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ආවුතො නිවුතො ඔඵුටො පරියොනද්ධො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Này thanh niên, có năm triền cái này. Năm là những gì? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi — này thanh niên, đó là năm triền cái. Này thanh niên, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, bị năm triền cái này che lấp, bao phủ, che đậy, trói buộc. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.”

468. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, මාණව, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හා විඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, මාණව, පඤ්ච කාමගුණා. ඉමෙහි ඛො, මාණව, පඤ්චහි කාමගුණෙහි බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ගථිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

468. “Này thanh niên, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm là những gì? Các sắc được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm phát sinh tham ái; các âm thanh được nhận biết qua tai…; các mùi hương được nhận biết qua mũi…; các vị được nhận biết qua lưỡi…; các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm phát sinh tham ái — này thanh niên, đó là năm dục trưởng dưỡng. Này thanh niên, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm trong năm dục trưởng dưỡng này, hưởng thụ chúng mà không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự thoát ly. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යං වා තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගිං ජාලෙය්‍ය යං වා නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්‍ය, කතමො නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො චා’’ති? ‘‘සචෙ තං, භො ගොතම, ඨානං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙතුං, ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො චා’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, මාණව, අනවකාසො යං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර ඉද්ධිමතා. සෙය්‍යථාපි, මාණව, තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගි ජලති තථූපමාහං, මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි යායං පීති පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච. සෙය්‍යථාපි, මාණව, නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානො අග්ගි ජලති තථූපමාහං, මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි යායං පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි.

“Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Nếu một người đốt lửa nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, và một người đốt lửa không cần nhiên liệu là cỏ và củi, ngọn lửa nào sẽ có ngọn, có màu sắc, và rực rỡ hơn?” “Thưa ngài Gotama, nếu có trường hợp có thể đốt lửa mà không cần nhiên liệu là cỏ và củi, thì ngọn lửa ấy sẽ có ngọn, có màu sắc, và rực rỡ hơn.” “Này thanh niên, đó là điều không thể, không có cơ hội, để đốt lửa mà không cần nhiên liệu là cỏ và củi, ngoại trừ người có thần thông. Ví như, này thanh niên, ngọn lửa cháy nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, Ta nói hỷ này cũng tương tự như vậy, tức là hỷ phát sinh nương vào năm dục trưởng dưỡng. Ví như, này thanh niên, ngọn lửa cháy không nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, Ta nói hỷ này cũng tương tự như vậy, tức là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện.”

‘‘කතමා ච, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි? ඉධ, මාණව, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි [Pg.420] ධම්මෙහි. පුන චපරං, මාණව, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි.

“Và này thanh niên, hỷ nào phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện? Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-kheo ly dục… chứng và trú Sơ thiền. Này thanh niên, đây cũng là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ-kheo, do làm lắng dịu tầm và tứ… chứng và trú Nhị thiền. Này thanh niên, đây cũng là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện.”

469. ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, කතමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති? ‘‘යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, චාගමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති.

469. “Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Trong số đó, các vị Bà-la-môn quy định pháp nào có quả lớn hơn cả để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện?” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Trong số đó, các vị Bà-la-môn quy định pháp bố thí là có quả lớn hơn cả để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện.”

‘‘තං කි මඤ්ඤසි, මාණව, ඉධ අඤ්ඤතරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. අථ ද්වෙ බ්‍රාහ්මණා ආගච්ඡෙය්‍යුං – ‘ඉත්ථන්නාමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤං අනුභවිස්සාමා’ති. තත්‍රෙකස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එවමස්ස – ‘අහො වත! අහමෙව ලභෙය්‍යං භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, න අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩ’න්ති. ඨානං ඛො පනෙතං, මාණව, විජ්ජති යං අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, න සො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං. ‘අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභති භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, නාහං ලභාමි භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩ’න්ති – ඉති සො කුපිතො හොති අනත්තමනො. ඉමස්ස පන, මාණව, බ්‍රාහ්මණා කිං විපාකං පඤ්ඤපෙන්තී’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා එවං දානං දෙන්ති – ‘ඉමිනා පරො කුපිතො හොතු අනත්තමනො’ති. අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා අනුකම්පාජාතිකංයෙව දානං දෙන්තී’’ති. ‘‘එවං සන්තෙ, ඛො, මාණව, බ්‍රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු හොති – යදිදං අනුකම්පාජාතික’’න්ති. ‘‘එවං සන්තෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු හොති – යදිදං අනුකම්පාජාතික’’න්ති.

“Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, một vị Bà-la-môn nào đó có một đại lễ tế đàn sắp được cử hành. Rồi có hai vị Bà-la-môn đến với ý nghĩ: ‘Chúng ta sẽ thụ hưởng đại lễ tế đàn của vị Bà-la-môn có tên như vậy.’ Trong hai vị đó, một vị Bà-la-môn có ý nghĩ như sau: ‘Ôi, mong sao chỉ có ta được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, chứ không phải vị Bà-la-môn khác được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc.’ Này thanh niên, có trường hợp xảy ra là vị Bà-la-môn kia được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, còn vị Bà-la-môn này thì không được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc. Do đó, vị ấy phẫn nộ và không hài lòng, nghĩ rằng: ‘Vị Bà-la-môn kia được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, còn ta thì không được.’ Này thanh niên, các vị Bà-la-môn quy định quả báo của việc này là gì?” “Thưa Tôn giả Gotama, trong trường hợp này, các vị Bà-la-môn không bố thí với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng người khác sẽ phẫn nộ, không hài lòng vì việc này.’ Mà trong trường hợp này, các vị Bà-la-môn chỉ bố thí với lòng bi mẫn.” “Này thanh niên, nếu vậy, phải chăng các vị Bà-la-môn có thêm cơ sở phước thiện thứ sáu này, tức là lòng bi mẫn?” “Thưa Tôn giả Gotama, nếu vậy, các vị Bà-la-môn có thêm cơ sở phước thiện thứ sáu này, tức là lòng bi mẫn.”

‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමෙ ත්වං පඤ්ච ධම්මෙ කත්ථ බහුලං සමනුපස්සසි – ගහට්ඨෙසු වා පබ්බජිතෙසු වා’’ති? ‘‘යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු [Pg.421] බහුලං සමනුපස්සාමි අප්පං ගහට්ඨෙසු. ගහට්ඨො හි, භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො, න සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති; පබ්බජිතො ඛො පන, භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො, සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති. ගහට්ඨො හි, භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො න සතතං සමිතං තපස්සී හොති… බ්‍රහ්මචාරී හොති… සජ්ඣායබහුලො හොති… චාගබහුලො හොති; පබ්බජිතො ඛො පන, භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො සතතං සමිතං තපස්සී හොති… බ්‍රහ්මචාරී හොති… සජ්ඣායබහුලො හොති… චාගබහුලො හොති. යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු බහුලං සමනුපස්සාමි අප්පං ගහට්ඨෙසූ’’ති.

“Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ngươi thấy năm pháp này ở đâu nhiều hơn – nơi người tại gia hay nơi người xuất gia?” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Con thấy năm pháp này nhiều ở người xuất gia, ít ở người tại gia. Thưa Tôn giả Gotama, người tại gia có nhiều công việc, nhiều phận sự, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, không thường xuyên, liên tục nói lời chân thật. Còn người xuất gia, thưa Tôn giả Gotama, có ít công việc, ít phận sự, ít trách nhiệm, ít bận rộn, thường xuyên, liên tục nói lời chân thật. Thưa Tôn giả Gotama, người tại gia có nhiều công việc, nhiều phận sự, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, không thường xuyên, liên tục là người khổ hạnh... không phải là người sống phạm hạnh... không chuyên tâm tụng đọc... không rộng lòng bố thí. Còn người xuất gia, thưa Tôn giả Gotama, có ít công việc, ít phận sự, ít trách nhiệm, ít bận rộn, thường xuyên, liên tục là người khổ hạnh... là người sống phạm hạnh... chuyên tâm tụng đọc... rộng lòng bố thí. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Con thấy năm pháp này nhiều ở người xuất gia, ít ở người tại gia.”

‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය චිත්තස්සාහං එතෙ පරික්ඛාරෙ වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. ඉධ, මාණව, භික්ඛු සච්චවාදී හොති. සො ‘සච්චවාදීම්හී’ති ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. යං තං කුසලූපසංහිතං පාමොජ්ජං, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. ඉධ, මාණව, භික්ඛු තපස්සී හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචාරී හොති…පෙ… සජ්ඣායබහුලො හොති…පෙ… චාගබහුලො හොති. සො ‘චාගබහුලොම්හී’ති ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. යං තං කුසලූපසංහිතං පාමොජ්ජං, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. යෙ තෙ මාණව, බ්‍රාහ්මණා, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, චිත්තස්සාහං එතෙ පරික්ඛාරෙ වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනායා’’ති.

“Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ta nói rằng những pháp này là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-khưu là người nói lời chân thật. Vị ấy, do nghĩ rằng ‘Ta là người nói lời chân thật,’ nên đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, đạt được sự hiểu biết về pháp, đạt được niềm hân hoan liên hệ đến pháp. Niềm hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta nói rằng đó là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-khưu là người khổ hạnh... là người sống phạm hạnh... chuyên tâm tụng đọc... rộng lòng bố thí. Vị ấy, do nghĩ rằng ‘Ta là người rộng lòng bố thí,’ nên đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, đạt được sự hiểu biết về pháp, đạt được niềm hân hoan liên hệ đến pháp. Niềm hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta nói rằng đó là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ta nói rằng những pháp này là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận.”

470. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම – ‘සමණො ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං ජානාතී’’’ති.

470. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Bà-la-môn Todeyya, bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama biết con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො, න යිතො දූරෙ නළකාරගාමො’’ති?

“Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Làng Naḷakāra có gần đây không, làng Naḷakāra có không xa nơi này không?”

‘‘එවං, භො, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො[Pg.422], න යිතො දූරෙ නළකාරගාමො’’ති.

“Thưa Tôn giả, đúng vậy, làng Naḷakāra gần đây, làng Naḷakāra không xa nơi này.”

‘‘තං, කිං මඤ්ඤසි මාණව, ඉධස්ස පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො ; තමෙනං නළකාරගාමතො තාවදෙව අවසටං නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුච්ඡෙය්‍යුං; සියා නු ඛො, මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා’’ති?

“Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Giả sử ở đây có một người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra. Có người hỏi người ấy, vừa mới rời khỏi làng Naḷakāra, về con đường đến làng Naḷakāra. Này thanh niên, đối với người ấy, người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra, khi được hỏi về con đường đến làng Naḷakāra, liệu có sự chậm chạp hay do dự nào không?”

‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’.

“Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là không.”

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

“Vì lý do gì?”

‘‘අමු හි, භො ගොතම, පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො. තස්ස සබ්බානෙව නළකාරගාමස්ස මග්ගානි සුවිදිතානී’’ති. ‘‘සියා නු ඛො, මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වාති, න ත්වෙව තථාගතස්ස බ්‍රහ්මලොකං වා බ්‍රහ්මලොකගාමිනිං වා පටිපදං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා. බ්‍රහ්මානඤ්චාහං, මාණව, පජානාමි බ්‍රහ්මලොකඤ්ච බ්‍රහ්මලොකගාමිනිඤ්ච පටිපදං; යථාපටිපන්නො ච බ්‍රහ්මලොකං උපපන්නො තඤ්ච පජානාමී’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra. Tất cả các con đường đến làng Naḷakāra đều được người ấy biết rõ.” “Này thanh niên, có thể có sự chậm chạp hay do dự đối với người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra khi được hỏi về con đường đến làng Naḷakāra, nhưng đối với Như Lai, khi được hỏi về Phạm thiên giới hay con đường đưa đến Phạm thiên giới, thì chắc chắn không có sự chậm chạp hay do dự nào. Này thanh niên, Ta biết rõ về Phạm thiên, về Phạm thiên giới, và về con đường đưa đến Phạm thiên giới. Và Ta cũng biết rõ người đã thực hành như thế nào để được sanh vào Phạm thiên giới.”

‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම – ‘සමණො ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙතී’ති. සාධු මෙ භවං ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙතූ’’ති.

“Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama thuyết giảng con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.’ Lành thay, xin Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho con con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.”

‘‘තෙන හි, මාණව, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භො’’ති ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“Vậy thì, này thanh niên, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.” Thanh niên Subha, con của Todeyya, vâng đáp Thế Tôn: “Vâng, thưa Tôn giả.” Thế Tôn nói điều này:

471. ‘‘කතමො ච, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො? ඉධ, මාණව, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො, මාණව…පෙ… එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො. ‘‘පුන [Pg.423] චපරං, මාණව, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, මාණව…පෙ… එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’ති.

471. “Và này thanh niên, thế nào là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên? Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-kheo an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không oán, không sân. Này thanh niên, khi tâm giải thoát do từ được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, ví như một người thổi tù và khỏe mạnh có thể dễ dàng làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này thanh niên… … Này thanh niên, khi tâm giải thoát do từ được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, đây cũng là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ-kheo với tâm câu hữu với bi… … với tâm câu hữu với hỷ… … với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không oán, không sân. Này thanh niên, khi tâm giải thoát do xả được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, ví như một người thổi tù và khỏe mạnh có thể dễ dàng làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này thanh niên… … Này thanh niên, khi tâm giải thoát do xả được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, đây cũng là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.”

472. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. හන්ද, ච දානි මයං, භො ගොතම, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මාණව, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

472. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Todeyya, bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-kheo Tăng. Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và thưa Tôn giả Gotama, bây giờ chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này thanh niên, ngươi hãy làm những gì ngươi nghĩ là đúng thời.” Bấy giờ, thanh niên Subha, con của Todeyya, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải rồi ra đi.

තෙන ඛො පන සමයෙන ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සබ්බසෙතෙන වළවාභිරථෙන සාවත්ථියා නිය්‍යාති දිවා දිවස්ස. අද්දසා ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු භවං භාරද්වාජො ආගච්ඡති දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතො හි ඛො අහං, භො[Pg.424], ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භවං භාරද්වාජො, සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං පණ්ඩිතො මඤ්ඤෙති’’? ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානිස්සාමි? සොපි නූනස්ස තාදිසොව යො සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානෙය්‍යා’’ති. ‘‘උළාරාය ඛලු, භවං භාරද්වාජො, සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතී’’ති. ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණං ගොතමං පසංසිස්සාමි? පසත්ථපසත්ථොව සො භවං ගොතමො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සානං. යෙ චිමෙ, භො, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය; චිත්තස්සෙතෙ සමණො ගොතමො පරික්ඛාරෙ වදෙති – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනායා’’ති.

Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Jāṇussoṇi đang đi ra khỏi thành Sāvatthī vào giữa ban ngày trên một cỗ xe ngựa cái toàn màu trắng. Bà-la-môn Jāṇussoṇi thấy thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ông nói với thanh niên Subha, con trai của Todeyya, điều này: 'Này hiền giả Bhāradvāja, ngài từ đâu đến vào giữa ban ngày thế này?' 'Thưa ngài, tôi từ chỗ của Sa-môn Gotama đến đây.' 'Hiền giả Bhāradvāja nghĩ thế nào về điều này, về trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama, ngài có cho rằng ông ấy là bậc trí tuệ không?' 'Thưa ngài, tôi là ai mà có thể biết được trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama? Chắc chắn người nào biết được trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama thì người ấy cũng phải giống như ngài.' 'Hiền giả Bhāradvāja quả thật đã dùng lời tán thán cao tột để tán thán Sa-môn Gotama.' 'Thưa ngài, tôi là ai mà có thể tán thán Sa-môn Gotama? Vị Gotama đáng kính ấy đã được những bậc đáng tán thán tán thán, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người. Thưa ngài, năm pháp mà các Bà-la-môn quy định để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều lành; Sa-môn Gotama nói rằng những pháp ấy là vật phụ trợ cho tâm này – tức là, cho sự tu tập tâm không sân hận, không não hại này.'

එවං වුත්තෙ, ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සබ්බසෙතා වළවාභිරථා ඔරොහිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා උදානං උදානෙසි – ‘‘ලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, සුලද්ධලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යස්ස විජිතෙ තථාගතො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Jāṇussoṇi xuống khỏi cỗ xe ngựa cái toàn màu trắng, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng: 'Thật là lợi ích cho vua Pasenadi của xứ Kosala! Thật là lợi ích lớn lao cho vua Pasenadi của xứ Kosala, khi trong vương quốc của ngài có một vị Như Lai, một vị A-la-hán, một vị Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ!'

සුභසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

Kinh Subha, kinh thứ chín, đã chấm dứt.

10. සඞ්ගාරවසුත්තං

10. Kinh Saṅgārava

473. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානී නාම බ්‍රාහ්මණී චඤ්චලිකප්පෙ පටිවසති අභිප්පසන්නා බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී උපක්ඛලිත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි – ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.

473. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Vào lúc bấy giờ, có một nữ Bà-la-môn tên là Dhanañjānī đang cư ngụ tại Cañcalikappa, có lòng tịnh tín trọn vẹn nơi Phật, Pháp, và Tăng. Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhanañjānī bị vấp ngã, đã thốt lên lời cảm hứng ba lần: 'Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác.'

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ගාරවො නාම මාණවො චඤ්චලිකප්පෙ පටිවසති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං[Pg.425], පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අස්සොසි ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්‍රාහ්මණියා එවං වාචං භාසමානාය. සුත්වා ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘අවභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී, පරභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී, විජ්ජමානානං (තෙවිජ්ජානං) බ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පන තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසිස්සතී’’ති. ‘‘න හි පන ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානාසි. සචෙ ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානෙය්‍යාසි, න ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තං භගවන්තං අක්කොසිතබ්බං පරිභාසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘තෙන හි, භොති, යදා සමණො ගොතමො චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො හොති අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං, භද්‍රමුඛා’’ති ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී සඞ්ගාරවස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි.

Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Saṅgārava đang cư ngụ tại Cañcalikappa. Vị ấy là người thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với các sách từ vựng (nighaṇḍu), nghi lễ (keṭubha), ngữ âm (sākkharappabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người rành về văn cú, ngữ pháp, và không thiếu sót trong triết học thế gian và các tướng của bậc đại nhân. Thanh niên Saṅgārava nghe nữ Bà-la-môn Dhanañjānī nói những lời như vậy. Sau khi nghe, ông nói với nữ Bà-la-môn Dhanañjānī điều này: 'Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī này thật là bất hạnh! Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī này thật là suy vong! Trong khi các Bà-la-môn (thông suốt ba tập Vệ-đà) vẫn còn đó, mà lại đi tán thán cái gã Sa-môn đầu trọc kia.' 'Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, con không biết giới và tuệ của Thế Tôn. Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, nếu con biết giới và tuệ của Thế Tôn, thì con sẽ không nghĩ rằng Thế Tôn là người đáng bị mắng nhiếc, đáng bị phỉ báng.' 'Thưa bà, vậy thì khi nào Sa-môn Gotama đến Cañcalikappa, xin hãy báo cho tôi biết.' 'Vâng, thưa người có khuôn mặt phúc hậu.' Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī đã nhận lời với thanh niên Saṅgārava.

අථ ඛො භගවා කොසලෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන චඤ්චලිකප්පං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ. අස්සොසි ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී – ‘‘භගවා කිර චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො, චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ’’ති. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී යෙන සඞ්ගාරවො මාණවො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සඞ්ගාරවං මාණවං එතදවොච – ‘‘අයං, තාත භද්‍රමුඛ, සො භගවා චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො, චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ. යස්සදානි, තාත භද්‍රමුඛ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

Bấy giờ, Thế Tôn, trong khi tuần tự du hành ở xứ Kosala, đã đi đến Cañcalikappa. Tại đó, Thế Tôn trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa. Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī nghe tin: 'Nghe nói Thế Tôn đã đến Cañcalikappa, và đang trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa.' Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhanañjānī đi đến chỗ thanh niên Saṅgārava; sau khi đến, bà nói với thanh niên Saṅgārava điều này: 'Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, vị Thế Tôn ấy đã đến Cañcalikappa, và đang trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa. Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, bây giờ là lúc con cho là phải thời.'

474. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්‍රාහ්මණියා පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සන්ති ඛො, භො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්‍ර, භො ගොතම, යෙ [Pg.426] තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසං භවං ගොතමො කතමො’’ති? ‘‘දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තානං, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්තානම්පි ඛො අහං, භාරද්වාජ, වෙමත්තං වදාමි. සන්ති, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අනුස්සවිකා. තෙ අනුස්සවෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති; සෙය්‍යථාපි බ්‍රාහ්මණා තෙවිජ්ජා. සන්ති පන, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති; සෙය්‍යථාපි තක්කී වීමංසී. සන්ති, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්‍ර, භාරද්වාජ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මි. තදමිනාපෙතං, භාරද්වාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මි.

474. “Thưa vâng, thưa bà.” Thanh niên Saṅgārava sau khi vâng lời bà-la-môn Dhanañjānī, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Saṅgārava bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, có một số sa-môn, bà-la-môn tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Thưa Tôn giả Gotama, trong số các sa-môn, bà-la-môn tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên ấy, Tôn giả Gotama thuộc hạng nào?” “Này Bhāradvāja, Ta tuyên bố có sự khác biệt ngay cả trong số những vị tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người theo truyền thống. Họ tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, dựa vào truyền thống; cũng giống như các bà-la-môn thông suốt ba tập Vệ-đà. Lại nữa, này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn chỉ dựa vào đức tin đơn thuần mà tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên; cũng giống như những người suy luận, những người biện giải. Này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn, sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Này Bhāradvāja, trong số các sa-môn, bà-la-môn mà sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, Ta là một trong số ấy. Này Bhāradvāja, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng, trong số các sa-môn, bà-la-môn mà sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, Ta là một trong số ấy.

475. ‘‘ඉධ මෙ, භාරද්වාජ, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, අපරෙන සමයෙන දහරොව සමානො සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අකාමකානං මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො කාලාම, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා. තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං [Pg.427] අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ‘ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි, පස්සාමී’ති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති; අද්ධා ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහරතී’ති.

475. “Này Bhāradvāja, ở đây, trước khi giác ngộ, khi chưa chứng ngộ hoàn toàn, trong khi còn là Bồ-tát, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Đời sống gia đình thì chật chội, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng ngần như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Này Bhāradvāja, rồi sau một thời gian, khi còn trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, mặc dù cha mẹ không bằng lòng, nước mắt đầm đìa, khóc lóc, Ta đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, trong khi tìm kiếm điều gì là thiện, truy tầm trạng thái an tịnh vô thượng, Ta đã đi đến chỗ Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong Pháp và Luật này.’ Khi được nói vậy, này Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma đã nói với Ta điều này: ‘Tôn giả hãy ở lại. Pháp này là như vậy, ở đây người có trí không bao lâu sẽ có thể tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu giáo lý của bậc thầy mình mà an trú.’ Này Bhāradvāja, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc được pháp ấy. Này Bhāradvāja, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng sự lặp lại lời nói, Ta đã tuyên bố lời nói của người có trí, và Ta tự nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy,’ cả Ta và những người khác. Này Bhāradvāja, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Āḷāra Kālāma không phải chỉ dựa vào đức tin đơn thuần mà tuyên bố rằng: ‘Ta tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu pháp này mà an trú.’ Chắc chắn Āḷāra Kālāma an trú trong khi biết và thấy pháp này.’”

‘‘අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං ආළාරො කාලාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො අහං, ආවුසො, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යාහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි; යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තමහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි. ඉති යාහං ධම්මං ජානාමි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි, යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තමහං ධම්මං ජානාමි[Pg.428]. ඉති යාදිසො අහං තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො අහං. එහි දානි, ආවුසො, උභොව සන්තා ඉමං ගණං පරිහරාමා’ති. ඉති ඛො, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අත්තනො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.

Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, ngài đã tuyên bố pháp này đến mức độ nào, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó?’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma đã tuyên bố về Vô Sở Hữu Xứ. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ riêng Āḷāra Kālāma có đức tin, ta cũng có đức tin; không phải chỉ riêng Āḷāra Kālāma có tinh tấn... chánh niệm... chánh định... trí tuệ, ta cũng có trí tuệ. Vậy ta hãy nỗ lực để chứng ngộ pháp mà Āḷāra Kālāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy. Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, có phải ngài đã tuyên bố pháp này đến mức độ này, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó không?’ ‘Thưa hiền giả, quả thật tôi đã tuyên bố pháp này đến mức độ này, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp này đến mức độ này.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi, thật là may mắn cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh đáng kính như ngài. Như vậy, pháp mà tôi tuyên bố, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó, thì ngài cũng đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy; pháp mà ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó, thì tôi cũng tuyên bố pháp ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó. Như vậy, pháp mà tôi biết thì ngài cũng biết, pháp mà ngài biết thì tôi cũng biết. Như vậy, tôi thế nào thì ngài cũng thế ấy, ngài thế nào thì tôi cũng thế ấy. Thôi, hiền giả, bây giờ cả hai chúng ta hãy cùng nhau chăm sóc hội chúng này.’ Này Bhāradvāja, như vậy đó, Āḷāra Kālāma, là thầy của ta, đã đặt ta, là đệ tử của ngài, ngang hàng với chính mình, và đã cúng dường ta bằng sự cúng dường cao quý. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Bhāradvāja, sau khi không xem là đủ với pháp ấy, ta đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy mà ra đi.

476. ‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා. තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ‘ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි, පස්සාමී’ති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසි; අද්ධා රාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහාසී’ති. අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමස්සෙව අහොසි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො රාමස්සෙව අහොසි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ [Pg.429] විහරාමීති පවෙදෙසි තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං.

476. Này Bhāradvāja, rồi ta, trong khi tìm kiếm điều thiện lành, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, ta nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong pháp và luật này.’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta nói với ta điều này: ‘Xin tôn giả cứ ở lại. Pháp này là như vậy, nơi mà một người có trí có thể không bao lâu tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã học thuộc lòng pháp ấy. Này Bhāradvāja, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng sự lặp lại lời nói, ta đã nói lời tuyên bố về tri kiến và lời tuyên bố chắc chắn, và ta đã xác nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy,’ — cả ta và những người khác đều công nhận như vậy. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Rāma đã không tuyên bố pháp này chỉ đơn thuần bằng đức tin rằng: “Tôi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó”; chắc chắn Rāma đã an trú trong khi biết và thấy pháp này.’ Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, ta nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, Rāma đã tuyên bố pháp này đến mức độ nào, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó?’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta đã tuyên bố về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ riêng Rāma có đức tin, ta cũng có đức tin; không phải chỉ riêng Rāma có tinh tấn... chánh niệm... chánh định... trí tuệ, ta cũng có trí tuệ. Vậy ta hãy nỗ lực để chứng ngộ pháp mà Rāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy.

‘‘අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි; යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි. ඉති යං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි, යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි. ඉති යාදිසො රාමො අහොසි තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො රාමො අහොසි. එහි දානි, ආවුසො, තුවං ඉමං ගණං පරිහරා’ති. ඉති ඛො, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො සබ්‍රහ්මචාරී මෙ සමානො ආචරියට්ඨානෙ මං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.

“Này Bhāradvāja, rồi Như Lai đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, Như Lai nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, có phải ngài Rāma, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, đã tuyên thuyết pháp này đến mức độ như vậy không?’ ‘Thưa hiền giả, quả thật, ngài Rāma, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, đã tuyên thuyết pháp này đến mức độ như vậy.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng vậy, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, tôi đang an trú trong pháp này đến mức độ như vậy.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi! Thưa hiền giả, thật là khéo được cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh đáng kính như vậy. Như vậy, pháp nào mà ngài Rāma đã tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và tuyên thuyết, thì pháp ấy ngài cũng tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và đang an trú; pháp nào mà ngài tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và đang an trú, thì pháp ấy ngài Rāma đã tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và tuyên thuyết. Như vậy, pháp nào ngài Rāma đã biết, pháp ấy ngài cũng biết; pháp nào ngài biết, pháp ấy ngài Rāma đã biết. Như vậy, ngài Rāma như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, ngài Rāma cũng đã như thế ấy. Này hiền giả, bây giờ xin mời ngài hãy lãnh đạo hội chúng này.’ Này Bhāradvāja, như vậy đó, Udaka Rāmaputta, là bạn đồng phạm hạnh của Như Lai, đã đặt Như Lai vào địa vị của một vị thầy, và đã cúng dường Như Lai bằng sự cúng dường cao thượng. Này Bhāradvāja, khi ấy Như Lai khởi lên ý nghĩ này: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng tri, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Bhāradvāja, Như Lai, sau khi thấy pháp ấy là không đủ, đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy mà ra đi.”

477. ‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො මගධෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන උරුවෙළා සෙනානිගමො තදවසරිං. තත්ථද්දසං රමණීයං භූමිභාගං, පාසාදිකඤ්ච වනසණ්ඩං, නදිඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකං සුපතිත්ථං රමණීයං, සමන්තා ච ගොචරගාමං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘රමණීයො වත, භො, භූමිභාගො, පාසාදිකො ච වනසණ්ඩො, නදී ච සන්දති සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා, සමන්තා ච ගොචරගාමො. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානායා’ති[Pg.430]. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තත්ථෙව නිසීදිං – ‘අලමිදං පධානායා’ති. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

477. “Này Bhāradvāja, Như Lai, trong khi tìm kiếm điều thiện lành, trong khi truy tầm trạng thái an tịnh, vô thượng, tối thắng, đã tuần tự du hành qua xứ Magadha và đến thị trấn Senā ở Uruvelā. Tại đó, Như Lai thấy một vùng đất khả ái, một khu rừng đáng ưa thích, một dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước tốt, trông thật khả ái, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Này Bhāradvāja, khi ấy Như Lai khởi lên ý nghĩ này: ‘Thưa các ngài, vùng đất này thật khả ái, khu rừng này thật đáng ưa thích, dòng sông này đang chảy với nước trong, bến nước tốt, trông thật khả ái, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Nơi này thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần.’ Này Bhāradvāja, Như Lai đã ngồi xuống ngay tại đó, với ý nghĩ: ‘Nơi này thích hợp để tinh cần.’ Và này Bhāradvāja, ba ví dụ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong tâm Như Lai.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, තඤ්ච පන උදකෙ නික්ඛිත්තං; යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි අවූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති න සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, පඨමා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

“Này Bhāradvāja, ví như một khúc củi tươi, còn nhựa, được đặt trong nước. Rồi một người đến, mang theo que đánh lửa phía trên, với ý nghĩ: ‘Tôi sẽ tạo ra lửa, tôi sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ngài nghĩ thế nào, liệu người ấy, khi lấy que đánh lửa phía trên chà xát vào khúc củi tươi, còn nhựa, được đặt trong nước kia, có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa ngài Gotama, không thể được. Vì sao vậy? Vì rằng, thưa ngài Gotama, khúc củi kia vừa tươi, vừa còn nhựa, lại còn được đặt trong nước; người ấy sẽ chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Này Bhāradvāja, cũng vậy, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống không xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và lòng tham dục, ái luyến trong các dục, mê đắm trong các dục, khao khát trong các dục, nhiệt não trong các dục của họ vẫn chưa được đoạn trừ, chưa được an tịnh ở nội tâm, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù cho có phải cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù cho không phải cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ nhất, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong tâm Như Lai.”

478. ‘‘අපරාපි ඛො මං, භාරද්වාජ, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, කිඤ්චාපි ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං; යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස [Pg.431] භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති න සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

478. Này Bhāradvāja, lại nữa, một ví dụ thứ hai, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ví như có một khúc củi ướt, còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước. Rồi một người đi đến, mang theo que cọ lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy que cọ lửa cọ xát vào khúc củi ướt, còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước kia, liệu có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khúc củi kia vừa ướt, vừa còn nhựa, dù được đặt trên đất khô, xa nguồn nước; người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này Bhāradvāja, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, nhưng lòng tham dục, ái nhiễm dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục đối với các dục ở nội tâm vẫn chưa được đoạn trừ hoàn toàn, chưa được lắng dịu hoàn toàn, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù có phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dù những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ hai, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta.

479. ‘‘අපරාපි ඛො මං, භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං, තඤ්ච පන ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්ත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං සුප්පහීනො හොති සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. ඉමා ඛො මං, භාරද්වාජ, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.

479. Này Bhāradvāja, lại nữa, một ví dụ thứ ba, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ví như có một khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước. Rồi một người đi đến, mang theo que cọ lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy que cọ lửa cọ xát vào khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước kia, liệu có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa được, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khúc củi kia vừa khô, vừa không còn nhựa, lại được đặt trên đất khô, xa nguồn nước.” “Cũng vậy, này Bhāradvāja, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và lòng tham dục, ái nhiễm dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục đối với các dục ở nội tâm đã được đoạn trừ hoàn toàn, đã được lắng dịu hoàn toàn, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù có phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dù những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ ba, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ba ví dụ này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta.

480. ‘‘තස්ස [Pg.432] මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හෙය්‍යං අභිනිප්පීළෙය්‍යං අභිසන්තාපෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හාමි අභිනිප්පීළෙමි අභිසන්තාපෙමි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො දුබ්බලතරං පුරිසං සීසෙ වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්‍ය අභිනිප්පීළෙය්‍ය අභිසන්තාපෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

480. Này Bhāradvāja, rồi Ta suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm.’ Và rồi, này Bhāradvāja, Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm. Này Bhāradvāja, trong khi Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm, mồ hôi toát ra từ nách. Này Bhāradvāja, ví như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy đầu hay vai một người đàn ông yếu hơn rồi chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục người ấy; cũng vậy, này Bhāradvāja, trong khi Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm, mồ hôi toát ra từ nách Ta. Này Bhāradvāja, tinh tấn của Ta được khởi lên, không thối chuyển; chánh niệm được thiết lập, không quên lãng. Nhưng thân của Ta lại bị kích động và không được an tịnh, chính vì sự tinh cần đau khổ ấy đã chế ngự Ta.

481. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය අධිමත්තො සද්දො හොති, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

481. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi đã được ngăn chặn, có tiếng động quá mức của các luồng gió thoát ra từ các lỗ tai. Ví như tiếng động quá mức phát ra từ ống bễ của người thợ rèn đang được thổi, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi đã được ngăn chặn, có tiếng động quá mức của các luồng gió thoát ra từ các lỗ tai. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy.

‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො, තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො [Pg.433] ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.

Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức cắt xé trong bụng. Ví như, này Bhāradvāja, một người đồ tể lành nghề hoặc đệ tử của người đồ tể có thể dùng con dao mổ bò sắc bén để rạch bụng, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức cắt xé trong bụng. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy.

‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච [Pg.434] නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, දෙවතා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, අපි ච කාලඞ්කරොතී’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, නාපි කාලඞ්කරොති; අරහං සමණො ගොතමො, විහාරොත්වෙව සො අරහතො එවරූපො හොතී’ති.

Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có sự nóng bỏng quá mức ở trong thân. Ví như, này Bhāradvāja, hai người đàn ông khỏe mạnh, sau khi nắm lấy một người đàn ông yếu hơn ở hai cánh tay, có thể hơ nóng và nướng người ấy trên hố than hồng, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có sự nóng bỏng quá mức ở trong thân. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. Hơn nữa, này Bhāradvāja, các vị trời sau khi thấy ta đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã chết.’ Một số vị trời nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng đang chết.’ Một số vị trời khác nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, cũng không đang chết; Sa-môn Gotama là một vị A-la-hán, và đây chính là trạng thái của một vị A-la-hán.’”

‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො මං, භාරද්වාජ, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘මා ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි. සචෙ ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජිස්සසි, තස්ස තෙ මයං දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙස්සාම. තාය ත්වං යාපෙස්සසී’ති. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘අහඤ්චෙව ඛො පන සබ්බසො අජජ්ජිතං පටිජානෙය්‍යං, ඉමා ච මෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙය්‍යුං, තාය චාහං යාපෙය්‍යං. තං මමස්ස මුසා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තා දෙවතා පච්චාචික්ඛාමි, ‘හල’න්ති වදාමි.

Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nên thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực?’ Rồi này Bhāradvāja, có các vị chư thiên đến gặp ta và nói thế này: ‘Thưa ngài, ngài chớ nên thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực. Thưa ngài, nếu ngài thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực, chúng tôi sẽ truyền dưỡng chất cõi trời vào các lỗ chân lông của ngài. Nhờ vậy, ngài sẽ được duy trì sự sống.’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Nếu ta tuyên bố là hoàn toàn không ăn, mà các vị chư thiên này lại truyền dưỡng chất cõi trời vào các lỗ chân lông của ta, và ta được duy trì sự sống nhờ vậy, thì điều ấy đối với ta sẽ là lời nói dối.’ Thế rồi, này Bhāradvāja, ta đã từ chối các vị chư thiên ấy, ta nói: ‘Thôi đi!’

‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූස’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙසිං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූසං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං [Pg.435] ආහාරයතො පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූසං, අධිමත්තකසිමානං පත්තො කායො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම ආසීතිකපබ්බානි වා කාළපබ්බානි වා, එවමෙවස්සු මෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ඔට්ඨපදං, එවමෙවස්සු මෙ ආනිසදං හොති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම වට්ටනාවළී, එවමෙවස්සු මෙ පිට්ඨිකණ්ටකො උණ්ණතාවනතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ජරසාලාය ගොපානසියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති, එවමෙවස්සු මෙ ඵාසුළියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති, එවමෙවස්සු මෙ අක්ඛිකූපෙසු අක්ඛිතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම තිත්තකාලාබු ආමකච්ඡින්නො වාතාතපෙන සංඵුටිතො හොති සම්මිලාතො, එවමෙවස්සු මෙ සීසච්ඡවි සංඵුටිතා හොති සම්මිලාතා තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ‘උදරච්ඡවිං පරිමසිස්සාමී’ති පිට්ඨිකණ්ටකංයෙව පරිග්ගණ්හාමි, ‘පිට්ඨිකණ්ටකං පරිමසිස්සාමී’ති උදරච්ඡවිංයෙව පරිග්ගණ්හාමි; යාවස්සු මෙ, භාරද්වාජ, උදරච්ඡවි පිට්ඨිකණ්ටකං අල්ලීනා හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ‘වච්චං වා මුත්තං වා කරිස්සාමී’ති තත්ථෙව අවකුජ්ජො පපතාමි තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඉමමෙව කායං අස්සාසෙන්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජාමි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජතො පූතිමූලානි ලොමානි කායස්මා පපතන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාළො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, සාමො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො නපි සාමො, මඞ්ගුරච්ඡවි සමණො ගොතමො’ති; යාවස්සු මෙ, භාරද්වාජ, තාව පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො උපහතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය.

Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nên ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván?’ Thế rồi, này Bhāradvāja, ta đã ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván. Này Bhāradvāja, do ta ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván, thân thể ta trở nên gầy mòn cùng cực. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của ta trở nên giống như những đốt của cây sậy hoặc cây tre đen; do ăn quá ít, mông của ta trở nên giống như móng chân lạc đà; do ăn quá ít, xương sống của ta trở nên lồi lõm giống như một chuỗi hạt; do ăn quá ít, xương sườn của ta trở nên xiêu vẹo, gãy đổ giống như giàn kèo của một ngôi nhà cũ kỹ; do ăn quá ít, con ngươi trong hốc mắt của ta trông sâu hoắm, chìm hẳn vào trong, giống như ánh sao phản chiếu dưới đáy giếng sâu; do ăn quá ít, da đầu của ta trở nên quắt lại, nhăn nheo, giống như quả bầu đắng còn tươi bị cắt ra rồi bị gió và nắng làm cho quắt lại, nhăn nheo. Này Bhāradvāja, khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ da bụng,’ thì lại nắm phải xương sống. Khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ xương sống,’ thì lại nắm phải da bụng. Này Bhāradvāja, do ăn quá ít, da bụng của ta đã dính sát vào xương sống. Này Bhāradvāja, khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hoặc tiểu tiện,’ thì ta liền ngã sấp mặt xuống ngay tại chỗ, cũng do ăn quá ít. Này Bhāradvāja, để làm cho thân này được dễ chịu, ta dùng tay xoa bóp các chi thể. Này Bhāradvāja, khi ta dùng tay xoa bóp các chi thể, lông tóc có gốc rễ bị hư thối đã rụng khỏi thân, cũng do ăn quá ít. Hơn nữa, này Bhāradvāja, người ta thấy ta rồi nói thế này: ‘Sa-môn Gotama có màu da đen.’ Một số người khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama không có màu da đen, Sa-môn Gotama có màu da ngăm đen.’ Một số người khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama không có màu da đen, cũng không có màu da ngăm đen, Sa-môn Gotama có màu da như cá mang rổ.’ Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy, màu da trong sạch, trắng trẻo của ta đã bị hư hoại, cũng do ăn quá ít.

482. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිංසු[Pg.436], එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො; යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිස්සන්ති, එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො; යෙපි හි කෙචි එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො. න ඛො පනාහං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරිකාය අධිගච්ඡාමි උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං. සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’ති? තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘අභිජානාමි ඛො පනාහං පිතු සක්කස්ස කම්මන්තෙ සීතාය ජම්බුච්ඡායාය නිසින්නො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතා. සියා නු ඛො එසො මග්ගො බොධායා’ති? තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, සතානුසාරි විඤ්ඤාණං අහොසි – ‘එසෙව මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති? තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති.

482. Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Và bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Thế nhưng, với pháp hành khổ hạnh khốc liệt này, ta không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt xứng bậc thánh. Hay là có con đường nào khác để giác ngộ chăng?’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Ta nhớ lại, khi phụ thân là vua dòng Sakka đang làm lễ, ta ngồi dưới bóng mát của cây trâm, ly dục, ly bất thiện pháp, đã chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Hay đây chính là con đường để giác ngộ chăng?’ Này Bhāradvāja, theo sau ký ức ấy, thức của ta khởi lên: ‘Đây chính là con đường để giác ngộ.’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Tại sao ta lại sợ hãi lạc thọ ấy, một lạc thọ ngoài các dục, ngoài các bất thiện pháp?’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Ta không sợ hãi lạc thọ ấy, một lạc thọ ngoài các dục, ngoài các bất thiện pháp.’

483. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො තං සුකරං සුඛං අධිගන්තුං එවං අධිමත්තකසිමානං පත්තකායෙන. යංනූනාහං ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං ඔදනකුම්මාස’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. තෙන ඛො පන මං, භාරද්වාජ, සමයෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති – ‘යං ඛො සමණො ගොතමො ධම්මං අධිගමිස්සති තං නො ආරොචෙස්සතී’ති. යතො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං, අථ මෙ තෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ පක්කමිංසු – ‘බාහුල්ලිකො සමණො ගොතමො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලායා’ති.

483. “Này Bhāradvāja, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Với thân thể đã đạt đến mức độ gầy mòn quá độ như thế này, thật không dễ dàng để chứng đắc được niềm an lạc ấy. Hay là ta nên dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch’. Này Bhāradvāja, rồi Ta đã dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch. Này Bhāradvāja, vào lúc ấy, năm vị tỳ khưu đang hầu hạ Ta với ý nghĩ rằng: ‘Pháp nào mà sa-môn Gotama chứng ngộ, vị ấy sẽ tuyên thuyết lại cho chúng ta’. Này Bhāradvāja, khi Ta dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch, thì năm vị tỳ khưu ấy đã chán nản và rời bỏ Ta, (nghĩ rằng): ‘Sa-môn Gotama đã trở nên sống sung túc, đã từ bỏ sự tinh tấn, đã quay về đời sống vật chất’.”

‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙත්වා බලං ගහෙත්වා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං [Pg.437] සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං.

“Này Bhāradvāja, Ta, sau khi dùng vật thực thô, lấy lại được sức lực, đã ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Do sự tịnh chỉ tầm và tứ, với nội tâm tĩnh lặng, tâm chuyên nhất, không tầm không tứ, với hỷ lạc do định sanh, Ta đã chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා පඨමෙ යාමෙ පඨමා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Túc Mạng Minh. Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời... (v.v.)... như vậy, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Này Bhāradvāja, đây là minh thứ nhất mà Ta đã chứng đắc trong canh đầu của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.”

484. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි…පෙ… අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ දුතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

484. “Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh; hèn hạ, cao sang; xinh đẹp, xấu xí; may mắn, bất hạnh; Ta biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... (v.v.)... Này Bhāradvāja, đây là minh thứ hai mà Ta đã chứng đắc trong canh giữa của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.”

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, අවිජ්ජාසවාපි [Pg.438] චිත්තං විමුච්චිත්ථ. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසිං. අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො’’ති.

“Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Lậu Tận Minh. Ta đã biết như thật: ‘Đây là khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Ta đã biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là sự diệt tận các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Khi Ta biết như vậy, thấy như vậy, tâm của Ta đã giải thoát khỏi dục lậu, đã giải thoát khỏi hữu lậu, đã giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Ta đã biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này Bhāradvāja, đây là minh thứ ba mà Ta đã chứng đắc trong canh cuối của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.”

485. එවං වුත්තෙ, සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨිතවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි, සප්පුරිසවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි; යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. කිං නු ඛො, භො ගොතම, අත්ථි දෙවා’’ති ? ‘‘ඨානසො මෙතං, භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං – අධිදෙවා’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘අත්ථි දෙවා’ති පුට්ඨො සමානො ‘ඨානසො මෙතං, භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං අධිදෙවා’ති වදෙසි. නනු, භො ගොතම, එවං සන්තෙ තුච්ඡා මුසා හොතී’’ති? ‘‘‘අත්ථි දෙවා’ති, භාරද්වාජ, පුට්ඨො සමානො ‘අත්ථි දෙවා’ති යො වදෙය්‍ය, ‘ඨානසො මෙ විදිතා’ති යො වදෙය්‍ය; අථ ඛ්වෙත්ථ විඤ්ඤුනා පුරිසෙන එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තබ්බං යදිදං – ‘අත්ථි දෙවා’’’ති. ‘‘කිස්ස පන මෙ භවං ගොතමො ආදිකෙනෙව න බ්‍යාකාසී’’ති ? ‘‘උච්චෙන සම්මතං ඛො එතං, භාරද්වාජ, ලොකස්මිං යදිදං – ‘අත්ථි දෙවා’’’ති.

485. Khi được nói như vậy, thanh niên Saṅgārava bạch với Thế Tôn: “Sự tinh tấn của Tôn giả Gotama là sự tinh tấn của người có hạnh nguyện kiên cố, sự tinh tấn của Tôn giả Gotama là sự tinh tấn của bậc chân nhân; như thế nào là của bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa Tôn giả Gotama, có chư thiên không?” “Này Bhāradvāja, điều này Ta biết được một cách hợp lý, đó là: có các vị thượng thiên.” “Thưa Tôn giả Gotama, tại sao khi được hỏi: ‘Có chư thiên không?’ Tôn giả lại trả lời: ‘Này Bhāradvāja, điều này Ta biết được một cách hợp lý, đó là: có các vị thượng thiên.’ Thưa Tôn giả Gotama, nếu nói như vậy, há chẳng phải là lời nói rỗng tuếch, dối trá sao?” “Này Bhāradvāja, khi được hỏi: ‘Có chư thiên không?’, người nào trả lời: ‘Có chư thiên’, hoặc người nào trả lời: ‘Ta biết được một cách hợp lý’; thì ở đây, một người có trí có thể đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Có chư thiên’.” “Vậy tại sao Tôn giả Gotama không tuyên bố ngay từ đầu?” “Này Bhāradvāja, điều này được thừa nhận rộng rãi trong thế gian, đó là: ‘Có chư thiên’.”

486. එවං වුත්තෙ, සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං [Pg.439] භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

486. Khi được nói như vậy, thanh niên Saṅgārava đã bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Ví như, thưa ngài Gotama, người ta có thể lật ngửa lại vật đã bị úp xuống, hay phơi bày ra vật đã bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc hướng, hay đem cây đèn dầu vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể nhìn thấy các hình sắc; cũng tương tự như thế, Chánh Pháp đã được ngài Gotama thuyết giảng bằng nhiều phương pháp. Con đây xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’”

සඞ්ගාරවසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

Kinh Saṅgārava, bài kinh thứ mười, đã kết thúc.

බ්‍රාහ්මණවග්ගො නිට්ඨිතො පඤ්චමො.

Phẩm Bà-la-môn, phẩm thứ năm, đã kết thúc.

තස්සුද්දානං –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

බ්‍රහ්මායු සෙලස්සලායනො, ඝොටමුඛො ච බ්‍රාහ්මණො;

චඞ්කී එසු ධනඤ්ජානි, වාසෙට්ඨො සුභගාරවොති.

Brahmāyu, Sela, Assalāyana, và Bà-la-môn Ghoṭamukha; Caṅkī, Esukārī, Dhanañjāni, Vāseṭṭha, Subha, và Saṅgārava.

ඉදං වග්ගානමුද්දානං –

Đây là phần tóm lược các phẩm:

වග්ගො ගහපති භික්ඛු, පරිබ්බාජකනාමකො;

රාජවග්ගො බ්‍රාහ්මණොති, පඤ්ච මජ්ඣිමආගමෙ.

Phẩm Gia Chủ, Tỳ Khưu, phẩm được gọi là Du Sĩ; Phẩm Vua, và Bà-la-môn, là năm phẩm trong phần giữa của bộ kinh.

මජ්ඣිමපණ්ණාසකං සමත්තං.

Phần Năm Mươi Kinh Giữa đã hoàn tất.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස Đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. මජ්ඣිමනිකායෙ Trung Bộ Kinh මජ්ඣිමපණ්ණාසපාළි Trung Ngũ Thập 1. ගහපතිවග්ගො 1. Phẩm Gia Chủ 1. කන්දරකසුත්තං 1. Kinh Kandaraka 1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො පෙස්සො ච හත්ථාරොහපුත්තො කන්දරකො ච පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. කන්දරකො පන පරිබ්බාජකො භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කන්දරකො පරිබ්බාජකො තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම, යාවඤ්චිදං භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො! යෙපි තෙ, භො ගොතම, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙසුං – සෙය්‍යථාපි එතරහි භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො. යෙපි තෙ, භො ගොතම, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙස්සන්ති – සෙය්‍යථාපි එතරහි භොතා ගොතමෙන සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො’’ති. 1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỳ khưu đang trú tại Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā. Bấy giờ, Pessa con của người quản tượng và du sĩ Kandaraka đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, Pessa con của người quản tượng đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn du sĩ Kandaraka thì cùng với đức Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi, thăm viếng. Sau khi nói lên những lời chào hỏi, thăm viếng đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ Kandaraka nhìn quanh chúng Tỳ khưu đang im lặng rồi bạch với đức Thế Tôn rằng: "Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Chúng Tỳ khưu đã được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn đến mức độ như thế này! Thưa Tôn giả Gotama, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn. Thưa Tôn giả Gotama, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Tôn giả Gotama khéo hướng dẫn." 2. ‘‘එවමෙතං[Pg.2], කන්දරක, එවමෙතං, කන්දරක. යෙපි තෙ, කන්දරක, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙසුං – සෙය්‍යථාපි එතරහි මයා සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො. යෙපි තෙ, කන්දරක, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො එතපරමංයෙව සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝං පටිපාදෙස්සන්ති – සෙය්‍යථාපි එතරහි මයා සම්මා භික්ඛුසඞ්ඝො පටිපාදිතො. 2. "Này Kandaraka, đúng vậy! Này Kandaraka, đúng vậy! Này Kandaraka, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Ta khéo hướng dẫn. Này Kandaraka, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ khéo hướng dẫn chúng Tỳ khưu đến mức độ cao nhất như thế này, cũng như chúng Tỳ khưu hiện nay được Ta khéo hướng dẫn. ‘‘සන්ති හි, කන්දරක, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා. සන්ති හි, කන්දරක, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සෙක්ඛා සන්තතසීලා සන්තතවුත්තිනො නිපකා නිපකවුත්තිනො; තෙ චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තා විහරන්ති. කතමෙසු චතූසු? ඉධ, කන්දරක, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්ස’’න්ති. "Này Kandaraka, trong chúng Tỳ khưu này, có những vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm xong việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí. Này Kandaraka, trong chúng Tỳ khưu này, có những vị Tỳ khưu là bậc hữu học, có giới hạnh liên tục, có đời sống liên tục, có trí tuệ, có đời sống trí tuệ; các vị ấy sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm xứ. Bốn niệm xứ nào? Này Kandaraka, ở đây, vị Tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời." 3. එවං වුත්තෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුපඤ්ඤත්තා චිමෙ, භන්තෙ, භගවතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. මයම්පි හි, භන්තෙ, ගිහී ඔදාතවසනා කාලෙන කාලං ඉමෙසු චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තා විහරාම. ඉධ මයං, භන්තෙ, කායෙ කායානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; චිත්තෙ [Pg.3] චිත්තානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සිනො විහරාම ආතාපිනො සම්පජානා සතිමන්තො, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා එවං මනුස්සගහනෙ එවං මනුස්සකසටෙ එවං මනුස්සසාඨෙය්‍යෙ වත්තමානෙ සත්තානං හිතාහිතං ජානාති. ගහනඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං පසවො. අහඤ්හි, භන්තෙ, පහොමි හත්ථිදම්මං සාරෙතුං. යාවතකෙන අන්තරෙන චම්පං ගතාගතං කරිස්සති සබ්බානි තානි සාඨෙය්‍යානි කූටෙය්‍යානි වඞ්කෙය්‍යානි ජිම්හෙය්‍යානි පාතුකරිස්සති. අම්හාකං පන, භන්තෙ, දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා අඤ්ඤථාව කායෙන සමුදාචරන්ති අඤ්ඤථාව වාචාය අඤ්ඤථාව නෙසං චිත්තං හොති. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා එවං මනුස්සගහනෙ එවං මනුස්සකසටෙ එවං මනුස්සසාඨෙය්‍යෙ වත්තමානෙ සත්තානං හිතාහිතං ජානාති. ගහනඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, භන්තෙ, යදිදං පසවො’’ති. 3. Khi được nói như vậy, Pessa con của người quản tượng bạch với đức Thế Tôn rằng: "Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bốn niệm xứ này đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng để chúng sanh được thanh tịnh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu, để chứng đắc chánh đạo, để giác ngộ Niết-bàn. Bạch đức Thế Tôn, chúng con là những người tại gia mặc y trắng, thỉnh thoảng chúng con cũng sẽ sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm xứ này. Bạch đức Thế Tôn, ở đây, chúng con sẽ sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; chúng con sẽ sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bạch đức Thế Tôn, trong khi có sự phức tạp của con người, sự ô uế của con người, sự xảo trá của con người như vậy, đức Thế Tôn vẫn biết được điều lợi ích và không lợi ích cho chúng sanh. Bạch đức Thế Tôn, con người thật là phức tạp! Bạch đức Thế Tôn, loài vật thật là đơn giản! Bạch đức Thế Tôn, con có thể huấn luyện một con voi. Trong khoảng thời gian đi và về từ Campā, nó sẽ biểu lộ tất cả những sự xảo trá, lừa lọc, quanh co, gian dối của nó. Nhưng bạch đức Thế Tôn, những người đầy tớ, người đưa tin, hay người làm công của chúng con, họ hành động một đằng bằng thân, nói một nẻo bằng lời, và tâm của họ lại là một kiểu khác. Thật vi diệu, bạch đức Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch đức Thế Tôn! Bạch đức Thế Tôn, trong khi có sự phức tạp của con người, sự ô uế của con người, sự xảo trá của con người như vậy, đức Thế Tôn vẫn biết được điều lợi ích và không lợi ích cho chúng sanh. Bạch đức Thế Tôn, con người thật là phức tạp! Bạch đức Thế Tôn, loài vật thật là đơn giản!" 4. ‘‘එවමෙතං, පෙස්ස, එවමෙතං, පෙස්ස. ගහනඤ්හෙතං, පෙස්ස, යදිදං මනුස්සා; උත්තානකඤ්හෙතං, පෙස්ස, යදිදං පසවො. චත්තාරොමෙ, පෙස්ස, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; ඉධ පන, පෙස්ස, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉමෙසං, පෙස්ස, චතුන්නං පුග්ගලානං කතමො තෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති? 4. “Này Pessa, đúng vậy, này Pessa, đúng vậy. Này Pessa, những gì là con người thì phức tạp; này Pessa, những gì là thú vật thì đơn giản. Này Pessa, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này Pessa, ở đây, có hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; lại nữa, này Pessa, ở đây, có hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên. Này Pessa, trong bốn hạng người này, hạng người nào làm cho tâm của ông được hài lòng?” ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, අයං මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො[Pg.4], අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භන්තෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති – අයමෙව මෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති. “Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, hạng người này không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của con được hài lòng. Còn, bạch Thế Tôn, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên – chính hạng người này làm cho tâm của con được hài lòng.” 5. ‘‘කස්මා පන තෙ, පෙස්ස, ඉමෙ තයො පුග්ගලා චිත්තං නාරාධෙන්තී’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො පරං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භන්තෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භන්තෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති; සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං නෙව ආතාපෙති න පරිතාපෙති – ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙති. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, පෙස්ස, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. 5. “Này Pessa, vì sao ba hạng người này không làm cho tâm của ông được hài lòng?” “Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vị ấy làm cho tự thân, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, vị ấy làm cho người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành khổ, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác, vị ấy làm cho cả tự thân và người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của con được hài lòng. Còn, bạch Thế Tôn, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát lạnh, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên; vị ấy không làm cho cả tự thân và người khác, vốn mong cầu hạnh phúc và ghét bỏ đau khổ, phải bị dằn vặt, bị hành hạ – vì lý do này, hạng người ấy làm cho tâm của con được hài lòng. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này Pessa, ông hãy xem xét thời điểm thích hợp.” Khi ấy, Pessa, con trai của người quản tượng, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về. 6. අථ [Pg.5] ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙ පෙස්සෙ හත්ථාරොහපුත්තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො. සචෙ, භික්ඛවෙ, පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො මුහුත්තං නිසීදෙය්‍ය යාවස්සාහං ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජිස්සාමි, මහතා අත්ථෙන සංයුත්තො අභවිස්ස. අපි ච, භික්ඛවෙ, එත්තාවතාපි පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො මහතා අත්ථෙන සංයුත්තො’’ති. ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො, එතස්ස, සුගත, කාලො, යං භගවා ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – 6. Khi ấy, sau khi Pessa, con trai của người quản tượng, ra về không bao lâu, Thế Tôn đã gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Pessa, con trai của người quản tượng, là người có trí tuệ; này các Tỳ khưu, Pessa, con trai của người quản tượng, là người có đại trí tuệ. Này các Tỳ khưu, nếu Pessa, con trai của người quản tượng, ngồi lại một lát cho đến khi Ta phân tích chi tiết về bốn hạng người này, thì ông ấy đã được liên kết với lợi ích to lớn. Tuy nhiên, này các Tỳ khưu, chỉ với chừng ấy thôi, Pessa, con trai của người quản tượng, cũng đã được liên kết với lợi ích to lớn.” “Bạch Thế Tôn, đây là thời điểm thích hợp, bạch Thiện Thệ, đây là thời điểm thích hợp, để Thế Tôn phân tích chi tiết về bốn hạng người này. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.” “Vậy thì, này các Tỳ khưu, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ giảng.” “Bạch Thế Tôn, vâng ạ.” Các Tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: 7. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො නඑහිභද්දන්තිකො නතිට්ඨභද්දන්තිකො ; නාභිහටං න උද්දිස්සකතං න නිමන්තනං සාදියති; සො න කුම්භිමුඛා පටිග්ගණ්හාති න කළොපිමුඛා පටිග්ගණ්හාති න එළකමන්තරං න දණ්ඩමන්තරං න මුසලමන්තරං න ද්වින්නං භුඤ්ජමානානං න ගබ්භිනියා න පායමානාය න පුරිසන්තරගතාය න සඞ්කිත්තීසු න යත්ථ සා උපට්ඨිතො හොති න යත්ථ මක්ඛිකා සණ්ඩසණ්ඩචාරිනී; න මච්ඡං න මංසං න සුරං න මෙරයං න ථුසොදකං පිවති. සො එකාගාරිකො වා හොති එකාලොපිකො, ද්වාගාරිකො වා හොති ද්වාලොපිකො…පෙ… සත්තාගාරිකො වා හොති සත්තාලොපිකො; එකිස්සාපි දත්තියා යාපෙති, ද්වීහිපි දත්තීහි යාපෙති…පෙ… සත්තහිපි දත්තීහි යාපෙති; එකාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති, ද්වීහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති…පෙ… සත්තාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති – ඉති එවරූපං අඩ්ඪමාසිකං පරියායභත්තභොජනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො සාකභක්ඛො වා හොති, සාමාකභක්ඛො වා හොති, නීවාරභක්ඛො වා හොති, දද්දුලභක්ඛො වා හොති, හටභක්ඛො වා හොති, කණභක්ඛො වා හොති, ආචාමභක්ඛො වා හොති, පිඤ්ඤාකභක්ඛො වා හොති, තිණභක්ඛො වා හොති, ගොමයභක්ඛො වා [Pg.6] හොති; වනමූලඵලාහාරො යාපෙති පවත්තඵලභොජී. සො සාණානිපි ධාරෙති, මසාණානිපි ධාරෙති, ඡවදුස්සානිපි ධාරෙති, පංසුකූලානිපි ධාරෙති, තිරීටානිපි ධාරෙති, අජිනම්පි ධාරෙති, අජිනක්ඛිපම්පි ධාරෙති, කුසචීරම්පි ධාරෙති, වාකචීරම්පි ධාරෙති, ඵලකචීරම්පි ධාරෙති, කෙසකම්බලම්පි ධාරෙති, වාළකම්බලම්පි ධාරෙති, උලූකපක්ඛම්පි ධාරෙති; කෙසමස්සුලොචකොපි හොති, කෙසමස්සුලොචනානුයොගමනුයුත්තො, උබ්භට්ඨකොපි හොති ආසනපටික්ඛිත්තො, උක්කුටිකොපි හොති උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තො, කණ්ටකාපස්සයිකොපි හොති කණ්ටකාපස්සයෙ සෙය්‍යං කප්පෙති ; සායතතියකම්පි උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති – ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 7. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không mặc y phục, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không nhận thức ăn được mời ‘xin mời ngài đến’, không nhận thức ăn được mời ‘xin mời ngài dừng lại’; không nhận thức ăn được mang đến, không nhận thức ăn được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận thức ăn từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được cúng dường ngang qua ngưỡng cửa, ngang qua cây gậy, ngang qua cái chày; không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ phụ nữ có thai, không nhận từ phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ phụ nữ đang chung sống với đàn ông, không nhận ở nơi có sự quyên góp, không nhận ở nơi có chó đứng chờ, không nhận ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước cháo loãng. Vị ấy chỉ khất thực một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc khất thực hai nhà, ăn hai miếng… hoặc khất thực bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy sống chỉ với một bát nhỏ, hoặc sống với hai bát nhỏ… hoặc sống với bảy bát nhỏ. Vị ấy ăn mỗi ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần… hoặc ăn bảy ngày một lần – cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn uống theo phiên, đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn bã mè, ăn cỏ, ăn phân bò. Vị ấy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn các loại quả tự rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai thô, y bằng vải liệm người chết, y lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, mặc da thú, mặc y bằng mảnh da thú, y bằng cỏ kusa, y bằng sợi vỏ cây, y bằng vỏ bào, y dệt bằng tóc người, y dệt bằng lông đuôi ngựa, y dệt bằng lông cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm vào việc nhổ râu tóc. Vị ấy đứng thẳng, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy ngồi xổm, chuyên tâm vào việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên giường gai, thực hành việc nằm trên giường gai. Vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc tắm ba lần mỗi ngày. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành nhiều cách hành hạ, khổ hạnh cho thân thể. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh.” 8. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො සාකුණිකො මාගවිකො ලුද්දො මච්ඡඝාතකො චොරො චොරඝාතකො ගොඝාතකො බන්ධනාගාරිකො යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 8. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người là người giết cừu, người giết heo, người bẫy chim, thợ săn, người tàn bạo, người đánh cá, kẻ trộm, đao phủ, người giết bò, cai ngục, hoặc bất kỳ ai khác làm các nghề tàn ác. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác.” 9. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බ්‍රාහ්මණො වා මහාසාලො. සො පුරත්ථිමෙන නගරස්ස නවං සන්ථාගාරං කාරාපෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා ඛරාජිනං නිවාසෙත්වා සප්පිතෙලෙන කායං අබ්භඤ්ජිත්වා මගවිසාණෙන පිට්ඨිං කණ්ඩුවමානො නවං සන්ථාගාරං පවිසති සද්ධිං මහෙසියා බ්‍රාහ්මණෙන ච පුරොහිතෙන. සො තත්ථ අනන්තරහිතාය භූමියා හරිතුපලිත්තාය සෙය්‍යං කප්පෙති. එකිස්සාය ගාවියා සරූපවච්ඡාය යං එකස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන රාජා යාපෙති, යං දුතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන මහෙසී යාපෙති, යං තතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන බ්‍රාහ්මණො පුරොහිතො යාපෙති[Pg.7], යං චතුත්ථස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන අග්ගිං ජුහති, අවසෙසෙන වච්ඡකො යාපෙති. සො එවමාහ – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, (එත්තකා අස්සා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය), එත්තකා රුක්ඛා ඡිජ්ජන්තු යූපත්ථාය, එත්තකා දබ්භා ලූයන්තු බරිහිසත්ථායා’ති. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 9. “Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người là vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc là một Bà-la-môn đại phú. Vị ấy cho xây một nhà tế đàn mới ở phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, khoác một tấm da thú thô ráp, thoa dầu và bơ lên thân mình, dùng sừng nai để gãi lưng, rồi cùng với hoàng hậu và vị Bà-la-môn tế sư đi vào nhà tế đàn mới. Tại đó, vị ấy nằm trên nền đất trống, được trét bằng phân bò tươi. Sữa từ một vú của một con bò mẹ có con bê cùng màu sắc, thì nhà vua dùng để sống; sữa từ vú thứ hai thì hoàng hậu dùng để sống; sữa từ vú thứ ba thì vị Bà-la-môn tế sư dùng để sống; sữa từ vú thứ tư thì dùng để cúng dường lửa; phần còn lại thì con bê dùng để sống. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy giết từng này bò đực để tế lễ, hãy giết từng này bò tơ để tế lễ, hãy giết từng này bò cái tơ để tế lễ, hãy giết từng này dê để tế lễ, hãy giết từng này cừu đực để tế lễ, hãy đốn từng này cây để làm cột tế đàn, hãy cắt từng này cỏ dabbā để trải trên đất tế đàn’. Và những người là nô lệ, người đưa tin, hay người làm công của vị ấy, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm nước mắt, vừa khóc lóc vừa làm các công việc chuẩn bị. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành việc hành khổ người khác.” 10. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය[Pg.8], මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා, කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. 10. Này các Tỳ kheo, thế nào là hạng người không tự hành hạ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình; không hành hạ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; người ấy, không tự hành hạ, không hành hạ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân trở thành Phạm thiên? Này các Tỳ kheo, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, chư Thiên và loài người. Vị ấy thuyết pháp toàn hảo ở đoạn đầu, toàn hảo ở đoạn giữa, toàn hảo ở đoạn cuối, có ý nghĩa, có văn tự; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Pháp ấy được một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào đó nghe được. Người ấy sau khi nghe pháp, có được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, với niềm tin đã có được, suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; xuất gia như khoảng trời quang đãng. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình’. Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hoặc nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hoặc nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. 11. ‘‘සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී, අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති. අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස. පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය – ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති, එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා; නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති; මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො හොති; උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති; ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති; දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති; කයවික්කයා පටිවිරතො [Pg.9] හොති; තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති; උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති; ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති. 11. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, đã chấp nhận giới luật và đời sống của các Tỳ kheo, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có tàm, có lòng bi mẫn, sống thương xót vì lợi ích cho tất cả chúng sanh. Từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Từ bỏ hành vi không phạm hạnh, thực hành phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục thấp hèn của thế gian. Từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, giữ vững sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Từ bỏ nói lời đâm thọc, tránh xa nói lời đâm thọc; nghe điều gì ở đây, không đến nơi kia nói để chia rẽ những người này; nghe điều gì ở nơi kia, không đến đây nói để chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, khuyến khích những người đã đoàn kết, vui thích trong sự hòa hợp, ưa thích sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp. Từ bỏ nói lời thô ác, tránh xa nói lời thô ác; nói những lời không lỗi, dễ nghe, dễ thương, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Từ bỏ nói lời vô ích, tránh xa nói lời vô ích; nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời hợp pháp, nói lời hợp luật; nói những lời đáng ghi nhớ, đúng lúc, có lý do, có giới hạn, có lợi ích. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối. Vị ấy dùng bữa một lần, không ăn ban đêm, tránh xa việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, kịch. Vị ấy tránh xa việc trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp. Vị ấy tránh xa giường cao, giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ nam nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa, lừa. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng đất. Vị ấy tránh xa việc làm sứ giả, đưa tin. Vị ấy tránh xa việc mua bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân, tiền, và thước đo. Vị ấy tránh xa các hành vi gian trá như hối lộ, lừa đảo, và giả mạo. Vị ấy tránh xa việc cắt, giết, trói, cướp bóc, tàn phá, và bạo hành. ‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති, සමාදායෙව පක්කමති. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති, සපත්තභාරොව ඩෙති; එවමෙව භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති, සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති. Vị ấy biết đủ với y phục đủ để che thân, với vật thực khất thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến đâu, chỉ mang theo y bát mà đi. Ví như con chim có cánh, bay đi đâu, chỉ mang theo gánh nặng là đôi cánh của nó; cũng vậy, vị Tỳ kheo biết đủ với y phục đủ để che thân, với vật thực khất thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến đâu, chỉ mang theo y bát mà đi. Vị ấy, thành tựu uẩn giới cao thượng này, cảm thọ niềm vui không bị chê trách trong nội tâm. 12. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති. 12. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện như tham và ưu sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, hộ trì nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi mùi... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận biết pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện như tham và ưu sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, hộ trì ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Vị ấy, do thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm thọ được niềm an lạc không bị phiền não xâm nhiễm ở nội tâm. ‘‘සො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති. Vị ấy tỉnh giác khi đi tới, đi lui; tỉnh giác khi nhìn thẳng, nhìn nghiêng; tỉnh giác khi co lại, duỗi ra; tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát và y; tỉnh giác khi ăn, uống, nhai, nếm; tỉnh giác khi đi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và im lặng. 13. ‘‘සො [Pg.10] ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති, බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථීනමිද්ධං පහාය විගතථීනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථීනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති. 13. Vị ấy, thành tựu uẩn giới cao quý này, thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, thành tựu chánh niệm tỉnh giác cao quý này, tìm đến một trú xứ thanh vắng: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang đá, nghĩa địa, lùm cây rậm, ngoài trời, hay đống rơm. Vị ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú niệm trước mặt. Vị ấy, từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm không tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Từ bỏ sân hận, sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận. Từ bỏ hôn trầm và thụy miên, sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với tưởng ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Từ bỏ trạo cử và hối quá, sống không trạo cử, với nội tâm an tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Từ bỏ hoài nghi, sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi. ‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, liền ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ lạc do ly dục sanh. Do làm cho tầm và tứ lắng dịu, vị ấy chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh, nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ lạc do định sanh. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, và cảm thọ lạc bằng thân, chứng và trú Tam thiền, mà các bậc Thánh gọi là: ‘người có xả, có niệm, sống an lạc’. Do xả lạc, xả khổ, và do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, vị ấy chứng và trú Tứ thiền, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. 14. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි [Pg.11] ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. 14. Khi tâm được định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ biết các đời sống quá khứ. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp: ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, ăn uống như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết ở đó, ta sanh ra ở nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, ăn uống như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết ở đó, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và chi tiết. 15. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. 15. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Vị ấy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi đến thiện thú, đi đến ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền hữu, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền hữu, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi đến thiện thú, đi đến ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. 16. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති[Pg.12]. ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති. 16. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ tập’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến Khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này các Tỳ khưu, vị ấy được gọi là người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ; không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, sống không còn khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, hưởng lạc, với tự thân đã trở nên thanh cao.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. කන්දරකසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං. Kinh Kandaraka, bài kinh thứ nhất, kết thúc. 2. අට්ඨකනාගරසුත්තං 2. Kinh Aṭṭhakanāgara 17. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො වෙසාලියං විහරති බෙලුවගාමකෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො යෙන කුක්කුටාරාමො යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො එතරහි විහරති? දස්සනකාමා හි මයං තං ආයස්මන්තං ආනන්ද’’න්ති. ‘‘එසො, ගහපති, ආයස්මා ආනන්දො වෙසාලියං විහරති බෙලුවගාමකෙ’’ති. අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තෙ තං කරණීයං තීරෙත්වා යෙන වෙසාලී යෙන බෙලුවගාමකො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. 17. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Vesālī, tại làng Beluva. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, vì một vài công việc đã đi đến Pāṭaliputta. Rồi gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, đi đến tu viện Kukkuṭārāma, đến chỗ một Tỳ khưu; sau khi đến, đảnh lễ vị Tỳ khưu ấy rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, nói với vị Tỳ khưu ấy: “Bạch Tôn giả, hiện nay Tôn giả Ānanda đang ở đâu? Chúng con muốn được yết kiến Tôn giả Ānanda.” “Này gia chủ, Tôn giả Ānanda đang ở Vesālī, tại làng Beluva.” Rồi gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, sau khi giải quyết xong công việc ở Pāṭaliputta, liền đi đến Vesālī, đến làng Beluva, đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên. 18. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, තෙන භගවතා [Pg.13] ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති? 18. Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, người thành Aṭṭhaka, bạch Tôn giả Ānanda: “Bạch Tôn giả Ānanda, có một pháp nào đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc không?” ‘‘අත්ථි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති. “Có đấy, này gia chủ, có một pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති? “Bạch Tôn giả Ānanda, một pháp ấy là gì, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, mà ở đấy, một vị Tỳ khưu sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ được đoạn tận, và sẽ chứng đắc được Vô Thượng An Ổn khỏi các ách phược chưa chứng đắc?” 19. ‘‘ඉධ, ගහපති, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි පඨමං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති. නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති, තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. 19. Này gia chủ, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ nhất này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do chính sự tham ái pháp ấy, do chính sự hoan hỷ trong pháp ấy, sau khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại cõi ấy, không còn trở lại từ cõi đời ấy nữa. Này gia chủ, đây cũng là một pháp đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà vị tỳ khưu trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, thì tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ đi đến đoạn tận, và sẽ chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛 mà chưa chứng đạt được. 20. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො දුතියං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. 20. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do làm lắng dịu tầm và tứ, ... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ hai này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන [Pg.14] චපරං, ගහපති, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො තතියං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ ba này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා …පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉදම්පි ඛො චතුත්ථං ඣානං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do xả lạc... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Thiền thứ tư này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu với tâm câu hữu với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân, biến mãn toàn thể thế giới rồi an trú. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Tâm giải thoát bằng từ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො උපෙක්ඛාචෙතොවිමුත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân, biến mãn toàn thể thế giới rồi an trú. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Tâm giải thoát bằng xả này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං [Pg.15] නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො…පෙ… අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති. Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ này cũng là pháp hữu vi, do tác ý mà có. Bất cứ cái gì là pháp hữu vi, do tác ý mà có, cái ấy là vô thường, có bản chất là đoạn diệt,’ vị ấy biết như vậy. Vị ấy an trú trong trạng thái ấy... chứng đạt được trạng thái an ổn vô thượng khỏi các ách縛. ‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයම්පි ඛො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා. යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති. නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති, තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ගහපති, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති. Lại nữa, này gia chủ, vị Tỳ-khưu sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ này cũng là pháp được tạo tác, được chủ ý tạo ra. Bất cứ cái gì được tạo tác, được chủ ý tạo ra, cái ấy là vô thường, có bản chất là hoại diệt,’ vị ấy biết rõ như vậy. Vị ấy, khi an trú trong trạng thái ấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại nơi ấy, không còn trở lại từ cõi đời ấy nữa. Này gia chủ, đây cũng là một pháp môn đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuyên thuyết, nơi mà vị Tỳ-khưu khi sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, tâm chưa được giải thoát sẽ được giải thoát, các lậu hoặc chưa được đoạn tận sẽ đi đến đoạn tận, và sẽ đạt đến trạng thái vô thượng an ổn khỏi các ách縛 mà trước đây chưa đạt đến. 21. එවං වුත්තෙ, දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ ආනන්ද, පුරිසො එකංව නිධිමුඛං ගවෙසන්තො සකිදෙව එකාදස නිධිමුඛානි අධිගච්ඡෙය්‍ය; එවමෙව ඛො අහං, භන්තෙ, එකං අමතද්වාරං ගවෙසන්තො සකිදෙව එකාදස අමතද්වාරානි අලත්ථං භාවනාය. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, පුරිසස්ස අගාරං එකාදසද්වාරං, සො තස්මිං අගාරෙ ආදිත්තෙ එකමෙකෙනපි ද්වාරෙන සක්කුණෙය්‍ය අත්තානං සොත්ථිං කාතුං; එවමෙව ඛො අහං, භන්තෙ, ඉමෙසං එකාදසන්නං අමතද්වාරානං එකමෙකෙනපි අමතද්වාරෙන සක්කුණිස්සාමි අත්තානං සොත්ථිං කාතුං. ඉමෙහි නාම, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසිස්සන්ති, කිමඞ්ගං පනාහං ආයස්මතො ආනන්දස්ස පූජං න කරිස්සාමී’’ති[Pg.16]! අථ ඛො දසමො ගහපති අට්ඨකනාගරො පාටලිපුත්තකඤ්ච වෙසාලිකඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙත්වා පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි, එකමෙකඤ්ච භික්ඛුං පච්චෙකං දුස්සයුගෙන අච්ඡාදෙසි, ආයස්මන්තඤ්ච ආනන්දං තිචීවරෙන අච්ඡාදෙසි, ආයස්මතො ච ආනන්දස්ස පඤ්චසතවිහාරං කාරාපෙසීති. 21. Khi được nói như vậy, gia chủ Dasama người thành Aṭṭhaka đã bạch với Tôn giả Ānanda rằng: ‘Thưa Tôn giả Ānanda, ví như một người đi tìm một miệng hũ châu báu, lại bất ngờ tìm thấy mười một miệng hũ châu báu; cũng vậy, thưa Tôn giả, con, trong khi đi tìm một cánh cửa bất tử, đã bất ngờ tìm được mười một cánh cửa bất tử để tu tập. Thưa Tôn giả, ví như một người có một ngôi nhà mười một cửa, khi ngôi nhà ấy bị cháy, người ấy có thể tự cứu mình an toàn qua bất kỳ một cửa nào; cũng vậy, thưa Tôn giả, con cũng sẽ có thể tự cứu mình an toàn qua bất kỳ một cánh cửa nào trong số mười một cánh cửa bất tử này. Thưa Tôn giả, những người ngoại đạo kia còn tìm kiếm tài sản cho thầy của họ, huống hồ là con, tại sao lại không cúng dường Tôn giả Ānanda chứ!’ Sau đó, gia chủ Dasama người thành Aṭṭhaka đã triệu tập Tăng chúng từ Pāṭaliputta và Vesālī, tự tay dâng cúng các món ăn thượng vị, cả đồ ăn cứng và đồ ăn mềm, cho đến khi các vị ấy hài lòng và từ chối nhận thêm. Ông đã cúng dường mỗi vị Tỳ-khưu một cặp y, cúng dường Tôn giả Ānanda ba y, và đã cho xây dựng một ngôi tịnh xá trị giá năm trăm (đồng tiền) cho Tôn giả Ānanda. අට්ඨකනාගරසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං. Kinh Aṭṭhakanāgara, bài kinh thứ hai, đã kết thúc. 3. සෙඛසුත්තං 3. Kinh Hữu Học 22. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං හොති අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. තං, භන්තෙ, භගවා පඨමං පරිභුඤ්ජතු. භගවතා පඨමං පරිභුත්තං පච්ඡා කාපිලවත්ථවා සක්‍යා පරිභුඤ්ජිස්සන්ති. තදස්ස කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සබ්බසන්ථරිං සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වා ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා උදකමණිකං උපට්ඨපෙත්වා තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘සබ්බසන්ථරිං සන්ථතං, භන්තෙ, සන්ථාගාරං, ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, උදකමණිකො උපට්ඨාපිතො, තෙලප්පදීපො ආරොපිතො. යස්සදානි, භන්තෙ[Pg.17], භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති. අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා මජ්ඣිමං ථම්භං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පච්ඡිමං භිත්තිං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි, භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. කාපිලවත්ථවාපි ඛො සක්‍යා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පුරත්ථිමං භිත්තිං නිස්සාය පච්ඡිමාභිමුඛා නිසීදිංසු, භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. අථ ඛො භගවා කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘පටිභාතු තං, ආනන්ද, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං සෙඛො පාටිපදො. පිට්ඨි මෙ ආගිලායති; තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො, උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. 22. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakya, tại Kapilavatthu, trong tu viện Nigrodha. Vào lúc bấy giờ, dân chúng Sakya ở Kapilavatthu có một giảng đường mới vừa được xây xong, chưa được sử dụng bởi bất cứ Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào. Rồi những người Sakya ở Kapilavatthu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, những người Sakya ở Kapilavatthu bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, dân chúng Sakya ở Kapilavatthu có một giảng đường mới vừa được xây xong, chưa được sử dụng bởi bất cứ Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy sử dụng nó trước tiên. Sau khi được Thế Tôn sử dụng trước tiên, sau đó dân chúng Sakya ở Kapilavatthu sẽ sử dụng. Điều ấy sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho dân chúng Sakya ở Kapilavatthu.’ Thế Tôn đã im lặng nhận lời. Rồi những người Sakya ở Kapilavatthu, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi đi đến giảng đường mới. Sau khi đến, họ trải khắp giảng đường với các loại thảm trải, sắp đặt các chỗ ngồi, đặt sẵn bình nước, thắp đèn dầu, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, những người Sakya ở Kapilavatthu bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, giảng đường đã được trải khắp với các loại thảm trải, các chỗ ngồi đã được sắp đặt, bình nước đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy xem xét thời điểm thích hợp.’ Rồi Thế Tôn, sau khi đắp y, cầm y bát, cùng với Tăng chúng đi đến giảng đường. Sau khi đến, ngài rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phía đông. Tăng chúng cũng rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía tây, mặt hướng về phía đông, với Thế Tôn ở phía trước. Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng rửa chân, đi vào giảng đường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía đông, mặt hướng về phía tây, với Thế Tôn ở phía trước. Rồi Thế Tôn, sau khi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ những người Sakya ở Kapilavatthu bằng một bài pháp thoại trong phần lớn đêm, ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy làm cho pháp hành của bậc hữu học được sáng tỏ cho những người Sakya ở Kapilavatthu. Lưng của ta bị mỏi; ta sẽ duỗi lưng.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi xếp y tăng-già-lê làm bốn, ngài nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng khởi dậy. 23. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො මහානාමං සක්කං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. 23. Rồi Tôn giả Ānanda gọi Mahānāma người Sakya: ‘Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh, có các căn được hộ trì, biết tiết độ trong ăn uống, có sự tinh cần trong tỉnh thức, có đầy đủ bảy diệu pháp, và là người đạt được bốn thiền thuộc về tăng thượng tâm, đem lại sự an lạc trong hiện tại, một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. 24. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති. 24. ‘Và này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh? Ở đây, này Mahānāma, vị Thánh đệ tử là người có giới, sống được chế ngự bởi sự chế ngự của Pātimokkha, có đầy đủ chánh hạnh và chánh xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, và sau khi thọ trì, thực hành trong các học giới. Như vậy đó, này Mahānāma, là vị Thánh đệ tử có đầy đủ giới hạnh. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා [Pg.18] පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති. ‘Và này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có các căn được hộ trì? Ở đây, này Mahānāma, vị Thánh đệ tử, sau khi thấy một sắc pháp bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu nhãn căn không được chế ngự, các pháp ác, bất thiện như tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để chế ngự lý do đó, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự chế ngự trong nhãn căn. Sau khi nghe một âm thanh bằng tai… sau khi ngửi một hương thơm bằng mũi… sau khi nếm một vị bằng lưỡi… sau khi cảm nhận một vật xúc chạm bằng thân… sau khi nhận biết một pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu ý căn không được chế ngự, các pháp ác, bất thiện như tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để chế ngự lý do đó, bảo vệ ý căn, đạt đến sự chế ngự trong ý căn. Như vậy đó, này Mahānāma, là vị Thánh đệ tử có các căn được hộ trì. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – ‘නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය; යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය. ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử như lý quán xét và thọ dụng vật thực: ‘Không phải để vui đùa, không phải để say sưa, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp; chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ não (do đói), để hỗ trợ phạm hạnh. Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ, và sẽ không làm phát sanh cảm thọ mới. Và sự bảo dưỡng, sự không bị chê trách, và sự an trú thoải mái sẽ đến với ta.’ Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති, රත්තියා පඨමං යාමං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති, රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙති, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො, උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා, රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පච්චුට්ඨාය චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử chuyên tâm tỉnh thức? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử ban ngày, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh đầu của đêm, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh giữa của đêm, vị ấy nằm xuống trong tư thế con sư tử, về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng về sự đứng dậy. Canh cuối của đêm, sau khi thức dậy, bằng cách đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử chuyên tâm tỉnh thức. 25. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. හිරිමා හොති, හිරීයති කායදුච්චරිතෙන වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. ඔත්තප්පී හොති, ඔත්තප්පති කායදුච්චරිතෙන [Pg.19] වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො. යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථා සබ්‍යඤ්ජනා කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. සතිමා හොති, පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො, අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති. 25. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử có đức tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì lý do này, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy có lòng tàm, hổ thẹn đối với thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; hổ thẹn đối với sự thành tựu các pháp ác, bất thiện. Vị ấy có lòng quý, ghê sợ đối với thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; ghê sợ đối với sự thành tựu các pháp ác, bất thiện. Vị ấy là người đa văn, ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, thực hành bằng lời, quán xét bằng ý, và khéo thông đạt bằng trí tuệ. Vị ấy sống tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện. Vị ấy có chánh niệm, thành tựu chánh niệm và sự sáng suốt tối thượng, có thể nhớ lại, hồi tưởng lại những việc đã làm, những lời đã nói từ lâu. Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sanh diệt, là trí tuệ bậc Thánh, có khả năng đâm thủng (phiền não), đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp. 26. ‘‘කථඤ්ච, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී? ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි, සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. 26. “Này Mahānāma, thế nào là vị Thánh đệ tử có thể đạt được theo ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền, thuộc về tăng thượng tâm, là những pháp an trú lạc trong hiện tại? Này Mahānāma, ở đây, vị Thánh đệ tử ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ; do sự tịnh chỉ của tầm và tứ, nội tâm được tĩnh lặng... vân vân... chứng và trú thiền thứ hai; do sự ly tham đối với hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba; do sự đoạn trừ lạc và khổ, và do sự diệt mất của hỷ và ưu đã có từ trước... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Này Mahānāma, như vậy là vị Thánh đệ tử có thể đạt được theo ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền, thuộc về tăng thượng tâm, là những pháp an trú lạc trong hiện tại. 27. ‘‘යතො ඛො, මහානාම, අරියසාවකො එවං සීලසම්පන්නො හොති, එවං ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, එවං භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, එවං ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, එවං සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, එවං චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො සෙඛො පාටිපදො අපුච්චණ්ඩතාය [Pg.20] සමාපන්නො, භබ්බො අභිනිබ්භිදාය, භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. සෙය්‍යථාපි, මහානාම, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා තානාස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි සම්මා පරිසෙදිතානි සම්මා පරිභාවිතානි, කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වතිමෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො භබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. එවමෙව ඛො, මහානාම, යතො අරියසාවකො එවං සීලසම්පන්නො හොති, එවං ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, එවං භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, එවං ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, එවං සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, එවං චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො සෙඛො පාටිපදො අපුච්චණ්ඩතාය සමාපන්නො, භබ්බො අභිනිබ්භිදාය, භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. 27. Này Mahānāma, khi vị Thánh đệ tử thành tựu giới như vậy, phòng hộ các căn như vậy, tiết độ trong ăn uống như vậy, chuyên tâm cảnh giác như vậy, thành tựu bảy diệu pháp như vậy, đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, vị ấy muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc; này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là bậc hữu học đang đi trên con đường, đã đạt đến trạng thái như trứng không bị hư, có khả năng phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Này Mahānāma, ví như gà mái có tám, mười, hay mười hai quả trứng; những trứng ấy được gà mái ấp đúng cách, sưởi ấm đúng cách, bao bọc đúng cách. Dù cho gà mái ấy không khởi lên mong muốn rằng: ‘Mong sao các con gà con của ta, dùng mỏ hay móng chân, phá vỡ vỏ trứng mà ra đời an toàn!’, thì các gà con ấy vẫn có khả năng dùng mỏ hay móng chân phá vỡ vỏ trứng mà ra đời an toàn. Cũng vậy, này Mahānāma, khi vị Thánh đệ tử thành tựu giới như vậy, phòng hộ các căn như vậy, tiết độ trong ăn uống như vậy, chuyên tâm cảnh giác như vậy, thành tựu bảy diệu pháp như vậy, đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, vị ấy muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc; này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là bậc hữu học đang đi trên con đường, đã đạt đến trạng thái như trứng không bị hư, có khả năng phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược. 28. ‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, අයමස්ස පඨමාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා. 28. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... cho đến... vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đặc thù và chi tiết. Đây là sự phá vỡ lần thứ nhất của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng. ‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙ අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, අයමස්ස දුතියාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây là sự phá vỡ lần thứ hai của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng. ‘‘ස ඛො සො, මහානාම, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, අයමස්ස තතියාභිනිබ්භිදා හොති කුක්කුටච්ඡාපකස්සෙව අණ්ඩකොසම්හා. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, nương vào chính sự thanh tịnh của niệm do xả vô thượng này, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là sự phá vỡ lần thứ ba của vị ấy, giống như gà con ra khỏi vỏ trứng. 29. ‘‘යම්පි [Pg.21], මහානාම, අරියසාවකො සීලසම්පන්නො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො සත්තහි සද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො හොති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං. 29. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử thành tựu giới, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử phòng hộ các căn, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử tiết độ trong ăn uống, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử chuyên tâm cảnh giác, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, muốn là được, không khó khăn, không mệt nhọc, đây cũng là phần thuộc về hạnh của vị ấy. ‘‘යඤ්ච ඛො, මහානාම, අරියසාවකො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය; යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය. යම්පි, මහානාම, අරියසාවකො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පිස්ස හොති විජ්ජාය. Và này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... cho đến... vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đặc thù và chi tiết, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy. Này Mahānāma, việc vị Thánh đệ tử do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, đây cũng là phần thuộc về minh của vị ấy. ‘‘අයං වුච්චති, මහානාම, අරියසාවකො විජ්ජාසම්පන්නො ඉතිපි චරණසම්පන්නො ඉතිපි විජ්ජාචරණසම්පන්නො ඉතිපි. Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử này được gọi là người thành tựu minh, cũng được gọi là người thành tựu hạnh, cũng được gọi là người thành tựu minh và hạnh. 30. ‘‘බ්‍රහ්මුනාපෙසා, මහානාම, සනඞ්කුමාරෙන ගාථා භාසිතා – 30. Và này Mahānāma, bài kệ này đã được Phạm thiên Sanankumāra nói lên: ‘ඛත්තියො සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං, යෙ ගොත්තපටිසාරිනො; විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙ’ති. ‘Trong những người xem trọng dòng dõi, Sát-đế-lỵ là tối thượng trong dân chúng; Nhưng người thành tựu minh và hạnh, Vị ấy tối thượng giữa trời và người.’ ‘‘සා ඛො පනෙසා, මහානාම, බ්‍රහ්මුනා සනඞ්කුමාරෙන ගාථා සුගීතා නො දුග්ගීතා, සුභාසිතා නො දුබ්භාසිතා, අත්ථසංහිතා නො අනත්ථසංහිතා, අනුමතා භගවතා’’ති. Này Mahānāma, bài kệ ấy do Phạm thiên Sanankumāra đã được khéo hát, không phải vụng hát; khéo nói, không phải vụng nói; có ý nghĩa, không phải vô nghĩa; và được Thế Tôn chấp thuận. අථ [Pg.22] ඛො භගවා උට්ඨහිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, සාධු ඛො ත්වං, ආනන්ද, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං සෙඛං පාටිපදං අභාසී’’ති. Bấy giờ, Thế Tôn đứng dậy và gọi Tôn giả Ānanda: ‘Lành thay, lành thay, Ānanda! Này Ānanda, thật lành thay ông đã giảng giải con đường của bậc hữu học cho những người Thích-ca ở Kapilavatthu.’ ඉදමවොචායස්මා ආනන්දො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අත්තමනා කාපිලවත්ථවා සක්‍යා ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Tôn giả Ānanda đã nói lời này. Bậc Đạo Sư đã hài lòng. Các vị Thích-ca ở thành Kapilavatthu đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Ānanda. සෙඛසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං. Kinh Hữu Học, bài kinh thứ ba, đã kết thúc. 4. පොතලියසුත්තං 4. Kinh Potaliya 31. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු විහරති ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙනඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. පොතලියොපි ඛො ගහපති සම්පන්නනිවාසනපාවුරණො ඡත්තුපාහනාහි ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො පොතලියං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, ගහපති, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, පොතලියො ගහපති ‘‘ගහපතිවාදෙන මං සමණො ගොතමො සමුදාචරතී’’ති කුපිතො අනත්තමනො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා…පෙ… තතියම්පි ඛො භගවා පොතලියං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, ගහපති, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. ‘‘එවං වුත්තෙ, පොතලියො ගහපති ගහපතිවාදෙන මං සමණො ගොතමො සමුදාචරතී’’ති කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තයිදං, භො ගොතම, නච්ඡන්නං, තයිදං නප්පතිරූපං, යං මං ත්වං ගහපතිවාදෙන සමුදාචරසී’’ති. ‘‘තෙ හි තෙ, ගහපති, ආකාරා, තෙ ලිඞ්ගා[Pg.23], තෙ නිමිත්තා යථා තං ගහපතිස්සා’’ති. ‘‘තථා හි පන මෙ, භො ගොතම, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති. ‘‘යථා කථං පන තෙ, ගහපති, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති? ‘‘ඉධ මෙ, භො ගොතම, යං අහොසි ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා සබ්බං තං පුත්තානං දායජ්ජං නිය්‍යාතං, තත්ථාහං අනොවාදී අනුපවාදී ඝාසච්ඡාදනපරමො විහරාමි. එවං ඛො මෙ, භො ගොතම, සබ්බෙ කම්මන්තා පටික්ඛිත්තා, සබ්බෙ වොහාරා සමුච්ඡින්නා’’ති. ‘‘අඤ්ඤථා ඛො ත්වං, ගහපති, වොහාරසමුච්ඡෙදං වදසි, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති? සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි. 31. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Aṅguttarāpa, tại một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, Ngài đi đến một khu rừng để nghỉ ban ngày. Sau khi vào khu rừng ấy, Ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Lúc bấy giờ, gia chủ Potaliya, mặc y phục sang trọng, mang dù và giày, đang đi kinh hành, đi dạo, đã đi đến khu rừng ấy; sau khi đến, ông vào khu rừng ấy rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi, thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi, thăm hỏi thân hữu, ông đứng một bên. Thế Tôn nói với gia chủ Potaliya đang đứng một bên: “Này gia chủ, có chỗ ngồi đấy. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ: “Sa-môn Gotama gọi ta bằng từ ‘gia chủ’,” rồi tức giận, không hài lòng, và giữ im lặng. Lần thứ hai… Lần thứ ba, Thế Tôn lại nói với gia chủ Potaliya: “Này gia chủ, có chỗ ngồi đấy. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ: “Sa-môn Gotama gọi ta bằng từ ‘gia chủ’,” rồi tức giận, không hài lòng, và nói với Thế Tôn: “Thưa ngài Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, việc ngài gọi tôi bằng từ ‘gia chủ’.” “Này gia chủ, ông có những dáng vẻ, những đặc điểm, những dấu hiệu của một gia chủ.” “Thưa ngài Gotama, nhưng tôi đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch.” “Này gia chủ, ông đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch như thế nào?” “Thưa ngài Gotama, ở đây, bất cứ tài sản, ngũ cốc, bạc, hay vàng nào tôi có, tất cả tôi đã giao lại cho các con trai làm của thừa kế. Về việc đó, tôi không khuyên bảo, không chỉ trích, chỉ sống với thức ăn và y phục vừa đủ. Thưa ngài Gotama, như vậy tôi đã từ bỏ mọi công việc, đã cắt đứt mọi giao dịch.” “Này gia chủ, ông nói về việc cắt đứt giao dịch theo một cách khác, nhưng trong giới luật của bậc Thánh, việc cắt đứt giao dịch lại theo một cách khác.” “Bạch Thế Tôn, trong giới luật của bậc Thánh, việc cắt đứt giao dịch là như thế nào? Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con về cách cắt đứt giao dịch trong giới luật của bậc Thánh.” “Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. 32. භගවා එතදවොච – ‘‘අට්ඨ ඛො ඉමෙ, ගහපති, ධම්මා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති. කතමෙ අට්ඨ? අපාණාතිපාතං නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො; දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බං; සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො; අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා; අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො; අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො; අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො; අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො. ඉමෙ ඛො, ගහපති, අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන අවිභත්තා, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්තී’’ති. ‘‘යෙ මෙ, භන්තෙ, භගවතා අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන අවිභත්තා, අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති, සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා ඉමෙ අට්ඨ ධම්මෙ විත්ථාරෙන විභජතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – 32. Thế Tôn nói điều này: “Này gia chủ, có tám pháp này trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch. Tám pháp ấy là gì? Nương vào việc không sát sanh, sự sát sanh cần được từ bỏ. Nương vào việc nhận của đã cho, sự lấy của không cho cần được từ bỏ. Nương vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được từ bỏ. Nương vào lời nói không chia rẽ, lời nói chia rẽ cần được từ bỏ. Nương vào việc không tham lam, sự tham lam cần được từ bỏ. Nương vào việc không khiển trách, sự khiển trách cần được từ bỏ. Nương vào việc không phẫn nộ, sự phẫn nộ cần được từ bỏ. Nương vào việc không ngã mạn, sự ngã mạn cần được từ bỏ. Này gia chủ, tám pháp này được nói một cách tóm tắt, chưa được phân tích chi tiết, trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch.” “Bạch Thế Tôn, tám pháp mà Thế Tôn đã nói cho con một cách tóm tắt, chưa được phân tích chi tiết, trong giới luật của bậc Thánh đưa đến sự cắt đứt giao dịch, lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà phân tích chi tiết tám pháp này cho con.” “Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: 33. ‘‘‘අපාණාතිපාතං [Pg.24] නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු පාණාතිපාතී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන පාණාතිපාතී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය පාණාතිපාතපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං පාණාතිපාතපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා පාණාතිපාතපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං පාණාතිපාතො. යෙ ච පාණාතිපාතපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පාණාතිපාතා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අපාණාතිපාතං නිස්සාය පාණාතිපාතො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 33. ‘Dựa vào việc không sát sanh, việc sát sanh cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người sát sanh, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người sát sanh, thì do duyên sát sanh, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên sát sanh, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên sát sanh, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc sát sanh này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên sát sanh, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ sát sanh, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc không sát sanh, việc sát sanh cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra. 34. ‘‘‘දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බ’න්ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු අදින්නාදායී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන අදින්නාදායී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය අදින්නාදානපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං අදින්නාදානපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා අදින්නාදානපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං අදින්නාදානං. යෙ ච අදින්නාදානපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා අදින්නාදානා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘දින්නාදානං නිස්සාය අදින්නාදානං පහාතබ්බ’න්ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 34. ‘Dựa vào việc lấy của được cho, việc lấy của không cho cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người lấy của không cho, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người lấy của không cho, thì do duyên lấy của không cho, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên lấy của không cho, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên lấy của không cho, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc lấy của không cho này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên lấy của không cho, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ việc lấy của không cho, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc lấy của được cho, việc lấy của không cho cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra. 35. ‘‘‘සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු මුසාවාදී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන මුසාවාදී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය මුසාවාදපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං මුසාවාදපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා මුසාවාදපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං [Pg.25] මුසාවාදො. යෙ ච මුසාවාදපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුසාවාදා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘සච්චවාචං නිස්සාය මුසාවාදො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 35. ‘Dựa vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người nói dối, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người nói dối, thì do duyên nói dối, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên nói dối, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên nói dối, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính lời nói dối này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên nói dối, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ lời nói dối, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào lời nói chân thật, lời nói dối trá cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra. 36. ‘‘‘අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු පිසුණවාචො අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන පිසුණවාචො අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය පිසුණවාචාපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං පිසුණවාචාපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා පිසුණවාචාපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං පිසුණා වාචා. යෙ ච පිසුණවාචාපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අපිසුණං වාචං නිස්සාය පිසුණා වාචා පහාතබ්බා’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 36. ‘Dựa vào lời nói không đâm thọc, lời nói đâm thọc cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người nói lời đâm thọc, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người nói lời đâm thọc, thì do duyên nói lời đâm thọc, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên nói lời đâm thọc, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên nói lời đâm thọc, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính lời nói đâm thọc này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên nói lời đâm thọc, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ lời nói đâm thọc, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào lời nói không đâm thọc, lời nói đâm thọc cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra. 37. ‘‘‘අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු ගිද්ධිලොභී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන ගිද්ධිලොභී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය ගිද්ධිලොභපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං ගිද්ධිලොභපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා ගිද්ධිලොභපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං ගිද්ධිලොභො. යෙ ච ගිද්ධිලොභපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, ගිද්ධිලොභා පටිවිරතස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අගිද්ධිලොභං නිස්සාය ගිද්ධිලොභො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 37. ‘Dựa vào việc không tham lam thèm muốn, việc tham lam thèm muốn cần được đoạn trừ.’ Lời này đã được nói ra, nhưng do duyên vào đâu mà được nói ra như vậy? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do nhân duyên của những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người tham lam thèm muốn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn những kiết sử ấy. Nếu như chính ta là người tham lam thèm muốn, thì do duyên tham lam thèm muốn, tự mình cũng sẽ khiển trách mình; do duyên tham lam thèm muốn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê trách ta; do duyên tham lam thèm muốn, sau khi thân hoại mạng chung, ác thú là điều có thể được chờ đợi. Chính việc tham lam thèm muốn này là kiết sử, là triền cái. Và do duyên tham lam thèm muốn, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi, đối với người đã từ bỏ tham lam thèm muốn, những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không còn nữa.’ Lời đã được nói rằng: ‘Dựa vào việc không tham lam thèm muốn, việc tham lam thèm muốn cần được đoạn trừ,’ là do duyên vào điều này mà được nói ra. 38. ‘‘‘අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු නින්දාරොසී අස්සං, තෙසාහං [Pg.26] සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන නින්දාරොසී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය නින්දාරොසපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං නින්දාරොසපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා නින්දාරොසපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං නින්දාරොසො. යෙ ච නින්දාරොසපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අනින්දාරොසිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අනින්දාරොසං නිස්සාය නින්දාරොසො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 38. ‘Nương vào sự không chỉ trích, cần phải đoạn trừ sự chỉ trích.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người hay chỉ trích, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người hay chỉ trích, thì do duyên chỉ trích, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên chỉ trích, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên chỉ trích, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự chỉ trích này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên chỉ trích, thì đối với người không chỉ trích, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không chỉ trích, cần phải đoạn trừ sự chỉ trích.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này. 39. ‘‘‘අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු කොධූපායාසී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන කොධූපායාසී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය කොධූපායාසපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං කොධූපායාසපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා කොධූපායාසපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං කොධූපායාසො. යෙ ච කොධූපායාසපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අක්කොධූපායාසිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අක්කොධූපායාසං නිස්සාය කොධූපායාසො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 39. ‘Nương vào sự không phẫn nộ, phiền muộn, cần phải đoạn trừ sự phẫn nộ, phiền muộn.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người hay phẫn nộ, phiền muộn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người hay phẫn nộ, phiền muộn, thì do duyên phẫn nộ, phiền muộn, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên phẫn nộ, phiền muộn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên phẫn nộ, phiền muộn, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự phẫn nộ, phiền muộn này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên phẫn nộ, phiền muộn, thì đối với người không phẫn nộ, phiền muộn, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không phẫn nộ, phiền muộn, cần phải đoạn trừ sự phẫn nộ, phiền muộn.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này. 40. ‘‘‘අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙසං ඛො අහං සංයොජනානං හෙතු අතිමානී අස්සං, තෙසාහං සංයොජනානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය පටිපන්නො. අහඤ්චෙව ඛො පන අතිමානී අස්සං, අත්තාපි මං උපවදෙය්‍ය අතිමානපච්චයා, අනුවිච්චාපි මං විඤ්ඤූ ගරහෙය්‍යුං අතිමානපච්චයා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා අතිමානපච්චයා. එතදෙව ඛො පන සංයොජනං එතං නීවරණං යදිදං අතිමානො. යෙ ච අතිමානපච්චයා උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අනතිමානිස්ස එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති’. ‘අනතිමානං නිස්සාය අතිමානො පහාතබ්බො’ති – ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. 40. ‘Nương vào sự không quá mạn, cần phải đoạn trừ sự quá mạn.’ Lời dạy này đã được nói ra như vậy, và lời dạy này được nói ra dựa vào điều gì? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Do những kiết sử nào mà ta có thể trở thành người có tâm quá mạn, ta đang thực hành để đoạn trừ, để cắt đứt hoàn toàn các kiết sử ấy. Nếu ta là người có tâm quá mạn, thì do duyên quá mạn, chính tự ta cũng sẽ khiển trách ta; do duyên quá mạn, các bậc hiền trí sau khi xem xét cũng sẽ chê bai ta; do duyên quá mạn, sau khi thân hoại mạng chung, một ác thú có thể được chờ đợi. Chính sự quá mạn này là một kiết sử, là một triền cái. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào có thể sanh khởi do duyên quá mạn, thì đối với người không có tâm quá mạn, các lậu hoặc, phiền não, nhiệt não ấy không sanh khởi.’ ‘Nương vào sự không quá mạn, cần phải đoạn trừ sự quá mạn.’ Lời dạy đã được nói ra như vậy là dựa vào điều này. 41. ‘‘ඉමෙ [Pg.27] ඛො, ගහපති, අට්ඨ ධම්මා සංඛිත්තෙන වුත්තා, විත්ථාරෙන විභත්තා, යෙ අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති; න ත්වෙව තාව අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. 41. Này gia chủ, tám pháp này đã được nói một cách tóm tắt, đã được phân tích một cách chi tiết, là những pháp đưa đến sự đoạn tuyệt các ngôn ngữ thế tục trong giới luật của bậc Thánh; tuy nhiên, trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối vẫn chưa xảy ra. ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති? සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පොතලියො ගහපති භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì làm thế nào trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối lại xảy ra? Bạch Thế Tôn, mong thay Thế Tôn hãy thuyết Pháp cho con về cách thức mà trong giới luật của bậc Thánh, sự đoạn tuyệt tất cả ngôn ngữ thế tục một cách toàn diện, một cách trọn vẹn, một cách tuyệt đối lại xảy ra.’ ‘Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn.’ Gia chủ Potaliya đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: කාමාදීනවකථා Lời Nói Về Sự Nguy Hại Của Các Dục 42. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, කුක්කුරො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතො ගොඝාතකසූනං පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. තමෙනං දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං උපසුම්භෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අපි නු ඛො සො කුක්කුරො අමුං අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං පලෙහන්තො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යං පටිවිනෙය්‍යා’’ති? 42. Này gia chủ, ví như có một con chó bị đói khát và kiệt sức hành hạ, đang đứng gần một lò mổ bò. Rồi một người đồ tể giết bò thiện nghệ hoặc đệ tử của người ấy quăng cho nó một khúc xương đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào, liệu con chó ấy khi liếm khúc xương đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu kia, có thể xua tan được cơn đói khát và kiệt sức của nó không? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. Bạch Thế Tôn, không thể được. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? Vì sao vậy? ‘‘අදුඤ්හි, භන්තෙ, අට්ඨිකඞ්කලං සුනික්කන්තං නික්කන්තං නිම්මංසං ලොහිතමක්ඛිතං. යාවදෙව පන සො කුක්කුරො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සාති. එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා, යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Bạch Thế Tôn, vì khúc xương ấy đã được cạo sạch, lóc sạch, không còn thịt, chỉ dính máu. Con chó ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi. Cũng vậy, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như khúc xương, có nhiều đau khổ, nhiều phiền muộn, sự nguy hại ở đây lại càng nhiều hơn.’ Sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy tránh xa loại xả có tính đa dạng, y cứ vào sự đa dạng, và tu tập chính loại xả có tính nhất thể, y cứ vào sự nhất thể, nơi mà tất cả sự chấp thủ vào các thế lợi vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót. 43. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, ගිජ්ඣො වා කඞ්කො වා කුලලො වා මංසපෙසිං ආදාය උඩ්ඩීයෙය්‍ය. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කඞ්කාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා [Pg.28] අනුපතිත්වා විතච්ඡෙය්‍යුං විස්සජ්ජෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සචෙ සො ගිජ්ඣො වා කඞ්කො වා කුලලො වා තං මංසපෙසිං න ඛිප්පමෙව පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති? 43. Này gia chủ, ví như một con diều hâu, hoặc một con ó, hoặc một con kền kền, quắp một miếng thịt rồi bay đi. Rồi những con diều hâu, ó, kền kền khác đuổi theo, đuổi theo, rỉa mổ, giằng giật nó. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào, nếu con diều hâu, ó, hoặc kền kền ấy không mau mắn buông miếng thịt đó ra, thì do nguyên nhân ấy, nó sẽ đi đến chỗ chết hoặc đau khổ gần như chết, có phải không? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Bạch Thế Tôn, đúng vậy. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như miếng thịt, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ, tránh xa loại xả đa dạng, dựa vào sự đa dạng, và tu tập chính loại xả nhất thể, dựa vào sự nhất thể, nơi mà tất cả các chấp thủ vào thế gian vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót. 44. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො ආදිත්තං තිණුක්කං ආදාය පටිවාතං ගච්ඡෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සචෙ සො පුරිසො තං ආදිත්තං තිණුක්කං න ඛිප්පමෙව පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය තස්ස සා ආදිත්තා තිණුක්කා හත්ථං වා දහෙය්‍ය බාහුං වා දහෙය්‍ය අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගං දහෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති? 44. Này gia chủ, ví như một người cầm bó đuốc cỏ đang cháy và đi ngược chiều gió. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Nếu người ấy không nhanh chóng vứt bỏ bó đuốc cỏ đang cháy đó, thì bó đuốc cỏ đang cháy ấy có thể đốt cháy tay của người đó, hoặc đốt cháy cánh tay, hoặc đốt cháy một trong các bộ phận lớn nhỏ khác của thân thể. Do nhân duyên đó, người ấy có thể đi đến chỗ chết, hoặc chịu đau khổ gần như chết, phải không? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Thưa vâng, bạch Thế Tôn. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như bó đuốc cỏ, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ... vân vân... tu tập chính loại xả ấy. 45. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, අඞ්ගාරකාසු සාධිකපොරිසා, පූරා අඞ්ගාරානං වීතච්චිකානං වීතධූමානං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛප්පටික්කූලො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අපි නු සො පුරිසො ඉතිචිතිචෙව කායං සන්නාමෙය්‍යා’’ති? 45. Này gia chủ, ví như có một hố than sâu hơn một sải tay người, đầy những than hồng không có ngọn lửa, không có khói. Rồi một người muốn sống, không muốn chết, muốn được an lạc, ghét sự đau khổ đi đến. Hai người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy hai cánh tay của người ấy và kéo về phía hố than. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Người ấy có vùng vẫy thân mình qua lại hay không? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Thưa vâng, bạch Thế Tôn. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? Vì lý do gì? ‘‘විදිතඤ්හි, භන්තෙ, තස්ස පුරිසස්ස ඉමඤ්චාහං අඞ්ගාරකාසුං පපතිස්සාමි, තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡිස්සාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Bạch Thế Tôn, vì người ấy biết rằng: ‘Tôi sẽ rơi vào hố than này, và do nhân duyên đó, tôi sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu đau khổ gần như chết’. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như hố than, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’. Vị ấy, sau khi thấy rõ điều này như thật bằng chánh trí tuệ... vân vân... tu tập chính loại xả ấy. 46. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.29], ගහපති, පුරිසො සුපිනකං පස්සෙය්‍ය ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණිරාමණෙය්‍යකං. සො පටිබුද්ධො න කිඤ්චි පටිපස්සෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. 46. Này gia chủ, ví như một người thấy trong giấc mơ những khu vườn khả ái, những khu rừng khả ái, những vùng đất khả ái, những hồ sen khả ái. Khi tỉnh dậy, người ấy không thấy lại bất cứ điều gì. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như giấc mơ, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’... vân vân... tu tập chính loại xả ấy. 47. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො යාචිතකං භොගං යාචිත්වා යානං වා පොරිසෙය්‍යං පවරමණිකුණ්ඩලං. සො තෙහි යාචිතකෙහි භොගෙහි පුරක්ඛතො පරිවුතො අන්තරාපණං පටිපජ්ජෙය්‍ය. තමෙනං ජනො දිස්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘භොගී වත, භො, පුරිසො, එවං කිර භොගිනො භොගානි භුඤ්ජන්තී’ති. තමෙනං සාමිකා යත්ථ යත්ථෙව පස්සෙය්‍යුං තත්ථ තත්ථෙව සානි හරෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අලං නු ඛො තස්ස පුරිසස්ස අඤ්ඤථත්තායා’’ති? 47. Này gia chủ, ví như một người mượn tài sản, mượn một cỗ xe sang trọng và đôi bông tai bằng ngọc quý. Được tôn vinh và vây quanh bởi những tài sản đi mượn ấy, người ấy đi vào khu chợ. Thấy người ấy, dân chúng nói rằng: ‘Thưa quý vị, thật là một người giàu có! Những người giàu có hưởng thụ tài sản của họ như thế này đây’. Rồi những người chủ sở hữu, bất cứ nơi nào họ thấy người ấy, họ sẽ lấy lại tài sản của mình ở ngay nơi đó. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Điều đó có đủ để làm cho người ấy trở nên khác đi không? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Thưa vâng, bạch Thế Tôn. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? Vì lý do gì? ‘‘සාමිනො හි, භන්තෙ, සානි හරන්තී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති…පෙ… තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Bạch Thế Tôn, vì những người chủ sở hữu lấy lại tài sản của họ. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như vật đi mượn, có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm’... vân vân... tu tập chính loại xả ấy. 48. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ගහපති, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ තිබ්බො වනසණ්ඩො. තත්‍රස්ස රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, න චස්සු කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඵලත්ථිකො ඵලගවෙසී ඵලපරියෙසනං චරමානො. සො තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා තං රුක්ඛං පස්සෙය්‍ය සම්පන්නඵලඤ්ච උපපන්නඵලඤ්ච. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, නත්ථි ච කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. ජානාමි ඛො පනාහං රුක්ඛං ආරොහිතුං. යංනූනාහං ඉමං රුක්ඛං ආරොහිත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍යං උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය’න්ති. සො තං රුක්ඛං ආරොහිත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍ය උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය. අථ දුතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඵලත්ථිකො ඵලගවෙසී ඵලපරියෙසනං චරමානො තිණ්හං කුඨාරිං ආදාය. සො තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා [Pg.30] තං රුක්ඛං පස්සෙය්‍ය සම්පන්නඵලඤ්ච උපපන්නඵලඤ්ච. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො රුක්ඛො සම්පන්නඵලො ච උපපන්නඵලො ච, නත්ථි ච කානිචි ඵලානි භූමියං පතිතානි. න ඛො පනාහං ජානාමි රුක්ඛං ආරොහිතුං. යංනූනාහං ඉමං රුක්ඛං මූලතො ඡෙත්වා යාවදත්ථඤ්ච ඛාදෙය්‍යං උච්ඡඞ්ගඤ්ච පූරෙය්‍ය’න්ති. සො තං රුක්ඛං මූලතොව ඡින්දෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අමුකො යො සො පුරිසො පඨමං රුක්ඛං ආරූළ්හො සචෙ සො න ඛිප්පමෙව ඔරොහෙය්‍ය තස්ස සො රුක්ඛො පපතන්තො හත්ථං වා භඤ්ජෙය්‍ය පාදං වා භඤ්ජෙය්‍ය අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගං භඤ්ජෙය්‍ය, සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’න්ති? 48. Này gia chủ, ví như không xa một ngôi làng hay thị trấn, có một khu rừng rậm. Ở đó có một cây sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Rồi một người muốn có quả, đang đi tìm quả, đến. Người ấy đi vào khu rừng và thấy cây sai quả, quả lại ngon ngọt ấy. Người ấy nghĩ rằng: ‘Cây này sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Ta lại biết cách trèo cây. Hay là ta hãy trèo lên cây này, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo của ta’. Rồi người ấy trèo lên cây, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo. Sau đó, một người thứ hai đến, cũng muốn có quả, đang đi tìm quả, mang theo một cái rìu sắc bén. Người ấy đi vào khu rừng và thấy cây sai quả, quả lại ngon ngọt ấy. Người ấy nghĩ rằng: ‘Cây này sai quả, quả lại ngon ngọt, nhưng không có quả nào rơi trên mặt đất. Ta lại không biết cách trèo cây. Hay là ta hãy chặt cây này từ gốc, ăn cho thỏa thích và làm đầy vạt áo của ta’. Rồi người ấy chặt cây từ gốc. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Người đầu tiên đã trèo lên cây, nếu không nhanh chóng xuống, thì khi cây đó đổ xuống, nó có thể làm gãy tay, gãy chân, hoặc làm gãy một trong các bộ phận lớn nhỏ khác của người ấy. Do nhân duyên đó, người ấy có thể đi đến chỗ chết, hoặc chịu đau khổ gần như chết, phải không? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Thưa vâng, bạch Thế Tôn. ‘‘එවමෙව ඛො, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො’ති. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං අභිනිවජ්ජෙත්වා යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා යත්ථ සබ්බසො ලොකාමිසූපාදානා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති තමෙවූපෙක්ඛං භාවෙති. Này gia chủ, cũng vậy, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Thế Tôn đã dạy rằng các dục ví như trái cây, có nhiều khổ, nhiều não, ở đây có nhiều sự nguy hiểm’. Sau khi thấy rõ điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy tránh xa tâm xả thuộc về đa dạng, y cứ vào đa dạng, và tu tập chính tâm xả thuộc về nhất thể, y cứ vào nhất thể, nơi mà tất cả các chấp thủ vào thế gian vật chất đều được đoạn diệt không còn dư sót. 49. ‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. 49. Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các tướng trạng và chi tiết. ‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt mắt người, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú... cho đến... biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. ‘‘ස ඛො සො, ගහපති, අරියසාවකො ඉමංයෙව අනුත්තරං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං ආගම්ම ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එත්තාවතා ඛො, ගහපති, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති. Này gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, y cứ vào chính sự thanh tịnh của niệm và xả vô thượng này, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại. Này gia chủ, đến mức độ như vậy, trong giới luật của bậc Thánh, sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp mới xảy ra một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách. 50. ‘‘තං [Pg.31] කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, යථා අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො හොති, අපි නු ත්වං එවරූපං වොහාරසමුච්ඡෙදං අත්තනි සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘කො චාහං, භන්තෙ, කො ච අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදො! ආරකා අහං, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදා. මයඤ්හි, භන්තෙ, පුබ්බෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයාති අමඤ්ඤිම්හ, අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයභොජනං භොජිම්හ, අනාජානීයෙව සමානෙ ආජානීයඨානෙ ඨපිම්හ; භික්ඛූ පන මයං, භන්තෙ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයාති අමඤ්ඤිම්හ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයභොජනං භොජිම්හ, ආජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයඨානෙ ඨපිම්හ; ඉදානි පන මයං, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයාති ජානිස්සාම, අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයභොජනං භොජෙස්සාම, අනාජානීයෙව සමානෙ අනාජානීයඨානෙ ඨපෙස්සාම. භික්ඛූ පන මයං, භන්තෙ, ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයාති ජානිස්සාම ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයභොජනං භොජෙස්සාම, ආජානීයෙව සමානෙ ආජානීයඨානෙ ඨපෙස්සාම. අජනෙසි වත මෙ, භන්තෙ, භගවා සමණෙසු සමණප්පෙමං, සමණෙසු සමණප්පසාදං, සමණෙසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 50. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào? Theo như trong giới luật của bậc Thánh, sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp xảy ra một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách, vậy ông có thấy được sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp như vậy nơi tự thân mình không?” “Bạch Thế Tôn, con là ai, và sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách trong giới luật của bậc Thánh là gì! Bạch Thế Tôn, con còn xa mới đạt được sự chấm dứt ngôn ngữ giao tiếp một cách hoàn toàn, về mọi mặt, theo mọi cách trong giới luật của bậc Thánh. Bạch Thế Tôn, trước đây, đối với các du sĩ ngoại đạo, chúng con dù họ không biết nhưng lại nghĩ rằng họ là người biết, dù họ không biết nhưng chúng con đã dâng cúng vật thực dành cho người biết, dù họ không biết nhưng chúng con đã đặt họ vào địa vị của người biết. Còn đối với các Tỳ khưu, bạch Thế Tôn, chúng con dù các vị ấy biết nhưng lại nghĩ rằng các vị ấy không biết, dù các vị ấy biết nhưng chúng con đã dâng cúng vật thực dành cho người không biết, dù các vị ấy biết nhưng chúng con đã đặt các vị ấy vào địa vị của người không biết. Nhưng nay, bạch Thế Tôn, đối với các du sĩ ngoại đạo, chúng con sẽ biết rằng họ không biết dù họ là người không biết, chúng con sẽ dâng cúng vật thực dành cho người không biết dù họ là người không biết, chúng con sẽ đặt họ vào địa vị của người không biết dù họ là người không biết. Còn đối với các Tỳ khưu, bạch Thế Tôn, chúng con sẽ biết rằng các vị ấy biết dù các vị ấy là người biết, chúng con sẽ dâng cúng vật thực dành cho người biết dù các vị ấy là người biết, chúng con sẽ đặt các vị ấy vào địa vị của người biết. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn quả đã làm cho con phát sinh lòng yêu mến đối với các vị Sa-môn, lòng tịnh tín đối với các vị Sa-môn, lòng kính trọng đối với các vị Sa-môn. Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc; cũng vậy, bạch Thế Tôn, Chánh pháp đã được Thế Tôn khéo giảng giải bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Thế Tôn hãy nhận con làm người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.” පොතලියසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං. Kinh Potaliya, phẩm thứ tư, kết thúc. 5. ජීවකසුත්තං 5. Kinh Jīvaka 51. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙ. අථ ඛො ජීවකො කොමාරභච්චො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි[Pg.32]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජීවකො කොමාරභච්චො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? 51. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka Komārabhacca. Bấy giờ, Jīvaka Komārabhacca đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Jīvaka Komārabhacca bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, con có nghe điều này: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’. Bạch Thế Tôn, những người nói như vầy: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’, có phải họ nói theo lời của Thế Tôn không, họ không vu khống Thế Tôn bằng điều không thật, họ có giải thích Pháp đúng với Chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp của họ đáng bị chỉ trích không?” 52. ‘‘යෙ තෙ, ජීවක, එවමාහංසු – ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්සකතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්චකම්ම’න්ති න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච මං තෙ අසතා අභූතෙන. තීහි ඛො අහං, ජීවක, ඨානෙහි මංසං අපරිභොගන්ති වදාමි. දිට්ඨං, සුතං, පරිසඞ්කිතං – ඉමෙහි ඛො අහං, ජීවක, තීහි ඨානෙහි මංසං අපරිභොගන්ති වදාමි. තීහි ඛො අහං, ජීවක, ඨානෙහි මංසං පරිභොගන්ති වදාමි. අදිට්ඨං, අසුතං, අපරිසඞ්කිතං – ඉමෙහි ඛො අහං, ජීවක, තීහි ඨානෙහි මංසං පරිභොගන්ති වදාමි. 52. Này Jīvaka, những người nói như vầy: ‘Người ta giết chúng sanh vì Sa-môn Gotama; Sa-môn Gotama biết mà vẫn dùng thịt được làm riêng cho mình, do mình mà có’, họ không nói theo lời của ta, và họ vu khống ta bằng điều không có, không thật. Này Jīvaka, ta nói rằng thịt không được dùng trong ba trường hợp. Thấy, nghe, hoặc nghi (rằng con vật bị giết cho mình) – này Jīvaka, ta nói rằng thịt không được dùng trong ba trường hợp này. Này Jīvaka, ta nói rằng thịt được dùng trong ba trường hợp. Không thấy, không nghe, và không nghi (rằng con vật bị giết cho mình) – này Jīvaka, ta nói rằng thịt được dùng trong ba trường hợp này. 53. ‘‘ඉධ, ජීවක, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා ස්වාතනාය භත්තෙන නිමන්තෙති. ආකඞ්ඛමානොව, ජීවක, භික්ඛු අධිවාසෙති. සො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන තස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමති; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසති. තස්ස න එවං හොති – ‘සාධු වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන [Pg.33] පරිවිසෙය්‍යාති! අහො වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා ආයතිම්පි එවරූපෙන පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යා’ති – එවම්පිස්ස න හොති. සො තං පිණ්ඩපාතං අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. තං කිං මඤ්ඤසි, ජීවක, අපි නු සො භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අත්තබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙතී’’ති? 53. “Này Jīvaka, ở đây, vị tỳ khưu sống nương tựa vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân, không hận. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai. Này Jīvaka, nếu muốn, vị tỳ khưu ấy nhận lời. Sau đêm ấy, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú sở của người gia chủ hay con của người gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi người gia chủ hay con của người gia chủ ấy cúng dường vị ấy vật thực khất thực thượng vị. Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay nếu người gia chủ hay con của người gia-chủ này cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị!’ Hoặc vị ấy cũng không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Mong sao người gia chủ hay con của người gia chủ này trong tương lai cũng sẽ cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị như thế này!’ Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy mà không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, với trí tuệ về sự xuất ly. Này Jīvaka, ngươi nghĩ thế nào? Vào lúc ấy, có phải vị tỳ khưu ấy có tác ý làm tổn hại mình, hay có tác ý làm tổn hại người khác, hay có tác ý làm tổn hại cả hai chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” ‘‘නනු සො, ජීවක, භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අනවජ්ජංයෙව ආහාරං ආහාරෙතී’’ති? “Này Jīvaka, có phải vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy đã thọ dụng món ăn không có tội lỗi chăng?” ‘‘එවං, භන්තෙ. සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘බ්‍රහ්මා මෙත්තාවිහාරී’ති. තං මෙ ඉදං, භන්තෙ, භගවා සක්ඛිදිට්ඨො; භගවා හි, භන්තෙ, මෙත්තාවිහාරී’’ති. ‘‘යෙන ඛො, ජීවක, රාගෙන යෙන දොසෙන යෙන මොහෙන බ්‍යාපාදවා අස්ස සො රාගො සො දොසො සො මොහො තථාගතස්ස පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. සචෙ ඛො තෙ, ජීවක, ඉදං සන්ධාය භාසිතං අනුජානාමි තෙ එත’’න්ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භන්තෙ, සන්ධාය භාසිතං’’. “Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Phạm thiên là vị an trú trong tâm từ.’ Bạch Thế Tôn, điều ấy con đã được thấy tận mắt nơi Thế Tôn; vì bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị an trú trong tâm từ.” “Này Jīvaka, tham, sân, si nào mà do đó có tâm hãm hại, thì tham ấy, sân ấy, si ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jīvaka, nếu ngươi nói điều này với ý đó, Ta chấp thuận cho ngươi điều ấy.” “Bạch Thế Tôn, quả thật con đã nói điều này với ý đó.” 54. ‘‘ඉධ, ජීවක, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා ස්වාතනාය භත්තෙන නිමන්තෙති. ආකඞ්ඛමානොව, ජීවක, භික්ඛු අධිවාසෙති. සො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමති; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසති. තස්ස න එවං හොති – ‘සාධු වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යාති! අහො වත මායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා ආයතිම්පි [Pg.34] එවරූපෙන පණීතෙන පිණ්ඩපාතෙන පරිවිසෙය්‍යා’ති – එවම්පිස්ස න හොති. සො තං පිණ්ඩපාතං අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. තං කිං මඤ්ඤසි, ජීවක, අපි නු සො භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අත්තබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධාය වා චෙතෙතී’’ති? 54. “Này Jīvaka, ở đây, vị tỳ khưu sống nương tựa vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Vị ấy an trú với tâm câu hữu với bi... với hỷ... với xả, biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân, không hận. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai. Này Jīvaka, nếu muốn, vị tỳ khưu ấy nhận lời. Sau đêm ấy, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú sở của người gia chủ hay con của người gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi người gia chủ hay con của người gia chủ ấy cúng dường vị ấy vật thực khất thực thượng vị. Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay nếu người gia chủ hay con của người gia-chủ này cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị!’ Hoặc vị ấy cũng không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Mong sao người gia chủ hay con của người gia chủ này trong tương lai cũng sẽ cúng dường cho ta vật thực khất thực thượng vị như thế này!’ Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy mà không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, với trí tuệ về sự xuất ly. Này Jīvaka, ngươi nghĩ thế nào? Vào lúc ấy, có phải vị tỳ khưu ấy có tác ý làm tổn hại mình, hay có tác ý làm tổn hại người khác, hay có tác ý làm tổn hại cả hai chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” ‘‘නනු සො, ජීවක, භික්ඛු තස්මිං සමයෙ අනවජ්ජංයෙව ආහාරං ආහාරෙතී’’ති? “Này Jīvaka, có phải vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy đã thọ dụng món ăn không có tội lỗi chăng?” ‘‘එවං, භන්තෙ. සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘බ්‍රහ්මා උපෙක්ඛාවිහාරී’ති. තං මෙ ඉදං, භන්තෙ, භගවා සක්ඛිදිට්ඨො; භගවා හි, භන්තෙ, උපෙක්ඛාවිහාරී’’ති. ‘‘යෙන ඛො, ජීවක, රාගෙන යෙන දොසෙන යෙන මොහෙන විහෙසවා අස්ස අරතිවා අස්ස පටිඝවා අස්ස සො රාගො සො දොසො සො මොහො තථාගතස්ස පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. සචෙ ඛො තෙ, ජීවක, ඉදං සන්ධාය භාසිතං, අනුජානාමි තෙ එත’’න්ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භන්තෙ, සන්ධාය භාසිතං’’. “Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Phạm thiên là vị an trú trong tâm xả.’ Bạch Thế Tôn, điều ấy con đã được thấy tận mắt nơi Thế Tôn; vì bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị an trú trong tâm xả.” “Này Jīvaka, tham, sân, si nào mà do đó có sự phiền nhiễu, có sự không hoan hỷ, có sự xung đột, thì tham ấy, sân ấy, si ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Jīvaka, nếu ngươi nói điều này với ý đó, Ta chấp thuận cho ngươi điều ấy.” “Bạch Thế Tôn, quả thật con đã nói điều này với ý đó.” 55. ‘‘යො ඛො, ජීවක, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා උද්දිස්ස පාණං ආරභති සො පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො, ගහපති, එවමාහ – ‘ගච්ඡථ, අමුකං නාම පාණං ආනෙථා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො පාණො ගලප්පවෙඨකෙන ආනීයමානො දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො එවමාහ – ‘ගච්ඡථ ඉමං පාණං ආරභථා’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො පාණො ආරභියමානො දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, ඉමිනා චතුත්ථෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යම්පි සො තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අකප්පියෙන ආසාදෙති, ඉමිනා පඤ්චමෙන ඨානෙන බහුං අපුඤ්ඤං පසවති. යො ඛො, ජීවක, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා උද්දිස්ස පාණං ආරභති සො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං අපුඤ්ඤං පසවතී’’ති. 55. “Này Jīvaka, người nào vì Như Lai hay đệ tử của Như Lai mà giết hại sinh vật, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức do năm trường hợp. Khi người ấy, này gia chủ, nói như vầy: ‘Hãy đi, hãy mang sinh vật tên là như thế kia đến đây,’ do trường hợp thứ nhất này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi sinh vật ấy bị tròng dây vào cổ lôi đi, phải chịu đựng sự đau khổ và buồn rầu, do trường hợp thứ hai này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi người ấy nói như vầy: ‘Hãy đi, hãy giết sinh vật này,’ do trường hợp thứ ba này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi sinh vật ấy bị giết hại, phải chịu đựng sự đau khổ và buồn rầu, do trường hợp thứ tư này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Khi người ấy cúng dường Như Lai hay đệ tử của Như Lai vật không thích hợp, do trường hợp thứ năm này, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức. Này Jīvaka, người nào vì Như Lai hay đệ tử của Như Lai mà giết hại sinh vật, người ấy tạo ra nhiều điều phi phước đức do năm trường hợp này.” එවං වුත්තෙ, ජීවකො කොමාරභච්චො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! කප්පියං වත, භන්තෙ, භික්ඛූ ආහාරං ආහාරෙන්ති[Pg.35]; අනවජ්ජං වත, භන්තෙ, භික්ඛූ ආහාරං ආහාරෙන්ති. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói như vậy, y sĩ Jīvaka Komārabhacca bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, quả thật các vị tỳ khưu dùng các vật thực thích hợp! Bạch Thế Tôn, quả thật các vị tỳ khưu dùng các vật thực không có tội lỗi! Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! ... Kể từ hôm nay cho đến trọn đời, xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y.” ජීවකසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං. Kinh Jīvaka, phẩm thứ năm, đã chấm dứt. 6. උපාලිසුත්තං 6. Kinh Upāli 56. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො නාළන්දායං පටිවසති මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නාළන්දායං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන පාවාරිකම්බවනං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං භගවා එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, තපස්සි, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං භගවා එතදවොච – ‘‘කති පන, තපස්සි, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කම්මානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? 56. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Nāḷandā, tại vườn xoài của Pāvārika. Vào lúc bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang cư ngụ ở Nāḷandā cùng với đại chúng Nigaṇṭha đông đảo. Khi ấy, vị Nigaṇṭha tên là Dīghatapassī, sau khi đi khất thực ở Nāḷandā, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, đã đi đến vườn xoài của Pāvārika, đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đức Thế Tôn nói với vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đang đứng một bên: “Này Tapassī, có các chỗ ngồi. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.” Khi được nói như vậy, vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đã lấy một chỗ ngồi thấp rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với vị Nigaṇṭha Dīghatapassī đang ngồi một bên: “Này Tapassī, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định bao nhiêu loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?” ‘‘න ඛො, ආවුසො ගොතම, ආචිණ්ණං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස ‘කම්මං, කම්ම’න්ති පඤ්ඤපෙතුං; ‘දණ්ඩං, දණ්ඩ’න්ති ඛො, ආවුසො ගොතම, ආචිණ්ණං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පඤ්ඤපෙතු’’න්ති. “Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta không có thói quen quy định là ‘nghiệp, nghiệp’. Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta có thói quen quy định là ‘sự trừng phạt, sự trừng phạt’.” ‘‘කති පන, තපස්සි, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? “Này Tapassī, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định bao nhiêu loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?” ‘‘තීණි ඛො, ආවුසො ගොතම, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියාති, සෙය්‍යථිදං – කායදණ්ඩං, වචීදණ්ඩං, මනොදණ්ඩ’’න්ති. “Thưa hiền giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định ba loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác, đó là: sự trừng phạt về thân, sự trừng phạt về lời nói, và sự trừng phạt về ý.” ‘‘කිං පන, තපස්සි, අඤ්ඤදෙව කායදණ්ඩං, අඤ්ඤං වචීදණ්ඩං, අඤ්ඤං මනොදණ්ඩ’’න්ති? “Này Tapassī, có phải sự trừng phạt về thân là một điều khác, sự trừng phạt về lời nói là một điều khác, và sự trừng phạt về ý là một điều khác không?” ‘‘අඤ්ඤදෙව, ආවුසො ගොතම, කායදණ්ඩං, අඤ්ඤං වචීදණ්ඩං, අඤ්ඤං මනොදණ්ඩ’’න්ති. “Thưa hiền giả Gotama, sự trừng phạt về thân là một điều khác, sự trừng phạt về lời nói là một điều khác, và sự trừng phạt về ý là một điều khác.” ‘‘ඉමෙසං පන, තපස්සි, තිණ්ණං දණ්ඩානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කතමං දණ්ඩං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා[Pg.36], යදි වා කායදණ්ඩං, යදි වා වචීදණ්ඩං, යදි වා මනොදණ්ඩ’’න්ති? “Này Tapassī, trong ba loại trừng phạt này, đã được phân biệt và tách biệt như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định loại trừng phạt nào là có tội lỗi nặng nề hơn cả để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác: có phải là sự trừng phạt về thân, hay sự trừng phạt về lời nói, hay sự trừng phạt về ý?” ‘‘ඉමෙසං ඛො, ආවුසො ගොතම, තිණ්ණං දණ්ඩානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කායදණ්ඩං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙති පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩං, නො තථා මනොදණ්ඩ’’න්ති. “Thưa hiền giả Gotama, trong ba loại trừng phạt này, đã được phân biệt và tách biệt như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã quy định sự trừng phạt về thân là có tội lỗi nặng nề hơn cả để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác; không phải là sự trừng phạt về lời nói, cũng không phải là sự trừng phạt về ý.” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’? “Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමි’’. “Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’? “Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමි’’. “Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, තපස්සි, වදෙසි’’? “Này Tapassī, ông nói là sự trừng phạt về thân phải không?” ‘‘කායදණ්ඩන්ති, ආවුසො ගොතම, වදාමී’’ති. “Thưa hiền giả Gotama, tôi nói là sự trừng phạt về thân.” ඉතිහ භගවා දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං යාවතතියකං පතිට්ඨාපෙසි. Như vậy, đức Thế Tôn đã khiến vị Nigaṇṭha Dīghatapassī xác nhận đến lần thứ ba về vấn đề đang được thảo luận này. 57. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ත්වං පනාවුසො ගොතම, කති දණ්ඩානි පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? 57. Khi được nói như vậy, vị Nigaṇṭha Dīghatapassī bạch với đức Thế Tôn điều này: “Còn ngài, thưa hiền giả Gotama, ngài đã quy định bao nhiêu loại trừng phạt để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?” ‘‘න ඛො, තපස්සි, ආචිණ්ණං තථාගතස්ස ‘දණ්ඩං, දණ්ඩ’න්ති පඤ්ඤපෙතුං; ‘කම්මං, කම්ම’න්ති ඛො, තපස්සි, ආචිණ්ණං තථාගතස්ස පඤ්ඤපෙතු’’න්ති? “Này Tapassī, Như Lai không có thói quen quy định là ‘sự trừng phạt, sự trừng phạt’. Này Tapassī, Như Lai có thói quen quy định là ‘nghiệp, nghiệp’.” ‘‘ත්වං පනාවුසො ගොතම, කති කම්මානි පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? “Còn ngài, thưa hiền giả Gotama, ngài đã quy định bao nhiêu loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác?” ‘‘තීණි ඛො අහං, තපස්සි, කම්මානි පඤ්ඤපෙමි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, සෙය්‍යථිදං – කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්ම’’න්ති. “Này Tapassī, ta quy định ba loại nghiệp để thực hiện hành vi xấu ác, để tạo ra hành vi xấu ác, đó là: nghiệp về thân, nghiệp về lời nói, và nghiệp về ý.” ‘‘කිං පනාවුසො ගොතම, අඤ්ඤදෙව කායකම්මං, අඤ්ඤං වචීකම්මං, අඤ්ඤං මනොකම්ම’’න්ති? “Thưa hiền giả Gotama, có phải thân nghiệp là một pháp, khẩu nghiệp là một pháp khác, và ý nghiệp là một pháp khác chăng?” ‘‘අඤ්ඤදෙව, තපස්සි, කායකම්මං, අඤ්ඤං වචීකම්මං, අඤ්ඤං මනොකම්ම’’න්ති. “Này người khổ hạnh, thân nghiệp là một pháp, khẩu nghiệp là một pháp khác, và ý nghiệp là một pháp khác.” ‘‘ඉමෙසං පනාවුසො ගොතම, තිණ්ණං කම්මානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං කතමං කම්මං මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙසි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, යදි වා කායකම්මං, යදි වා වචීකම්මං, යදි වා මනොකම්ම’’න්ති? “Thưa hiền giả Gotama, trong ba nghiệp đã được phân chia và tách biệt như vậy, ngài tuyên bố nghiệp nào là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp: có phải là thân nghiệp, hay là khẩu nghiệp, hay là ý nghiệp?” ‘‘ඉමෙසං ඛො අහං, තපස්සි, තිණ්ණං කම්මානං එවං පටිවිභත්තානං එවං පටිවිසිට්ඨානං මනොකම්මං මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙමි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා කායකම්මං, නො තථා වචීකම්ම’’න්ති. “Này người khổ hạnh, trong ba nghiệp đã được phân chia và tách biệt như vậy, Ta tuyên bố ý nghiệp là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; thân nghiệp không như vậy, khẩu nghiệp cũng không như vậy.” ‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’? “Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?” ‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමි’’. “Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.” ‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’? “Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?” ‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමි’’. “Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.” ‘‘මනොකම්මන්ති, ආවුසො ගොතම, වදෙසි’’? “Thưa hiền giả Gotama, ngài nói là ý nghiệp phải không?” ‘‘මනොකම්මන්ති, තපස්සි, වදාමී’’ති. “Này người khổ hạnh, Ta nói là ý nghiệp.” ඉතිහ දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො භගවන්තං ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං යාවතතියකං පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි. Như vậy, sau khi đã khiến cho đức Thế Tôn xác nhận đến lần thứ ba về vấn đề này, Nigaṇṭha Dīghatapassī từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta. 58. තෙන [Pg.37] ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා ගිහිපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති බාලකිනියා පරිසාය උපාලිපමුඛාය. අද්දසා ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං දූරතොව ආගච්ඡන්තං; දිස්වාන දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, තපස්සි, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතො හි ඛො අහං, භන්තෙ, ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘අහු පන තෙ, තපස්සි, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? ‘‘අහු ඛො මෙ, භන්තෙ, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘යථා කථං පන තෙ, තපස්සි, අහු සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යාවතකො අහොසි භගවතා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස ආරොචෙසි. එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, තපස්සි! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙව දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සමණස්ස ගොතමස්ස බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය! අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. 58. Vào lúc bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang ngồi cùng với một hội chúng đông đảo gồm các người tại gia, là hội chúng ở Bālakinī do gia chủ Upāli dẫn đầu. Nigaṇṭha Nāṭaputta nhìn thấy Nigaṇṭha Dīghatapassī đang đi đến từ xa; sau khi nhìn thấy, ông đã nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī rằng: – Này người khổ hạnh, ông từ đâu đến vào giữa ban ngày thế này? – Thưa ngài, tôi từ chỗ của sa-môn Gotama đến. – Này người khổ hạnh, ông có cuộc đối thoại nào với sa-môn Gotama không? – Thưa ngài, tôi có cuộc đối thoại với sa-môn Gotama. – Này người khổ hạnh, cuộc đối thoại của ông với sa-môn Gotama đã diễn ra như thế nào? Sau đó, Nigaṇṭha Dīghatapassī đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã có với đức Thế Tôn cho Nigaṇṭha Nāṭaputta nghe. Sau khi được nói như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī rằng: – Lành thay, lành thay, này người khổ hạnh! Nigaṇṭha Dīghatapassī đã trả lời cho sa-môn Gotama đúng như một vị đệ tử có học, người hiểu rõ lời dạy của bậc Đạo Sư. So với thân phạt thô thiển như thế này, ý phạt thấp kém kia thì có gì đáng kể! Do đó, chính thân phạt mới là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt cũng không như vậy. 59. එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, භන්තෙ දීඝතපස්සී ! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙවං භදන්තෙන තපස්සිනා සමණස්ස ගොතමස්ස බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය! අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො. හන්ද චාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙස්සාමි. සචෙ මෙ සමණො ගොතමො තථා පතිට්ඨහිස්සති යථා භදන්තෙන තපස්සිනා පතිට්ඨාපිතං; සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො දීඝලොමිකං එළකං ලොමෙසු ගහෙත්වා ආකඩ්ඪෙය්‍ය පරිකඩ්ඪෙය්‍ය සම්පරිකඩ්ඪෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ආකඩ්ඪිස්සාමි පරිකඩ්ඪිස්සාමි සම්පරිකඩ්ඪිස්සාමි[Pg.38]. සෙය්‍යථාපි නාම බලවා සොණ්ඩිකාකම්මකාරො මහන්තං සොණ්ඩිකාකිලඤ්ජං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපිත්වා කණ්ණෙ ගහෙත්වා ආකඩ්ඪෙය්‍ය පරිකඩ්ඪෙය්‍ය සම්පරිකඩ්ඪෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ආකඩ්ඪිස්සාමි පරිකඩ්ඪිස්සාමි සම්පරිකඩ්ඪිස්සාමි. සෙය්‍යථාපි නාම බලවා සොණ්ඩිකාධුත්තො වාලං කණ්ණෙ ගහෙත්වා ඔධුනෙය්‍ය නිද්ධුනෙය්‍ය නිප්ඵොටෙය්‍ය, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං වාදෙන වාදං ඔධුනිස්සාමි නිද්ධුනිස්සාමි නිප්ඵොටෙස්සාමි. සෙය්‍යථාපි නාම කුඤ්ජරො සට්ඨිහායනො ගම්භීරං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා සාණධොවිකං නාම කීළිතජාතං කීළති, එවමෙවාහං සමණං ගොතමං සාණධොවිකං මඤ්ඤෙ කීළිතජාතං කීළිස්සාමි. හන්ද චාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති. 59. Sau khi được nói như vậy, gia chủ Upāli đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta rằng: – Lành thay, lành thay, thưa ngài Dīghatapassī! Tôn giả khổ hạnh đã trả lời cho sa-môn Gotama đúng như một vị đệ tử có học, người hiểu rõ lời dạy của bậc Đạo Sư. So với thân phạt thô thiển như thế này, ý phạt thấp kém kia thì có gì đáng kể! Do đó, chính thân phạt mới là có tội lỗi lớn hơn hết trong việc thực hiện ác nghiệp và trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt cũng không như vậy. Thưa ngài, giờ đây tôi sẽ đi và sẽ bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. Nếu sa-môn Gotama vẫn giữ vững lập trường đã được tôn giả khổ hạnh xác lập, thì cũng giống như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy lông của một con cừu có lông dài rồi kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một người thợ nấu rượu khỏe mạnh ném một tấm lọc rượu lớn vào trong hồ nước sâu, rồi nắm lấy các góc mà kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để kéo tới, kéo lui, kéo vòng quanh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một người nghiện rượu khỏe mạnh nắm lấy vành của một cái sàng rồi giũ xuống, giũ lên, đập mạnh, tôi cũng sẽ dùng luận điểm của mình để giũ xuống, giũ lên, đập mạnh luận điểm của sa-môn Gotama. Cũng giống như một con voi chúa sáu mươi tuổi sau khi lội xuống một cái hồ sâu và chơi trò gọi là ‘giặt vải gai,’ tôi cũng nghĩ rằng sẽ chơi trò ‘giặt vải gai’ với sa-môn Gotama. Thưa ngài, giờ đây tôi sẽ đi và sẽ bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. – Này gia chủ, ông hãy đi và bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là ta, hoặc là Nigaṇṭha Dīghatapassī, hoặc là ông, nên bác bỏ luận điểm của sa-môn Gotama. 60. එවං වුත්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො මෙතං, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතී’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ගච්ඡ, ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී…පෙ… තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො මෙතං, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතී’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං [Pg.39] උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ගච්ඡ ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස ඉමස්මිං කථාවත්ථුස්මිං වාදං ආරොපෙහි. අහං වා හි, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍යං, දීඝතපස්සී වා නිගණ්ඨො, ත්වං වා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො උපාලි ගහපති නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන පාවාරිකම්බවනං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උපාලි ගහපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආගමා නු ඛ්විධ, භන්තෙ, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති? 60. Khi được nói vậy, lõa thể Dīghatapassī bạch với lõa thể Nāṭaputta rằng: ‘Bạch ngài, tôi không hài lòng về việc gia chủ Upāli sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama. Bạch ngài, vì Sa-môn Gotama là người có ma thuật, biết ma thuật lôi cuốn, nhờ đó ngài lôi cuốn các đệ tử của các ngoại đạo khác.’ ‘Này Tapassi, không có trường hợp, không có cơ hội để gia chủ Upāli trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng có trường hợp, có cơ hội để Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upāli. Này gia chủ, ông hãy đi, hãy luận chiến với Sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là tôi, hoặc là lõa thể Dīghatapassī, hoặc là ông sẽ luận chiến với Sa-môn Gotama.’ Lần thứ hai... Lần thứ ba, lõa thể Dīghatapassī bạch với lõa thể Nāṭaputta rằng: ‘Bạch ngài, tôi không hài lòng về việc gia chủ Upāli sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama. Bạch ngài, vì Sa-môn Gotama là người có ma thuật, biết ma thuật lôi cuốn, nhờ đó ngài lôi cuốn các đệ tử của các ngoại đạo khác.’ ‘Này Tapassi, không có trường hợp, không có cơ hội để gia chủ Upāli trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng có trường hợp, có cơ hội để Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upāli. Này gia chủ, ông hãy đi, hãy luận chiến với Sa-môn Gotama về vấn đề này. Này gia chủ, hoặc là tôi, hoặc là lõa thể Dīghatapassī, hoặc là ông sẽ luận chiến với Sa-môn Gotama.’ ‘Thưa vâng, bạch ngài.’ Gia chủ Upāli vâng lời lõa thể Nāṭaputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ lõa thể Nāṭaputta, đi nhiễu bên phải rồi đi đến vườn xoài của Pāvārika, nơi Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, gia chủ Upāli bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, có phải lõa thể Dīghatapassī đã đến đây không ạ?’ ‘‘ආගමා ඛ්විධ, ගහපති, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති. ‘Này gia chủ, lõa thể Dīghatapassī đã đến đây.’ ‘‘අහු ඛො පන තෙ, භන්තෙ, දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? ‘Bạch Thế Tôn, ngài có cuộc đối thoại nào với lõa thể Dīghatapassī không ạ?’ ‘‘අහු ඛො මෙ, ගහපති, දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති. ‘Này gia chủ, Ta có cuộc đối thoại với lõa thể Dīghatapassī.’ ‘‘යථා කථං පන තෙ, භන්තෙ, අහු දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? ‘Bạch Thế Tôn, cuộc đối thoại của ngài với lõa thể Dīghatapassī đã diễn ra như thế nào ạ?’ අථ ඛො භගවා යාවතකො අහොසි දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං උපාලිස්ස ගහපතිස්ස ආරොචෙසි. Bấy giờ, Thế Tôn đã thuật lại cho gia chủ Upāli toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với lõa thể Dīghatapassī. 61. එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු, භන්තෙ තපස්සී! යථා තං සුතවතා සාවකෙන සම්මදෙව සත්ථුසාසනං ආජානන්තෙන එවමෙවං දීඝතපස්සිනා නිගණ්ඨෙන භගවතො බ්‍යාකතං. කිඤ්හි සොභති ඡවො මනොදණ්ඩො ඉමස්ස එවං ඔළාරිකස්ස කායදණ්ඩස්ස උපනිධාය? අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. ‘‘සචෙ ඛො ත්වං, ගහපති, සච්චෙ පතිට්ඨාය මන්තෙය්‍යාසි සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. 61. Khi được nói vậy, gia chủ Upāli bạch với Thế Tôn rằng: ‘Lành thay, lành thay, bạch Thế Tôn, vị khổ hạnh! Lõa thể Dīghatapassī đã trả lời cho Thế Tôn đúng như một vị đệ tử có học thức, biết rõ lời dạy của bậc đạo sư. So với thân phạt thô thiển như vậy, ý phạt thấp kém có gì đáng kể? Do đó, chính thân phạt mới có tội lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.’ ‘Này gia chủ, nếu ông đứng trên sự thật để thảo luận, chúng ta có thể có một cuộc đối thoại ở đây.’ ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ đứng trên sự thật để thảo luận; chúng ta hãy có một cuộc đối thoại ở đây.’ 62. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො සීතොදකපටික්ඛිත්තො උණ්හොදකපටිසෙවී. සො සීතොදකං අලභමානො කාලඞ්කරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කත්ථූපපත්තිං පඤ්ඤපෙතී’’ති? 62. ‘Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có một lõa thể bị bệnh, đau khổ, bệnh nặng, đã từ bỏ nước lạnh và chỉ dùng nước nóng. Vị ấy, do không có được nước lạnh, nên đã qua đời. Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố vị này tái sanh ở đâu?’ ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, මනොසත්තා නාම දෙවා තත්ථ සො උපපජ්ජති’’. ‘Bạch Thế Tôn, có một loại chư thiên tên là Manosattā (Tâm Hệ Chư Thiên); vị ấy tái sanh ở đó.’ ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘Vì lý do gì?’ ‘‘අසු හි, භන්තෙ[Pg.40], මනොපටිබද්ධො කාලඞ්කරොතී’’ති. ‘Bạch Thế Tôn, vì vị ấy qua đời với tâm bị trói buộc.’ ‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි, හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. ‘Này gia chủ, hãy suy nghĩ kỹ. Này gia chủ, sau khi suy nghĩ kỹ, hãy trả lời. Lời sau của ông không khớp với lời trước, và lời trước không khớp với lời sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ đứng trên sự thật để thảo luận; chúng ta hãy có một cuộc đối thoại ở đây.’’ ‘Bạch Thế Tôn, mặc dù Thế Tôn nói như vậy, nhưng chính thân phạt mới có tội lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.’ 63. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො නාටපුත්තො චාතුයාමසංවරසංවුතො සබ්බවාරිවාරිතො සබ්බවාරියුත්තො සබ්බවාරිධුතො සබ්බවාරිඵුටො. සො අභික්කමන්තො පටික්කමන්තො බහූ ඛුද්දකෙ පාණෙ සඞ්ඝාතං ආපාදෙති. ඉමස්ස පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කං විපාකං පඤ්ඤපෙතී’’ති? 63. ‘Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có lõa thể Nāṭaputta, được chế ngự bởi bốn sự chế ngự, đã từ bỏ mọi loại nước, đã gắn liền với việc từ bỏ mọi loại nước, đã rũ bỏ mọi loại nước, đã thấm nhuần việc từ bỏ mọi loại nước. Khi đi tới đi lui, vị ấy làm cho nhiều sinh vật nhỏ bị chết. Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố quả báo nào cho việc này?’ ‘‘අසඤ්චෙතනිකං, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො නො මහාසාවජ්ජං පඤ්ඤපෙතී’’ති. ‘Bạch Thế Tôn, lõa thể Nāṭaputta không tuyên bố hành động không có chủ ý là có tội lớn.’ ‘‘සචෙ පන, ගහපති, චෙතෙතී’’ති? ‘Này gia chủ, nhưng nếu có chủ ý thì sao?’ ‘‘මහාසාවජ්ජං, භන්තෙ, හොතී’’ති. ‘Bạch Thế Tôn, là có tội lớn.’ ‘‘චෙතනං පන, ගහපති, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො කිස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’ති? ‘Này gia chủ, lõa thể Nāṭaputta tuyên bố chủ ý thuộc về loại phạt nào?’ ‘‘මනොදණ්ඩස්මිං, භන්තෙ’’ති. ‘Bạch Thế Tôn, thuộc về ý phạt.’ ‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. “Này gia chủ, hãy suy xét. Này gia chủ, sau khi đã suy xét, hãy trả lời. Lời nói sau của ông không ăn khớp với lời nói trước, hoặc lời nói trước không ăn khớp với lời nói sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch ngài, con sẽ thảo luận sau khi đã an trú trong sự thật; mong rằng cuộc thảo luận của chúng ta về vấn đề này sẽ được diễn ra.’” “Bạch ngài, mặc dù Thế Tôn đã nói như vậy, tuy nhiên, chính thân phạt là có tội lỗi lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.” 64. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, අයං නාළන්දා ඉද්ධා චෙව ඵීතා ච බහුජනා ආකිණ්ණමනුස්සා’’ති? 64. “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, và dân cư đông đúc phải không?” ‘‘එවං, භන්තෙ, අයං නාළන්දා ඉද්ධා චෙව ඵීතා ච බහුජනා ආකිණ්ණමනුස්සා’’ති. “Bạch ngài, đúng vậy. Thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, và dân cư đông đúc.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උක්ඛිත්තාසිකො. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, පහොති නු ඛො සො පුරිසො යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන [Pg.41] එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කාතු’’න්ති? “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một người đàn ông đến đây với thanh gươm giơ lên. Người ấy nói như sau: ‘Ta sẽ biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát.’ Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Người đàn ông ấy có khả năng biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát không?” ‘‘දසපි, භන්තෙ, පුරිසා, වීසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, තිංසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, චත්තාරීසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා, පඤ්ඤාසම්පි, භන්තෙ, පුරිසා නප්පහොන්ති යාවතිකා ඉමිස්සා නාළන්දාය පාණා තෙ එකෙන ඛණෙන එකෙන මුහුත්තෙන එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කාතුං. කිඤ්හි සොභති එකො ඡවො පුරිසො’’ති! “Bạch ngài, mười người, bạch ngài, hai mươi người, bạch ngài, ba mươi người, bạch ngài, bốn mươi người, bạch ngài, năm mươi người cũng không có khả năng biến tất cả chúng sanh trong thành Nāḷandā này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất trong một khoảnh khắc, trong một chốc lát. Huống nữa là một người đàn ông tầm thường thì có đáng gì!” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, ඉධ ආගච්ඡෙය්‍ය සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං ඉමං නාළන්දං එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, පහොති නු ඛො සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො ඉමං නාළන්දං එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කාතු’’න්ති? “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm đến đây. Vị ấy nói như sau: ‘Ta sẽ biến thành Nāḷandā này thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm.’ Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm ấy có khả năng biến thành Nāḷandā này thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm không?” ‘‘දසපි, භන්තෙ, නාළන්දා, වීසම්පි නාළන්දා, තිංසම්පි නාළන්දා, චත්තාරීසම්පි නාළන්දා, පඤ්ඤාසම්පි නාළන්දා පහොති සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො එකෙන මනොපදොසෙන භස්මං කාතුං. කිඤ්හි සොභති එකා ඡවා නාළන්දා’’ති! “Bạch ngài, vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, đạt được sự tự tại về tâm ấy có khả năng biến mười thành Nāḷandā, hai mươi thành Nāḷandā, ba mươi thành Nāḷandā, bốn mươi thành Nāḷandā, năm mươi thành Nāḷandā thành tro bụi chỉ bằng một niệm sân của tâm. Huống nữa là một thành Nāḷandā nhỏ bé thì có đáng gì!” ‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. “Này gia chủ, hãy suy xét. Này gia chủ, sau khi đã suy xét, hãy trả lời. Lời nói sau của ông không ăn khớp với lời nói trước, hoặc lời nói trước không ăn khớp với lời nói sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch ngài, con sẽ thảo luận sau khi đã an trú trong sự thật; mong rằng cuộc thảo luận của chúng ta về vấn đề này sẽ được diễn ra.’” ‘‘කිඤ්චාපි, භන්තෙ, භගවා එවමාහ, අථ ඛො කායදණ්ඩොව මහාසාවජ්ජතරො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා වචීදණ්ඩො, නො තථා මනොදණ්ඩො’’ති. “Bạch ngài, mặc dù Thế Tôn đã nói như vậy, tuy nhiên, chính thân phạt là có tội lỗi lớn hơn trong việc thực hiện ác nghiệp, trong việc phát sinh ác nghiệp; khẩu phạt không như vậy, ý phạt không như vậy.” 65. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, සුතං තෙ දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති? 65. “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông có từng nghe rằng khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm không?” ‘‘එවං, භන්තෙ, සුතං මෙ දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති. “Bạch ngài, đúng vậy. Con đã từng nghe rằng khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගහපති, කින්ති තෙ සුතං කෙන තං දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති? “Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông đã nghe như thế nào, do đâu mà khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm?” ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, ඉසීනං මනොපදොසෙන තං දණ්ඩකීරඤ්ඤං කාලිඞ්ගාරඤ්ඤං මජ්ඣාරඤ්ඤං මාතඞ්ගාරඤ්ඤං අරඤ්ඤං අරඤ්ඤභූත’’න්ති. “Bạch ngài, con đã nghe rằng do niệm sân của tâm của các vị ẩn sĩ mà khu rừng Daṇḍakī, khu rừng Kāliṅga, khu rừng Majjha, khu rừng Mātaṅga đã trở thành hoang địa, đã biến thành rừng rậm.” ‘‘මනසි කරොහි, ගහපති, මනසි කරිත්වා ඛො, ගහපති, බ්‍යාකරොහි. න ඛො තෙ සන්ධියති පුරිමෙන වා පච්ඡිමං, පච්ඡිමෙන වා පුරිමං. භාසිතා ඛො පන තෙ, ගහපති, එසා වාචා – ‘සච්චෙ අහං, භන්තෙ, පතිට්ඨාය මන්තෙස්සාමි; හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’’ති. “Này gia chủ, hãy suy xét. Này gia chủ, sau khi đã suy xét, hãy trả lời. Lời nói sau của ông không ăn khớp với lời nói trước, hoặc lời nói trước không ăn khớp với lời nói sau. Này gia chủ, chính ông đã nói lời này: ‘Bạch ngài, con sẽ thảo luận sau khi đã an trú trong sự thật; mong rằng cuộc thảo luận của chúng ta về vấn đề này sẽ được diễn ra.’” 66. ‘‘පුරිමෙනෙවාහං[Pg.42], භන්තෙ, ඔපම්මෙන භගවතො අත්තමනො අභිරද්ධො. අපි චාහං ඉමානි භගවතො විචිත්‍රානි පඤ්හපටිභානානි සොතුකාමො, එවාහං භගවන්තං පච්චනීකං කාතබ්බං අමඤ්ඤිස්සං. අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 66. “Bạch ngài, con đã hoan hỷ và hài lòng với ví dụ đầu tiên của Thế Tôn. Tuy nhiên, vì muốn được nghe những câu trả lời vấn đáp tài tình, đa dạng này của Thế Tôn, nên con đã nghĩ rằng nên đối nghịch lại với Thế Tôn. Thật vi diệu, bạch ngài! Thật vi diệu, bạch ngài! Bạch ngài, cũng giống như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hoặc phơi bày vật bị che giấu, hoặc chỉ đường cho người bị lạc, hoặc cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những ai có mắt sẽ thấy các sắc;’ cũng vậy, Pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng bằng nhiều phương cách. Bạch ngài, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y Tăng đoàn Tỳ-khưu. Mong Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” 67. ‘‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං, භන්තෙ, භගවතො භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භගවා එවමාහ – ‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’ති. මඤ්හි, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා සාවකං ලභිත්වා කෙවලකප්පං නාළන්දං පටාකං පරිහරෙය්‍යුං – ‘උපාලි අම්හාකං ගහපති සාවකත්තං උපගතො’ති. අථ ච පන මං භගවා එවමාහ – ‘අනුවිච්චකාරං ඛො, ගහපති, කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’ති. එසාහං, භන්තෙ, දුතියම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 67. “Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.” “Bạch Thế Tôn, chính vì lời nói này của Thế Tôn mà con lại càng hoan hỷ, hài lòng hơn nữa, khi Thế Tôn đã nói với con rằng: ‘Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.’ Bạch Thế Tôn, nếu các người ngoại đạo khác có được con làm đệ tử, họ đã mang cờ phướn đi khắp thành Nāḷandā và tuyên bố rằng: ‘Gia chủ Upāli đã trở thành đệ tử của chúng ta.’ Thế nhưng, Thế Tôn lại nói với con rằng: ‘Này gia chủ, hãy thẩm tra kỹ lưỡng. Việc thẩm tra kỹ lưỡng là điều tốt đối với những người nổi tiếng như ông.’ Bạch Thế Tôn, lần thứ hai, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cận sự, kể từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y Tam Bảo.” 68. ‘‘දීඝරත්තං ඛො තෙ, ගහපති, නිගණ්ඨානං ඔපානභූතං කුලං යෙන නෙසං උපගතානං පිණ්ඩකං දාතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං, භන්තෙ, භගවතො භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භගවා එවමාහ – ‘දීඝරත්තං ඛො තෙ, ගහපති, නිගණ්ඨානං ඔපානභූතං කුලං යෙන නෙසං උපගතානං පිණ්ඩකං දාතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’ති. සුතං මෙතං, භන්තෙ, සමණො ගොතමො එවමාහ – ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං, නාඤ්ඤෙසං දානං දාතබ්බං; මය්හමෙව සාවකානං දානං දාතබ්බං, නාඤ්ඤෙසං සාවකානං දානං දාතබ්බං; මය්හමෙව දින්නං මහප්ඵලං, නාඤ්ඤෙසං දින්නං මහප්ඵලං; මය්හමෙව සාවකානං දින්නං මහප්ඵලං, නාඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති. අථ ච පන මං භගවා නිගණ්ඨෙසුපි දානෙ සමාදපෙති. අපි ච, භන්තෙ, මයමෙත්ථ කාලං ජානිස්සාම. එසාහං, භන්තෙ, තතියම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 68. “Này gia chủ, từ lâu gia đình của ông đã là một nơi cung cấp vật dụng như giếng nước cho các Nigantha. Do đó, ông nên nghĩ rằng vật thực nên được cúng dường cho họ khi họ đến.” “Bạch Thế Tôn, chính vì lời nói này của Thế Tôn mà con lại càng hoan hỷ, hài lòng hơn nữa, khi Thế Tôn đã nói với con rằng: ‘Này gia chủ, từ lâu gia đình của ông đã là một nơi cung cấp vật dụng như giếng nước cho các Nigantha. Do đó, ông nên nghĩ rằng vật thực nên được cúng dường cho họ khi họ đến.’ Bạch Thế Tôn, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama nói như vầy: “Chỉ nên cúng dường cho ta, không nên cúng dường cho người khác; chỉ nên cúng dường cho các đệ tử của ta, không nên cúng dường cho các đệ tử của người khác; sự cúng dường đến ta mới có quả lớn, sự cúng dường đến người khác không có quả lớn; sự cúng dường đến các đệ tử của ta mới có quả lớn, sự cúng dường đến các đệ tử của người khác không có quả lớn.”’ Thế nhưng, Thế Tôn lại khuyến khích con cúng dường cho cả các Nigantha. Hơn nữa, bạch Thế Tôn, chúng con sẽ biết thời điểm thích hợp cho việc này. Bạch Thế Tôn, lần thứ ba, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Xin Thế Tôn hãy ghi nhận con là một nam cận sự, kể từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y Tam Bảo.” 69. අථ [Pg.43] ඛො භගවා උපාලිස්ස ගහපතිස්ස අනුපුබ්බිං කථං කථෙසි, සෙය්‍යථිදං – දානකථං සීලකථං සග්ගකථං, කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි. යදා භගවා අඤ්ඤාසි උපාලිං ගහපතිං කල්ලචිත්තං මුදුචිත්තං විනීවරණචිත්තං උදග්ගචිත්තං පසන්නචිත්තං, අථ යා බුද්ධානං සාමුක්කංසිකා ධම්මදෙසනා තං පකාසෙසි – දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ගං. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං වත්ථං අපගතකාළකං සම්මදෙව රජනං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, එවමෙව උපාලිස්ස ගහපතිස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති. අථ ඛො උපාලි ගහපති දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම, බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, ගහපති, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. 69. Bấy giờ, Thế Tôn đã thuyết một bài pháp tuần tự cho gia chủ Upāli, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài đã tuyên thuyết về sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục, và về lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết rằng gia chủ Upāli đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không còn triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài đã tuyên thuyết bài pháp mà chư Phật đã tự mình liễu tri, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Giống như tấm vải thanh tịnh, không còn vết bẩn, dễ dàng thấm thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không còn bụi bặm, không còn cấu uế đã khởi lên nơi gia chủ Upāli rằng: “Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có đoạn diệt.” Bấy giờ, gia chủ Upāli, người đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã liễu tri Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này gia chủ, ông hãy đi vào lúc mà ông cho là phải thời.” 70. අථ ඛො උපාලි ගහපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන සකං නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා දොවාරිකං ආමන්තෙසි – ‘‘අජ්ජතග්ගෙ, සම්ම දොවාරික, ආවරාමි ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ කොචි නිගණ්ඨො ආගච්ඡති තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චස්සොසි. 70. Bấy giờ, gia chủ Upāli đã hoan hỷ, tùy hỷ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi đi đến nhà của mình. Sau khi đến nơi, ông gọi người giữ cửa và nói: “Này bạn giữ cửa, kể từ hôm nay, ta đóng cửa đối với các nam Nigantha và nữ Nigantha, và mở cửa cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cận sự, nữ cận sự của Thế Tôn. Nếu có Nigantha nào đến, ngươi hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch ngài, xin hãy dừng lại, xin đừng vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các nam Nigantha và nữ Nigantha, và cửa được mở cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cận sự, nữ cận sự của Thế Tôn. Bạch ngài, nếu ngài có nhu cầu về vật thực, xin hãy đứng ngay tại đây, người ta sẽ mang đến cho ngài ngay tại đây.’” Người giữ cửa đã vâng lời gia chủ Upāli: “Thưa vâng, bạch ngài.” 71. අස්සොසි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො – ‘‘උපාලි කිර ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො’’ති. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, උපාලි කිර ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි[Pg.44], අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො…පෙ… තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ …පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. ‘‘හන්දාහං, භන්තෙ, ගච්ඡාමි යාව ජානාමි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, තපස්සි, ජානාහි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති. 71. Nigaṇṭha Dīghatapassī đã nghe rằng: “Nghe nói gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama”. Bấy giờ, Nigaṇṭha Dīghatapassī đi đến chỗ Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vị ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, con đã nghe điều này: ‘Nghe nói gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama’.” “Này Tapassi, điều này không thể xảy ra, không có lý do gì mà gia chủ Upāli lại quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng điều này thì có thể xảy ra, rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ hai, Nigaṇṭha Dīghatapassī... (như trên)... Lần thứ ba, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, con đã nghe điều này... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” “Bạch Tôn giả, vậy thì con sẽ đi để biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.” “Này Tapassi, ngươi hãy đi và biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.” 72. අථ ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො යෙන උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො දොවාරිකො දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන දීඝතපස්සිං නිගණ්ඨං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’ති. ‘‘න මෙ, ආවුසො, පිණ්ඩකෙන අත්ථො’’ති වත්වා තතො පටිනිවත්තිත්වා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව ඛො, භන්තෙ, යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. එතං ඛො තෙ අහං, භන්තෙ, නාලත්ථං න ඛො මෙ, භන්තෙ, රුච්චති යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙය්‍ය. සමණො හි, භන්තෙ, ගොතමො මායාවී ආවට්ටනිං මායං ජානාති යාය අඤ්ඤතිත්ථියානං සාවකෙ ආවට්ටෙතීති. ආවට්ටො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපාලි ගහපති සමණෙන ගොතමෙන ආවට්ටනියා මායායා’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, තපස්සි, අනවකාසො යං උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍ය. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං සමණො ගොතමො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. දුතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව, භන්තෙ…පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. තතියම්පි ඛො දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සච්චංයෙව ඛො, භන්තෙ…පෙ… උපාලිස්ස ගහපතිස්ස සාවකත්තං උපගච්ඡෙය්‍යා’’ති. ‘‘හන්ද චාහං[Pg.45], තපස්සි, ගච්ඡාමි යාව චාහං සාමංයෙව ජානාමි යදි වා උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො යදි වා නො’’ති. 72. Bấy giờ, Nigaṇṭha Dīghatapassī đi đến nhà của gia chủ Upāli. Người gác cổng đã thấy Nigaṇṭha Dīghatapassī từ xa đi đến. Sau khi thấy, người ấy nói với Nigaṇṭha Dīghatapassī điều này: “Bạch Tôn giả, xin hãy dừng lại, đừng đi vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các Nigaṇṭha nam và Nigaṇṭha nữ, cửa đã mở đối với các vị Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Đức Thế Tôn. Bạch Tôn giả, nếu ngài cần vật thực, xin hãy đứng lại tại đây, họ sẽ mang ra cho ngài tại đây.” “Này hiền hữu, tôi không cần vật thực,” nói vậy xong, vị ấy quay trở lại từ nơi đó, đi đến chỗ Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vị ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng sự thật rằng gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Bạch Tôn giả, con đã không thể thuyết phục được ngài. Bạch Tôn giả, con đã không hài lòng khi gia chủ Upāli đi tranh luận với Sa-môn Gotama. Vì bạch Tôn giả, Sa-môn Gotama là người có ma thuật, ngài biết ma thuật chiêu dụ, nhờ đó ngài chiêu dụ các đệ tử của các giáo phái khác. Bạch Tôn giả, gia chủ Upāli của ngài đã bị Sa-môn Gotama chiêu dụ bằng ma thuật chiêu dụ ấy.” “Này Tapassi, điều này không thể xảy ra, không có lý do gì mà gia chủ Upāli lại quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Nhưng điều này thì có thể xảy ra, rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ hai, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” Lần thứ ba, Nigaṇṭha Dīghatapassī nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, quả thật là đúng... (như trên)... rằng Sa-môn Gotama lại quy y làm đệ tử của gia chủ Upāli.” “Này Tapassi, vậy thì chính ta sẽ đi để biết cho rõ liệu gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama hay chưa.” අථ ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං යෙන උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො දොවාරිකො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, භන්තෙ, මා පාවිසි. අජ්ජතග්ගෙ උපාලි ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකත්තං උපගතො. ආවටං ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීනං, අනාවටං ද්වාරං භගවතො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන අත්ථො, එත්ථෙව තිට්ඨ, එත්ථෙව තෙ ආහරිස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එවං වදෙහි – ‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො; සො තෙ දස්සනකාමො’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො; සො තෙ දස්සනකාමො’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි පඤ්ඤපෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා යෙන උපාලි ගහපති තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘පඤ්ඤත්තානි ඛො, භන්තෙ, මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය ආසනානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. Bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đi đến nhà của gia chủ Upāli. Người gác cổng đã thấy Nigaṇṭha Nāṭaputta từ xa đi đến. Sau khi thấy, người ấy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: “Bạch Tôn giả, xin hãy dừng lại, đừng đi vào. Kể từ hôm nay, gia chủ Upāli đã quy y làm đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa đã đóng đối với các Nigaṇṭha nam và Nigaṇṭha nữ, cửa đã mở đối với các vị Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Đức Thế Tôn. Bạch Tôn giả, nếu ngài cần vật thực, xin hãy đứng lại tại đây, họ sẽ mang ra cho ngài tại đây.” “Này hiền hữu gác cổng, vậy thì hãy đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, hãy nói với gia chủ Upāli như vầy: ‘Bạch Tôn giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đang đứng ở ngoài cổng; vị ấy muốn được gặp ngài.’” “Vâng, bạch Tôn giả,” người gác cổng vâng lời Nigaṇṭha Nāṭaputta, rồi đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, người ấy nói với gia chủ Upāli điều này: “Bạch Tôn giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đại chúng Nigaṇṭha đang đứng ở ngoài cổng; vị ấy muốn được gặp ngài.” “Này hiền hữu gác cổng, vậy thì hãy dọn chỗ ngồi ở gian sảnh giữa.” “Vâng, bạch Tôn giả,” người gác cổng vâng lời gia chủ Upāli, sau khi đã dọn chỗ ngồi ở gian sảnh giữa, người ấy đi đến chỗ gia chủ Upāli; sau khi đến, người ấy nói với gia chủ Upāli điều này: “Bạch Tôn giả, chỗ ngồi đã được dọn ở gian sảnh giữa. Bây giờ là thời điểm mà ngài cho là thích hợp.” 73. අථ ඛො උපාලි ගහපති යෙන මජ්ඣිමා ද්වාරසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තත්ථ සාමං නිසීදිත්වා දොවාරිකං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සම්ම දොවාරික, යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එවං වදෙහි – ‘උපාලි, භන්තෙ, ගහපති එවමාහ – පවිස කිර, භන්තෙ, සචෙ ආකඞ්ඛසී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො දොවාරිකො උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘උපාලි, භන්තෙ, ගහපති එවමාහ – ‘පවිස කිර, භන්තෙ, සචෙ ආකඞ්ඛසී’’’ති. අථ [Pg.46] ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං යෙන මජ්ඣිමා ද්වාරසාලා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො උපාලි ගහපති – යං සුදං පුබ්බෙ යතො පස්සති නිගණ්ඨං නාටපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වාන තතො පච්චුග්ගන්ත්වා යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තං උත්තරාසඞ්ගෙන සම්මජ්ජිත්වා පරිග්ගහෙත්වා නිසීදාපෙති සො – දානි යං තත්ථ ආසනං අග්ගඤ්ච සෙට්ඨඤ්ච උත්තමඤ්ච පණීතඤ්ච තත්ථ සාමං නිසීදිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, භන්තෙ, ආසනානි; සචෙ ආකඞ්ඛසි, නිසීදා’’ති. එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො උපාලිං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘උම්මත්තොසි ත්වං, ගහපති, දත්තොසි ත්වං, ගහපති! ‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති ගන්ත්වා මහතාසි වාදසඞ්ඝාටෙන පටිමුක්කො ආගතො. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො අණ්ඩහාරකො ගන්ත්වා උබ්භතෙහි අණ්ඩෙහි ආගච්ඡෙය්‍ය, සෙය්‍යථා වා පන ගහපති පුරිසො අක්ඛිකහාරකො ගන්ත්වා උබ්භතෙහි අක්ඛීහි ආගච්ඡෙය්‍ය; එවමෙව ඛො ත්වං, ගහපති, ‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති ගන්ත්වා මහතාසි වාදසඞ්ඝාටෙන පටිමුක්කො ආගතො. ආවට්ටොසි ඛො ත්වං, ගහපති, සමණෙන ගොතමෙන ආවට්ටනියා මායායා’’ති. 73. Bấy giờ, gia chủ Upāli đi đến gian sảnh ở cổng giữa; sau khi đi đến, ông ta tự mình ngồi vào chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi gọi người gác cổng: – Này bạn gác cổng, hãy đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đi đến, hãy nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta như vầy: ‘Thưa ngài, gia chủ Upāli nói thế này: – Thưa ngài, nếu ngài muốn, xin mời ngài vào.’ – Thưa vâng, bạch ngài. – Người gác cổng vâng lời gia chủ Upāli rồi đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đi đến, người ấy đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: – Thưa ngài, gia chủ Upāli nói thế này: ‘Thưa ngài, nếu ngài muốn, xin mời ngài vào.’ Bấy giờ, Nigaṇṭha Nāṭaputta cùng với đông đảo hội chúng Nigaṇṭha đi đến gian sảnh ở cổng giữa. Và bấy giờ, gia chủ Upāli – người mà trước đây, mỗi khi thấy Nigaṇṭha Nāṭaputta từ xa đi đến, liền từ đó đi ra đón, lấy áo choàng của mình lau chùi chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi đỡ lấy và mời ngồi – thì bây giờ, ông ta lại tự mình ngồi vào chỗ ngồi hàng đầu, ưu hạng, tối thượng, và tuyệt hảo ở nơi ấy, rồi nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: – Thưa ngài, có sẵn các chỗ ngồi. Nếu ngài muốn, xin mời ngài ngồi. Khi được nói như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã nói với gia chủ Upāli điều này: – Này gia chủ, ông điên rồi sao? Này gia chủ, ông ngu rồi sao! Ông đã đi sau khi nói rằng: ‘Thưa ngài, con sẽ đi để trình bày luận điểm chống lại Sa-môn Gotama,’ rồi trở về bị bao phủ bởi một mớ luận thuyết lớn lao. Ví như, này gia chủ, một người đi lấy tinh hoàn rồi trở về với tinh hoàn bị lấy mất; hoặc ví như, này gia chủ, một người đi lấy mắt rồi trở về với mắt bị lấy mất; cũng vậy, này gia chủ, ông đã đi sau khi nói rằng: ‘Thưa ngài, con sẽ đi để trình bày luận điểm chống lại Sa-môn Gotama,’ rồi trở về bị bao phủ bởi một mớ luận thuyết lớn lao. Này gia chủ, ông đã bị Sa-môn Gotama thu phục bằng ma thuật thu phục rồi. 74. ‘‘භද්දිකා, භන්තෙ, ආවට්ටනී මායා; කල්‍යාණී, භන්තෙ, ආවට්ටනී මායා; පියා මෙ, භන්තෙ, ඤාතිසාලොහිතා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; පියානම්පි මෙ අස්ස ඤාතිසාලොහිතානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සබ්බෙ චෙපි, භන්තෙ, ඛත්තියා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සබ්බෙසානම්පිස්ස ඛත්තියානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සබ්බෙ චෙපි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණා…පෙ… වෙස්සා…පෙ… සුද්දා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සබ්බෙසානම්පිස්ස සුද්දානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය; සදෙවකො චෙපි, භන්තෙ, ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා ඉමාය ආවට්ටනියා ආවට්ටෙය්‍යුං; සදෙවකස්සපිස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දීඝරත්තං හිතාය සුඛායාති. තෙන හි, භන්තෙ, උපමං තෙ කරිස්සාමි. උපමාය පිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. 74. – Thưa ngài, ma thuật thu phục này thật tốt lành! Thưa ngài, ma thuật thu phục này thật thiện mỹ! Thưa ngài, mong sao những người thân quyến huyết thống thân yêu của con được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho những người thân quyến huyết thống thân yêu của con. Và thưa ngài, mong sao tất cả các vị Sát-đế-lỵ được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Sát-đế-lỵ. Và thưa ngài, mong sao tất cả các vị Bà-la-môn... các vị Phệ-xá... các vị Thủ-đà được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Thủ-đà. Và thưa ngài, mong sao thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người được thu phục bởi ma thuật thu phục này; điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho thế giới cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Vậy thì, thưa ngài, con sẽ đưa ra một ví dụ cho ngài. Vì ở đây, một số người có trí hiểu được ý nghĩa của lời nói qua ví dụ. 75. ‘‘භූතපුබ්බං[Pg.47], භන්තෙ, අඤ්ඤතරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ජිණ්ණස්ස වුඩ්ඪස්ස මහල්ලකස්ස දහරා මාණවිකා පජාපතී අහොසි ගබ්භිනී උපවිජඤ්ඤා. අථ ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙහි, යො මෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. එවං වුත්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තං මාණවිකං එතදවොච – ‘ආගමෙහි තාව, භොති, යාව විජායති. සචෙ ත්වං, භොති, කුමාරකං විජායිස්සසි, තස්සා තෙ අහං ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙස්සාමි, යො තෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සති. සචෙ පන ත්වං, භොති, කුමාරිකං විජායිස්සසි, තස්සා තෙ අහං ආපණා මක්කටච්ඡාපිකං කිණිත්වා ආනෙස්සාමි, යා තෙ කුමාරිකාය කීළාපනිකා භවිස්සතී’ති. දුතියම්පි ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා…පෙ… තතියම්පි ඛො, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙහි, යො මෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා මාණවිකාය සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො ආපණා මක්කටච්ඡාපකං කිණිත්වා ආනෙත්වා තං මාණවිකං එතදවොච – ‘අයං තෙ, භොති, ආපණා මක්කටච්ඡාපකො කිණිත්වා ආනීතො, යො තෙ කුමාරකස්ස කීළාපනකො භවිස්සතී’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සා මාණවිකා තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජතපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එවං වදෙහි – ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති. 75. – Thưa ngài, thuở xưa, có một vị Bà-la-môn già cả, lớn tuổi, cao niên, có một người vợ trẻ, một thiếu nữ, đang mang thai và sắp sinh. Bấy giờ, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi ra chợ mua và mang về một con khỉ con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của tôi. Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn kia nói với thiếu nữ ấy điều này: – Này nàng, hãy đợi cho đến khi nàng sinh đã. Này nàng, nếu nàng sinh con trai, ta sẽ ra chợ mua và mang về cho con trai của nàng một con khỉ đực con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của nàng. Còn nếu, này nàng, nàng sinh con gái, ta sẽ ra chợ mua và mang về cho con gái của nàng một con khỉ cái con, nó sẽ là đồ chơi cho con gái của nàng. Lần thứ hai, thưa ngài, thiếu nữ ấy... lần thứ ba, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi ra chợ mua và mang về một con khỉ con, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của tôi. Bấy giờ, thưa ngài, vị Bà-la-môn kia, vì say mê, tâm bị trói buộc vào thiếu nữ ấy, đã đi ra chợ mua một con khỉ con, mang về rồi nói với thiếu nữ ấy điều này: – Này nàng, đây là con khỉ con ta đã mua từ chợ mang về cho nàng, nó sẽ là đồ chơi cho con trai của nàng. Khi được nói như vậy, thưa ngài, thiếu nữ ấy nói với vị Bà-la-môn kia điều này: – Này Bà-la-môn, ông hãy đi, mang con khỉ con này đến chỗ con trai người thợ nhuộm tên là Rattapāṇi; sau khi đi đến, hãy nói với con trai người thợ nhuộm Rattapāṇi như vầy: – Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn con khỉ con này được nhuộm bằng một loại thuốc nhuộm gọi là ‘lớp áo vàng’, được đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt. ‘‘අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා මාණවිකාය සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො තං මක්කටච්ඡාපකං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජකපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එතදවොච – ‘ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං මක්කටච්ඡාපකං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, රත්තපාණි රජකපුත්තො තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘අයං ඛො තෙ, මක්කටච්ඡාපකො රඞ්ගක්ඛමො හි ඛො, නො ආකොටනක්ඛමො, නො විමජ්ජනක්ඛමො’ති. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, බාලානං නිගණ්ඨානං වාදො රඞ්ගක්ඛමො [Pg.48] හි ඛො බාලානං නො පණ්ඩිතානං, නො අනුයොගක්ඛමො, නො විමජ්ජනක්ඛමො. අථ ඛො, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො අපරෙන සමයෙන නවං දුස්සයුගං ආදාය යෙන රත්තපාණි රජකපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රත්තපාණිං රජකපුත්තං එතදවොච – ‘ඉච්ඡාමහං, සම්ම රත්තපාණි, ඉමං නවං දුස්සයුගං පීතාවලෙපනං නාම රඞ්ගජාතං රජිතං ආකොටිතපච්චාකොටිතං උභතොභාගවිමට්ඨ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, රත්තපාණි රජකපුත්තො තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘ඉදං ඛො තෙ, භන්තෙ, නවං දුස්සයුගං රඞ්ගක්ඛමඤ්චෙව ආකොටනක්ඛමඤ්ච විමජ්ජනක්ඛමඤ්චා’ති. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, තස්ස භගවතො වාදො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස රඞ්ගක්ඛමො චෙව පණ්ඩිතානං නො බාලානං, අනුයොගක්ඛමො ච විමජ්ජනක්ඛමො චා’’ති. “Bạch ngài, khi ấy, vị Bà-la-môn kia, vì say mê, quyến luyến cô thiếu nữ ấy, bèn ôm con khỉ con đi đến chỗ người thợ nhuộm Rattapāṇi; đến nơi, ông ta nói với người thợ nhuộm Rattapāṇi rằng: ‘Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn tấm da khỉ con này được nhuộm với loại thuốc nhuộm tên là pītāvalepana, được giặt giũ đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt.’ Bạch ngài, khi được nói vậy, người thợ nhuộm Rattapāṇi nói với vị Bà-la-môn ấy rằng: ‘Thưa ngài, tấm da khỉ con này của ngài chỉ chịu được thuốc nhuộm, chứ không chịu được giặt giũ đập đi đập lại, không chịu được chà xát.’ Bạch ngài, cũng vậy, giáo lý của các Nigantha ngu si chỉ chịu được sự nhuộm màu đối với kẻ ngu, chứ không phải đối với người trí; không chịu được sự tra xét, không chịu được sự gạn lọc. Bạch ngài, rồi một thời gian sau, vị Bà-la-môn ấy lấy một cặp vải mới đi đến chỗ người thợ nhuộm Rattapāṇi; đến nơi, ông ta nói với người thợ nhuộm Rattapāṇi rằng: ‘Này bạn Rattapāṇi, tôi muốn cặp vải mới này được nhuộm với loại thuốc nhuộm tên là pītāvalepana, được giặt giũ đập đi đập lại, và được chà láng cả hai mặt.’ Bạch ngài, khi được nói vậy, người thợ nhuộm Rattapāṇi nói với vị Bà-la-môn ấy rằng: ‘Bạch ngài, cặp vải mới này của ngài vừa chịu được thuốc nhuộm, vừa chịu được giặt giũ đập đi đập lại, vừa chịu được chà xát.’ Bạch ngài, cũng vậy, giáo lý của đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vừa chịu được sự nhuộm màu đối với người trí, chứ không phải đối với kẻ ngu, vừa chịu được sự tra xét, vừa chịu được sự gạn lọc.” ‘‘සරාජිකා ඛො, ගහපති, පරිසා එවං ජානාති – ‘උපාලි ගහපති නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකො’ති. කස්ස තං, ගහපති, සාවකං ධාරෙමා’’ති? එවං වුත්තෙ, උපාලි ගහපති උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, සුණොහි යස්සාහං සාවකො’’ති – “Này gia chủ, hội chúng cùng với nhà vua đều biết rằng: ‘Gia chủ Upāli là đệ tử của Nigantha Nāṭaputta.’ Vậy, này gia chủ, chúng tôi nên xem ông là đệ tử của ai?” Khi được nói vậy, gia chủ Upāli từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn, rồi nói với Nigantha Nāṭaputta rằng: “Vậy thì, bạch ngài, xin ngài hãy lắng nghe tôi là đệ tử của ai:” 76. 76. ‘‘ධීරස්ස විගතමොහස්ස, පභින්නඛීලස්ස විජිතවිජයස්ස; අනීඝස්ස සුසමචිත්තස්ස, වුද්ධසීලස්ස සාධුපඤ්ඤස්ස; වෙසමන්තරස්ස විමලස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Trí Giả, đã ly tan si mê, đã nhổ lên mọi chướng ngại, đã chiến thắng mọi chiến trận; bậc Vô Ưu, có tâm bình đẳng, có giới hạnh viên mãn, có trí tuệ thiện xảo; bậc đã vượt qua mọi bất bình, bậc Vô Cấu.” ‘‘අකථංකථිස්ස තුසිතස්ස, වන්තලොකාමිසස්ස මුදිතස්ස; කතසමණස්ස මනුජස්ස, අන්තිමසාරීරස්ස නරස්ස; අනොපමස්ස විරජස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc không còn hoài nghi, bậc hoan hỷ, đã từ bỏ mọi mồi nhử thế gian, bậc có tâm hỷ; đã hoàn thành phận sự Sa-môn, bậc Nhân Sĩ, mang thân cuối cùng, bậc Anh Minh; bậc Vô Song, bậc Vô Trần.” ‘‘අසංසයස්ස කුසලස්ස, වෙනයිකස්ස සාරථිවරස්ස; අනුත්තරස්ස රුචිරධම්මස්ස, නික්කඞ්ඛස්ස පභාසකස්ස ; මානච්ඡිදස්ස වීරස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc không còn do dự, bậc Thiện Xảo, bậc Dẫn Lộ, bậc Ngự Giả tối thượng; bậc Vô Thượng, có pháp mầu rực rỡ, bậc không còn phân vân, bậc Tỏa Sáng; bậc đã đoạn trừ ngã mạn, bậc Anh Hùng.” ‘‘නිසභස්ස අප්පමෙය්‍යස්ස, ගම්භීරස්ස මොනපත්තස්ස; ඛෙමඞ්කරස්ස වෙදස්ස, ධම්මට්ඨස්ස සංවුතත්තස්ස; සඞ්ගාතිගස්ස මුත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Ngưu Vương, bậc Vô Lượng, bậc Thâm Sâu, đã đạt đến bậc Mâu-ni; bậc tạo ra sự an ổn, bậc Minh Triết, bậc an trú trong Pháp, bậc tự chế ngự; bậc đã vượt qua mọi chấp trước, bậc Giải Thoát.” ‘‘නාගස්ස [Pg.49] පන්තසෙනස්ස, ඛීණසංයොජනස්ස මුත්තස්ස; පටිමන්තකස්ස ධොනස්ස, පන්නධජස්ස වීතරාගස්ස; දන්තස්ස නිප්පපඤ්චස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Long Tượng, bậc sống nơi độc cư, đã đoạn tận các kiết sử, bậc Giải Thoát; bậc có trí tuệ đối đáp, bậc đã tẩy sạch phiền não, đã hạ cờ ngã mạn, đã ly tham; bậc Điều Ngự, bậc không còn hý luận.” ‘‘ඉසිසත්තමස්ස අකුහස්ස, තෙවිජ්ජස්ස බ්‍රහ්මපත්තස්ස; න්හාතකස්ස පදකස්ස, පස්සද්ධස්ස විදිතවෙදස්ස; පුරින්දදස්ස සක්කස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Tiên Nhân thứ bảy, bậc không gian dối, bậc đạt Tam Minh, bậc đã chứng ngộ Phạm Thiên; bậc đã thanh tẩy, bậc Thi Sư, bậc An Tịnh, bậc đã thấu triệt các Vệ-đà; bậc Thí Vô Trước, bậc Toàn Năng.” ‘‘අරියස්ස භාවිතත්තස්ස, පත්තිපත්තස්ස වෙය්‍යාකරණස්ස; සතිමතො විපස්සිස්ස, අනභිනතස්ස නො අපනතස්ස; අනෙජස්ස වසිප්පත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Thánh Nhân, bậc đã tu dưỡng tự thân, đã đạt đến mục đích tối hậu, bậc có tài diễn giải; bậc Chánh Niệm, bậc có tuệ quán, bậc không thiên vị, không thành kiến; bậc Bất Động, bậc đã đạt đến tự tại.” ‘‘සමුග්ගතස්ස ඣායිස්ස, අනනුගතන්තරස්ස සුද්ධස්ස; අසිතස්ස හිතස්ස, පවිවිත්තස්ස අග්ගප්පත්තස්ස; තිණ්ණස්ස තාරයන්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Danh Vang, bậc Thiền Định, có nội tâm không dao động, bậc Thanh Tịnh; bậc không vướng mắc, bậc vì lợi ích, bậc sống viễn ly, đã đạt đến tuyệt đỉnh; bậc đã vượt qua, bậc giúp chúng sanh vượt qua.” ‘‘සන්තස්ස භූරිපඤ්ඤස්ස, මහාපඤ්ඤස්ස වීතලොභස්ස; තථාගතස්ස සුගතස්ස, අප්පටිපුග්ගලස්ස අසමස්ස; විසාරදස්ස නිපුණස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මි. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc Tịch Tĩnh, bậc có trí tuệ rộng lớn, bậc có đại trí tuệ, bậc đã ly tham; bậc Như Lai, bậc Thiện Thệ, bậc Vô Đối, bậc Vô Song; bậc Tự Tin, bậc Tinh Tế.” ‘‘තණ්හච්ඡිදස්ස බුද්ධස්ස, වීතධූමස්ස අනුපලිත්තස්ස; ආහුනෙය්‍යස්ස යක්ඛස්ස, උත්තමපුග්ගලස්ස අතුලස්ස; මහතො යසග්ගපත්තස්ස, භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මී’’ති. “Tôi là đệ tử của đức Thế Tôn, bậc đã đoạn tận ái dục, bậc Giác Ngộ, bậc không còn khói phiền não, bậc không nhiễm ô; bậc đáng được cúng dường, bậc Thần Nhân, bậc Tối Thượng Nhân, bậc Vô Tỷ; bậc Vĩ Đại, đã đạt đến tột đỉnh danh vọng.” 77. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’ති? ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නානාපුප්ඵානං මහාපුප්ඵරාසි, තමෙනං දක්ඛො මාලාකාරො වා මාලාකාරන්තෙවාසී වා විචිත්තං මාලං ගන්ථෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සො භගවා අනෙකවණ්ණො අනෙකසතවණ්ණො. කො හි, භන්තෙ, වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං න කරිස්සතී’’ති? අථ ඛො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස භගවතො සක්කාරං අසහමානස්ස තත්ථෙව උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගච්ඡීති. 77. “Này gia chủ, ông đã kết tập những lời tán thán này về Sa-môn Gotama từ khi nào?” “Bạch ngài, ví như có một đống hoa lớn gồm nhiều loại hoa khác nhau, một người kết tràng hoa khéo léo hay đệ tử của người ấy có thể kết thành một tràng hoa đẹp. Cũng vậy, bạch ngài, đức Thế Tôn có vô số đức hạnh, vô số lời tán thán. Bạch ngài, ai lại không tán thán người đáng được tán thán chứ?” Khi ấy, Nigantha Nāṭaputta, vì không thể kham nhẫn được sự tôn kính dành cho đức Thế Tôn, đã thổ ra máu nóng ngay tại chỗ. උපාලිසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං. Kinh Upāli, kinh thứ sáu, kết thúc. 7. කුක්කුරවතිකසුත්තං 7. Kinh Hạnh Con Chó 78. එවං [Pg.50] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොලියෙසු විහරති හලිද්දවසනං නාම කොලියානං නිගමො. අථ ඛො පුණ්ණො ච කොලියපුත්තො ගොවතිකො අචෙලො ච සෙනියො කුක්කුරවතිකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අචෙලො පන සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා කුක්කුරොව පලිකුජ්ජිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති. තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො…පෙ… තතියම්පි ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති. තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? 78. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại một thị trấn của người Koliya tên là Haliddavasana. Lúc bấy giờ, Puṇṇa, một người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, và Seniya, một người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã cùng Thế Tôn nói chuyện chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông ta cuộn mình lại như một con chó rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó này, là người làm một việc khó làm, ông ta ăn thức ăn được ném xuống đất. Hạnh con chó ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” “Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.” Lần thứ hai, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò... Lần thứ ba, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó này, là người làm một việc khó làm, ông ta ăn thức ăn được ném xuống đất. Hạnh con chó ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” 79. ‘‘අද්ධා ඛො තෙ අහං, පුණ්ණ, න ලභාමි. අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡීති; අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො කුක්කුරවතං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරසීලං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරචිත්තං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරාකප්පං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං. සො කුක්කුරවතං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරසීලං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරචිත්තං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, කුක්කුරාකප්පං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං කායස්ස භෙදා පරං මරණා කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවංදිට්ඨි හොති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස ඛො අහං, පුණ්ණ, ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, සම්පජ්ජමානං [Pg.51] කුක්කුරවතං කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපනෙති, විපජ්ජමානං නිරය’’න්ති. එවං වුත්තෙ, අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. 79. “Này Puṇṇa, quả thật ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’ Tuy nhiên, ta sẽ trả lời cho ngươi. Này Puṇṇa, ở đây, có người tu tập hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn. Người ấy, sau khi đã tu tập hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con chó một cách trọn vẹn và không gián đoạn, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cộng đồng của loài chó. Nhưng nếu người ấy có tà kiến như sau: ‘Nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một thiên nhân nào đó,’ thì đó là tà kiến của người ấy. Này Puṇṇa, ta tuyên bố rằng người có tà kiến sẽ đi về một trong hai cõi: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. Như vậy, này Puṇṇa, khi hạnh con chó được thực hành thành công, nó sẽ dẫn đến cộng đồng của loài chó; khi thất bại, nó sẽ dẫn đến địa ngục.” Khi được nói như vậy, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã khóc và rơi lệ. අථ ඛො භගවා පුණ්ණං කොලියපුත්තං ගොවතිකං එතදවොච – ‘‘එතං ඛො තෙ අහං, පුණ්ණ, නාලත්ථං. අලං, පුණ්ණ, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපි ච මෙ ඉදං, භන්තෙ, කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. අයං, භන්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො. තස්ස තං ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො අචෙලො සෙනියො…පෙ… තතියම්පි ඛො අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො. තස්ස තං ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò: “Này Puṇṇa, ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Puṇṇa, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’” “Bạch Thế Tôn, con không khóc vì điều Thế Tôn đã nói với con như vậy; mà là, bạch Thế Tôn, vì hạnh con chó này đã được con thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Bạch Thế Tôn, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya này, là người thực hành hạnh con bò. Hạnh con bò ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” “Thôi đi, Seniya, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.” Lần thứ hai, Seniya, người lõa thể... Lần thứ ba, Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya này, là người thực hành hạnh con bò. Hạnh con bò ấy đã được ông ta thực hành và tuân thủ một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Cõi đến của ông ta là gì, tương lai của ông ta sẽ ra sao?” 80. ‘‘අද්ධා ඛො තෙ අහං, සෙනිය, න ලභාමි. අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡීති; අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. ඉධ, සෙනිය, එකච්චො ගොවතං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොසීලං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොචිත්තං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගවාකප්පං භාවෙති පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං. සො ගොවතං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොසීලං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගොචිත්තං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං, ගවාකප්පං භාවෙත්වා පරිපුණ්ණං අබ්බොකිණ්ණං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගුන්නං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවංදිට්ඨි හොති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස ඛො අහං, සෙනිය, ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉති ඛො, සෙනිය, සම්පජ්ජමානං ගොවතං ගුන්නං සහබ්‍යතං උපනෙති, විපජ්ජමානං නිරය’’න්ති. එවං වුත්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. 80. “Này Seniya, quả thật ta đã không nhận được sự đồng ý của ngươi khi nói: ‘Thôi đi, Seniya, hãy để việc đó qua một bên. Đừng hỏi ta về điều đó.’ Tuy nhiên, ta sẽ trả lời cho ngươi. Này Seniya, ở đây, có người tu tập hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn. Người ấy, sau khi đã tu tập hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập giới hạnh con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập tâm con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, tu tập cách hành xử của con bò một cách trọn vẹn và không gián đoạn, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cộng đồng của loài bò. Nhưng nếu người ấy có tà kiến như sau: ‘Nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một thiên nhân nào đó,’ thì đó là tà kiến của người ấy. Này Seniya, ta tuyên bố rằng người có tà kiến sẽ đi về một trong hai cõi: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. Như vậy, này Seniya, khi hạnh con bò được thực hành thành công, nó sẽ dẫn đến cộng đồng của loài bò; khi thất bại, nó sẽ dẫn đến địa ngục.” Khi được nói như vậy, Puṇṇa, người con trai của dòng Koliya và là người thực hành hạnh con bò, đã khóc và rơi lệ. අථ ඛො භගවා අචෙලං සෙනියං කුක්කුරවතිකං එතදවොච – ‘‘එතං ඛො තෙ අහං, සෙනිය, නාලත්ථං. අලං, සෙනිය, තිට්ඨතෙතං; මා මං [Pg.52] එතං පුච්ඡී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපි ච මෙ ඉදං, භන්තෙ, ගොවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං. එවං පසන්නො අහං, භන්තෙ, භගවති; පහොති භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථා අහං චෙවිමං ගොවතං පජහෙය්‍යං, අයඤ්චෙව අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො තං කුක්කුරවතං පජහෙය්‍යා’’ති. ‘‘තෙන හි, පුණ්ණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – Khi ấy, Thế Tôn nói với Seniya, người lõa thể thực hành khổ hạnh chó, lời này: – Này Seniya, Ta đã không thể thuyết phục được ngươi về điều này. Thôi đi, Seniya, hãy để việc ấy lại; đừng hỏi Ta về việc ấy. – Bạch Thế Tôn, con không khóc lóc về điều mà Thế Tôn đã nói với con như vậy; nhưng bạch Thế Tôn, hạnh con bò này của con đã được thực hành và thọ trì một cách trọn vẹn trong một thời gian dài. Bạch Thế Tôn, con có niềm tin nơi Thế Tôn như thế này: Thế Tôn có khả năng thuyết Pháp theo cách mà cả con cũng có thể từ bỏ hạnh con bò này, và cả Seniya lõa thể, người thực hành khổ hạnh chó này, cũng có thể từ bỏ khổ hạnh chó ấy. – Này Puṇṇa, nếu vậy, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Puṇṇa, người con trai của dòng Koḷiya, người thực hành khổ hạnh bò, đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói lời này: 81. ‘‘චත්තාරිමානි, පුණ්ණ, කම්මානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානි. කතමානි චත්තාරි? අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං; අත්ථි, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තති. 81. – Này Puṇṇa, có bốn loại nghiệp này đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình biết rõ với thắng trí và chứng ngộ. Bốn loại ấy là gì? Này Puṇṇa, có nghiệp đen, quả đen; này Puṇṇa, có nghiệp trắng, quả trắng; này Puṇṇa, có nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng; và này Puṇṇa, có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp. ‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො සබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො සබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපන්නං සමානං සබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සා ඵුසන්ති. සො සබ්‍යාබජ්ඣෙහි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො සබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදෙති එකන්තදුක්ඛං, සෙය්‍යථාපි සත්තා නෙරයිකා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති, උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං. Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp đen, quả đen? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành có khổ não, tạo tác khẩu hành có khổ não, tạo tác ý hành có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành có khổ não, khẩu hành có khổ não, và ý hành có khổ não, liền sanh vào thế giới có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới có khổ não, các xúc có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác có khổ não, hoàn toàn đau khổ, giống như các chúng sanh trong địa ngục. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp đen, quả đen. ‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො අබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො අබ්‍යාබජ්ඣං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, අබ්‍යාබජ්ඣං වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, අබ්‍යාබජ්ඣං මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා අබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං අබ්‍යාබජ්ඣං ලොකං උපපන්නං [Pg.53] සමානං අබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සා ඵුසන්ති. සො අබ්‍යාබජ්ඣෙහි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො අබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදෙති එකන්තසුඛං, සෙය්‍යථාපි දෙවා සුභකිණ්හා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති, උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං. Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp trắng, quả trắng? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành không có khổ não, tạo tác khẩu hành không có khổ não, tạo tác ý hành không có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành không có khổ não, khẩu hành không có khổ não, và ý hành không có khổ não, liền sanh vào thế giới không có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới không có khổ não, các xúc không có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc không có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác không có khổ não, hoàn toàn an lạc, giống như chư thiên ở cõi Biến Tịnh. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp trắng, quả trắng. ‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං? ඉධ, පුණ්ණ, එකච්චො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. සො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වචීසඞ්ඛාරං අභිඞ්ඛරිත්වා, සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරිත්වා සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි ලොකං උපපජ්ජති. තමෙනං සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි ලොකං උපපන්නං සමානං සබ්‍යාබජ්ඣාපි අබ්‍යාබජ්ඣාපි ඵස්සා ඵුසන්ති. සො සබ්‍යාබජ්ඣෙහිපි අබ්‍යාබජ්ඣෙහිපි ඵස්සෙහි ඵුට්ඨො සමානො සබ්‍යාබජ්ඣම්පි අබ්‍යාබජ්ඣම්පි වෙදනං වෙදෙති වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛං, සෙය්‍යථාපි මනුස්සා එකච්චෙ ච දෙවා එකච්චෙ ච විනිපාතිකා. ඉති ඛො, පුණ්ණ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති; යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවංපාහං, පුණ්ණ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං. Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng? Này Puṇṇa, ở đây, có người tạo tác thân hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, tạo tác khẩu hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, tạo tác ý hành vừa có khổ não vừa không có khổ não. Người ấy, sau khi đã tạo tác thân hành, khẩu hành, và ý hành vừa có khổ não vừa không có khổ não, liền sanh vào thế giới vừa có khổ não vừa không có khổ não. Khi người ấy đã sanh vào thế giới vừa có khổ não vừa không có khổ não, các xúc vừa có khổ não vừa không có khổ não chạm đến người ấy. Người ấy, khi được các xúc vừa có khổ não vừa không có khổ não chạm đến, cảm thọ một cảm giác có cả lạc và khổ xen lẫn, giống như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Này Puṇṇa, như vậy, sự tái sanh của chúng sanh là từ nghiệp đã tạo; nó làm nghiệp nào, nó sanh ra do nghiệp ấy. Khi nó đã sanh ra, các xúc chạm đến nó. Này Puṇṇa, vì vậy Ta nói: ‘Các chúng sanh là những người thừa tự của nghiệp’. Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng. ‘‘කතමඤ්ච, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තති? තත්‍ර, පුණ්ණ, යමිදං කම්මං කණ්හං කණ්හවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා, යමිදං කම්මං සුක්කං සුක්කවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා, යමිදං කම්මං කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්කවිපාකං තස්ස පහානාය යා චෙතනා – ඉදං වුච්චති, පුණ්ණ, කම්මං අකණ්හං අසුක්කං අකණ්හඅසුක්කවිපාකං, කම්මක්ඛයාය සංවත්තතීති. ඉමානි ඛො, පුණ්ණ, චත්තාරි කම්මානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානී’’ති. Và này Puṇṇa, thế nào là nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp? Này Puṇṇa, ở đây, tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp đen, quả đen này; tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp trắng, quả trắng này; tư tâm nào nhằm để đoạn trừ nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng này – Này Puṇṇa, đây được gọi là nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận của nghiệp. Này Puṇṇa, đây chính là bốn loại nghiệp đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình biết rõ với thắng trí và chứng ngộ. 82. එවං වුත්තෙ, පුණ්ණො කොලියපුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අචෙලො [Pg.54] පන සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ…පෙ… පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, සෙනිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. 82. Khi được nói như vậy, Puṇṇa, người con trai của dòng họ Koliya, người thực hành hạnh con bò, đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, … (lược) … Xin Đức Thế Tôn hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y trọn đời kể từ hôm nay.” Còn Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, … (lược) … (Pháp) đã được tuyên thuyết. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Đức Thế Tôn, quy y Pháp, và quy y chúng Tăng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn.” “Này Seniya, người nào trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải sống biệt trú bốn tháng. Sau khi bốn tháng trôi qua, các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu. Tuy nhiên, ở đây Ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” ‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං තෙ චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය, අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි. චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු, උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා සෙනියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා සෙනියො අරහතං අහොසීති. “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, họ phải sống biệt trú bốn tháng, và sau khi bốn tháng trôi qua, các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu, thì con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau khi bốn năm trôi qua, mong rằng các vị tỳ khưu, với tâm hoan hỷ, sẽ cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành tỳ khưu.” Và Seniya, người lõa thể thực hành hạnh con chó, đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn. Không lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Seniya sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, mục đích mà vì nó các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Seniya đã trở thành một trong các vị A-la-hán. කුක්කුරවතිකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං. Kinh Hạnh Con Chó, thứ bảy, kết thúc. 8. අභයරාජකුමාරසුත්තං 8. Kinh Vương tử Abhaya 83. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අභයං රාජකුමාරං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං [Pg.55] ආරොපෙහි. එවං තෙ කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡිස්සති – ‘අභයෙන රාජකුමාරෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදො ආරොපිතො’’’ති. ‘‘යථා කථං පනාහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති? ‘‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එවං වදෙහි – ‘භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති? සචෙ තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – ‘භාසෙය්‍ය, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, පුථුජ්ජනෙන නානාකරණං? පුථුජ්ජනොපි හි තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති. සචෙ පන තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – ‘න, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’ති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, දෙවදත්තො බ්‍යාකතො – ‘‘ආපායිකො දෙවදත්තො, නෙරයිකො දෙවදත්තො, කප්පට්ඨො දෙවදත්තො, අතෙකිච්ඡො දෙවදත්තො’’ති? තාය ච පන තෙ වාචාය දෙවදත්තො කුපිතො අහොසි අනත්තමනො’ති. ඉමං ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතුං. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසස්ස අයොසිඞ්ඝාටකං කණ්ඨෙ විලග්ගං, සො නෙව සක්කුණෙය්‍ය උග්ගිලිතුං න සක්කුණෙය්‍ය ඔගිලිතුං; එවමෙව ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතු’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො අභයො රාජකුමාරො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. 83. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi cho sóc ăn. Bấy giờ, vương tử Abhaya đi đến chỗ của Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, vương tử đảnh lễ Nigaṇṭha Nāṭaputta và ngồi xuống một bên. Khi vương tử Abhaya đang ngồi một bên, Nigaṇṭha Nāṭaputta nói với vương tử lời này: “Này vương tử, hãy đến, hãy đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama. Như vậy, tiếng tăm tốt đẹp của ngài sẽ được lan truyền rằng: ‘Vương tử Abhaya đã đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama, người có đại thần lực, đại uy lực như vậy.’” “Bạch ngài, làm thế nào con có thể đưa ra một luận điểm chống lại Sa-môn Gotama, người có đại thần lực, đại uy lực như vậy?” “Này vương tử, hãy đến, hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, hãy nói với Sa-môn Gotama như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?’ Nếu Sa-môn Gotama, khi được ngài hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ngài hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì ngài có gì khác với kẻ phàm phu? Vì kẻ phàm phu cũng nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng.’ Nhưng nếu Sa-môn Gotama, khi được ngài hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Không, này vương tử, Như Lai không nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ngài hãy nói với vị ấy như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy tại sao ngài lại tuyên bố về Devadatta rằng: “Devadatta sẽ đọa vào cõi khổ, Devadatta sẽ vào địa ngục, Devadatta sẽ ở đó một kiếp, Devadatta không thể cứu chữa”? Và vì lời nói ấy của ngài, Devadatta đã tức giận, không hài lòng.’ Này vương tử, khi được hỏi câu hỏi lưỡng nan này, Sa-môn Gotama sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra. Ví như một cái gai sắt mắc trong cổ họng của một người, người ấy không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra; cũng vậy, này vương tử, khi được hỏi câu hỏi lưỡng nan này, Sa-môn Gotama sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra.” “Thưa vâng, bạch ngài.” Vương tử Abhaya, sau khi nghe lời của Nigaṇṭha Nāṭaputta, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Nigaṇṭha Nāṭaputta, đi nhiễu bên phải và đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vương tử đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. 84. එකමන්තං නිසින්නස්ස ඛො අභයස්ස රාජකුමාරස්ස සූරියං උල්ලොකෙත්වා එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො අජ්ජ භගවතො වාදං ආරොපෙතුං[Pg.56]. ස්වෙ දානාහං සකෙ නිවෙසනෙ භගවතො වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය අත්තචතුත්ථො භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන අභයස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. 84. Khi ấy, vương tử Abhaya đang ngồi một bên, nhìn lên mặt trời và suy nghĩ: 'Hôm nay không phải là lúc để chất vấn Thế Tôn. Ngày mai, tại nhà của ta, ta sẽ chất vấn Thế Tôn.' Rồi vương tử bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cùng với ba vị khác nhận lời mời dùng bữa tại nhà con vào ngày mai.' Thế Tôn im lặng nhận lời. Khi ấy, vương tử Abhaya, biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải rồi ra về. Sau đêm đó, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nhà của vương tử Abhaya. Đến nơi, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Khi ấy, vương tử Abhaya tự tay dâng cúng Thế Tôn các món ăn thượng vị, cả đồ cứng và đồ mềm, cho đến khi Ngài dùng xong và tỏ ý đã đủ. Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, vương tử Abhaya lấy một chiếc ghế thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. 85. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, රාජකුමාර, එකංසෙනා’’ති. ‘‘එත්ථ, භන්තෙ, අනස්සුං නිගණ්ඨා’’ති. ‘‘කිං පන ත්වං, රාජකුමාර, එවං වදෙසි – ‘එත්ථ, භන්තෙ, අනස්සුං නිගණ්ඨා’’’ති? ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මං, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙහි. එවං තෙ කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡිස්සති – අභයෙන රාජකුමාරෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදො ආරොපිතො’ති. එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතදවොචං – ‘යථා කථං පනාහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස එවං මහිද්ධිකස්ස එවං මහානුභාවස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’ති? ‘එහි ත්වං, රාජකුමාර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එවං වදෙහි – භාසෙය්‍ය නු ඛො, භන්තෙ, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති? සචෙ තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – භාසෙය්‍ය, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, පුථුජ්ජනෙන නානාකරණං? පුථුජ්ජනොපි හි තං වාචං භාසෙය්‍ය [Pg.57] යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති. සචෙ පන තෙ සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – න, රාජකුමාර, තථාගතො තං වාචං භාසෙය්‍ය යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපාති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – අථ කිඤ්චරහි තෙ, භන්තෙ, දෙවදත්තො බ්‍යාකතො – ආපායිකො දෙවදත්තො, නෙරයිකො දෙවදත්තො, කප්පට්ඨො දෙවදත්තො, අතෙකිච්ඡො දෙවදත්තොති? තාය ච පන තෙ වාචාය දෙවදත්තො කුපිතො අහොසි අනත්තමනොති. ඉමං ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතුං. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසස්ස අයොසිඞ්ඝාටකං කණ්ඨෙ විලග්ගං, සො නෙව සක්කුණෙය්‍ය උග්ගිලිතුං න සක්කුණෙය්‍ය ඔගිලිතුං; එවමෙව ඛො තෙ, රාජකුමාර, සමණො ගොතමො ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො සමානො නෙව සක්ඛිති උග්ගිලිතුං න සක්ඛිති ඔගිලිතු’’’න්ති. 85. Ngồi xuống một bên, vương tử Abhaya bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?' – 'Này vương tử, về vấn đề này, không thể trả lời một cách dứt khoát.' – 'Bạch Thế Tôn, như vậy thì các Ni-kiền-tử đã bị thất bại rồi.' – 'Này vương tử, tại sao ông lại nói: ‘Bạch Thế Tôn, như vậy thì các Ni-kiền-tử đã bị thất bại rồi’?' – 'Bạch Thế Tôn, con đã đi đến chỗ của Ni-kiền-tử Nāṭaputta. Sau khi đến, con đã đảnh lễ Ni-kiền-tử Nāṭaputta rồi ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi con đang ngồi một bên, Ni-kiền-tử Nāṭaputta đã nói với con rằng: ‘Này vương tử, hãy đến đây, ông hãy đi chất vấn Sa-môn Gotama. Như vậy, tiếng tăm tốt đẹp của ông sẽ được lan truyền rằng: ‘Vương tử Abhaya đã chất vấn Sa-môn Gotama, một người có đại thần lực, đại uy lực như vậy.’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã thưa với Ni-kiền-tử Nāṭaputta: ‘Thưa ngài, làm thế nào con có thể chất vấn Sa-môn Gotama, một người có đại thần lực, đại uy lực như vậy?’ – ‘Này vương tử, hãy đến đây, ông hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy nói với Sa-môn Gotama như sau: ‘Bạch Thế Tôn, Như Lai có nói lời nào mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng không?’ Nếu Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai có nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ông hãy nói với vị ấy rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì ngài có gì khác với kẻ phàm phu? Vì kẻ phàm phu cũng nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng.’ Còn nếu Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi như vậy, trả lời rằng: ‘Này vương tử, Như Lai không nói lời mà lời ấy không được người khác ưa thích, không làm họ hài lòng,’ thì ông hãy nói với vị ấy rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy thì tại sao ngài lại tuyên bố về Devadatta rằng: ‘Devadatta sẽ bị đọa vào cõi khổ, Devadatta sẽ bị đọa vào địa ngục, Devadatta sẽ ở địa ngục suốt một kiếp, Devadatta là người không thể cứu chữa?’ Vì những lời ấy của ngài mà Devadatta đã tức giận và không hài lòng.’ Này vương tử, Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi câu hỏi lưỡng nan này, sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra. Giống như một người bị mắc một cái ngạnh sắt ở cổ họng, không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra; cũng vậy, này vương tử, Sa-môn Gotama, khi được ông hỏi câu hỏi lưỡng nan này, sẽ không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra.’ 86. තෙන ඛො පන සමයෙන දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො අභයස්ස රාජකුමාරස්ස අඞ්කෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා අභයං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, සචායං කුමාරො තුය්හං වා පමාදමන්වාය ධාතියා වා පමාදමන්වාය කට්ඨං වා කඨලං වා මුඛෙ ආහරෙය්‍ය, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ආහරෙය්‍යස්සාහං, භන්තෙ. සචෙ, භන්තෙ, න සක්කුණෙය්‍යං ආදිකෙනෙව ආහත්තුං, වාමෙන හත්ථෙන සීසං පරිග්ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන වඞ්කඞ්ගුලිං කරිත්වා සලොහිතම්පි ආහරෙය්‍යං. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි මෙ, භන්තෙ, කුමාරෙ අනුකම්පා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යං තථාගතො වාචං ජානාති අභූතං අතච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, න තං තථාගතො වාචං භාසති. යම්පි තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, තම්පි තථාගතො වාචං න භාසති. යඤ්ච ඛො තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං අප්පියා අමනාපා, තත්‍ර කාලඤ්ඤූ තථාගතො හොති තස්සා වාචාය වෙය්‍යාකරණාය. යං තථාගතො වාචං ජානාති අභූතං අතච්ඡං [Pg.58] අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා, න තං තථාගතො වාචං භාසති. යම්පි තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා තම්පි තථාගතො වාචං න භාසති. යඤ්ච තථාගතො වාචං ජානාති භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං සා ච පරෙසං පියා මනාපා, තත්‍ර කාලඤ්ඤූ තථාගතො හොති තස්සා වාචාය වෙය්‍යාකරණාය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, රාජකුමාර, තථාගතස්ස සත්තෙසු අනුකම්පා’’ති. 86. Vào lúc bấy giờ, có một đứa trẻ còn non nớt, khờ dại, chỉ biết nằm ngửa, đang ngồi trong lòng của vương tử Abhaya. Khi ấy, đức Thế Tôn đã nói với vương tử Abhaya điều này: – ‘Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này, nếu đứa trẻ này, do sự lơ đễnh của ông hay do sự lơ đễnh của vú nuôi, mà đưa một miếng gỗ hay một mảnh sành vào miệng, ông sẽ làm gì nó?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ lấy nó ra. Bạch Thế Tôn, nếu con không thể lấy ra ngay từ đầu, con sẽ dùng tay trái giữ đầu nó, rồi dùng tay phải móc ngón tay cong lại và lấy ra cho dù có chảy máu. Vì cớ sao? Bạch Thế Tôn, vì con có lòng thương xót đối với đứa trẻ.’ – ‘Cũng vậy, này vương tử, lời nói nào Như Lai biết là không thật, không đúng, không đem lại lợi ích, và lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, Như Lai không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, nhưng không đem lại lợi ích, và lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, Như Lai cũng không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, đem lại lợi ích, nhưng lời nói ấy không được người khác yêu thích, không vừa lòng, ở đây Như Lai biết thời điểm để giải thích lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là không thật, không đúng, không đem lại lợi ích, nhưng lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, Như Lai không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, nhưng không đem lại lợi ích, và lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, Như Lai cũng không nói lời nói ấy. Lời nói nào Như Lai biết là thật, là đúng, đem lại lợi ích, và lời nói ấy được người khác yêu thích, vừa lòng, ở đây Như Lai biết thời điểm để giải thích lời nói ấy. Vì cớ sao? Này vương tử, vì Như Lai có lòng thương xót đối với chúng sanh.’ 87. ‘‘යෙමෙ, භන්තෙ, ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති, පුබ්බෙව නු ඛො, එතං, භන්තෙ, භගවතො චෙතසො පරිවිතක්කිතං හොති ‘යෙ මං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡිස්සන්ති තෙසාහං එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සාමී’ති, උදාහු ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාතී’’ති? 87. ‘Bạch Thế Tôn, những vị học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, và học giả Sa-môn, sau khi chuẩn bị câu hỏi, đã đến gần Như Lai và hỏi. Bạch Thế Tôn, có phải điều này đã được đức Thế Tôn suy xét trong tâm từ trước rằng: ‘Những ai đến gần ta và hỏi như thế này, khi được hỏi như vậy, ta sẽ trả lời như thế này’, hay là điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ?’ ‘‘තෙන හි, රාජකුමාර, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගාන’’න්ති? ‘Vậy thì, này vương tử, ta sẽ hỏi lại ông chính về điều này, ông hãy trả lời theo như ông thấy thích hợp. Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này, ông có thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe không?’ ‘‘එවං, භන්තෙ, කුසලො අහං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගාන’’න්ති. ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn, con thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe.’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, යෙ තං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කිං නාමිදං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ග’න්ති? පුබ්බෙව නු ඛො තෙ එතං චෙතසො පරිවිතක්කිතං අස්ස ‘යෙ මං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡිස්සන්ති තෙසාහං එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සාමී’ති, උදාහු ඨානසොවෙතං පටිභාසෙය්‍යා’’ති? ‘Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều này? Những người đến gần ông và hỏi như thế này: ‘Bộ phận lớn nhỏ này của cỗ xe tên là gì?’ Có phải điều này đã được ông suy xét trong tâm từ trước rằng: ‘Những ai đến gần ta và hỏi như thế này, khi được hỏi như vậy, ta sẽ trả lời như thế này’, hay là điều ấy khởi lên cho ông ngay tại chỗ?’ ‘‘අහඤ්හි, භන්තෙ, රථිකො සඤ්ඤාතො කුසලො රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං. සබ්බානි මෙ රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානි සුවිදිතානි. ඨානසොවෙතං මං පටිභාසෙය්‍යා’’ති. ‘Bạch Thế Tôn, con được biết đến là người đánh xe, thiện xảo về các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe. Tất cả các bộ phận lớn nhỏ của cỗ xe đều được con biết rõ. Điều ấy sẽ khởi lên cho con ngay tại chỗ.’ ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ තෙ ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති, ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාති. තං කිස්ස හෙතු? සා හි, රාජකුමාර, තථාගතස්ස ධම්මධාතු සුප්පටිවිද්ධා යස්සා ධම්මධාතුයා සුප්පටිවිද්ධත්තා ඨානසොවෙතං තථාගතං පටිභාතී’’ති. ‘Cũng vậy, này vương tử, những vị học giả Sát-đế-lỵ, học giả Bà-la-môn, học giả gia chủ, và học giả Sa-môn, sau khi chuẩn bị câu hỏi, đã đến gần Như Lai và hỏi, điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ. Vì cớ sao? Này vương tử, vì pháp giới ấy đã được Như Lai khéo thể nhập, do đã khéo thể nhập pháp giới ấy, nên điều ấy khởi lên cho Như Lai ngay tại chỗ.’ එවං වුත්තෙ, අභයො රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói như vậy, vương tử Abhaya đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! …(lược)… Kể từ hôm nay, xin Ngài hãy xem con là người đã quy y cho đến trọn đời.’ අභයරාජකුමාරසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං. Kinh Vương tử Abhaya, thứ tám, đã kết thúc. 9. බහුවෙදනීයසුත්තං 9. Kinh Nhiều Cảm Thọ 88. එවං [Pg.59] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ උදායි, වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති? ‘‘තිස්සො ඛො, ථපති, වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. එවං වුත්තෙ, පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා; ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ගහපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා; තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා; ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ථපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා; තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. නෙව ඛො සක්ඛි ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං සඤ්ඤාපෙතුං න පනාසක්ඛි පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං සඤ්ඤාපෙතුං. 88. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ Tôn giả Udāyī; sau khi đến, đã đảnh lễ Tôn giả Udāyī rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, có bao nhiêu thọ đã được Thế Tôn nói đến?' 'Này người thợ mộc, có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Khi được nói vậy, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến; có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Lần thứ hai, Tôn giả Udāyī nói với người thợ mộc Pañcakaṅga điều này: 'Này gia chủ, không phải có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến; có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Lần thứ hai, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến; có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Lần thứ ba, Tôn giả Udāyī nói với người thợ mộc Pañcakaṅga điều này: 'Này người thợ mộc, không phải có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến; có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này người thợ mộc, đây là ba thọ đã được Thế Tôn nói đến.' Lần thứ ba, người thợ mộc Pañcakaṅga nói với Tôn giả Udāyī điều này: 'Thưa ngài Udāyī, không phải có ba thọ đã được Thế Tôn nói đến, có hai thọ đã được Thế Tôn nói đến: Lạc thọ, khổ thọ. Thưa ngài, cái thọ bất khổ bất lạc này đã được Thế Tôn nói đến là nằm trong lạc thọ an tịnh và vi diệu.' Tôn giả Udāyī đã không thể làm cho người thợ mộc Pañcakaṅga hiểu được, và người thợ mộc Pañcakaṅga cũng không thể làm cho Tôn giả Udāyī hiểu được. 89. අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො [Pg.60] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. එවං වුත්තෙ, භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සන්තඤ්ඤෙව ඛො, ආනන්ද, පරියායං පඤ්චකඞ්ගො ථපති උදායිස්ස නාබ්භනුමොදි, සන්තඤ්ඤෙව ච පන පරියායං උදායී පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස නාබ්භනුමොදි. ද්වෙපානන්ද, වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, තිස්සොපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, පඤ්චපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, ඡපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, අට්ඨාරසපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, ඡත්තිංසපි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන, අට්ඨසතම්පි වෙදනා වුත්තා මයා පරියායෙන. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං න සමනුජානිස්සන්ති න සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති න සමනුමොදිස්සන්ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං – භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරිස්සන්ති. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං සමනුජානිස්සන්ති සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති සමනුමොදිස්සන්ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං – සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරිස්සන්ති’’. 89. Tôn giả Ānanda đã nghe được cuộc đàm luận này giữa Tôn giả Udāyī và người thợ mộc Pañcakaṅga. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda đã trình bày lại với Thế Tôn toàn bộ cuộc đàm luận đã diễn ra giữa Tôn giả Udāyī và người thợ mộc Pañcakaṅga. Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda điều này: 'Này Ānanda, người thợ mộc Pañcakaṅga đã không chấp nhận lý lẽ xác đáng của Udāyī, và Udāyī cũng đã không chấp nhận lý lẽ xác đáng của người thợ mộc Pañcakaṅga. Này Ānanda, Ta đã nói đến hai thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến ba thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến năm thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến sáu thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến mười tám thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến ba mươi sáu thọ theo một pháp môn, Ta đã nói đến một trăm lẻ tám thọ theo một pháp môn. Này Ānanda, Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy. Này Ānanda, khi Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy, những ai không công nhận, không chấp nhận, không hoan hỷ lời nói thiện thuyết, thiện luận của nhau, điều này có thể được chờ đợi nơi họ: họ sẽ sống trong cãi cọ, tranh chấp, luận쟁, đả thương nhau bằng những mũi nhọn miệng lưỡi. Này Ānanda, Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy. Này Ānanda, khi Pháp đã được Ta thuyết giảng theo pháp môn như vậy, những ai công nhận, chấp nhận, hoan hỷ lời nói thiện thuyết, thiện luận của nhau, điều này có thể được chờ đợi nơi họ: họ sẽ sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như sữa hòa với nước, nhìn nhau với cặp mắt thân ái.' 90. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං. 90. 'Này Ānanda, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc pháp do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ; các thanh...; các hương...; các vị...; các xúc pháp do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ. Này Ānanda, đây là năm dục trưởng dưỡng. Này Ānanda, do duyên năm dục trưởng dưỡng này mà khởi lên lạc và hỷ nào, đây được gọi là dục lạc.' ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති[Pg.61]. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ ... chứng và trú thiền thứ hai. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do ly hỷ ... chứng và trú thiền thứ ba. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do xả lạc ... chứng và trú thiền thứ tư. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා, පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා, නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng được biến mất, do không tác ý đến các dị thù tưởng, vị ấy nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên,’ rồi chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên,’ rồi chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Không có gì cả,’ rồi chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො [Pg.62] ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය…පෙ…. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói như vậy ... Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍ය – ‘එතපරමං සත්තා සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති, ඉදමස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. Này Ānanda, nếu có người nói rằng: ‘Đây là lạc và hỷ ưu tối thượng mà chúng sanh có thể cảm nhận được,’ Ta không chấp nhận điều này. Vì sao vậy? Này Ānanda, có một loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này. Này Ānanda, thế nào là loại lạc khác vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc này? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng. Này Ānanda, đây chính là loại lạc khác, vi diệu hơn và thù thắng hơn loại lạc ấy. 91. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, ආනන්ද, විජ්ජති යං අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං වදෙය්‍යුං – ‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමණො ගොතමො ආහ; තඤ්ච සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති. තයිදං කිංසු, තයිදං කථංසූ’ති? එවංවාදිනො, ආනන්ද, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවමස්සු වචනීයා – ‘න ඛො, ආවුසො, භගවා සුඛංයෙව වෙදනං සන්ධාය සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති; අපි ච, ආවුසො, යත්ථ යත්ථ සුඛං උපලබ්භති යහිං යහිං තං තං තථාගතො සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’’ති. 91. Này Ānanda, có trường hợp này có thể xảy ra, là các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Sa-môn Gotama nói về sự diệt của thọ và tưởng, và ngài xem đó là lạc. Cái đó là gì, cái đó thế nào?’ Này Ānanda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời họ như sau: ‘Này chư hiền, Thế Tôn không chỉ xem lạc thọ là lạc; mà này chư hiền, bất cứ nơi đâu, bất cứ chỗ nào có lạc, thì Như Lai xem đó là lạc.’ ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. බහුවෙදනීයසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං. Kinh Đa Thọ, thứ chín, đã kết thúc. 10. අපණ්ණකසුත්තං 10. Kinh Apaṇṇaka 92. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන සාලා නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු භො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං සාලං [Pg.63] අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු; සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු. 92. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, Ngài đã đi đến một làng Bà-la-môn của xứ Kosala tên là Sālā. Các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đã nghe rằng: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca, đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Sālā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy như sau: “Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Vị ấy, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài người và chư Thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Bấy giờ, các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đã đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, một số đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số nói lời chào hỏi thân hữu với Đức Thế Tôn; sau khi trao đổi những lời đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên. Một số chắp tay hướng về Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số xưng tên họ gần Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. 93. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො සාලෙය්‍යකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ භගවා එතදවොච – ‘‘අත්ථි පන වො, ගහපතයො, කොචි මනාපො සත්ථා යස්මිං වො ආකාරවතී සද්ධා පටිලද්ධා’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො නො, භන්තෙ, කොචි මනාපො සත්ථා යස්මිං නො ආකාරවතී සද්ධා පටිලද්ධා’’ති. ‘‘මනාපං වො, ගහපතයො, සත්ථාරං අලභන්තෙහි අයං අපණ්ණකො ධම්මො සමාදාය වත්තිතබ්බො. අපණ්ණකො හි, ගහපතයො, ධම්මො සමත්තො සමාදින්නො, සො වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. කතමො ච, ගහපතයො, අපණ්ණකො ධම්මො’’? 93. Khi các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā đang ngồi một bên, Đức Thế Tôn đã nói với họ điều này: ‘Này các gia chủ, các ông có vị đạo sư nào khả ý, mà đối với vị ấy các ông đã có được niềm tin có cơ sở không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị đạo sư nào khả ý, mà đối với vị ấy chúng con đã có được niềm tin có cơ sở.’ ‘Này các gia chủ, vì các ông không có được vị đạo sư khả ý, nên hãy thọ trì và thực hành pháp môn chắc chắn này. Này các gia chủ, pháp môn chắc chắn, khi được thọ trì và thực hành đầy đủ, sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc cho các ông trong một thời gian dài. Và này các gia chủ, pháp môn chắc chắn ấy là gì?’ 94. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං; නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො; නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා; නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මා පටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං [Pg.64] එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං; අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො; අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො; අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා; අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මා පටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො – ‘නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. 94. ‘Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có bố thí, không có tế tự, không có cúng dường; không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đúng đường, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau.” Này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết hoàn toàn đối nghịch. Họ nói như vầy: “Có bố thí, có tế tự, có cúng dường; có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đúng đường, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau.” Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào về điều này, chẳng phải các vị Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết hoàn toàn đối nghịch nhau sao?’ ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’ 95. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො පරලොකවිදුනො තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘නත්ථි පරො ලොකො’ති පරං සඤ්ඤාපෙති ; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා. 95. ‘Này các gia chủ, trong hai hạng đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có bố thí, không có tế tự… không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn… những vị đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết đời này và đời sau,” thì điều này có thể được mong đợi nơi họ: họ sẽ từ bỏ ba thiện pháp này, tức là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sẽ thọ trì, thực hành ba bất thiện pháp này, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Mặc dù đời sau thực sự có, tà kiến của người ấy là ‘không có đời sau’; đó là tà kiến của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy tư duy rằng ‘không có đời sau’; đó là tà tư duy của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy nói lời rằng ‘không có đời sau’; đó là tà ngữ của người ấy. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy nói ‘không có đời sau’; người này chống đối các bậc A-la-hán, những vị biết đời sau. Mặc dù đời sau thực sự có, người ấy thuyết phục người khác rằng ‘không có đời sau’; đó là sự thuyết phục phi chánh pháp của người ấy. Và bằng sự thuyết phục phi chánh pháp ấy, người ấy tự tán dương mình, chê bai người khác. Như vậy, thiện giới của người ấy đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã hiện khởi. Tà kiến này, tà tư duy này, tà ngữ này, sự chống đối các bậc Thánh này, sự thuyết phục phi chánh pháp này, sự tự tán dương và chê bai người khác này – như vậy, nhiều pháp ác, bất thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên tà kiến. ‘‘තත්‍ර[Pg.65], ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි පරො ලොකො එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි පරො ලොකො එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු පරො ලොකො, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි නත්ථිකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව පරො ලොකො, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං. Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu không có đời sau, thì sau khi thân hoại, người này sẽ được an toàn. Nếu có đời sau, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Cứ cho là không có đời sau, cứ cho lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là sự thật; tuy vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn bị các bậc hiền trí quở trách là: ‘Người ác giới, tà kiến, theo thuyết đoạn diệt’. Nếu thật sự có đời sau, thì người này bị thua cả hai mặt: vừa bị các bậc hiền trí quở trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp không chắc chắn này của người ấy đã được chấp nhận và thực hành một cách sai lầm, chỉ bao trùm một phía, và từ bỏ nền tảng thiện. 96. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි දින්නං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො පරලොකවිදුනො තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන පරං ලොකං ‘අත්ථි පරො ලොකො’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා [Pg.66] අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා. 96. Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lời nói và quan điểm như sau: ‘Có quả của bố thí... (cho đến)... những vị đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và tuyên bố về đời này và đời sau’, điều này có thể được mong đợi nơi họ: họ sẽ từ bỏ ba pháp bất thiện là thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, và sẽ thực hành ba pháp thiện là thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích, phương diện thanh tịnh trong sự xuất ly của các pháp thiện. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy có quan điểm rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh kiến của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy tư duy rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh tư duy của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy nói lời rằng: ‘Có đời sau’; đó là chánh ngữ của người ấy. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy nói rằng: ‘Có đời sau’; người này không chống đối các vị A-la-hán, những bậc biết rõ đời sau. Về đời sau, vốn thực sự có, người ấy làm cho người khác hiểu rằng: ‘Có đời sau’; đó là sự trình bày đúng Chánh pháp của người ấy. Và với sự trình bày đúng Chánh pháp ấy, người ấy không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới đã được thiết lập. Và chánh kiến này, chánh tư duy này, chánh ngữ này, sự không chống đối các bậc Thánh này, sự trình bày đúng Chánh pháp này, sự không tán dương mình này, sự không chê bai người này – như vậy, nhiều pháp thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên chánh kiến. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි පරො ලොකො, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු පරො ලොකො, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි අත්ථිකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව පරො ලොකො, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං. Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu có đời sau, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Cứ cho là không có đời sau, cứ cho lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là sự thật; tuy vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn được các bậc hiền trí tán thán là: ‘Người có giới, có chánh kiến, theo thuyết hiện hữu’. Nếu thật sự có đời sau, thì người này thắng cả hai mặt: vừa được các bậc hiền trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, pháp chắc chắn này của người ấy đã được chấp nhận và thực hành một cách đúng đắn, bao trùm cả hai phía, và từ bỏ nền tảng bất thiện. 97. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො; නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො; නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා තෙ එවමාහංසු – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො [Pg.67] සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො; අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො; අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. 97. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa đi vừa chặt, vừa sai chặt, vừa đi vừa hành hạ, vừa sai hành hạ; do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa đi vừa cúng dường, vừa sai cúng dường; do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự tích tập phước báu. Do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, không có phước báu, không có sự tích tập phước báu.’ Này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương hoàn toàn trái ngược, họ nói như sau: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy có ác nghiệp, có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa đi vừa chặt, vừa sai chặt, vừa đi vừa hành hạ, vừa sai hành hạ; do nhân duyên ấy có ác nghiệp, có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa đi vừa cúng dường, vừa sai cúng dường; do nhân duyên ấy có phước báu, có sự tích tập phước báu. Do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, có phước báu, có sự tích tập phước báu.’ Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có chủ trương hoàn toàn trái ngược nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” 98. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො…පෙ… දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති [Pg.68] මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති ආහ, යෙ තෙ අරහන්තො කිරියවාදා තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘නත්ථි කිරියා’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා. 98. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Người làm, người sai làm; người chặt, người sai chặt; người hành hạ, người sai hành hạ; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run rẩy, người sai làm run rẩy; người sát sanh, người lấy của không cho, người đột nhập nhà, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối; người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe sắc bén như dao cạo, biến các chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy không có ác nghiệp, không có sự tích tập ác nghiệp. Dù cho người ấy đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, vừa sai giết... v.v... do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, không có phước báu, không có sự tích tập phước báu,’ đối với họ, điều này có thể được trông đợi: họ sẽ từ bỏ ba pháp thiện này là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi đã từ bỏ, họ sẽ thực hành ba pháp bất thiện này là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không thấy được sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện; và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Lại nữa, trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy có quan điểm: ‘Không có hành động.’ Đó là tà kiến của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nghĩ rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là tà tư duy của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nói rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là tà ngữ của người ấy. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy nói: ‘Không có hành động,’ người này chống đối các bậc A-la-hán là những người chủ trương có hành động. Trong khi hành động thực sự có mặt, người ấy thuyết phục người khác rằng: ‘Không có hành động.’ Đó là sự thuyết giảng phi chánh pháp của người ấy. Và do sự thuyết giảng phi chánh pháp ấy, người ấy tán dương mình, chê bai người. Như vậy, giới đức tốt đẹp của người ấy đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã được thiết lập. Và tà kiến này, tà tư duy này, tà ngữ này, sự chống đối các bậc Thánh này, sự thuyết giảng phi chánh pháp này, sự tán dương mình và chê bai người này — như vậy, vô số các pháp ác, bất thiện này của người ấy sanh khởi do duyên tà kiến.” ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි කිරියා, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි කිරියා එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු කිරියා, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි අකිරියවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව කිරියා, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං. Này các gia chủ, trong trường hợp ấy, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự không có hành động, thì sau khi thân hoại, người này sẽ tự mình được an ổn. Nếu thật sự có hành động, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Cứ cho rằng không có hành động, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn bị người có trí quở trách rằng: ‘Người này là người ác giới, có tà kiến, theo thuyết vô hành’. Nếu thật sự có hành động, thì người này bị thua thiệt cả hai mặt: vừa bị người có trí quở trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp môn chắc chắn này, khi được chấp thủ và thực hành một cách sai lầm, sẽ chỉ bao trùm một phía và từ bỏ nền tảng thiện lành. 99. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො; කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො, ඡින්දන්තො [Pg.69] ඡෙදාපෙන්තො, පචන්තො පාචෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො කිරියවාදා තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන කිරියං ‘අත්ථි කිරියා’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා. 99. Này các gia chủ, trong số các Sa-môn và Bà-la-môn có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Khi một người hành động hay sai khiến người khác hành động, cắt hay sai khiến người khác cắt, nấu hay sai khiến người khác nấu, gây sầu muộn hay sai khiến người khác gây sầu muộn, làm mệt mỏi hay sai khiến người khác làm mệt mỏi, làm run sợ hay sai khiến người khác làm run sợ, sát sanh, lấy của không cho, phá nhà, cướp đoạt, cướp nhà, chặn đường, ngoại tình, nói dối; khi hành động như vậy, tội lỗi được tạo ra. Dù người đó dùng một bánh xe có vành sắc bén như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất, có tội lỗi từ đó, có sự tích lũy tội lỗi. Dù người đó đi đến bờ nam sông Hằng, giết và sai giết, cắt và sai cắt, nấu và sai nấu, có tội lỗi từ đó, có sự tích lũy tội lỗi. Dù người đó đi đến bờ bắc sông Hằng, bố thí và khuyến khích bố thí, cúng dường và khuyến khích cúng dường, có phước báu từ đó, có sự tích lũy phước báu. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do nói lời chân thật, có phước báu, có sự tích lũy phước báu.’ Đối với họ, điều gì có thể được mong đợi? Rằng họ sẽ từ bỏ ba pháp bất thiện này—thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh—và thực hành ba pháp thiện này—thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Tại sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hiểm, sự thấp kém, và sự ô nhiễm của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích của sự xuất ly, khía cạnh thanh tịnh của các pháp thiện. Khi có hành động hiện hữu, người ấy có quan điểm: ‘Có hành động’; đó là chánh kiến của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy tư duy: ‘Có hành động’; đó là chánh tư duy của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy nói lời: ‘Có hành động’; đó là chánh ngữ của người ấy. Khi có hành động hiện hữu, người ấy tuyên bố: ‘Có hành động’; người này không chống đối các bậc A-la-hán, những người theo thuyết hữu hành. Khi có hành động hiện hữu, người ấy dạy cho người khác: ‘Có hành động’; đó là sự truyền dạy chánh pháp của người ấy. Và qua sự truyền dạy chánh pháp ấy, người ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới đã được thiết lập—cùng với chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không chống đối các bậc Thánh, sự truyền dạy chánh pháp, sự không tự tán dương, và sự không chê bai người khác. Như vậy, do duyên chánh kiến, nhiều pháp thiện này sanh khởi cho người ấy. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි කිරියා, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු කිරියා, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි කිරියවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව කිරියා, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං. Này các gia chủ, trong trường hợp ấy, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự có hành động, thì sau khi thân hoại mạng chung, người này sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Cứ cho rằng không có hành động, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, người này vẫn được người có trí tán thán rằng: ‘Người này là người có giới, có chánh kiến, theo thuyết hữu hành’. Nếu thật sự có hành động, thì người này được lợi cả hai mặt: vừa được người có trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, pháp môn chắc chắn này, khi được chấp thủ và thực hành một cách đúng đắn, sẽ bao trùm cả hai phía và từ bỏ nền tảng bất thiện. 100. ‘‘සන්ති[Pg.70], ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. අත්ථි බලං, අත්ථි වීරියං, අත්ථි පුරිසථාමො, අත්ථි පුරිසපරක්කමො; න සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’ති? ‘එවං, භන්තෙ’. 100. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người; tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’. Này các gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương đối nghịch trực tiếp với các Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Họ nói như sau: ‘Có nhân, có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm do có nhân, có duyên. Có nhân, có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh do có nhân, có duyên. Có năng lực, có tinh tấn, có sức mạnh của con người, có sự nỗ lực của con người; không phải tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có chủ trương đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” 101. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො අකුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? න හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා පස්සන්ති අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි [Pg.71] හෙතූ’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති මිච්ඡාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති මිච්ඡාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති ආහ; යෙ තෙ අරහන්තො හෙතුවාදා තෙසමයං පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘නත්ථි හෙතූ’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන අසද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස සුසීල්‍යං පහීනං හොති, දුස්සීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවාචා අරියානං පච්චනීකතා අසද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අත්තානුක්කංසනා පරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා. 101. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh bị ô nhiễm; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên làm cho chúng sanh được thanh tịnh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người; tất cả chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả loài hiện hữu, tất cả sinh vật đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, sự ngẫu hợp và bản chất, chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi’, đối với họ, điều này có thể được chờ đợi: Rằng sau khi từ bỏ ba pháp thiện này là thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, họ sẽ thực hành ba pháp bất thiện này là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các pháp bất thiện; và không thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh lọc của các pháp thiện. Dù thật sự có nhân, nhưng kiến giải của vị ấy là ‘không có nhân’; đó là tà kiến của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy suy tư ‘không có nhân’; đó là tà tư duy của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy nói lời ‘không có nhân’; đó là tà ngữ của vị ấy. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy nói rằng ‘không có nhân’; vị này chống đối các bậc A-la-hán là những người chủ trương có nhân. Dù thật sự có nhân, nhưng vị ấy thuyết phục người khác rằng ‘không có nhân’; sự thuyết phục ấy là sự thuyết phục phi chánh pháp. Và do sự thuyết phục phi chánh pháp ấy, vị ấy tán dương mình, chê bai người. Như vậy, đối với vị ấy, thiện giới đã bị từ bỏ từ trước, và ác giới đã được thiết lập — và tà kiến này, tà tư duy, tà ngữ, sự chống đối các bậc Thánh, sự thuyết phục phi chánh pháp, sự tán dương mình chê bai người. Như vậy, nhiều pháp ác, bất thiện này sanh khởi nơi vị ấy do duyên tà kiến.” ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො නත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සති; සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු හෙතු, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො – දුස්සීලො පුරිසපුග්ගලො මිච්ඡාදිට්ඨි අහෙතුකවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථෙව හෙතු, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කලිග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං ගාරය්හො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො දුස්සමත්තො සමාදින්නො, එකංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති කුසලං ඨානං. “Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự không có nhân, thì sau khi thân hoại mạng chung, vị này sẽ được an toàn. Nếu thật sự có nhân, thì sau khi thân hoại mạng chung, vị này sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Cứ cho là không có nhân, cứ cho là lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là sự thật; dù vậy, ngay trong hiện tại, vị này vẫn bị những người có trí chê trách là: ‘Người vô giới, có tà kiến, là người chủ trương vô nhân’. Còn nếu thật sự có nhân, thì vị này bị thua thiệt cả hai mặt: vừa bị những người có trí chê trách ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp chắc chắn này, do được vị ấy chấp thủ và thực hành một cách sai lầm, chỉ bao trùm một phía và từ bỏ nền tảng thiện.” 102. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. අත්ථි බලං, අත්ථි වීරියං, අත්ථි පුරිසථාමො, අත්ථි පුරිසපරක්කමො; න සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසංගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති තෙසමෙතං පාටිකඞ්ඛං? යමිදං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ තයො [Pg.72] අකුසලෙ ධම්මෙ අභිනිවජ්ජෙත්වා යමිදං කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ තයො කුසලෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? පස්සන්ති හි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අකුසලානං ධම්මානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං, කුසලානං ධම්මානං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං වොදානපක්ඛං. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ තිස්ස දිට්ඨි හොති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති සඞ්කප්පෙති; ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති වාචං භාසති; සාස්ස හොති සම්මාවාචා. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති ආහ, යෙ තෙ අරහන්තො හෙතුවාදා තෙසමයං න පච්චනීකං කරොති. සන්තංයෙව ඛො පන හෙතුං ‘අත්ථි හෙතූ’ති පරං සඤ්ඤාපෙති; සාස්ස හොති සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති. තාය ච පන සද්ධම්මසඤ්ඤත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. ඉති පුබ්බෙව ඛො පනස්ස දුස්සීල්‍යං පහීනං හොති, සුසීල්‍යං පච්චුපට්ඨිතං – අයඤ්ච සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා අරියානං අපච්චනීකතා සද්ධම්මසඤ්ඤත්ති අනත්තුක්කංසනා අපරවම්භනා. එවමස්සිමෙ අනෙකෙ කුසලා ධම්මා සම්භවන්ති සම්මාදිට්ඨිපච්චයා. 102. “Này các gia chủ, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có nhân, có duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh; chúng sanh bị nhiễm ô là do có nhân, có duyên. Có nhân, có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh là do có nhân, có duyên. Có sức lực, có tinh tấn, có năng lực của con người, có sự nỗ lực của con người; không phải tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, tất cả mạng sống đều không có quyền tự chủ, không có sức lực, không có tinh tấn, bị chi phối bởi định mệnh, bởi sự kết hợp, bởi bản chất, và chỉ cảm thọ khổ lạc trong sáu sanh loại đặc biệt mà thôi’. Nơi các vị ấy, điều này có thể được mong đợi: sau khi đã tránh xa ba pháp bất thiện này là thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, họ sẽ thực hành và sống theo ba pháp thiện này là thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. Vì sao vậy? Vì các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy được sự nguy hại, sự thấp kém, sự nhiễm ô của các pháp bất thiện, và thấy được lợi ích trong sự xuất ly, phương diện thanh tịnh của các pháp thiện. Lại nữa, khi có nhân hiện hữu, người ấy có quan điểm rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh kiến của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy tư duy rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh tư duy của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy nói lời rằng: ‘Có nhân’, đó là chánh ngữ của người ấy. Khi có nhân hiện hữu, người ấy nói rằng: ‘Có nhân’, và người này không chống đối các vị A-la-hán là những người có thuyết về nhân. Khi có nhân hiện hữu, người ấy làm cho người khác hiểu rằng: ‘Có nhân’, đó là sự trình bày Chánh pháp của người ấy. Và với sự trình bày Chánh pháp ấy, người ấy không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, ác giới của người ấy đã được từ bỏ từ trước, và thiện giới được thiết lập. Và chánh kiến này, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không chống đối các bậc Thánh, sự trình bày Chánh pháp, sự không tán dương mình, không chê bai người. Như vậy, nhiều pháp thiện này sanh khởi nơi người ấy do duyên chánh kiến.” ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවමයං භවං පුරිසපුග්ගලො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. කාමං ඛො පන මාහු හෙතු, හොතු නෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං; අථ ච පනායං භවං පුරිසපුග්ගලො දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො – සීලවා පුරිසපුග්ගලො සම්මාදිට්ඨි හෙතුවාදො’ති. සචෙ ඛො අත්ථි හෙතු, එවං ඉමස්ස භොතො පුරිසපුග්ගලස්ස උභයත්ථ කටග්ගහො – යඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ විඤ්ඤූනං පාසංසො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සති. එවමස්සායං අපණ්ණකො ධම්මො සුසමත්තො සමාදින්නො, උභයංසං ඵරිත්වා තිට්ඨති, රිඤ්චති අකුසලං ඨානං. “Này các gia chủ, trong trường hợp đó, người có trí suy xét như sau: ‘Nếu thật sự có nhân, thì vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới. Giả sử không có nhân, và lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn kia là đúng sự thật đi nữa; tuy vậy, vị này ngay trong hiện tại vẫn được những người có trí tán thán rằng: “Đây là người có giới, có chánh kiến, là người theo thuyết hữu nhân”. Nếu thật sự có nhân, thì vị này nắm chắc phần thắng ở cả hai nơi: vừa được người có trí tán thán ngay trong hiện tại, vừa sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới. Như vậy, pháp không sai lầm này của người ấy đã được khéo chấp nhận, khéo thực hành, bao trùm cả hai phương diện mà tồn tại, và từ bỏ cảnh giới bất thiện.” 103. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තත්‍ර[Pg.73], ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, ඉදං මෙ අදිට්ඨං; යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, ඉදං මෙ අවිදිතං. අහඤ්චෙව ඛො පන අජානන්තො අපස්සන්තො එකංසෙන ආදාය වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤන්ති, න මෙතං අස්ස පතිරූපං. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා රූපිනො මනොමයා, අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො ආරුප්පා’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයා, අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. දිස්සන්ති ඛො පන රූපාධිකරණං දණ්ඩාදාන-සත්ථාදාන-කලහ-විග්ගහ-විවාද-තුවංතුවං-පෙසුඤ්ඤ-මුසාවාදා. ‘නත්ථි ඛො පනෙතං සබ්බසො අරූපෙ’’’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය රූපානංයෙව නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. 103. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Hoàn toàn không có các cõi vô sắc’. Này các gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết đối nghịch trực tiếp với các Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Họ nói như vầy: ‘Hoàn toàn có các cõi vô sắc’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Này các gia chủ, trong trường hợp đó, người có trí suy xét như sau: ‘Những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn không có các cõi vô sắc”, điều này tôi không thấy. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn có các cõi vô sắc”, điều này tôi không biết. Nếu ta, trong khi không biết, không thấy, lại chấp thủ một cách phiến diện và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm”, thì điều đó không thích hợp với ta. Đối với những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn không có các cõi vô sắc”, nếu lời nói của các vị ấy là sự thật, thì có trường hợp này: có những vị trời có sắc, do ý sanh, và sự tái sanh của ta ở đó là chắc chắn. Còn đối với những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết, có kiến rằng: “Hoàn toàn có các cõi vô sắc”, nếu lời nói của các vị ấy là sự thật, thì có trường hợp này: có những vị trời không có sắc, do tưởng sanh, và sự tái sanh của ta ở đó là chắc chắn. Lại nữa, do nhân nơi sắc mà người ta thấy có sự cầm gậy, cầm vũ khí, cãi cọ, tranh chấp, luận쟁, xưng hô mi-ta, nói hai lưỡi, nói dối. Nhưng tất cả những điều này hoàn toàn không có ở cõi vô sắc’. Người ấy, sau khi suy xét như vậy, thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với chính các sắc pháp.” 104. ‘‘සන්ති, ගහපතයො, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති. තෙසංයෙව ඛො, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණානං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උජුවිපච්චනීකවාදා. තෙ එවමාහංසු – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, ගහපතයො, නනුමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තත්‍ර, ගහපතයො, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, ඉදං මෙ අදිට්ඨං; යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, ඉදං මෙ අවිදිතං. අහඤ්චෙව ඛො පන අජානන්තො අපස්සන්තො එකංසෙන ආදාය වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤන්ති, න මෙතං අස්ස පතිරූපං. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, සචෙ තෙසං භවතං [Pg.74] සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යෙ තෙ දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයා අපණ්ණකං මෙ තත්‍රූපපත්ති භවිස්සති. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, සචෙ තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං වචනං, ඨානමෙතං විජ්ජති – යං දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සාමි. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘නත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, තෙසමයං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සංයොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, උපාදානාය සන්තිකෙ. යෙ පන තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අත්ථි සබ්බසො භවනිරොධො’ති, තෙසමයං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසංයොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ’’’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය භවානංයෙව නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. 104. “Này các gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu’. Và này các gia chủ, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết đối nghịch trực tiếp. Họ nói như vầy: ‘Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu’. Này các gia chủ, các ông nghĩ thế nào? Có phải các Sa-môn, Bà-la-môn này có thuyết đối nghịch trực tiếp với nhau không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. “Này các gia chủ, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, điều này ta không thấy; và các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, điều này ta không biết. Nếu ta, trong khi không biết, không thấy, lại chấp thủ một phía mà tuyên bố: “Chỉ điều này là thật, điều khác là sai lầm”, thì điều ấy không thích hợp với ta. Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, nếu lời của các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy là thật, thì có trường hợp này: ta chắc chắn sẽ được sanh vào cõi chư thiên vô sắc, do tưởng sanh. Còn các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, nếu lời của các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy là thật, thì có trường hợp này: ta sẽ đạt Bát-niết-bàn ngay trong hiện tại. Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Hoàn toàn không có sự đoạn diệt của hữu”, kiến này của họ gần với tham ái, gần với triền phược, gần với sự hoan hỷ, gần với sự tham đắm, gần với sự chấp thủ. Còn các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có sự đoạn diệt hoàn toàn của hữu”, kiến này của họ gần với sự không tham ái, gần với sự không triền phược, gần với sự không hoan hỷ, gần với sự không tham đắm, gần với sự không chấp thủ’”. Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt chính các cõi hữu. 105. ‘‘චත්තාරොමෙ, ගහපතයො, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. 105. “Này các gia chủ, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này các gia chủ, ở đây, có hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Này các gia chủ, ở đây, có hạng người không tự làm khổ mình, không chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, không làm khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; vị ấy, không tự làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên.” 106. ‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො…පෙ… ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 106. “Và này các gia chủ, thế nào là hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân? Này các gia chủ, ở đây, có người không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch... (vân vân)... Như vậy, vị ấy sống chuyên tâm vào nhiều cách hành hạ, làm khổ thân xác như thế. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân.” ‘‘කතමො [Pg.75] ච, ගහපතයො, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො…පෙ… යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. “Và này các gia chủ, thế nào là hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Này các gia chủ, ở đây, có người là đồ tể cừu, là đồ tể heo... (vân vân)... hay bất kỳ ai khác làm những nghề nghiệp tàn ác. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.” ‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, ගහපතයො, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො…පෙ… තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. “Và này các gia chủ, thế nào là hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Này các gia chủ, ở đây, có người là vua, thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh... (vân vân)... những người phục dịch ấy, bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm nước mắt, vừa khóc vừa làm các công việc. Này các gia chủ, đây được gọi là hạng người vừa tự làm khổ mình, chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.” ‘‘කතමො ච, ගහපතයො, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, ගහපතයො, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. “Và này các gia chủ, thế nào là hạng người không tự làm khổ mình, không chuyên tâm vào việc hành hạ bản thân, không làm khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác; vị ấy, không tự làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên? Này các gia chủ, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (vân vân)... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly sanh, với hỷ và lạc. Do làm tịnh chỉ tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, do định sanh, với hỷ và lạc... (vân vân)... Thiền thứ ba... (vân vân)... chứng và trú Thiền thứ tư.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. සො එවං සමාහිතෙ [Pg.76] චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති…පෙ… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං වුච්චති, ගහපතයො, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Túc Mạng Minh Trí. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời… như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Thiên Nhãn Minh Trí. Vị ấy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú… vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, hướng tâm đến Lậu Tận Minh Trí. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Khổ’… ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi được giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này các gia chủ, người này được gọi là người không tự hành khổ, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, sống không khao khát, tịch tịnh, mát mẻ, hưởng lạc, với tự thân trở thành Phạm.” එවං වුත්තෙ, සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතෙ’’ති. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn gia chủ ở Sālā bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể dựng đứng lại vật bị lật úp, phơi bày ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để trình bày. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận chúng con làm đệ tử tại gia, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.” අපණ්ණකසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං. Kinh Apaṇṇaka, kinh thứ mười, kết thúc. ගහපතිවග්ගො නිට්ඨිතො පඨමො. Phẩm Gia Chủ, phẩm thứ nhất, kết thúc. තස්සුද්දානං – Phần tóm tắt: කන්දරනාගරසෙඛවතො ච, පොතලියො පුන ජීවකභච්චො; උපාලිදමථො කුක්කුරඅභයො, බහුවෙදනීයාපණ්ණකතො දසමො. Kandara, Nāgara, và Sekha, rồi Potaliya, lại đến Jīvaka; Upāli, rồi Kukkura, Abhaya, Bahuvedanīya, và Apaṇṇaka là thứ mười. 2. භික්ඛුවග්ගො 2. Phẩm Tỳ Khưu 1. අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං 1. Kinh Giáo Giới La-hầu-la ở Ambalaṭṭhikā 107. [Pg.77] එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා රාහුලො අම්බලට්ඨිකායං විහරති. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන අම්බලට්ඨිකා යෙනායස්මා රාහුලො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤාපෙසි, උදකඤ්ච පාදානං. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. ආයස්මාපි ඛො රාහුලො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. 107. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Rāhula trú ở Ambalaṭṭhikā. Rồi Đức Thế Tôn, vào buổi chiều, từ nơi độc cư đứng dậy, đi đến Ambalaṭṭhikā, đến chỗ Tôn giả Rāhula. Tôn giả Rāhula thấy Đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, Tôn giả liền soạn chỗ ngồi và nước rửa chân. Đức Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn. Sau khi ngồi, Ngài rửa chân. Tôn giả Rāhula cũng đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. 108. අථ ඛො භගවා පරිත්තං උදකාවසෙසං උදකාධානෙ ඨපෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං පරිත්තං උදකාවසෙසං උදකාධානෙ ඨපිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පරිත්තකං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා පරිත්තං උදකාවසෙසං ඡඩ්ඩෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, පරිත්තං උදකාවසෙසං ඡඩ්ඩිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං ඡඩ්ඩිතං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා තං උදකාධානං නික්කුජ්ජිත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං උදකාධානං නික්කුජ්ජිත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං නික්කුජ්ජිතං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජා’’ති. අථ ඛො භගවා තං උදකාධානං උක්කුජ්ජිත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, රාහුල, ඉමං උදකාධානං රිත්තං තුච්ඡ’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං රිත්තං තුච්ඡං ඛො, රාහුල, තෙසං සාමඤ්ඤං යෙසං නත්ථි සම්පජානමුසාවාදෙ ලජ්ජාති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පුරිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, සීසෙනපි කම්මං කරොති, කණ්ණෙහිපි [Pg.78] කම්මං කරොති, දන්තෙහිපි කම්මං කරොති, නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති; රක්ඛතෙව සොණ්ඩං. තත්ථ හත්ථාරොහස්ස එවං හොති – ‘අයං ඛො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති…පෙ… නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති; රක්ඛතෙව සොණ්ඩං. අපරිච්චත්තං ඛො රඤ්ඤො නාගස්ස ජීවිත’න්ති. යතො ඛො, රාහුල, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති…පෙ… නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති, සොණ්ඩායපි කම්මං කරොති, තත්ථ හත්ථාරොහස්ස එවං හොති – ‘අයං ඛො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො සඞ්ගාමගතො පුරිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙහිපි පාදෙහි කම්මං කරොති, පුරිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, පච්ඡිමෙනපි කායෙන කම්මං කරොති, සීසෙනපි කම්මං කරොති, කණ්ණෙහිපි කම්මං කරොති, දන්තෙහිපි කම්මං කරොති, නඞ්ගුට්ඨෙනපි කම්මං කරොති, සොණ්ඩායපි කම්මං කරොති. පරිච්චත්තං ඛො රඤ්ඤො නාගස්ස ජීවිතං. නත්ථි දානි කිඤ්චි රඤ්ඤො නාගස්ස අකරණීය’න්ති. එවමෙව ඛො, රාහුල, යස්ස කස්සචි සම්පජානමුසාවාදෙ නත්ථි ලජ්ජා, නාහං තස්ස කිඤ්චි පාපං අකරණීයන්ති වදාමි. තස්මාතිහ තෙ, රාහුල, ‘හස්සාපි න මුසා භණිස්සාමී’ති – එවඤ්හි තෙ, රාහුල, සික්ඛිතබ්බං. 108. Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi để lại một ít nước thừa trong chậu rửa chân, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy một ít nước thừa này được để lại trong chậu rửa chân không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng ít ỏi như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi đổ bỏ một ít nước thừa ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy một ít nước thừa này đã được đổ bỏ không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng bị đổ bỏ như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi úp ngược chậu rửa chân ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy chậu rửa chân này đã bị úp ngược không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng bị úp ngược như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Rồi đức Thế Tôn, sau khi lật ngửa chậu rửa chân ấy, đã gọi Tôn giả Rāhula và hỏi: – Này Rāhula, con có thấy chậu rửa chân này trống rỗng, không có gì không? – Dạ, bạch Thế Tôn. – Này Rāhula, quả thật cũng trống rỗng, không có gì như thế là sa-môn hạnh của những người không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối. Này Rāhula, ví như con voi chiến của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, chiến đấu bằng thân trước, chiến đấu bằng thân sau, chiến đấu bằng đầu, chiến đấu bằng hai tai, chiến đấu bằng hai ngà, chiến đấu bằng đuôi; nhưng nó vẫn giữ gìn cái vòi của mình. Khi ấy, người quản tượng suy nghĩ rằng: ‘Con voi chiến này của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, ... chiến đấu bằng đuôi; nhưng nó vẫn giữ gìn cái vòi của mình. Mạng sống của con voi chiến của đức vua vẫn chưa được từ bỏ.’ Nhưng này Rāhula, khi nào con voi chiến của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, ... chiến đấu bằng đuôi, và nó cũng chiến đấu bằng cái vòi, khi ấy người quản tượng suy nghĩ rằng: ‘Con voi chiến này của đức vua, có ngà dài như gọng ách, thân hình to lớn, thuần chủng, thiện chiến, quen thuộc trận mạc, khi ra trận nó chiến đấu bằng hai chân trước, chiến đấu bằng hai chân sau, chiến đấu bằng thân trước, chiến đấu bằng thân sau, chiến đấu bằng đầu, chiến đấu bằng hai tai, chiến đấu bằng hai ngà, chiến đấu bằng đuôi, và nó cũng chiến đấu bằng cái vòi. Mạng sống của con voi chiến của đức vua đã được từ bỏ. Giờ đây không có việc gì mà con voi chiến của đức vua không thể làm được.’ Cũng thế ấy, này Rāhula, đối với bất cứ ai không có lòng hổ thẹn trong việc cố ý nói dối, Ta nói rằng không có việc ác nào mà người ấy không thể làm. Vì vậy, này Rāhula, con phải học tập như sau: ‘Ta sẽ không nói dối, ngay cả để đùa giỡn.’ Này Rāhula, con phải học tập như vậy. 109. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, කිමත්ථියො ආදාසො’’ති? ‘‘පච්චවෙක්ඛණත්ථො, භන්තෙ’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාහුල, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායෙන කම්මං කත්තබ්බං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වාචාය කම්මං කත්තබ්බං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනසා කම්මං කත්තබ්බං. යදෙව ත්වං, රාහුල, කායෙන කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි [Pg.79] සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං කරණීයං. 109. – Này Rāhula, con nghĩ thế nào, tấm gương có công dụng gì? – Bạch Thế Tôn, tấm gương có công dụng để soi xét. – Cũng thế ấy, này Rāhula, sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về thân; sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về lời; sau khi soi xét, soi xét lại, rồi mới làm hành động thuộc về ý. Này Rāhula, mỗi khi con muốn làm một hành động nào thuộc về thân, con phải soi xét hành động thuộc về thân ấy: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai chăng? Hành động thuộc về thân này là bất thiện, có kết quả khổ đau, có quả báo khổ đau chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi soi xét, con biết được rằng: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động thuộc về thân này là bất thiện, có kết quả khổ đau, có quả báo khổ đau,’ thì này Rāhula, hành động thuộc về thân như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Và này Rāhula, nếu trong khi soi xét, con biết được rằng: ‘Hành động thuộc về thân này mà ta muốn làm, hành động thuộc về thân này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động thuộc về thân này là thiện, có kết quả an lạc, có quả báo an lạc,’ thì này Rāhula, hành động thuộc về thân như vậy, con nên làm. ‘‘කරොන්තෙනපි තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං කායකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං කරොමි ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං කායකම්මං. Này Rāhula, trong khi đang làm một hành động qua thân, con nên quán xét chính hành động qua thân ấy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua thân này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, con nên từ bỏ hành động qua thân như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đang làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, con nên tiếp tục hành động qua thân như vậy. ‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, කායෙන කම්මං තදෙව තෙ කායකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං, ඉදං මෙ කායකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, කායකම්මං සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු [Pg.80] දෙසෙතබ්බං, විවරිතබ්බං, උත්තානීකාතබ්බං; දෙසෙත්වා විවරිත්වා උත්තානීකත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං කායෙන කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ කායකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු. Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động qua thân, con nên quán xét chính hành động qua thân ấy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua thân này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, hành động qua thân như vậy, con nên trình bày, nên phơi bày, nên hiển lộ với Bậc Đạo Sư, hoặc với các vị có trí, hoặc với các vị đồng phạm hạnh; sau khi đã trình bày, phơi bày, hiển lộ, con nên thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua thân mà ta đã làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua thân này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con nên an trú, ngày đêm tu học trong các pháp thiện. 110. ‘‘යදෙව ත්වං, රාහුල, වාචාය කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ වචීකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං කරණීයං. 110. Này Rāhula, bất cứ hành động nào qua lời nói mà con muốn làm, con nên quán xét chính hành động qua lời nói ấy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua lời nói này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, hành động qua lời nói như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta muốn làm đây, không thể đưa đến tự hại, không thể đưa đến hại người; hành động qua lời nói này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, hành động qua lời nói như vậy, con nên làm. ‘‘කරොන්තෙනපි, රාහුල, වාචාය කම්මං තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං වචීකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං කරොමි ඉදං මෙ වචීකම්මං [Pg.81] නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි, ත්වං රාහුල, එවරූපං වචීකම්මං. Này Rāhula, trong khi đang làm một hành động qua lời nói, con nên quán xét chính hành động qua lời nói ấy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai chăng? Hành động qua lời nói này có phải là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ chăng?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là bất thiện, có sanh khởi khổ, có quả báo khổ’, thì này Rāhula, con nên từ bỏ hành động qua lời nói như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động qua lời nói mà ta đang làm đây, không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động qua lời nói này là thiện, có sanh khởi lạc, có quả báo lạc’, thì này Rāhula, con nên tiếp tục hành động qua lời nói như vậy. ‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, වාචාය කම්මං තදෙව තෙ වචීකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, වචීකම්මං සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු දෙසෙතබ්බං, විවරිතබ්බං, උත්තානීකත්තබ්බං; දෙසෙත්වා විවරිත්වා උත්තානීකත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං වාචාය කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ වචීකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු. “Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động bằng lời nói, con phải quán xét chính hành động bằng lời nói ấy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng lời nói này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng lời nói này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, hành động bằng lời nói như vậy, con phải trình bày, phải phơi bày, phải tỏ rõ ra với bậc Đạo Sư, hay với các vị đồng phạm hạnh có trí. Sau khi đã trình bày, phơi bày, tỏ rõ ra, con phải thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng lời nói mà ta đã làm đây, hành động bằng lời nói này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng lời nói này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con hãy an trú, ngày đêm học tập trong các pháp thiện.” 111. ‘‘යදෙව ත්වං, රාහුල, මනසා කම්මං කත්තුකාමො අහොසි, තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං සසක්කං න කරණීයං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං [Pg.82] ඉදං මනසා කම්මං කත්තුකාමො ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තෙය්‍ය – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, එවරූපං තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං කරණීයං. 111. “Này Rāhula, bất cứ hành động nào bằng ý mà con muốn làm, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, hành động bằng ý như vậy, con tuyệt đối không nên làm. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta muốn làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, hành động bằng ý như vậy, con nên làm.” ‘‘කරොන්තෙනපි තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, පටිසංහරෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං මනොකම්මං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං කරොමි ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, අනුපදජ්ජෙය්‍යාසි ත්වං, රාහුල, එවරූපං මනොකම්මං. “Này Rāhula, ngay cả trong khi đang làm một hành động bằng ý, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, con hãy từ bỏ hành động bằng ý như vậy. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đang làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, con hãy tiếp tục hành động bằng ý như vậy.” ‘‘කත්වාපි තෙ, රාහුල, මනසා කම්මං තදෙව තෙ මනොකම්මං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘යං නු ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති? සචෙ ඛො ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං ඉදං මෙ මනොකම්මං අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – අකුසලං ඉදං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාක’න්ති, එවරූපං පන තෙ, රාහුල, මනොකම්මං අට්ටීයිතබ්බං හරායිතබ්බං ජිගුච්ඡිතබ්බං; අට්ටීයිත්වා හරායිත්වා ජිගුච්ඡිත්වා ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ පන ත්වං, රාහුල, පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානෙය්‍යාසි – ‘යං ඛො අහං ඉදං මනසා කම්මං අකාසිං [Pg.83] ඉදං මෙ මනොකම්මං නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති – කුසලං ඉදං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’න්ති, තෙනෙව ත්වං, රාහුල, පීතිපාමොජ්ජෙන විහරෙය්‍යාසි අහොරත්තානුසික්ඛී කුසලෙසු ධම්මෙසු. “Này Rāhula, sau khi đã làm một hành động bằng ý, con phải quán xét chính hành động bằng ý ấy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta có đưa đến tự hại, có đưa đến hại người, có đưa đến hại cả hai không? Hành động bằng ý này có phải là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ không?’ Này Rāhula, nếu trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là bất thiện, có sanh ra đau khổ, có quả báo đau khổ’, này Rāhula, đối với hành động bằng ý như vậy, con phải cảm thấy áy náy, hổ thẹn, ghê tởm. Sau khi cảm thấy áy náy, hổ thẹn, ghê tởm, con phải thực hành sự phòng hộ trong tương lai. Còn nếu, này Rāhula, trong khi quán xét, con biết như vầy: ‘Hành động bằng ý mà ta đã làm đây, hành động bằng ý này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; hành động bằng ý này là thiện, có sanh ra an lạc, có quả báo an lạc’, này Rāhula, với hỷ và lạc ấy, con hãy an trú, ngày đêm học tập trong các pháp thiện.” 112. ‘‘යෙ හි කෙචි, රාහුල, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙසුං, වචීකම්මං පරිසොධෙසුං, මනොකම්මං පරිසොධෙසුං, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙසුං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙසුං, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙසුං. යෙපි හි කෙචි, රාහුල, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, වචීකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, මනොකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙස්සන්ති. යෙපි හි කෙචි, රාහුල, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායකම්මං පරිසොධෙන්ති, වචීකම්මං පරිසොධෙන්ති, මනොකම්මං පරිසොධෙන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙන්ති, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙන්ති. තස්මාතිහ, රාහුල, ‘පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා කායකම්මං පරිසොධෙස්සාමි, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා වචීකම්මං පරිසොධෙස්සාමි, පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා මනොකම්මං පරිසොධෙස්සාමී’ති – එවඤ්හි තෙ, රාහුල, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. 112. “Này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong thời quá khứ đã thanh lọc thân nghiệp, đã thanh lọc khẩu nghiệp, đã thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy đã thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, đã thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, đã thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Và này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong thời vị lai sẽ thanh lọc thân nghiệp, sẽ thanh lọc khẩu nghiệp, sẽ thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy sẽ thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, sẽ thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, sẽ thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Và này Rāhula, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang thanh lọc thân nghiệp, đang thanh lọc khẩu nghiệp, đang thanh lọc ý nghiệp, tất cả các vị ấy đang thanh lọc thân nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại như thế ấy, đang thanh lọc khẩu nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại, đang thanh lọc ý nghiệp sau khi quán xét lại và quán xét lại. Do vậy, này Rāhula, con phải học tập rằng: ‘Sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc thân nghiệp; sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc khẩu nghiệp; sau khi quán xét lại và quán xét lại, ta sẽ thanh lọc ý nghiệp.’ Này Rāhula, con phải học tập như vậy.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Đức Thế Tôn đã nói lời này. Tôn giả Rāhula, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn. අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං. Kinh Giáo Giới Rāhula ở Ambalaṭṭhikā, kinh thứ nhất, chấm dứt. 2. මහාරාහුලොවාදසුත්තං 2. Kinh Đại Giáo Giới Rāhula 113. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආයස්මාපි ඛො [Pg.84] රාහුලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. අථ ඛො භගවා අපලොකෙත්වා ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බ’’න්ති. ‘‘රූපමෙව නු ඛො, භගවා, රූපමෙව නු ඛො, සුගතා’’ති? ‘‘රූපම්පි, රාහුල, වෙදනාපි, රාහුල, සඤ්ඤාපි, රාහුල, සඞ්ඛාරාපි, රාහුල, විඤ්ඤාණම්පි, රාහුලා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො ‘‘කො නජ්ජ භගවතා සම්මුඛා ඔවාදෙන ඔවදිතො ගාමං පිණ්ඩාය පවිසිස්සතී’’ති තතො පටිනිවත්තිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. අද්දසා ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං රාහුලං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වාන ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘ආනාපානස්සතිං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආනාපානස්සති, රාහුල, භාවනා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා’’ති. 113. Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Tôn giả Rāhula cũng vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi theo sau lưng, sau lưng Đức Thế Tôn. Khi ấy, Đức Thế Tôn ngoảnh lại và gọi Tôn giả Rāhula: ‘Này Rāhula, bất cứ sắc nào – quá khứ, vị lai, hay hiện tại; bên trong hay bên ngoài; thô hay tế; hạ liệt hay cao thượng; xa hay gần – tất cả sắc ấy cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ ‘Bạch Đức Thế Tôn, chỉ có sắc thôi sao? Bạch Đức Thiện Thệ, chỉ có sắc thôi sao?’ ‘Này Rāhula, cả sắc nữa, này Rāhula, cả thọ nữa, này Rāhula, cả tưởng nữa, này Rāhula, cả các hành nữa, này Rāhula, cả thức nữa.’ Khi ấy, Tôn giả Rāhula nghĩ rằng: ‘Hôm nay, ai được Đức Thế Tôn trực tiếp giáo giới bằng lời khuyên dạy mà lại đi vào làng để khất thực chứ?’ rồi từ đó quay trở lại, đi đến gốc của một cây nọ, ngồi kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Tôn giả Sāriputta đã thấy Tôn giả Rāhula đang ngồi ở gốc của một cây nọ, ngồi kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Sau khi thấy, ngài đã gọi Tôn giả Rāhula: ‘Này Rāhula, hãy tu tập pháp hành niệm hơi thở vào hơi thở ra. Này Rāhula, pháp hành niệm hơi thở vào hơi thở ra, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn.’ 114. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං භාවිතා නු ඛො, භන්තෙ, ආනාපානස්සති, කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු යා ච බාහිරා පථවීධාතු, පථවීධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දති, පථවීධාතුයා චිත්තං විරාජෙති’’. 114. Khi ấy, vào buổi chiều, Tôn giả Rāhula ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Rāhula đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, niệm hơi thở vào hơi thở ra được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào để có quả lớn, có lợi ích lớn?’ ‘Này Rāhula, bất cứ cái gì bên trong, thuộc cá nhân, cứng, đặc, được chấp thủ, cụ thể là: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, dạ dày, phân, hoặc bất cứ cái gì khác bên trong, thuộc cá nhân, cứng, đặc, được chấp thủ – này Rāhula, cái này được gọi là địa đại bên trong. Và cả địa đại bên trong lẫn địa đại bên ngoài, cả hai chỉ là địa đại. Cái đó cần phải được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy nó như vậy, đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với địa đại, làm cho tâm ly tham đối với địa đại.’ 115. ‘‘කතමා [Pg.85] ච, රාහුල, ආපොධාතු? ආපොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්තං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු යා ච බාහිරා ආපොධාතු ආපොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආපොධාතුයා නිබ්බින්දති, ආපොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති. 115. “Và này Rāhula, thủy đại là gì? Thủy đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội thủy đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là nước, có tính chất của nước, được chấp thủ, cụ thể là: mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ đặc, nước mắt, mỡ lỏng, nước bọt, nước mũi, hoạt dịch, nước tiểu; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là nước, có tính chất của nước, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội thủy đại. Cả nội thủy đại và ngoại thủy đại, tất cả chỉ là thủy đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với thủy đại, tâm của vị ấy ly tham đối với thủy đại. 116. ‘‘කතමා ච, රාහුල, තෙජොධාතු? තෙජොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – යෙන ච සන්තප්පති යෙන ච ජීරීයති යෙන ච පරිඩය්හති යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු යා ච බාහිරා තෙජොධාතු තෙජොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා තෙජොධාතුයා නිබ්බින්දති, තෙජොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති. 116. “Và này Rāhula, hỏa đại là gì? Hỏa đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội hỏa đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là lửa, có tính chất của lửa, được chấp thủ, cụ thể là: cái nhờ đó mà thân thể bị hâm nóng, cái nhờ đó mà bị già đi, cái nhờ đó mà bị thiêu đốt, và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được tiêu hóa hoàn toàn; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là lửa, có tính chất của lửa, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội hỏa đại. Cả nội hỏa đại và ngoại hỏa đại, tất cả chỉ là hỏa đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với hỏa đại, tâm của vị ấy ly tham đối với hỏa đại. 117. ‘‘කතමා ච, රාහුල, වායොධාතු? වායොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – උද්ධඞ්ගමා වාතා, අධොගමා වාතා, කුච්ඡිසයා වාතා, කොට්ඨාසයා වාතා, අඞ්ගමඞ්ගානුසාරිනො වාතා, අස්සාසො පස්සාසො, ඉති යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු යා ච බාහිරා වායොධාතු වායොධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි[Pg.86], න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා වායොධාතුයා නිබ්බින්දති, වායොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති. 117. “Và này Rāhula, phong đại là gì? Phong đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội phong đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là gió, có tính chất của gió, được chấp thủ, cụ thể là: các loại gió đi lên, các loại gió đi xuống, các loại gió trong bụng, các loại gió trong ruột, các loại gió di chuyển khắp các chi phần, hơi thở vô, hơi thở ra; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là gió, có tính chất của gió, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội phong đại. Cả nội phong đại và ngoại phong đại, tất cả chỉ là phong đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với phong đại, tâm của vị ấy ly tham đối với phong đại. 118. ‘‘කතමා ච, රාහුල, ආකාසධාතු? ආකාසධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා, සියා බාහිරා. කතමා ච, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කණ්ණච්ඡිද්දං නාසච්ඡිද්දං මුඛද්වාරං, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අජ්ඣොහරති, යත්ථ ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සන්තිට්ඨති, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අධොභාගං නික්ඛමති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං, අඝං අඝගතං, විවරං විවරගතං, අසම්ඵුට්ඨං, මංසලොහිතෙහි උපාදින්නං – අයං වුච්චති, රාහුල, අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු යා ච බාහිරා ආකාසධාතු ආකාසධාතුරෙවෙසා. තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආකාසධාතුයා චිත්තං නිබ්බින්දති, ආකාසධාතුයා චිත්තං විරාජෙති. 118. “Và này Rāhula, không đại là gì? Không đại có thể là nội phần, có thể là ngoại phần. Và này Rāhula, nội không đại là gì? Bất cứ gì thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là không gian, có tính chất của không gian, được chấp thủ, cụ thể là: lỗ tai, lỗ mũi, cửa miệng; và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được nuốt vào; và nơi mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được chứa đựng; và cái nhờ đó mà những thứ đã ăn, đã uống, đã nhai, đã nếm được thoát ra ở phần dưới; hoặc bất cứ gì khác thuộc về nội phần, thuộc về cá nhân, là không gian, có tính chất của không gian, là khoảng trống, có tính chất của khoảng trống, là khe hở, có tính chất của khe hở, không bị tiếp xúc bởi thịt và máu, được chấp thủ — này Rāhula, đây được gọi là nội không đại. Cả nội không đại và ngoại không đại, tất cả chỉ là không đại. Vị ấy nên thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Sau khi thấy điều ấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán đối với không đại, tâm của vị ấy ly tham đối với không đại. 119. ‘‘පථවීසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. පථවීසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, පථවියා සුචිම්පි නික්ඛිපන්ති, අසුචිම්පි නික්ඛිපන්ති, ගූථගතම්පි නික්ඛිපන්ති, මුත්තගතම්පි නික්ඛිපන්ති, ඛෙළගතම්පි නික්ඛිපන්ති, පුබ්බගතම්පි නික්ඛිපන්ති, ලොහිතගතම්පි නික්ඛිපන්ති, න ච තෙන පථවී අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, පථවීසමං භාවනං භාවෙහි. පථවීසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. 119. “Này Rāhula, hãy tu tập thiền định tương tự như đất. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như đất, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. Này Rāhula, ví như trên đất người ta vứt bỏ cả vật sạch sẽ, vứt bỏ cả vật không sạch sẽ, vứt bỏ cả phân, vứt bỏ cả nước tiểu, vứt bỏ cả nước bọt, vứt bỏ cả mủ, vứt bỏ cả máu; và do đó, đất không lo âu, không hổ thẹn, không ghê tởm; cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập thiền định tương tự như đất. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như đất, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. ‘‘ආපොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආපොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, ආපස්මිං සුචිම්පි ධොවන්ති, අසුචිම්පි ධොවන්ති, ගූථගතම්පි ධොවන්ති, මුත්තගතම්පි ධොවන්ති, ඛෙළගතම්පි ධොවන්ති, පුබ්බගතම්පි ධොවන්ති, ලොහිතගතම්පි ධොවන්ති, න ච තෙන ආපො අට්ටීයති [Pg.87] වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, ආපොසමං භාවනං භාවෙහි. ආපොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. “Này Rāhula, hãy tu tập thiền định tương tự như nước. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như nước, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. Này Rāhula, ví như trong nước người ta rửa cả vật sạch sẽ, rửa cả vật không sạch sẽ, rửa cả phân, rửa cả nước tiểu, rửa cả nước bọt, rửa cả mủ, rửa cả máu; và do đó, nước không lo âu, không hổ thẹn, không ghê tởm; cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập thiền định tương tự như nước. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định tương tự như nước, các xúc khả ý và bất khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm hữu và tồn tại trong tâm con. ‘‘තෙජොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. තෙජොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, තෙජො සුචිම්පි දහති, අසුචිම්පි දහති, ගූථගතම්පි දහති, මුත්තගතම්පි දහති, ඛෙළගතම්පි දහති, පුබ්බගතම්පි දහති, ලොහිතගතම්පි දහති, න ච තෙන තෙජො අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, තෙජොසමං භාවනං භාවෙහි. තෙජොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như lửa. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như lửa, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như lửa đốt vật sạch, đốt vật không sạch, đốt phân, đốt nước tiểu, đốt nước bọt, đốt mủ, đốt máu, và do đó lửa không bực bội, không hổ thẹn, hay không ghê tởm; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như lửa. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như lửa, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. ‘‘වායොසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. වායොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, වායො සුචිම්පි උපවායති, අසුචිම්පි උපවායති, ගූථගතම්පි උපවායති, මුත්තගතම්පි උපවායති, ඛෙළගතම්පි උපවායති, පුබ්බගතම්පි උපවායති, ලොහිතගතම්පි උපවායති, න ච තෙන වායො අට්ටීයති වා හරායති වා ජිගුච්ඡති වා; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, වායොසමං භාවනං භාවෙහි. වායොසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như gió. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như gió, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như gió thổi đến vật sạch, thổi đến vật không sạch, thổi đến phân, thổi đến nước tiểu, thổi đến nước bọt, thổi đến mủ, thổi đến máu, và do đó gió không bực bội, không hổ thẹn, hay không ghê tởm; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như gió. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như gió, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. ‘‘ආකාසසමං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආකාසසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාහුල, ආකාසො න කත්ථචි පතිට්ඨිතො; එවමෙව ඛො ත්වං, රාහුල, ආකාසසමං භාවනං භාවෙහි. ආකාසසමඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො උප්පන්නා මනාපාමනාපා ඵස්සා චිත්තං න පරියාදාය ඨස්සන්ති. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền tương tự như hư không. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như hư không, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. Này Rāhula, ví như hư không không được thiết lập ở bất cứ nơi đâu; cũng tương tự như thế, này Rāhula, con hãy tu tập sự hành thiền tương tự như hư không. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền tương tự như hư không, các xúc khả ý và không khả ý đã sanh khởi sẽ không chiếm giữ và tồn tại trong tâm. 120. ‘‘මෙත්තං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. මෙත්තඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො බ්‍යාපාදො සො පහීයිස්සති. කරුණං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. කරුණඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යා විහෙසා සා පහීයිස්සති. මුදිතං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. මුදිතඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යා අරති සා පහීයිස්සති. උපෙක්ඛං[Pg.88], රාහුල, භාවනං භාවෙහි. උපෙක්ඛඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො පටිඝො සො පහීයිස්සති. අසුභං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. අසුභඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො රාගො සො පහීයිස්සති. අනිච්චසඤ්ඤං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. අනිච්චසඤ්ඤඤ්හි තෙ, රාහුල, භාවනං භාවයතො යො අස්මිමානො සො පහීයිස්සති. 120. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm từ. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm từ, sân hận nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm bi. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm bi, sự hãm hại nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm hỷ. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm hỷ, sự không hoan hỷ nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tâm xả. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tâm xả, sự xung đột nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về sự bất tịnh. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về sự bất tịnh, tham ái nào có thì sẽ được đoạn trừ. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về tưởng vô thường. Này Rāhula, trong khi con tu tập sự hành thiền về tưởng vô thường, ngã mạn nào có thì sẽ được đoạn trừ. 121. ‘‘ආනාපානස්සතිං, රාහුල, භාවනං භාවෙහි. ආනාපානස්සති හි තෙ, රාහුල, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා. කථං භාවිතා ච, රාහුල, ආනාපානස්සති, කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා? ඉධ, රාහුල, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතොව පස්සසති. 121. Này Rāhula, hãy tu tập sự hành thiền về niệm hơi thở vô hơi thở ra. Này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập, được làm cho sung mãn thì có quả lớn, có lợi ích lớn. Và này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như thế nào, được làm cho sung mãn như thế nào thì có quả lớn, có lợi ích lớn? Này Rāhula, ở đây vị tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống rồi ngồi xuống, sau khi đã xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, và an lập niệm ở phía trước. Vị ấy thở vô có chánh niệm, thở ra có chánh niệm. ‘‘දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති; රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති. ‘සබ්බකායප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සබ්බකායප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. Khi thở ra dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra dài,’ hoặc khi thở vô dài, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vô dài.’ Khi thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở ra ngắn,’ hoặc khi thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: ‘Tôi thở vô ngắn.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận toàn thân, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô.’ ‘‘‘පීතිප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පීතිප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận hỷ, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận hỷ, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận lạc, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận lạc, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm hành, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm an tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô.’ ‘‘‘චිත්තප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. Vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Cảm nhận tâm, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Làm cho tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Giải thoát cho tâm, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Giải thoát cho tâm, tôi sẽ thở vô.’ ‘‘‘අනිච්චානුපස්සී [Pg.89] අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự vô thường, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự vô thường, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự ly tham, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự ly tham, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự đoạn diệt, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự đoạn diệt, tôi sẽ thở vô.’ Vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự từ bỏ, tôi sẽ thở ra;’ vị ấy thực hành: ‘Quán xét sự từ bỏ, tôi sẽ thở vô.’ ‘‘එවං භාවිතා ඛො, රාහුල, ආනාපානස්සති, එවං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා. එවං භාවිතාය, රාහුල, ආනාපානස්සතියා, එවං බහුලීකතාය යෙපි තෙ චරිමකා අස්සාසා තෙපි විදිතාව නිරුජ්ඣන්ති නො අවිදිතා’’ති. Này Rāhula, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn. Này Rāhula, khi niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, thì ngay cả những hơi thở cuối cùng cũng được biết rõ khi chúng chấm dứt, chứ không phải không được biết rõ. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rāhula đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. මහාරාහුලොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං. Kinh Đại Kinh Giáo Giới Rāhula, bài kinh thứ hai, đã chấm dứt. 3. චූළමාලුක්‍යසුත්තං 3. Kinh Tiểu Kinh Mālukya 122. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මතො මාලුක්‍යපුත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යානිමානි දිට්ඨිගතානි භගවතා අබ්‍යාකතානි ඨපිතානි පටික්ඛිත්තානි – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අන්තවා ලොකො’තිපි, ‘අනන්තවා ලොකො’තිපි, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්තිපි, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්තිපි, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි – තානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති. යානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති තං මෙ න රුච්චති, තං මෙ නක්ඛමති. සොහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං [Pg.90] චරිස්සාමි; නො චෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’ති. 122. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Bấy giờ, khi Tôn giả Mālukyaputta đang ở một mình nơi thanh vắng, tâm tư này đã khởi lên trong ông: ‘Có những quan điểm này đã được Thế Tôn không tuyên bố, gác lại, và bác bỏ: “Thế giới là thường hằng”, “Thế giới là vô thường”, “Thế giới là hữu biên”, “Thế giới là vô biên”, “Sinh mạng và thân thể là một”, “Sinh mạng và thân thể là khác”, “Như Lai tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”. Thế Tôn đã không tuyên bố những điều này cho ta. Việc Thế Tôn không tuyên bố những điều này cho ta, ta không thích, ta không chấp nhận. Ta sẽ đến gặp Thế Tôn và hỏi về vấn đề này. Nếu Thế Tôn tuyên bố cho ta: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là vô thường”... cho đến... “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”, thì ta sẽ sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn. Còn nếu Thế Tôn không tuyên bố cho ta: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là vô thường”... cho đến... “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết”, thì ta sẽ từ bỏ giới luật và hoàn tục.’ 123. අථ ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – 123. Rồi Tôn giả Mālukyaputta, vào buổi chiều, ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Mālukyaputta bạch với Thế Tôn rằng: 124. ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – යානිමානි දිට්ඨිගතානි භගවතා අබ්‍යාකතානි ඨපිතානි පටික්ඛිත්තානි – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි – තානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති. යානි මෙ භගවා න බ්‍යාකරොති තං මෙ න රුච්චති, තං මෙ නක්ඛමති. සොහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං භගවති, බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි. නො චෙ මෙ භගවා බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා – එවාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමීති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘සස්සතො ලොකො’ති, ‘සස්සතො ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අසස්සතො ලොකො’ති, ‘අසස්සතො ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘අන්තවා ලොකො’ති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අනන්තවා ලොකො’ති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව [Pg.91] උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි න පස්සාමී’ති. සචෙ භගවා ජානාති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු; සචෙ භගවා ජානාති – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති මෙ භගවා බ්‍යාකරොතු. නො චෙ භගවා ජානාති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, අජානතො ඛො පන අපස්සතො එතදෙව උජුකං හොති යදිදං – ‘න ජානාමි, න පස්සාමී’’’ති. 124. “Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi vắng vẻ, độc cư, sự suy tầm của tâm như vầy đã khởi lên: ‘Những tà kiến này đã không được đức Thế Tôn thuyết giảng, đã được đặt sang một bên, đã bị bác bỏ, đó là: ‘Thế giới là thường hằng,’ ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại.’ Đức Thế Tôn không thuyết giảng những điều ấy cho con. Việc đức Thế Tôn không thuyết giảng những điều ấy cho con, điều đó con không hài lòng, điều đó con không chấp nhận. Con sẽ đến đảnh lễ đức Thế Tôn và sẽ hỏi về vấn đề này. Nếu đức Thế Tôn thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hoặc ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... hoặc ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì như vậy con sẽ thực hành phạm hạnh nơi đức Thế Tôn. Nếu đức Thế Tôn không thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hoặc ‘Thế giới là không thường hằng,’ ...v.v... hoặc ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì như vậy con sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là thường hằng,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là thường hằng.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là không thường hằng,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là không thường hằng.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là hữu biên,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là hữu biên.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Thế giới là vô biên,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Thế giới là vô biên.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Thế giới là hữu biên,’ hay ‘Thế giới là vô biên,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ hay ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sau khi chết, Như Lai tồn tại,’ hay ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn biết: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ xin đức Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con rằng: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại.’ Nếu đức Thế Tôn không biết: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại,’ hay ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại cũng không phải không tồn tại,’ thì đối với người không biết, không thấy, điều thẳng thắn chính là nói rằng: ‘Ta không biết, Ta không thấy.’” 125. ‘‘කිං නු තාහං, මාලුක්‍යපුත්ත, එවං අවචං – ‘එහි ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයි බ්‍රහ්මචරියං චර, අහං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමි – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ත්වං වා පන මං එවං අවච – අහං, භන්තෙ, භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි[Pg.92], භගවා මෙ බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති කිර, මාලුක්‍යපුත්ත, නෙවාහං තං වදාමි – එහි ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයි බ්‍රහ්මචරියං චර, අහං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමි – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’ති; නපි කිර මං ත්වං වදෙසි – අහං, භන්තෙ, භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි, භගවා මෙ බ්‍යාකරිස්සති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති. එවං සන්තෙ, මොඝපුරිස, කො සන්තො කං පච්චාචික්ඛසි? 125. “Này Mālukyaputta, có phải Ta đã từng nói với ngươi như vầy: ‘Này Mālukyaputta, ngươi hãy đến thực hành phạm hạnh nơi Ta, Ta sẽ tuyên bố cho ngươi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” hay “Thế giới là có biên giới” hay “Thế giới là không có biên giới” hay “Sinh mạng và thân thể là một” hay “Sinh mạng và thân thể là khác nhau” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’ hay không?” – “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” – “Hay là ngươi đã từng nói với Ta như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn, nếu Thế Tôn sẽ tuyên bố cho con: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” hay “Thế giới là có biên giới” hay “Thế giới là không có biên giới” hay “Sinh mạng và thân thể là một” hay “Sinh mạng và thân thể là khác nhau” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’?” – “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” – “Này Mālukyaputta, như vậy là Ta đã không nói với ngươi: ‘Này Mālukyaputta, ngươi hãy đến thực hành phạm hạnh nơi Ta, Ta sẽ tuyên bố cho ngươi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’; và ngươi cũng đã không nói với Ta: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn, nếu Thế Tôn sẽ tuyên bố cho con: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’. Này kẻ ngu kia, trong trường hợp như vậy, ai là người đang từ bỏ ai?” 126. ‘‘යො ඛො, මාලුක්‍යපුත්ත, එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි යාව මෙ භගවා න බ්‍යාකරිස්සති – ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති වා, ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති වා…පෙ… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වාති, අබ්‍යාකතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තථාගතෙන අස්ස, අථ සො පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය. සෙය්‍යථාපි, මාලුක්‍යපුත්ත, පුරිසො සල්ලෙන විද්ධො අස්ස සවිසෙන ගාළ්හපලෙපනෙන. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨපෙය්‍යුං. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, එවංනාමො එවංගොත්තො ඉති වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, දීඝො වා රස්සො වා මජ්ඣිමො වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, කාළො වා සාමො වා මඞ්ගුරච්ඡවී වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං පුරිසං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, අමුකස්මිං ගාමෙ [Pg.93] වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං ධනුං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා චාපො යදි වා කොදණ්ඩො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං ජියං ජානාමි යායම්හි විද්ධො, යදි වා අක්කස්ස යදි වා සණ්හස්ස යදි වා න්හාරුස්ස යදි වා මරුවාය යදි වා ඛීරපණ්ණිනො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා ගච්ඡං යදි වා රොපිම’න්ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යස්ස පත්තෙහි වාජිතං යදි වා ගිජ්ඣස්ස යදි වා කඞ්කස්ස යදි වා කුලලස්ස යදි වා මොරස්ස යදි වා සිථිලහනුනො’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං කණ්ඩං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යස්ස න්හාරුනා පරික්ඛිත්තං යදි වා ගවස්ස යදි වා මහිංසස්ස යදි වා භෙරවස්ස යදි වා සෙම්හාරස්සා’ති; සො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං ඉමං සල්ලං ආහරිස්සාමි යාව න තං සල්ලං ජානාමි යෙනම්හි විද්ධො, යදි වා සල්ලං යදි වා ඛුරප්පං යදි වා වෙකණ්ඩං යදි වා නාරාචං යදි වා වච්ඡදන්තං යදි වා කරවීරපත්ත’න්ති – අඤ්ඤාතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තෙන පුරිසෙන අස්ස, අථ සො පුරිසො කාලං කරෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, මාලුක්‍යපුත්ත, යො එවං වදෙය්‍ය – ‘න තාවාහං භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි යාව මෙ භගවා න බ්‍යාකරිස්සති – ‘‘සස්සතො ලොකො’’ති වා ‘‘අසස්සතො ලොකො’’ති වා…පෙ… ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වාති – අබ්‍යාකතමෙව තං, මාලුක්‍යපුත්ත, තථාගතෙන අස්ස, අථ සො පුග්ගලො කාලඞ්කරෙය්‍ය. 126. “Này Mālukyaputta, người nào nói như vầy: ‘Tôi sẽ không thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn cho đến khi nào Thế Tôn tuyên bố cho tôi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’, này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được Như Lai tuyên bố, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung. Này Mālukyaputta, ví như một người bị trúng mũi tên tẩm thuốc độc được bôi dày. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị y sĩ ngoại khoa đến. Người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi có tên như thế này, thuộc dòng họ như thế kia’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là người cao, thấp, hay tầm thước’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi là người da đen, da ngăm, hay da vàng sẫm’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được người đã bắn tôi ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được cây cung đã bắn tôi là loại cung thường hay cung nỏ’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được dây cung đã bắn tôi là làm bằng vỏ cây, bằng cây gai, bằng gân, bằng cây maruvā, hay bằng cây khīrapaṇṇī’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được thân tên đã bắn tôi là loại cây mọc hoang hay cây trồng’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được lông vũ gắn ở mũi tên đã bắn tôi là của chim kên kên, chim diệc, chim ó, chim công, hay chim sithilahanu’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được mũi tên đã bắn tôi được quấn bằng gân của bò, trâu, gấu, hay khỉ’; người ấy nói như vầy: ‘Tôi sẽ không nhổ mũi tên này ra cho đến khi nào tôi biết được mũi tên đã bắn tôi là loại tên thường, tên khurappa, tên vekaṇḍa, tên nārāca, tên vacchadanta, hay tên karavīrapatta’ – này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được người ấy biết, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung. Cũng vậy, này Mālukyaputta, người nào nói như vầy: ‘Tôi sẽ không thực hành phạm hạnh nơi Thế Tôn cho đến khi nào Thế Tôn tuyên bố cho tôi: “Thế giới là thường hằng” hay “Thế giới là không thường hằng” … cho đến … “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết”’ – này Mālukyaputta, điều ấy vẫn sẽ không được Như Lai tuyên bố, và trong khi đó người ấy sẽ mệnh chung.” 127. ‘‘‘සස්සතො ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අසස්සතො ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො සස්සතො ලොකො’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති, අත්ථි ජරා, අත්ථි මරණං, සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා; යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි[Pg.94]. ‘අන්තවා ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අනන්තවා ලොකො’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො අන්තවා ලොකො’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති, අත්ථි ජරා, අත්ථි මරණං, සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා; යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවං ‘නො නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො අභවිස්සාති, එවම්පි ‘නො හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨියා සති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා දිට්ඨියා සති අත්ථෙව ජාති…පෙ… යෙසාහං දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිඝාතං පඤ්ඤපෙමි. 127. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay có tà kiến rằng: ‘Thế giới là không thường hằng,’ thì vẫn có sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não; những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là hữu biên,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Thế giới là vô biên,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Thế giới là hữu biên,’ hay có tà kiến rằng: ‘Thế giới là vô biên,’ thì vẫn có sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não; những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ hay có tà kiến rằng: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ thì vẫn có sanh... này... Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ hay có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ thì vẫn có sanh... này... những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy là không. Này Mālukyaputta, nếu có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ thì đời sống phạm hạnh có thể thành tựu được không? Như vậy cũng là không. Này Mālukyaputta, dù có tà kiến rằng: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ hay có tà kiến rằng: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ thì vẫn có sanh... này... những pháp mà Ta tuyên bố cần phải được đoạn trừ ngay trong hiện tại. 128. ‘‘තස්මාතිහ, මාලුක්‍යපුත්ත, අබ්‍යාකතඤ්ච මෙ අබ්‍යාකතතො ධාරෙථ; බ්‍යාකතඤ්ච මෙ බ්‍යාකතතො ධාරෙථ. කිඤ්ච, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං? ‘සස්සතො ලොකො’ති මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං; ‘අසස්සතො ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අන්තවා ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අනන්තවා ලොකො’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘න හොති තථාගතො පරං [Pg.95] මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති – මයා අබ්‍යාකතං. කස්මා චෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා අබ්‍යාකතං? න හෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, අත්ථසංහිතං න ආදිබ්‍රහ්මචරියකං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං මයා අබ්‍යාකතං. කිඤ්ච, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති – මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති – මයා බ්‍යාකතං; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති – මයා බ්‍යාකතං. කස්මා චෙතං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා බ්‍යාකතං? එතඤ්හි, මාලුක්‍යපුත්ත, අත්ථසංහිතං එතං ආදිබ්‍රහ්මචරියකං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං මයා බ්‍යාකතං. තස්මාතිහ, මාලුක්‍යපුත්ත, අබ්‍යාකතඤ්ච මෙ අබ්‍යාකතතො ධාරෙථ; බ්‍යාකතඤ්ච මෙ බ්‍යාකතතො ධාරෙථා’’ති. 128. Do vậy, này Mālukyaputta, điều gì không được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là không được tuyên thuyết; và điều gì được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là được tuyên thuyết. Và này Mālukyaputta, điều gì đã không được Ta tuyên thuyết? ‘Thế giới là thường hằng,’ này Mālukyaputta, điều này không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là không thường hằng,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là hữu biên,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Thế giới là vô biên,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Sinh mạng và thân thể là một,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết; ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết,’ – không được Ta tuyên thuyết. Và vì sao, này Mālukyaputta, những điều này không được Ta tuyên thuyết? Này Mālukyaputta, vì điều này không liên quan đến mục đích, không phải là nền tảng của đời sống phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Vì vậy, điều đó không được Ta tuyên thuyết. Và này Mālukyaputta, điều gì đã được Ta tuyên thuyết? ‘Đây là Khổ,’ này Mālukyaputta, điều này đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Khổ Tập,’ – đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Khổ Diệt,’ – đã được Ta tuyên thuyết; ‘Đây là Con Đường Đưa Đến Khổ Diệt,’ – đã được Ta tuyên thuyết. Và vì sao, này Mālukyaputta, những điều này đã được Ta tuyên thuyết? Này Mālukyaputta, vì điều này liên quan đến mục đích, là nền tảng của đời sống phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Vì vậy, điều đó đã được Ta tuyên thuyết. Do vậy, này Mālukyaputta, điều gì không được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là không được tuyên thuyết; và điều gì được Ta tuyên thuyết, các ông hãy ghi nhớ là được tuyên thuyết. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Tôn giả Mālukyaputta hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. චූළමාලුක්‍යසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං. Kinh Tiểu Mālukya, kinh thứ ba, dứt. 4. මහාමාලුක්‍යසුත්තං 4. Kinh Đại Mālukya 129. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ධාරෙථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මයා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති? 129. Như vầy tôi nghe – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” Các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này: “Này các tỳ khưu, các ông có ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được Ta thuyết giảng không?” එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, ධාරෙමි භගවතා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, ධාරෙසි මයා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති? ‘‘සක්කායදිට්ඨිං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං [Pg.96] සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; විචිකිච්ඡං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; සීලබ්බතපරාමාසං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; කාමච්ඡන්දං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි; බ්‍යාපාදං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං දෙසිතං ධාරෙමි. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, ධාරෙමි භගවතා දෙසිතානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. Khi được nói như vậy, tôn giả Mālukyaputto bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được đức Thế Tôn thuyết giảng.’ – ‘Này Mālukyaputta, vậy thì ngươi ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được ta thuyết giảng theo cách nào?’ – ‘Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ thân kiến đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ hoài nghi đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ giới cấm thủ đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ tham dục đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử; bạch ngài, quả thật con ghi nhớ sân hận đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là hạ phần kiết sử. Bạch ngài, quả thật con ghi nhớ năm hạ phần kiết sử đã được đức Thế Tôn thuyết giảng là như vậy.’ ‘‘කස්ස ඛො නාම ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, ඉමානි එවං පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි දෙසිතානි ධාරෙසි? නනු, මාලුක්‍යපුත්ත, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ඉමිනා තරුණූපමෙන උපාරම්භෙන උපාරම්භිස්සන්ති? දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සක්කායොතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සක්කායදිට්ඨි? අනුසෙත්වෙවස්ස සක්කායදිට්ඨානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස ධම්මාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා? අනුසෙත්වෙවස්ස විචිකිච්ඡානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සීලාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සීලෙසු සීලබ්බතපරාමාසො? අනුසෙත්වෙවස්ස සීලබ්බතපරාමාසානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස කාමාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති කාමෙසු කාමච්ඡන්දො? අනුසෙත්වෙවස්ස කාමරාගානුසයො. දහරස්ස හි, මාලුක්‍යපුත්ත, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සත්තාතිපි න හොති, කුතො පනස්ස උප්පජ්ජිස්සති සත්තෙසු බ්‍යාපාදො? අනුසෙත්වෙවස්ස බ්‍යාපාදානුසයො. නනු, මාලුක්‍යපුත්ත, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ඉමිනා තරුණූපමෙන උපාරම්භෙන උපාරම්භිස්සන්තී’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො, එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි දෙසෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – – ‘Này Mālukyaputta, quả thật ngươi ghi nhớ năm hạ phần kiết sử này đã được ta thuyết giảng như vậy là cho ai? Này Mālukyaputta, chẳng phải các du sĩ ngoại đạo sẽ khiển trách bằng sự khiển trách có ví dụ về đứa trẻ non nớt này hay sao? Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘thân’ còn không có, thì làm sao thân kiến có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên thân kiến vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘các pháp’ còn không có, thì làm sao hoài nghi về các pháp có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên hoài nghi vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘giới’ còn không có, thì làm sao giới cấm thủ về các giới có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên giới cấm thủ vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘các dục’ còn không có, thì làm sao tham dục về các dục có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên tham ái dục lạc vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, vì rằng đối với đứa trẻ non nớt, khờ dại, còn nằm ngửa, khái niệm về ‘chúng sanh’ còn không có, thì làm sao sân hận đối với chúng sanh có thể sanh khởi nơi nó được? Tuy nhiên, tùy miên sân hận vẫn tiềm ẩn nơi nó. Này Mālukyaputta, chẳng phải các du sĩ ngoại đạo sẽ khiển trách bằng sự khiển trách có ví dụ về đứa trẻ non nớt này hay sao?’ Khi được nói như vậy, tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch đức Thế Tôn, đây là thời điểm, bạch đức Thiện Thệ, đây là thời điểm để đức Thế Tôn thuyết giảng về năm hạ phần kiết sử. Sau khi nghe từ đức Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ.’ – ‘Vậy thì này Ānanda, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; ta sẽ nói.’ – ‘Xin vâng, bạch ngài.’ – Quả thật, tôn giả Ānanda đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này: 130. ‘‘ඉධානන්ද[Pg.97], අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො සක්කායදිට්ඨිපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති සක්කායදිට්ඨිපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච සක්කායදිට්ඨියා නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සා සක්කායදිට්ඨි ථාමගතා අප්පටිවිනීතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං. විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සා විචිකිච්ඡා ථාමගතා අප්පටිවිනීතා ඔරම්භාගියං සංයොජනං. සීලබ්බතපරාමාසපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති සීලබ්බතපරාමාසපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච සීලබ්බතපරාමාසස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො සීලබ්බතපරාමාසො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං. කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො කාමරාගො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං. බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස සො බ්‍යාපාදො ථාමගතො අප්පටිවිනීතො ඔරම්භාගියං සංයොජනං. 130. – ‘Này Ānanda, ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục Chánh pháp của bậc Thánh, không được rèn luyện trong Chánh pháp của bậc Thánh; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục Chánh pháp của bậc chân nhân, không được rèn luyện trong Chánh pháp của bậc chân nhân, vị ấy sống với tâm bị thân kiến ám ảnh, bị thân kiến xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi thân kiến đã sanh khởi. Đối với vị ấy, thân kiến ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị hoài nghi ám ảnh, bị hoài nghi xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi hoài nghi đã sanh khởi. Đối với vị ấy, hoài nghi ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ ám ảnh, bị giới cấm thủ xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi giới cấm thủ đã sanh khởi. Đối với vị ấy, giới cấm thủ ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị tham ái dục lạc ám ảnh, bị tham ái dục lạc xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi tham ái dục lạc đã sanh khởi. Đối với vị ấy, tham ái dục lạc ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử. Vị ấy sống với tâm bị sân hận ám ảnh, bị sân hận xâm chiếm; và vị ấy không biết như thật về sự giải thoát khỏi sân hận đã sanh khởi. Đối với vị ấy, sân hận ấy trở nên mạnh mẽ, không được loại trừ, chính là hạ phần kiết sử.’ 131. ‘‘සුතවා ච ඛො, ආනන්ද, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න සක්කායදිට්ඨිපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න සක්කායදිට්ඨිපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච සක්කායදිට්ඨියා නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සා සක්කායදිට්ඨි සානුසයා පහීයති. න විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න විචිකිච්ඡාපරෙතෙන; උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සා විචිකිච්ඡා සානුසයා පහීයති. න සීලබ්බතපරාමාසපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න සීලබ්බතපරාමාසපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච සීලබ්බතපරාමාසස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො සීලබ්බතපරාමාසො සානුසයො පහීයති. න කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න කාමරාගපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො කාමරාගො සානුසයො පහීයති[Pg.98]. න බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න බ්‍යාපාදපරෙතෙන; උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති. තස්ස සො බ්‍යාපාදො සානුසයො පහීයති. 131. Này Ānanda, vị Thánh đệ tử có học thức, người thường thấy các bậc Thánh, thông thạo Thánh pháp, được khéo huấn luyện trong Thánh pháp, người thường thấy các bậc chân nhân, thông thạo pháp của các bậc chân nhân, được khéo huấn luyện trong pháp của các bậc chân nhân, vị ấy sống với tâm không bị thân kiến ám ảnh, không bị thân kiến lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi thân kiến đã sanh khởi. Đối với vị ấy, thân kiến ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị hoài nghi ám ảnh, không bị hoài nghi lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi hoài nghi đã sanh khởi. Đối với vị ấy, hoài nghi ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ ám ảnh, không bị giới cấm thủ lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi giới cấm thủ đã sanh khởi. Đối với vị ấy, giới cấm thủ ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị tham dục ám ảnh, không bị tham dục lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi tham dục đã sanh khởi. Đối với vị ấy, tham dục ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. Vị ấy sống với tâm không bị sân hận ám ảnh, không bị sân hận lôi kéo; và vị ấy biết như thật sự thoát ly khỏi sân hận đã sanh khởi. Đối với vị ấy, sân hận ấy cùng với tùy miên của nó được đoạn tận. 132. ‘‘යො, ආනන්ද, මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං අනාගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො තචං අච්ඡෙත්වා ඵෙග්ගුං අච්ඡෙත්වා සාරච්ඡෙදො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යො මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං අනාගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. 132. Này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu không đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này không xảy ra. Này Ānanda, ví như đối với một cây lớn, đứng vững, có lõi cây, nếu không chặt vỏ, không chặt giác cây mà việc chặt lõi cây sẽ xảy ra — trường hợp này không xảy ra; cũng vậy, này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu không đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này không xảy ra. ‘‘යො ච ඛො, ආනන්ද, මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං ආගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො තචං ඡෙත්වා ඵෙග්ගුං ඡෙත්වා සාරච්ඡෙදො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යො මග්ගො යා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය තං මග්ගං තං පටිපදං ආගම්ම පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි ඤස්සති වා දක්ඛති වා පජහිස්සති වාති – ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගඞ්ගා නදී පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. අථ දුබ්බලකො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමිස්සා ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡිස්සාමී’ති ; සො න සක්කුණෙය්‍ය ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගන්තුං. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යෙසං කෙසඤ්චි සක්කායනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති; සෙය්‍යථාපි සො දුබ්බලකො පුරිසො එවමෙතෙ දට්ඨබ්බා. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගඞ්ගා නදී පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. අථ බලවා පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමිස්සා ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය [Pg.99] සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡිස්සාමී’ති; සො සක්කුණෙය්‍ය ගඞ්ගාය නදියා තිරියං බාහාය සොතං ඡෙත්වා සොත්ථිනා පාරං ගන්තුං. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යෙසං කෙසඤ්චි සක්කායනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති; සෙය්‍යථාපි සො බලවා පුරිසො එවමෙතෙ දට්ඨබ්බා. Này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này xảy ra. Này Ānanda, ví như đối với một cây lớn, đứng vững, có lõi cây, nếu chặt vỏ, chặt giác cây thì việc chặt lõi cây sẽ xảy ra — trường hợp này xảy ra; cũng vậy, này Ānanda, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nếu đi đến con đường ấy, pháp hành ấy mà có thể biết, hoặc thấy, hoặc đoạn tận năm hạ phần kiết sử — trường hợp này xảy ra. Này Ānanda, ví như sông Hằng đầy nước, ngang bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông yếu ớt đi đến và nói: ‘Ta sẽ dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng này và qua bờ bên kia một cách an toàn’; người ấy không thể dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này Ānanda, đối với những người nào, khi Pháp được thuyết giảng để đoạn diệt thân kiến, tâm của họ không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát; những người này được xem như người đàn ông yếu ớt kia. Này Ānanda, ví như sông Hằng đầy nước, ngang bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông mạnh mẽ đi đến và nói: ‘Ta sẽ dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng này và qua bờ bên kia một cách an toàn’; người ấy có thể dùng cánh tay cắt ngang dòng nước của sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này Ānanda, đối với những người nào, khi Pháp được thuyết giảng để đoạn diệt thân kiến, tâm của họ hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát; những người này được xem như người đàn ông mạnh mẽ kia. 133. ‘‘කතමො චානන්ද, මග්ගො, කතමා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය? ඉධානන්ද, භික්ඛු උපධිවිවෙකා අකුසලානං ධම්මානං පහානා සබ්බසො කායදුට්ඨුල්ලානං පටිප්පස්සද්ධියා විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති රූපගතං වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තෙ ධම්මෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සති. සො තෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පටිවාපෙති. සො තෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පටිවාපෙත්වා අමතාය ධාතුයා චිත්තං උපසංහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බාන’න්ති. සො තත්ථ ඨිතො ආසවානං ඛයං පාපුණාති; නො චෙ ආසවානං ඛයං පාපුණාති තෙනෙව ධම්මරාගෙන තාය ධම්මනන්දියා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති, තත්ථ පරිනිබ්බායී, අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය. 133. “Này Ānanda, thế nào là con đường, thế nào là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử? Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu, do ly y, do đoạn trừ các pháp bất thiện, do sự an tịnh hoàn toàn các thân hành thô trược, đã ly các dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly sanh, có tầm có tứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, vị ấy quán xét các pháp ấy là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là cái khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy làm cho tâm quay lưng lại với các pháp ấy. Sau khi làm cho tâm quay lưng lại với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử rằng: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự diệt, Niết-bàn.’ Vị ấy an trú ở đấy, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do tham ái đối với pháp ấy, do hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử được đoạn trừ, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ bát-niết-bàn ở tại đó, không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.” ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති රූපගතං වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය. “Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do làm cho tầm và tứ an tịnh... (như trên)... chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.” ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං [Pg.100] සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය. “Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị tưởng, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên,’ chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.” ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය. “Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.” ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො යදෙව තත්ථ හොති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං…පෙ… අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයම්පි ඛො, ආනන්ද, මග්ගො අයං පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානායා’’ති. “Lại nữa, này Ānanda, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy, đối với những gì ở đấy thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức... (như trên)... không trở lại từ cõi ấy. Này Ānanda, đây cũng là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.” ‘‘එසො චෙ, භන්තෙ, මග්ගො එසා පටිපදා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පහානාය, අථ කිඤ්චරහි ඉධෙකච්චෙ භික්ඛූ චෙතොවිමුත්තිනො එකච්චෙ භික්ඛූ පඤ්ඤාවිමුත්තිනො’’ති? ‘‘එත්ථ ඛො පනෙසාහං, ආනන්ද, ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතං වදාමී’’ති. “Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là pháp hành để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vậy thì tại sao ở đây có những vị tỳ khưu là tâm giải thoát, có những vị tỳ khưu là tuệ giải thoát?” “Này Ānanda, về vấn đề này, Ta tuyên bố là do sự khác biệt về các căn.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. මහාමාලුක්‍යසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං. Kinh Đại Mālukya, thứ tư, chấm dứt. 5. භද්දාලිසුත්තං 5. Kinh Bhaddāli 134. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භික්ඛවෙ, එකාසනභොජනං භුඤ්ජාමි; එකාසනභොජනං ඛො, අහං, භික්ඛවෙ, භුඤ්ජමානො අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාමි [Pg.101] අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, එකාසනභොජනං භුඤ්ජථ; එකාසනභොජනං ඛො, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, න උස්සහාමි එකාසනභොජනං භුඤ්ජිතුං; එකාසනභොජනඤ්හි මෙ, භන්තෙ, භුඤ්ජතො සියා කුක්කුච්චං, සියා විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, භද්දාලි, යත්ථ නිමන්තිතො අස්සසි තත්ථ එකදෙසං භුඤ්ජිත්වා එකදෙසං නීහරිත්වාපි භුඤ්ජෙය්‍යාසි. එවම්පි ඛො ත්වං, භද්දාලි, භුඤ්ජමානො එකාසනො යාපෙස්සසී’’ති. ‘‘එවම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, න උස්සහාමි භුඤ්ජිතුං; එවම්පි හි මෙ, භන්තෙ, භුඤ්ජතො සියා කුක්කුච්චං, සියා විප්පටිසාරො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි සබ්බං තං තෙමාසං න භගවතො සම්මුඛීභාවං අදාසි, යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී. 134. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: – Này các tỳ khưu. – Bạch Thế Tôn, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: – Này các tỳ khưu, Ta dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do Ta dùng bữa ăn một lần nên Ta nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Này các tỳ khưu, các ngươi cũng hãy đến, hãy dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do các ngươi dùng bữa ăn một lần, các ngươi cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Khi được nói vậy, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, con không thể dùng bữa ăn một lần. Bạch Thế Tôn, vì khi dùng bữa ăn một lần, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. – Này Bhaddāli, vậy thì ngươi, ở nơi nào được mời, hãy ăn một phần ở đấy rồi mang một phần đi để ăn. Này Bhaddāli, dù ăn như vậy, ngươi vẫn sẽ sống được với việc ăn một lần. – Bạch Thế Tôn, dù như vậy con cũng không thể ăn được. Bạch Thế Tôn, vì dù ăn như vậy, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, thì tôn giả Bhaddāli đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bấy giờ, trong suốt ba tháng ấy, tôn giả Bhaddāli đã không đến diện kiến Thế Tôn, giống như người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư. 135. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවතො චීවරකම්මං කරොන්ති – නිට්ඨිතචීවරො භගවා තෙමාසච්චයෙන චාරිකං පක්කමිස්සතීති. අථ ඛො ආයස්මා භද්දාලි යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දාලිං තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘ඉදං ඛො, ආවුසො භද්දාලි, භගවතො චීවරකම්මං කරීයති. නිට්ඨිතචීවරො භගවා තෙමාසච්චයෙන චාරිකං පක්කමිස්සති. ඉඞ්ඝාවුසො භද්දාලි, එතං දොසකං සාධුකං මනසි කරොහි, මා තෙ පච්ඡා දුක්කරතරං අහොසී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා භද්දාලි තෙසං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. 135. Vào lúc bấy giờ, nhiều vị tỳ khưu đang làm công việc may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng: – ‘Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành.’ Bấy giờ, tôn giả Bhaddāli đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã cùng chuyện trò với các vị tỳ khưu ấy. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Các vị tỳ khưu ấy nói điều này với tôn giả Bhaddāli đang ngồi một bên: – Này hiền giả Bhaddāli, công việc may y này của Thế Tôn đang được thực hiện. Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành. Thôi nào, hiền giả Bhaddāli, hiền giả hãy khéo tác ý về lỗi lầm này, kẻo về sau hiền giả sẽ gặp khó khăn hơn. – Thưa các hiền giả, vâng ạ. Tôn giả Bhaddāli sau khi vâng lời các vị tỳ khưu ấy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, con đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm ấy của con là lỗi lầm, để con được thu thúc trong tương lai. ‘‘තග්ඝ [Pg.102] ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘භගවා ඛො සාවත්ථියං විහරති, භගවාපි මං ජානිස්සති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො භික්ඛු සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො භික්ඛුනියො සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තාපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො උපාසකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො උපාසිකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති, තාපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසි. සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි – ‘සම්බහුලා ඛො නානාතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණා සාවත්ථියං වස්සං උපගතා, තෙපි මං ජානිස්සන්ති – භද්දාලි නාම භික්ඛු සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ථෙරඤ්ඤතරො භික්ඛු සාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ, භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසී’’ති. – Này Bhaddāli, quả thật vậy, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Ta đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, ngươi đã bày tỏ sự không nỗ lực. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, và Thế Tôn cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu ni đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nam đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nữ đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị sa-môn, bà-la-môn thuộc các ngoại đạo đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli, một đệ tử của sa-môn Gotama, một vị trưởng lão nào đó, là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. ‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ [Pg.103] පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි’’. “Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình.” 136. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, ඉධස්ස භික්ඛු උභතොභාගවිමුත්තො, තමහං එවං වදෙය්‍යං – ‘එහි මෙ ත්වං, භික්ඛු, පඞ්කෙ සඞ්කමො හොහී’ති, අපි නු ඛො සො සඞ්කමෙය්‍ය වා අඤ්ඤෙන වා කායං සන්නාමෙය්‍ය, ‘නො’ති වා වදෙය්‍යා’’ති? 136. “Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu được giải thoát cả hai phần, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch ngài, không thể được.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, ඉධස්ස භික්ඛු පඤ්ඤාවිමුත්තො… කායසක්ඛි… දිට්ඨිප්පත්තො… සද්ධාවිමුත්තො… ධම්මානුසාරී… සද්ධානුසාරී, තමහං එවං වදෙය්‍යං – ‘එහි මෙ ත්වං, භික්ඛු, පඞ්කෙ සඞ්කමො හොහී’ති, අපි නු ඛො සො සඞ්කමෙය්‍ය වා අඤ්ඤෙන වා කායං සන්නාමෙය්‍ය, ‘නො’ති වා වදෙය්‍යා’’ති? “Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu là bậc tuệ giải thoát... thân chứng... kiến đáo... tín giải thoát... tùy pháp hành... tùy tín hành, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch ngài, không thể được.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භද්දාලි, අපි නු ත්වං, භද්දාලි, තස්මිං සමයෙ උභතොභාගවිමුත්තො වා හොසි පඤ්ඤාවිමුත්තො වා කායසක්ඛි වා දිට්ඨිප්පත්තො වා සද්ධාවිමුත්තො වා ධම්මානුසාරී වා සද්ධානුසාරී වා’’ති? “Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Này Bhaddāli, vào lúc ấy, ông có phải là bậc giải thoát cả hai phần, hay tuệ giải thoát, hay thân chứng, hay kiến đáo, hay tín giải thoát, hay tùy pháp hành, hay tùy tín hành chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch ngài, không thể được.” ‘‘නනු ත්වං, භද්දාලි, තස්මිං සමයෙ රිත්තො තුච්ඡො අපරද්ධො’’ති? “Này Bhaddāli, chẳng phải vào lúc ấy ông đã trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm sao?” ‘‘එවං, භන්තෙ. අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ ත්වං, භද්දාලි, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං ත්වං මයා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. යතො ච ඛො ත්වං, භද්දාලි, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොසි, තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධිහෙසා, භද්දාලි, අරියස්ස විනයෙ යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං සංවරං ආපජ්ජති’’. “Bạch ngài, đúng vậy. Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình. Và này Bhaddāli, vì ông thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng ta chấp nhận lỗi lầm ấy của ông. Này Bhaddāli, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, khi người nào thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.” 137. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී හොති. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං විවිත්තං සෙනාසනං භජෙය්‍යං අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. අප්පෙව නාමාහං උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං [Pg.104] කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො සත්ථාපි උපවදති, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී උපවදන්ති, දෙවතාපි උපවදන්ති, අත්තාපි අත්තානං උපවදති. සො සත්ථාරාපි උපවදිතො, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි උපවදිතො, දෙවතාහිපි උපවදිතො, අත්තනාපි අත්තානං උපවදිතො න උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරිස්ස. 137. “Này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng khiển trách, chư thiên cũng khiển trách, và tự thân cũng tự khiển trách. Vị ấy, bị bậc Đạo Sư khiển trách, bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, bị chư thiên khiển trách, và tự thân tự khiển trách, không chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.” 138. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරී හොති. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං විවිත්තං සෙනාසනං භජෙය්‍යං අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. අප්පෙව නාමාහං උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො සත්ථාපි න උපවදති, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී න උපවදන්ති, දෙවතාපි න උපවදන්ති, අත්තාපි අත්තානං න උපවදති. සො සත්ථාරාපි අනුපවදිතො, අනුවිච්චපි විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි අනුපවදිතො, දෙවතාහිපි අනුපවදිතො, අත්තනාපි අත්තානං අනුපවදිතො උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති. සො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. 138. “Mặt khác, này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư không khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng không khiển trách, chư thiên cũng không khiển trách, và tự thân cũng không tự khiển trách. Vị ấy, không bị bậc Đạo Sư khiển trách, không bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, không bị chư thiên khiển trách, và tự thân không tự khiển trách, chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.” 139. ‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. 139. Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu sau khi làm cho lắng dịu tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. ‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති, සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං [Pg.105] උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm nhận sự an lạc, chứng và trú thiền thứ ba, là tầng thiền mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. ‘‘පුන චපරං, භද්දාලි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do các hỷ ưu đã được chấm dứt từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්ස. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến thiên nhãn minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Thật vậy, các chúng sanh này đã làm các ác hạnh về thân... cho đến... sau khi chết, họ sanh vào cõi dữ, đọa xứ, địa ngục. Còn các chúng sanh này đã làm các thiện hạnh về thân... cho đến... họ sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân... cho đến... vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං [Pg.106] ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි තං, භද්දාලි, හොති යථා තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය පරිපූරකාරිස්සා’’ති. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ,’ biết như thật: ‘Đây là khổ tập,’ biết như thật: ‘Đây là khổ diệt,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc.’ Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, khởi lên trí tuệ biết rằng: ‘Ta đã giải thoát.’ Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy. 140. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං නො තථා පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. සාධු වතායස්මන්තො ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසම්මති. 140. Khi được nói như vậy, Tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức? Và bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu không bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức như vậy?’ ‘Này Bhaddāli, ở đây, có tỳ khưu thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu có suy nghĩ như sau: ‘Thưa các hiền giả, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Vậy thì, thưa các Tôn giả, mong quý vị hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng. 141. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං න අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො [Pg.107] හොති තං කරොමී’ති ආහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො ආපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං න අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසම්මති. 141. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.” 142. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො හොති අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, න සම්මා වත්තති, න ලොමං පාතෙති, න නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති නාහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං න ඛිප්පමෙව වූපසම්මති. 142. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.” 143. ‘‘ඉධ පන, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො හොති අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, න බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අධිච්චාපත්තිකො අනාපත්තිබහුලො. සො භික්ඛූහි වුච්චමානො නාඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති, න බහිද්ධා කථං අපනාමෙති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති, සම්මා වත්තති, ලොමං පාතෙති, නෙත්ථාරං වත්තති, ‘යෙන සඞ්ඝො [Pg.108] අත්තමනො හොති තං කරොමී’ති ආහ. සාධු වතායස්මන්තො, ඉමස්ස භික්ඛුනො තථා තථා උපපරික්ඛථ යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසමෙය්‍යාති. තස්ස ඛො එවං, භද්දාලි, භික්ඛුනො භික්ඛූ තථා තථා උපපරික්ඛන්ති යථාස්සිදං අධිකරණං ඛිප්පමෙව වූපසම්මති. 143. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.” 144. ‘‘ඉධ, භද්දාලි, එකච්චො භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – ‘අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. සචෙ මයං ඉමං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරිස්සාම – මා යම්පිස්ස තං සද්ධාමත්තකං පෙමමත්තකං තම්හාපි පරිහායී’ති. සෙය්‍යථාපි, භද්දාලි, පුරිසස්ස එකං චක්ඛුං, තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා තං එකං චක්ඛුං රක්ඛෙය්‍යුං – ‘මා යම්පිස්ස තං එකං චක්ඛුං තම්හාපි පරිහායී’ති; එවමෙව ඛො, භද්දාලි, ඉධෙකච්චො භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. තත්‍ර, භද්දාලි, භික්ඛූනං එවං හොති – ‘අයං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු සද්ධාමත්තකෙන වහති පෙමමත්තකෙන. සචෙ මයං ඉමං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරිස්සාම – මා යම්පිස්ස තං සද්ධාමත්තකං පෙමමත්තකං තම්හාපි පරිහායී’ති. අයං ඛො, භද්දාලි, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්ති. අයං පන, භද්දාලි, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං නො තථා පසය්හ පසය්හ කාරණං කරොන්තී’’ති. 144. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, ví như một người chỉ có một con mắt, bạn bè, người thân và quyến thuộc của người ấy sẽ bảo vệ con mắt duy nhất đó, nghĩ rằng: ‘Mong rằng con mắt duy nhất mà người ấy có sẽ không bị mất đi.’ Cũng vậy, này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta phải xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc. Và này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta không xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc như vậy.” 145. ‘‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන පුබ්බෙ අප්පතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අහෙසුං බහුතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහිංසු? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන එතරහි බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්තී’ති? ‘‘එවමෙතං, භද්දාලි, හොති සත්තෙසු හායමානෙසු, සද්ධම්මෙ අන්තරධායමානෙ, බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්තීති. න තාව, භද්දාලි, සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති යාව න ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති, අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය. න තාව, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති යාව න සඞ්ඝො මහත්තං පත්තො හොති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, සඞ්ඝො මහත්තං පත්තො හොති, අථ ඉධෙකච්චෙ [Pg.109] ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති. අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය. න තාව, භද්දාලි, ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති යාව න සඞ්ඝො ලාභග්ගං පත්තො හොති, යසග්ගං පත්තො හොති, බාහුසච්චං පත්තො හොති, රත්තඤ්ඤුතං පත්තො හොති. යතො ච ඛො, භද්දාලි, සඞ්ඝො රත්තඤ්ඤුතං පත්තො හොති, අථ ඉධෙකච්චෙ ආසවට්ඨානීයා ධම්මා සඞ්ඝෙ පාතුභවන්ති, අථ සත්ථා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙති තෙසංයෙව ආසවට්ඨානීයානං ධම්මානං පටිඝාතාය. 145. “Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà thuở xưa các học giới thì ít hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại nhiều hơn? Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà ngày nay các học giới thì nhiều hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn?” “Này Bhaddāli, sự việc là như vậy. Khi các chúng sanh đang suy thoái, khi diệu pháp đang biến mất, thì các học giới trở nên nhiều hơn và các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn. Này Bhaddāli, bậc Đạo Sư chưa chế định học giới cho các đệ tử cho đến khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng. Và này Bhaddāli, khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến sự lớn mạnh. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lớn mạnh, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng. Bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến lợi lộc tối thượng, chưa đạt đến danh vọng tối thượng, chưa đạt đến sự đa văn, chưa đạt đến sự lão luyện. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lão luyện, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy.” 146. ‘‘අප්පකා ඛො තුම්හෙ, භද්දාලි, තෙන සමයෙන අහුවත්ථ යදා වො අහං ආජානීයසුසූපමං ධම්මපරියායං දෙසෙසිං. තං සරසි භද්දාලී’’ති? 146. “Này Bhaddāli, vào thời điểm ấy, khi ta thuyết giảng bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ cho các ngươi, các ngươi chỉ có số ít. Này Bhaddāli, ngươi có nhớ bài pháp ấy không?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch ngài, con không nhớ.” ‘‘තත්‍ර, භද්දාලි, කං හෙතුං පච්චෙසී’’ති? “Này Bhaddāli, về việc ấy, ngươi tin là do nhân gì?” ‘‘සො හි නූනාහං, භන්තෙ, දීඝරත්තං සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී අහොසි’’න්ති. “Bạch ngài, chắc chắn là vì trong một thời gian dài, con đã là người không thực hành trọn vẹn các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.” ‘‘න ඛො, භද්දාලි, එසෙව හෙතු, එස පච්චයො. අපි ච මෙ ත්වං, භද්දාලි, දීඝරත්තං චෙතසා චෙතොපරිච්ච විදිතො – ‘න චායං මොඝපුරිසො මයා ධම්මෙ දෙසියමානෙ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාතී’ති. අපි ච තෙ අහං, භද්දාලි, ආජානීයසුසූපමං ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා භද්දාලි භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – “Này Bhaddāli, không phải chỉ có nhân ấy, chỉ có duyên ấy. Hơn nữa, này Bhaddāli, trong một thời gian dài, ngươi đã được ta biết đến qua việc ta dùng tâm của ta để thấu suốt tâm của ngươi rằng: ‘Người rỗng tuếch này, khi ta đang thuyết pháp, đã không chú tâm, không tác ý, không hướng tâm một cách trọn vẹn, không lắng tai nghe pháp.’ Tuy nhiên, này Bhaddāli, ta sẽ thuyết giảng cho ngươi bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ. Ngươi hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; ta sẽ nói.” “Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Bhaddāli đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: 147. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භද්දාලි, දක්ඛො අස්සදමකො භද්‍රං අස්සාජානීයං ලභිත්වා පඨමෙනෙව මුඛාධානෙ කාරණං කාරෙති. තස්ස මුඛාධානෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති යුගාධානෙ. තස්ස යුගාධානෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති[Pg.110]. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති අනුක්කමෙ මණ්ඩලෙ ඛුරකාසෙ ධාවෙ දවත්තෙ රාජගුණෙ රාජවංසෙ උත්තමෙ ජවෙ උත්තමෙ හයෙ උත්තමෙ සාඛල්‍යෙ. තස්ස උත්තමෙ ජවෙ උත්තමෙ හයෙ උත්තමෙ සාඛල්‍යෙ කාරණං කාරියමානස්ස හොන්තියෙව විසූකායිතානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි, යථා තං අකාරිතපුබ්බං කාරණං කාරියමානස්ස. සො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බායති. යතො ඛො, භද්දාලි, භද්‍රො අස්සාජානීයො අභිණ්හකාරණා අනුපුබ්බකාරණා තස්මිං ඨානෙ පරිනිබ්බුතො හොති, තමෙනං අස්සදමකො උත්තරි වණ්ණියඤ්ච පාණියඤ්ච අනුප්පවෙච්ඡති. ඉමෙහි ඛො, භද්දාලි, දසහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො රඤ්ඤො අඞ්ගන්තෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. 147. “Này Bhaddāli, ví như một người luyện ngựa thiện xảo, sau khi nhận được một con ngựa nòi thuần chủng, trước tiên liền cho nó thực hành việc đeo hàm thiếc. Trong khi được cho thực hành việc đeo hàm thiếc, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm việc đeo ách. Trong khi được cho thực hành việc đeo ách, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm về các bước đi, đi vòng tròn, đi bằng móng, phi nước đại, chạy nhảy, các phẩm chất của ngựa vua, dòng dõi ngựa vua, tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng. Trong khi được cho thực hành về tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó ăn thêm thức ăn và nước uống xứng đáng. Này Bhaddāli, con ngựa nòi thuần chủng, sau khi được trang bị mười phẩm chất này, trở nên xứng đáng với đức vua, đáng cho đức vua sử dụng, và được xem như là một phần của đức vua.” ‘‘එවමෙව ඛො, භද්දාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භද්දාලි, භික්ඛු අසෙඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසඞ්කප්පෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවාචාය සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාකම්මන්තෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාආජීවෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාවායාමෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාසතියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවිමුත්තියා සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො, භද්දාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. Này Bhaddāli, cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. Mười pháp ấy là gì? Này Bhaddāli, ở đây, vị tỳ khưu đã thành tựu chánh kiến vô học, đã thành tựu chánh tư duy vô học, đã thành tựu chánh ngữ vô học, đã thành tựu chánh nghiệp vô học, đã thành tựu chánh mạng vô học, đã thành tựu chánh tinh tấn vô học, đã thành tựu chánh niệm vô học, đã thành tựu chánh định vô học, đã thành tựu chánh trí vô học, đã thành tựu chánh giải thoát vô học. Này Bhaddāli, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp này là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා භද්දාලි භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết giảng điều này. Tôn giả Bhaddāli đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. භද්දාලිසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං. Kinh Bhaddāli, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt. 6. ලටුකිකොපමසුත්තං 6. Kinh Ví Dụ Chim Cút 148. එවං [Pg.111] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු විහරති ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙනඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො උදායී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආපණං පිණ්ඩාය පාවිසි. ආපණෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො ආයස්මතො උදායිස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා උදායී සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. 148. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Aṅguttarāpa, tại một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến một khu rừng để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Tôn giả Udāyī cũng vậy, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến khu rừng ấy để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Bấy giờ, khi Tôn giả Udāyī đang ở một mình nơi thanh vắng, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp đau khổ cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp an lạc cho chúng ta; thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp bất thiện cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp thiện cho chúng ta.’ Rồi Tôn giả Udāyī, vào buổi chiều, ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. 149. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උදායී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’ති. මයඤ්හි, භන්තෙ, පුබ්බෙ සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. අහු ඛො සො, භන්තෙ, සමයො යං භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘ඉඞ්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං දිවාවිකාලභොජනං පජහථා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං, අහුදෙව දොමනස්සං – ‘යම්පි නො සද්ධා ගහපතිකා දිවා විකාලෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙන්ති තස්සපි නො භගවා පහානමාහ, තස්සපි නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති. තෙ [Pg.112] මයං, භන්තෙ, භගවති පෙමඤ්ච ගාරවඤ්ච හිරිඤ්ච ඔත්තප්පඤ්ච සම්පස්සමානා එවං තං දිවාවිකාලභොජනං පජහිම්හා. තෙ මයං, භන්තෙ, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච. අහු ඛො සො, භන්තෙ, සමයො යං භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘ඉඞ්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං රත්තිංවිකාලභොජනං පජහථා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං අහුදෙව දොමනස්සං – ‘යම්පි නො ඉමෙසං ද්වින්නං භත්තානං පණීතසඞ්ඛාතතරං තස්සපි නො භගවා පහානමාහ, තස්සපි නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො පුරිසො දිවා සූපෙය්‍යං ලභිත්වා එවමාහ – ‘හන්ද ච ඉමං නික්ඛිපථ, සායං සබ්බෙව සමග්ගා භුඤ්ජිස්සාමා’ති. යා කාචි, භන්තෙ, සඞ්ඛතියො සබ්බා තා රත්තිං, අප්පා දිවා. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවති පෙමඤ්ච ගාරවඤ්ච හිරිඤ්ච ඔත්තප්පඤ්ච සම්පස්සමානා එවං තං රත්තිංවිකාලභොජනං පජහිම්හා. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, භික්ඛූ රත්තන්ධකාරතිමිසායං පිණ්ඩාය චරන්තා චන්දනිකම්පි පවිසන්ති, ඔලිගල්ලෙපි පපතන්ති, කණ්ටකාවාටම්පි ආරොහන්ති, සුත්තම්පි ගාවිං ආරොහන්ති, මාණවෙහිපි සමාගච්ඡන්ති කතකම්මෙහිපි අකතකම්මෙහිපි, මාතුගාමොපි තෙ අසද්ධම්මෙන නිමන්තෙති. භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසායං පිණ්ඩාය චරාමි. අද්දසා ඛො මං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරා ඉත්ථී විජ්ජන්තරිකාය භාජනං ධොවන්තී. දිස්වා මං භීතා විස්සරමකාසි – ‘අභුම්මෙ පිසාචො වත ම’න්ති! එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, තං ඉත්ථිං එතදවොචං – ‘නාහං, භගිනි, පිසාචො; භික්ඛු පිණ්ඩාය ඨිතො’ති. ‘භික්ඛුස්ස ආතුමාරී, භික්ඛුස්ස මාතුමාරී ! වරං තෙ, භික්ඛු, තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡි පරිකන්තො, න ත්වෙව වරං යං රත්තන්ධකාරතිමිසායං කුච්ඡිහෙතු පිණ්ඩාය චරසී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, තදනුස්සරතො එවං හොති – ‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා; බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’’’ති. 149. Tôn giả Udāyī sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với đức Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như thế này đã khởi lên trong tâm con: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’ Bạch Thế Tôn, trước đây, chúng con đã từng ăn vào buổi chiều, buổi sáng, và cả vào ban ngày lúc phi thời. Bạch Thế Tôn, đã có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con đã có sự thay đổi trong tâm, đã có sự buồn rầu: ‘Các gia chủ có đức tin dâng cúng cho chúng ta những món ăn ngon, cả vật cứng lẫn vật mềm, vào ban ngày lúc phi thời, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con ăn vào buổi chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, lại có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con lại có sự thay đổi trong tâm, lại có sự buồn rầu: ‘Trong hai bữa ăn này của chúng ta, bữa ăn được xem là ngon hơn, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, có một người đàn ông nhận được món súp ngon vào ban ngày và nói rằng: ‘Này, hãy cất món này đi, đến chiều tối tất cả chúng ta sẽ cùng nhau ăn.’ Bạch Thế Tôn, bất cứ món ăn nào được chế biến đặc biệt, tất cả đều dành cho ban đêm, ban ngày thì rất ít. Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, các vị tỳ khưu đi khất thực trong đêm tối mịt mùng, đã đi vào cả hố xí, té ngã vào cả rãnh nước cống, giẫm phải cả hàng rào gai, giẫm phải cả con bò đang ngủ, và gặp phải cả những thanh niên đã phạm tội lẫn chưa phạm tội, và cũng có người phụ nữ mời gọi họ làm điều bất chính. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, con đã đi khất thực trong đêm tối mịt mùng. Bạch Thế Tôn, có một người phụ nữ đang rửa bát, trong ánh chớp đã nhìn thấy con. Thấy con, bà ta hoảng sợ và la lớn lên: ‘Trời ơi, quỷ dạ xoa đến bắt tôi!’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã nói với người phụ nữ ấy rằng: ‘Này chị, tôi không phải là quỷ dạ xoa; tôi là một tỳ khưu đang đứng khất thực.’ ‘Mẹ của tỳ khưu chết đi! Mẹ của tỳ khưu chết đi! Này tỳ khưu, thà rằng ông lấy dao mổ bò sắc bén rạch bụng mình còn hơn, chứ không tốt đẹp gì việc đi khất thực trong đêm tối mịt mùng vì cái bụng.’ Bạch Thế Tôn, khi con nhớ lại điều đó, con suy nghĩ như thế này: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’” 150. ‘‘එවමෙව පනුදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති. තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි [Pg.113] ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො – සෙය්‍යථාපි, උදායි, ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙන සා ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති, තඤ්හි තස්සා අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙන සා, භන්තෙ, ලටුකිකා සකුණිකා පූතිලතාය බන්ධනෙන බද්ධා තත්ථෙව වධං වා බන්ධං වා මරණං වා ආගමෙති, තඤ්හි තස්සා බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති? තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’. 150. “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to. Này Udāyī, ví như một con chim cút nhỏ bị trói bằng một sợi dây leo mục, nó sẽ bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó. Này Udāyī, nếu có người nói rằng: ‘Sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyī, người nói như vậy có được xem là nói đúng không?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là mạnh mẽ, là bền chặt, là vững chắc, là không mục nát, là một cái cọc gỗ to.” “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to.” 151. ‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ, යස්ස නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං – සෙය්‍යථාපි, උදායි, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති, තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං [Pg.114] බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, රඤ්ඤො නාගො ඊසාදන්තො උරූළ්හවා අභිජාතො සඞ්ගාමාවචරො දළ්හෙහි වරත්තෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො ඊසකංයෙව කායං සන්නාමෙත්වා තානි බන්ධනානි සංඡින්දිත්වා සංපදාලෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති, තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං…පෙ… අසාරකං බන්ධන’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ, යස්ස නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං’’. 151. “Này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi. Ví như, này Udāyi, con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, bị trói bằng những sợi dây da chắc chắn, nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan những dây trói ấy rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là yếu ớt... là không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi.” 152. ‘‘සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො; තස්ස’ස්ස එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං, එකා ඛටොපිකා ඔලුග්ගවිලුග්ගා නපරමරූපා, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං, එකා ජායිකා නපරමරූපා. සො ආරාමගතං භික්ඛුං පස්සෙය්‍ය සුධොතහත්ථපාදං මනුඤ්ඤං භොජනං භුත්තාවිං සීතාය ඡායාය නිසින්නං අධිචිත්තෙ යුත්තං. තස්ස එවමස්ස – ‘සුඛං වත, භො, සාමඤ්ඤං, ආරොග්‍යං වත, භො, සාමඤ්ඤං! සො වතස්සං යොහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො න සක්කුණෙය්‍ය එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො පුරිසො බන්ධනෙහි බද්ධො න සක්කොති එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං [Pg.115] ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, පුරිසො බන්ධනෙහි බද්ධො, න සක්කොති එකං අගාරකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං කාකාතිදායිං නපරමරූපං පහාය, එකං ඛටොපිකං ඔලුග්ගවිලුග්ගං නපරමරූපං පහාය, එකිස්සා කුම්භියා ධඤ්ඤසමවාපකං නපරමරූපං පහාය, එකං ජායිකං නපරමරූපං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස අධිසල්ලිඛතෙවායං සමණො’ති? තෙ තඤ්චෙව නප්පජහන්ති, මයි ච අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙසං තං, උදායි, හොති බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’’. 152. “Ví như, này Udāyi, có một người đàn ông nghèo khó, không tài sản, không giàu có; người ấy có một ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; một cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; một cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; một người vợ không ra hình thù gì. Người ấy thấy một vị tỳ khưu ở trong tịnh xá, đã rửa tay chân sạch sẽ, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Người ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, đời sống sa-môn thật là an lạc! Ôi, đời sống sa-môn thật là khỏe mạnh! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Nhưng người ấy đã không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số kẻ ngu si, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này, vị sa-môn này quá khắt khe.’ Họ không từ bỏ chính điều ấy, và khởi lên sự bất mãn đối với ta, và đối với những vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.” 153. ‘‘සෙය්‍යථාපි, උදායි, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො, නෙකානං නික්ඛගණානං චයො, නෙකානං ධඤ්ඤගණානං චයො, නෙකානං ඛෙත්තගණානං චයො, නෙකානං වත්ථුගණානං චයො, නෙකානං භරියගණානං චයො, නෙකානං දාසගණානං චයො, නෙකානං දාසිගණානං චයො; සො ආරාමගතං භික්ඛුං පස්සෙය්‍ය සුධොතහත්ථපාදං මනුඤ්ඤං භොජනං භුත්තාවිං සීතාය ඡායාය නිසින්නං අධිචිත්තෙ යුත්තං. තස්ස එවමස්ස – ‘සුඛං වත, භො, සාමඤ්ඤං, ආරොග්‍යං වත, භො, සාමඤ්ඤං! සො වතස්සං යොහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො සක්කුණෙය්‍ය නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. යො නු ඛො, උදායි, එවං වදෙය්‍ය – ‘යෙහි සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා බන්ධනෙහි බද්ධො, සක්කොති නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි [Pg.116] ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං, තඤ්හි තස්ස බලවං බන්ධනං, දළ්හං බන්ධනං, ථිරං බන්ධනං, අපූතිකං බන්ධනං, ථූලො, කලිඞ්ගරො’ති; සම්මා නු ඛො සො, උදායි, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. යෙහි සො, භන්තෙ, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා බන්ධනෙහි බද්ධො, සක්කොති නෙකානි නික්ඛගණානි පහාය, නෙකානි ධඤ්ඤගණානි පහාය, නෙකානි ඛෙත්තගණානි පහාය, නෙකානි වත්ථුගණානි පහාය, නෙකානි භරියගණානි පහාය, නෙකානි දාසගණානි පහාය, නෙකානි දාසිගණානි පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං; තඤ්හි තස්ස අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධන’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චෙ කුලපුත්තා ‘ඉදං පජහථා’ති මයා වුච්චමානා තෙ එවමාහංසු – ‘කිං පනිමස්ස අප්පමත්තකස්ස ඔරමත්තකස්ස පහාතබ්බස්ස යස්ස නො භගවා පහානමාහ යස්ස, නො සුගතො පටිනිස්සග්ගමාහා’ති? තෙ තඤ්චෙව පජහන්ති, මයි ච න අප්පච්චයං උපට්ඨාපෙන්ති. යෙ ච භික්ඛූ සික්ඛාකාමා තෙ තං පහාය අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්ති. තෙසං තං, උදායි, හොති අබලං බන්ධනං, දුබ්බලං බන්ධනං, පූතිකං බන්ධනං, අසාරකං බන්ධනං’’. 153. “Này Udāyi, ví như có gia chủ hay con của gia chủ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, tích trữ vô số đồng tiền vàng, tích trữ vô số lúa gạo, tích trữ vô số ruộng đất, tích trữ vô số đất đai, tích trữ vô số vợ, tích trữ vô số nô bộc nam, tích trữ vô số nô tỳ nữ; vị ấy có thể thấy một vị tỳ-khưu ở trong khu vườn, tay chân đã rửa sạch, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Vị ấy có thể khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ôi, thật hạnh phúc thay đời sống sa-môn! Ôi, thật khỏe mạnh thay đời sống sa-môn! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ Vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia. Này Udāyi, nếu có người nói như vầy: ‘Những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia, những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc mạnh mẽ, là ràng buộc vững chắc, là ràng buộc bền chặt, là ràng buộc không mục nát, là khúc gỗ to, là cái chốt cửa’, này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia; những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc yếu ớt, là ràng buộc mỏng manh, là ràng buộc mục nát, là ràng buộc không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây có những thiện gia nam tử, khi được Ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này’, họ nói như sau: ‘Việc từ bỏ này có gì đâu, chỉ là việc nhỏ nhặt, tầm thường, mà Thế Tôn dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ dạy chúng con phải xả ly?’ Họ liền từ bỏ điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với Ta, cũng như đối với các vị tỳ-khưu ham học hỏi. Sau khi từ bỏ điều ấy, họ sống không lo âu, ngã mạn đã dứt, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, với tâm như con nai. Này Udāyi, đối với họ, ràng buộc ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi.” 154. ‘‘චත්තාරොමෙ, උදායි, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති. සො තෙ අධිවාසෙති, නප්පජහති, න විනොදෙති, න බ්‍යන්තීකරොති, න අනභාවං ගමෙති. ඉමං ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා. 154. “Này Udāyi, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời. Bốn hạng người nào? Ở đây, này Udāyi, có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy chấp nhận chúng, không từ bỏ, không xua tan, không trừ diệt, không làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này. ‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති. සො තෙ නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. ඉමම්පි ඛො අහං, උදායි[Pg.117], පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා. “Lại nữa, này Udāyi, ở đây có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy không chấp nhận chúng, từ bỏ, xua tan, trừ diệt, làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này. ‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති; දන්ධො, උදායි, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො දිවසංසන්තත්තෙ අයොකටාහෙ ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි නිපාතෙය්‍ය; දන්ධො, උදායි, උදකඵුසිතානං නිපාතො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, උදායි, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො උපධිපහානාය පටිපන්නො හොති උපධිපටිනිස්සග්ගාය. තමෙනං උපධිපහානාය පටිපන්නං උපධිපටිනිස්සග්ගාය කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උපධිපටිසංයුත්තා සරසඞ්කප්පා සමුදාචරන්ති; දන්ධො, උදායි, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. ඉමම්පි ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘සංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘විසංයුත්තො’. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා. “Này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, ví như một người nhỏ hai hoặc ba giọt nước vào một chảo sắt đã được nung nóng suốt ngày. Này Udāyi, việc nhỏ giọt nước thì chậm chạp, nhưng nó sẽ nhanh chóng cạn kiệt, biến mất. Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này vẫn còn ‘bị trói buộc’, chứ không phải ‘không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này.” ‘‘ඉධ පනුදායි, එකච්චො පුග්ගලො ‘උපධි දුක්ඛස්ස මූල’න්ති – ඉති විදිත්වා නිරුපධි හොති, උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො. ඉමං ඛො අහං, උදායි, පුග්ගලං ‘විසංයුත්තො’ති වදාමි නො ‘සංයුත්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා හි මෙ, උදායි, ඉමස්මිං පුග්ගලෙ විදිතා. ඉමෙ ඛො, උදායි, චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. “Lại nữa, này Udāyi, ở đây, có hạng người, sau khi biết rằng: ‘Sanh y là gốc rễ của khổ đau’, vị ấy trở nên không còn sanh y, được giải thoát trong sự đoạn tận sanh y. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này ‘không bị trói buộc’, chứ không phải ‘bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này. Này Udāyi, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.” 155. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, උදායි, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, උදායි, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, උදායි, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං මිළ්හසුඛං පුථුජ්ජනසුඛං අනරියසුඛං, න සෙවිතබ්බං, න භාවෙතබ්බං, න බහුලීකාතබ්බං; ‘භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති වදාමි. 155. “Này Udāyi, có năm loại dục lạc này. Năm loại nào? Các sắc pháp được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham; các âm thanh được nhận biết qua tai... các mùi hương được nhận biết qua mũi... các vị được nhận biết qua lưỡi... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham. Này Udāyi, đây là năm loại dục lạc. Này Udāyi, bất cứ lạc và hỷ nào khởi lên do duyên với năm loại dục lạc này, đây được gọi là dục lạc, lạc thú bẩn thỉu, lạc thú của phàm phu, lạc thú không của bậc Thánh; không nên thực hành, không nên tu tập, không nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.” 156. ‘‘ඉධුදායි[Pg.118], භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, සුඛස්ස ච පහානා… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධසුඛං, ආසෙවිතබ්බං, භාවෙතබ්බං, බහුලීකාතබ්බං; ‘න භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති වදාමි. 156. “Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền; do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền; do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền; do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Đây được gọi là lạc xuất ly, lạc viễn ly, lạc an tịnh, lạc giác ngộ; nên thực hành, nên tu tập, nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Không cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.” ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ විතක්කවිචාරා අනිරුද්ධා හොන්ති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ පීතිසුඛං අනිරුද්ධං හොති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ඉඤ්ජිතස්මිං වදාමි. කිඤ්ච තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං? යදෙව තත්ථ උපෙක්ඛාසුඛං අනිරුද්ධං හොති ඉදං තත්ථ ඉඤ්ජිතස්මිං. ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, අනිඤ්ජිතස්මිං වදාමි. “Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là tầm và tứ chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là hỷ lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là xả lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘bất động’.” ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ඉදං ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති [Pg.119] වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉදම්පි ඛො අහං, උදායි, ‘අනල’න්ති වදාමි, ‘පජහථා’ති වදාමි, ‘සමතික්කමථා’ති වදාමි. කො ච තස්ස සමතික්කමො? ඉධුදායි, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං තස්ස සමතික්කමො; ඉති ඛො අහං, උදායි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්සපි පහානං වදාමි. පස්සසි නො ත්වං, උදායි, තං සංයොජනං අණුං වා ථූලං වා යස්සාහං නො පහානං වදාමී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’ති. “Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly dục … (như trên) … chứng đạt và an trú thiền thứ nhất. Này Udāyi, Ta nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã làm cho lắng dịu tầm và tứ … chứng đạt và an trú thiền thứ hai. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly hỷ … chứng đạt và an trú thiền thứ ba. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã xả lạc … chứng đạt và an trú thiền thứ tư. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, đã làm cho các đối ngại tưởng biến mất, đã không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm rằng: ‘Hư không là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Thức là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Không có gì cả,’ đã chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đã chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, như vậy đó, Ta nói rằng ngay cả Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ cũng cần phải từ bỏ. Này Udāyi, ngươi có thấy bất cứ kiết sử nào, dù vi tế hay thô thiển, mà Ta không nói rằng cần phải từ bỏ không?” – “Bạch Thế Tôn, không có việc ấy.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා උදායී භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udāyī đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. ලටුකිකොපමසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං. Kinh Ví Dụ Chim Cút, bài kinh thứ sáu. 7. චාතුමසුත්තං 7. Kinh Cātuma 157. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා චාතුමායං විහරති ආමලකීවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා අහෙසුං. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පනෙතෙ, ආනන්ද, උච්චාසද්දා මහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතානි, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං [Pg.120] අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, මම වචනෙන තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘කිං නු තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උච්චාසද්දා මහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘ඉමානි, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙමෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, පණාමෙමි වො, න වො මම සන්තිකෙ වත්ථබ්බ’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය පක්කමිංසු. 157. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Cātumā, trong rừng Āmalakī. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Và các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: 'Này Ānanda, những tiếng ồn ào, náo động kia là gì vậy, ta ngỡ như là của những người đánh cá đang tranh giành cá?' 'Bạch Thế Tôn, đó là năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động.' 'Vậy thì, này Ānanda, hãy nhân danh ta gọi các vị tỳ-khưu ấy lại, nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư gọi các Tôn giả.’' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: 'Bậc Đạo Sư gọi các Tôn giả.' 'Vâng, thưa hiền giả.' Các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Tôn giả Ānanda, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi các vị tỳ-khưu ấy đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn nói với họ rằng: 'Này các tỳ-khưu, tại sao các ngươi lại ồn ào, náo động, ta ngỡ như là của những người đánh cá đang tranh giành cá?' 'Bạch Thế Tôn, đây là năm trăm vị tỳ-khưu, với ngài Sāriputta và ngài Moggallāna dẫn đầu, đã đến Cātumā để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách chúng con, trong khi chào hỏi thân mật với các vị tỳ-khưu thường trú, trong khi dọn dẹp chỗ ở, trong khi cất y bát, đã trở nên ồn ào, náo động.' 'Này các tỳ-khưu, hãy đi đi, ta đuổi các ngươi. Các ngươi không được ở gần ta.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát ra đi. 158. තෙන ඛො පන සමයෙන චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා සන්ථාගාරෙ සන්නිපතිතා හොන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අද්දසංසු ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ; දිස්වාන යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘හන්ද, කහං පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ගච්ඡථා’’ති? ‘‘භගවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො’’ති. ‘‘තෙනහායස්මන්තො මුහුත්තං නිසීදථ, අප්පෙව නාම මයං සක්කුණෙය්‍යාම භගවන්තං පසාදෙතු’’න්ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ චාතුමෙය්‍යකානං සක්‍යානං පච්චස්සොසුං. අථ ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො චාතුමෙය්‍යකා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ[Pg.121], භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝං. සන්තෙත්ථ, භන්තෙ, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති. 158. Lúc bấy giờ, các vị Thích-ca ở Cātumā đang tụ họp tại hội trường vì một công việc nào đó. Các vị Thích-ca ở Cātumā thấy các vị tỳ-khưu ấy từ xa đi đến; thấy vậy, họ liền đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, họ nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: 'Thưa các Tôn giả, quý vị đang đi đâu vậy?' 'Thưa các hiền giả, Tăng chúng đã bị Thế Tôn đuổi đi.' 'Nếu vậy, thưa các Tôn giả, xin quý vị hãy ngồi lại một lát. Biết đâu chúng tôi có thể làm cho Thế Tôn nguôi giận.' 'Vâng, thưa các hiền giả.' Các vị tỳ-khưu ấy đã lắng nghe lời của các vị Thích-ca ở Cātumā. Bấy giờ, các vị Thích-ca ở Cātumā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, các vị Thích-ca ở Cātumā bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy hoan hỷ với Tăng chúng; bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngỏ lời với Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, như trước kia Thế Tôn đã nâng đỡ Tăng chúng, cũng vậy, xin Thế Tôn bây giờ hãy nâng đỡ Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Nếu không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Bạch Thế Tôn, ví như những hạt giống non, nếu không được nước, có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này, nếu không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Bạch Thế Tôn, ví như con bê non, nếu không thấy mẹ, có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây có những vị tỳ-khưu mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này, nếu không thấy Thế Tôn, họ có thể sanh ra đổi khác, có thể sanh ra biến đổi. Xin Thế Tôn hãy hoan hỷ với Tăng chúng; bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngỏ lời với Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, như trước kia Thế Tôn đã nâng đỡ Tăng chúng; cũng vậy, xin Thế Tôn bây giờ hãy nâng đỡ Tăng chúng.' 159. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝං. සන්තෙත්ථ, භන්තෙ, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං දස්සනාය අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි භන්තෙ, වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා [Pg.122] අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං, සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො; එවමෙව භගවා එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති. 159. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của đức Thế Tôn, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra ở trước mặt đức Thế Tôn. Rồi, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng Tỳ khưu; bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy nói lời chào đón chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ví như trước đây đức Thế Tôn đã nâng đỡ chúng Tỳ khưu; cũng vậy, mong rằng bây giờ đức Thế Tôn hãy nâng đỡ chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Bạch ngài, ví như những hạt giống còn non, do không được nước, có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi; cũng vậy, bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Bạch ngài, ví như con bê con còn non, do không nhìn thấy mẹ, có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi; cũng vậy, bạch ngài, ở đây có các vị Tỳ khưu là những người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Do không được nhìn thấy đức Thế Tôn, các vị ấy có thể có sự đổi khác, có thể có sự biến đổi. Mong đức Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng Tỳ khưu; bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy nói lời chào đón chúng Tỳ khưu. Bạch ngài, ví như trước đây đức Thế Tôn đã nâng đỡ chúng Tỳ khưu; cũng vậy, mong rằng bây giờ đức Thế Tôn hãy nâng đỡ chúng Tỳ khưu.’” 160. අසක්ඛිංසු ඛො චාතුමෙය්‍යකා ච සක්‍යා බ්‍රහ්මා ච සහම්පති භගවන්තං පසාදෙතුං බීජූපමෙන ච තරුණූපමෙන ච. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘උට්ඨෙථාවුසො, ගණ්හථ පත්තචීවරං. පසාදිතො භගවා චාතුමෙය්‍යකෙහි ච සක්‍යෙහි බ්‍රහ්මුනා ච සහම්පතිනා බීජූපමෙන ච තරුණූපමෙන චා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා පත්තචීවරමාදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘කින්ති තෙ, සාරිපුත්ත, අහොසි මයා භික්ඛුසඞ්ඝෙ පණාමිතෙ’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අහොසි – ‘භගවතා භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො. අප්පොස්සුක්කො දානි භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරිස්සති, මයම්පි දානි අප්පොස්සුක්කා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරමනුයුත්තා විහරිස්සාමා’’’ති. ‘‘ආගමෙහි ත්වං, සාරිපුත්ත, ආගමෙහි ත්වං, සාරිපුත්ත, දිට්ඨධම්මසුඛවිහාර’’න්ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආමන්තෙසි – ‘‘කින්ති තෙ, මොග්ගල්ලාන, අහොසි මයා භික්ඛුසඞ්ඝෙ පණාමිතෙ’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අහොසි – ‘භගවතා භික්ඛුසඞ්ඝො පණාමිතො. අප්පොස්සුක්කො දානි භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරිස්සති, අහඤ්ච දානි ආයස්මා ච සාරිපුත්තො භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමා’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, මොග්ගල්ලාන! අහං වා හි, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරෙය්‍යං සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා වා’’ති. 160. Quả thật, các vị Thích tử ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã có thể làm cho đức Thế Tôn nguôi lòng bằng ví dụ về hạt giống và ví dụ về con bê con. Bấy giờ, trưởng lão Mahāmoggallāna gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này chư hiền, hãy đứng dậy, hãy cầm lấy y bát. Đức Thế Tôn đã được các vị Thích tử ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati làm cho nguôi lòng bằng ví dụ về hạt giống và ví dụ về con bê con.’ ‘Vâng, thưa hiền giả.’ Các vị Tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Mahāmoggallāna, từ chỗ ngồi đứng dậy, cầm lấy y bát, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi trưởng lão Sāriputta đang ngồi một bên, đức Thế Tôn đã nói điều này: ‘Này Sāriputta, khi Ta cho chúng Tỳ khưu giải tán, thầy đã nghĩ như thế nào?’ ‘Bạch ngài, khi đức Thế Tôn cho chúng Tỳ khưu giải tán, con đã nghĩ như vầy: ‘Đức Thế Tôn đã cho chúng Tỳ khưu giải tán. Bây giờ, đức Thế Tôn sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm; và chúng con cũng sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm.’’ ‘Này Sāriputta, thầy hãy khoan đã! Này Sāriputta, thầy hãy khoan đã về việc sống an lạc trong hiện tại!’ Rồi đức Thế Tôn gọi trưởng lão Mahāmoggallāna: ‘Này Moggallāna, khi Ta cho chúng Tỳ khưu giải tán, thầy đã nghĩ như thế nào?’ ‘Bạch ngài, khi đức Thế Tôn cho chúng Tỳ khưu giải tán, con đã nghĩ như vầy: ‘Đức Thế Tôn đã cho chúng Tỳ khưu giải tán. Bây giờ, đức Thế Tôn sẽ sống an lạc trong hiện tại, ít bận tâm; và bây giờ con và trưởng lão Sāriputta sẽ chăm lo cho chúng Tỳ khưu.’’ ‘Lành thay, lành thay, Moggallāna! Này Moggallāna, hoặc là Ta nên chăm lo cho chúng Tỳ khưu, hoặc là Sāriputta và Moggallāna.’” 161. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, භයානි උදකොරොහන්තෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. කතමානි චත්තාරි? ඌමිභයං, කුම්භීලභයං, ආවට්ටභයං, සුසුකාභයං – ඉමානි, භික්ඛවෙ, චත්තාරි භයානි උදකොරොහන්තෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරිමානි භයානි [Pg.123] ඉධෙකච්චෙ පුග්ගලෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි. කතමානි චත්තාරි? ඌමිභයං, කුම්භීලභයං, ආවට්ටභයං, සුසුකාභයං. 161. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, có bốn nỗi sợ hãi này cần phải được liệu知 đối với người đi xuống nước. Bốn điều ấy là gì? Nỗi sợ sóng, nỗi sợ cá sấu, nỗi sợ xoáy nước, nỗi sợ cá dữ. Này các Tỳ khưu, đây là bốn nỗi sợ hãi cần phải được liệu知 đối với người đi xuống nước. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, có bốn nỗi sợ hãi này cần phải được liệu知 đối với một hạng người ở đây, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình trong Pháp và Luật này. Bốn điều ấy là gì? Nỗi sợ sóng, nỗi sợ cá sấu, nỗi sợ xoáy nước, nỗi sợ cá dữ.’ 162. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඌමිභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. තමෙනං තථා පබ්බජිතං සමානං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති, අනුසාසන්ති – ‘එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බං, එවං තෙ ආලොකිතබ්බං, එවං තෙ විලොකිතබ්බං, එවං තෙ සමිඤ්ජිතබ්බං, එවං තෙ පසාරිතබ්බං, එවං තෙ සඞ්ඝාටිපත්තචීවරං ධාරෙතබ්බ’න්ති. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා අඤ්ඤෙ ඔවදාම, අනුසාසාම. ඉමෙ පනම්හාකං පුත්තමත්තා මඤ්ඤෙ, නත්තමත්තා මඤ්ඤෙ, අම්හෙ ඔවදිතබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්තී’ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඌමිභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘ඌමිභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධුපායාසස්සෙතං අධිවචනං. 162. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của sóng? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, được các vị đồng phạm hạnh khuyên bảo, chỉ dạy: ‘Thầy nên đi tới như thế này, nên đi lui như thế này, nên nhìn thẳng như thế này, nên nhìn nghiêng như thế này, nên co lại như thế này, nên duỗi ra như thế này, nên mang y tăng-già-lê, bát và y như thế này.’ Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta đã khuyên bảo, chỉ dạy người khác. Còn những vị này, ta nghĩ họ chỉ đáng tuổi con, đáng tuổi cháu của chúng ta, lại cho rằng nên khuyên bảo, chỉ dạy chúng ta.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của sóng, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của sóng’ chính là một thuật ngữ chỉ cho sự phẫn nộ và phiền muộn. 163. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, කුම්භීලභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. තමෙනං තථා පබ්බජිතං සමානං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති අනුසාසන්ති – ‘ඉදං තෙ ඛාදිතබ්බං, ඉදං තෙ න ඛාදිතබ්බං; ඉදං තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, ඉදං තෙ න භුඤ්ජිතබ්බං; ඉදං තෙ සායිතබ්බං, ඉදං තෙ න සායිතබ්බං; ඉදං තෙ පාතබ්බං, ඉදං තෙ න පාතබ්බං; කප්පියං තෙ ඛාදිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න ඛාදිතබ්බං; කප්පියං තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න භුඤ්ජිතබ්බං; කප්පියං තෙ සායිතබ්බං, අකප්පියං තෙ න සායිතබ්බං; කප්පියං තෙ පාතබ්බං, අකප්පියං තෙ න පාතබ්බං; කාලෙ තෙ ඛාදිතබ්බං, විකාලෙ තෙ න ඛාදිතබ්බං; කාලෙ තෙ භුඤ්ජිතබ්බං, විකාලෙ තෙ [Pg.124] න භුඤ්ජිතබ්බං; කාලෙ තෙ සායිතබ්බං, විකාලෙ තෙ න සායිතබ්බං; කාලෙ තෙ පාතබ්බං, විකාලෙ තෙ න පාතබ්බ’න්ති. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා යං ඉච්ඡාම තං ඛාදාම, යං න ඉච්ඡාම න තං ඛාදාම; යං ඉච්ඡාම තං භුඤ්ජාම, යං න ඉච්ඡාම න තං භුඤ්ජාම; යං ඉච්ඡාම තං සායාම, යං න ඉච්ඡාම න තං සායාම; යං ඉච්ඡාම තං පිවාම, යං න ඉච්ඡාම න තං පිවාම; කප්පියම්පි ඛාදාම, අකප්පියම්පි ඛාදාම; කප්පියම්පි භුඤ්ජාම, අකප්පියම්පි භුඤ්ජාම; කප්පියම්පි සායාම, අකප්පියම්පි සායාම; කප්පියම්පි පිවාම, අකප්පියම්පි පිවාම; කාලෙපි ඛාදාම, විකාලෙපි ඛාදාම; කාලෙපි භුඤ්ජාම විකාලෙපි භුඤ්ජාම; කාලෙපි සායාම, විකාලෙපි සායාම; කාලෙපි පිවාම, විකාලෙපි පිවාම. යම්පි නො සද්ධා ගහපතිකා දිවා විකාලෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙන්ති තත්ථපිමෙ මුඛාවරණං මඤ්ඤෙ කරොන්තී’ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කුම්භීලභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘කුම්භීලභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ඔදරිකත්තස්සෙතං අධිවචනං. 163. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của cá sấu? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, được các vị đồng phạm hạnh khuyên bảo, chỉ dạy: ‘Thầy nên ăn món này, không nên ăn món này; thầy nên dùng món này, không nên dùng món này; thầy nên nếm món này, không nên nếm món này; thầy nên uống món này, không nên uống món này; thầy nên ăn vật thích hợp, không nên ăn vật không thích hợp; thầy nên dùng vật thích hợp, không nên dùng vật không thích hợp; thầy nên nếm vật thích hợp, không nên nếm vật không thích hợp; thầy nên uống vật thích hợp, không nên uống vật không thích hợp; thầy nên ăn đúng thời, không nên ăn phi thời; thầy nên dùng đúng thời, không nên dùng phi thời; thầy nên nếm đúng thời, không nên nếm phi thời; thầy nên uống đúng thời, không nên uống phi thời.’ Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta muốn ăn gì thì ăn nấy, không muốn ăn gì thì không ăn; muốn dùng gì thì dùng nấy, không muốn dùng gì thì không dùng; muốn nếm gì thì nếm nấy, không muốn nếm gì thì không nếm; muốn uống gì thì uống nấy, không muốn uống gì thì không uống; chúng ta ăn cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; dùng cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; nếm cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; uống cả vật thích hợp lẫn vật không thích hợp; ăn cả đúng thời lẫn phi thời; dùng cả đúng thời lẫn phi thời; nếm cả đúng thời lẫn phi thời; uống cả đúng thời lẫn phi thời. Ngay cả khi các gia chủ có lòng tin cúng dường các món ăn cứng, món ăn mềm thượng vị vào ban ngày lúc phi thời, thì ở đây, ta nghĩ rằng họ như đang bịt miệng mình lại.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của cá sấu, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của cá sấu’ chính là một thuật ngữ chỉ cho sự tham ăn. 164. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ආවට්ටභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සො තත්ථ පස්සති ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං. තස්ස එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ අගාරියභූතා සමානා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරිම්හා. සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා. සක්කා භොගෙ ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතු’න්ති. සො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආවට්ටභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘ආවට්ටභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. 164. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm của xoáy nước? Ở đây, này các Tỳ khưu, có thiện gia nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ đau chìm đắm, bị khổ đau chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy đã xuất gia như vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng hoặc thị trấn để khất thực, với thân không được phòng hộ, lời nói không được phòng hộ, niệm không được an trú, các căn không được chế ngự. Ở đó, vị ấy thấy một gia chủ hoặc con của gia chủ đang được cung phụng, hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Bấy giờ vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia, khi còn là người tại gia, chúng ta cũng đã được cung phụng, hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Hơn nữa, trong gia đình ta vẫn còn tài sản. Ta có thể vừa hưởng thụ tài sản, vừa làm các công đức.’ Thế rồi vị ấy từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người sợ hãi sự nguy hiểm của xoáy nước, đã từ bỏ học pháp, hoàn tục trở về đời sống thấp kém. Này các Tỳ khưu, ‘sự nguy hiểm của xoáy nước’ chính là một thuật ngữ chỉ cho năm dục trưởng dưỡng. 165. ‘‘කතමඤ්ච[Pg.125], භික්ඛවෙ, සුසුකාභයං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තො සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘ඔතිණ්ණොම්හි ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුසුකාභයස්ස භීතො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො. ‘සුසුකාභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචනං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි භයානි, ඉධෙකච්චෙ පුග්ගලෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෙ පාටිකඞ්ඛිතබ්බානී’’ති. 165. “Này các Tỳ khưu, thế nào là sự nguy hiểm từ cá sấu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có thiện gia nam tử do đức tin nên đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ chinh phục. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy sau khi đã xuất gia như vậy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng hoặc thị trấn để khất thực, với thân không được phòng hộ, với lời nói không được phòng hộ, với niệm không được an trú, với các căn không được chế ngự. Ở đấy, vị ấy nhìn thấy người phụ nữ mặc y phục không chỉnh tề hoặc choàng y không chỉnh tề. Sau khi nhìn thấy người phụ nữ mặc y phục không chỉnh tề hoặc choàng y không chỉnh tề, tham ái xâm chiếm tâm của vị ấy. Do tâm bị tham ái xâm chiếm, vị ấy từ bỏ học pháp và hoàn tục. Này các Tỳ khưu, người này được gọi là người đã từ bỏ học pháp và hoàn tục do sợ hãi sự nguy hiểm từ cá sấu. ‘Sự nguy hiểm từ cá sấu’ chính là từ đồng nghĩa để chỉ người phụ nữ. Này các Tỳ khưu, bốn sự nguy hiểm này cần phải được tiên liệu đối với một số cá nhân đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở trong Pháp và Luật này.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Các vị Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. චාතුමසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං. Kinh Cātuma, bài kinh thứ bảy, đã chấm dứt. 8. නළකපානසුත්තං 8. Kinh Naḷakapāna 166. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති නළකපානෙ පලාසවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා කුලපුත්තා භගවන්තං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා හොන්ති – ආයස්මා ච අනුරුද්ධො, ආයස්මා ච භද්දියො, ආයස්මා ච කිමිලො, ආයස්මා ච භගු, ආයස්මා ච කොණ්ඩඤ්ඤො, ආයස්මා ච රෙවතො, ආයස්මා ච ආනන්දො, අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා කුලපුත්තා. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ [Pg.126] ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? එවං වුත්තෙ, තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං. දුතියම්පි ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? දුතියම්පි ඛො තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං. තතියම්පි ඛො භගවා තෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා මමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, කච්චි තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? තතියම්පි ඛො තෙ භික්ඛූ තුණ්හී අහෙසුං. 166. Tôi đã nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kosala, tại Naḷakapāna, trong khu rừng Palāsa. Vào lúc ấy, có nhiều vị thiện gia nam tử nổi tiếng, rất nổi tiếng đã vì Thế Tôn mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đó là Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Bhaddiya, Tôn giả Kimila, Tôn giả Bhagu, Tôn giả Koṇḍañña, Tôn giả Revata, Tôn giả Ānanda, và những vị thiện gia nam tử nổi tiếng, rất nổi tiếng khác. Vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, được hội chúng Tỳ khưu vây quanh. Bấy giờ, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Khi được nói vậy, các Tỳ khưu ấy đã giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Lần thứ hai, các Tỳ khưu ấy cũng đã giữ im lặng. Lần thứ ba, Thế Tôn nhân các vị thiện gia nam tử ấy mà gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, những thiện gia nam tử đã vì Ta mà có đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, này các Tỳ khưu, các Tỳ khưu ấy có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” Lần thứ ba, các Tỳ khưu ấy cũng đã giữ im lặng. 167. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං තෙ කුලපුත්තෙ පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති! අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං ආමන්තෙසි – ‘‘කච්චි තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති? ‘‘තග්ඝ මයං, භන්තෙ, අභිරතා බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති. ‘‘සාධු සාධු, අනුරුද්ධා! එතං ඛො, අනුරුද්ධා, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං යං තුම්හෙ අභිරමෙය්‍යාථ බ්‍රහ්මචරියෙ. යෙන තුම්හෙ අනුරුද්ධා, භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා සුසුකාළකෙසා කාමෙ පරිභුඤ්ජෙය්‍යාථ තෙන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, භද්‍රෙනපි යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා සුසුකාළකෙසා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. තෙ ච ඛො පන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, නෙව රාජාභිනීතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න චොරාභිනීතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න ඉණට්ටා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, න භයට්ටා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, නාජීවිකාපකතා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. අපි ච ඛොම්හි ඔතිණ්ණො ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, දුක්ඛොතිණ්ණො දුක්ඛපරෙතො; අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථාති – නනු තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, එවං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පබ්බජිතෙන ච පන, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තෙන කිමස්ස කරණීයං? විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං නාධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං, තස්ස අභිජ්ඣාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, බ්‍යාපාදොපි චිත්තං [Pg.127] පරියාදාය තිට්ඨති, ථීනමිද්ධම්පි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, විචිකිච්ඡාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අරතීපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, තන්දීපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං නාධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං’’. 167. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên suy nghĩ này: “Ta hãy hỏi các vị thiện gia nam tử ấy!” Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Anuruddha: “Này các Anuruddha, các ông có hoan hỷ trong phạm hạnh không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn chúng con hoan hỷ trong phạm hạnh.” “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, điều này là thích hợp cho các ông, những thiện gia nam tử đã do đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, là các ông nên hoan hỷ trong phạm hạnh. Này các Anuruddha, các ông đang ở trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, với mái tóc đen nhánh, đáng lẽ các ông có thể hưởng thụ các dục lạc; nhưng này các Anuruddha, các ông dù đang ở trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, với mái tóc đen nhánh, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và này các Anuruddha, các ông đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình không phải do bị vua ép buộc, không phải do bị trộm cướp ép buộc, không phải do mắc nợ, không phải do sợ hãi, không phải do mất phương tiện sinh sống. Mà trái lại, (nghĩ rằng): ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ chinh phục. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Này các Anuruddha, có phải các ông đã do đức tin mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình như vậy không?” “Bạch Thế Tôn, đúng vậy.” “Và này các Anuruddha, vị thiện gia nam tử đã xuất gia như vậy thì cần phải làm gì? Này các Anuruddha, nếu không chứng đắc được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế nữa, thì tham dục cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, sân hận cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, hôn trầm và thụy miên cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, trạo cử và hối quá cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, hoài nghi cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, bất mãn cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy, biếng nhác cũng chiếm đoạt và an trú trong tâm của vị ấy. Này các Anuruddha, nếu không chứng đắc được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế nữa.” ‘‘විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං අධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං, තස්ස අභිජ්ඣාපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, බ්‍යාපාදොපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, ථීනමිද්ධම්පි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, විචිකිච්ඡාපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අරතීපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, තන්දීපි චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති. විවෙකං, අනුරුද්ධා, කාමෙහි විවෙකං අකුසලෙහි ධම්මෙහි පීතිසුඛං අධිගච්ඡති අඤ්ඤං වා තතො සන්තතරං. Này các Anuruddha, vị ấy đạt được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế. Đối với vị ấy, tham ái cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, sân hận cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, hôn trầm thụy miên cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, trạo cử hối quá cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, hoài nghi cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, bất lạc cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại, lười biếng cũng không chiếm lĩnh tâm mà tồn tại. Này các Anuruddha, vị ấy đạt được hỷ lạc do ly dục, ly các pháp bất thiện, hoặc một trạng thái khác an tịnh hơn thế. 168. ‘‘කින්ති වො, අනුරුද්ධා, මයි හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, අප්පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’’ති? ‘‘න ඛො නො, භන්තෙ, භගවති එවං හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, අප්පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’ති. එවං ඛො නො, භන්තෙ, භගවති හොති – ‘යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ තථාගතස්ස; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, අනුරුද්ධා! තථාගතස්ස, අනුරුද්ධා, යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, තාලො මත්ථකච්ඡින්නො අභබ්බො පුනවිරූළ්හියා; එවමෙව ඛො, අනුරුද්ධා[Pg.128], තථාගතස්ස යෙ ආසවා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා, පහීනා තෙ උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා; තස්මා තථාගතො සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙති’’. 168. Này các Anuruddha, các ông nghĩ thế nào về Ta: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai chưa đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’?”. “Bạch Thế Tôn, chúng con không nghĩ về Thế Tôn như vầy: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai chưa đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’. Bạch Thế Tôn, chúng con nghĩ về Thế Tôn như vầy: ‘Những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy Như Lai đã đoạn tận; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều’”. “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, đối với Như Lai, những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy đã được đoạn tận, đã bị nhổ tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có pháp không sanh khởi lại trong tương lai. Này các Anuruddha, ví như cây thốt nốt bị chặt ngọn thì không thể mọc lại được; cũng vậy, này các Anuruddha, đối với Như Lai, những lậu hoặc nào làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, có phiền nhiệt, có quả khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, những lậu hoặc ấy đã được đoạn tận, đã bị nhổ tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có pháp không sanh khởi lại trong tương lai; vì thế, Như Lai sau khi thẩm xét, thọ dụng một số điều; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số điều; sau khi thẩm xét, tránh né một số điều; sau khi thẩm xét, loại trừ một số điều. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරුද්ධා, කං අත්ථවසං සම්පස්සමානො තථාගතො සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො; අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘න ඛො, අනුරුද්ධා, තථාගතො ජනකුහනත්ථං න ජනලපනත්ථං න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. සන්ති ච ඛො, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තා සද්ධා උළාරවෙදා උළාරපාමොජ්ජා. තෙ තං සුත්වා තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරන්ති. තෙසං තං, අනුරුද්ධා, හොති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය’’. Này các Anuruddha, các ông nghĩ thế nào, thấy được lợi ích gì mà Như Lai tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung: ‘Vị kia đã sanh ở nơi kia; vị nọ đã sanh ở nơi nọ’?”. “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có Thế Tôn là gốc rễ, có Thế Tôn là người dẫn dắt, có Thế Tôn là nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được chính Thế Tôn giải thích. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ”. “Này các Anuruddha, Như Lai không tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung: ‘Vị kia đã sanh ở nơi kia, vị nọ đã sanh ở nơi nọ’ vì mục đích lừa dối dân chúng, không vì mục đích tâng bốc dân chúng, không vì lợi ích của lợi lộc, cung kính, danh tiếng, không phải vì nghĩ rằng: ‘Mong rằng mọi người sẽ biết đến ta như vậy’. Nhưng này các Anuruddha, có những thiện gia nam tử có đức tin, có niềm vui lớn, có sự hân hoan lớn. Khi nghe điều đó, họ hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ. 169. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො ; සො භගවතා බ්‍යාකතො – අඤ්ඤාය සණ්ඨහී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරී සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති. 169. Này các Anuruddha, ở đây, một Tỳ khưu nghe rằng: ‘Tỳ khưu tên là... đã mệnh chung; vị ấy đã được Thế Tôn tuyên bố: đã an trú trong chánh trí’. Vị Tôn giả ấy có thể đã được vị này tận mắt thấy, hoặc đã được nghe kể lại rằng: ‘Vị Tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, đã có trí tuệ như vậy, đã có cách an trú như vậy, đã có sự giải thoát như vậy’. Vị ấy, trong khi tưởng niệm đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, liền hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là một sự an trú thoải mái cho Tỳ khưu. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා [Pg.129] – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, một Tỳ khưu nghe rằng: ‘Tỳ khưu tên là... đã mệnh chung; vị ấy đã được Thế Tôn tuyên bố: do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là một vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, có pháp không trở lại từ cõi đó’. Vị Tôn giả ấy có thể đã được vị này tận mắt thấy, hoặc đã được nghe kể lại rằng: ‘Vị Tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy... trí tuệ... cách an trú... đã có sự giải thoát như vậy’. Vị ấy, trong khi tưởng niệm đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, liền hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là một sự an trú thoải mái cho Tỳ khưu. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu nghe: ‘Vị tỳ khưu tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛු සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනො ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu nghe: ‘Vị tỳ khưu tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu. 170. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – අඤ්ඤාය සණ්ඨහී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරිනී සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති. 170. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Vị ấy đã an trú vào chánh trí.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, vị sư tỷ ấy đã có pháp như vậy, vị sư tỷ ấy đã có tuệ như vậy, vị sư tỷ ấy đã có sự an trú như vậy, vị sư tỷ ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni. ‘‘ඉධානුරුද්ධා[Pg.130], භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා…පෙ… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමිනී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා…පෙ… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, භික්ඛුනී සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, භික්ඛුනියා ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị tỳ khưu ni nghe: ‘Vị tỳ khưu ni tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến sự giác ngộ.’ Và vị sư tỷ ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị sư tỷ ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị tỳ khưu ni. 171. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො [Pg.131] සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරී සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති. 171. Này các Anuruddha, ở đây, vị nam cư sĩ nghe: ‘Vị nam cư sĩ tên là như vậy đã mệnh chung; vị ấy đã được Đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Và vị tôn giả ấy đã được vị này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, vị tôn giả ấy đã có pháp như vậy, vị tôn giả ấy đã có tuệ như vậy, vị tôn giả ấy đã có sự an trú như vậy, vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tùy niệm về tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị nam cư sĩ. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nam nghe rằng: ‘Vị cận sự nam tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Vị tôn giả ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nam. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසකො සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමො උපාසකො කාලඞ්කතො; සො භගවතා බ්‍යාකතො – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’ති. සො ඛො පනස්ස ආයස්මා සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවස්සුතො වා – ‘එවංසීලො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මො…පෙ… එවංපඤ්ඤො… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තො සො ආයස්මා අහොසි ඉතිපී’ති. සො තස්ස සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තො තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා උපාසකස්ස ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nam nghe rằng: ‘Vị cận sự nam tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’ Vị tôn giả ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị tôn giả ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị tôn giả ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nam. 172. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං [Pg.132] උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති. 172. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමිනී සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා… එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරිනී… එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, do sự làm cho tham, sân, si được muội lược, vị ấy là bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, đã có pháp như vậy, ... đã có trí tuệ như vậy, ... đã có sự an trú như vậy, ... vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ. ‘‘ඉධානුරුද්ධා, උපාසිකා සුණාති – ‘ඉත්ථන්නාමා උපාසිකා කාලඞ්කතා; සා භගවතා බ්‍යාකතා – තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. සා ඛො පනස්සා භගිනී සාමං දිට්ඨා වා හොති අනුස්සවස්සුතා වා – ‘එවංසීලා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංධම්මා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංපඤ්ඤා සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිහාරිනී සා භගිනී අහොසි ඉතිපි, එවංවිමුත්තා සා භගිනී අහොසි ඉතිපී’ති. සා තස්සා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරන්තී තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරති. එවම්පි ඛො, අනුරුද්ධා, උපාසිකාය ඵාසුවිහාරො හොති. Này các Anuruddha, ở đây, vị cận sự nữ nghe rằng: ‘Vị cận sự nữ tên là như vầy đã mệnh chung; vị ấy đã được đức Thế Tôn tuyên bố rằng: – Do sự đoạn trừ ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’ Vị chị em ấy đã được người này hoặc là tự mình trông thấy, hoặc là nghe kể lại rằng: ‘Vị chị em ấy đã có giới hạnh như vậy, vị chị em ấy đã có pháp như vậy, vị chị em ấy đã có trí tuệ như vậy, vị chị em ấy đã có sự an trú như vậy, vị chị em ấy đã có sự giải thoát như vậy.’ Vị ấy, trong khi đang tưởng nhớ đến tín, giới, văn, thí, và tuệ của vị kia, hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, như vậy cũng là sự an trú thoải mái của vị cận sự nữ. ‘‘ඉති ඛො, අනුරුද්ධා, තථාගතො න ජනකුහනත්ථං න ජනලපනත්ථං න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති සාවකෙ අබ්භතීතෙ කාලඞ්කතෙ උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. සන්ති ච ඛො, අනුරුද්ධා, කුලපුත්තා සද්ධා උළාරවෙදා උළාරපාමොජ්ජා. තෙ තං සුත්වා තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරන්ති. තෙසං තං, අනුරුද්ධා, හොති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. Này các Anuruddha, như vậy, Như Lai tuyên bố về sự tái sanh của các vị đệ tử đã quá vãng, đã mệnh chung, không phải vì mục đích lừa dối người, không phải vì mục đích nói chuyện phiếm với người, không phải vì lợi ích của lợi lộc, cung kính, và danh tiếng, cũng không phải với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng mọi người sẽ biết đến ta.’ – rằng: ‘Vị này đã sanh ở nơi kia, vị này đã sanh ở nơi kia.’ Nhưng này các Anuruddha, có những thiện nam tử có đức tin, có niềm hân hoan cao thượng, có niềm vui mừng cao thượng. Khi nghe được điều ấy, họ hướng tâm đến mục đích ấy. Này các Anuruddha, điều ấy sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා අනුරුද්ධො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Anuruddha, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn. නළකපානසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං. Kinh Naḷakapāna, kinh thứ tám, đã chấm dứt. 9. ගොලියානිසුත්තං 9. Kinh Goliyāni 173. එවං [Pg.133] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ගොලියානි නාම භික්ඛු ආරඤ්ඤිකො පදසමාචාරො සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසටො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ගොලියානිං භික්ඛුං ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – 173. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc bấy giờ, có vị tỳ khưu tên là Goliyāni, một vị sống trong rừng, có hạnh kiểm kém cỏi, đã đi vào giữa Tăng chúng vì một công việc nào đó. Khi ấy, tôn giả Sāriputta nhân dịp vị tỳ khưu Goliyāni đã gọi các vị tỳ khưu rằng: ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සබ්‍රහ්මචාරීසු සගාරවෙන භවිතබ්බං සප්පතිස්සෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො සබ්‍රහ්මචාරීසු අගාරවො හොති අප්පතිස්සො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන, යො අයමායස්මා සබ්‍රහ්මචාරීසු අගාරවො හොති අප්පතිස්සො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සබ්‍රහ්මචාරීසු සගාරවෙන භවිතබ්බං සප්පතිස්සෙන. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, cần phải có lòng tôn kính và vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các hiền hữu, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, lại không có lòng tôn kính, không có lòng vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh, thì sẽ có những người nói về vị ấy rằng: ‘Vị tôn giả này không có lòng tôn kính, không có lòng vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả này khi sống một mình trong rừng theo ý muốn?’ – sẽ có những người nói về vị ấy như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đã đến Tăng chúng, khi đang sống trong Tăng chúng, cần phải có lòng tôn kính và vâng lời đối với các vị đồng phạm hạnh. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආසනකුසලෙන භවිතබ්බං – ‘ඉති ථෙරෙ ච භික්ඛූ නානුපඛජ්ජ නිසීදිස්සාමි නවෙ ච භික්ඛූ න ආසනෙන පටිබාහිස්සාමී’ති. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො න ආසනකුසලො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන, යො අයමායස්මා ආසනකුසලො න හොතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආසනකුසලෙන භවිතබ්බං. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải khéo léo về chỗ ngồi với ý nghĩ rằng: ‘Như thế này, ta sẽ ngồi mà không chen lấn các vị tỳ khưu trưởng lão, và sẽ không dùng chỗ ngồi để ngăn cản các vị tỳ khưu mới.’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại không khéo léo về chỗ ngồi thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không khéo léo về chỗ ngồi, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải khéo léo về chỗ ngồi. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආභිසමාචාරිකොපි ධම්මො ජානිතබ්බො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො ආභිසමාචාරිකම්පි ධම්මං න ජානාති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ආභිසමාචාරිකම්පි ධම්මං [Pg.134] න ජානාතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන ආභිසමාචාරිකොපි ධම්මො ජානිතබ්බො. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cũng cần phải biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại không biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cũng cần phải biết đến pháp liên quan đến oai nghi tốt đẹp. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන නාතිකාලෙන ගාමො පවිසිතබ්බො නාතිදිවා පටික්කමිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො අතිකාලෙන ගාමං පවිසති අතිදිවා පටික්කමති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අතිකාලෙන ගාමං පවිසති අතිදිවා පටික්කමතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන නාතිකාලෙන ගාමො පවිසිතබ්බො, නාතිදිවා පටික්කමිතබ්බං. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên đi vào làng quá sớm, không nên trở về quá muộn trong ngày. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại đi vào làng quá sớm, trở về quá muộn trong ngày thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này đi vào làng quá sớm, trở về quá muộn trong ngày, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên đi vào làng quá sớm, không nên trở về quá muộn trong ngày. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන න පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘අයං නූනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන විහරතො විකාලචරියා බහුලීකතා, තමෙනං සඞ්ඝගතම්පි සමුදාචරතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන න පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතබ්බං. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên có việc đi lại đến các gia đình (thí chủ) trước bữa ăn và sau bữa ăn. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại có việc đi lại đến các gia đình trước bữa ăn và sau bữa ăn thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Chắc hẳn việc đi lại phi thời này đã được vị tôn giả sống trong rừng này thực hành nhiều lần trong khi sống một mình theo ý muốn, và điều ấy cũng biểu hiện nơi vị ấy ngay cả khi đã đến Tăng chúng.’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, không nên có việc đi lại đến các gia đình trước bữa ăn và sau bữa ăn. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අනුද්ධතෙන භවිතබ්බං අචපලෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො උද්ධතො හොති චපලො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘ඉදං නූනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන විහරතො උද්ධච්චං චාපල්‍යං බහුලීකතං, තමෙනං සඞ්ඝගතම්පි සමුදාචරතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අනුද්ධතෙන භවිතබ්බං අචපලෙන. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không trạo cử, không lăng xăng. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người trạo cử, lăng xăng thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Chắc hẳn sự trạo cử và sự lăng xăng này đã được vị tôn giả sống trong rừng này thực hành nhiều lần trong khi sống một mình theo ý muốn, và điều ấy cũng biểu hiện nơi vị ấy ngay cả khi đã đến Tăng chúng.’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không trạo cử, không lăng xăng. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො[Pg.135], භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අමුඛරෙන භවිතබ්බං අවිකිණ්ණවාචෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො මුඛරො හොති විකිණ්ණවාචො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා මුඛරො විකිණ්ණවාචො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන අමුඛරෙන භවිතබ්බං අවිකිණ්ණවාචෙන. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không lắm lời, không nói lời bừa bãi. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người lắm lời, nói lời bừa bãi thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này lắm lời, nói lời bừa bãi, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải không lắm lời, không nói lời bừa bãi. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සුවචෙන භවිතබ්බං කල්‍යාණමිත්තෙන. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු සඞ්ඝගතො සඞ්ඝෙ විහරන්තො දුබ්බචො හොති පාපමිත්තො, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා දුබ්බචො පාපමිත්තො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝගතෙන සඞ්ඝෙ විහරන්තෙන සුවචෙන භවිතබ්බං කල්‍යාණමිත්තෙන. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải là người dễ dạy, có bạn lành. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, lại là người khó dạy, có bạn ác thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này khó dạy, có bạn ác, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng, khi đến Tăng chúng, trong khi trú ở trong Tăng chúng, cần phải là người dễ dạy, có bạn lành. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරෙන භවිතබ්බං. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải có các căn được phòng hộ. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng có các căn không được phòng hộ thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này có các căn không được phòng hộ, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải có các căn được phòng hộ. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනා භවිතබ්බං. “Này chư hiền, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết tiết độ trong ăn uống. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu sống trong rừng không biết tiết độ trong ăn uống thì vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) rằng: ‘Vị tôn giả này không biết tiết độ trong ăn uống, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả sống trong rừng này với việc sống một mình theo ý muốn trong rừng?’ – vị ấy sẽ có những người nói (chê trách) như vậy. Do đó, vị tỳ khưu sống trong rừng cần phải biết tiết độ trong ăn uống. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ජාගරියං අනුයුත්තෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ජාගරියං අනනුයුත්තො හොති, තස්ස [Pg.136] භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා ජාගරියං අනනුයුත්තො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ජාගරියං අනුයුත්තෙන භවිතබ්බං. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người chuyên tâm vào sự tỉnh thức. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng không chuyên tâm vào sự tỉnh thức, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này không chuyên tâm vào sự tỉnh thức, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người chuyên tâm vào sự tỉnh thức. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා ආරද්ධවීරියෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු කුසීතො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා කුසීතො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා ආරද්ධවීරියෙන භවිතබ්බං. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có tinh tấn đã được khởi xướng. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người lười biếng, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người lười biếng, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có tinh tấn đã được khởi xướng. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා උපට්ඨිතස්සතිනා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු මුට්ඨස්සතී හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා මුට්ඨස්සතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා උපට්ඨිතස්සතිනා භවිතබ්බං. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có niệm được an trú. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người thất niệm, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người thất niệm, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có niệm được an trú. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා සමාහිතෙන භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු අසමාහිතො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අසමාහිතො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා සමාහිතෙන භවිතබ්බං. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có định tĩnh. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người không có định tĩnh, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người không có định tĩnh, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có định tĩnh. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා පඤ්ඤවතා භවිතබ්බං. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු දුප්පඤ්ඤො හොති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා දුප්පඤ්ඤො’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා පඤ්ඤවතා භවිතබ්බං. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có trí tuệ. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng là người có trí tuệ yếu kém, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này là người có trí tuệ yếu kém, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên là người có trí tuệ. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා [Pg.137] ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ යොගො කරණීයො. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, không thể trả lời, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về Thắng Pháp và Thắng Luật. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තත්ථ යොගො කරණීයො. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm ở nơi những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này, khi được hỏi câu hỏi về những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc, không thể trả lời, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm ở nơi những pháp giải thoát tịch tịnh, là các pháp vô sắc, vượt qua các sắc. ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාවුසො, භික්ඛුනා උත්තරි මනුස්සධම්මෙ යොගො කරණීයො. සන්තාවුසො, ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං උත්තරි මනුස්සධම්මෙ පඤ්හං පුච්ඡිතාරො. සචෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු උත්තරි මනුස්සධම්මෙ පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායති, තස්ස භවන්ති වත්තාරො. ‘කිං පනිමස්සායස්මතො ආරඤ්ඤිකස්ස එකස්සාරඤ්ඤෙ සෙරිවිහාරෙන යො අයමායස්මා යස්සත්ථාය පබ්බජිතො තමත්ථං න ජානාතී’ති – තස්ස භවන්ති වත්තාරො. තස්මා ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා උත්තරි මනුස්සධම්මෙ යොගො කරණීයො’’ති. Này chư hiền, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về pháp thượng nhân. Này chư hiền, có những người hỏi vị tỳ khưu trú ở rừng câu hỏi về pháp thượng nhân. Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trú ở rừng, khi được hỏi câu hỏi về pháp thượng nhân, không thể trả lời, vị ấy sẽ có những người nói rằng: ‘Vị tôn giả này không biết mục đích mà vì đó đã xuất gia, vậy thì có ích lợi gì cho vị tôn giả trú ở rừng này, sống một mình trong rừng theo ý riêng của mình?’ – vị ấy sẽ có những người nói như vậy. Do đó, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thực hành sự chuyên tâm về pháp thượng nhân. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනෙව නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉමෙ ධම්මා සමාදාය වත්තිතබ්බා උදාහු ගාමන්තවිහාරිනාපී’’ති? ‘‘ආරඤ්ඤිකෙනාපි ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, භික්ඛුනා ඉමෙ ධම්මා සමාදාය වත්තිතබ්බා පගෙව ගාමන්තවිහාරිනා’’ති. Khi được nói như vậy, tôn giả Mahāmoggallāna đã nói điều này với tôn giả Sāriputta: ‘Này hiền giả Sāriputta, có phải chỉ vị tỳ khưu trú ở rừng nên thọ trì và thực hành các pháp này, hay cả vị tỳ khưu trú ở gần làng cũng vậy?’ ‘Này hiền giả Moggallāna, vị tỳ khưu trú ở rừng nên thọ trì và thực hành các pháp này, huống nữa là vị tỳ khưu trú ở gần làng.’ ගොලියානිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං. Kinh Goliyāni, kinh thứ chín, đã kết thúc. 10. කීටාගිරිසුත්තං 10. Kinh Kīṭāgiri 174. එවං [Pg.138] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කාසීසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං ඛො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජාමි. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානො අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාමි අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පන, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො භගවා කාසීසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන කීටාගිරි නාම කාසීනං නිගමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා කීටාගිරිස්මිං විහරති කාසීනං නිගමෙ. 174. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kāsi cùng với đại chúng tỳ khưu. Khi ấy, đức Thế Tôn gọi các tỳ khưu: – Này các tỳ khưu, ta không ăn vào ban đêm. Này các tỳ khưu, do không ăn vào ban đêm, ta nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này các tỳ khưu, các ngươi cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này các tỳ khưu, do không ăn vào ban đêm, các ngươi cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. – các tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Sau đó, đức Thế Tôn tuần tự du hành ở xứ Kāsi, rồi đi đến thị trấn của người Kāsi tên là Kīṭāgiri. Tại đó, đức Thế Tôn trú ở thị trấn Kīṭāgiri của người Kāsi. 175. තෙන ඛො පන සමයෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා නාම භික්ඛූ කීටාගිරිස්මිං ආවාසිකා හොන්ති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’’ති. එවං වුත්තෙ, අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘මයං ඛො, ආවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’ති. 175. Vào lúc bấy giờ, các tỳ khưu tên là Assajipunabbasukā là những vị thường trú ở Kīṭāgiri. Khi ấy, một số đông tỳ khưu đi đến chỗ các tỳ khưu Assajipunabbasukā; sau khi đến, họ nói với các tỳ khưu Assajipunabbasukā điều này: – Này chư hiền, đức Thế Tôn và cả chúng tỳ khưu không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các ngài nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này chư hiền, các vị cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Khi được nói như vậy, các tỳ khưu Assajipunabbasukā nói với các tỳ khưu ấy điều này: – Này chư hiền, chúng tôi ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái lợi ích hiện tại để chạy theo cái lợi ích trong tương lai? Chúng tôi sẽ tiếp tục ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. යතො ඛො තෙ භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං, අථ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා [Pg.139] එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොචුම්හ – ‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච; අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ අම්හෙ එතදවොචුං – ‘මයං ඛො, ආවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’ති. යතො ඛො මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හ අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං, අථ මයං එතමත්ථං භගවතො ආරොචෙමා’’ති. Vì các tỳ khưu ấy không thể thuyết phục được các tỳ khưu Assajipunabbasukā, nên họ đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con đã đi đến chỗ các tỳ khưu Assajipunabbasukā; sau khi đến, chúng con đã nói với các tỳ khưu Assajipunabbasukā điều này: ‘Này chư hiền, đức Thế Tôn và cả chúng tỳ khưu không ăn vào ban đêm; này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các ngài nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Này chư hiền, các vị cũng vậy, hãy không ăn vào ban đêm. Này chư hiền, do không ăn vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái.’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, các tỳ khưu Assajipunabbasukā đã nói với chúng con điều này: ‘Này chư hiền, chúng tôi ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống thoải mái. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái lợi ích hiện tại để chạy theo cái lợi ích trong tương lai? Chúng tôi sẽ tiếp tục ăn cả buổi chiều, cả buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời.’ Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể thuyết phục được các tỳ khưu Assajipunabbasukā, nên chúng con trình báo việc này lên đức Thế Tôn. 176. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා භික්ඛූ තුම්හෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘භගවා ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජති භික්ඛුසඞ්ඝො ච. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානන්ති අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. එථ, තුම්හෙපි, ආවුසො, අඤ්ඤත්‍රෙව රත්තිභොජනා භුඤ්ජථ. අඤ්ඤත්‍ර ඛො පනාවුසො, තුම්හෙපි රත්තිභොජනා භුඤ්ජමානා අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානිස්සථ අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්චා’ති. එවං වුත්තෙ [Pg.140] කිර, භික්ඛවෙ, තුම්හෙ තෙ භික්ඛූ එවං අවචුත්ථ – ‘මයං ඛො පනාවුසො, සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ. තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච. තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම? සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’. 176. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu và bảo rằng: – ‘Này tỳ-khưu, ngươi hãy đi, nhân danh ta, hãy gọi các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu và nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư gọi các hiền giả.’’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’ Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn, đi đến chỗ các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu đang ở; sau khi đến, vị ấy nói với các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu rằng: – ‘Bậc Đạo Sư gọi các hiền giả.’ – ‘Thưa vâng, hiền hữu.’ Các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu vâng lời vị tỳ-khưu ấy, đi đến chỗ đức Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi các tỳ-khưu Assaji và Punabbasu đã ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn nói với họ điều này: – ‘Này các tỳ-khưu, có thật chăng, nhiều vị tỳ-khưu đã đến gặp các ngươi và nói điều này: – ‘Thưa các hiền hữu, đức Thế Tôn và chúng Tăng không dùng bữa vào ban đêm. Thưa các hiền hữu, do không dùng bữa vào ban đêm, các vị ấy nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc. Này các hiền hữu, các vị cũng hãy đến, đừng dùng bữa vào ban đêm. Thưa các hiền hữu, do không dùng bữa vào ban đêm, các vị cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc.’ Khi được nói như vậy, này các tỳ-khưu, có thật chăng các ngươi đã nói với các vị tỳ-khưu ấy như sau: – ‘Thưa các hiền hữu, chúng tôi dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời. Do chúng tôi dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời, chúng tôi nhận thấy mình ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và sống an lạc. Tại sao chúng tôi lại phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai? Chúng tôi sẽ dùng bữa vào buổi chiều, buổi sáng, và cả ban ngày vào giờ phi thời.’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’ 177. ‘‘කිං නු මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනු මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ ඉධෙකච්චස්ස යං එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, ඉධ පනෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. 177. – ‘Này các tỳ-khưu, các ngươi có biết Ta đã thuyết giảng giáo pháp như vầy chăng: ‘Bất cứ cảm thọ nào mà người này cảm nhận, dù là lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, thì các pháp bất thiện của người ấy đều suy giảm và các pháp thiện đều tăng trưởng’?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chẳng phải các ngươi biết Ta đã thuyết giảng giáo pháp như vầy sao: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Ở đây, có người khi cảm nhận một loại khổ thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại khổ thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Ở đây, có người khi cảm nhận một loại bất khổ bất lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm. Lại nữa, ở đây, có người khi cảm nhận một loại bất khổ bất lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’?’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn.’ 178. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං [Pg.141] අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං සුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං සුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි. 178. – ‘Lành thay, này các tỳ-khưu! Này các tỳ-khưu, nếu Ta đã không biết, không thấy, không hiểu rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm,’ thì khi không biết như vậy, Ta có nên nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại lạc thọ như vậy’ chăng? Này các tỳ-khưu, điều đó có thích hợp với Ta không?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã hiểu rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm,’ nên Ta mới nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại lạc thọ như vậy.’ Này các tỳ-khưu, nếu Ta đã không biết, không thấy, không hiểu rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng,’ thì khi không biết như vậy, Ta có nên nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại lạc thọ như vậy’ chăng? Này các tỳ-khưu, điều đó có thích hợp với Ta không?’ – ‘Thưa không, bạch Thế Tôn.’ – ‘Này các tỳ-khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã hiểu rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm nhận một loại lạc thọ như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng,’ nên Ta mới nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại lạc thọ như vậy.’ 179. ‘‘මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං දුක්ඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි. 179. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại khổ thọ như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, nên Ta mới nói: ‘Hãy từ bỏ loại khổ thọ như thế này’. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại khổ thọ như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại khổ thọ như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, nên Ta mới nói: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại khổ thọ như thế này’.” 180. ‘‘මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය [Pg.142] – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං පජහථා’ති වදාමි’’. මයා චෙතං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතං අභවිස්ස අදිට්ඨං අවිදිතං අසච්ඡිකතං අඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවාහං අජානන්තො ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදෙය්‍යං; අපි නු මෙ එතං, භික්ඛවෙ, පතිරූපං අභවිස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යස්මා ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, මයා ඤාතං දිට්ඨං විදිතං සච්ඡිකතං ඵස්සිතං පඤ්ඤාය – ‘ඉධෙකච්චස්ස එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, තස්මාහං ‘එවරූපං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරථා’ති වදාමි. 180. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy từ bỏ loại thọ không khổ không lạc như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm’, nên Ta mới nói: ‘Hãy từ bỏ loại thọ không khổ không lạc như thế này’. Này các Tỳ khưu, nếu Ta không biết, không thấy, không rõ, không chứng ngộ, không tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, thì Ta, trong khi không biết, có nói rằng: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại thọ không khổ không lạc như thế này’ không? Này các Tỳ khưu, việc ấy có thích hợp với Ta không?” “Bạch Thế Tôn, việc ấy không thích hợp.” “Và này các Tỳ khưu, chính vì Ta đã biết, đã thấy, đã rõ, đã chứng ngộ, đã tiếp xúc bằng trí tuệ rằng: ‘Ở đây, có người khi cảm thọ loại thọ không khổ không lạc như thế này thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng’, nên Ta mới nói: ‘Hãy thành tựu và an trú trong loại thọ không khổ không lạc như thế này’.” 181. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි; න පනාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා, තථාරූපානාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තෙසං අප්පමාදෙන. අභබ්බා තෙ පමජ්ජිතුං. යෙ ච ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙක්ඛා අප්පත්තමානසා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානා විහරන්ති, තථාරූපානාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාමිමෙ ආයස්මන්තො අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානා කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානා ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානා – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යුන්ති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං භික්ඛූනං අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. 181. Này các Tỳ khưu, Ta không nói rằng tất cả các Tỳ khưu đều phải thực hành với sự không dể duôi. Và này các Tỳ khưu, Ta cũng không nói rằng tất cả các Tỳ khưu đều không phải thực hành với sự không dể duôi. Này các Tỳ khưu, đối với các vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận trừ các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm xong việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, đối với các vị Tỳ khưu như vậy, Ta nói rằng: ‘Không cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì các vị ấy đã hoàn thành việc cần làm với sự không dể duôi. Các vị ấy không thể dể duôi. Còn này các Tỳ khưu, đối với các vị Tỳ khưu là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang nỗ lực hướng đến sự an ổn vô thượng thoát khỏi các ách phược, đối với các vị Tỳ khưu như vậy, Ta nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có thể rằng các vị tôn giả này, trong khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận các thiện hữu, điều phục các căn, sẽ tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục tiêu vô thượng của phạm hạnh — mục đích mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Này các Tỳ khưu, chính vì thấy được quả vị của sự không dể duôi này cho các vị Tỳ khưu ấy mà Ta nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. 182. ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ සත්ත? උභතොභාගවිමුත්තො, පඤ්ඤාවිමුත්තො, කායසක්ඛි, දිට්ඨිප්පත්තො, සද්ධාවිමුත්තො, ධම්මානුසාරී, සද්ධානුසාරී. 182. Này các Tỳ khưu, có bảy hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bảy hạng người nào? Vị Câu Phần Giải Thoát, vị Tuệ Giải Thoát, vị Thân Chứng, vị Kiến Đáo, vị Tín Giải Thoát, vị Tùy Pháp Hành, và vị Tùy Tín Hành. ‘‘කතමො [Pg.143] ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො උභතොභාගවිමුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො උභතොභාගවිමුත්තො ඉමස්ස ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තස්ස අප්පමාදෙන. අභබ්බො සො පමජ්ජිතුං. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Song phần giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Song phần giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta không nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì việc cần làm với sự không dể duôi đã được vị ấy làm xong. Vị ấy không có khả năng dể duôi. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පඤ්ඤාවිමුත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පඤ්ඤාවිමුත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘න අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තස්ස අප්පමාදෙන. අභබ්බො සො පමජ්ජිතුං. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tuệ giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tuệ giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng không nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Vì việc cần làm với sự không dể duôi đã được vị ấy làm xong. Vị ấy không có khả năng dể duôi. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො කායසක්ඛි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො කායසක්ඛි. ඉමස්ස ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Thân chứng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; và một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Thân chứng. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දිට්ඨිප්පත්තො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතප්පවෙදිතා චස්ස ධම්මා පඤ්ඤාය වොදිට්ඨා හොන්ති වොචරිතා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දිට්ඨිප්පත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස [Pg.144] හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Kiến đáo? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; và các pháp do Như Lai thuyết giảng đã được vị ấy thấy rõ, thực hành thuần thục bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Kiến đáo. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො. ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතෙ චස්ස සද්ධා නිවිට්ඨා හොති මූලජාතා පතිට්ඨිතා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධාවිමුත්තො. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tín giải thoát? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; và lòng tin của vị ấy đối với Như Lai đã được an trí, bén rễ, vững chắc. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tín giải thoát. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ධම්මානුසාරී? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතප්පවෙදිතා චස්ස ධම්මා පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අපි චස්ස ඉමෙ ධම්මා හොන්ති, සෙය්‍යථිදං – සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ධම්මානුසාරී. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති[Pg.145]! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. Này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người Tùy pháp hành? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không sống, thân chứng các pháp giải thoát an tịnh, vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc; một số lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn tận sau khi thấy bằng trí tuệ; các pháp do Như Lai thuyết giảng được vị ấy chấp nhận sau khi đã suy xét vừa đủ bằng trí tuệ; và vị ấy có các pháp này, tức là: tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người Tùy pháp hành. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Có lẽ vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, có thể sống, sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, giác ngộ ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử đã chân chính từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình! Này các Tỳ khưu, vì thấy rõ được quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ khưu ấy, nên Ta nói rằng: ‘Cần phải nỗ lực với sự không dể duôi’. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධානුසාරී? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ න කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති, තථාගතෙ චස්ස සද්ධාමත්තං හොති පෙමමත්තං, අපි චස්ස ඉමෙ ධම්මා හොන්ති, සෙය්‍යථිදං – සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සද්ධානුසාරී. ඉමස්සපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම අයමායස්මා අනුලොමිකානි සෙනාසනානි පටිසෙවමානො කල්‍යාණමිත්තෙ භජමානො ඉන්ද්‍රියානි සමන්නානයමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාති! ඉමං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස භික්ඛුනො අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො ‘අප්පමාදෙන කරණීය’න්ති වදාමි. Này các Tỳ-khưu, thế nào là hạng người Tùy tín hành? Này các Tỳ-khưu, ở đây, có hạng người không an trú, chứng xúc bằng thân các pháp giải thoát tịch tịnh, tức là các thiền vô sắc, sau khi đã vượt qua các sắc. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, một số lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Đối với Như Lai, vị ấy chỉ có lòng tin, chỉ có lòng mến. Lại nữa, vị ấy có các pháp này, tức là: Tín quyền, Tấn quyền, Niệm quyền, Định quyền, Tuệ quyền. Này các Tỳ-khưu, đây được gọi là hạng người Tùy tín hành. Này các Tỳ-khưu, đối với vị Tỳ-khưu này, Ta cũng nói rằng: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. Vì sao vậy? Mong rằng vị tôn giả này, khi sử dụng các trú xứ thích hợp, thân cận bạn lành, làm cho các căn được quân bình, sẽ có thể, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vào mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình! Này các Tỳ-khưu, vì thấy rõ quả của sự không dể duôi này đối với vị Tỳ-khưu ấy, nên Ta nói: ‘Cần phải thực hành với sự không dể duôi’. 183. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, ආදිකෙනෙව අඤ්ඤාරාධනං වදාමි; අපි ච, භික්ඛවෙ, අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා අඤ්ඤාරාධනා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා අඤ්ඤාරාධනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, සුත්වා ධම්මං ධාරෙති, ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සාහෙත්වා තුලෙති, තුලයිත්වා පදහති, පහිතත්තො සමානො කායෙන චෙව පරමසච්චං සච්ඡිකරොති, පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. සාපි නාම, භික්ඛවෙ, සද්ධා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, උපසඞ්කමනං නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, පයිරුපාසනා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, සොතාවධානං නාහොසි[Pg.146]; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මස්සවනං නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මධාරණා නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, අත්ථූපපරික්ඛා නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති නාහොසි; සොපි නාම, භික්ඛවෙ, ඡන්දො නාහොසි; සොපි නාම, භික්ඛවෙ, උස්සාහො නාහොසි; සාපි නාම, භික්ඛවෙ, තුලනා නාහොසි; තම්පි නාම, භික්ඛවෙ, පධානං නාහොසි. විප්පටිපන්නාත්ථ, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපන්නාත්ථ, භික්ඛවෙ. කීව දූරෙවිමෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා අපක්කන්තා ඉමම්හා ධම්මවිනයා. 183. Này các Tỳ-khưu, Ta không nói rằng sự chứng đắc A-la-hán quả có được ngay từ lúc ban đầu. Mà này các Tỳ-khưu, sự chứng đắc A-la-hán quả có được là do tuần tự học, tuần tự hành, tuần tự tu. Và này các Tỳ-khưu, thế nào là sự chứng đắc A-la-hán quả có được do tuần tự học, tuần tự hành, tuần tự tu? Ở đây, này các Tỳ-khưu, người có lòng tin sanh khởi liền đến gần; khi đến gần, liền thân cận; khi thân cận, liền lắng tai; khi lắng tai, liền nghe pháp; nghe pháp rồi, liền ghi nhớ pháp; vị ấy thẩm xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ; khi thẩm xét ý nghĩa, các pháp được kham nhẫn quán chiếu; khi có sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, dục sanh khởi; khi dục sanh khởi, liền nỗ lực; nỗ lực rồi, liền thẩm sát; thẩm sát rồi, liền tinh cần; với tâm tinh cần, vị ấy thân chứng chân lý tối thượng, và với trí tuệ, vị ấy thể nhập và thấy rõ chân lý ấy. Này các Tỳ-khưu, lòng tin ấy đã không có; sự đến gần ấy đã không có; sự thân cận ấy đã không có; sự lắng tai ấy đã không có; sự nghe pháp ấy đã không có; sự ghi nhớ pháp ấy đã không có; sự thẩm xét ý nghĩa ấy đã không có; sự kham nhẫn quán chiếu các pháp ấy đã không có; dục ấy đã không có; sự nỗ lực ấy đã không có; sự thẩm sát ấy đã không có; sự tinh cần ấy đã không có. Này các Tỳ-khưu, các ngươi đã thực hành sai lạc, này các Tỳ-khưu, các ngươi đã thực hành tà vạy. Này các Tỳ-khưu, những kẻ ngu si này đã đi xa khỏi Pháp và Luật này biết bao! 184. ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, චතුප්පදං වෙය්‍යාකරණං යස්සුද්දිට්ඨස්ස විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව පඤ්ඤායත්ථං ආජානෙය්‍ය. උද්දිසිස්සාමි වො, භික්ඛවෙ, ආජානිස්සථ මෙ ත’’න්ති? ‘‘කෙ ච මයං, භන්තෙ, කෙ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’’ති? යොපි සො, භික්ඛවෙ, සත්ථා ආමිසගරු ආමිසදායාදො ආමිසෙහි සංසට්ඨො විහරති තස්ස පායං එවරූපී පණොපණවියා න උපෙති – ‘එවඤ්ච නො අස්ස අථ නං කරෙය්‍යාම, න ච නො එවමස්ස න නං කරෙය්‍යාමා’ති, කිං පන, භික්ඛවෙ, යං තථාගතො සබ්බසො ආමිසෙහි විසංසට්ඨො විහරති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො අයමනුධම්මො හොති – ‘සත්ථා භගවා, සාවකොහමස්මි; ජානාති භගවා, නාහං ජානාමී’ති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො රුළ්හනීයං සත්ථුසාසනං හොති ඔජවන්තං. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො අයමනුධම්මො හොති – ‘කාමං තචො ච න්හාරු ච අට්ඨි ච අවසිස්සතු, සරීරෙ උපසුස්සතු මංසලොහිතං, යං තං පුරිසථාමෙන පුරිසවීරියෙන පුරිසපරක්කමෙන පත්තබ්බං න තං අපාපුණිත්වා වීරියස්ස සණ්ඨානං භවිස්සතී’ති. සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සාවකස්ස සත්ථුසාසනෙ පරියොගාහිය වත්තතො ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. 184. Này các Tỳ-khưu, có một bài kệ bốn câu, khi được nêu lên, người có trí có thể không bao lâu liền hiểu được ý nghĩa bằng trí tuệ. Này các Tỳ-khưu, Ta sẽ nêu lên cho các ngươi, các ngươi có hiểu được (ý nghĩa) của Ta không?" "Bạch Thế Tôn, chúng con là ai, và ai là người biết Pháp?" "Này các Tỳ-khưu, vị đạo sư nào trọng tài vật, thừa tự tài vật, sống liên hệ với tài vật, đối với vị ấy, sự mặc cả như thế này không xảy ra: ‘Nếu chúng tôi được thế này, chúng tôi sẽ làm việc ấy; nếu chúng tôi không được thế này, chúng tôi sẽ không làm việc ấy’. Huống nữa là Như Lai, này các Tỳ-khưu, là người sống hoàn toàn không liên hệ với tài vật. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, pháp tùy pháp này khởi lên: ‘Thế Tôn là bậc Đạo sư, con là đệ tử; Thế Tôn biết, con không biết’. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, giáo pháp của bậc Đạo sư trở nên tăng trưởng, có năng lực. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, pháp tùy pháp này khởi lên: ‘Dầu cho chỉ còn lại da, gân và xương; dầu cho thịt và máu trong thân có khô cạn đi, nhưng cái gì có thể đạt được bằng sức người, bằng nghị lực của người, bằng sự tinh tấn của người, nếu chưa đạt được, sự tinh tấn sẽ không dừng lại’. Này các Tỳ-khưu, đối với người đệ tử có lòng tin, đang nỗ lực thực hành trong giáo pháp của bậc Đạo sư, một trong hai quả có thể được mong đợi: hoặc là A-la-hán quả ngay trong hiện tại, hoặc nếu còn hữu dư y, là quả Bất lai. ඉදමවොච [Pg.147] භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ-khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. කීටාගිරිසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං. Kinh Kīṭāgiri, thứ mười, chấm dứt. භික්ඛුවග්ගො නිට්ඨිතො දුතියො. Phẩm Tỳ-khưu, thứ hai, chấm dứt. තස්සුද්දානං – Đây là kệ tóm tắt của phẩm ấy: කුඤ්ජර-රාහුල-සස්සතලොකො, මාලුක්‍යපුත්තො ච භද්දාලි-නාමො; ඛුද්ද-දිජාථ-සහම්පතියාචං, නාළක-රඤ්ඤිකිටාගිරිනාමො. Rāhula (hai kinh), Loka, Mālukyaputta, và Bhaddāli; Chim cút, Sahampati, Naḷaka, và Kīṭāgiri. 3. පරිබ්බාජකවග්ගො 3. Phẩm Du Sĩ 1. තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං 1. Kinh Tevijjavacchagotta (Ba Minh Vacchagotta) 185. එවං [Pg.148] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො එකපුණ්ඩරීකෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරිතුං; යංනූනාහං යෙන එකපුණ්ඩරීකො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන එකපුණ්ඩරීකො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. වච්ඡගොත්තොපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙ+සං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, වච්ඡ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච පන මං අසතා අභූතෙනා’’ති. 185. Như vầy tôi nghe. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm (Mahāvana), tại ngôi giảng đường có nóc nhọn (Kūṭāgārasālā). Lúc bấy giờ, du sĩ Vacchagotta trú tại tu viện của các du sĩ tên là Ekapuṇḍarīka (Nhất-Bạch-Thọ). Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Vesālī để khất thực. Rồi đức Thế Tôn suy nghĩ thế này: 'Còn quá sớm để đi khất thực ở Vesālī. Hay là ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta.' Rồi đức Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ Ekapuṇḍarīka, đến chỗ du sĩ Vacchagotta. Du sĩ Vacchagotta thấy đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, bèn nói với đức Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin mời ngài đến. Bạch Thế Tôn, ngài đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin ngài hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.' Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Du sĩ Vacchagotta cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với đức Thế Tôn rằng: 'Bạch ngài, con có nghe điều này: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu'.' Bạch ngài, những ai nói như vầy: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu',' bạch ngài, có phải họ đã nói lại lời của đức Thế Tôn, không xuyên tạc đức Thế Tôn với điều không có thật, có giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích không?' 'Này Vaccha, những ai nói như vầy: 'Sa-môn Gotama là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót, rằng: 'Khi ta đi, khi đứng, khi ngủ hay khi thức, tri kiến của ta luôn luôn, liên tục hiện hữu',' họ không phải là người nói lại lời của ta, và họ đã xuyên tạc ta với điều không có, không thật.' 186. ‘‘කථං [Pg.149] බ්‍යාකරමානා පන මයං, භන්තෙ, වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සාම, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති? 186. Bạch ngài, vậy chúng con phải giải thích như thế nào để có thể nói lại lời của đức Thế Tôn, không xuyên tạc đức Thế Tôn với điều không có thật, giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích? ‘‘‘තෙවිජ්ජො සමණො ගොතමො’ති ඛො, වච්ඡ, බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය. අහඤ්හි, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අහඤ්හි, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි. අහඤ්හි, වච්ඡ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි. Này Vaccha, người nào giải thích rằng: 'Sa-môn Gotama là bậc Tam Minh,' người ấy sẽ là người nói lại lời của ta, không xuyên tạc ta với điều không có thật, giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích. Này Vaccha, khi ta muốn, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, chẳng hạn như: một đời, hai đời... như vậy, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Này Vaccha, khi ta muốn, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, ta thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh... ta hiểu rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Vaccha, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. ‘‘‘තෙවිජ්ජො සමණො ගොතමො’ති ඛො, වච්ඡ, බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති. Này Vaccha, người nào giải thích rằng: 'Sa-môn Gotama là bậc Tam Minh,' người ấy sẽ là người nói lại lời của ta, không xuyên tạc ta với điều không có thật, giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, theo pháp đáng bị chỉ trích. එවං වුත්තෙ, වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ගොතම, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, වච්ඡ, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති. Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta bạch với đức Thế Tôn rằng: 'Thưa ngài Gotama, có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau không?' 'Này Vaccha, không có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau.' ‘‘අත්ථි පන, භො ගොතම, කොචි ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා සග්ගූපගො’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ ගිහී ගිහිසංයොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා සග්ගූපගා’’ති. Thưa ngài Gotama, vậy có người tại gia nào, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời không?' 'Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những người tại gia, không từ bỏ các kiết sử của người tại gia, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời.' ‘‘අත්ථි [Pg.150] නු ඛො, භො ගොතම, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, වච්ඡ, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’’ති. Thưa ngài Gotama, có người theo phái Lõa Thể (Ājīvaka) nào, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau không?' 'Này Vaccha, không có người theo phái Lõa Thể (Ājīvaka) nào, sau khi thân hoại mạng chung, có thể chấm dứt khổ đau.' ‘‘අත්ථි පන, භො ගොතම, කොචි ආජීවකො කායස්ස භෙදා සග්ගූපගො’’ති? ‘‘ඉතො ඛො සො, වච්ඡ, එකනවුතො කප්පො යමහං අනුස්සරාමි, නාභිජානාමි කඤ්චි ආජීවකං සග්ගූපගං අඤ්ඤත්‍ර එකෙන; සොපාසි කම්මවාදී කිරියවාදී’’ති. ‘‘එවං සන්තෙ, භො ගොතම, සුඤ්ඤං අදුං තිත්ථායතනං අන්තමසො සග්ගූපගෙනපී’’ති? ‘‘එවං, වච්ඡ, සුඤ්ඤං අදුං තිත්ථායතනං අන්තමසො සග්ගූපගෙනපී’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có vị Ajivaka (Tà Mạng) nào, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi trời không?” “Này Vaccha, trong chín mươi mốt kiếp mà Ta nhớ lại, Ta không biết có một vị Ajivaka nào được sanh lên cõi trời, ngoại trừ một người; và người ấy cũng là người có quan điểm về nghiệp (kammavādī) và quan điểm về hành động (kiriyavādī).” “Thưa Tôn giả Gotama, nếu vậy thì giáo lý của ngoại đạo kia trống rỗng, ngay cả đối với việc sanh lên cõi trời?” “Đúng vậy, này Vaccha, giáo lý của ngoại đạo kia trống rỗng, ngay cả đối với việc sanh lên cõi trời.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Du sĩ Vacchagotta hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං. Kinh Ba Minh Vacchagotta, thứ nhất, chấm dứt. 2. අග්ගිවච්ඡසුත්තං 2. Kinh Aggivacchagotta 187. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – 187. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại Jetavana. Bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, bèn cùng Thế Tôn nói lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, bèn ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn như sau: ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô thường, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là vô thường, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං [Pg.151] නු ඛො, භො ගොතම, ‘අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai có tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai có tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như sau: ‘Sau khi chết, Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’ không?” “Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vậy: ‘Sau khi chết, Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại, chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm’.” 188. ‘‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න [Pg.152] ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. 188. “Thưa ngài Gotama, khi được hỏi: ‘Có phải ngài Gotama có quan điểm rằng: “Thế giới là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là hữu biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là hữu biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Thế giới là vô biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Thế giới là vô biên, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là khác nhau, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Sinh mạng và thân thể là khác nhau, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ ‘‘‘කිං පන, භො ගොතම, න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො [Pg.153] අහං, වච්ඡ, එවංදිට්ඨි – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. “Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’ Khi được hỏi: ‘Thưa ngài Gotama, có phải ngài có quan điểm rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm” hay không?’, ngài đã trả lời: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, còn lại là sai lầm”.’” ‘‘කිං පන භො ගොතමො ආදීනවං සම්පස්සමානො එවං ඉමානි සබ්බසො දිට්ඨිගතානි අනුපගතො’’ති? “Thưa ngài Gotama, do thấy được sự nguy hại nào mà ngài đã hoàn toàn không chấp thủ bất cứ quan điểm nào trong các quan điểm này?” 189. ‘‘‘සස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ, දිට්ඨිගතමෙතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං සදුක්ඛං සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. ‘අසස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අනන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ …පෙ… ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ, දිට්ඨිගතමෙතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං සදුක්ඛං සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. ඉමං ඛො අහං, වච්ඡ, ආදීනවං සම්පස්සමානො එවං ඉමානි සබ්බසො දිට්ඨිගතානි අනුපගතො’’ති. 189. “Này Vaccha, quan điểm ‘thế giới là thường hằng’ là một kiến chấp, là rừng rậm kiến chấp, là hoang địa kiến chấp, là cái gai kiến chấp, là sự dao động của kiến chấp, là sự trói buộc của kiến chấp; đi kèm với khổ, đi kèm với phiền não, đi kèm với tuyệt vọng, đi kèm với nhiệt não; không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. ‘Thế giới là không thường hằng’... này Vaccha... ‘thế giới là hữu biên’... này Vaccha... ‘thế giới là vô biên’... này Vaccha... ‘sinh mạng và thân thể là một’... này Vaccha... ‘sinh mạng và thân thể là khác nhau’... này Vaccha... ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’... này Vaccha... quan điểm ‘Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’ là một kiến chấp, là rừng rậm kiến chấp, là hoang địa kiến chấp, là cái gai kiến chấp, là sự dao động của kiến chấp, là sự trói buộc của kiến chấp; đi kèm với khổ, đi kèm với phiền não, đi kèm với tuyệt vọng, đi kèm với nhiệt não; không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Này Vaccha, do thấy được sự nguy hại này mà Ta đã hoàn toàn không chấp thủ bất cứ quan điểm nào trong các quan điểm này.” ‘‘අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස කිඤ්චි දිට්ඨිගත’’න්ති? ‘‘දිට්ඨිගතන්ති ඛො, වච්ඡ, අපනීතමෙතං තථාගතස්ස. දිට්ඨඤ්හෙතං, වච්ඡ, තථාගතෙන – ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා, ඉති වෙදනාය සමුදයො, ඉති වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො; ඉති සඤ්ඤා, ඉති සඤ්ඤාය සමුදයො, ඉති සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො; ඉති සඞ්ඛාරා, ඉති සඞ්ඛාරානං සමුදයො, ඉති සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො; ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්මා තථාගතො සබ්බමඤ්ඤිතානං සබ්බමථිතානං සබ්බඅහංකාරමමංකාරමානානුසයානං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා අනුපාදා විමුත්තොති වදාමී’’ති. “Thưa ngài Gotama, vậy ngài có bất cứ quan điểm nào không?” “Này Vaccha, cái gọi là ‘quan điểm’ đã được Như Lai loại bỏ. Này Vaccha, điều này đã được Như Lai thấy rõ: ‘Đây là sắc, đây là sự sanh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc; đây là thọ, đây là sự sanh khởi của thọ, đây là sự đoạn diệt của thọ; đây là tưởng, đây là sự sanh khởi của tưởng, đây là sự đoạn diệt của tưởng; đây là các hành, đây là sự sanh khởi của các hành, đây là sự đoạn diệt của các hành; đây là thức, đây là sự sanh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Do đó, Ta tuyên bố rằng, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, xả ly, từ bỏ tất cả những sự tưởng tượng, tất cả những sự khuấy động, tất cả các tùy miên về ngã kiến, ngã sở kiến, và ngã mạn, Như Lai được giải thoát không còn chấp thủ.” 190. ‘‘එවං [Pg.154] විමුත්තචිත්තො පන, භො ගොතම, භික්ඛු කුහිං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, න උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. ‘‘තෙන හි, භො ගොතම, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙති’’. 190. "Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị tỳ khưu có tâm giải thoát như thế thì sanh vào đâu?" "Này Vaccha, nói rằng 'sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là vừa sanh vừa không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp." "Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh phải không?" "Này Vaccha, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp." ‘‘‘එවං විමුත්තචිත්තො පන, භො ගොතම, භික්ඛු කුහිං උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, න උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, භො ගොතම, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති ඛො, වච්ඡ, න උපෙතී’ති වදෙසි. එත්ථාහං, භො ගොතම, අඤ්ඤාණමාපාදිං, එත්ථ සම්මොහමාපාදිං. යාපි මෙ එසා භොතො ගොතමස්ස පුරිමෙන කථාසල්ලාපෙන අහු පසාදමත්තා සාපි මෙ එතරහි අන්තරහිතා’’ති. ‘‘අලඤ්හි තෙ, වච්ඡ, අඤ්ඤාණාය, අලං සම්මොහාය. ගම්භීරො හායං, වච්ඡ, ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො. සො තයා දුජ්ජානො අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්‍රයොගෙන අඤ්ඤත්‍රාචරියකෙන’’. "Khi được hỏi rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị tỳ khưu có tâm giải thoát như thế thì sanh vào đâu?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là vừa sanh vừa không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp.' Khi được hỏi rằng: 'Vậy thì, thưa Tôn giả Gotama, là chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh phải không?', Ngài đã trả lời: 'Này Vaccha, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp.' Thưa Tôn giả Gotama, ở đây con đã rơi vào vô minh, ở đây con đã rơi vào hoang mang. Một chút tịnh tín nào đó đã khởi lên trong con qua cuộc đối thoại trước đây với Tôn giả Gotama, thì nay chút tịnh tín ấy của con cũng đã biến mất." "Này Vaccha, thật đáng cho ngươi vô minh, thật đáng cho ngươi hoang mang. Này Vaccha, vì Pháp này sâu sắc, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ người có trí mới có thể liễu tri. Pháp ấy thật khó cho ngươi liễu tri, là người có tà kiến khác, có sự kham nhẫn khác, có sở thích khác, có sự thực hành ở nơi khác, có vị thầy ở nơi khác." 191. ‘‘තෙන හි, වච්ඡ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි; යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, වච්ඡ, සචෙ තෙ පුරතො අග්ගි ජලෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාසි ත්වං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි ජලතී’’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භො ගොතම, පුරතො අග්ගි ජලෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාහං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි ජලතී’’’ති. 191. "Vậy thì, này Vaccha, Ta sẽ hỏi lại ngươi về vấn đề này; ngươi hãy trả lời theo như ngươi thấy thích hợp. Này Vaccha, ngươi nghĩ thế nào, nếu có ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi, ngươi có biết rằng: 'Ngọn lửa này đang cháy ở trước mặt ta' không?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu có ngọn lửa đang cháy ở trước mặt con, con sẽ biết rằng: 'Ngọn lửa này đang cháy ở trước mặt ta'." ‘‘සචෙ පන තං, වච්ඡ, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි කිං පටිච්ච ජලතී’ති, එවං පුට්ඨො ත්වං, වච්ඡ, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භො ගොතම, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි කිං පටිච්ච ජලතී’ති, එවං පුට්ඨො අහං, භො ගොතම, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං [Pg.155] – ‘යො මෙ අයං පුරතො අග්ගි ජලති අයං අග්ගි තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච ජලතී’’’ති. "Nhưng nếu có người hỏi ngươi rằng, này Vaccha: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi này, nó duyên vào đâu mà cháy?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ngươi sẽ trả lời thế nào?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi con rằng: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ngươi này, nó duyên vào đâu mà cháy?', khi được hỏi như vậy, thưa Tôn giả Gotama, con sẽ trả lời rằng: 'Ngọn lửa đang cháy ở trước mặt ta này, nó duyên vào nhiên liệu cỏ và củi mà cháy'." ‘‘සචෙ තෙ, වච්ඡ, පුරතො සො අග්ගි නිබ්බායෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාසි ත්වං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො’’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භො ගොතම, පුරතො සො අග්ගි නිබ්බායෙය්‍ය, ජානෙය්‍යාහං – ‘අයං මෙ පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො’’’ති. "Này Vaccha, nếu ngọn lửa ở trước mặt ngươi ấy bị tắt đi, ngươi có biết rằng: 'Ngọn lửa ở trước mặt ta này đã bị tắt' không?" "Thưa Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ở trước mặt con ấy bị tắt đi, con sẽ biết rằng: 'Ngọn lửa ở trước mặt ta này đã bị tắt'." ‘‘සචෙ පන තං, වච්ඡ, එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘යො තෙ අයං පුරතො අග්ගි නිබ්බුතො සො අග්ගි ඉතො කතමං දිසං ගතො – පුරත්ථිමං වා දක්ඛිණං වා පච්ඡිමං වා උත්තරං වා’ති, එවං පුට්ඨො ත්වං, වච්ඡ, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘න උපෙති, භො ගොතම, යඤ්හි සො, භො ගොතම, අග්ගි තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අජලි තස්ස ච පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බුතො ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති. "Nhưng nếu có người hỏi ngươi rằng, này Vaccha: 'Ngọn lửa đã bị tắt ở trước mặt ngươi này, nó đã đi về phương nào từ đây – phương đông, phương nam, phương tây, hay phương bắc?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ngươi sẽ trả lời thế nào?" "Thưa Tôn giả Gotama, điều đó không thích hợp. Thưa Tôn giả Gotama, vì ngọn lửa ấy đã cháy duyên vào nhiên liệu cỏ và củi, do nhiên liệu ấy đã hết và do không được cung cấp thêm nhiên liệu khác, nên không còn vật thực, nó được gọi là đã bị dập tắt." 192. ‘‘එවමෙව ඛො, වච්ඡ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති. 192. "Cũng vậy, này Vaccha, sắc nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, sắc ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng sắc, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp." ‘‘යාය වෙදනාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය සා වෙදනා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. වෙදනාසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති. "Thọ nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, thọ ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng thọ, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp." ‘‘යාය සඤ්ඤාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය සා සඤ්ඤා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති [Pg.156] න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති. "Tưởng nào mà người ta dùng để mô tả Như Lai, tưởng ấy đã được Như Lai từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không còn hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã được giải thoát khỏi sự định danh bằng tưởng, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được, giống như đại dương. Nói rằng 'sanh' là không thích hợp, nói rằng 'không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'vừa sanh vừa không sanh' là không thích hợp, nói rằng 'chẳng phải sanh cũng chẳng phải không sanh' là không thích hợp." ‘‘යෙහි සඞ්ඛාරෙහි තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තෙ සඞ්ඛාරා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඞ්ඛාරසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති. “Những hành nào mà người ta dựa vào để mô tả Như Lai, những hành ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã giải thoát nhờ sự đoạn tận các hành, sâu thẳm, không thể đo lường, khó thâm nhập, ví như biển lớn. Nói rằng ‘sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘vừa sanh khởi vừa không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không phải sanh khởi cũng không phải không sanh khởi’ là không phù hợp. ‘‘යෙන විඤ්ඤාණෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො, වච්ඡ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාළ්හො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. උපපජ්ජතීති න උපෙති, න උපපජ්ජතීති න උපෙති, උපපජ්ජති ච න ච උපපජ්ජතීති න උපෙති, නෙව උපපජ්ජති න න උපපජ්ජතීති න උපෙති’’. “Thức nào mà người ta dựa vào để mô tả Như Lai, thức ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Này Vaccha, Như Lai đã giải thoát nhờ sự đoạn tận thức, sâu thẳm, không thể đo lường, khó thâm nhập, ví như biển lớn. Nói rằng ‘sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘vừa sanh khởi vừa không sanh khởi’ là không phù hợp; nói rằng ‘không phải sanh khởi cũng không phải không sanh khởi’ là không phù hợp.” එවං වුත්තෙ, වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ මහාසාලරුක්ඛො. තස්ස අනිච්චතා සාඛාපලාසා පලුජ්ජෙය්‍යුං, තචපපටිකා පලුජ්ජෙය්‍යුං, ඵෙග්ගූ පලුජ්ජෙය්‍යුං ; සො අපරෙන සමයෙන අපගතසාඛාපලාසො අපගතතචපපටිකො අපගතඵෙග්ගුකො සුද්ධො අස්ස, සාරෙ පතිට්ඨිතො; එවමෙව භොතො ගොතමස්ස පාවචනං අපගතසාඛාපලාසං අපගතතචපපටිකං අපගතඵෙග්ගුකං සුද්ධං, සාරෙ පතිට්ඨිතං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, ví như có một cây sala lớn ở gần một ngôi làng hay một thị trấn. Do tính vô thường, cành lá của nó sẽ rụng đi, vỏ và lớp vỏ ngoài sẽ bong ra, giác cây sẽ mục nát; sau một thời gian, cây ấy không còn cành lá, không còn vỏ và lớp vỏ ngoài, không còn giác cây, chỉ còn lại lõi cây tinh ròng. Cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời dạy của Tôn giả Gotama không có cành lá, không có vỏ và lớp vỏ ngoài, không có giác cây, chỉ còn lại lõi cây tinh ròng. Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama… (v.v.)… Mong Tôn giả Gotama hãy nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.” අග්ගිවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං. Kinh Aggivacchagotta thứ hai (kết thúc). 3. මහාවච්ඡසුත්තං 3. Kinh Đại Vaccha 193. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා [Pg.157] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දීඝරත්තාහං භොතා ගොතමෙන සහකථී. සාධු මෙ භවං ගොතමො සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙතූ’’ති. ‘‘සංඛිත්තෙනපි ඛො තෙ අහං, වච්ඡ, කුසලාකුසලං දෙසෙය්‍යං, විත්ථාරෙනපි ඛො තෙ අහං, වච්ඡ, කුසලාකුසලං දෙසෙය්‍යං; අපි ච තෙ අහං, වච්ඡ, සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – 193. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã lâu rồi con mới được đàm đạo với Tôn giả Gotama. Lành thay, mong Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho con về thiện và bất thiện một cách tóm tắt.” “Này Vaccha, Ta có thể thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách tóm tắt, và Ta cũng có thể thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách chi tiết. Tuy nhiên, này Vaccha, Ta sẽ thuyết giảng cho ông về thiện và bất thiện một cách tóm tắt. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” du sĩ Vacchagotta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: 194. ‘‘ලොභො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අලොභො කුසලං; දොසො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අදොසො කුසලං; මොහො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අමොහො කුසලං. ඉති ඛො, වච්ඡ, ඉමෙ තයො ධම්මා අකුසලා, තයො ධම්මා කුසලා. 194. “Này Vaccha, tham là bất thiện, vô tham là thiện. Sân là bất thiện, vô sân là thiện. Si là bất thiện, vô si là thiện. Này Vaccha, như vậy, ba pháp này là bất thiện, ba pháp này là thiện. ‘‘පාණාතිපාතො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, පාණාතිපාතා වෙරමණී කුසලං; අදින්නාදානං ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අදින්නාදානා වෙරමණී කුසලං; කාමෙසුමිච්ඡාචාරො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී කුසලං; මුසාවාදො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, මුසාවාදා වෙරමණී කුසලං; පිසුණා වාචා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී කුසලං; ඵරුසා වාචා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී කුසලං; සම්ඵප්පලාපො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී කුසලං; අභිජ්ඣා ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අනභිජ්ඣා කුසලං; බ්‍යාපාදො ඛො, වච්ඡ, අකුසලං, අබ්‍යාපාදො කුසලං; මිච්ඡාදිට්ඨි ඛො, වච්ඡ, අකුසලං සම්මාදිට්ඨි කුසලං. ඉති ඛො, වච්ඡ, ඉමෙ දස ධම්මා අකුසලා, දස ධම්මා කුසලා. “Này Vaccha, sát sanh là bất thiện, từ bỏ sát sanh là thiện. Lấy của không cho là bất thiện, từ bỏ lấy của không cho là thiện. Tà dâm trong các dục là bất thiện, từ bỏ tà dâm trong các dục là thiện. Nói dối là bất thiện, từ bỏ nói dối là thiện. Nói lời đâm thọc là bất thiện, từ bỏ nói lời đâm thọc là thiện. Nói lời thô ác là bất thiện, từ bỏ nói lời thô ác là thiện. Nói lời phù phiếm là bất thiện, từ bỏ nói lời phù phiếm là thiện. Tham lam là bất thiện, không tham lam là thiện. Sân hận là bất thiện, không sân hận là thiện. Tà kiến là bất thiện, chánh kiến là thiện. Này Vaccha, như vậy, mười pháp này là bất thiện, mười pháp này là thiện. ‘‘යතො ඛො, වච්ඡ, භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා, සො හොති භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො’’ති. “Này Vaccha, khi nào vị Tỳ khưu đã đoạn tận tham ái, cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt không đầu, làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai, vị Tỳ khưu ấy là bậc A-la-hán, đã tận trừ các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử trói buộc vào sự hiện hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí.” 195. ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො. අත්ථි පන තෙ භොතො ගොතමස්ස එකභික්ඛුපි සාවකො යො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං [Pg.158] දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ භික්ඛූ මම සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. 195. “Hãy khoan đã, Tôn giả Gotama. Có vị đệ tử Tỳ khưu nào của Tôn giả Gotama, dù chỉ một người, đã do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những vị Tỳ khưu đệ tử của Ta đã do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.” ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකා භික්ඛුනීපි සාවිකා යා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා භික්ඛුනියො මම සාවිකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu. Có vị tỳ-khưu-ni đệ tử nào của Tôn giả Gotama, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị tỳ-khưu-ni đệ tử của ta, do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu.” ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසකොපි සාවකො ගිහී ඔදාතවසනො බ්‍රහ්මචාරී යො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ උපාසකා මම සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni. Có vị nam cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nam cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa.” ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසකොපි සාවකො ගිහී ඔදාතවසනො කාමභොගී සාසනකරො ඔවාදප්පටිකරො යො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ උපාසකා මම සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්තී’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh. Có vị nam cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nam cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.” ‘‘තිට්ඨතු [Pg.159] භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසිකාපි සාවිකා ගිහිනී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනී යා පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනී අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා උපාසිකා මම සාවිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනියො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc. Có vị nữ cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nữ cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa.” ‘‘තිට්ඨතු භවං ගොතමො, තිට්ඨන්තු භික්ඛූ, තිට්ඨන්තු භික්ඛුනියො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො, තිට්ඨන්තු උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො, තිට්ඨන්තු උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො. අත්ථි පන භොතො ගොතමස්ස එකුපාසිකාපි සාවිකා ගිහිනී ඔදාතවසනා කාමභොගිනී සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා යා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරතී’’ති? ‘‘න ඛො, වච්ඡ, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යා උපාසිකා මම සාවිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො සාසනකරා ඔවාදප්පටිකරා තිණ්ණවිච්ඡිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්තී’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, xin hãy khoan nói đến ngài, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu, xin hãy khoan nói đến các tỳ-khưu-ni, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh, xin hãy khoan nói đến các vị nam cư sĩ tại gia mặc áo trắng hưởng thụ các dục lạc, xin hãy khoan nói đến các vị nữ cư sĩ tại gia mặc áo trắng sống đời phạm hạnh. Có vị nữ cư sĩ đệ tử nào của Tôn giả Gotama, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư không?” “Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa các vị nữ cư sĩ đệ tử của ta, là người tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, thực hành giáo huấn, tuân theo lời dạy, đã vượt qua nghi ngờ, đoạn trừ phân vân, đạt đến vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.” 196. ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවංයෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, නො ච ඛො භික්ඛූ ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො භික්ඛූ ච ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. 196. “Thưa Tôn giả Gotama, nếu pháp này chỉ có Tôn giả Gotama thành tựu được, mà các tỳ-khưu không thành tựu được, thì như vậy phạm hạnh này vẫn còn khiếm khuyết về phương diện ấy. Và thưa Tôn giả Gotama, vì pháp này cả Tôn giả Gotama thành tựu được và các tỳ-khưu cũng thành tựu được, nên như vậy phạm hạnh này được viên mãn về phương diện ấy.” ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො භික්ඛුනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ [Pg.160] ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. “Thưa Tôn giả Gotama, nếu pháp này chỉ có Tôn giả Gotama và các tỳ-khưu thành tựu được, mà các tỳ-khưu-ni không thành tựu được, thì như vậy phạm hạnh này vẫn còn khiếm khuyết về phương diện ấy. Và thưa Tôn giả Gotama, vì pháp này cả Tôn giả Gotama, các tỳ-khưu, và các tỳ-khưu-ni cũng thành tựu được, nên như vậy phạm hạnh này được viên mãn về phương diện ấy.” ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. “Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, nhưng các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, và các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.” ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසකා ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. “Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, nhưng các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, và các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.” ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා [Pg.161] බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. “Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, và các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.” ‘‘සචෙ හි, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, භික්ඛූ ච ආරාධකා අභවිස්සංසු, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා අභවිස්සංසු, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු, නො ච ඛො උපාසිකා ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො ආරාධිකා අභවිස්සංසු; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙන. යස්මා ච ඛො, භො ගොතම, ඉමං ධම්මං භවඤ්චෙව ගොතමො ආරාධකො, භික්ඛූ ච ආරාධකා, භික්ඛුනියො ච ආරාධිකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාධකා, උපාසකා ච ගිහී ඔදාතවසනා කාමභොගිනො ආරාධකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා බ්‍රහ්මචාරිනියො ආරාධිකා, උපාසිකා ච ගිහිනියො ඔදාතවසනා කාමභොගිනියො ආරාධිකා; එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං පරිපූරං තෙනඞ්ගෙන. “Thưa ngài Gotama, thật vậy, nếu pháp này chỉ có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc lại không phải là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này sẽ không được trọn vẹn. Và thưa ngài Gotama, bởi vì pháp này có ngài Gotama là người thành tựu, các vị tỳ-khưu là những người thành tựu, các vị tỳ-khưu-ni là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, các nam cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc là những người thành tựu, các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, sống đời phạm hạnh là những người thành tựu, và các nữ cư sĩ tại gia mặc y phục trắng, hưởng thụ các dục lạc cũng là những người thành tựu; như vậy, về phương diện ấy, đời sống phạm hạnh này được trọn vẹn.” 197. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, ගඞ්ගා නදී සමුද්දනින්නා සමුද්දපොණා සමුද්දපබ්භාරා සමුද්දං ආහච්ච තිට්ඨති, එවමෙවායං භොතො ගොතමස්ස පරිසා සගහට්ඨපබ්බජිතා නිබ්බානනින්නා නිබ්බානපොණා නිබ්බානපබ්භාරා නිබ්බානං ආහච්ච තිට්ඨති. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. ‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි. චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං අලත්ථ උපසම්පදං. 197. “Thưa ngài Gotama, ví như sông Gaṅgā xuôi về biển cả, hướng về biển cả, chảy về biển cả, và chỉ dừng lại khi đã đến biển cả, cũng vậy, hội chúng này của ngài Gotama, gồm cả tại gia và xuất gia, đều xuôi về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, chảy về Niết-bàn, và chỉ dừng lại khi đã đến Niết-bàn. Thật vi diệu, thưa ngài Gotama... Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tăng. Mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của ngài Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.” “Này Vaccha, người nào trước đây là ngoại đạo, nay mong muốn được xuất gia, mong muốn được thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải trải qua bốn tháng biệt trú. Sau khi bốn tháng trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu. Tuy nhiên, ở đây ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, trong Pháp và Luật này mong muốn được xuất gia, mong muốn được thọ cụ túc giới, phải trải qua bốn tháng biệt trú, và sau khi bốn tháng trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu; thì con sẽ xin biệt trú trong bốn năm. Sau khi bốn năm trôi qua, nếu các vị tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành tỳ-khưu.” Du sĩ Vacchagotta đã được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. අචිරූපසම්පන්නො [Pg.162] ඛො පනායස්මා වච්ඡගොත්තො අද්ධමාසූපසම්පන්නො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යාවතකං, භන්තෙ, සෙඛෙන ඤාණෙන සෙඛාය විජ්ජාය පත්තබ්බං, අනුප්පත්තං තං මයා; උත්තරි ච මෙ භගවා ධම්මං දෙසෙතූ’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, වච්ඡ, ද්වෙ ධම්මෙ උත්තරි භාවෙහි – සමථඤ්ච විපස්සනඤ්ච. ඉමෙ ඛො තෙ, වච්ඡ, ද්වෙ ධම්මා උත්තරි භාවිතා – සමථො ච විපස්සනා ච – අනෙකධාතුපටිවෙධාය සංවත්තිස්සන්ති. Khi ấy, Tôn giả Vacchagotta, người mới thọ cụ túc giới không lâu, mới thọ cụ túc giới được nửa tháng, đã đi đến nơi Thế Tôn ngự; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Vacchagotta bạch với Thế Tôn rằng: – Bạch Thế Tôn, những gì cần phải được chứng đạt bằng trí của bậc hữu học, bằng minh của bậc hữu học, con đã chứng đạt được điều ấy rồi. Xin Thế Tôn hãy thuyết giảng cho con pháp cao hơn nữa. – Này Vaccha, nếu vậy, ngươi hãy tu tập thêm hai pháp nữa, đó là chỉ và quán. Này Vaccha, khi hai pháp này, tức là chỉ và quán, được ngươi tu tập thêm, chúng sẽ đưa đến sự liễu tri nhiều loại giới. 198. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්‍යං – එකොපි හුත්වා බහුධා අස්සං, බහුධාපි හුත්වා එකො අස්සං; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසෙය්‍යං, පරිමජ්ජෙය්‍යං; යාවබ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ. 198. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể kinh nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện thành nhiều thân, từ nhiều thân hiện thành một thân; có thể hiện hình, tàng hình; đi xuyên tường, xuyên thành, xuyên núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; có thể trồi lên lặn xuống trong đất như ở trong nước; có thể đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền; có thể ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; có thể với bàn tay chạm đến, vuốt ve mặt trăng và mặt trời, dù chúng có đại thần lực, đại oai đức như vậy; có thể dùng thân để điều khiển quyền lực cho đến cõi Phạm thiên,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණෙය්‍යං – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Với thiên nhĩ giới, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානෙය්‍යං – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සදොසං වා චිත්තං සදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතදොසං වා චිත්තං වීතදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සමොහං වා චිත්තං සමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතමොහං වා චිත්තං වීතමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සංඛිත්තං වා චිත්තං සංඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං වික්ඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; මහග්ගතං වා චිත්තං මහග්ගතං [Pg.163] චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අමහග්ගතං වා චිත්තං අමහග්ගතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සඋත්තරං වා චිත්තං සඋත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අනුත්තරං වා චිත්තං අනුත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; සමාහිතං වා චිත්තං සමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අසමාහිතං වා චිත්තං අසමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං; විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể với tâm của mình, biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các người khác: tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham, biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, biết là ‘tâm có sân’; tâm không sân, biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, biết là ‘tâm có si’; tâm không si, biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, biết là ‘tâm co rút’; tâm tán loạn, biết là ‘tâm tán loạn’; tâm đại hành, biết là ‘tâm đại hành’; tâm không đại hành, biết là ‘tâm không đại hành’; tâm hữu thượng, biết là ‘tâm hữu thượng’; tâm vô thượng, biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, biết là ‘tâm có định’; tâm không định, biết là ‘tâm không định’; tâm giải thoát, biết là ‘tâm giải thoát’; tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි; අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නොති; ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành hoại. Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Ta, sau khi chết ở đó, đã sanh ra ở nơi kia. Ở đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Ta, sau khi chết ở đó, đã sanh ra ở đây. Như vậy, ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍යං – ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නාති; ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ [Pg.164] පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ. Này Vaccha, trong chừng mực nào ngươi mong muốn: ‘Với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: Này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp theo tà kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp theo chánh kiến. Họ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ,’ thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những cảnh giới ấy, khi có xứ của niệm. ‘‘සො ත්වං, වච්ඡ, යාවදෙව ආකඞ්ඛිස්සසි – ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිස්සසි, සති සතිආයතනෙ’’ති. Này Vaccha, ngươi mong muốn rằng: 'Do đoạn tận các lậu hoặc, ta sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại', thì ngươi sẽ đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy, khi có xứ sở của niệm. 199. අථ ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා වච්ඡගොත්තො අරහතං අහොසි. 199. Rồi Tôn giả Vacchagotta, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải rồi ra đi. Sau đó, Tôn giả Vacchagotta sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, mục đích mà các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đó là cứu cánh Phạm hạnh vô thượng, ngài đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại. Ngài biết rõ: 'Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa'. Và Tôn giả Vacchagotta đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 200. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවන්තං දස්සනාය ගච්ඡන්ති. අද්දසා ඛො ආයස්මා වච්ඡගොත්තො තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ. දිස්වාන යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘හන්ද! කහං පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ගච්ඡථා’’ති? ‘‘භගවන්තං ඛො මයං, ආවුසො, දස්සනාය ගච්ඡාමා’’ති. ‘‘තෙනහායස්මන්තො මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ, එවඤ්ච වදෙථ – ‘වච්ඡගොත්තො, භන්තෙ, භික්ඛු භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – පරිචිණ්ණො මෙ භගවා, පරිචිණ්ණො මෙ සුගතො’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වච්ඡගොත්තස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, වච්ඡගොත්තො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – ‘පරිචිණ්ණො මෙ භගවා, පරිචිණ්ණො මෙ සුගතො’’’ති. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, වච්ඡගොත්තො භික්ඛු චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘තෙවිජ්ජො වච්ඡගොත්තො [Pg.165] භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො’ති. දෙවතාපි මෙ එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘තෙවිජ්ජො, භන්තෙ, වච්ඡගොත්තො භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’’ති. 200. Lúc bấy giờ, có nhiều Tỳ khưu đi đến để yết kiến Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta thấy các Tỳ khưu ấy từ xa đi lại. Thấy vậy, ngài đi đến chỗ các Tỳ khưu ấy; sau khi đến, ngài nói với các Tỳ khưu ấy rằng: 'Này các Tôn giả, các ngài đi đâu vậy?' 'Thưa hiền giả, chúng tôi đi đến để yết kiến Thế Tôn.' 'Nếu vậy, thưa các Tôn giả, xin các ngài nhân danh tôi, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: 'Bạch Thế Tôn, Tỳ khưu Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: Con đã được Thế Tôn chăm sóc, con đã được Thiện Thệ chăm sóc.' 'Vâng, thưa hiền giả.' Các Tỳ khưu ấy đã vâng lời Tôn giả Vacchagotta. Rồi các Tỳ khưu ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Tôn giả Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa rằng: 'Con đã được Thế Tôn chăm sóc, con đã được Thiện Thệ chăm sóc.' 'Này các Tỳ khưu, từ trước Ta đã dùng tâm của Ta mà biết rõ tâm của Tỳ khưu Vacchagotta rằng: 'Tỳ khưu Vacchagotta là bậc Tam minh, có đại thần lực, có đại oai đức.' Chư Thiên cũng đã báo cho Ta biết việc này: 'Bạch Thế Tôn, Tỳ khưu Vacchagotta là bậc Tam minh, có đại thần lực, có đại oai đức.' ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. මහාවච්ඡසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං. Kinh Đại Vaccha, kinh thứ ba, kết thúc. 4. දීඝනඛසුත්තං 4. Kinh Dīghanakha 201. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ සූකරඛතායං. අථ ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’’’ති. ‘‘යාපි ඛො තෙ එසා, අග්ගිවෙස්සන, දිට්ඨි – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති, එසාපි තෙ දිට්ඨි නක්ඛමතී’’ති? ‘‘එසා චෙ මෙ, භො ගොතම, දිට්ඨි ඛමෙය්‍ය, තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’’ති. ‘‘අතො ඛො තෙ, අග්ගිවෙස්සන, බහූ හි බහුතරා ලොකස්මිං යෙ එවමාහංසු – ‘තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’ති. තෙ තඤ්චෙව දිට්ඨිං නප්පජහන්ති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං උපාදියන්ති. අතො ඛො තෙ, අග්ගිවෙස්සන, තනූ හි තනුතරා ලොකස්මිං යෙ එවමාහංසු – ‘තංපස්ස තාදිසමෙව, තංපස්ස තාදිසමෙවා’ති. තෙ තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහන්ති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියන්ති. සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති; සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති; සන්තග්ගිවෙස්සන, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති. තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති තෙසමයං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ [Pg.166] උපාදානාය සන්තිකෙ; තත්‍රග්ගිවෙස්සන යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති තෙසමයං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ’’ති. 201. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa, trong hang Sūkarakhatā. Bấy giờ, du sĩ Dīghanakha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ông đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ Dīghanakha bạch với Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, tôi có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi không chấp nhận tất cả.' 'Này Aggivessana, quan điểm của ông: 'Tôi không chấp nhận tất cả', ông có chấp nhận quan điểm ấy không?' 'Thưa Tôn giả Gotama, nếu tôi chấp nhận quan điểm này, thì nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' 'Này Aggivessana, trên đời này, có rất nhiều người nói rằng: 'Nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' Họ không từ bỏ quan điểm ấy mà lại chấp thủ một quan điểm khác. Này Aggivessana, trên đời này, có rất ít người nói rằng: 'Nó cũng sẽ giống như vậy, nó cũng sẽ giống như vậy.' Họ từ bỏ quan điểm ấy và không chấp thủ một quan điểm nào khác. Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi chấp nhận tất cả'; Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi không chấp nhận tất cả'; Này Aggivessana, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm như sau: 'Tôi chấp nhận một số, không chấp nhận một số.' Này Aggivessana, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm: 'Tôi chấp nhận tất cả', quan điểm này của họ gần với tham ái, gần với trói buộc, gần với hoan hỷ, gần với thiên chấp, gần với chấp thủ; Này Aggivessana, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn có chủ trương và quan điểm: 'Tôi không chấp nhận tất cả', quan điểm này của họ gần với không tham ái, gần với không trói buộc, gần với không hoan hỷ, gần với không thiên chấp, gần với không chấp thủ.' 202. එවං වුත්තෙ, දීඝනඛො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘උක්කංසෙති මෙ භවං ගොතමො දිට්ඨිගතං, සමුක්කංසෙති මෙ භවං ගොතමො දිට්ඨිගත’’න්ති. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති. යා හි තෙසං ඛමති සායං දිට්ඨි සාරාගාය සන්තිකෙ, සඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, උපාදානාය සන්තිකෙ; යා හි තෙසං නක්ඛමති සායං දිට්ඨි අසාරාගාය සන්තිකෙ, අසඤ්ඤොගාය සන්තිකෙ, අනභිනන්දනාය සන්තිකෙ, අනජ්ඣොසානාය සන්තිකෙ, අනුපාදානාය සන්තිකෙ. තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – සබ්බං මෙ ඛමතීති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති. 202. Khi được nói như vậy, du sĩ Dīghanakha bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của con, Tôn giả Gotama ca ngợi quan điểm của con.’ Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.’ Quan điểm nào mà họ chấp nhận, quan điểm ấy gần với tham ái, gần với trói buộc, gần với hoan hỷ, gần với thiên chấp, gần với thủ trước; quan điểm nào mà họ không chấp nhận, quan điểm ấy gần với ly tham, gần với không trói buộc, gần với không hoan hỷ, gần với không thiên chấp, gần với không thủ trước. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy. 203. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’ති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි [Pg.167] – සබ්බං මෙ ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති. 203. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy. 204. ‘‘තත්‍රග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතී’ති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි – එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ නක්ඛමතීති, ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරෙය්‍යං – ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති; ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො – යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ ඛමතීති, යො චායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සබ්බං මෙ නක්ඛමතීති – ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා’. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති. 204. Này Aggivessana, trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận,’ ở đây người có trí suy xét như sau: ‘Quan điểm này của ta là: “Có một số điều tôi chấp nhận, có một số điều tôi không chấp nhận.” Nếu ta nắm giữ quan điểm này một cách mạnh mẽ, cố chấp, khăng khăng và tuyên bố: “Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,” thì ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người: vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều chấp nhận,” và vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Tất cả mọi điều tôi đều không chấp nhận.” Ta sẽ có sự tranh cãi với hai hạng người này. Khi có tranh cãi thì có tranh luận, khi có tranh luận thì có phiền não, khi có phiền não thì có khổ tâm.’ Vị ấy, khi thấy rõ sự tranh cãi, tranh luận, phiền não, và khổ tâm nơi chính mình, liền từ bỏ quan điểm ấy và cũng không chấp thủ quan điểm nào khác. Như vậy là sự đoạn trừ các quan điểm ấy, như vậy là sự từ bỏ các quan điểm ấy. 205. ‘‘අයං ඛො පනග්ගිවෙස්සන, කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසුපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො, අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සිතබ්බො. තස්සිමං කායං අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සතො යො කායස්මිං කායඡන්දො කායස්නෙහො කායන්වයතා සා පහීයති. 205. Lại nữa, này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt, cần được quán xét là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng bệnh, là cái khác, là cái hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Đối với người quán xét thân này là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng bệnh, là cái khác, là cái hoại diệt, là trống không, là vô ngã, thì dục tham đối với thân, ái luyến đối với thân, sự phụ thuộc vào thân nơi vị ấy được đoạn trừ. ‘‘තිස්සො ඛො ඉමා, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති[Pg.168], නෙව තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති, න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති; සුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති; දුක්ඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං, අග්ගිවෙස්සන, සමයෙ අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති; අදුක්ඛමසුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. සුඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා; දුක්ඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා; අදුක්ඛමසුඛාපි ඛො, අග්ගිවෙස්සන, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. එවං පස්සං, අග්ගිවෙස්සන, සුතවා අරියසාවකො සුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, දුක්ඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, අදුක්ඛමසුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං, විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. එවං විමුත්තචිත්තො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු න කෙනචි සංවදති, න කෙනචි විවදති, යඤ්ච ලොකෙ වුත්තං තෙන වොහරති, අපරාමස’’න්ති. “Này Aggivessana, có ba loại cảm thọ này: lạc thọ, khổ thọ, và thọ không khổ không lạc. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận lạc thọ, khi ấy vị ấy không cảm nhận khổ thọ, không cảm nhận thọ không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận lạc thọ. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận khổ thọ, khi ấy vị ấy không cảm nhận lạc thọ, không cảm nhận thọ không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận khổ thọ. Này Aggivessana, vào lúc cảm nhận thọ không khổ không lạc, khi ấy vị ấy không cảm nhận lạc thọ, không cảm nhận khổ thọ; vào lúc ấy, vị ấy chỉ cảm nhận thọ không khổ không lạc. Này Aggivessana, lạc thọ cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, khổ thọ cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, thọ không khổ không lạc cũng là vô thường, là pháp hữu vi, do duyên sanh, có bản chất hủy hoại, có bản chất tiêu vong, có bản chất ly tham, có bản chất đoạn diệt. Này Aggivessana, khi thấy như vậy, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều y nhàm chán đối với lạc thọ, y nhàm chán đối với khổ thọ, y nhàm chán đối với thọ không khổ không lạc. Do nhàm chán nên ly tham, do ly tham nên được giải thoát. Nơi (tâm) đã được giải thoát, khởi lên trí tuệ rằng: ‘(Ta) đã được giải thoát.’ Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Này Aggivessana, vị tỳ khưu có tâm giải thoát như vậy không tranh luận với bất cứ ai, không tranh cãi với bất cứ ai, và vị ấy sử dụng những gì được nói trong thế gian, nhưng không chấp thủ.” 206. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පිට්ඨිතො ඨිතො හොති භගවන්තං බීජයමානො. අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘තෙසං තෙසං කිර නො භගවා ධම්මානං අභිඤ්ඤා පහානමාහ, තෙසං තෙසං කිර නො සුගතො ධම්මානං අභිඤ්ඤා පටිනිස්සග්ගමාහා’’ති. ඉති හිදං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පටිසඤ්චික්ඛතො අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. දීඝනඛස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. අථ ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං [Pg.169] ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙව ඛො භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 206. Vào lúc ấy, Tôn giả Sāriputta đang đứng hầu quạt phía sau lưng của đức Thế Tôn. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Quả thật, đức Thế Tôn của chúng ta, sau khi đã thắng tri các pháp ấy, đã thuyết giảng về sự từ bỏ; quả thật, đức Thiện Thệ của chúng ta, sau khi đã thắng tri các pháp ấy, đã thuyết giảng về sự xả ly.’ Trong khi Tôn giả Sāriputta đang suy xét như vậy, tâm của ngài được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ. Còn đối với du sĩ Dīghanakha, pháp nhãn không còn bụi bặm, không còn cấu uế đã sanh khởi: ‘Bất cứ cái gì có bản chất sanh khởi, tất cả cái đó đều có bản chất đoạn diệt.’ Khi ấy, du sĩ Dīghanakha, người đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu rõ Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những ai có mắt sẽ thấy được các sắc,’ cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Gotama tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’” දීඝනඛසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං. Kinh Dīghanakha thứ tư đã kết thúc. 5. මාගණ්ඩියසුත්තං 5. Kinh Māgaṇḍiya 207. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො, භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය පාවිසි. කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන අඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකං පඤ්ඤත්තං. දිස්වාන භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කස්ස න්වයං භොතො භාරද්වාජස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකො පඤ්ඤත්තො, සමණසෙය්‍යානුරූපං මඤ්ඤෙ’’ති? ‘‘අත්ථි, භො මාගණ්ඩිය, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තස්සෙසා භොතො ගොතමස්ස සෙය්‍යා පඤ්ඤත්තා’’ති. ‘‘දුද්දිට්ඨං වත, භො භාරද්වාජ, අද්දසාම; දුද්දිට්ඨං වත, භො භාරද්වාජ, අද්දසාම! යෙ මයං තස්ස භොතො ගොතමස්ස භූනහුනො සෙය්‍යං අද්දසාමා’’ති. ‘‘රක්ඛස්සෙතං, මාගණ්ඩිය, වාචං; රක්ඛස්සෙතං[Pg.170], මාගණ්ඩිය, වාචං. බහූ හි තස්ස භොතො ගොතමස්ස ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි අභිප්පසන්නා විනීතා අරියෙ ඤායෙ ධම්මෙ කුසලෙ’’ති. ‘‘සම්මුඛා චෙපි මයං, භො භාරද්වාජ, තං භවන්තං ගොතමං පස්සෙය්‍යාම, සම්මුඛාපි නං වදෙය්‍යාම – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘සචෙ තං භොතො මාගණ්ඩියස්ස අගරු ආරොචෙය්‍යාමි තං සමණස්ස ගොතමස්සා’’ති. ‘‘අප්පොස්සුක්කො භවං භාරද්වාජො වුත්තොව නං වදෙය්‍යා’’ති. 207. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Kuru, tại một thị trấn của người Kuru tên là Kammāsadhamma, trên một tấm lót bằng cỏ trong am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang y bát, đã vào thị trấn Kammāsadhamma để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kammāsadhamma, vào buổi chiều, sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ngài đi đến một khu rừng nhỏ để nghỉ ban ngày. Sau khi vào khu rừng nhỏ ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Bấy giờ, du sĩ Māgaṇḍiya trong khi đi dạo, đi bách bộ, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Du sĩ Māgaṇḍiya đã thấy tấm lót bằng cỏ được trải sẵn trong am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja. Sau khi thấy, ông nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja điều này: “Thưa ngài Bhāradvāja, tấm lót bằng cỏ này được trải ra trong am lửa của ngài là dành cho ai vậy? Tôi cho rằng nó giống như giường nằm của một vị Sa-môn.” “Thưa ngài Māgaṇḍiya, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Tấm lót này được trải ra là dành cho Tôn giả Gotama ấy.” “Thưa ngài Bhāradvāja, thật là một cảnh tượng tồi tệ mà chúng tôi đã thấy! Thưa ngài Bhāradvāja, thật là một cảnh tượng tồi tệ mà chúng tôi đã thấy! Khi chúng tôi đã thấy giường nằm của Tôn giả Gotama, kẻ hủy diệt sự tăng trưởng ấy.” “Này Māgaṇḍiya, hãy cẩn thận lời nói đó! Này Māgaṇḍiya, hãy cẩn thận lời nói đó! Vì có nhiều người trí thức thuộc dòng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, và Sa-môn rất có đức tin nơi Tôn giả Gotama ấy, đã được giáo huấn trong Chánh pháp, trong thiện pháp, là con đường của bậc Thánh.” “Thưa ngài Bhāradvāja, nếu chúng tôi có gặp Tôn giả Gotama ấy mặt-đối-mặt, chúng tôi cũng sẽ nói thẳng vào mặt ngài rằng: ‘Sa-môn Gotama là kẻ hủy diệt sự tăng trưởng.’ Tại sao vậy? Vì điều đó đã được ghi lại trong kinh điển của chúng tôi.” “Nếu Tôn giả Māgaṇḍiya không cảm thấy phiền, tôi sẽ báo lại điều này cho Sa-môn Gotama.” “Tôn giả Bhāradvāja cứ tự nhiên. Cứ nói lại đúng như những gì đã được nói.” 208. අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ තිණසන්ථාරකෙ. අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං භගවා එතදවොච – ‘‘අහු පන තෙ, භාරද්වාජ, මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමංයෙව තිණසන්ථාරකං ආරබ්භ කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතදෙව ඛො පන මයං භොතො ගොතමස්ස ආරොචෙතුකාමා. අථ ච පන භවං ගොතමො අනක්ඛාතංයෙව අක්ඛාසී’’ති. අයඤ්ච හි භගවතො භාරද්වාජගොත්තෙන බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං අන්තරාකථා විප්පකතා හොති. අථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මාගණ්ඩියං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච – 208. Thế Tôn với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, đã nghe được cuộc đối thoại này giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja và du sĩ Māgaṇḍiya. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja; sau khi đến, Thế Tôn ngồi xuống trên tấm lót bằng cỏ đã được trải sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn chào hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đang ngồi một bên: “Này Bhāradvāja, có phải đã có một cuộc đối thoại nào đó xảy ra giữa ông và du sĩ Māgaṇḍiya liên quan đến chính tấm lót bằng cỏ này không?” Khi được nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, kinh sợ và dựng tóc gáy, đã bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, chúng con đang định báo lại điều đó cho ngài. Nhưng Tôn giả Gotama đã nói ra điều đó trước khi được kể lại.” Và cuộc đối thoại giữa Thế Tôn và Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja vẫn còn dang dở. Bấy giờ, du sĩ Māgaṇḍiya trong khi đi dạo, đi bách bộ, đã đi đến am lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn chào hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với du sĩ Māgaṇḍiya đang ngồi một bên: 209. ‘‘චක්ඛුං [Pg.171] ඛො, මාගණ්ඩිය, රූපාරාමං රූපරතං රූපසම්මුදිතං. තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘සොතං ඛො, මාගණ්ඩිය, සද්දාරාමං…පෙ… ඝානං ඛො, මාගණ්ඩිය ගන්ධාරාමං… ජිව්හා ඛො, මාගණ්ඩිය, රසාරාමා රසරතා රසසම්මුදිතා. සා තථාගතස්ස දන්තා ගුත්තා රක්ඛිතා සංවුතා, තස්සා ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. ‘‘කායො ඛො, මාගණ්ඩිය, ඵොට්ඨබ්බාරාමො ඵොට්ඨබ්බරතො…පෙ… මනො ඛො, මාගණ්ඩිය, ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මසම්මුදිතො. සො තථාගතස්ස දන්තො ගුත්තො රක්ඛිතො සංවුතො, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’’’ති? ‘‘එතදෙව ඛො පන මෙ, භො ගොතම, සන්ධාය භාසිතං – ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. 209. “Này Māgaṇḍiya, con mắt quả thật thích thú các sắc, ưa thích các sắc, hoan hỷ với các sắc. Con mắt ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.” “Này Māgaṇḍiya, lỗ tai quả thật thích thú các âm thanh, ...v.v... lỗ mũi quả thật thích thú các mùi hương, ... lưỡi quả thật thích thú các vị, ưa thích các vị, hoan hỷ với các vị. Lưỡi ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.” “Này Māgaṇḍiya, thân quả thật thích thú các vật xúc chạm, ưa thích các vật xúc chạm, ...v.v... ý quả thật thích thú các pháp, ưa thích các pháp, hoan hỷ với các pháp. Ý ấy đã được Như Lai chế ngự, phòng hộ, bảo vệ, thu thúc; và ngài thuyết giảng giáo pháp để thu thúc nó. Này Māgaṇḍiya, có phải vì lý do này mà ngươi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’ không?” “Thưa ngài Gotama, chính vì lý do này mà tôi đã nói: ‘Sa-môn Gotama là người hủy diệt sự tăng trưởng’. Tại sao vậy? Vì điều ấy đã được lưu truyền trong kinh điển của chúng tôi.” 210. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය – ‘ඉධෙකච්චො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සො අපරෙන සමයෙන රූපානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා රූපතණ්හං පහාය රූපපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන තෙ, මාගණ්ඩිය, කිමස්ස වචනීය’’’න්ති? ‘‘න කිඤ්චි, භො ගොතම’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය – ‘ඉධෙකච්චො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සො අපරෙන සමයෙන ඵොට්ඨබ්බානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා ඵොට්ඨබ්බතණ්හං පහාය ඵොට්ඨබ්බපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්‍ය. ඉමස්ස පන තෙ, මාගණ්ඩිය, කිමස්ස වචනීය’’’න්ති? ‘‘න කිඤ්චි, භො ගොතම’’. 210. “Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, có người trước kia đã từng hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, là những sắc khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Về sau, người ấy sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các sắc, đã từ bỏ ái dục đối với sắc, đã loại trừ sự thiêu đốt do sắc, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ nói gì về người này?” “Thưa ngài Gotama, không có gì để nói cả.” “Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, có người trước kia đã từng hưởng thụ các âm thanh do tai nhận biết, ...v.v... các mùi hương do mũi nhận biết, ... các vị do lưỡi nhận biết, ... các vật xúc chạm do thân nhận biết, là những vật khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Về sau, người ấy sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các vật xúc chạm, đã từ bỏ ái dục đối với vật xúc chạm, đã loại trừ sự thiêu đốt do vật xúc chạm, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ nói gì về người này?” “Thưa ngài Gotama, không có gì để nói cả.” 211. ‘‘අහං [Pg.172] ඛො පන, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. තස්ස මය්හං, මාගණ්ඩිය, තයො පාසාදා අහෙසුං – එකො වස්සිකො, එකො හෙමන්තිකො, එකො ගිම්හිකො. සො ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, වස්සිකෙ පාසාදෙ වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ නිප්පුරිසෙහි තූරියෙහි පරිචාරයමානො න හෙට්ඨාපාසාදං ඔරොහාමි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති, අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. 211. “Này Māgaṇḍiya, chính Ta, trong thời quá khứ khi còn là người tại gia, đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc. Ta đã hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, là những sắc khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ; các âm thanh do tai nhận biết, ...v.v... các mùi hương do mũi nhận biết, ... các vị do lưỡi nhận biết, ... các vật xúc chạm do thân nhận biết, là những vật khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Này Māgaṇḍiya, Ta có ba cung điện: một cho mùa mưa, một cho mùa đông, và một cho mùa hạ. Này Māgaṇḍiya, trong cung điện mùa mưa, suốt bốn tháng mùa mưa, Ta được các nữ nhạc công phục vụ, và Ta không hề đi xuống tầng dưới của cung điện. Về sau, Ta sau khi đã biết như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục lạc, đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ sự thiêu đốt do dục lạc, không còn khao khát, với tâm an tịnh nội tại mà an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị sự thiêu đốt của dục lạc thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn những gì của họ, không hoan hỷ trong đó. Tại sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn khác xa các dục, khác xa các pháp bất thiện, nó tồn tại và vượt qua cả thiên lạc. Khi an trú trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.” 212. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්‍ය චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො තත්ථ නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්‍ය. සො පස්සෙය්‍ය ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං. 212. “Này Māgaṇḍiya, ví như một gia chủ hoặc con của gia chủ, giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc, hưởng thụ các sắc do mắt nhận biết, ...v.v... các vật xúc chạm khả ái, khả hỷ, khả ý, đẹp đẽ, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Người ấy, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thiện hạnh về khẩu, thiện hạnh về ý, khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba. Ở đó, trong khu vườn Nandana, được một đoàn tiên nữ vây quanh, vị ấy được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại thiên dục lạc. Vị ấy có thể nhìn thấy một gia chủ hoặc con của gia chủ đang được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc.” ‘‘තං [Pg.173] කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො දෙවපුත්තො නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො අමුස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා පිහෙය්‍ය, මානුසකානං වා පඤ්චන්නං කාමගුණානං මානුසකෙහි වා කාමෙහි ආවට්ටෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. තං කිස්ස හෙතු? මානුසකෙහි, භො ගොතම, කාමෙහි දිබ්බකාමා අභික්කන්තතරා ච පණීතතරා චා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ, සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. “Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào? Vị thiên tử ấy, trong khu vườn Nandana, được đoàn thiên nữ hầu hạ, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc của chư thiên, đang vui hưởng, liệu có thèm muốn của vị gia chủ hay con của vị gia chủ kia không, hay có thèm muốn năm loại dục lạc của loài người, hay có quay trở lại với các dục lạc của loài người không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama.” “Vì sao vậy?” “Thưa Tôn giả Gotama, so với các dục lạc của loài người, các dục lạc của chư thiên thù thắng hơn và vi diệu hơn.” “Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, xưa kia, khi còn là người tại gia, Ta đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc: với các sắc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua nhãn thức; với các thanh…; với các hương…; với các vị…; với các xúc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua thân thức. Về sau, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, Ta đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ nhiệt não do dục, không còn khao khát, với tâm nội tĩnh, Ta an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham trong các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị nhiệt não do dục thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn chúng, không hoan hỷ trong đó. Vì sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn tách biệt khỏi các dục, tách biệt khỏi các pháp bất thiện – nó tồn tại và vượt qua cả lạc của chư thiên – khi an hưởng trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.” 213. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්‍ය, අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමං ගමො. සො අඤ්ඤං කුට්ඨිං පුරිසං පස්සෙය්‍ය අරුගත්තං පක්කගත්තං කිමීහි ඛජ්ජමානං නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානං අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙන්තං. 213. “Ví như, này Māgaṇḍiya, có một người bị bệnh cùi, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều trị cho người ấy. Nhờ vào phương thuốc ấy, người ấy được thoát khỏi bệnh cùi, trở nên không bệnh tật, được an lạc, sống độc lập, tự chủ, đi đến bất cứ nơi nào mình muốn. Người ấy nhìn thấy một người bị bệnh cùi khác, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và đang hơ nóng thân mình trên hố than hồng.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො පුරිසො අමුස්ස කුට්ඨිස්ස පුරිසස්ස පිහෙය්‍ය අඞ්ගාරකාසුයා වා භෙසජ්ජං පටිසෙවනාය වා’’ති? ‘‘නො [Pg.174] හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? රොගෙ හි, භො ගොතම, සති භෙසජ්ජෙන කරණීයං හොති, රොගෙ අසති න භෙසජ්ජෙන කරණීයං හොතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො අහං, මාගණ්ඩිය, පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු? යාහයං, මාගණ්ඩිය, රති, අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි – අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති – තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි. “Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào? Liệu người đàn ông ấy có thèm muốn hố than hồng của người bị bệnh cùi kia, hay thèm muốn việc dùng thuốc không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khi có bệnh thì mới cần đến thuốc, khi không có bệnh thì không cần đến thuốc.” “Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, xưa kia, khi còn là người tại gia, Ta đã được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục lạc, với các sắc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua nhãn thức; với các thanh…; với các hương…; với các vị…; với các xúc pháp khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, quyến rũ, được nhận biết qua thân thức. Về sau, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, Ta đã từ bỏ ái dục, đã loại trừ nhiệt não do dục, không còn khao khát, với tâm nội tĩnh, Ta an trú. Ta thấy các chúng sanh khác chưa ly tham trong các dục, bị ái dục gặm nhấm, bị nhiệt não do dục thiêu đốt, đang hưởng thụ các dục. Ta không thèm muốn chúng, không hoan hỷ trong đó. Vì sao vậy? Này Māgaṇḍiya, có một loại hỷ lạc này, vốn tách biệt khỏi các dục, tách biệt khỏi các pháp bất thiện – nó tồn tại và vượt qua cả lạc của chư thiên – khi an hưởng trong hỷ lạc ấy, Ta không thèm muốn những gì thấp kém, không hoan hỷ trong đó.” 214. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්‍ය, අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමං ගමො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. 214. “Ví như, này Māgaṇḍiya, có một người bị bệnh cùi, thân thể có nhiều vết thương, vết thương mưng mủ, bị giòi bọ rúc rỉa, dùng móng tay gãi miệng các vết thương, và hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Bạn bè, thân hữu, và bà con huyết thống của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều trị cho người ấy. Nhờ vào phương thuốc ấy, người ấy được thoát khỏi bệnh cùi, trở nên không bệnh tật, được an lạc, sống độc lập, tự chủ, đi đến bất cứ nơi nào mình muốn. Rồi có hai người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy hai cánh tay của người ấy và kéo đến hố than hồng.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො පුරිසො ඉති චිතිචෙව කායං සන්නාමෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අසු හි, භො ගොතම, අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, ඉදානෙව නු ඛො සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච උදාහු පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චා’’ති? ‘‘ඉදානි චෙව, භො ගොතම, සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො [Pg.175] ච මහාපරිළාහො ච, පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච. අසු ච, භො ගොතම, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො උපහතින්ද්‍රියො දුක්ඛසම්ඵස්සෙයෙව අග්ගිස්මිං සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අතීතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච, අනාගතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච, එතරහිපි පච්චුප්පන්නං අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච. ඉමෙ ච, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානා උපහතින්ද්‍රියා දුක්ඛසම්ඵස්සෙසුයෙව කාමෙසු සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථුං. ‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Người đàn ông ấy chẳng phải sẽ co rúm thân mình lại chỗ này chỗ kia hay sao?’ ‘Thưa vâng, thưa ngài Gotama.’ ‘Vì lý do gì?’ ‘Thưa ngài Gotama, bởi vì ngọn lửa ấy có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt.’ ‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Ngọn lửa ấy chỉ bây giờ mới có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt, hay là trước kia ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt?’ ‘Thưa ngài Gotama, cả bây giờ ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; và cả trước kia ngọn lửa ấy cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt. Nhưng thưa ngài Gotama, người đàn ông bị bệnh cùi ấy, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, các căn bị tổn hại, đã có được nhận thức sai lầm rằng ‘đây là lạc’ ở ngay trong ngọn lửa vốn có sự xúc chạm đau khổ.’ ‘Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, trong thời quá khứ, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; trong thời vị lai, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt; và cả bây giờ trong thời hiện tại, các dục cũng có sự xúc chạm đau khổ, có sự nóng nảy dữ dội, và có sự thiêu đốt mãnh liệt. Và này Māgaṇḍiya, các chúng sanh này, chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, bị nhiệt não của dục thiêu đốt, các căn bị tổn hại, đã có được nhận thức sai lầm rằng ‘đây là lạc’ ở ngay trong các dục vốn có sự xúc chạm đau khổ. 215. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති. යථා යථා ඛො, මාගණ්ඩිය, අසු කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති තථා තථා’ස්ස තානි වණමුඛානි අසුචිතරානි චෙව හොන්ති දුග්ගන්ධතරානි ච පූතිකතරානි ච, හොති චෙව කාචි සාතමත්තා අස්සාදමත්තා – යදිදං වණමුඛානං කණ්ඩූවනහෙතු; එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති. යථා යථා ඛො, මාගණ්ඩිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති තථා තථා තෙසං තෙසං සත්තානං කාමතණ්හා චෙව පවඩ්ඪති, කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හන්ති, හොති චෙව සාතමත්තා අස්සාදමත්තා – යදිදං පඤ්චකාමගුණෙ පටිච්ච. 215. ‘Ví như, này Māgaṇḍiya, một người bị bệnh cùi, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, lại hơ nóng thân mình trên hố than hồng. Này Māgaṇḍiya, khi nào và khi nào người bị bệnh cùi ấy, thân thể đầy thương tích, thân thể lở loét, bị giòi bọ rúc rỉa, đang dùng móng tay cào gãi các miệng vết thương, lại hơ nóng thân mình trên hố than hồng, thì khi ấy và khi ấy các miệng vết thương của người ấy lại càng trở nên ô uế hơn, hôi thối hơn, và mưng mủ hơn; và chỉ có được một chút cảm giác dễ chịu, một chút khoái vị, đó là do việc làm dịu cơn ngứa của các miệng vết thương. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, các chúng sanh chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, và bị nhiệt não của dục thiêu đốt, nên thọ hưởng các dục. Này Māgaṇḍiya, khi nào và khi nào các chúng sanh chưa ly tham trong các dục, bị ái dục rúc rỉa, và bị nhiệt não của dục thiêu đốt, nên thọ hưởng các dục, thì khi ấy và khi ấy ái dục của các chúng sanh ấy lại càng tăng trưởng, và họ lại càng bị thiêu đốt bởi nhiệt não của dục; và chỉ có được một chút cảm giác dễ chịu, một chút khoái vị, đó là do duyên với năm loại dục trưởng dưỡng. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු තෙ දිට්ඨො වා සුතො වා රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා විහරති වා විහරිස්සති වා’’ති[Pg.176]? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සාධු, මාගණ්ඩිය! මයාපි ඛො එතං, මාගණ්ඩිය, නෙව දිට්ඨං න සුතං රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා විහරති වා විහරිස්සති වා. අථ ඛො, මාගණ්ඩිය, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහාසුං වා විහරන්ති වා විහරිස්සන්ති වා සබ්බෙ තෙ කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහාසුං වා විහරන්ති වා විහරිස්සන්ති වා’’ති. අථ ඛො භගවා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘Này Māgaṇḍiya, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông đã từng thấy hay nghe về một vị vua hay một vị đại thần nào, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục trưởng dưỡng, đang vui hưởng chúng, mà không từ bỏ ái dục, không xoa dịu nhiệt não của dục, đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh hay chăng?’ ‘Thưa ngài Gotama, điều này không thể có.’ ‘Lành thay, Māgaṇḍiya! Này Māgaṇḍiya, Ta cũng chưa từng thấy, chưa từng nghe về một vị vua hay một vị đại thần nào, được cung phụng, được trang bị đầy đủ năm loại dục trưởng dưỡng, đang vui hưởng chúng, mà không từ bỏ ái dục, không xoa dịu nhiệt não của dục, đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh. Nhưng này Māgaṇḍiya, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh, thì tất cả các vị ấy, sau khi đã tuệ tri đúng như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các dục, đã từ bỏ ái dục, đã xoa dịu nhiệt não của dục, nên đã, đang, hay sẽ sống với cơn khát đã được dập tắt, với nội tâm an tịnh.’ Bấy giờ, Thế Tôn vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này: ‘‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛං; අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං, ඛෙමං අමතගාමින’’න්ති. ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng; và trong các con đường đưa đến bất tử, Bát Chánh Đạo là an ổn nhất.’ 216. එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං භොතා ගොතමෙන – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති. මයාපි ඛො එතං, භො ගොතම, සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති; තයිදං, භො ගොතම, සමෙතී’’ති. ‘‘යං පන තෙ එතං, මාගණ්ඩිය, සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති, කතමං තං ආරොග්‍යං, කතමං තං නිබ්බාන’’න්ති? එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො සකානෙව සුදං ගත්තානි පාණිනා අනොමජ්ජති – ‘‘ඉදන්තං, භො ගොතම, ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බානං. අහඤ්හි, භො ගොතම, එතරහි අරොගො සුඛී, න මං කිඤ්චි ආබාධතී’’ති. 216. Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama, thật hy hữu, thưa ngài Gotama! Lời này đã được ngài Gotama khéo nói biết bao: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng.’ Thưa ngài Gotama, con cũng đã từng nghe các vị du sĩ đời trước, các bậc thầy và tổ thầy, nói rằng: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng.’ Thưa ngài Gotama, điều này phù hợp với điều đó.’ ‘Này Māgaṇḍiya, về lời mà ông đã nghe các vị du sĩ đời trước, các bậc thầy và tổ thầy, nói rằng: ‘Vô bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối thượng,’ thế nào là sự vô bệnh ấy, thế nào là Niết-bàn ấy?’ Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya liền dùng tay xoa nắn chính các chi phần của mình và nói: ‘Thưa ngài Gotama, đây chính là sự vô bệnh, đây chính là Niết-bàn. Vì thưa ngài Gotama, hiện nay con không bệnh, được an lạc, không có gì làm con đau đớn cả.’ 217. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො සුණෙය්‍ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස – ‘ඡෙකං වත, භො[Pg.177], ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති! සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො පුරිසො තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන වඤ්චෙය්‍ය – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. සො තං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති! 217. Này Māgaṇḍiya, ví như có một người mù từ lúc mới sanh; người ấy không thấy các sắc đen trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng hay không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói rằng: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch!’ Người ấy bèn đi tìm tấm vải trắng. Rồi một người nào đó lừa gạt người ấy bằng một tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn, nói rằng: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch.’ Người ấy nhận lấy nó, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch!’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, අපි නු සො ජච්චන්ධො පුරිසො ජානන්තො පස්සන්තො අමුං තෙලමලිකතං සාහුළිචීරං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති උදාහු චක්ඛුමතො සද්ධායා’’ති? ‘‘අජානන්තො හි, භො ගොතම, අපස්සන්තො සො ජච්චන්ධො පුරිසො අමුං තෙලමලිකතං සාහුළිචීරං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය, පාරුපෙත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්‍ය – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති, චක්ඛුමතො සද්ධායා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා අජානන්තා ආරොග්‍යං, අපස්සන්තා නිබ්බානං, අථ ච පනිමං ගාථං භාසන්ති – ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති. පුබ්බකෙහෙසා, මාගණ්ඩිය, අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි ගාථා භාසිතා – Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Có phải người mù từ lúc mới sanh ấy, do biết, do thấy mà đã nhận lấy tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn kia, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch,’ hay là do tin vào người có mắt? Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, do không thấy mà người mù từ lúc mới sanh ấy đã nhận lấy tấm y thô dính đầy dầu cáu bẩn kia, sau khi nhận rồi bèn mặc vào, sau khi mặc vào rồi, lòng hoan hỷ, thốt lên lời hoan hỷ: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật tuyệt vời, thật đẹp, không tỳ vết, thật trong sạch,’ là do tin vào người có mắt. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, các du sĩ ngoại đạo là những người mù, không có mắt, không biết sự không bệnh, không thấy được Niết-bàn, thế mà họ lại nói lên câu kệ này: ‘Không bệnh là lợi lộc tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối cao.’ Này Māgaṇḍiya, câu kệ này đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thời xưa nói lên: ‘ආරොග්‍යපරමා ලාභා, නිබ්බානං පරමං සුඛං; අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං, ඛෙමං අමතගාමින’න්ති. ‘Trong các lợi lộc, không bệnh là tối thượng, Niết-bàn là hạnh phúc tối cao; và trong các con đường, con đường tám ngành đưa đến bất tử là an ổn.’ 218. ‘‘සා එතරහි අනුපුබ්බෙන පුථුජ්ජනගාථා. අයං ඛො පන, මාගණ්ඩිය, කායො රොගභූතො ගණ්ඩභූතො සල්ලභූතො අඝභූතො ආබාධභූතො, සො ත්වං ඉමං කායං රොගභූතං ගණ්ඩභූතං සල්ලභූතං අඝභූතං ආබාධභූතං – ‘ඉදන්තං, භො ගොතම, ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති වදෙසි. තඤ්හි තෙ, මාගණ්ඩිය, අරියං චක්ඛුං නත්ථි යෙන ත්වං අරියෙන චක්ඛුනා ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස! පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යං, නිබ්බානං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. 218. Giờ đây, câu kệ ấy dần dần đã trở thành câu kệ của phàm phu. Này Māgaṇḍiya, nhưng thân này là ổ bệnh, là khối u, là mũi tên, là sự đau khổ, là nơi bệnh hoạn; vậy mà ngươi lại nói về thân này, vốn là ổ bệnh, là khối u, là mũi tên, là sự đau khổ, là nơi bệnh hoạn, rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đây chính là sự không bệnh, đây chính là Niết-bàn.’ Này Māgaṇḍiya, vì ngươi không có con mắt của bậc Thánh, để với con mắt của bậc Thánh ấy, ngươi có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn. Con có niềm tin nơi Tôn giả Gotama như thế này! Tôn giả Gotama có khả năng thuyết Pháp cho con theo cách mà con có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn. 219. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.178], මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම න චක්ඛූනි උප්පාදෙය්‍ය, න චක්ඛූනි විසොධෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, මාගණ්ඩිය, නනු සො වෙජ්ජො යාවදෙව කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අහඤ්චෙ තෙ ධම්මං දෙසෙය්‍යං – ‘ඉදන්තං ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති, සො ත්වං ආරොග්‍යං න ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං න පස්සෙය්‍යාසි. සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස. පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යං, නිබ්බානං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. 219. Này Māgaṇḍiya, ví như có một người mù từ lúc mới sanh; người ấy không thấy các sắc đen trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng hay không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng mặt trời. Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc của người ấy có thể mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy có thể chữa trị cho người ấy. Nhưng do việc chữa trị ấy, người ấy không thể làm cho mắt sanh khởi, không thể làm cho mắt trong sạch. Này Māgaṇḍiya, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Chẳng phải vị thầy thuốc ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não hay sao? Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy. Cũng vậy, này Māgaṇḍiya, nếu Ta thuyết Pháp cho ngươi rằng: ‘Đây là sự không bệnh, đây là Niết-bàn,’ mà ngươi không biết được sự không bệnh, không thấy được Niết-bàn, thì đó sẽ là sự mệt mỏi cho Ta, đó sẽ là sự phiền não cho Ta. Con có niềm tin nơi Tôn giả Gotama như thế này. Tôn giả Gotama có khả năng thuyết Pháp cho con theo cách mà con có thể biết được sự không bệnh, có thể thấy được Niết-bàn. 220. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාගණ්ඩිය, ජච්චන්ධො පුරිසො; සො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො සුණෙය්‍ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස – ‘ඡෙකං වත, භො, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති! සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො පුරිසො තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන වඤ්චෙය්‍ය – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. සො තං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්‍ය – උද්ධංවිරෙචනං අධොවිරෙචනං අඤ්ජනං පච්චඤ්ජනං නත්ථුකම්මං. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම චක්ඛූනි උප්පාදෙය්‍ය, චක්ඛූනි විසොධෙය්‍ය. තස්ස සහ චක්ඛුප්පාදා යො අමුස්මිං තෙලමලිකතෙ සාහුළිචීරෙ ඡන්දරාගො සො පහීයෙථ. තඤ්ච නං පුරිසං අමිත්තතොපි දහෙය්‍ය, පච්චත්ථිකතොපි දහෙය්‍ය, අපි ච ජීවිතා වොරොපෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය – ‘දීඝරත්තං වත, භො, අහං ඉමිනා පුරිසෙන තෙලමලිකතෙන සාහුළිචීරෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො – ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, ඔදාතං වත්ථං [Pg.179] අභිරූපං නිම්මලං සුචී’ති. එවමෙව ඛො, මාගණ්ඩිය, අහඤ්චෙ තෙ ධම්මං දෙසෙය්‍යං – ‘ඉදන්තං ආරොග්‍යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති. සො ත්වං ආරොග්‍යං ජානෙය්‍යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්‍යාසි. තස්ස තෙ සහ චක්ඛුප්පාදා යො පඤ්චසුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගො සො පහීයෙථ; අපි ච තෙ එවමස්ස – ‘දීඝරත්තං වත, භො, අහං ඉමිනා චිත්තෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො. අහඤ්හි රූපංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, වෙදනංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඤ්ඤංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඞ්ඛාරෙයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, විඤ්ඤාණංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං. තස්ස මෙ උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති; එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’’ති. ‘‘එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස! පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ඉමම්හා ආසනා අනන්ධො වුට්ඨහෙය්‍ය’’න්ති. 220. “Này Māgaṇḍiya, ví như có người đàn ông bị mù bẩm sinh; người ấy không thể thấy các sắc đen trắng, không thể thấy các sắc xanh, không thể thấy các sắc vàng, không thể thấy các sắc đỏ, không thể thấy các sắc đỏ thẫm, không thể thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng và mặt trời. Người ấy nghe được người có mắt nói rằng: ‘Này bạn, tấm vải trắng thật đẹp, không tỳ vết, trong sạch!’ Người ấy bèn đi tìm kiếm tấm vải trắng. Rồi một người đàn ông nào đó lừa gạt người ấy bằng một tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, rất đẹp, không tỳ vết, trong sạch.’ Người ấy nhận lấy nó, sau khi nhận lấy bèn đắp lên người. Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc của người ấy mời một vị thầy thuốc phẫu thuật đến. Vị thầy thuốc phẫu thuật ấy điều chế thuốc cho người ấy – thuốc gây nôn, thuốc xổ, thuốc nhỏ mắt, thuốc bôi mắt, thuốc xông mũi. Nhờ vào thuốc men ấy, người ấy làm cho đôi mắt phát sanh, làm cho đôi mắt trong sạch. Cùng với sự phát sanh của đôi mắt, lòng tham muốn dục vọng nào đối với tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn kia liền được đoạn trừ. Và người ấy xem người đàn ông kia như kẻ thù, như kẻ địch, và còn nghĩ rằng người ấy đáng bị tước đoạt mạng sống: ‘Này bạn, trong một thời gian dài, ta đã bị người đàn ông này lừa dối, lừa gạt, lừa phỉnh bằng tấm vải thô dính đầy dầu cáu bẩn này: ‘Này bạn, đây là tấm vải trắng dành cho bạn, rất đẹp, không tỳ vết, trong sạch.’ Này Māgaṇḍiya, cũng vậy, nếu Ta thuyết pháp cho ngươi: ‘Đây là sự không bệnh, đây là Níp-bàn.’ Ngươi sẽ biết được sự không bệnh, sẽ thấy được Níp-bàn. Cùng với sự phát sanh của con mắt (trí tuệ), lòng tham muốn dục vọng nào trong năm thủ uẩn của ngươi sẽ được đoạn trừ; và ngươi sẽ nghĩ như sau: ‘Này bạn, trong một thời gian dài, ta đã bị tâm này lừa dối, lừa gạt, lừa phỉnh. Vì ta đã chấp thủ chính sắc, đã chấp thủ chính thọ, đã chấp thủ chính tưởng, đã chấp thủ chính các hành, đã chấp thủ chính thức. Do duyên chấp thủ của ta nên có hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên; như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.’” “Con có niềm tin như vậy đối với tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama có khả năng thuyết pháp cho con theo cách mà con có thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi này không còn là người mù.” 221. ‘‘තෙන හි ත්වං, මාගණ්ඩිය, සප්පුරිසෙ භජෙය්‍යාසි. යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සප්පුරිසෙ භජිස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සද්ධම්මං සොස්සසි; යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සද්ධම්මං සොස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි; යතො ඛො ත්වං, මාගණ්ඩිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි තතො ත්වං, මාගණ්ඩිය, සාමංයෙව ඤස්සසි, සාමං දක්ඛිස්සසි – ඉමෙ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා; ඉධ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. තස්ස මෙ උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති; එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. 221. “Này Māgaṇḍiya, vậy thì ngươi hãy thân cận các bậc chân nhân. Này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ thân cận các bậc chân nhân, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ được nghe diệu pháp; này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ được nghe diệu pháp, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ thực hành pháp tùy pháp; này Māgaṇḍiya, vì ngươi sẽ thực hành pháp tùy pháp, do đó, này Māgaṇḍiya, ngươi sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Đây là những bệnh tật, những khối u, những mũi tên; ở đây, những bệnh tật, những khối u, những mũi tên này được đoạn diệt không còn dư sót. Do chấp thủ của ta diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được đoạn diệt; như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.’” 222. එවං වුත්තෙ, මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච[Pg.180]. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘යො ඛො, මාගණ්ඩිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති; චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. ‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය; අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි, චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු, උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා මාගණ්ඩියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා මාගණ්ඩියො අරහතං අහොසීති. 222. Khi được nói như vậy, du sĩ Māgaṇḍiya bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che đậy, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đặt một ngọn đèn dầu trong bóng tối để những người có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để thuyết giảng. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỳ-khưu. Mong con được xuất gia nơi Tôn giả Gotama, mong con được thọ cụ túc giới.” “Này Māgaṇḍiya, người nào trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải sống biệt trú bốn tháng. Sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu. Tuy nhiên, Ta biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, phải sống biệt trú bốn tháng, và sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu; thì con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để thành Tỳ-khưu.” Du sĩ Māgaṇḍiya đã được xuất gia nơi Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Māgaṇḍiya sống một mình, nơi vắng vẻ, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích cứu cánh của phạm hạnh vô thượng, mục đích mà các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Māgaṇḍiya đã trở thành một trong các vị A-la-hán. මාගණ්ඩියසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං. Kinh Māgaṇḍiya, phẩm thứ năm, chấm dứt. 6. සන්දකසුත්තං 6. Kinh Sandaka 223. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො පිලක්ඛගුහායං පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි පරිබ්බාජකසතෙහි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමාවුසො, යෙන දෙවකතසොබ්භො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගුහාදස්සනායා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන දෙවකතසොබ්භො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො මහතියා [Pg.181] පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ; අයං සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ආගච්ඡති සමණො ආනන්දො. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා කොසම්බියං පටිවසන්ති, අයං තෙසං අඤ්ඤතරො සමණො ආනන්දො. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො; අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. 223. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Kosambī, trong tu viện Ghosita. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka trú tại hang Pilakkha cùng với đại chúng du sĩ, khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, gọi các Tỳ-khưu: “Này chư hiền, chúng ta hãy đi đến hồ Devakata để xem hang động.” “Thưa vâng, hiền giả.” Các Tỳ-khưu ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda cùng với nhiều Tỳ-khưu đi đến hồ Devakata. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka đang ngồi cùng với đại chúng du sĩ, một hội chúng đang nói chuyện ồn ào, lớn tiếng, huyên náo, với nhiều loại hý luận, tức là: chuyện vua, chuyện trộm, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện sợ hãi, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương thơm, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, và chuyện thịnh suy. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ānanda từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Quý vị hãy im lặng, quý vị chớ làm ồn. Vị này là Sa-môn Ānanda, đệ tử của Sa-môn Gotama, đang đi đến. Trong số các đệ tử của Sa-môn Gotama đang trú tại Kosambī, vị này là một trong số đó. Các Tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi thấy hội chúng im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Rồi các du sĩ ấy im lặng. 224. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො භවං ආනන්දො, ස්වාගතං භොතො ආනන්දස්ස. චිරස්සං ඛො භවං ආනන්දො ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු භවං ආනන්දො, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා ආනන්දො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සන්දකොපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සන්දකං පරිබ්බාජකං ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – ‘‘කායනුත්ථ, සන්දක, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භො ආනන්ද, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා භොතො ආනන්දස්ස කථා දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. සාධු වත භවන්තංයෙව ආනන්දං පටිභාතු සකෙ ආචරියකෙ ධම්මීකථා’’ති. ‘‘තෙන හි, සන්දක, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භො’’ති ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – ‘‘චත්තාරොමෙ[Pg.182], සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා චත්තාරි ච අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. ‘‘කතමෙ පන තෙ, භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති? 224. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ du sĩ Sandaka. Bấy giờ, du sĩ Sandaka nói với Tôn giả Ānanda rằng: “Mong Tôn giả Ānanda hãy đến. Kính chào Tôn giả Ānanda. Đã lâu lắm rồi Tôn giả Ānanda mới có dịp đến đây. Mong Tôn giả Ānanda hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.” Tôn giả Ānanda đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Sandaka cũng lấy một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Ānanda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên rằng: “Này Sandaka, hiện nay các ông đang ngồi hội họp với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện gì giữa chừng của các ông đã bị gián đoạn?” “Thưa Tôn giả Ānanda, hãy để yên câu chuyện mà chúng tôi đang ngồi hội họp. Câu chuyện ấy sẽ không khó cho Tôn giả Ānanda nghe lại về sau. Lành thay, mong rằng chính Tôn giả Ānanda sẽ khởi lên một bài pháp thoại về giáo lý của bậc Đạo sư của ngài.” “Vậy thì, này Sandaka, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” Du sĩ Sandaka đã vâng đáp Tôn giả Ānanda: “Vâng, thưa ngài.” Tôn giả Ānanda đã nói điều này: “Này Sandaka, có bốn nơi không phải là trú xứ cho phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, và bốn phạm hạnh không an ổn cũng đã được tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” “Thưa Tôn giả Ānanda, bốn nơi không phải là trú xứ cho phạm hạnh đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành, là những gì?” 225. ‘‘ඉධ, සන්දක, එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති, පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාවාළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො; දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡා මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති. 225. “Này Sandaka, ở đây, có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Không có (quả của) sự bố thí, không có (quả của) sự cúng dường, không có (quả của) sự tế lễ; không có quả, quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; không có ở đời các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chánh đạo, là những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí về đời này và đời sau rồi tuyên thuyết lại. Con người này được tạo thành từ bốn đại chủng. Khi mạng chung, địa đại đi vào, nhập vào thân địa đại (bên ngoài); thủy đại đi vào, nhập vào thân thủy đại; hỏa đại đi vào, nhập vào thân hỏa đại; phong đại đi vào, nhập vào thân phong đại; các căn đi vào hư không. Những người đàn ông, với chiếc giường là thứ năm, mang xác chết đi. Dấu chân của họ được thấy cho đến tận nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu. Các vật tế lễ kết thúc bằng tro bụi. Sự bố thí này là do kẻ ngu chế định. Những ai nói về thuyết tồn tại là những người nói lời trống rỗng, dối trá, và nói sảng. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại, đều bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết.’” ‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති, පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං [Pg.183] අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාවාළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො; දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡා මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජිස්සාම, විනස්සිස්සාම, න භවිස්සාම පරං මරණා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. “Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Vị Tôn Sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế tự; không có kết quả của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại hợp thành; khi mạng chung, địa đại trở về và hòa nhập với địa đại; thủy đại trở về và hòa nhập với thủy đại; hỏa đại trở về và hòa nhập với hỏa đại; phong đại trở về và hòa nhập với phong đại; các căn đi vào hư không. Những người đàn ông, với chiếc giường là thứ năm, mang người chết đi; dấu chân của họ chỉ thấy được cho đến nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu. Các vật cúng dường kết thúc bằng tro bụi. Việc bố thí này là do kẻ ngu đặt ra. Lời của những ai chủ trương thuyết tồn tại là trống rỗng, dối trá, là lời than vãn. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại, đều bị đoạn diệt, tiêu vong, không còn tồn tại sau khi chết.’ Nếu lời của vị Tôn Sư này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc không làm lại thành ra đã làm, việc không sống (phạm hạnh) lại thành ra đã sống. Cả hai chúng ta ở đây đều bình đẳng như nhau, đã đạt đến sự đồng đẳng, tức là tôi, người không nói rằng ‘cả hai sau khi thân hoại sẽ bị đoạn diệt, tiêu vong, không còn tồn tại sau khi chết’. Lại nữa, sự lõa thể, cạo đầu, ngồi xổm, nhổ râu tóc của vị Tôn Sư này quả là thừa thãi, trong khi tôi, người đang sống trong cảnh gia đình vợ con chật chội, đang hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, đang mang vòng hoa, hương thơm, vật thoa xức, đang vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị Tôn Sư này. Vậy thì, tôi biết gì, thấy gì mà phải thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của vị thầy này? ‘Đây là một cuộc sống không phạm hạnh’ – biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là cuộc sống không phạm hạnh thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống, cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” 226. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචයතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි [Pg.184] පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. 226. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Khi một người hành động hay sai người khác hành động, cắt hay sai người khác cắt, nấu nướng hay sai người khác nấu nướng, làm cho sầu muộn hay sai người khác làm cho sầu muộn, làm cho mệt mỏi hay sai người khác làm cho mệt mỏi, làm cho run sợ hay sai người khác làm cho run sợ, sát sanh, lấy của không cho, phá nhà, cướp bóc, chặn đường, ngoại tình, nói dối, thì người ấy không làm điều ác. Dù cho người ấy dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho người ấy đi đến bờ phía nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết, sai giết, cắt, sai cắt, nấu nướng, sai nấu nướng, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho người ấy đi đến bờ phía bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, sai bố thí, cúng dường, sai cúng dường, thì do nhân duyên đó không có công đức, không có sự phát sanh của công đức. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do lời nói chân thật, không có công đức, không có sự phát sanh của công đức.’” ‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභින්නං කුරුතං න කරීයති පාප’න්ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. “Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư tôn giả này có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Đối với người làm, người sai làm, người chặt, người sai chặt, người nấu, người sai nấu, người làm cho sầu muộn, người sai làm cho sầu muộn, người làm cho mệt mỏi, người sai làm cho mệt mỏi, người làm cho run sợ, người sai làm cho run sợ, người sát sanh, người lấy của không cho, người phá vách nhà, người cướp đoạt, người làm việc trộm cắp trong một nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối, thì việc ác không được xem là đã làm. Cho dù người nào dùng bánh xe có vành sắc bén để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Cho dù đi đến bờ phía nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết, vừa sai giết, vừa chặt, vừa sai chặt, vừa nấu, vừa sai nấu, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Cho dù đi đến bờ phía bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, vừa sai bố thí, vừa cúng dường, vừa sai cúng dường, thì do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu. Do bố thí, do tự điều phục, do tự chế ngự, do lời nói chân thật, không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu.” Nếu lời nói của vị đạo sư tôn giả này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống chưa sống đã được xem là đã sống. Ở đây, cả hai chúng ta đều hoàn toàn giống nhau, đã đạt đến trạng thái tương đồng, cả tôi là người không nói rằng: ‘Đối với cả hai người đang làm, việc ác không được xem là đã làm.’ Hơn nữa, việc thực hành lõa thể, cạo trọc đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị đạo sư tôn giả này quả là thừa thãi, trong khi tôi là người sống trong gia đình chật chội con cái, hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, và vật thoa xức, vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị đạo sư tôn giả này. Vậy tôi, biết gì, thấy gì mà lại thực hành phạm hạnh với vị đạo sư này trong đời sau? ‘Đây là nơi không phải phạm hạnh.’ – sau khi biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây chính là nơi không phải phạm hạnh thứ hai đã được Thế Tôn, bậc Toàn Giác, A-la-hán, bậc biết, bậc thấy, tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp hợp lý, pháp thiện.” 227. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා [Pg.185] සංකිලිස්සන්ති; නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති; නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො; සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. 227. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Không có nhân, không có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sanh, tất cả loài có hơi thở, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh vật đều bất lực, không có sức mạnh, không có tinh tấn, bị biến đổi bởi định mệnh, sự ngẫu hợp, và bản chất, chỉ cảm thọ khổ và lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi.’” ‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං, නත්ථි වීරියං, නත්ථි පුරිසථාමො, නත්ථි පුරිසපරක්කමො, සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි ‘උභො අහෙතූ අප්පච්චයා විසුජ්ඣිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. “Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư tôn giả này có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Không có nhân, không có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên. Không có năng lực, không có tinh tấn, không có sức mạnh của con người, không có sự nỗ lực của con người, tất cả chúng sanh, tất cả loài có hơi thở, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh vật đều bất lực, không có sức mạnh, không có tinh tấn, bị biến đổi bởi định mệnh, sự ngẫu hợp, và bản chất, chỉ cảm thọ khổ và lạc trong sáu loại sanh loại đặc biệt mà thôi.” Nếu lời nói của vị đạo sư tôn giả này là sự thật, thì ở đây, đối với tôi, việc chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống chưa sống đã được xem là đã sống. Ở đây, cả hai chúng ta đều hoàn toàn giống nhau, đã đạt đến trạng thái tương đồng, cả tôi là người không nói rằng: ‘Cả hai chúng ta sẽ được thanh tịnh không do nhân, không do duyên.’ Hơn nữa, việc thực hành lõa thể, cạo trọc đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị đạo sư tôn giả này quả là thừa thãi, trong khi tôi là người sống trong gia đình chật chội con cái, hưởng thụ gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, và vật thoa xức, vui thích với vàng bạc, lại sẽ có cùng một cảnh giới tương lai như vị đạo sư tôn giả này. Vậy tôi, biết gì, thấy gì mà lại thực hành phạm hạnh với vị đạo sư này trong đời sau? ‘Đây là nơi không phải phạm hạnh.’ – sau khi biết như vậy, vị ấy nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây chính là nơi không phải phạm hạnh thứ ba đã được Thế Tôn, bậc Toàn Giác, A-la-hán, bậc biết, bậc thấy, tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp hợp lý, pháp thiện.” 228. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා, තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තමෙ – ඉමෙ සත්තකායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා [Pg.186] අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති. සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච, ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨ පුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තිං කරිස්සාමීති. හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති, එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තී’ති. 228. Này Sandaka, lại nữa, ở đời này có một vị đạo sư có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Bảy thân này không được làm, không được tạo tác, không được hóa sanh, không được sáng tạo, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không chuyển động, không biến đổi, không xâm hại lẫn nhau, không có khả năng gây ra lạc, khổ, hay lạc khổ cho nhau. Bảy thân ấy là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và thứ bảy là mạng sống. Bảy thân này không được làm, không được tạo tác, không được hóa sanh, không được sáng tạo, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không chuyển động, không biến đổi, không xâm hại lẫn nhau. Không có khả năng gây ra lạc, khổ, hay lạc khổ cho nhau. Ở đây, không có người giết, không có người sai giết, không có người nghe, không có người làm cho nghe, không có người biết, không có người làm cho biết. Dù cho có người dùng gươm bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả. Lưỡi gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi. Lại nữa, có một triệu bốn trăm lẻ sáu ngàn sáu trăm nguồn gốc sanh khởi chính, năm trăm nghiệp, năm nghiệp, ba nghiệp, một nghiệp và nửa nghiệp, sáu mươi hai con đường thực hành, sáu mươi hai trung kiếp, sáu loại sanh loại cao quý, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm tà mạng, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài rồng, hai ngàn căn, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu trần cấu giới, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không có tưởng, bảy loại thai tạng từ đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại người, bảy loại ngạ quỷ, bảy hồ lớn, bảy mấu lớn, bảy vực thẳm lớn, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mộng lớn, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp; trải qua ngần ấy thời gian, cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi đã luân chuyển, lang thang trong vòng sanh tử, sẽ chấm dứt khổ đau. Trong thời gian ấy, không có chuyện: ‘Ta sẽ nhờ giới này, hay hạnh này, hay khổ hạnh này, hay phạm hạnh này, làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc làm cho nghiệp đã chín muồi được tiêu trừ sau khi đã trải qua quả báo của nó’. Không có chuyện như vậy. Lạc và khổ đã được đo lường, vòng sanh tử đã được định giới hạn, không có tăng giảm, không có hơn kém. Ví như một cuộn chỉ được ném đi, nó sẽ lăn ra cho đến hết chiều dài của nó. Cũng vậy, cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi đã luân chuyển, lang thang trong vòng sanh tử, sẽ chấm dứt khổ đau.’ ‘‘තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තමෙ – ඉමෙ සත්ත කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිණමන්ති න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා [Pg.187] ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති. සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච, ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨ පුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තිං කරිස්සාමීති, හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති, එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තී’ති. සචෙ පන ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අවුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි. ‘උභො සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි. අභිසම්පරායං සොහං කිං ජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාමි? ‘සො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථො අබ්‍රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. “Này Sandaka, ở đây, người có trí suy xét như sau: ‘Vị Tôn sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: ‘Có bảy thân này không được tạo ra, không được làm cho tạo ra, không được hóa sinh, không được làm cho hóa sinh, không kết quả, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau. Chúng không có khả năng đem lại lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Bảy thân ấy là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và thứ bảy là mạng sống. Bảy thân này không được tạo ra, không được làm cho tạo ra, không được hóa sinh, không được làm cho hóa sinh, không kết quả, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau. Chúng không có khả năng đem lại lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Ở đây, không có người giết, không có người sai giết, không có người nghe, không có người sai nghe, không có người biết, không có người sai biết. Dù có người dùng gươm sắc bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả. Lưỡi gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi. Lại nữa, có một triệu bốn trăm ngàn sáu ngàn sáu trăm loài chính, năm trăm loại nghiệp, năm nghiệp, ba nghiệp, một nghiệp và nửa nghiệp, sáu mươi hai lối hành trì, sáu mươi hai trung kiếp, sáu loại sanh, tám giai đoạn đời người, bốn ngàn chín trăm cách sinh sống của các tu sĩ lõa thể, bốn ngàn chín trăm loại du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài rồng, hai ngàn loại căn, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cảnh giới bụi trần, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không tưởng, bảy loại thai tạng không có đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại người, bảy loại quỷ tiệpệp, bảy cái hồ, bảy cái gò, bảy cái vực, bảy trăm cái vực, bảy giấc mộng, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp. Kẻ ngu và người trí sau khi đã lang thang, luân hồi trong suốt thời gian ấy, sẽ chấm dứt đau khổ. Ở đây, không có chuyện: ‘Ta sẽ nhờ giới này, hạnh này, khổ hạnh này, hay phạm hạnh này mà làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc làm cho nghiệp đã chín muồi tiêu tan đi bằng cách trải nghiệm nó nhiều lần’. Không có chuyện như vậy. Khổ và lạc đã được đo lường bằng đấu, luân hồi đã được định sẵn giới hạn, không có tăng giảm, không có hơn kém. Cũng như cuộn chỉ khi được ném đi, nó sẽ lăn cho đến khi ξε hết chỉ, cũng vậy, kẻ ngu và người trí sau khi đã lang thang, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ’.’ Nếu lời của vị Tôn sư này là sự thật, thì ở đây, việc ta chưa làm đã được xem là đã làm, đời sống ta chưa sống đã được xem là đã sống. Cả hai chúng ta, người nói và người không nói như vậy, đều hoàn toàn bình đẳng, đã đạt đến trạng thái như nhau. ‘Cả hai chúng ta, sau khi lang thang, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ’. Thế thì, việc lõa thể, cạo đầu, ngồi chồm hổm, nhổ râu tóc của vị Tôn sư này quả là thừa thãi, trong khi ta sống trong cảnh gia đình vợ con ràng buộc, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, đeo vòng hoa, thoa hương liệu, vui hưởng vàng bạc, mà trong tương lai cũng sẽ có cùng một cảnh giới như vị Tôn sư này. Vậy ta biết gì, thấy gì mà phải thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của vị thầy này? Người ấy nhận ra rằng: ‘Đây là một đời sống không phạm hạnh’, và sau khi biết như vậy, người ấy chán ngán và từ bỏ đời sống phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là đời sống không phạm hạnh thứ tư đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” ‘‘ඉමෙ [Pg.188] ඛො තෙ, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. “Này Sandaka, đây là bốn đời sống không phạm hạnh đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” ‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසාව සමානා ‘අබ්‍රහ්මචරියවාසා’ති අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති. කතමානි පන තානි, භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති? “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật tuyệt vời thay khi Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên thuyết bốn đời sống không phạm hạnh này đúng là ‘đời sống không phạm hạnh’, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, đâu là bốn phạm hạnh không mang lại sự an ủi đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn sẽ không sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành?” 229. ‘‘ඉධ, සන්දක, එකච්චො සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති – ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. සො සුඤ්ඤම්පි අගාරං පවිසති, පිණ්ඩම්පි න ලභති, කුක්කුරොපි ඩංසති, චණ්ඩෙනපි හත්ථිනා සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි අස්සෙන සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි ගොණෙන සමාගච්ඡති, ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡති, ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡති. සො ‘කිමිද’න්ති පුට්ඨො සමානො ‘සුඤ්ඤං මෙ අගාරං පවිසිතබ්බං අහොසි’, තෙන පාවිසිං; ‘පිණ්ඩම්පි අලද්ධබ්බං අහොසි’, තෙන නාලත්ථං; ‘කුක්කුරෙන ඩංසිතබ්බං අහොසි’, තෙනම්හි දට්ඨො; ‘චණ්ඩෙන හත්ථිනා සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘චණ්ඩෙන අස්සෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘චණ්ඩෙන ගොණෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි’, තෙන සමාගමිං; ‘ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි’, තෙන පුච්ඡිං; ‘ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි’, තෙන පුච්ඡින්ති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති…පෙ… ‘ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි, තෙන පුච්ඡි’න්ති[Pg.189]. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. 229. “Này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót rằng: ‘Dù ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện hữu.’ Vị ấy đi vào ngôi nhà trống, không nhận được vật thực, bị chó cắn, gặp phải voi dữ, gặp phải ngựa dữ, gặp phải bò dữ, hỏi tên và họ của người nữ và người nam, hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn. Khi được hỏi: ‘Tại sao lại như vậy?’, vị ấy trả lời: ‘Ta phải đi vào ngôi nhà trống, nên ta đã vào; ta phải không nhận được vật thực, nên ta đã không nhận; ta phải bị chó cắn, nên ta đã bị cắn; ta phải gặp voi dữ, nên ta đã gặp; ta phải gặp ngựa dữ, nên ta đã gặp; ta phải gặp bò dữ, nên ta đã gặp; ta phải hỏi tên và họ của người nữ và người nam, nên ta đã hỏi; ta phải hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn, nên ta đã hỏi.’ Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót... (lược)... phải hỏi tên và đường đi của làng và thị trấn, nên đã hỏi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” 230. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා අනුස්සවිකො හොති අනුස්සවසච්චො. සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති. අනුස්සවිකස්ස ඛො පන, සන්දක, සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති දුස්සුතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අනුස්සවිකො අනුස්සවසච්චො සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති. අනුස්සවිකස්ස ඛො පන සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති දුස්සුතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති’. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. 230. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư là người theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý. Vị ấy thuyết pháp dựa vào truyền thống, theo sự truyền tụng từ đời này sang đời khác, theo sự uyên thâm về Tam Tạng. Này Sandaka, đối với vị đạo sư theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý, những điều được nghe có thể là nghe đúng, cũng có thể là nghe sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này là người theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý. Vị ấy thuyết pháp dựa vào truyền thống, theo sự truyền tụng từ đời này sang đời khác, theo sự uyên thâm về Tam Tạng. Đối với vị đạo sư theo truyền thống, lấy truyền thống làm chân lý, những điều được nghe có thể là nghe đúng, cũng có thể là nghe sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ hai đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” 231. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා තක්කී හොති වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයංපටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන, සන්දක, සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති දුත්තක්කිතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා තක්කී වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයංපටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති දුත්තක්කිතම්පි හොති තථාපි හොති අඤ්ඤථාපි හොති’. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. 231. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư là người lý luận, người suy xét. Vị ấy thuyết pháp dựa trên sự lý luận, theo sự suy xét, do trí tuệ của riêng mình. Này Sandaka, đối với vị đạo sư là người lý luận, người suy xét, sự lý luận có thể là lý luận đúng, cũng có thể là lý luận sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này là người lý luận, người suy xét. Vị ấy thuyết pháp dựa trên sự lý luận, theo sự suy xét, do trí tuệ của riêng mình. Đối với vị đạo sư là người lý luận, người suy xét, sự lý luận có thể là lý luận đúng, cũng có thể là lý luận sai; có thể là như vậy, cũng có thể là khác đi.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ ba đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” 232. ‘‘පුන [Pg.190] චපරං, සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා මන්දො හොති මොමූහො. සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තත්ථ තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං – ‘එවන්තිපි මෙ නො, තථාතිපි මෙ නො, අඤ්ඤථාතිපි මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නොතිපි මෙ නො’ති. තත්‍ර, සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා මන්දො මොමූහො. සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තත්ථ තත්ථ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං – එවන්තිපි මෙ නො, තථාතිපි මෙ නො, අඤ්ඤථාතිපි මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නොතිපි මෙ නො’ති. සො ‘අනස්සාසිකං ඉදං බ්‍රහ්මචරිය’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්මා බ්‍රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො, සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථං අනස්සාසිකං බ්‍රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. 232. “Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị đạo sư ngu độn, si mê. Do ngu độn, si mê, khi được hỏi các câu hỏi ở chỗ này chỗ kia, vị ấy dùng lời lẽ thoái thác, ngụy biện như con lươn: ‘Đối với tôi, không phải là như thế này; đối với tôi, không phải là như thế kia; đối với tôi, không phải là khác đi; đối với tôi, không phải là không phải; đối với tôi, cũng không phải là không không phải.’ Ở đây, này Sandaka, người có trí suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này ngu độn, si mê. Do ngu độn, si mê, khi được hỏi các câu hỏi ở chỗ này chỗ kia, vị ấy dùng lời lẽ thoái thác, ngụy biện như con lươn: ‘Đối với tôi, không phải là như thế này; đối với tôi, không phải là như thế kia; đối với tôi, không phải là khác đi; đối với tôi, không phải là không phải; đối với tôi, cũng không phải là không không phải.’ Người ấy, sau khi biết rằng: ‘Phạm hạnh này không đem lại sự an ổn,’ liền nhàm chán và từ bỏ phạm hạnh ấy. Này Sandaka, đây là phạm hạnh không an ổn thứ tư đã được Thế Tôn, bậc tri giả, kiến giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời phạm hạnh, và nếu có sống cũng không thể thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành.” ‘‘ඉමානි ඛො, (තානි සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. Này Sandaka, đây chính là bốn đời sống phạm hạnh không an ổn đã được Thế Tôn, bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, là nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානෙව බ්‍රහ්මචරියානි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානීති අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං න වසෙය්‍ය, වසන්තො ච නාරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. සො පන, භො ආනන්ද, සත්ථා කිං වාදී කිං අක්ඛායී යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. Thưa ngài Ānanda, thật vi diệu! Thưa ngài Ānanda, thật hy hữu! Thật vậy, bốn đời sống phạm hạnh không an ổn đã được Thế Tôn, bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết đúng là những đời sống phạm hạnh không an ổn, là nơi mà người có trí chắc chắn không nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì cũng không thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. Nhưng thưa ngài Ānanda, vậy vị Đạo Sư ấy thuyết như thế nào, tuyên bố như thế nào, là nơi mà người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và nếu có sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành? 233. ‘‘ඉධ, සන්දක, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි [Pg.191] ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. 233. Này Sandaka, ở đây, Như Lai xuất hiện ở thế gian, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ... දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu sau khi làm cho tầm và tứ lắng dịu... chứng và trú Nhị thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả... chứng và trú Tam thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘පුන චපරං, සන්දක, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. Lại nữa, này Sandaka, vị tỳ khưu do xả lạc... chứng và trú Tứ thiền. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති [Pg.192] තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසලං. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Sanh tử minh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi và sanh lại, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, may mắn và bất hạnh... vị ấy biết rõ các chúng sanh đi theo nghiệp của họ. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යස්මිං ඛො, සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරවිසෙසං අධිගච්ඡති තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්‍රහ්මචරියං වසෙය්‍ය, වසන්තො ච ආරාධෙය්‍ය ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến Lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’, biết như thật: ‘Đây là khổ tập’, biết như thật: ‘Đây là khổ diệt’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Này Sandaka, đối với vị Đạo Sư mà người đệ tử có thể chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, đó là nơi người có trí chắc chắn nên sống đời sống phạm hạnh, và khi sống thì có thể thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. 234. ‘‘යො පන සො, භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො පරිභුඤ්ජෙය්‍ය සො කාමෙ’’ති? ‘‘යො සො, සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො අභබ්බො සො පඤ්චට්ඨානානි අජ්ඣාචරිතුං. අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සම්පජානමුසා භාසිතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සන්නිධිකාරකං කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං, සෙය්‍යථාපි පුබ්බෙ අගාරියභූතො. යො සො, සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො අභබ්බො සො ඉමානි පඤ්චට්ඨානානි අජ්ඣාචරිතු’’න්ති. 234. “Thưa ngài Ānanda, còn vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy có thể hưởng thụ các dục không?” “Này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng vi phạm năm điều. Vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng cố ý sát hại sinh mạng, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng thực hành dâm pháp, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối, vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc không có khả năng hưởng thụ các dục bằng cách tích trữ, như khi còn là người tại gia trước kia. Này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng vi phạm năm điều này.” 235. ‘‘යො [Pg.193] පන සො, භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතං – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති? ‘‘තෙන හි, සන්දක, උපමං තෙ කරිස්සාමි; උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, සන්දක, පුරිසස්ස හත්ථපාදා ඡින්නා; තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං (ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’ති, උදාහු පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’’’ති? ‘‘න ඛො, භො ආනන්ද, සො පුරිසො සතතං සමිතං ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’ ති.) අපි ච ඛො පන නං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඡින්නා මෙ හත්ථපාදා’’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, සන්දක, යො සො භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං (ඤාණදස්සනං න පච්චුපට්ඨිතං – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති;) අපි ච ඛො පන නං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති. 235. “Thưa ngài Ānanda, còn vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, có phải khi vị ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến ‘các lậu hoặc của ta đã tận diệt’ luôn luôn, thường trực hiện khởi không?” “Này Sandaka, vậy thì ta sẽ cho ông một ví dụ; vì ở đây, có những người trí hiểu được ý nghĩa của lời nói qua ví dụ. Này Sandaka, ví như một người bị chặt tay chân; có phải khi người ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, người ấy luôn luôn, thường trực biết rằng: ‘tay chân của ta đã bị chặt,’ hay là khi suy xét người ấy mới biết: ‘tay chân của ta đã bị chặt’?” “Thưa ngài Ānanda, người ấy không phải luôn luôn, thường trực biết rằng: ‘tay chân của ta đã bị chặt.’ Nhưng khi suy xét, người ấy mới biết: ‘tay chân của ta đã bị chặt.’” “Cũng vậy, này Sandaka, vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã tận diệt các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm các việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến ‘các lậu hoạt của ta đã tận diệt’ không phải luôn luôn, thường trực hiện khởi; nhưng khi suy xét, vị ấy mới biết: ‘các lậu hoặc của ta đã tận diệt.’” 236. ‘‘කීවබහුකා පන, භො ආනන්ද, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්‍යාතාරො’’ති? ‘‘න ඛො, සන්දක, එකංයෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි, අථ ඛො භිය්‍යොව යෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්‍යාතාරො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො ආනන්ද, අබ්භුතං, භො ආනන්ද! න ච නාම සධම්මොක්කංසනා භවිස්සති, න පරධම්මවම්භනා, ආයතනෙ ච ධම්මදෙසනා තාව බහුකා ච නිය්‍යාතාරො පඤ්ඤායිස්සන්ති. ඉමෙ පනාජීවකා පුත්තමතාය පුත්තා අත්තානඤ්චෙව උක්කංසෙන්ති, පරෙ ච වම්භෙන්ති තයො චෙව නිය්‍යාතාරො පඤ්ඤපෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – නන්දං වච්ඡං, කිසං සංකිච්චං, මක්ඛලිං ගොසාල’’න්ති. අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘චරන්තු භොන්තො සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියවාසො. න දානි සුකරං අම්හෙහි ලාභසක්කාරසිලොකෙ පරිච්චජිතු’’න්ති. ඉති හිදං සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං උය්‍යොජෙසි භගවති බ්‍රහ්මචරියෙති. 236. “Thưa ngài Ānanda, trong Pháp và Luật này, có bao nhiêu vị là người dẫn đường đến giải thoát?” “Này Sandaka, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa là những người dẫn đường đến giải thoát trong Pháp và Luật này.” “Thật vi diệu, thưa ngài Ānanda, thật hy hữu, thưa ngài Ānanda! Không có sự tự tán dương Chánh Pháp, không có sự hủy báng pháp của người khác, và lời thuyết pháp chỉ ở trong phạm vi của nó, thế mà có rất nhiều người dẫn đường đến giải thoát được tuyên bố. Còn những người Ājīvaka này, những đứa con của người mẹ đã mất con, họ vừa tự tán dương mình, vừa hủy báng người khác, và chỉ tuyên bố có ba người dẫn đường đến giải thoát, đó là: Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca, và Makkhali Gosāla.” Bấy giờ, du sĩ Sandaka nói với hội chúng của mình: “Này các ngài, hãy đi đến sống đời phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Còn chúng ta, bây giờ thật không dễ dàng để từ bỏ lợi lộc, cung kính, và danh tiếng.” Như vậy, du sĩ Sandaka đã khuyến khích hội chúng của mình đến với đời sống phạm hạnh nơi Đức Thế Tôn. සන්දකසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං. Kinh Sandaka, kinh thứ sáu, chấm dứt. 7. මහාසකුලුදායිසුත්තං 7. Kinh Đại Sakuludāyi 237. එවං [Pg.194] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා පරිබ්බාජකා මොරනිවාපෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසන්ති, සෙය්‍යථිදං – අන්නභාරො වරධරො සකුලුදායී ච පරිබ්බාජකො අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා පරිබ්බාජකා. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු; මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං සමණො ගොතමො ආගච්ඡති; අප්පසද්දකාමො ඛො පන සො ආයස්මා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදී. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො භගවා යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා; ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සකුලුදායීපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච – 237. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Lúc bấy giờ, có nhiều du sĩ ngoại đạo nổi tiếng, rất nổi tiếng, đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công, như là Annabhāra, Varadhara, du sĩ Sakuludāyī, và các du sĩ ngoại đạo nổi tiếng, rất nổi tiếng khác. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bấy giờ, Thế Tôn suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Rājagaha. Ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công, đến chỗ du sĩ Sakuludāyī.” Rồi Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ ngoại đạo, nơi nuôi dưỡng các con công. Lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ ngoại đạo đông đảo, đang nói chuyện ồn ào, với tiếng la lớn, tiếng huyên náo, nói đủ thứ chuyện vô ích, như là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy, v.v... Du sĩ Sakuludāyī thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Quý vị hãy im lặng. Quý vị đừng làm ồn. Sa-môn Gotama đang đến. Vị tôn giả ấy thích sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng im lặng, ngài sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo ấy đều im lặng. Rồi Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Sakuludāyī. Bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi. Chỗ ngồi này đã được dọn sẵn.” Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã dọn sẵn. Du sĩ Sakuludāyī cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn, rồi ngồi xuống một bên. Khi du sĩ Sakuludāyī đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn nói với ông như sau: 238. ‘‘කායනුත්ථ[Pg.195], උදායි, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භන්තෙ, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා, භන්තෙ, කථා භගවතො දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. පුරිමානි, භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානි නානාතිත්ථියානං සමණබ්‍රාහ්මණානං කුතූහලසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘ලාභා වත, භො, අඞ්ගමගධානං, සුලද්ධලාභා වත, භො, අඞ්ගමගධානං! තත්‍රිමෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටා. අයම්පි ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො… පකුධො කච්චායනො… සඤ්ජයො බෙලට්ඨපුත්තො… නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සොපි රාජගහං වස්සාවාසං ඔසටො. කො නු ඛො ඉමෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සඞ්ඝීනං ගණීනං ගණාචරියානං ඤාතානං යසස්සීනං තිත්ථකරානං සාධුසම්මතානං බහුජනස්ස සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, කඤ්ච පන සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’’ති? 238. “Này Udāyī, vừa rồi các ông ngồi hội họp bàn luận về chuyện gì vậy? Và câu chuyện gì của các ông đã bị bỏ dở?” “Bạch Thế Tôn, xin hãy để qua một bên câu chuyện mà chúng con vừa rồi ngồi hội họp bàn luận. Bạch Thế Tôn, câu chuyện ấy không khó để Thế Tôn nghe lại sau này. Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước, những ngày trước nữa, khi các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau đang ngồi hội họp, tụ tập trong giảng đường, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Thật là may mắn cho dân chúng xứ Aṅga và Magadha! Thật là lợi lộc lớn cho dân chúng xứ Aṅga và Magadha! Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này, là những vị có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng, đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Vị Pūraṇa Kassapa này cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Vị Makkhali Gosāla này cũng vậy... Ajita Kesakambala... Pakudha Kaccāyana... Sañjaya Belaṭṭhaputta... Nigaṇṭha Nāṭaputta cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Sa-môn Gotama này cũng có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng; vị ấy cũng đã đến Rājagaha để an cư mùa mưa. Trong số các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính này, những vị có giáo đoàn, có hội chúng, là giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng, vị nào được các đệ tử tôn kính, quý trọng, tôn sùng, cúng dường? Và các đệ tử nương tựa vào vị nào mà sống, sau khi đã tôn kính, quý trọng vị ấy?’” 239. ‘‘තත්‍රෙකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයං ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන පූරණං කස්සපං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං පූරණො කස්සපො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො පූරණස්ස කස්සපස්ස සාවකො සද්දමකාසි – ‘‘මා භොන්තො පූරණං කස්සපං එතමත්ථං පුච්ඡිත්ථ; නෙසො එතං ජානාති; මයමෙතං ජානාම, අම්හෙ එතමත්ථං පුච්ඡථ; මයමෙතං භවන්තානං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. භූතපුබ්බං පූරණො කස්සපො [Pg.196] බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තො න ලභති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. නෙතෙ, භවන්තෙ, පුච්ඡන්ති, අම්හෙ එතෙ පුච්ඡන්ති; මයමෙතෙසං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. බහූ ඛො පන පූරණස්ස කස්සපස්ස සාවකා වාදං ආරොපෙත්වා අපක්කන්තා – ‘‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි, කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි, අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො, සහිතං මෙ, අසහිතං තෙ, පුරෙවචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡාවචනීයං පුරෙ අවච, අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං, ආරොපිතො තෙ වාදො, නිග්ගහිතොසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය, නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’’ති. ඉති පූරණො කස්සපො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන පූරණං කස්සපං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. අක්කුට්ඨො ච පන පූරණො කස්සපො ධම්මක්කොසෙනා’’’ති. 239. “Trong số ấy, một số người nói như sau: ‘Này, Pūraṇa Kassapa đây là vị có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; thế nhưng, vị ấy không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Pūraṇa Kassapa. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Pūraṇa Kassapa đang thuyết pháp cho một hội chúng đông hàng trăm người. Tại đó, một đệ tử của Pūraṇa Kassapa đã gây ra tiếng động: ‘Thưa quý vị, xin đừng hỏi Pūraṇa Kassapa về vấn đề này; vị ấy không biết điều này; chúng tôi biết điều này, hãy hỏi chúng tôi về vấn đề này; chúng tôi sẽ giải thích điều này cho quý vị.’ Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Pūraṇa Kassapa đã giơ hai tay lên khóc lóc mà không thể ngăn được: ‘Thưa quý vị, xin hãy giữ im lặng, thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Họ không hỏi quý vị, họ hỏi chúng tôi; chúng tôi sẽ giải thích cho họ.’ Tuy nhiên, nhiều đệ tử của Pūraṇa Kassapa đã rời bỏ sau khi công kích giáo lý của ông rằng: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông là người thực hành tà đạo, tôi là người thực hành chánh đạo. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Điều ông đã dày công tu tập đã bị đảo lộn. Giáo lý của ông đã bị công kích. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi tìm cách giải thoát khỏi sự công kích đi, hoặc hãy gỡ rối nếu ông có thể.’ Như vậy, Pūraṇa Kassapa không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Pūraṇa Kassapa. Và Pūraṇa Kassapa đã bị mắng nhiếc bằng lời mắng nhiếc đúng với sự thật.’” ‘‘එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො… පකුධො කච්චායනො… සඤ්ජයො බෙලට්ඨපුත්තො… නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකො සද්දමකාසි – මා භොන්තො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡිත්ථ; නෙසො එතං ජානාති; මයමෙතං ජානාම, අම්හෙ එතමත්ථං පුච්ඡථ; මයමෙතං භවන්තානං බ්‍යාකරිස්සාමාති. භූතපුබ්බං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තො න ලභති – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. නෙතෙ භවන්තෙ පුච්ඡන්ති, අම්හෙ එතෙ පුච්ඡන්ති; මයමෙතෙසං බ්‍යාකරිස්සාමා’’ති. බහූ ඛො පන නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකා වාදං ආරොපෙත්වා අපක්කන්තා – ‘‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි. අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. සහිතං මෙ අසහිතං තෙ, පුරෙවචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡාවචනීයං පුරෙ අවච, අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං, ආරොපිතො තෙ වාදො, නිග්ගහිතොසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය, නිබ්බෙඨෙහි [Pg.197] වා සචෙ පහොසී’’ති. ඉති නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සාවකානං න සක්කතො න ගරුකතො න මානිතො න පූජිතො, න ච පන නිගණ්ඨං නාටපුත්තං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. අක්කුට්ඨො ච පන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො ධම්මක්කොසෙනා’’’ති. “Một số người nói như sau: ‘Cả Makkhali Gosāla... (vân vân)... cả Ajita Kesakambala... cả Pakudha Kaccāyana... cả Sañjaya Belaṭṭhaputta... cả Nigaṇṭha Nāṭaputta này cũng là vị có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị giáo chủ, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; thế nhưng, vị ấy không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Nigaṇṭha Nāṭaputta. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đang thuyết pháp cho một hội chúng đông hàng trăm người. Tại đó, một đệ tử của Nigaṇṭha Nāṭaputta đã gây ra tiếng động: ‘Thưa quý vị, xin đừng hỏi Nigaṇṭha Nāṭaputta về vấn đề này; vị ấy không biết điều này; chúng tôi biết điều này, hãy hỏi chúng tôi về vấn đề này; chúng tôi sẽ giải thích điều này cho quý vị.’ Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Nigaṇṭha Nāṭaputta đã giơ hai tay lên khóc lóc mà không thể ngăn được: ‘Thưa quý vị, xin hãy giữ im lặng, thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Họ không hỏi quý vị, họ hỏi chúng tôi; chúng tôi sẽ giải thích cho họ.’ Tuy nhiên, nhiều đệ tử của Nigaṇṭha Nāṭaputta đã rời bỏ sau khi công kích giáo lý của ông rằng: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông là người thực hành tà đạo. Tôi là người thực hành chánh đạo. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Điều ông đã dày công tu tập đã bị đảo lộn. Giáo lý của ông đã bị công kích. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi tìm cách giải thoát khỏi sự công kích đi, hoặc hãy gỡ rối nếu ông có thể.’ Như vậy, Nigaṇṭha Nāṭaputta không được các đệ tử cung kính, không được trọng vọng, không được tôn trọng, không được cúng dường; và các đệ tử đã không sống nương tựa, cung kính, trọng vọng Nigaṇṭha Nāṭaputta. Và Nigaṇṭha Nāṭaputta đã bị mắng nhiếc bằng lời mắng nhiếc đúng với sự thật.’” 240. ‘‘එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; සො ච ඛො සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, සමණඤ්ච පන ගොතමං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. භූතපුබ්බං සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙසි. තත්‍රඤ්ඤතරො සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො උක්කාසි. තමෙනාඤ්ඤතරො සබ්‍රහ්මචාරී ජණ්ණුකෙන ඝට්ටෙසි – ‘‘අප්පසද්දො ආයස්මා හොතු, මායස්මා සද්දමකාසි, සත්ථා නො භගවා ධම්මං දෙසෙසී’’ති. යස්මිං සමයෙ සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො හොති – ‘‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං නො සොස්සාමා’’ති. සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසො චාතුම්මහාපථෙ ඛුද්දමධුං අනෙලකං පීළෙය්‍ය. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. එවමෙව යස්මිං සමයෙ සමණො ගොතමො අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. තමෙනං මහාජනකායො පච්චාසීසමානරූපො පච්චුපට්ඨිතො හොති – ‘‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං නො සොස්සාමා’’ති. යෙපි සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා සබ්‍රහ්මචාරීහි සම්පයොජෙත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තන්ති තෙපි සත්ථු චෙව වණ්ණවාදිනො හොන්ති, ධම්මස්ස ච වණ්ණවාදිනො හොන්ති, සඞ්ඝස්ස ච වණ්ණවාදිනො හොන්ති, අත්තගරහිනොයෙව හොන්ති අනඤ්ඤගරහිනො, ‘‘මයමෙවම්හා අලක්ඛිකා මයං අප්පපුඤ්ඤා තෙ මයං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිත්වා නාසක්ඛිම්හා යාවජීවං [Pg.198] පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’’න්ති. තෙ ආරාමිකභූතා වා උපාසකභූතා වා පඤ්චසික්ඛාපදෙ සමාදාය වත්තන්ති. ඉති සමණො ගොතමො සාවකානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො, සමණඤ්ච පන ගොතමං සාවකා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’’ති. 240. Một số người nói như sau: ‘Sa-môn Gotama này có Tăng chúng, có giáo đoàn, là vị đạo sư của giáo đoàn, nổi tiếng, có danh tiếng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện nhân; và vị ấy được các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường; và các đệ tử sống nương tựa Sa-môn Gotama, sau khi đã cung kính, tôn trọng ngài. Chuyện đã xảy ra trong quá khứ, Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người. Ở đó, một vị đệ tử của Sa-môn Gotama ho. Một vị đồng phạm hạnh khác đã dùng đầu gối huých vị ấy và nói: ‘Thưa Tôn giả, hãy im lặng, mong Tôn giả đừng gây ra tiếng động, bậc Đạo sư của chúng ta, Thế Tôn, đang thuyết pháp’. Vào lúc Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người, vào lúc ấy không có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các đệ tử Sa-môn Gotama. Đại chúng ấy đứng đó với tâm trạng mong chờ: ‘Pháp nào Thế Tôn sẽ thuyết cho chúng ta, chúng ta sẽ lắng nghe pháp ấy’. Ví như một người vắt mật ong nguyên chất tại ngã tư đường. Đại chúng ấy sẽ đứng đó với tâm trạng mong chờ. Cũng vậy, vào lúc Sa-môn Gotama thuyết pháp cho một hội chúng hàng trăm người, vào lúc ấy không có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các đệ tử Sa-môn Gotama. Đại chúng ấy đứng đó với tâm trạng mong chờ: ‘Pháp nào Thế Tôn sẽ thuyết cho chúng ta, chúng ta sẽ lắng nghe pháp ấy’. Ngay cả những đệ tử của Sa-môn Gotama, sau khi có sự bất hòa với các vị đồng phạm hạnh, đã từ bỏ học pháp và hoàn tục, họ vẫn là những người tán thán bậc Đạo sư, là những người tán thán Pháp, và là những người tán thán Tăng. Họ chỉ tự trách mình mà không chê bai người khác: ‘Chính chúng tôi là những người không may mắn, chúng tôi là những người ít phước đức, chúng tôi đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo thuyết giảng như vậy mà không thể sống đời phạm hạnh trọn vẹn, thanh tịnh cho đến trọn đời’. Họ sống như những người phục vụ trong tu viện hoặc như những cận sự nam, sau khi đã thọ trì năm học giới. Như vậy, Sa-môn Gotama được các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường; và các đệ tử sống nương tựa Sa-môn Gotama, sau khi đã cung kính, tôn trọng ngài’. 241. ‘‘කති පන ත්වං, උදායි, මයි ධම්මෙ සමනුපස්සසි, යෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති? ‘‘පඤ්ච ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති ධම්මෙ සමනුපස්සාමි යෙහි භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. කතමෙ පඤ්ච? භගවා හි, භන්තෙ, අප්පාහාරො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා අප්පාහාරො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඨමං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. 241. Này Udāyi, ông thấy nơi ta có bao nhiêu pháp, do những pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường ta, và sống nương tựa ta sau khi đã cung kính, tôn trọng? Bạch Thế Tôn, con thấy nơi Thế Tôn có năm pháp, do những pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. Năm pháp ấy là gì? Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ăn ít, và tán thán việc ăn ít. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn ăn ít và tán thán việc ăn ít, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ nhất nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති දුතියං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ hai nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති තතියං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ vật thực khất thực nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ ba nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, ඉමං [Pg.199] ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති චතුත්ථං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ chỗ ở nào, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ tư nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා පවිවිත්තො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා පවිවිත්තො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී, ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඤ්චමං ධම්මං සමනුපස්සාමි යෙන භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly. Bạch Thế Tôn, việc Thế Tôn sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly, bạch Thế Tôn, con thấy đây là pháp thứ năm nơi Thế Tôn, do pháp ấy mà các đệ tử cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường Thế Tôn, và sống nương tựa ngài sau khi đã cung kính, tôn trọng. ‘‘ඉමෙ ඛො අහං, භන්තෙ, භගවති පඤ්ච ධම්මෙ සමනුපස්සාමි යෙහි භගවන්තං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති. Bạch ngài, con nhận thấy rõ năm pháp này ở nơi đức Thế Tôn, do bởi các pháp ấy mà các vị đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường đức Thế Tôn; và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, họ nương tựa (Ngài) mà an trú. 242. ‘‘‘අප්පාහාරො සමණො ගොතමො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා කොසකාහාරාපි අඩ්ඪකොසකාහාරාපි බෙලුවාහාරාපි අඩ්ඪබෙලුවාහාරාපි. අහං ඛො පන, උදායි, අප්පෙකදා ඉමිනා පත්තෙන සමතිත්තිකම්පි භුඤ්ජාමි භිය්‍යොපි භුඤ්ජාමි. ‘අප්පාහාරො සමණො ගොතමො, අප්පාහාරතාය ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා කොසකාහාරාපි අඩ්ඪකොසකාහාරාපි බෙලුවාහාරාපි අඩ්ඪබෙලුවාහාරාපි න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං. 242. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama ăn ít, và là người tán thán việc ăn ít,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta chỉ ăn một chén nhỏ, nửa chén nhỏ, một quả beluva, hay nửa quả beluva. Còn ta, này Udāyi, có khi dùng bát này, ăn đến miệng bát, và có khi còn ăn nhiều hơn. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama ăn ít, và là người tán thán việc ăn ít,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta mà chỉ ăn một chén nhỏ, nửa chén nhỏ, một quả beluva, hay nửa quả beluva, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú. ‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා පංසුකූලිකා ලූඛචීවරධරා තෙ සුසානා වා සඞ්කාරකූටා වා පාපණිකා වා නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කරිත්වා ධාරෙන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා ගහපතිචීවරානි ධාරෙමි [Pg.200] දළ්හානි සත්ථලූඛානි අලාබුලොමසානි. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා පංසුකූලිකා ලූඛචීවරධරා තෙ සුසානා වා සඞ්කාරකූටා වා පාපණිකා වා නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කරිත්වා ධාරෙන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ y phục nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ y phục nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người mặc y phấn tảo, mặc y thô xấu. Họ từ nghĩa địa, hoặc đống rác, hoặc từ cửa tiệm, lượm những mảnh giẻ rách, may thành y saṅghāṭi và mặc nó. Còn ta, này Udāyi, có khi ta mặc y do gia chủ cúng dường, loại bền chắc, được cắt bằng dao, mềm mại như lông tơ quả bầu. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ y phục nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ y phục nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người mặc y phấn tảo, mặc y thô xấu, họ từ nghĩa địa, hoặc đống rác, hoặc từ cửa tiệm, lượm những mảnh giẻ rách, may thành y saṅghāṭi và mặc nó, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú. ‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා පිණ්ඩපාතිකා සපදානචාරිනො උඤ්ඡාසකෙ වතෙ රතා, තෙ අන්තරඝරං පවිට්ඨා සමානා ආසනෙනපි නිමන්තියමානා න සාදියන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා නිමන්තනෙපි භුඤ්ජාමි සාලීනං ඔදනං විචිතකාළකං අනෙකසූපං අනෙකබ්‍යඤ්ජනං. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා පිණ්ඩපාතිකා සපදානචාරිනො උඤ්ඡාසකෙ වතෙ රතා තෙ අන්තරඝරං පවිට්ඨා සමානා ආසනෙනපි නිමන්තියමානා න සාදියන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người chỉ ăn đồ khất thực, đi khất thực từng nhà không bỏ sót, ưa thích hạnh lượm lặt. Họ, khi đã vào trong làng, dù được mời ngồi cũng không chấp nhận. Còn ta, này Udāyi, có khi ta dùng bữa theo lời mời, ăn cơm nấu từ gạo sālī đã được lựa bỏ hạt đen, với nhiều món canh, nhiều món đồ ăn. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ vật thực khất thực nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người chỉ ăn đồ khất thực, đi khất thực từng nhà không bỏ sót, ưa thích hạnh lượm lặt, họ, khi đã vào trong làng, dù được mời ngồi cũng không chấp nhận, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú. ‘‘‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා රුක්ඛමූලිකා අබ්භොකාසිකා, තෙ අට්ඨමාසෙ ඡන්නං න උපෙන්ති. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා කූටාගාරෙසුපි විහරාමි උල්ලිත්තාවලිත්තෙසු නිවාතෙසු ඵුසිතග්ගළෙසු පිහිතවාතපානෙසු. ‘සන්තුට්ඨො සමණො ගොතමො ඉතරීතරෙන [Pg.201] සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා රුක්ඛමූලිකා අබ්භොකාසිකා තෙ අට්ඨමාසෙ ඡන්නං න උපෙන්ති, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ chỗ ở nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ chỗ ở nào,’ thì này Udāyi, lại nữa, có những đệ tử của ta là người sống ở gốc cây, người sống ngoài trời. Họ trong tám tháng không đến gần nơi có mái che. Còn ta, này Udāyi, có khi ta trú trong những ngôi nhà có nóc nhọn, được trét vữa trong ngoài, kín gió, cửa đóng then cài, cửa sổ che kín. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama tri túc với bất kỳ chỗ ở nào, và là người tán thán sự tri túc với bất kỳ chỗ ở nào,’ thì này Udāyi, những đệ tử của ta là người sống ở gốc cây, người sống ngoài trời, họ trong tám tháng không đến gần nơi có mái che, họ không nên vì pháp này mà tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta, và sau khi đã tôn kính, trọng vọng, nương tựa ta mà an trú. ‘‘‘පවිවිත්තො සමණො ගොතමො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, සන්ති ඛො පන මෙ, උදායි, සාවකා ආරඤ්ඤිකා පන්තසෙනාසනා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි අජ්ඣොගාහෙත්වා විහරන්ති, තෙ අන්වද්ධමාසං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසරන්ති පාතිමොක්ඛුද්දෙසාය. අහං ඛො පනුදායි, අප්පෙකදා ආකිණ්ණො විහරාමි භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. ‘පවිවිත්තො සමණො ගොතමො, පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී’ති, ඉති චෙ මං, උදායි, සාවකා සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං, යෙ තෙ, උදායි, මම සාවකා ආරඤ්ඤකා පන්තසෙනාසනා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි අජ්ඣොගාහෙත්වා විහරන්ති තෙ අන්වද්ධමාසං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසරන්ති පාතිමොක්ඛුද්දෙසාය, න මං තෙ ඉමිනා ධම්මෙන සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං. “Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta vì lý do này: ‘Sa-môn Gotama sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly,’ thì này Udāyi, Ta có những vị đệ tử sống ở rừng, ở các trú xứ xa vắng, họ sống sau khi đã đi vào các trú xứ xa vắng, trong các khu rừng rậm. Cứ mỗi nửa tháng, họ đi vào giữa Tăng chúng để tụng đọc Pātimokkha. Còn Ta, này Udāyi, đôi khi Ta sống chung đụng với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua chúa, các đại thần, các người ngoại đạo, và các đệ tử của người ngoại đạo. Này Udāyi, nếu các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta vì lý do này: ‘Sa-môn Gotama sống viễn ly, và tán thán sự viễn ly,’ thì này Udāyi, những vị đệ tử của Ta sống ở rừng, ở các trú xứ xa vắng, họ sống sau khi đã đi vào các trú xứ xa vắng, trong các khu rừng rậm, và cứ mỗi nửa tháng, họ đi vào giữa Tăng chúng để tụng đọc Pātimokkha, thì họ sẽ không tôn kính, không trọng vọng, không quý mến, không cúng dường Ta, và sẽ không sống nương tựa Ta sau khi đã tôn kính, trọng vọng, vì pháp này. ‘‘ඉති ඛො, උදායි, න මමං සාවකා ඉමෙහි පඤ්චහි ධම්මෙහි සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. “Như vậy, này Udāyi, các đệ tử của Ta không tôn kính, không trọng vọng, không quý mến, không cúng dường Ta, và không sống nương tựa Ta sau khi đã tôn kính, trọng vọng, vì năm pháp này. 243. ‘‘අත්ථි ඛො, උදායි, අඤ්ඤෙ ච පඤ්ච ධම්මා යෙහි පඤ්චහි ධම්මෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධුදායි, මමං සාවකා අධිසීලෙ සම්භාවෙන්ති – ‘සීලවා සමණො ගොතමො පරමෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො’ති. යම්පුදායි, මමං සාවකා අධිසීලෙ සම්භාවෙන්ති – ‘සීලවා සමණො ගොතමො පරමෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො’ති, අයං ඛො, උදායි[Pg.202], පඨමො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. 243. “Này Udāyi, có năm pháp khác, do năm pháp này mà các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta. Năm pháp ấy là gì? Này Udāyi, ở đây, các đệ tử của Ta tán thán Ta về giới đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có giới hạnh, đã thành tựu uẩn giới tối thượng.’ Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về giới đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có giới hạnh, đã thành tựu uẩn giới tối thượng,’ này Udāyi, đây là pháp thứ nhất, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta. 244. ‘‘පුන චපරං, උදායි, මමං සාවකා අභික්කන්තෙ ඤාණදස්සනෙ සම්භාවෙන්ති – ‘ජානංයෙවාහ සමණො ගොතමො – ජානාමීති, පස්සංයෙවාහ සමණො ගොතමො – පස්සාමීති; අභිඤ්ඤාය සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනභිඤ්ඤාය; සනිදානං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනිදානං; සප්පාටිහාරියං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අප්පාටිහාරිය’න්ති. යම්පුදායි, මමං සාවකා අභික්කන්තෙ ඤාණදස්සනෙ සම්භාවෙන්ති – ‘ජානංයෙවාහ සමණො ගොතමො – ජානාමීති, පස්සංයෙවාහ සමණො ගොතමො – පස්සාමීති; අභිඤ්ඤාය සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනභිඤ්ඤාය; සනිදානං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අනිදානං; සප්පාටිහාරියං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති නො අප්පාටිහාරිය’න්ති, අයං ඛො, උදායි, දුතියො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. 244. “Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của Ta tán thán Ta về tri kiến thù thắng rằng: ‘Sa-môn Gotama nói: “Ta biết” chỉ khi thực sự biết; Sa-môn Gotama nói: “Ta thấy” chỉ khi thực sự thấy; Sa-môn Gotama thuyết pháp sau khi đã thắng tri, không phải không thắng tri; Sa-môn Gotama thuyết pháp có nguyên nhân, không phải không có nguyên nhân; Sa-môn Gotama thuyết pháp có sự kỳ diệu, không phải không có sự kỳ diệu.’ Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về tri kiến thù thắng rằng: ‘Sa-môn Gotama nói: “Ta biết” chỉ khi thực sự biết; Sa-môn Gotama nói: “Ta thấy” chỉ khi thực sự thấy; Sa-môn Gotama thuyết pháp sau khi đã thắng tri, không phải không thắng tri; Sa-môn Gotama thuyết pháp có nguyên nhân, không phải không có nguyên nhân; Sa-môn Gotama thuyết pháp có sự kỳ diệu, không phải không có sự kỳ diệu,’ này Udāyi, đây là pháp thứ hai, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta. 245. ‘‘පුන චපරං, උදායි, මමං සාවකා අධිපඤ්ඤාය සම්භාවෙන්ති – ‘පඤ්ඤවා සමණො ගොතමො පරමෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො; තං වත අනාගතං වාදපථං න දක්ඛති, උප්පන්නං වා පරප්පවාදං න සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’. තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, අපි නු මෙ සාවකා එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙය්‍යු’’න්ති? 245. “Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của Ta tán thán Ta về tuệ đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có trí tuệ, đã thành tựu uẩn tuệ tối thượng; trường hợp này không xảy ra, rằng Ngài sẽ không thấy được con đường luận thuyết chưa đến, hoặc sẽ không thể khéo nhiếp phục một cách hợp pháp luận thuyết của người khác đã khởi lên.’ Này Udāyi, ngươi nghĩ thế nào? Các đệ tử của Ta, khi biết như vậy, thấy như vậy, liệu có chen vào giữa lời nói chăng?” ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Bạch Thế Tôn, không có việc ấy.” ‘‘න ඛො පනාහං, උදායි, සාවකෙසු අනුසාසනිං පච්චාසීසාමි ; අඤ්ඤදත්ථු මමයෙව සාවකා අනුසාසනිං පච්චාසීසන්ති. “Này Udāyi, Ta không mong đợi sự giáo huấn từ các đệ tử; trái lại, chính các đệ tử của Ta mong đợi sự giáo huấn từ Ta. ‘‘යම්පුදායි, මමං සාවකා අධිපඤ්ඤාය සම්භාවෙන්ති – ‘පඤ්ඤවා සමණො ගොතමො පරමෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො; තං වත අනාගතං වාදපථං න දක්ඛති, උප්පන්නං වා පරප්පවාදං න සහධම්මෙන නිග්ගහිතං නිග්ගණ්හිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’. අයං ඛො, උදායි, තතියො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. “Này Udāyi, việc các đệ tử của Ta tán thán Ta về tuệ đức cao thượng rằng: ‘Sa-môn Gotama có trí tuệ, đã thành tựu uẩn tuệ tối thượng; trường hợp này không xảy ra, rằng Ngài sẽ không thấy được con đường luận thuyết chưa đến, hoặc sẽ không thể khéo nhiếp phục một cách hợp pháp luận thuyết của người khác đã khởi lên.’ Này Udāyi, đây là pháp thứ ba, do đó các đệ tử tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường Ta, và sau khi tôn kính, trọng vọng, họ sống nương tựa Ta. 246. ‘‘පුන [Pg.203] චපරං, උදායි, මම සාවකා යෙන දුක්ඛෙන දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා තෙ මං උපසඞ්කමිත්වා දුක්ඛං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන; තෙ මං දුක්ඛසමුදයං… දුක්ඛනිරොධං… දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. යම්පුදායි, මම සාවකා යෙන දුක්ඛෙන දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා තෙ මං උපසඞ්කමිත්වා දුක්ඛං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති, තෙසාහං දුක්ඛං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි, තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. තෙ මං දුක්ඛසමුදයං … දුක්ඛනිරොධං… දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුච්ඡන්ති. තෙසාහං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියසච්චං පුට්ඨො බ්‍යාකරොමි. තෙසාහං චිත්තං ආරාධෙමි පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන. අයං ඛො, උදායි, චතුත්ථො ධම්මො යෙන මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. 246. Lại nữa, này Udāyi, các đệ tử của ta, khi bị khổ não nào xâm nhập, bị khổ não nào áp bức, họ đến gần ta và hỏi về Khổ Thánh đế. Ta, khi được hỏi về Khổ Thánh đế, đã trả lời cho họ. Ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Họ hỏi ta về Tập Thánh đế ... Diệt Thánh đế ... Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ. Ta, khi được hỏi về Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ, đã trả lời cho họ. Ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Này Udāyi, việc các đệ tử của ta, khi bị khổ não nào xâm nhập, bị khổ não nào áp bức, họ đến gần ta và hỏi về Khổ Thánh đế; ta, khi được hỏi về Khổ Thánh đế, đã trả lời cho họ; ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi; họ hỏi ta về Tập Thánh đế ... Diệt Thánh đế ... Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ; ta, khi được hỏi về Đạo Thánh đế đưa đến sự diệt khổ, đã trả lời cho họ; ta làm cho tâm của họ được hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. Này Udāyi, đây chính là pháp thứ tư, nhờ đó các đệ tử của ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường ta; sau khi tôn kính, trọng vọng, họ nương tựa và an trú. 247. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 247. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn niệm xứ. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, sau khi dẹp bỏ tham và ưu ở đời; trú, quán thọ trên các cảm thọ... trú, quán tâm trên tâm... trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, sau khi dẹp bỏ tham và ưu ở đời. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො සම්මප්පධානෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති; උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති, වායමති, වීරියං ආරභති, චිත්තං පග්ගණ්හාති, පදහති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn chánh cần. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để đoạn trừ, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn cho sanh khởi, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực; đối với các pháp thiện đã sanh, khởi lên ý muốn để duy trì, không quên lãng, tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන [Pg.204] චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, චිත්තසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bốn như ý túc. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập như ý túc có đầy đủ dục định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ cần định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ tâm định và tinh cần hành; tu tập như ý túc có đầy đủ quán định và tinh cần hành. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පඤ්චින්ද්‍රියානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං; වීරියින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… සතින්ද්‍රියං භාවෙති… සමාධින්ද්‍රියං භාවෙති… පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập năm căn. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập tín căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ; tu tập tấn căn...; tu tập niệm căn...; tu tập định căn...; tu tập tuệ căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පඤ්ච බලානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සද්ධාබලං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං; වීරියබලං භාවෙති…පෙ… සතිබලං භාවෙති… සමාධිබලං භාවෙති… පඤ්ඤාබලං භාවෙති උපසමගාමිං සම්බොධගාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập năm lực. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập tín lực, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ; tu tập tấn lực...; tu tập niệm lực...; tu tập định lực...; tu tập tuệ lực, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං; ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, ta đã thuyết giảng con đường thực hành cho các đệ tử, và các đệ tử của ta, sau khi thực hành theo đó, đã tu tập bảy giác chi. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập niệm giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào sự diệt, hướng đến sự xả ly; tu tập trạch pháp giác chi...; tu tập tinh tấn giác chi...; tu tập hỷ giác chi...; tu tập khinh an giác chi...; tu tập định giác chi...; tu tập xả giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào sự diệt, hướng đến sự xả ly. Và ở đây, nhiều đệ tử của ta an trú, đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති, සම්මාසඞ්කප්පං භාවෙති, සම්මාවාචං භාවෙති, සම්මාකම්මන්තං භාවෙති, සම්මාආජීවං භාවෙති, සම්මාවායාමං භාවෙති, සම්මාසතිං [Pg.205] භාවෙති, සම්මාසමාධිං භාවෙති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập Thánh đạo Tám ngành. Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu tu tập chánh kiến, tu tập chánh tư duy, tu tập chánh ngữ, tu tập chánh nghiệp, tu tập chánh mạng, tu tập chánh tinh tấn, tu tập chánh niệm, tu tập chánh định. Và trong pháp hành ấy, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú. 248. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අට්ඨ විමොක්ඛෙ භාවෙන්ති. රූපී රූපානි පස්සති, අයං පඨමො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති, අයං දුතියො විමොක්ඛො; සුභන්තෙව අධිමුත්තො හොති, අයං තතියො විමොක්ඛො; සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං චතුත්ථො විමොක්ඛො; සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං පඤ්චමො විමොක්ඛො; සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං ඡට්ඨො විමොක්ඛො; සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං සත්තමො විමොක්ඛො; සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං අට්ඨමො විමොක්ඛො. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 248. Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập tám giải thoát. (1) Có sắc, thấy các sắc, đây là giải thoát thứ nhất. (2) Bên trong không có tưởng về sắc, thấy các sắc bên ngoài, đây là giải thoát thứ hai. (3) Chỉ chuyên chú vào tịnh, đây là giải thoát thứ ba. (4) Vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, với ý niệm ‘hư không là vô biên,’ vị ấy đạt đến và an trú Không Vô Biên Xứ, đây là giải thoát thứ tư. (5) Vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ vị ấy đạt đến và an trú Thức Vô Biên Xứ, đây là giải thoát thứ năm. (6) Vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ vị ấy đạt đến và an trú Vô Sở Hữu Xứ, đây là giải thoát thứ sáu. (7) Vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy đạt đến và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đây là giải thoát thứ bảy. (8) Vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy đạt đến và an trú Diệt Thọ Tưởng Định, đây là giải thoát thứ tám. Và trong pháp hành ấy, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú. 249. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අට්ඨ අභිභායතනානි භාවෙන්ති. අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං පඨමං අභිභායතනං. 249. Này Udāyi, lại nữa, pháp hành đã được ta thuyết giảng cho các vị đệ tử, và các vị đệ tử của ta khi thực hành theo pháp ấy đã tu tập tám thắng xứ. (1) Một người có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ nhất. ‘‘අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං දුතියං අභිභායතනං. (2) Một người có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, không có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ hai. ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං තතියං අභිභායතනං. (3) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ ba. ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං චතුත්ථං අභිභායතනං. (4) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, không có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tư. ‘‘අජ්ඣත්තං [Pg.206] අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම උමාපුප්ඵං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං පඤ්චමං අභිභායතනං. (5) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh. Ví như hoa lanh màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu xanh, có sắc xanh, có hình tướng xanh, có ánh sáng xanh. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ năm. ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම කණිකාරපුප්ඵං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං ඡට්ඨං අභිභායතනං. (6) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu vàng, có sắc vàng, có hình tướng vàng, có ánh sáng vàng. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ sáu. ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම බන්ධුජීවකපුප්ඵං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි, පස්සාමී’ති එවං සඤ්ඤී හොති. ඉදං සත්තමං අභිභායතනං. (7) Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ. Ví như hoa bandhujīvaka màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ; cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc bên ngoài, màu đỏ, có sắc đỏ, có hình tướng đỏ, có ánh sáng đỏ. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy. ‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම ඔසධිතාරකා ඔදාතා ඔදාතවණ්ණා ඔදාතනිදස්සනා ඔදාතනිභාසා, සෙය්‍යථාපි වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ඔදාතං ඔදාතවණ්ණං ඔදාතනිදස්සනං ඔදාතනිභාසං; එවමෙව අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි. ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි[Pg.207], පස්සාමී’ති එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං අට්ඨමං අභිභායතනං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Một người có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng. Ví như sao mai có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng; cũng vậy, một người có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc tướng trắng, hình tướng trắng, ánh sáng trắng. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục các sắc ấy, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và đang an trú. 250. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දස කසිණායතනානි භාවෙන්ති. පථවීකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධමධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං; ආපොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති…පෙ… තෙජොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… වායොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… නීලකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… පීතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ලොහිතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ඔදාතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ආකාසකසිණමෙකො සඤ්ජානාති … විඤ්ඤාණකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධමධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 250. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta tu tập mười biến xứ. Một người nhận thức biến xứ đất: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng; một người nhận thức biến xứ nước... (như trên)... một người nhận thức biến xứ lửa... một người nhận thức biến xứ gió... một người nhận thức biến xứ xanh... một người nhận thức biến xứ vàng... một người nhận thức biến xứ đỏ... một người nhận thức biến xứ trắng... một người nhận thức biến xứ hư không... một người nhận thức biến xứ thức: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và đang an trú. 251. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරි ඣානානි භාවෙන්ති. ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, දක්ඛො න්හාපකො වා න්හාපකන්තෙවාසී වා කංසථාලෙ න්හානීයචුණ්ණානි ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං සන්නෙය්‍ය, සායං න්හානීයපිණ්ඩි ස්නෙහානුගතා ස්නෙහපරෙතො සන්තරබාහිරා ඵුටා ස්නෙහෙන න ච පග්ඝරිණී; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. 251. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta tu tập bốn thiền. Ở đây, này Udāyi, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, một người thợ tắm hay đệ tử của người thợ tắm khéo léo, sau khi rắc bột tắm vào trong một cái thau đồng, nhồi đi nhồi lại với nước, cho đến khi cục bột tắm ấy được thấm ướt, tẩm nhuần, thấm khắp trong ngoài bởi chất ẩm, nhưng không chảy nhỏ giọt; cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. ‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති[Pg.208]. සෙය්‍යථාපි, උදායි, උදකරහදො ගම්භීරො උබ්භිදොදකො. තස්ස නෙවස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න පච්ඡිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න උත්තරාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න දක්ඛිණාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, දෙවො ච න කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡෙය්‍ය; අථ ඛො තම්හාව උදකරහදා සීතා වාරිධාරා උබ්භිජ්ජිත්වා තමෙව උදකරහදං සීතෙන වාරිනා අභිසන්දෙය්‍ය පරිසන්දෙය්‍ය පරිපූරෙය්‍ය පරිප්ඵරෙය්‍ය, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො උදකරහදස්ස සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස. එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, có một hồ nước sâu, nước từ nguồn dâng lên. Hồ ấy không có cửa nước vào ở phía đông, không có cửa nước vào ở phía tây, không có cửa nước vào ở phía bắc, không có cửa nước vào ở phía nam, và trời cũng không thỉnh thoảng mưa xuống đúng lúc. Rồi một dòng nước mát từ chính hồ nước ấy trào lên, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy chính hồ nước ấy với nước mát, không có một chỗ nào trong toàn bộ hồ nước không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không có một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. ‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තො නිමුග්ගපොසීනි, තානි යාව චග්ගා යාව ච මූලා සීතෙන වාරිනා අභිසන්නානි පරිසන්නානි පරිපූරානි පරිප්ඵුටානි, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතං, උප්පලානං වා පදුමානං වා පුණ්ඩරීකානං වා සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu do ly hỷ... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân không được lạc không có hỷ ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, trong một hồ sen xanh, hoặc hồ sen hồng, hoặc hồ sen trắng, có những bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước. Chúng từ ngọn cho đến gốc được thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy bởi nước mát, không có một chỗ nào trên toàn bộ các bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng ấy không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân không được lạc không có hỷ ấy thấm nhuần. ‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො ඔදාතෙන වත්ථෙන සසීසං පාරුපිත්වා නිසින්නො අස්ස, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස ඔදාතෙන වත්ථෙන [Pg.209] අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, උදායි, භික්ඛු ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, vị tỳ khưu, do từ bỏ lạc và khổ, do ưu và hỷ đã chấm dứt từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy ngồi thấm nhuần toàn thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Ví như, này Udāyi, một người ngồi trùm khắp thân mình, kể cả đầu, bằng một tấm vải trắng, không có một chỗ nào trên toàn thân của người ấy mà không được tấm vải trắng ấy bao trùm; cũng vậy, này Udāyi, vị tỳ khưu ngồi thấm nhuần toàn thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí. 252. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා එවං පජානන්ති – ‘අයං ඛො මෙ කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසූපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො; ඉදඤ්ච පන මෙ විඤ්ඤාණං එත්ථ සිතං එත්ථ පටිබද්ධං’. සෙය්‍යථාපි, උදායි, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො අච්ඡො විප්පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නො; තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වා. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය – ‘අයං ඛො මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො අච්ඡො විප්පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නො; තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වා’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා එවං පජානන්ති – ‘අයං ඛො මෙ කායො රූපී චාතුමහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසූපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො; ඉදඤ්ච පන මෙ විඤ්ඤාණං එත්ථ සිතං එත්ථ පටිබද්ධ’න්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 252. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta biết rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại tạo thành, do cha mẹ sanh, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị trói buộc vào đây.’ Ví như, này Udāyi, có một viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, cực kỳ trong sáng, đầy đủ mọi phương diện; bên trong nó có một sợi chỉ được xỏ qua, hoặc màu xanh, hoặc màu vàng, hoặc màu đỏ, hoặc màu trắng, hoặc màu vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay và quán xét: ‘Đây là viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, cực kỳ trong sáng, đầy đủ mọi phương diện; và đây là sợi chỉ được xỏ qua bên trong nó, hoặc màu xanh, hoặc màu vàng, hoặc màu đỏ, hoặc màu trắng, hoặc màu vàng nhạt.’ Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta biết rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại tạo thành, do cha mẹ sanh, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần phải xoa bóp, chà rửa, bị tan rã, bị hoại diệt; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị trói buộc vào đây.’ Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí. 253. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනන්ති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො මුඤ්ජම්හා ඊසිකං පබ්බාහෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං මුඤ්ජො, අයං ඊසිකා; අඤ්ඤො මුඤ්ජො, අඤ්ඤා ඊසිකා; මුඤ්ජම්හාත්වෙව ඊසිකා පබ්බාළ්හා’ති. සෙය්‍යථා වා පනුදායි, පුරිසො අසිං කොසියා පබ්බාහෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං අසි, අයං කොසි; අඤ්ඤො අසි අඤ්ඤා කොසි; කොසියාත්වෙව අසි පබ්බාළ්හො’ති. සෙය්‍යථා වා, පනුදායි, පුරිසො අහිං කරණ්ඩා උද්ධරෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අයං අහි, අයං කරණ්ඩො; අඤ්ඤො [Pg.210] අහි, අඤ්ඤො කරණ්ඩො; කරණ්ඩාත්වෙව අහි උබ්භතො’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ඉමම්හා කායා අඤ්ඤං කායං අභිනිම්මිනන්ති රූපිං මනොමයං සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං අහීනින්ද්‍රියං. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 253. Lại nữa, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta từ thân này hóa sanh ra một thân khác, có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn. Ví như, này Udāyi, một người rút cọng lau ra khỏi vỏ của nó. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là vỏ, đây là cọng lau; vỏ là một đằng, cọng lau là một nẻo; cọng lau đã được rút ra từ vỏ.’ Hoặc ví như, này Udāyi, một người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ; gươm là một đằng, vỏ là một nẻo; gươm đã được rút ra từ vỏ.’ Hoặc ví như, này Udāyi, một người lôi con rắn ra khỏi giỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là cái giỏ; con rắn là một đằng, cái giỏ là một nẻo; con rắn đã được lôi ra từ cái giỏ.’ Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được ta tuyên thuyết cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của ta từ thân này hóa sanh ra một thân khác, có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn. Và ở đây, nhiều vị đệ tử của ta trú, đã đạt đến sự viên mãn và sự hoàn hảo của thắng trí. 254. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොන්ති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොන්ති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානා ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොන්ති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමන්ති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසන්ති පරිමජ්ජන්ති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, දක්ඛො කුම්භකාරො වා කුම්භකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතාය මත්තිකාය යං යදෙව භාජනවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය; සෙය්‍යථා වා පනුදායි, දක්ඛො දන්තකාරො වා දන්තකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතස්මිං දන්තස්මිං යං යදෙව දන්තවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය; සෙය්‍යථා වා පනුදායි, දක්ඛො සුවණ්ණකාරො වා සුවණ්ණකාරන්තෙවාසී වා සුපරිකම්මකතස්මිං සුවණ්ණස්මිං යං යදෙව සුවණ්ණවිකතිං ආකඞ්ඛෙය්‍ය තං තදෙව කරෙය්‍ය අභිනිප්ඵාදෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොන්ති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොන්ති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානා ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොන්ති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡන්ති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමන්ති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසන්ති පරිමජ්ජන්ති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන [Pg.211] වසං වත්තෙන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 254. Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, chứng nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; đi trên mặt nước không chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay, chạm và xoa mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, có đại uy lực như vậy; dùng thân thể để tác động quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. Này Udāyi, ví như người thợ gốm thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ gốm, từ đất sét đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ gốm nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ gốm ấy; hoặc này Udāyi, ví như người thợ ngà thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ ngà, từ ngà voi đã được gia công kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ ngà nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ ngà ấy; hoặc này Udāyi, ví như người thợ vàng thiện xảo hoặc đệ tử của người thợ vàng, từ vàng đã được gia công kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ vàng nào thì làm được và hoàn thành được loại đồ vàng ấy. Cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, chứng nghiệm được nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; đi trên mặt nước không chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay, chạm và xoa mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, có đại uy lực như vậy; dùng thân thể để tác động quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. Và trong đó, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã an trú, đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của các thắng trí. 255. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණන්ති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. සෙය්‍යථාපි, උදායි, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණන්ති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 255. Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, nghe được cả hai loại âm thanh — của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Này Udāyi, ví như người thổi tù và có sức mạnh, không khó khăn gì có thể làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này Udāyi, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, nghe được cả hai loại âm thanh — của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Và trong đó, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã an trú, đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của các thắng trí. 256. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානන්ති – සරාගං වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතරාගං වා චිත්තං ‘වීතරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සදොසං වා චිත්තං ‘සදොසං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතදොසං වා චිත්තං ‘වීතදොසං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සමොහං වා චිත්තං ‘සමොහං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතමොහං වා චිත්තං ‘වීතමොහං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සංඛිත්තං වා චිත්තං ‘සඞ්ඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං ‘වික්ඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; මහග්ගතං වා චිත්තං ‘මහග්ගතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අමහග්ගතං වා චිත්තං ‘අමහග්ගතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සඋත්තරං වා චිත්තං ‘සඋත්තරං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අනුත්තරං වා චිත්තං ‘අනුත්තරං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; සමාහිතං වා චිත්තං ‘සමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අසමාහිතං වා චිත්තං ‘අසමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානන්ති; විමුත්තං වා චිත්තං ‘විමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදකපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සකණිකං වා ‘සකණික’න්ති ජානෙය්‍ය, අකණිකං වා ‘අකණික’න්ති ජානෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානන්ති – සරාගං [Pg.212] වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානන්ති, වීතරාගං වා චිත්තං…පෙ… සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සඞ්ඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 256. “Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với tâm của mình bao trùm tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, rồi biết rõ: Tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham, biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, biết là ‘tâm có sân’; tâm không sân, biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, biết là ‘tâm có si’; tâm không si, biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, biết là ‘tâm co rút’; tâm phân tán, biết là ‘tâm phân tán’; tâm quảng đại, biết là ‘tâm quảng đại’; tâm không quảng đại, biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu thượng, biết là ‘tâm hữu thượng’; tâm vô thượng, biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, biết là ‘tâm có định’; tâm không định, biết là ‘tâm không định’; tâm giải thoát, biết là ‘tâm giải thoát’; tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’. Này Udāyi, ví như người phụ nữ hay người đàn ông, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng loáng, hoặc trong bát nước trong vắt, nếu có tỳ vết thì biết là ‘có tỳ vết’, nếu không có tỳ vết thì biết là ‘không có tỳ vết’; này Udāyi, cũng vậy, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, với tâm của mình bao trùm tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, rồi biết rõ: Tâm có tham, biết là ‘tâm có tham’; tâm không tham ... (như trên) ... tâm có sân ... tâm không sân ... tâm có si ... tâm không si ... tâm co rút ... tâm phân tán ... tâm quảng đại ... tâm không quảng đại ... tâm hữu thượng ... tâm vô thượng ... tâm có định ... tâm không định ... tâm giải thoát ... tâm không giải thoát, biết là ‘tâm không giải thoát’. Và này, trong pháp ấy, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.” 257. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො සකම්හා ගාමා අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය, තම්හාපි ගාමා අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය; සො තම්හා ගාමා සකංයෙව ගාමං පච්චාගච්ඡෙය්‍ය; තස්ස එවමස්ස – ‘අහං ඛො සකම්හා ගාමා අඤ්ඤං ගාමං අගච්ඡිං, තත්‍ර එවං අට්ඨාසිං එවං නිසීදිං එවං අභාසිං එවං තුණ්හී අහොසිං; තම්හාපි ගාමා අමුං ගාමං අගච්ඡිං, තත්‍රාපි එවං අට්ඨාසිං එවං නිසීදිං එවං අභාසිං එවං තුණ්හී අහොසිං, සොම්හි තම්හා ගාමා සකංයෙව ගාමං පච්චාගතො’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 257. “Này Udāyi, lại nữa, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại và thành. ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, đã trải qua khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh vào nơi kia. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, đã trải qua khổ lạc như thế này, có tuổi thọ giới hạn như thế này. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã được sanh vào nơi đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Này Udāyi, ví như một người đi từ làng của mình đến một ngôi làng khác, rồi từ ngôi làng ấy lại đi đến một ngôi làng khác nữa. Sau đó, từ ngôi làng ấy, người ấy quay trở về chính ngôi làng của mình. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Ta đã đi từ làng của mình đến ngôi làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã im lặng như thế này. Từ ngôi làng ấy, ta lại đi đến ngôi làng nọ. Ở đó, ta cũng đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã im lặng như thế này. Ta, người ấy, từ ngôi làng đó đã quay trở về chính ngôi làng của mình.’ Này Udāyi, cũng vậy, con đường thực hành đã được Như Lai tuyên thuyết cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Như Lai đã thực hành theo con đường ấy, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một đời ... (như trên) ... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Và này, trong pháp ấy, nhiều vị đệ tử của Như Lai đã đạt đến sự viên mãn và hoàn hảo của thắng trí và an trú.” 258. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ [Pg.213] පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, ද්වෙ අගාරා සද්වාරා. තත්‍ර චක්ඛුමා පුරිසො මජ්ඣෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය මනුස්සෙ ගෙහං පවිසන්තෙපි නික්ඛමන්තෙපි අනුචඞ්කමන්තෙපි අනුවිචරන්තෙපි; එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සන්ති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානන්ති…පෙ… තත්‍ර ච ප මෙ සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. 258. Lại nữa, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ tà kiến và hành động theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ chánh kiến và hành động theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, họ thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Udāyi, ví như có hai ngôi nhà có cửa đối diện nhau. Ở đấy, một người có mắt đứng giữa có thể thấy những người đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi tới đi lui, đi qua đi lại. Cũng vậy, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, thiện thú, ác thú; họ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... và trong pháp này, nhiều đệ tử của Ta đã đạt đến sự toàn hảo, cứu cánh của thắng trí và an trú trong đó. 259. ‘‘පුන චපරං, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පබ්බතසඞ්ඛෙපෙ උදකරහදො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො, තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය සිප්පිසම්බුකම්පි සක්ඛරකඨලම්පි මච්ඡගුම්බම්පි චරන්තම්පි තිට්ඨන්තම්පි. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො උදකරහදො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො, තත්‍රිමෙ සිප්පිසම්බුකාපි සක්ඛරකඨලාපි මච්ඡගුම්බාපි චරන්තිපි තිට්ඨන්තිපී’ති. එවමෙව ඛො, උදායි, අක්ඛාතා මයා සාවකානං පටිපදා, යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. තත්‍ර ච පන මෙ [Pg.214] සාවකා බහූ අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා විහරන්ති. අයං ඛො, උදායි, පඤ්චමො ධම්මො යෙන මම සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්ති. 259. Lại nữa, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này Udāyi, ví như trên đỉnh núi có một hồ nước trong, trong vắt, không bị khuấy động. Ở đấy, một người có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ ốc, sỏi đá, và đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Hồ nước này thật trong, trong vắt, không bị khuấy động. Trong đó có những vỏ sò, vỏ ốc, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội hay đứng yên.’ Cũng vậy, này Udāyi, Ta đã tuyên thuyết pháp hành cho các đệ tử, và khi thực hành theo đó, các đệ tử của Ta, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Và trong pháp này, nhiều đệ tử của Ta đã đạt đến sự toàn hảo, cứu cánh của thắng trí và an trú trong đó. Này Udāyi, đây là pháp thứ năm, do pháp này mà các đệ tử của Ta tôn kính, cung kính, quý trọng, đảnh lễ Ta; và sau khi tôn kính, cung kính, họ sống nương tựa vào Ta. ‘‘ඉමෙ ඛො, උදායි, පඤ්ච ධම්මා යෙහි මමං සාවකා සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරන්තී’’ති. Này Udāyi, đây là năm pháp, do những pháp này mà các đệ tử của Ta tôn kính, cung kính, quý trọng, đảnh lễ Ta; và sau khi tôn kính, cung kính, họ sống nương tựa vào Ta. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Du sĩ Sakuludāyī hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. මහාසකුලුදායිසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං. Kinh Đại Sakuludāyi, thứ bảy, chấm dứt. 8. සමණමුණ්ඩිකසුත්තං 8. Kinh Samaṇamuṇḍika 260. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි පරිබ්බාජකසතෙහි. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති සාවත්ථියා නික්ඛමි දිවා දිවස්ස භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො තාව භගවන්තං දස්සනාය; පටිසල්ලීනො භගවා. මනොභාවනියානම්පි භික්ඛූනං අසමයො දස්සනාය; පටිසල්ලීනා මනොභාවනියා භික්ඛූ. යංනූනාහං යෙන සමයප්පවාදකො තින්දුකාචීරො එකසාලකො මල්ලිකාය ආරාමො යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන සමයප්පවාදකො තින්දුකාචීරො එකසාලකො මල්ලිකාය ආරාමො යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි. 260. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang cư ngụ tại công viên của hoàng hậu Mallikā, trong một ngôi nhà một mái có hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, cùng với đại chúng du sĩ đông đảo, khoảng năm trăm vị. Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa trưa để yết kiến Thế Tôn. Rồi người thợ mộc Pañcakaṅga suy nghĩ thế này: ‘Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn; Thế Tôn đang độc cư. Cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỳ khưu đang tu tập tâm; các vị Tỳ khưu đang tu tập tâm cũng đang độc cư. Ta hãy đi đến công viên của hoàng hậu Mallikā, nơi có ngôi nhà một mái với hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā thì hơn.’ Sau đó, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến công viên của hoàng hậu Mallikā, nơi có ngôi nhà một mái với hàng cây Tinduka, nơi dành cho các cuộc tranh luận, đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā. තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං [Pg.215] අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. Vào lúc ấy, du sĩ Uggāhamāna, con của bà Samaṇamuṇḍikā, đang ngồi cùng với đại chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, với tiếng nói lớn, tiếng huyên náo, đang nói nhiều loại chuyện vô ích, như là: chuyện về vua, chuyện về trộm cướp, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về sợ hãi, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã khuất, chuyện phiếm, chuyện về thế gian, chuyện về biển cả, chuyện về sự hiện hữu và không hiện hữu, vân vân. අද්දසා ඛො උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ; අයං සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ආගච්ඡති පඤ්චකඞ්ගො ථපති. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා සාවත්ථියං පටිවසන්ති අයං තෙසං අඤ්ඤතරො පඤ්චකඞ්ගො ථපති. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො; අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. Du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, từ xa đã thấy người thợ mộc Pañcakaṅga đang đi đến. Thấy vậy, ông ta bảo chúng hội của mình: "Này quý vị, hãy giữ im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Vị đệ tử này của Sa-môn Gotama, người thợ mộc Pañcakaṅga, đang đi đến. Trong số tất cả các vị đệ tử tại gia mặc y trắng của Sa-môn Gotama đang cư ngụ tại Sāvatthī, người thợ mộc Pañcakaṅga này là một trong số họ. Chắc chắn, những vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, là những người tán thán sự im lặng. Có lẽ, sau khi biết chúng hội im lặng, vị ấy có thể nghĩ rằng nên đến gần." Khi ấy, các du sĩ ấy đã giữ im lặng. 261. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උග්ගාහමානෙන පරිබ්බාජකෙන සමණමුණ්ඩිකාපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො එතදවොච – ‘‘චතූහි ඛො අහං, ගහපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං. කතමෙහි චතූහි? ඉධ, ගහපති, න කායෙන පාපකම්මං කරොති, න පාපකං වාචං භාසති, න පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පෙති, න පාපකං ආජීවං ආජීවති – ඉමෙහි ඛො අහං, ගහපති, චතූහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣ’’න්ති. 261. Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā; sau khi đến, đã trao đổi lời chào hỏi thân mật với du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Sau khi kết thúc câu chuyện chào hỏi đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, đã nói điều này với người thợ mộc Pañcakaṅga đang ngồi một bên: "Này gia chủ, tôi tuyên bố một người thành tựu bốn pháp là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi. Bốn pháp nào? Ở đây, này gia chủ, vị ấy không làm ác nghiệp bằng thân, không nói lời ác, không khởi lên tư duy ác, không nuôi mạng bằng tà mạng. Này gia chủ, chính với bốn pháp này, tôi tuyên bố một người là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi." අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස භාසිතං නෙව අභිනන්දි නප්පටික්කොසි. අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි – ‘‘භගවතො සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමී’’ති. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යාවතකො අහොසි උග්ගාහමානෙන [Pg.216] පරිබ්බාජකෙන සමණමුණ්ඩිකාපුත්තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Không hoan hỷ, không phản đối, ông đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): "Ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của lời nói này nơi Đức Thế Tôn." Khi ấy, người thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ mộc Pañcakaṅga đã trình bày lại toàn bộ cuộc đối thoại với du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā, lên Đức Thế Tôn. 262. එවං වුත්තෙ, භගවා පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘එවං සන්තෙ ඛො, ථපති, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො සම්පන්නකුසලො භවිස්සති පරමකුසලො උත්තමපත්තිපත්තො සමණො අයොජ්ඣො, යථා උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස වචනං. දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස කායොතිපි න හොති, කුතො පන කායෙන පාපකම්මං කරිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර ඵන්දිතමත්තා! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස වාචාතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං වාචං භාසිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර රොදිතමත්තා! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස සඞ්කප්පොතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර විකූජිතමත්තා ! දහරස්ස හි, ථපති, කුමාරස්ස මන්දස්ස උත්තානසෙය්‍යකස්ස ආජීවොතිපි න හොති, කුතො පන පාපකං ආජීවං ආජීවිස්සති, අඤ්ඤත්‍ර මාතුථඤ්ඤා! එවං සන්තෙ ඛො, ථපති, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො සම්පන්නකුසලො භවිස්සති පරමකුසලො උත්තමපත්තිපත්තො සමණො අයොජ්ඣො, යථා උග්ගාහමානස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමණමුණ්ඩිකාපුත්තස්ස වචනං. 262. Khi được nói như vậy, Đức Thế Tôn đã nói điều này với người thợ mộc Pañcakaṅga: "Này người thợ mộc, nếu vậy thì một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa sẽ là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, theo như lời của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā. Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) thân, thì làm sao có thể làm ác nghiệp bằng thân, ngoài việc chỉ cựa quậy? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) lời nói, thì làm sao có thể nói lời ác, ngoài việc chỉ khóc la? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) tư duy, thì làm sao có thể khởi tư duy ác, ngoài việc chỉ rên rỉ? Này người thợ mộc, vì rằng một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa còn chưa có (ý niệm về) mạng sống, thì làm sao có thể nuôi tà mạng, ngoài việc bú sữa mẹ? Này người thợ mộc, nếu vậy thì một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa sẽ là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, theo như lời của du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamuṇḍikā." 263. ‘‘චතූහි ඛො අහං, ථපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි න චෙව සම්පන්නකුසලං න පරමකුසලං න උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං, අපි චිමං දහරං කුමාරං මන්දං උත්තානසෙය්‍යකං සමධිගය්හ තිට්ඨති. කතමෙහි චතූහි? ඉධ, ථපති, න කායෙන පාපකම්මං කරොති, න පාපකං වාචං භාසති, න පාපකං සඞ්කප්පං සඞ්කප්පෙති, න පාපකං ආජීවං ආජීවති – ඉමෙහි ඛො අහං, ථපති, චතූහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි න චෙව සම්පන්නකුසලං න පරමකුසලං න උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං, අපි චිමං දහරං කුමාරං මන්දං උත්තානසෙය්‍යකං සමධිගය්හ තිට්ඨති. 263. "Này người thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu bốn pháp không phải là người thành tựu thiện pháp, không phải là người có thiện pháp tối thượng, không phải là người đã đạt đến thành tựu cao nhất, không phải là một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, nhưng (hành vi của người ấy) chỉ vượt hơn đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa. Bốn pháp nào? Ở đây, này người thợ mộc, vị ấy không làm ác nghiệp bằng thân, không nói lời ác, không khởi lên tư duy ác, không nuôi mạng bằng tà mạng. Này người thợ mộc, chính với bốn pháp này, Ta tuyên bố một người không phải là người thành tựu thiện pháp, không phải là người có thiện pháp tối thượng, không phải là người đã đạt đến thành tựu cao nhất, không phải là một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi, nhưng (hành vi của người ấy) chỉ vượt hơn đứa trẻ non nớt, ngây thơ, còn nằm ngửa." ‘‘දසහි ඛො අහං, ථපති, ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං. ඉමෙ අකුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා [Pg.217] සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ අකුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. "Này người thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu mười pháp là người thành tựu thiện pháp, người có thiện pháp tối thượng, người đã đạt đến thành tựu cao nhất, một vị Sa-môn không thể bị tranh cãi. Đây là những giới bất thiện; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Các giới bất thiện khởi sinh từ đây; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Ở đây, các giới bất thiện được đoạn diệt không còn dư tàn; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết. Người thực hành như vậy là người thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện; này người thợ mộc, Ta nói rằng điều đó cần phải được biết." ‘‘ඉමෙ කුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සීලා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ කුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ‘Này người thợ mộc, đây là các giới thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các giới thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các giới thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. ‘‘ඉමෙ අකුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ අකුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ‘Này người thợ mộc, đây là các tầm bất thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các tầm bất thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các tầm bất thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các tầm bất thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. ‘‘ඉමෙ කුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සඞ්කප්පා; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ඉධ කුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. එවං පටිපන්නො කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති; තමහං, ථපති, වෙදිතබ්බන්ති වදාමි. ‘Này người thợ mộc, đây là các tầm thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, các tầm thiện có sự sanh khởi từ đây; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, ở đây các tầm thiện được đoạn diệt không còn dư sót; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. Này người thợ mộc, người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các tầm thiện; Ta nói rằng điều ấy cần được biết. 264. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා? අකුසලං කායකම්මං, අකුසලං වචීකම්මං, පාපකො ආජීවො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, අකුසලා සීලා. 264. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các giới bất thiện? Thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, tà mạng – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các giới bất thiện. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘චිත්තසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමං චිත්තං? චිත්තම්පි හි බහුං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං. යං චිත්තං සරාගං සදොසං සමොහං, ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සීලා. ‘Và này người thợ mộc, các giới bất thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tâm là sự sanh khởi.’ Tâm nào? Vì tâm cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tâm nào có tham, có sân, có si; các giới bất thiện có sự sanh khởi từ đây. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සීලා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු කායදුච්චරිතං පහාය කායසුචරිතං [Pg.218] භාවෙති, වචීදුච්චරිතං පහාය වචීසුචරිතං භාවෙති, මනොදුච්චරිතං පහාය මනොසුචරිතං භාවෙති, මිච්ඡාජීවං පහාය සම්මාජීවෙන ජීවිතං කප්පෙති – එත්ථෙතෙ අකුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. ‘Và này người thợ mộc, các giới bất thiện này được đoạn diệt không còn dư sót ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu sau khi từ bỏ thân ác hạnh liền tu tập thân thiện hạnh, sau khi từ bỏ khẩu ác hạnh liền tu tập khẩu thiện hạnh, sau khi từ bỏ ý ác hạnh liền tu tập ý thiện hạnh, sau khi từ bỏ tà mạng liền sống bằng chánh mạng – chính ở đây, các giới bất thiện ấy được đoạn diệt không còn dư sót. ‘‘කථං පටිපන්නො, ථපති, අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, අකුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති. ‘Và này người thợ mộc, người thực hành như thế nào là đang thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện? Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để không cho các pháp ác bất thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để từ bỏ các pháp ác bất thiện đã sanh; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để làm cho các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực vì sự duy trì, không quên lãng, sự tăng trưởng, sự lớn mạnh, sự tu tập, và sự viên mãn của các pháp thiện đã sanh. Này người thợ mộc, quả thật người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới bất thiện. 265. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා? කුසලං කායකම්මං, කුසලං වචීකම්මං, ආජීවපරිසුද්ධම්පි ඛො අහං, ථපති, සීලස්මිං වදාමි. ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, කුසලා සීලා. 265. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các giới thiện? Thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, và này người thợ mộc, Ta cũng nói rằng sự trong sạch về mạng sống là ở trong giới. Này người thợ mộc, những điều này được gọi là các giới thiện. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘චිත්තසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමං චිත්තං? චිත්තම්පි හි බහුං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං. යං චිත්තං වීතරාගං වීතදොසං වීතමොහං, ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සීලා. ‘Và này người thợ mộc, các giới thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tâm là sự sanh khởi.’ Tâm nào? Vì tâm cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tâm nào không có tham, không có sân, không có si; các giới thiện có sự sanh khởi từ đây. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු සීලවා හොති නො ච සීලමයො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති; යත්ථස්ස තෙ කුසලා සීලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. ‘Và này người thợ mộc, các giới thiện này được đoạn diệt không còn dư sót ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu là người có giới nhưng không phải là người bị giới chi phối, và vị ấy biết rõ như thật về tâm giải thoát và tuệ giải thoát ấy; nơi mà các giới thiện ấy của vị ấy được đoạn diệt không còn dư sót. ‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති[Pg.219]; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, කුසලානං සීලානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති. ‘Và này người thợ mộc, người thực hành như thế nào là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện? Này người thợ mộc, ở đây vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực để không cho các pháp ác bất thiện chưa sanh được sanh khởi; ... để từ bỏ các pháp ác bất thiện đã sanh; ... để làm cho các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; ... vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, duy trì tâm, và nỗ lực vì sự duy trì, không quên lãng, sự tăng trưởng, sự lớn mạnh, sự tu tập, và sự viên mãn của các pháp thiện đã sanh. Này người thợ mộc, quả thật người thực hành như vậy là đang thực hành để đoạn diệt các giới thiện. 266. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා? කාමසඞ්කප්පො, බ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, විහිංසාසඞ්කප්පො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා. 266. ‘Và này người thợ mộc, thế nào là các tầm bất thiện? Tầm về dục, tầm về sân, tầm về hại – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các tầm bất thiện. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘සඤ්ඤාසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමා සඤ්ඤා? සඤ්ඤාපි හි බහූ අනෙකවිධා නානප්පකාරකා. කාමසඤ්ඤා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤා, විහිංසාසඤ්ඤා – ඉතොසමුට්ඨානා අකුසලා සඞ්කප්පා. ‘Và này người thợ mộc, các tầm bất thiện này có gì là sự sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Nên nói rằng: ‘Có tưởng là sự sanh khởi.’ Tưởng nào? Vì tưởng cũng có nhiều, đa dạng, nhiều loại. Tưởng về dục, tưởng về sân, tưởng về hại – các tầm bất thiện có sự sanh khởi từ đây. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, අකුසලා සඞ්කප්පා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; එත්ථෙතෙ අකුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. Này người thợ mộc, và những tư duy bất thiện này được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... cho đến... chứng và trú thiền thứ nhất; tại nơi đây, những tư duy bất thiện ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. ‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, අකුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති. Và này người thợ mộc, thế nào là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy bất thiện? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi; ... để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh...; ... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi...; ... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm. Này người thợ mộc, như vậy là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy bất thiện. 267. ‘‘කතමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා? නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පො – ඉමෙ වුච්චන්ති, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා. 267. Và này người thợ mộc, thế nào là những tư duy thiện? Tư duy về sự xuất ly, tư duy về sự vô sân, tư duy về sự bất hại – này người thợ mộc, những điều này được gọi là các tư duy thiện. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා කිංසමුට්ඨානා? සමුට්ඨානම්පි නෙසං වුත්තං. ‘සඤ්ඤාසමුට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. කතමා සඤ්ඤා? සඤ්ඤාපි හි බහූ අනෙකවිධා [Pg.220] නානප්පකාරකා. නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා, අවිහිංසාසඤ්ඤා – ඉතොසමුට්ඨානා කුසලා සඞ්කප්පා. Và này người thợ mộc, những tư duy thiện này do đâu sanh khởi? Sự sanh khởi của chúng cũng đã được nói đến. Phải nói rằng: ‘Do tưởng sanh khởi’. Tưởng là gì? Vì tưởng cũng có nhiều, nhiều loại, nhiều hình thức khác nhau. Tưởng về sự xuất ly, tưởng về sự vô sân, tưởng về sự bất hại – do những tưởng này mà các tư duy thiện sanh khởi. ‘‘ඉමෙ ච, ථපති, කුසලා සඞ්කප්පා කුහිං අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? නිරොධොපි නෙසං වුත්තො. ඉධ, ථපති, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; එත්ථෙතෙ කුසලා සඞ්කප්පා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. Và này người thợ mộc, những tư duy thiện này được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng cũng đã được nói đến. Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu, do làm lắng dịu tầm và tứ... cho đến... chứng và trú thiền thứ hai; tại nơi đây, những tư duy thiện ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. ‘‘කථං පටිපන්නො ච, ථපති, කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති; උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය…පෙ… අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය…පෙ… උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. එවං පටිපන්නො ඛො, ථපති, කුසලානං සඞ්කප්පානං නිරොධාය පටිපන්නො හොති. Và này người thợ mộc, thế nào là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy thiện? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm để các pháp ác bất thiện chưa sanh không sanh khởi; ... để đoạn trừ các pháp ác bất thiện đã sanh...; ... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi...; ... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, sách tấn tâm, quyết tâm. Này người thợ mộc, như vậy là người thực hành con đường đưa đến sự đoạn diệt các tư duy thiện. 268. ‘‘කතමෙහි චාහං, ථපති, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣං? ඉධ, ථපති, භික්ඛු අසෙඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසඞ්කප්පෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවාචාය සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාකම්මන්තෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාආජීවෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාවායාමෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාසතියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවිමුත්තියා සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො අහං, ථපති, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣ’’න්ති. 268. Này người thợ mộc, Ta tuyên bố người nam nào thành tựu mười pháp này là người có thiện pháp viên mãn, có thiện pháp tối thượng, đã đạt đến thành tựu tối thượng, là vị sa-môn bất khả chiến bại? Này người thợ mộc, ở đây, vị tỳ khưu thành tựu chánh kiến vô học, thành tựu chánh tư duy vô học, thành tựu chánh ngữ vô học, thành tựu chánh nghiệp vô học, thành tựu chánh mạng vô học, thành tựu chánh tinh tấn vô học, thành tựu chánh niệm vô học, thành tựu chánh định vô học, thành tựu chánh trí vô học, thành tựu chánh giải thoát vô học. Này người thợ mộc, Ta tuyên bố người nam nào thành tựu mười pháp này là người có thiện pháp viên mãn, có thiện pháp tối thượng, đã đạt đến thành tựu tối thượng, là vị sa-môn bất khả chiến bại. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො පඤ්චකඞ්ගො ථපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã nói như vậy. Người thợ mộc Pañcakaṅga hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. සමණමුණ්ඩිකසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං. Kinh Samaṇamuṇḍika, thứ tám, chấm dứt. 9. චූළසකුලුදායිසුත්තං 9. Kinh Tiểu Sakuludāyi 269. එවං [Pg.221] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මොරනිවාපෙ පරිබ්බාජකාරාමෙ පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා යෙන මොරනිවාපො පරිබ්බාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි. 269. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong khu rừng Veḷuvana, tại nơi nuôi dưỡng các con sóc. Và vào lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa cùng với đại chúng du sĩ. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Rồi Thế Tôn suy nghĩ thế này: ‘Còn quá sớm để đi khất thực ở Rājagaha. Ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa, đến chỗ du sĩ Sakuludāyī thì sao nhỉ?’. Rồi Thế Tôn đi đến tu viện của các du sĩ ở Moranivāpa. තෙන ඛො පන සමයෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා. අද්දසා ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨාපෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං සමණො ගොතමො ආගච්ඡති; අප්පසද්දකාමො ඛො පන සො ආයස්මා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදී. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. Vào lúc bấy giờ, du sĩ Sakuludāyī đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, la hét lớn tiếng, đang nói đủ loại chuyện vô ích (bàng sanh thoại), như là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nham, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy. Du sĩ Sakuludāyī từ xa trông thấy Đức Thế Tôn đang đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: ‘Thưa quý vị, xin hãy im lặng! Thưa quý vị, xin đừng làm ồn! Vị Sa-môn Gotama này đang đến; vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng và thường tán thán sự im lặng. Biết đâu, khi biết hội chúng im lặng, ngài sẽ nghĩ rằng nên đến gần.’ Bấy giờ, các du sĩ ấy đã im lặng. 270. අථ ඛො භගවා යෙන සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො, භන්තෙ, භගවා. ස්වාගතං, භන්තෙ, භගවතො. චිරස්සං ඛො, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා; ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සකුලුදායීපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච – ‘‘කාය නුත්ථ, උදායි, එතරහි [Pg.222] කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘තිට්ඨතෙසා, භන්තෙ, කථා යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා, භන්තෙ, කථා භගවතො දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවනාය. යදාහං, භන්තෙ, ඉමං පරිසං අනුපසඞ්කන්තො හොමි අථායං පරිසා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තී නිසින්නා හොති; යදා ච ඛො අහං, භන්තෙ, ඉමං පරිසං උපසඞ්කන්තො හොමි අථායං පරිසා මමඤ්ඤෙව මුඛං උල්ලොකෙන්තී නිසින්නා හොති – ‘යං නො සමණො උදායී ධම්මං භාසිස්සති තං සොස්සාමා’ති; යදා පන, භන්තෙ, භගවා ඉමං පරිසං උපසඞ්කන්තො හොති අථාහඤ්චෙව අයඤ්ච පරිසා භගවතො මුඛං උල්ලොකෙන්තා නිසින්නා හොම – ‘යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති තං සොස්සාමා’’’ති. 270. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Sakuludāyī. Khi ấy, du sĩ Sakuludāyī bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, kính mời Thế Tôn đến. Thiện lai, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin mời ngài ngồi; chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.’ Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Sakuludāyī cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với du sĩ Sakuludāyī đang ngồi một bên: ‘Này Udāyi, các ông vừa rồi ngồi bàn luận chuyện gì vậy, và câu chuyện dở dang của các ông là gì?’ ‘Bạch Thế Tôn, xin hãy để yên câu chuyện mà chúng con đang bàn luận. Bạch Thế Tôn, câu chuyện ấy không khó để Thế Tôn nghe được về sau. Bạch Thế Tôn, khi con chưa đến hội chúng này, thì hội chúng này ngồi nói đủ loại chuyện vô ích. Và bạch Thế Tôn, khi con đến hội chúng này, thì hội chúng này chỉ nhìn vào mặt con mà ngồi, (nghĩ rằng): ‘Vị Sa-môn Udāyi sẽ thuyết pháp gì cho chúng ta, chúng ta sẽ nghe pháp ấy.’ Nhưng bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn đến hội chúng này, thì cả con và hội chúng này đều nhìn vào kim diện của Thế Tôn mà ngồi, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn sẽ thuyết pháp gì cho chúng ta, chúng ta sẽ nghe pháp ấy.’ 271. ‘‘තෙනහුදායි, තංයෙවෙත්ථ පටිභාතු යථා මං පටිභාසෙය්‍යා’’සි. ‘‘පුරිමානි, භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානි සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානමානො ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. සො මයා පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරි, බහිද්ධා කථං අපනාමෙසි, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසි. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව ආරබ්භ සති උදපාදි – ‘අහො නූන භගවා, අහො නූන සුගතො! යො ඉමෙසං ධම්මානං සුකුසලො’’’ති. ‘‘කො පන සො, උදායි, සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානමානො ‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති, යො තයා පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුට්ඨො සමානො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරි, බහිද්ධා කථං අපනාමෙසි කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසී’’ති? ‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො’ති. 271. ‘Vậy thì này Udāyi, chính ông hãy gợi lên vấn đề để ta có thể nói.’ ‘Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước, những ngày xa xưa hơn, có người tự xưng là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không dư sót, rằng: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện khởi nơi ta.’ Khi được con hỏi một câu hỏi liên quan đến quá khứ, vị ấy đã trả lời quanh co, lái câu chuyện ra ngoài đề, và đã biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn. Bạch Thế Tôn, khi ấy, niệm tưởng về Thế Tôn đã khởi lên trong con: ‘Ôi, quả thật là Thế Tôn! Ôi, quả thật là Thiện Thệ! Ngài là bậc thiện xảo trong các pháp này.’ ‘Này Udāyi, là ai vậy, người tự xưng là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không dư sót, rằng: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện khởi nơi ta,’ và khi được ông hỏi một câu hỏi liên quan đến quá khứ, đã trả lời quanh co, lái câu chuyện ra ngoài đề, và đã biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn?’ ‘Bạch Thế Tôn, đó là Nigantha Nāṭaputta.’ ‘‘යො ඛො, උදායි, අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය, සො වා මං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය, තං වාහං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යං; සො වා මෙ පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස [Pg.223] වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍ය, තස්ස වාහං පුබ්බන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍යං. ‘Này Udāyi, người nào có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một kiếp, hai kiếp... (v.v)... nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các đặc điểm và chi tiết của chúng, người ấy có thể hỏi ta một câu hỏi liên quan đến quá khứ, hoặc ta có thể hỏi người ấy một câu hỏi liên quan đến quá khứ. Người ấy có thể làm cho tâm ta hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến quá khứ, hoặc ta có thể làm cho tâm người ấy hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến quá khứ. ‘‘යො ඛො, උදායි, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍ය චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය, සො වා මං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය, තං වාහං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යං; සො වා මෙ අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍ය, තස්ස වාහං අපරන්තං ආරබ්භ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍යං. ‘Này Udāyi, người nào với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, có thể thấy các chúng sanh chết đi và tái sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, thiện thú và ác thú, và biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ, người ấy có thể hỏi ta một câu hỏi liên quan đến tương lai, hoặc ta có thể hỏi người ấy một câu hỏi liên quan đến tương lai. Người ấy có thể làm cho tâm ta hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến tương lai, hoặc ta có thể làm cho tâm người ấy hài lòng bằng cách trả lời câu hỏi liên quan đến tương lai. ‘‘අපි ච, උදායි, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො. ධම්මං තෙ දෙසෙස්සාමි – ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣතී’’ති. ‘Hơn nữa, này Udāyi, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để tương lai qua một bên. Ta sẽ thuyết Pháp cho ông: Khi cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh. Khi cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt.’ ‘‘අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවතකම්පි මෙ ඉමිනා අත්තභාවෙන පච්චනුභූතං තම්පි නප්පහොමි සාකාරං සඋද්දෙසං අනුස්සරිතුං, කුතො පනාහං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සාමි, සෙය්‍යථාපි භගවා? අහඤ්හි, භන්තෙ, එතරහි පංසුපිසාචකම්පි න පස්සාමි, කුතො පනාහං දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සාමි, සෙය්‍යථාපි භගවා? යං පන මං, භන්තෙ, භගවා එවමාහ – ‘අපි ච, උදායි, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො; ධම්මං තෙ දෙසෙස්සාමි – ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣතී’ති තඤ්ච පන මෙ භිය්‍යොසොමත්තාය න පක්ඛායති. අප්පෙව නාමාහං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ භගවතො චිත්තං ආරාධෙය්‍යං පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙනා’’ති. “Kính bạch Đại đức, chính con, ngay cả những gì đã được kinh nghiệm qua thân này, con cũng không có khả năng nhớ lại với các tướng trạng và chi tiết, huống nữa là con có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, ví như là: một kiếp, hai kiếp... như vậy với các tướng trạng và chi tiết, con sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, giống như đức Thế Tôn sao? Kính bạch Đại đức, chính con, bây giờ ngay cả một con quỷ đất cũng không thấy, huống nữa là con sẽ thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao thượng, đẹp, xấu, ở thiện thú, ác thú, và sẽ biết các chúng sanh đi theo nghiệp của họ bằng thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, giống như đức Thế Tôn sao? Kính bạch Đại đức, điều mà đức Thế Tôn đã nói với con như vầy: ‘Này Udāyi, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để vị lai qua một bên; Ta sẽ thuyết pháp cho ngươi: Khi cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh; khi cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt,’ điều đó đối với con lại càng không hiển lộ. Kính bạch Đại đức, có lẽ con có thể làm hài lòng tâm của đức Thế Tôn bằng cách trả lời câu hỏi trong giáo lý của thầy con.” 272. ‘‘කින්ති පන තෙ, උදායි, සකෙ ආචරියකෙ හොතී’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’’’ති. 272. “Này Udāyi, vậy trong giáo lý của thầy ngươi thì như thế nào?” – “Kính bạch Đại đức, trong giáo lý của thầy chúng con thì như vầy: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng.’” ‘‘යං [Pg.224] පන තෙ එතං, උදායි, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති, කතමො සො පරමො වණ්ණො’’ති? ‘‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති. “Này Udāyi, điều mà trong giáo lý của thầy ngươi là như vầy: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng,’ sắc tướng tối thượng đó là gì?” – “Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng.” ‘‘කතමො පන සො පරමො වණ්ණො යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’’ති? ‘‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති. “Vậy sắc tướng tối thượng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn là gì?” – “Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng.” ‘‘දීඝාපි ඛො තෙ එසා, උදායි, ඵරෙය්‍ය – ‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි. සෙය්‍යථාපි, උදායි, පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්‍යාණී තං ඉච්ඡාමි, තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – ඛත්තියී වා බ්‍රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – එවංනාමා එවංගොත්තාති වාති…පෙ… දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වාති… අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසී’’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්‍ය. “Này Udāyi, lời nói này của ngươi thật dài dòng: ‘Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ ngươi nói vậy, nhưng lại không thể chỉ rõ sắc tướng đó. Này Udāyi, ví như một người đàn ông nói như vầy: ‘Ta muốn, ta khao khát người đẹp nhất xứ này.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người đẹp nhất xứ mà anh muốn, anh khao khát, anh có biết cô ấy là dòng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘không.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người đẹp nhất xứ mà anh muốn, anh khao khát, anh có biết cô ấy tên như vầy, dòng họ như vầy... cao, lùn, hay tầm trung, da đen, da ngăm, hay da màu vàng sậm... ở làng này, thị trấn này, hay thành phố này không?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘không.’ Người ta sẽ nói với anh ta: ‘Này anh bạn, người mà anh không biết, không thấy, anh lại muốn, lại khao khát sao?’ Được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời ‘đúng vậy.’” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි – නනු එවං සන්තෙ, තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති. “Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó chẳng phải trở thành vô căn cứ sao?” – “Chắc chắn rồi, kính bạch Đại đức, khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó trở thành vô căn cứ.” ‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, උදායි, ‘යස්මා, භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති. “Cũng vậy, này Udāyi, ngươi nói: ‘Kính bạch Đại đức, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao hơn hay thù thắng hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ nhưng ngươi lại không thể chỉ rõ sắc tướng đó.” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවං වණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති. “Kính bạch Đại đức, ví như viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và lấp lánh. Tự ngã có sắc tướng như vậy, không bệnh tật sau khi chết.” 273. ‘‘තං [Pg.225] කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. 273. “Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và lấp lánh; hai là con đom đóm trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, con đom đóm trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, hai là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Udāyi, ngươi nghĩ sao về điều đó? Một là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, hai là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù – trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” – “Kính bạch Đại đức, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một khối lửa lớn trong đêm tối mịt mùng, và sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො [Pg.226] අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa sao mai trên bầu trời quang đãng, không mây vào lúc rạng đông, và mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa mặt trăng vào lúc nửa đêm, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào ngày Bố-tát rằm tháng, và mặt trời vào lúc giữa trưa, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào thù thắng hơn, vi diệu hơn?” “Bạch Thế Tôn, mặt trời vào lúc giữa trưa, trên bầu trời quang đãng, không mây, vào tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, sắc tướng ấy trong hai sắc tướng này là thù thắng hơn, vi diệu hơn.” ‘‘අතො ඛො තෙ, උදායි, බහූ හි බහුතරා දෙවා යෙ ඉමෙසං චන්දිමසූරියානං ආභා නානුභොන්ති, ත්‍යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි – ‘යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’ති. අථ ච පන ත්වං, උදායි, ‘ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපනකෙන නිහීනතරො ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති. ‘‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථ’’න්ති! “Này Udāyi, ngoài những thứ ấy, có rất nhiều, rất nhiều chư thiên không hưởng được ánh sáng của mặt trăng và mặt trời này, Ta biết họ. Tuy vậy, Ta không nói rằng: ‘Không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn sắc tướng này.’ Thế nhưng, này Udāyi, ông lại nói rằng: ‘Sắc tướng này, vốn thấp kém hơn và đáng khinh hơn con đom đóm, là sắc tướng tối thượng,’ và ông cũng không thể mô tả được sắc tướng ấy.” “Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!” ‘‘කිං පන ත්වං, උදායි, එවං වදෙසි – ‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථං’’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුග්ගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධා’’ති. “Này Udāyi, tại sao ông lại nói như vậy: ‘Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!’?” “Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng.’ Bạch Thế Tôn, khi chúng con bị Thế Tôn tra hỏi, thẩm vấn, chất vấn về giáo lý của thầy mình, chúng con đã trở nên trống rỗng, vô giá trị, và sai lầm.” 274. ‘‘කිං පනුදායි, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’’ති. 274. “Này Udāyi, có một thế giới hoàn toàn an lạc không? Có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc không?” “Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Có một thế giới hoàn toàn an lạc, có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc.’” ‘‘කතමා පන සා, උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො [Pg.227] හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අඤ්ඤතරං වා පන තපොගුණං සමාදාය වත්තති. අයං ඛො සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. “Này Udāyi, con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy là gì?” “Bạch Thế Tôn, ở đây, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh; từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục; từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối; hoặc là thực hành theo một khổ hạnh nào đó. Bạch Thế Tôn, đây chính là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, යස්මිං සමයෙ අඤ්ඤතරං තපොගුණං සමාදාය වත්තති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වා’’ති? ‘‘සුඛදුක්ඛී, භන්තෙ’’. “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Vào lúc một người thực hành theo một khổ hạnh nào đó, lúc ấy tự ngã của người ấy là hoàn toàn an lạc hay là có cả an lạc và đau khổ?” “Bạch Thế Tôn, có cả an lạc và đau khổ.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, උදායි, අපි නු ඛො වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛං පටිපදං ආගම්ම එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියා හොතී’’ති ? ‘‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථ’’න්ති! “Này Udāyi, ông nghĩ thế nào về điều này? Nương vào con đường thực hành có lẫn lộn cả an lạc và đau khổ, liệu có thể chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc không?” “Lời nói của Thế Tôn thật kỳ diệu! Lời nói của Thiện Thệ thật kỳ diệu!” ‘‘කිං පන ත්වං, උදායි, වදෙසි – ‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථං’’’ති? ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති – ‘අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. තෙ මයං, භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුග්ගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධා’’ති. Bạch Thế Tôn, trong giáo lý của thầy chúng con, có quan điểm như sau: ‘Có một thế giới hoàn toàn an lạc, và có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy.’ Bạch Thế Tôn, khi chúng con được Thế Tôn gạn hỏi, thẩm tra, chất vấn về giáo lý của thầy chúng con, thì (giáo lý ấy) đã trở nên trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm. 275. ‘‘කිං [Pg.228] පන, භන්තෙ, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. 275. Bạch Thế Tôn, vậy có thế giới hoàn toàn an lạc không, có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy không? — Này Udāyi, thật vậy, có thế giới hoàn toàn an lạc, và có con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy. ‘‘කතමා පන සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං ඛො සා, උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. Bạch Thế Tôn, thế nào là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy? — Này Udāyi, ở đây, vị Tỷ-kheo ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền; do làm cho lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền; do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền. Này Udāyi, đây chính là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc ấy. ‘‘න ඛො සා, භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය, සච්ඡිකතො හිස්ස, භන්තෙ, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො හොතී’’ති. ‘‘න ඛ්වාස්ස, උදායි, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොති; ආකාරවතීත්වෙව සා පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. Bạch Thế Tôn, đó không phải là con đường thực hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc, bạch Thế Tôn, vì với chừng ấy, vị ấy đã chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc rồi. — Này Udāyi, với chừng ấy, vị ấy chưa chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc đâu; đó chỉ là con đường thực hành có cơ sở để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc mà thôi. එවං වුත්තෙ, සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා උන්නාදිනී උච්චාසද්දමහාසද්දා අහොසි – ‘‘එත්ථ මයං අනස්සාම සාචරියකා, එත්ථ මයං අනස්සාම සාචරියකා! න මයං ඉතො භිය්‍යො උත්තරිතරං පජානාමා’’ති. Khi được nói như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī đã trở nên ồn ào, la ó, và huyên náo: ‘Ở đây, chúng ta cùng với thầy của mình đã bị thất bại! Ở đây, chúng ta cùng với thầy của mình đã bị thất bại! Chúng ta không biết gì cao siêu hơn thế này nữa!’ අථ ඛො සකුලුදායී පරිබ්බාජකො තෙ පරිබ්බාජකෙ අප්පසද්දෙ කත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා පනාස්ස, භන්තෙ, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං… උපසම්පජ්ජ විහරති. යා තා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා තාහි දෙවතාහි සද්ධිං සන්තිට්ඨති සල්ලපති සාකච්ඡං සමාපජ්ජති. එත්තාවතා ඛ්වාස්ස, උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’’ති. Rồi du sĩ Sakuludāyī, sau khi yêu cầu các du sĩ ấy giữ im lặng, đã bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, với mức độ nào thì vị ấy chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc?’ — Này Udāyi, ở đây, vị Tỷ-kheo do đoạn lạc... (v.v.)... chứng và trú Tứ thiền. Vị ấy cùng đứng, cùng nói chuyện, cùng tham gia thảo luận với các vị chư thiên đã được sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc. Này Udāyi, với chừng ấy, vị ấy đã chứng ngộ được thế giới hoàn toàn an lạc. 276. ‘‘එතස්ස නූන, භන්තෙ, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති? ‘‘න ඛො, උදායි, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. අත්ථි ඛො, උදායි[Pg.229], අඤ්ඤෙව ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති. 276. Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vì mục đích chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc này mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn phải không? — Này Udāyi, không phải vì mục đích chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc này mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Udāyi, có những pháp khác, cao thượng hơn và vi diệu hơn, vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy mà các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘කතමෙ පන තෙ, භන්තෙ, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති? ‘‘ඉධුදායි, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති’’. Bạch Thế Tôn, những pháp nào là cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn? — Này Udāyi, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (v.v.)... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘පුන චපරං, උදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. Lại nữa, này Udāyi, vị Tỷ-kheo do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... (v.v.)... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến Sanh tử minh. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh... (v.v.)... vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Udāyi, đây cũng là một pháp cao thượng hơn và vi diệu hơn, mà vì mục đích chứng ngộ pháp ấy, các Tỷ-kheo sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය [Pg.230] චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති…පෙ… ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති… ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති… ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති… ‘අයං ආසවනිරොධො’ති… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයම්පි ඛො, උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති. ඉමෙ ඛො, උදායි, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තී’’ති. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Tuệ tri như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’... Tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, khởi lên trí tuệ biết rằng: ‘Đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Này Udāyi, đây cũng là pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, vì để chứng ngộ pháp này mà các tỳ khưu sống đời phạm hạnh nơi Ta. Này Udāyi, đây chính là những pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, vì để chứng ngộ những pháp này mà các tỳ khưu sống đời phạm hạnh nơi Ta. 277. එවං වුත්තෙ, සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. 277. Khi được nói như vậy, du sĩ Sakuludāyī bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng giống như người lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của Đức Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’ එවං වුත්තෙ, සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං එතදවොචුං – ‘‘මා භවං, උදායි, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං චරි; මා භවං, උදායි, ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසි. සෙය්‍යථාපි නාම උදකමණිකො හුත්වා උදඤ්චනිකො අස්ස, එවං සම්පදමිදං භොතො උදායිස්ස භවිස්සති. මා භවං, උදායි, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං චරි; මා භවං, උදායි, ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසී’’ති. ඉති හිදං සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං අන්තරායමකාසි භගවති බ්‍රහ්මචරියෙති. Khi được nói như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī nói với du sĩ Sakuludāyī rằng: ‘Thưa ngài Udāyi, xin ngài đừng thực hành phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đang là một vị thầy mà đừng sống đời sống của một người đệ tử. Ví như một cái chum nước lớn lại trở thành một cái gàu múc nước, sự việc này đối với ngài Udāyī cũng sẽ như vậy. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đừng thực hành phạm hạnh nơi Sa-môn Gotama. Thưa ngài Udāyi, xin ngài đang là một vị thầy mà đừng sống đời sống của một người đệ tử.’ Như vậy, hội chúng của du sĩ Sakuludāyī đã gây trở ngại cho du sĩ Sakuludāyī trong việc thực hành phạm hạnh nơi Đức Thế Tôn. චූළසකුලුදායිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං. Kinh Tiểu Sakuludāyi, phẩm thứ chín, kết thúc. 10. වෙඛනසසුත්තං 10. Kinh Vekhanasa 278. එවං [Pg.231] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වෙඛනසො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ උදානං උදානෙසි – ‘‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’’ති. 278. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Lúc bấy giờ, du sĩ Vekhanasa đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Đức Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông đứng sang một bên. Đứng một bên, du sĩ Vekhanasa thốt lên lời cảm hứng trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng!’ ‘‘කිං පන ත්වං, කච්චාන, එවං වදෙසි – ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති? කතමො, කච්චාන, සො පරමො වණ්ණො’’ති? ‘Này Kaccāna, tại sao ông lại nói: ‘Đây là sắc tướng tối thượng, đây là sắc tướng tối thượng’? Này Kaccāna, sắc tướng tối thượng đó là gì?’ ‘‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති. ‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng.’ ‘‘කතමො පන සො, කච්චාන, වණ්ණො යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’’ති? ‘Vậy, này Kaccāna, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là gì?’ ‘‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’’ති. ‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng.’ ‘‘දීඝාපි ඛො තෙ එසා, කච්චාන, ඵරෙය්‍ය – ‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි. සෙය්‍යථාපි, කච්චාන, පුරිසො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්‍යාණී, තං ඉච්ඡාමි තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං – ඛත්තියී වා බ්‍රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්‍යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්‍යාණිං ‘එවංනාමා එවංගොත්තාති වාති…පෙ… දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වාති… අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසී’’’ති? ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්‍ය. ‘Này Kaccāna, lời nói này của ông thật dài dòng. Ông nói: ‘Thưa Tôn giả Gotama, sắc tướng mà không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn, đó là sắc tướng tối thượng,’ nhưng ông lại không chỉ rõ được sắc tướng đó. Này Kaccāna, ví như có người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi yêu mến người phụ nữ đẹp nhất xứ này.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà anh mong muốn, yêu mến đó, anh có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà anh mong muốn, yêu mến đó, anh có biết cô ấy tên gì, dòng họ gì... cao, thấp hay trung bình... da đen, da vàng hay da ngăm... ở làng nào, thị trấn nào hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta có thể hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, người mà anh không biết, không thấy, anh lại mong muốn, yêu mến sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො ගොතම, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං [Pg.232] භාසිතං සම්පජ්ජතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, කච්චාන, ‘යස්මා, භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි; තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසී’’ති. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවං වණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành lời nói vô căn cứ?” “Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn rồi, khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành lời nói vô căn cứ.” “Này Kaccāna, cũng giống như vậy, ông nói: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vì không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn sắc tướng ấy, nên đó là sắc tướng tối thượng’, nhưng ông lại không thể trình bày rõ về sắc tướng ấy.” “Thưa Tôn giả Gotama, ví như một viên ngọc lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi. Tự ngã có sắc tướng như vậy, sau khi chết, nó không bệnh tật.” 279. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. 279. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là viên ngọc lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được chế tác khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi, và một bên là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, con đom đóm trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය කිමි ඛජ්ජොපනකො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là con đom đóm trong đêm tối mịt mù, và một bên là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය තෙලප්පදීපො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, và một bên là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධිතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ [Pg.233] දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කච්චාන, යො වා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති? ‘‘ය්වායං, භො ගොතම, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්හිකසමයං සූරියො – අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති. ‘‘අතො ඛො තෙ, කච්චාන, බහූ හි බහුතරා දෙවා යෙ ඉමෙසං චන්දිමසූරියානං ආභා නානුභොන්ති, ත්‍යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි – ‘යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච නත්ථී’ති. අථ ච පන ත්වං, කච්චාන, ‘ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපනකෙන නිහීනතරො ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි; තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤපෙසි’’. “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, và một bên là sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là sao mai trên bầu trời trong sáng, không mây, vào lúc rạng đông, và một bên là mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, ông nghĩ thế nào về điều này? Giữa một bên là mặt trăng vào lúc nửa đêm, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào ngày trai giới rằm, và một bên là mặt trời vào lúc giữa trưa, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào mùa thu, tháng cuối của mùa mưa, trong hai sắc tướng này, sắc tướng nào đẹp hơn và thù thắng hơn?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặt trời vào lúc giữa trưa, không bị che khuất, trên bầu trời trong sáng, không mây, vào mùa thu, tháng cuối của mùa mưa – sắc tướng này trong hai sắc tướng là đẹp hơn và thù thắng hơn.” “Này Kaccāna, có rất nhiều, rất nhiều chư thiên không hưởng ánh sáng của mặt trăng và mặt trời này, Ta biết họ. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘Không có sắc tướng nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn sắc tướng ấy’. Thế nhưng, này Kaccāna, ông lại nói rằng sắc tướng thấp kém hơn và thua sút hơn cả con đom đóm lại là sắc tướng tối thượng; và ông không thể trình bày rõ về sắc tướng ấy.” 280. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, කච්චාන, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, කච්චාන, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, කච්චාන, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං. ඉති කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’’ති. 280. “Này Kaccāna, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm là những gì? Các sắc được nhận biết bởi mắt, khả ái, đáng yêu, dễ chịu, có hình tướng đáng mến, liên hệ đến dục, đáng tham đắm; các tiếng được nhận biết bởi tai...; các mùi được nhận biết bởi mũi...; các vị được nhận biết bởi lưỡi...; các vật xúc chạm được nhận biết bởi thân, khả ái, đáng yêu, dễ chịu, có hình tướng đáng mến, liên hệ đến dục, đáng tham đắm – này Kaccāna, đây là năm dục trưởng dưỡng. Này Kaccāna, lạc và hỷ nào sanh khởi do duyên năm dục trưởng dưỡng này, đây được gọi là dục lạc. Như vậy, từ các dục có dục lạc; vượt trên dục lạc có dục lạc tối thượng, và đó được gọi là tối thượng.” එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං භොතා ගොතමෙන – ‘කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’ති. (‘කාමෙහි, භො ගොතම, කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං, තත්ථ අග්ගමක්ඛායතී’ති) – ‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, කච්චාන, තයා [Pg.234] අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්‍රයොගෙන අඤ්ඤත්‍රාචරියකෙන – කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වා. යෙ ඛො තෙ, කච්චාන, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා තෙ ඛො එතං ජානෙය්‍යුං – කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වා’’ති. Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa bạch với Thế Tôn rằng: “Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Lời này đã được Tôn giả Gotama khéo nói thay: ‘Có dục lạc từ các dục, có lạc tối thượng của dục vượt trên dục lạc, và ở đó (lạc tối thượng) được gọi là cao tột.’ (Thưa Tôn giả Gotama, có dục lạc từ các dục, có lạc tối thượng của dục vượt trên dục lạc, và ở đó (lạc tối thượng) được gọi là cao tột.)” – “Này Kaccāna, thật khó cho ông, một người có quan điểm khác, có sự chấp nhận khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, để biết được các dục, hay dục lạc, hay lạc tối thượng của dục. Này Kaccāna, những vị Tỳ-khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, chính các vị ấy mới có thể biết được các dục, hay dục lạc, hay lạc tối thượng của dục.” 281. එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො ‘‘සමණො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතී’’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එවමෙව පනිධෙකච්චෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං, අපස්සන්තා අපරන්තං අථ ච පන ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති – පජානාමා’ති – පටිජානන්ති. තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, නාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජතී’’ති. ‘‘යෙ ඛො තෙ, කච්චාන, සමණබ්‍රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං, අපස්සන්තා අපරන්තං, ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති – පජානාමා’ති – පටිජානන්ති; තෙසං සොයෙව සහධම්මිකො නිග්ගහො හොති. අපි ච, කච්චාන, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො. එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො, අහමනුසාසාමි අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො නචිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙව ඤස්සති සාමං දක්ඛිති – එවං කිර සම්මා බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති, යදිදං අවිජ්ජා බන්ධනා. සෙය්‍යථාපි, කච්චාන, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො අස්ස සුත්තබන්ධනෙහි; තස්ස වුද්ධිමන්වාය ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකමන්වාය තානි බන්ධනානි මුච්චෙය්‍යුං; සො මොක්ඛොම්හීති ඛො ජානෙය්‍ය නො ච බන්ධනං. එවමෙව ඛො, කච්චාන, එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො, අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි; යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො නචිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙ ඤස්සති[Pg.235], සාමං දක්ඛිති – ‘එවං කිර සම්මා බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති, යදිදං අවිජ්ජා බන්ධනා’’’ති. 281. Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa tức giận, không hài lòng, muốn chỉ trích Thế Tôn, muốn phỉ báng Thế Tôn, muốn nói xấu Thế Tôn, nghĩ rằng: “Sa-môn Gotama sẽ bị làm cho bối rối,” bèn bạch với Thế Tôn rằng: “Cũng vậy, ở đời này có một số Sa-môn, Bà-la-môn không biết quá khứ, không thấy tương lai, nhưng lại tự nhận rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, chúng tôi biết rõ như vậy.’ Lời nói này của họ chỉ là trò cười, chỉ là danh suông, chỉ là trống rỗng, chỉ là vô ích.” – “Này Kaccāna, những Sa-môn, Bà-la-môn nào không biết quá khứ, không thấy tương lai, mà tự nhận rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, chúng tôi biết rõ như vậy,’ thì sự khiển trách đúng pháp đối với họ là như vậy. Hơn nữa, này Kaccāna, hãy để quá khứ qua một bên, hãy để tương lai qua một bên. Hãy đến đây, người có trí, không xảo trá, không gian manh, có bản chất ngay thẳng, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết pháp. Người thực hành theo như lời đã giáo huấn, không bao lâu sẽ tự mình biết, tự mình thấy rằng: ‘Thật vậy, sự giải thoát khỏi sự trói buộc một cách chân chánh là như thế này, đó là sự trói buộc của vô minh.’ Ví như, này Kaccāna, một đứa trẻ non nớt, yếu ớt, nằm ngửa, bị trói bởi năm sợi dây, với sợi dây thứ năm ở cổ. Do sự lớn lên của nó, do sự chín muồi của các căn, những sợi dây trói ấy sẽ được cởi bỏ. Nó sẽ biết ‘ta đã được giải thoát,’ nhưng không biết về sự trói buộc. Cũng vậy, này Kaccāna, hãy đến đây, người có trí, không xảo trá, không gian manh, có bản chất ngay thẳng, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết pháp. Người thực hành theo như lời đã giáo huấn, không bao lâu sẽ tự mình biết, tự mình thấy rằng: ‘Thật vậy, sự giải thoát khỏi sự trói buộc một cách chân chánh là như thế này, đó là sự trói buộc của vô minh.’” එවං වුත්තෙ, වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói vậy, du sĩ Vekhanasa bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama… (lược)… Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam, kể từ hôm nay cho đến trọn đời đã quy y.” වෙඛනසසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං. Kinh Vekhanasa, kinh thứ mười, kết thúc. පරිබ්බාජකවග්ගො නිට්ඨිතො තතියො. Phẩm Du Sĩ, phẩm thứ ba, kết thúc. තස්සුද්දානං – Đây là phần kệ tóm tắt của phẩm ấy: පුණ්ඩරී-අග්ගිසහ-කථිනාමො, දීඝනඛො පුන භාරද්වාජගොත්තො; සන්දකඋදායිමුණ්ඩිකපුත්තො, මණිකො තථාකච්චානො වරවග්ගො. Puṇḍarīka, Aggivacchagotta, Mahāvacchagotta, Dīghanakha, Māgaṇḍiya, Sandaka, Mahāsakuludāyi, Samaṇamuṇḍika, Cūḷasakuludāyi, và Vekhanasa. Đây là phẩm cao quý. 4. රාජවග්ගො 4. Phẩm Vua 1. ඝටිකාරසුත්තං 1. Kinh Ghaṭikāra 282. [Pg.236] එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො අහොසි ඉද්ධො චෙව ඵීතො ච බහුජනො ආකිණ්ණමනුස්සො. වෙගළිඞ්ගං ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආරාමො අහොසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො නිසින්නකො භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදතී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤපෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, භගවා නිසීදතු එත්ථ. අයං භූමිපදෙසො ද්වීහි අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි පරිභුත්තො භවිස්සතී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – 282. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Bấy giờ, Thế Tôn đi lệch ra khỏi con đường và tại một nơi nào đó, Ngài mỉm cười. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đắp y lệch vai, chắp tay hướng về Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.” – “Này Ānanda, thuở xưa, tại nơi này, có một thị trấn tên là Vegaḷiṅga, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người người tấp nập. Này Ānanda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã trú ngụ nương vào thị trấn Vegaḷiṅga. Này Ānanda, tại nơi đây, đã từng có một ngôi tịnh xá của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, tại nơi đây, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã ngồi và giáo huấn chúng Tỳ-khưu.” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda trải tấm y tăng-già-lê gấp tư và bạch với Thế Tôn rằng: “Nếu vậy, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi xuống đây. Mảnh đất này sẽ là nơi đã được hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sử dụng.” Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được trải sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො අහොසි ඉද්ධො චෙව ඵීතො ච බහුජනො ආකිණ්ණමනුස්සො. වෙගළිඞ්ගං ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආරාමො අහොසි. ඉධ සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො නිසින්නකො භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදති. Này Ānanda, thuở xưa, tại địa phương này có một thị trấn tên là Vegaḷiṅga, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc. Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã trú ngụ nương vào thị trấn Vegaḷiṅga. Này Ānanda, tại nơi đây có một ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, tại nơi đây, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi đang ngồi, đã giáo huấn chúng Tỳ khưu. 283. ‘‘වෙගළිඞ්ගෙ ඛො, ආනන්ද, ගාමනිගමෙ ඝටිකාරො නාම කුම්භකාරො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස උපට්ඨාකො අහොසි [Pg.237] අග්ගුපට්ඨාකො. ඝටිකාරස්ස ඛො, ආනන්ද, කුම්භකාරස්ස ජොතිපාලො නාම මාණවො සහායො අහොසි පියසහායො. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. එවං වුත්තෙ, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද…පෙ… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං එතදවොච – ‘ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? ‘තෙන හි, සම්ම ජොතිපාල, සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගමිස්සාම සිනායිතු’න්ති. ‘එවං සම්මා’ති ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං අගමංසු සිනායිතුං’. 283. Này Ānanda, tại thị trấn Vegaḷiṅga có người thợ gốm tên là Ghaṭikāra, là người thị giả, là vị thượng thủ thị giả của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra có một người bạn, một người bạn thân thiết, là thanh niên tên Jotipāla. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã gọi thanh niên Jotipāla: ‘Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi được nói như vậy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Lần thứ hai, này Ānanda… Lần thứ ba, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói với thanh niên Jotipāla điều này: ‘Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Lần thứ ba, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ ‘Vậy thì, này bạn Jotipāla, chúng ta hãy lấy bột tắm rồi đi ra sông để tắm.’ ‘Được lắm, bạn ơi,’ này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã vâng lời người thợ gốm Ghaṭikāra. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã lấy bột tắm rồi đi ra sông để tắm. 284. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. එවං වුත්තෙ, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද…පෙ… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය [Pg.238] උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං ඔවට්ටිකායං පරාමසිත්වා එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඔවට්ටිකං විනිවට්ටෙත්වා ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘අලං, සම්ම ඝටිකාර. කිං පන තෙන මුණ්ඩකෙන සමණකෙන දිට්ඨෙනා’ති? අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො ජොතිපාලං මාණවං සීසංන්හාතං කෙසෙසු පරාමසිත්වා එතදවොච – ‘අයං, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අවිදූරෙ ආරාමො. ආයාම, සම්ම ජොතිපාල, කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාම. සාධුසම්මතඤ්හි මෙ තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යත්‍ර හි නාමායං ඝටිකාරො කුම්භකාරො ඉත්තරජච්චො සමානො අම්හාකං සීසංන්හාතානං කෙසෙසු පරාමසිතබ්බං මඤ්ඤිස්සති; න වතිදං කිර ඔරකං මඤ්ඤෙ භවිස්සතී’ති; ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘යාවතාදොහිපි, සම්ම ඝටිකාරා’ති? ‘යාවතාදොහිපි, සම්ම ජොතිපාල. තථා හි පන මෙ සාධුසම්මතං තස්ස භගවතො දස්සනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති. ‘තෙන හි, සම්ම ඝටිකාර, මුඤ්ච; ගමිස්සාමා’ති. 284. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã gọi thanh niên Jotipāla: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi được nói như vậy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Lần thứ hai, này Ānanda… Lần thứ ba, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói với thanh niên Jotipāla điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Lần thứ ba, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra, sau khi nắm lấy vạt khố của thanh niên Jotipāla, đã nói điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla, sau khi cởi vạt khố ra, đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Thôi đi, bạn Ghaṭikāra. Có ích gì khi thấy gã sa-môn trọc đầu ấy chứ?’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra, sau khi nắm lấy tóc của thanh niên Jotipāla vừa mới gội đầu xong, đã nói điều này: ‘Này bạn Jotipāla, ngôi tịnh xá của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ở không xa đây. Này bạn Jotipāla, chúng ta hãy đi đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vì rằng, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi các bạn! Thật hy hữu thay, hỡi các bạn! Do đâu mà người thợ gốm Ghaṭikāra này, vốn thuộc giai cấp thấp kém, lại nghĩ rằng có thể nắm lấy tóc của chúng ta, những người vừa mới gội đầu xong; chắc chắn việc này không phải là tầm thường.’ Rồi nói với người thợ gốm Ghaṭikāra điều này: ‘Bạn Ghaṭikāra, đến mức độ này sao?’ ‘Đến mức độ này đó, bạn Jotipāla. Vì quả thật, đối với tôi, việc yết kiến đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là điều tốt lành.’ ‘Vậy thì, bạn Ghaṭikāra, hãy buông ra; chúng ta sẽ đi.’ 285. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. ජොතිපාලො පන මාණවො කස්සපෙන [Pg.239] භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අයං මෙ, භන්තෙ, ජොතිපාලො මාණවො සහායො පියසහායො. ඉමස්ස භගවා ධම්මං දෙසෙතූ’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ඝටිකාරඤ්ච කුම්භකාරං ජොතිපාලඤ්ච මාණවං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො කස්සපෙන භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. 285. “Này Ānanda, khi ấy, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã đi đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Còn thanh niên Jotipāla đã cùng với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng, thăm hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, người thợ gốm Ghaṭikāra đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, thanh niên Jotipāla này là bạn của con, là người bạn thân thiết. Xin đức Thế Tôn hãy thuyết Pháp cho vị ấy.’ Khi ấy, này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla. Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla, sau khi được đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng pháp thoại, đã tán thán, tùy hỷ lời dạy của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về.” 286. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො ඝටිකාරං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘ඉමං නු ත්වං, සම්ම ඝටිකාර, ධම්මං සුණන්තො අථ ච පන අගාරස්මා අනගාරියං න පබ්බජිස්සසී’ති? ‘නනු මං, සම්ම ජොතිපාල, ජානාසි, අන්ධෙ ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො පොසෙමී’ති? ‘තෙන හි, සම්ම ඝටිකාර, අහං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො ච කුම්භකාරො ජොතිපාලො ච මාණවො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, ඝටිකාරො කුම්භකාරො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අයං මෙ, භන්තෙ, ජොතිපාලො මාණවො සහායො පියසහායො. ඉමං භගවා පබ්බාජෙතූ’ති. අලත්ථ ඛො, ආනන්ද, ජොතිපාලො මාණවො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. 286. “Khi ấy, này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã nói với người thợ gốm Ghaṭikāra rằng: ‘Này bạn Ghaṭikāra, bạn đã nghe Pháp này, vậy tại sao bạn lại không từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia?’ ‘Này bạn Jotipāla, chẳng phải bạn biết rằng tôi đang nuôi dưỡng cha mẹ già yếu, mù lòa hay sao?’ ‘Vậy thì, này bạn Ghaṭikāra, tôi sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia.’ Khi ấy, này Ānanda, người thợ gốm Ghaṭikāra và thanh niên Jotipāla đã đi đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, họ đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, người thợ gốm Ghaṭikāra đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, thanh niên Jotipāla này là bạn của con, là người bạn thân thiết. Xin đức Thế Tôn hãy cho vị ấy xuất gia.’ Và này Ānanda, thanh niên Jotipāla đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới dưới sự hiện diện của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.” 287. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අචිරූපසම්පන්නෙ ජොතිපාලෙ මාණවෙ අඩ්ඪමාසුපසම්පන්නෙ වෙගළිඞ්ගෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන බාරාණසී තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන බාරාණසී තදවසරි. තත්‍ර සුදං, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ[Pg.240]. අස්සොසි ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා – ‘කස්සපො කිර භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො බාරාණසිං අනුප්පත්තො බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි බාරාණසියා නිය්‍යාසි මහච්චරාජානුභාවෙන කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො, ආනන්ද, කිකිං කාසිරාජානං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපෙන භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’ති. අධිවාසෙසි ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපස්ස භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො විගතකාළකං අනෙකසූපං අනෙකබ්‍යඤ්ජනං, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කාලං ආරොචාපෙසි – ‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’න්ති. 287. “Khi ấy, này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi đã an trú tại Vegaḷiṅga tùy theo ý thích, khi thanh niên Jotipāla mới thọ cụ túc giới chưa được bao lâu, khoảng nửa tháng, ngài đã lên đường du hành đến Bārāṇasī. Tuần tự du hành, ngài đã đến Bārāṇasī. Này Ānanda, tại Bārāṇasī, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã an trú ở Isipatana, tại Migadāya (Vườn Lộc Uyển). Này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī đã nghe tin: ‘Nghe nói đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến Bārāṇasī và đang an trú ở Isipatana, tại Migadāya.’ Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī đã cho thắng những cỗ xe tốt đẹp, rồi lên một cỗ xe tốt đẹp, cùng với những cỗ xe tốt đẹp khác, với uy nghi vương giả vĩ đại, đã đi ra khỏi Bārāṇasī để đến yết kiến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Sau khi đi bằng xe đến hết đoạn đường có thể đi xe, nhà vua đã xuống xe và đi bộ đến nơi đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang ngự; sau khi đến, nhà vua đã đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ vua Kikī xứ Kāsī đang ngồi một bên. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, sau khi được đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng pháp thoại, đã bạch với đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác rằng: ‘Bạch ngài, mong đức Thế Tôn cùng với Tăng đoàn các vị tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Này Ānanda, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhận lời bằng cách im lặng. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, biết được sự chấp thuận của đức Thế Tôn Kassapa, bậc Chánh Đẳng Giác, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về. Khi ấy, này Ānanda, vua Kikī xứ Kāsī, sau khi đêm ấy đã qua, đã cho chuẩn bị tại cung điện của mình các món ăn thượng vị, cả món cứng và món mềm, gồm gạo sālī trắng tinh, không có hạt đen, với nhiều món canh và nhiều món phụ, rồi cho người báo thời gian đến đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: ‘Bạch ngài, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’” 288. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කිකිස්ස කාසිරඤ්ඤො නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ [Pg.241] ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා බාරාණසියං වස්සාවාසං; එවරූපං සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානං භවිස්සතී’ති. ‘අලං, මහාරාජ. අධිවුත්ථො මෙ වස්සාවාසො’ති. දුතියම්පි ඛො, ආනන්ද… තතියම්පි ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා බාරාණසියං වස්සාවාසං; එවරූපං සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානං භවිස්සතී’ති. ‘අලං, මහාරාජ. අධිවුත්ථො මෙ වස්සාවාසො’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකිස්ස කාසිරඤ්ඤො ‘න මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අධිවාසෙති බාරාණසියං වස්සාවාස’න්ති අහුදෙව අඤ්ඤථත්තං, අහු දොමනස්සං. අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤො කොචි මයා උපට්ඨාකතරො’ති? 288. Này Ānanda, khi ấy, Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến nơi ở của vua xứ Kāsi tên là Kiki; sau khi đến, ngài cùng với chúng Tỳ-khưu Tăng, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã tự tay dâng cúng chúng Tỳ-khưu Tăng với đức Phật là vị đứng đầu các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị hài lòng và nói đã đủ. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi, sau khi biết Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chỗ ngồi thấp hơn, ngồi xuống một bên. Này Ānanda, sau khi ngồi xuống một bên, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, xin Thế Tôn hãy chấp nhận an cư mùa mưa tại Bārāṇasī của con; sự cúng dường như thế này sẽ được dành cho chúng Tăng.’ ‘Thôi đi, đại vương. Ta đã chấp nhận an cư mùa mưa rồi.’ Này Ānanda, lần thứ hai... Này Ānanda, lần thứ ba, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, xin Thế Tôn hãy chấp nhận an cư mùa mưa tại Bārāṇasī của con; sự cúng dường như thế này sẽ được dành cho chúng Tăng.’ ‘Thôi đi, đại vương. Ta đã chấp nhận an cư mùa mưa rồi.’ Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi nghĩ rằng: ‘Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, không chấp nhận an cư mùa mưa của ta tại Bārāṇasī,’ do đó, sự thất vọng đã khởi lên, ưu phiền đã khởi lên. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã bạch với Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lời này: ‘Bạch ngài, có ai khác cúng dường chu đáo hơn con không?’ ‘‘‘අත්ථි, මහාරාජ, වෙගළිඞ්ගං නාම ගාමනිගමො. තත්ථ ඝටිකාරො නාම කුම්භකාරො; සො මෙ උපට්ඨාකො අග්ගුපට්ඨාකො. තුය්හං ඛො පන, මහාරාජ, න මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අධිවාසෙති බාරාණසියං වස්සාවාසන්ති අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං, අත්ථි දොමනස්සං. තයිදං ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නත්ථි ච න ච භවිස්සති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො දුක්ඛෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛසමුදයෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛනිරොධෙ නික්කඞ්ඛො, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය නික්කඞ්ඛො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො එකභත්තිකො බ්‍රහ්මචාරී සීලවා කල්‍යාණධම්මො. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණො අපෙතජාතරූපරජතො[Pg.242]. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පන්නමුසලො න සහත්ථා පථවිං ඛණති. යං හොති කූලපලුග්ගං වා මූසිකුක්කරො වා තං කාජෙන ආහරිත්වා භාජනං කරිත්වා එවමාහ – ‘‘එත්ථ යො ඉච්ඡති තණ්ඩුලපටිභස්තානි වා මුග්ගපටිභස්තානි වා කළායපටිභස්තානි වා නික්ඛිපිත්වා යං ඉච්ඡති තං හරතූ’’ති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො අන්ධෙ ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො පොසෙති. ඝටිකාරො ඛො, මහාරාජ, කුම්භකාරො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. ‘Này đại vương, có một làng và thị trấn tên là Vegaḷiṅga. Ở đấy, có người thợ gốm tên là Ghaṭikāra; người ấy là thí chủ của ta, là thí chủ bậc nhất. Này đại vương, còn về phần ngài, vì nghĩ rằng: ‘Thế Tôn Ca-diếp, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, không chấp nhận an cư mùa mưa của ta tại Bārāṇasī,’ nên có sự thất vọng, có sự ưu phiền. Điều đó không có và sẽ không có đối với người thợ gốm Ghaṭikāra. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã quy y Phật, đã quy y Pháp, đã quy y Tăng. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra thành tựu niềm tin bất động vào đức Phật, thành tựu niềm tin bất động vào Chánh Pháp, thành tựu niềm tin bất động vào chúng Tăng, thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra không còn hoài nghi về Khổ, không còn hoài nghi về Tập khởi của Khổ, không còn hoài nghi về sự Diệt tận của Khổ, không còn hoài nghi về Con Đường đưa đến sự Diệt tận của Khổ. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã từ bỏ ngọc và vàng, đã xa lìa vàng và bạc. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra không tự tay đào đất. Đất nào bị sạt lở bờ sông hoặc do chuột, gà bới lên, người ấy dùng đòn gánh mang về làm đồ gốm rồi nói thế này: ‘Ở đây, ai muốn thì hãy để lại những túi gạo, túi đậu xanh, hoặc túi đậu đen rồi lấy đi những gì mình muốn.’ Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra nuôi dưỡng cha mẹ già, mù lòa. Này đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra, do đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, sẽ đạt Bát-niết-bàn tại cõi ấy, có pháp không trở lại từ cõi đời đó.’ 289. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො එතදවොචං – ‘‘හන්ද, කො නු ඛො අයං භග්ගවො ගතො’’ති? ‘‘නික්ඛන්තො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපට්ඨාකො අන්තොකුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජා’’ති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිං. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කො කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘කස්සපො, තාත, භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො කුම්භියා ඔදනං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං. 289. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại một thị trấn tên là Vegaḷiṅga. Rồi, tâu Đại vương, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, tôi đã đi đến chỗ cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra; sau khi đến, tôi đã nói lời này với cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra: ‘Này, người thuộc dòng họ Bhaggava này đã đi đâu?’ – ‘Thưa ngài, người thị giả của ngài đã đi ra ngoài. Xin ngài hãy lấy cơm từ trong nồi và lấy canh từ trong chảo rồi dùng.’ Rồi, tâu Đại vương, sau khi lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, tôi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi. Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi?’ – ‘Này con, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã lấy cơm từ nồi, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày. 290. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං තත්ථෙව වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන [Pg.243] ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො එතදවොචං – ‘‘හන්ද, කො නු ඛො අයං භග්ගවො ගතො’’ති? ‘‘නික්ඛන්තො ඛො තෙ, භන්තෙ, උපට්ඨාකො අන්තො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජා’’ති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිං. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘කස්සපො, තාත, භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො කළොපියා කුම්මාසං ගහෙත්වා පරියොගා සූපං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං. 290. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại chính thị trấn tên là Vegaḷiṅga ấy. Rồi, tâu Đại vương, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, tôi đã đi đến chỗ cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra; sau khi đến, tôi đã nói lời này với cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra: ‘Này, người thuộc dòng họ Bhaggava này đã đi đâu?’ – ‘Thưa ngài, người thị giả của ngài đã đi ra ngoài. Xin ngài hãy lấy bánh bột lúa mạch từ trong giỏ và lấy canh từ trong chảo rồi dùng.’ Rồi, tâu Đại vương, sau khi lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, tôi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi. Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi?’ – ‘Này con, đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã lấy bánh bột lúa mạch từ giỏ, lấy canh từ chảo, dùng xong, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày. 291. ‘‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං තත්ථෙව වෙගළිඞ්ගෙ නාම ගාමනිගමෙ විහරාමි. තෙන ඛො පන සමයෙන කුටි ඔවස්සති. අථ ඛ්වාහං, මහාරාජ, භික්ඛූ ආමන්තෙසිං – ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නිවෙසනෙ තිණං ජානාථා’’ති. එවං වුත්තෙ, මහාරාජ, තෙ භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘‘නත්ථි ඛො, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස නිවෙසනෙ තිණං, අත්ථි ච ඛ්වාස්ස ආවෙසනෙ තිණච්ඡදන’’ න්ති. ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස ආවෙසනං උත්තිණං කරොථා’’ති. අථ ඛො තෙ, මහාරාජ, භික්ඛූ ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස ආවෙසනං උත්තිණමකංසු. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස මාතාපිතරො තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කෙ ආවෙසනං උත්තිණං කරොන්තී’’ති? ‘‘භික්ඛූ, භගිනි, කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කුටි ඔවස්සතී’’ති. ‘‘හරථ, භන්තෙ, හරථ, භද්‍රමුඛා’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘කෙ ආවෙසනං උත්තිණමකංසූ’’ති? ‘‘භික්ඛූ, තාත, කස්සපස්ස කිර භගවතො [Pg.244] අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස කුටි ඔවස්සතී’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස එතදහොසි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො එවං අභිවිස්සත්ථො’’ති. අථ ඛො, මහාරාජ ඝටිකාරං කුම්භකාරං අඩ්ඪමාසං පීතිසුඛං න විජහති, සත්තාහං මාතාපිතූනං. අථ ඛො, මහාරාජ, ආවෙසනං සබ්බන්තං තෙමාසං ආකාසච්ඡදනං අට්ඨාසි, න දෙවොතිවස්සි. එවරූපො ච, මහාරාජ, ඝටිකාරො කුම්භකාරො’ති. ‘ලාභා, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස, සුලද්ධා, භන්තෙ, ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස යස්ස භගවා එවං අභිවිස්සත්ථො’’’ති. 291. ‘Tâu Đại vương, một thời tôi trú tại chính thị trấn tên là Vegaḷiṅga ấy. Và vào lúc bấy giờ, am thất bị dột. Rồi, tâu Đại vương, tôi đã gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi và tìm xem có cỏ tranh ở nhà của người thợ gốm Ghaṭikāra không.’ Khi được nói vậy, tâu Đại vương, các Tỳ khưu ấy đã thưa với tôi lời này: ‘Thưa ngài, không có cỏ tranh ở nhà của người thợ gốm Ghaṭikāra, nhưng có mái lợp bằng cỏ tranh ở xưởng làm việc của ông ấy.’ – ‘Này các Tỳ khưu, hãy đi và dỡ mái cỏ tranh ở xưởng làm việc của người thợ gốm Ghaṭikāra.’ Rồi, tâu Đại vương, các Tỳ khưu ấy đã dỡ mái cỏ tranh ở xưởng làm việc của người thợ gốm Ghaṭikāra. Rồi, tâu Đại vương, cha mẹ của người thợ gốm Ghaṭikāra đã nói lời này với các Tỳ khưu ấy: ‘Ai đang dỡ mái cỏ tranh của xưởng làm việc?’ – ‘Này chị, là các vị Tỳ khưu. Am thất của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bị dột.’ – ‘Xin hãy mang đi, thưa các ngài. Xin hãy mang đi, hỡi những người có khuôn mặt hiền thiện.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, đã nói lời này với cha mẹ: ‘Ai đã dỡ mái cỏ tranh của xưởng làm việc?’ – ‘Này con, là các vị Tỳ khưu. Nghe nói am thất của đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bị dột.’ Rồi, tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Khi mà đức Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại thân thiết với ta đến như vậy.’ Rồi, tâu Đại vương, hỷ lạc đã không rời bỏ người thợ gốm Ghaṭikāra trong nửa tháng, và cha mẹ của ông trong bảy ngày. Rồi, tâu Đại vương, toàn bộ xưởng làm việc ấy đã đứng vững với bầu trời làm mái che suốt ba tháng, trời đã không mưa vào đó. Tâu Đại vương, người thợ gốm Ghaṭikāra là người như vậy đó.’ – ‘Thưa ngài, thật là lợi ích cho người thợ gốm Ghaṭikāra! Thưa ngài, thật là khéo được cho người thợ gốm Ghaṭikāra, khi mà đức Thế Tôn lại thân thiết với ông ấy đến như vậy!’ 292. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, කිකී කාසිරාජා ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස පඤ්චමත්තානි තණ්ඩුලවාහසතානි පාහෙසි පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. අථ ඛො තෙ, ආනන්ද, රාජපුරිසා ඝටිකාරං කුම්භකාරං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘ඉමානි ඛො, භන්තෙ, පඤ්චමත්තානි තණ්ඩුලවාහසතානි කිකිනා කාසිරාජෙන පහිතානි පණ්ඩුපුටකස්ස සාලිනො තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. තානි, භන්තෙ, පටිග්ගණ්හථා’ති. ‘රාජා ඛො බහුකිච්චො බහුකරණීයො. අලං මෙ! රඤ්ඤොව හොතූ’ති. සියා ඛො පන තෙ, ආනන්ද, එවමස්ස – ‘අඤ්ඤො නූන තෙන සමයෙන ජොතිපාලො මාණවො අහොසී’ති. න ඛො පනෙතං, ආනන්ද, එවං දට්ඨබ්බං. අහං තෙන සමයෙන ජොතිපාලො මාණවො අහොසි’’න්ති. 292. Này Ānanda, khi ấy, vua Kiki xứ Kāsi đã gửi cho người thợ gốm Ghaṭikāra năm trăm xe gạo sālī loại paṇḍupuṭaka và các món ăn kèm thích hợp. Này Ānanda, khi ấy, các người của vua đến gặp người thợ gốm Ghaṭikāra và nói điều này: ‘Thưa ngài, vua Kiki xứ Kāsi đã gửi năm trăm xe gạo sālī loại paṇḍupuṭaka này và các món ăn kèm thích hợp. Thưa ngài, xin ngài hãy nhận lấy.’ – ‘Nhà vua có nhiều công việc, nhiều phận sự. Thôi đủ rồi cho tôi! Cứ để cho nhà vua dùng vậy.’ Này Ānanda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Chắc hẳn vào thời ấy, thanh niên Jotipāla là một người khác.’ Này Ānanda, không nên thấy như vậy. Vào thời ấy, chính Ta là thanh niên Jotipāla. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Thế Tôn đã nói lời này. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. ඝටිකාරසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං. Kinh Ghaṭikāra, thứ nhất, đã kết thúc. 2. රට්ඨපාලසුත්තං 2. Kinh Raṭṭhapāla 293. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකං නාම කුරූනං නිගමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො [Pg.245] ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කුරූසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ථුල්ලකොට්ඨිකං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු, සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. 293. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, ngài đã đi đến một thị trấn của người Kuru tên là Thullakoṭṭhika. Các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã nghe rằng: ‘Này quý vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Thullakoṭṭhika. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy được truyền đi như sau: “Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Khi ấy, các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, một số vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị cùng với Thế Tôn nói lên lời chào hỏi, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một số vị chắp tay về hướng Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị xưng tên và dòng họ ở gần Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đang ngồi một bên bằng một bài pháp thoại. 294. තෙන ඛො පන සමයෙන රට්ඨපාලො නාම කුලපුත්තො තස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො තිස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘යථා යථා ඛ්වාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ථුල්ලකොට්ඨිකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො අචිරපක්කන්තෙසු ථුල්ලකොට්ඨිකෙසු [Pg.246] බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යථා යථාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පදං. පබ්බාජෙතු මං භගවා’’ති. ‘‘අනුඤ්ඤාතොසි පන ත්වං, රට්ඨපාල, මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? ‘‘න ඛොහං, භන්තෙ, අනුඤ්ඤාතො මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. ‘‘න ඛො, රට්ඨපාල, තථාගතා අනනුඤ්ඤාතං මාතාපිතූහි පුත්තං පබ්බාජෙන්තී’’ති. ‘‘ස්වාහං, භන්තෙ, තථා කරිස්සාමි යථා මං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. 294. Vào lúc bấy giờ, có một thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, là con trai của một gia đình hàng đầu ở chính tại Thullakoṭṭhika, đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Theo như ta hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Khi ấy, sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ bằng một bài pháp thoại, họ đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi rời đi. Sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika rời đi không bao lâu, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, theo như con hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Bạch Thế Tôn, con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới ở nơi Thế Tôn. Xin Thế Tôn hãy cho con xuất gia.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, ông đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình chưa?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, các đấng Như Lai không cho xuất gia người con trai chưa được cha mẹ cho phép.’ – ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ làm thế nào để cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ 295. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘අම්මතාතා, යථා යථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. අනුජානාථ මං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං [Pg.247] තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො…පෙ… තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො මාතාපිතරො එතදවොච – ‘‘අම්මතාතා, යථා යථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. ඉච්ඡාමහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතුං. අනුජානාථ මං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? 295. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ và đi nhiễu quanh bên phải Thế Tôn, rồi đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, bèn thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Khi được nói như vậy, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ 296. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො – ‘‘න මං මාතාපිතරො අනුජානන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති තත්ථෙව අනන්තරහිතාය භූමියා නිපජ්ජි – ‘‘ඉධෙව මෙ මරණං භවිස්සති පබ්බජ්ජා වා’’ති. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො එකම්පි භත්තං න භුඤ්ජි, ද්වෙපි භත්තානි න භුඤ්ජි, තීණිපි භත්තානි න භුඤ්ජි, චත්තාරිපි භත්තානි න භුඤ්ජි, පඤ්චපි භත්තානි න භුඤ්ජි, ඡපි භත්තානි න භුඤ්ජි, සත්තපි භත්තානි න භුඤ්ජි. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි, දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, තාත රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මයං අනුජානාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො [Pg.248] රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං…පෙ… දුතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, තාත රට්ඨපාල, අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, තාත රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම, කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, තාත රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මයං අනුජානාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මයං අකාමකා විනා භවිස්සාම. කිං පන මයං තං ජීවන්තං අනුජානිස්සාම අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. 296. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla nghĩ rằng: ‘Cha mẹ không cho phép ta từ bỏ gia đình, sống không gia đình,’ rồi nằm xuống ngay tại đó, trên nền đất không trải gì, (với quyết tâm): ‘Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.’ Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla không ăn một bữa, cũng không ăn hai bữa, cũng không ăn ba bữa, cũng không ăn bốn bữa, cũng không ăn năm bữa, cũng không ăn sáu bữa, cũng không ăn bảy bữa. Bấy giờ, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Khi được nói như vậy, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ hai, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con, huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. 297. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, සම්ම රට්ඨපාල, මාතාපිතූනං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො. න ත්වං, සම්ම රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි. මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච; භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? එවං වුත්තෙ, රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො… තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, සම්ම රට්ඨපාල, මාතාපිතූනං එකපුත්තකො පියො මනාපො සුඛෙධිතො සුඛපරිභතො, න ත්වං, සම්ම රට්ඨපාල, කස්සචි දුක්ඛස්ස ජානාසි, මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය? උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, භුඤ්ජ ච පිව ච පරිචාරෙහි ච, භුඤ්ජන්තො පිවන්තො පරිචාරෙන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො පුඤ්ඤානි [Pg.249] කරොන්තො අභිරමස්සු. න තං මාතාපිතරො අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, මරණෙනපි තෙ මාතාපිතරො අකාමකා විනා භවිස්සන්ති. කිං පන තෙ තං ජීවන්තං අනුජානිස්සන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති? තතියම්පි ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තුණ්හී අහොසි. 297. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng. Này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Khi được nói như vậy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã giữ im lặng. Lần thứ hai cũng vậy… Lần thứ ba, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla lại nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng, này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Lần thứ ba, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla cũng giữ im lặng. 298. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස මාතාපිතරො එතදවොචුං – ‘‘අම්මතාතා, එසො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තත්ථෙව අනන්තරහිතාය භූමියා නිපන්නො – ‘ඉධෙව මෙ මරණං භවිස්සති පබ්බජ්ජා වා’ති. සචෙ තුම්හෙ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං නානුජානිස්සථ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, තත්ථෙව මරණං ආගමිස්සති. සචෙ පන තුම්හෙ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අනුජානිස්සථ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, පබ්බජිතම්පි නං දක්ඛිස්සථ. සචෙ රට්ඨපාලො කුලපුත්තො නාභිරමිස්සති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය, කා තස්ස අඤ්ඤා ගති භවිස්සති? ඉධෙව පච්චාගමිස්සති. අනුජානාථ රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජායා’’ති. ‘‘අනුජානාම, තාතා, රට්ඨපාලං කුලපුත්තං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බජිතෙන ච පන මාතාපිතරො උද්දස්සෙතබ්බා’’ති. අථ ඛො රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස සහායකා යෙන රට්ඨපාලො කුලපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රට්ඨපාලං කුලපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘උට්ඨෙහි, සම්ම රට්ඨපාල, අනුඤ්ඤාතොසි මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බජිතෙන ච පන තෙ මාතාපිතරො උද්දස්සෙතබ්බා’’ති. 298. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa mẹ, thưa cha, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này đang nằm trên nền đất trống không trải gì, với ý nghĩ: “Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.” Nếu hai vị không cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy sẽ chết ngay tại đó. Còn nếu hai vị cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì hai vị vẫn sẽ được gặp lại cậu ấy khi đã xuất gia. Nếu thiện gia nam tử Raṭṭhapāla không hoan hỷ với việc từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy còn có nơi nào khác để đi? Cậu ấy sẽ trở về lại chính nơi đây. Xin hai vị hãy cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ (Cha mẹ đáp): ‘Này các con, chúng ta cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, phải đến thăm cha mẹ.’ Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, bạn đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, bạn phải đến thăm cha mẹ.’ 299. අථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො උට්ඨහිත්වා බලං ගාහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අනුඤ්ඤාතො අහං, භන්තෙ, මාතාපිතූහි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. පබ්බාජෙතු මං භගවා’’ති. අලත්ථ ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො භගවතො [Pg.250] සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අථ ඛො භගවා අචිරූපසම්පන්නෙ ආයස්මන්තෙ රට්ඨපාලෙ අඩ්ඪමාසූපසම්පන්නෙ ථුල්ලකොට්ඨිකෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා රට්ඨපාලො අරහතං අහොසි. 299. Bấy giờ, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đứng dậy, lấy lại sức, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, con đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Xin Thế Tôn cho con được xuất gia.’ Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã được xuất gia, đã được cụ túc giới trong sự hiện diện của Thế Tôn. Bấy giờ, sau khi Tôn giả Raṭṭhapāla thọ cụ túc giới chưa bao lâu, khoảng nửa tháng, Thế Tôn, sau khi ở Thullakoṭṭhika tùy theo ý muốn, đã lên đường du hành đến Sāvatthī. Du hành tuần tự, Ngài đã đến Sāvatthī. Tại đó, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, tu viện của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt được ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh — vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Raṭṭhapāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, මාතාපිතරො උද්දස්සෙතුං, සචෙ මං භගවා අනුජානාතී’’ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසාකාසි. යථා භගවා අඤ්ඤාසි – ‘‘අභබ්බො ඛො රට්ඨපාලො කුලපුත්තො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිතු’’න්ති, අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘යස්සදානි ත්වං, රට්ඨපාල, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන ථුල්ලකොට්ඨිකො තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා රට්ඨපාලො ථුල්ලකොට්ඨිකෙ විහරති රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස මිගචීරෙ. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ථුල්ලකොට්ඨිකං පිණ්ඩාය පාවිසි. ථුල්ලකොට්ඨිකෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො යෙන සකපිතු නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා මජ්ඣිමාය ද්වාරසාලාය උල්ලිඛාපෙති. අද්දසා ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන එතදවොච – ‘‘ඉමෙහි මුණ්ඩකෙහි සමණකෙහි අම්හාකං එකපුත්තකො පියො මනාපො පබ්බාජිතො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො [Pg.251] සකපිතු නිවෙසනෙ නෙව දානං අලත්ථ න පච්චක්ඛානං; අඤ්ඤදත්ථු අක්කොසමෙව අලත්ථ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී ආභිදොසිකං කුම්මාසං ඡඩ්ඩෙතුකාමා හොති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො තං ඤාතිදාසිං එතදවොච – ‘‘සචෙතං, භගිනි, ඡඩ්ඩනීයධම්මං, ඉධ මෙ පත්තෙ ආකිරා’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී තං ආභිදොසිකං කුම්මාසං ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පත්තෙ ආකිරන්තී හත්ථානඤ්ච පාදානඤ්ච සරස්ස ච නිමිත්තං අග්ගහෙසි. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.’ Bấy giờ, Thế Tôn đã dùng tâm của mình để thấu hiểu tâm của Tôn giả Raṭṭhapāla. Thế Tôn đã biết như sau: – ‘Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này không có khả năng từ bỏ giới luật để quay về đời sống thấp hèn.’ Sau đó, Thế Tôn nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này Raṭṭhapāla, ngươi hãy xem xét thời điểm thích hợp cho việc ấy.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp sàng tọa, rồi cầm lấy y bát và lên đường du hành đến Thullakoṭṭhika. Trong khi du hành tuần tự, ngài đã đến Thullakoṭṭhika. Tại đó, Tôn giả Raṭṭhapāla trú ở Migacīra, khu vườn của vua Korabya, tại Thullakoṭṭhika. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla, vào buổi sáng, đã đắp y, cầm lấy y bát, rồi đi vào Thullakoṭṭhika để khất thực. Trong khi đi khất thực theo thứ tự ở Thullakoṭṭhika, ngài đã đi đến nhà của cha mình. Vào lúc ấy, cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đang cho người cạo râu ở gian sảnh cổng giữa. Cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhìn thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ông đã nói điều này: – ‘Bởi những Sa-môn đầu trọc này mà đứa con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của chúng ta đã được cho xuất gia.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla ở nhà của cha mình đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc. Vào lúc ấy, một nữ tỳ là quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đang muốn vứt bỏ cháo lúa mạch đã ôi thiu. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla nói với nữ tỳ quyến thuộc ấy điều này: – ‘Này chị, nếu thứ này là vật phải vứt bỏ, hãy đổ vào bát của tôi ở đây.’ Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đổ cháo lúa mạch ôi thiu ấy vào bát của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã ghi nhận dấu hiệu của tay, chân, và giọng nói. 300. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිදාසී යෙනායස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතරං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙය්‍යෙ, ජානෙය්‍යාසි – ‘අය්‍යපුත්තො රට්ඨපාලො අනුප්පත්තො’’’ති. ‘‘සචෙ, ජෙ, සච්චං භණසි, අදාසිං තං කරොමී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස මාතා යෙනායස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතරං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙ, ගහපති, ජානෙය්‍යාසි – ‘රට්ඨපාලො කිර කුලපුත්තො අනුප්පත්තො’’’ති? තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා රට්ඨපාලො තං ආභිදොසිකං කුම්මාසං අඤ්ඤතරං කුට්ටමූලං නිස්සාය පරිභුඤ්ජති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා යෙනායස්මා රට්ඨපාලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නාම, තාත රට්ඨපාල, ආභිදොසිකං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජිස්සසි? නනු, තාත රට්ඨපාල, සකං ගෙහං ගන්තබ්බ’’න්ති? ‘‘කුතො නො, ගහපති, අම්හාකං ගෙහං අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං? අනගාරා මයං, ගහපති. අගමම්හ ඛො තෙ, ගහපති, ගෙහං, තත්ථ නෙව දානං අලත්ථම්හ න පච්චක්ඛානං; අඤ්ඤදත්ථු අක්කොසමෙව අලත්ථම්හා’’ති. ‘‘එහි, තාත රට්ඨපාල, ඝරං ගමිස්සාමා’’ති. ‘‘අලං, ගහපති, කතං මෙ අජ්ජ භත්තකිච්චං’’. ‘‘තෙන හි, තාත රට්ඨපාල, අධිවාසෙහි ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස අධිවාසනං විදිත්වා යෙන සකං නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මහන්තං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං කාරාපෙත්වා කිලඤ්ජෙහි [Pg.252] පටිච්ඡාදෙත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පුරාණදුතියිකා ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, වධුයො, යෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කතා පුබ්බෙ රට්ඨපාලස්ස කුලපුත්තස්ස පියා හොථ මනාපා තෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරොථා’’ති. 300. Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa bà chủ, mong bà biết cho: ‘Công tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ – ‘Này cô kia, nếu ngươi nói sự thật, ta sẽ cho ngươi được tự do.’ Rồi mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với cha của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa gia chủ, mong ông biết cho: ‘Nghe nói thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ Vào lúc ấy, Tôn giả Raṭṭhapāla đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu ấy, trong khi tựa vào chân của một bức tường nào đó. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này con Raṭṭhapāla, có phải con đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu không? Này con Raṭṭhapāla, chẳng phải nên đi về nhà của mình sao?’ – ‘Thưa gia chủ, chúng tôi là những người đã xuất gia từ gia đình vào đời sống không gia đình, nhà của chúng tôi ở đâu? Thưa gia chủ, chúng tôi là những người không nhà. Thưa gia chủ, chúng tôi đã đi đến nhà của ông, ở đó đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc.’ – ‘Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, chúng ta sẽ đi về nhà.’ – ‘Thôi đủ rồi, thưa gia chủ, phận sự về bữa ăn của tôi hôm nay đã xong.’ – ‘Nếu vậy, này con Raṭṭhapāla, hãy nhận lời cho bữa ăn ngày mai.’ Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhận lời bằng cách giữ im lặng. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi biết được sự nhận lời của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã đi đến nhà của mình; sau khi đến, đã cho làm một đống lớn vàng và bạc, rồi cho lấy chiếu che đậy lại, và gọi các người vợ trước đây của Tôn giả Raṭṭhapāla: – ‘Này các con dâu, các con hãy đến đây. Các con hãy trang điểm bằng loại trang sức mà trước đây, khi được trang điểm như thế, các con đã là người thân yêu, quý mến của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla.’ 301. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස කාලං ආරොචෙසි – ‘‘කාලො, තාත රට්ඨපාල, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සකපිතු නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා තං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං විවරාපෙත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘ඉදං තෙ, තාත රට්ඨපාල, මාතු මත්තිකං ධනං, අඤ්ඤං පෙත්තිකං, අඤ්ඤං පිතාමහං. සක්කා, තාත රට්ඨපාල, භොගෙ ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. එහි ත්වං, තාත රට්ඨපාල, හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජස්සු පුඤ්ඤානි ච කරොහී’’ති. ‘‘සචෙ මෙ ත්වං, ගහපති, වචනං කරෙය්‍යාසි, ඉමං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස පුඤ්ජං සකටෙ ආරොපෙත්වා නිබ්බාහාපෙත්වා මජ්ඣෙගඞ්ගාය නදියා සොතෙ ඔපිලාපෙය්‍යාසි. තං කිස්ස හෙතු? යෙ උප්පජ්ජිස්සන්ති හි තෙ, ගහපති, තතොනිදානං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පුරාණදුතියිකා පච්චෙකං පාදෙසු ගහෙත්වා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොචුං – ‘‘කීදිසා නාම තා, අය්‍යපුත්ත, අච්ඡරායො යාසං ත්වං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරසී’’ති? ‘‘න ඛො මයං, භගිනී, අච්ඡරානං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරාමා’’ති. ‘‘භගිනිවාදෙන නො අය්‍යපුත්තො රට්ඨපාලො සමුදාචරතී’’ති තා තත්ථෙව මුච්ඡිතා පපතිංසු. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො පිතරං එතදවොච – ‘‘සචෙ, ගහපති, භොජනං දාතබ්බං, දෙථ; මා නො විහෙඨෙථා’’ති. ‘‘භුඤ්ජ, තාත රට්ඨපාල, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මතො රට්ඨපාලස්ස පිතා ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. 301. Bấy giờ, sau đêm ấy, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho dọn sẵn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà mình, rồi báo giờ cho Tôn giả Raṭṭhapāla: ‘Này con Raṭṭhapāla, đã đến giờ, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi đến nhà của thân phụ mình; sau khi đến, ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho mở các đống vàng bạc ra rồi nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Này con Raṭṭhapāla, đây là tài sản bên mẹ của con, kia là tài sản bên cha, và kia nữa là tài sản của ông nội. Này con Raṭṭhapāla, con có thể vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức. Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, con hãy hoàn tục, vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức.’ ‘Thưa gia chủ, nếu ông làm theo lời tôi, ông hãy cho chất đống vàng bạc này lên xe, cho chở đi, rồi nhận chìm xuống giữa dòng sông Gaṅgā. Tại sao vậy? Thưa gia chủ, vì chính do nhân duyên ấy mà những sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ phát sinh cho ông.’ Bấy giờ, các người vợ cũ của Tôn giả Raṭṭhapāla, mỗi người ôm lấy chân ngài và nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa công tử, các tiên nữ ấy là hạng người như thế nào, mà vì họ ngài thực hành phạm hạnh?’ ‘Này các chị, chúng tôi không phải vì các tiên nữ mà thực hành phạm hạnh.’ ‘Công tử Raṭṭhapāla gọi chúng ta bằng tiếng ‘chị’!’ – họ liền ngất xỉu và ngã xuống ngay tại chỗ. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla nói với thân phụ mình điều này: ‘Thưa gia chủ, nếu có vật thực để cúng dường, xin hãy cúng dường; xin đừng làm phiền chúng tôi.’ ‘Xin mời con dùng, này con Raṭṭhapāla, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla đã tự tay dâng cúng Tôn giả Raṭṭhapāla các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi ngài hài lòng và từ chối không nhận thêm. 302. අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො භුත්තාවී ඔනීතපත්තපාණී ඨිතකොව ඉමා ගාථා අභාසි – 302. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi đã dùng bữa, tay đã rời khỏi bát, trong khi đang đứng, đã nói lên những câu kệ này: ‘‘පස්ස [Pg.253] චිත්තීකතං බිම්බං, අරුකායං සමුස්සිතං; ආතුරං බහුසඞ්කප්පං, යස්ස නත්ථි ධුවං ඨිති. ‘Hãy nhìn xem hình tượng được tô điểm, một thân đầy thương tích, được dựng lên; bệnh hoạn, được nhiều người suy tưởng, mà không có sự tồn tại thường hằng. ‘‘පස්ස චිත්තීකතං රූපං, මණිනා කුණ්ඩලෙන ච; අට්ඨි තචෙන ඔනද්ධං, සහ වත්ථෙභි සොභති. ‘Hãy nhìn xem hình thể được tô điểm, với ngọc và hoa tai; xương được bọc bởi da, chỉ đẹp đẽ khi cùng với y phục.’ ‘‘අලත්තකකතා පාදා, මුඛං චුණ්ණකමක්ඛිතං; අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො. ‘Đôi chân được tô son, khuôn mặt được thoa phấn; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’ ‘‘අට්ඨාපදකතා කෙසා, නෙත්තා අඤ්ජනමක්ඛිතා; අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො. ‘Mái tóc được tết tám bím, đôi mắt được kẻ thuốc; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’ ‘‘අඤ්ජනීව නවා චිත්තා, පූතිකායො අලඞ්කතො; අලං බාලස්ස මොහාය, නො ච පාරගවෙසිනො. ‘Như một hộp thuốc kẻ mắt mới được trang hoàng, thân thể hôi thối này được tô điểm; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’ ‘‘ඔදහි මිගවො පාසං, නාසදා වාකරං මිගො; භුත්වා නිවාපං ගච්ඡාම, කන්දන්තෙ මිගබන්ධකෙ’’ති. ‘Người thợ săn đã giăng bẫy, con nai không sa vào lưới; ăn xong phần mồi, chúng ta ra đi, mặc cho những kẻ bẫy nai than khóc.’ අථ ඛො ආයස්මා රට්ඨපාලො ඨිතකොව ඉමා ගාථා භාසිත්වා යෙන රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස මිගචීරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đang đứng, sau khi nói lên những câu kệ này, đã đi đến vườn Migacīra của vua Korabya; sau khi đến, ngài ngồi xuống nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. 303. අථ ඛො රාජා කොරබ්‍යො මිගවං ආමන්තෙසි – ‘‘සොධෙහි, සම්ම මිගව, මිගචීරං උය්‍යානභූමිං; ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො මිගවො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස පටිස්සුත්වා මිගචීරං සොධෙන්තො අද්දස ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසින්නං. දිස්වාන යෙන රාජා කොරබ්‍යො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං කොරබ්‍යං එතදවොච – ‘‘සුද්ධං ඛො තෙ, දෙව, මිගචීරං. අත්ථි චෙත්ථ රට්ඨපාලො නාම කුලපුත්තො ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො යස්ස ත්වං අභිණ්හං කිත්තයමානො අහොසි, සො අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසින්නො’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම මිගව, අලං දානජ්ජ උය්‍යානභූමියා. තමෙව දානි මයං භවන්තං රට්ඨපාලං පයිරුපාසිස්සාමා’’ති. අථ ඛො රාජා කොරබ්‍යො ‘‘යං තත්ථ ඛාදනීයං භොජනීයං පටියත්තං තං සබ්බං විස්සජ්ජෙථා’’ති වත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි ථුල්ලකොට්ඨිකම්හා නිය්‍යාසි [Pg.254] මහච්චරාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව උස්සටාය උස්සටාය පරිසාය යෙනායස්මා රට්ඨපාලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා රට්ඨපාලෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා කොරබ්‍යො ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – ‘‘ඉධ භවං රට්ඨපාල හත්ථත්ථරෙ නිසීදතූ’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, නිසීද ත්වං; නිසින්නො අහං සකෙ ආසනෙ’’ති. නිසීදි රාජා කොරබ්‍යො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො රාජා කොරබ්‍යො ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච – 303. Bấy giờ, vua Korabya cho gọi người giữ vườn tên Migava: ‘Này bạn Migava, hãy dọn dẹp khu vườn Migacīra; chúng ta sẽ đi đến đó để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Tâu Thiên tử, vâng ạ,’ người giữ vườn Migava vâng lời vua Korabya, và trong khi dọn dẹp vườn Migacīra, ông thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Sau khi thấy vậy, ông đi đến chỗ vua Korabya; sau khi đến, ông tâu với vua Korabya điều này: ‘Tâu Thiên tử, vườn Migacīra của ngài đã được dọn dẹp. Và ở đây có vị thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, con trai của một gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này, người mà ngài thường hay tán thán, đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây.’ ‘Vậy thì, này bạn Migava, hôm nay thôi không đến vườn nữa. Bây giờ chúng ta sẽ đến yết kiến chính Tôn giả Raṭṭhapāla ấy.’ Bấy giờ, vua Korabya nói: ‘Hãy hủy bỏ tất cả các món ăn cứng và mềm đã được chuẩn bị ở đó,’ rồi cho thắng những cỗ xe tốt đẹp nhất, lên một cỗ xe tốt đẹp, và cùng với những cỗ xe tốt đẹp, với đại vương uy, ngài rời khỏi Thullakoṭṭhika để đến yết kiến Tôn giả Raṭṭhapāla. Ngài đi xe cho đến khi hết đường xe đi, rồi xuống xe và đi bộ, cùng với đoàn tùy tùng đông đảo, đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, ngài cùng Tôn giả Raṭṭhapāla chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ngài đứng một bên. Đứng một bên, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Xin Tôn giả Raṭṭhapāla hãy ngồi trên tấm thảm lót lưng voi này.’ ‘Thôi đủ rồi, đại vương, xin ngài cứ ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ của tôi rồi.’ Vua Korabya ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: 304. ‘‘චත්තාරිමානි, භො රට්ඨපාල, පාරිජුඤ්ඤානි යෙහි පාරිජුඤ්ඤෙහි සමන්නාගතා ඉධෙකච්චෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති. කතමානි චත්තාරි? ජරාපාරිජුඤ්ඤං, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං, භොගපාරිජුඤ්ඤං, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං. කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, ජරාපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො ජිණ්ණො හොති වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි එතරහි ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන ජරාපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, ජරාපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො එතරහි දහරො යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස ජරාපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො? 304. “Này Raṭṭhapāla, có bốn sự suy tàn này, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Bốn điều ấy là gì? Sự suy tàn do tuổi già, sự suy tàn do bệnh tật, sự suy tàn do tài sản, sự suy tàn do bà con thân quyến. Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tuổi già? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta đã già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tuổi già ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tuổi già. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay còn trẻ, thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tuổi già ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?” ‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති [Pg.255] – ‘අහං ඛොම්හි එතරහි ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො එතරහි අප්පාබාධො අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො? “Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bệnh tật? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bệnh tật ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bệnh tật. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay ít bệnh, ít não, có bộ máy tiêu hóa điều hòa, không quá lạnh, không quá nóng. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bệnh tật ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?” ‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, භොගපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චො අඩ්ඪො හොති මහද්ධනො මහාභොගො. තස්ස තෙ භොගා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො පුබ්බෙ අඩ්ඪො අහොසිං මහද්ධනො මහාභොගො. තස්ස මෙ තෙ භොගා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගතා. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො තෙන භොගපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, භොගපාරිජුඤ්ඤං. භවං ඛො පන රට්ඨපාලො ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ අග්ගකුලස්ස පුත්තො. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස භොගපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො? “Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tài sản? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tài sản ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tài sản. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla là con trai của gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tài sản ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?” ‘‘කතමඤ්ච, භො රට්ඨපාල, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං? ඉධ, භො රට්ඨපාල, එකච්චස්ස බහූ හොන්ති මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තස්ස තෙ ඤාතකා අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මමං ඛො පුබ්බෙ බහූ අහෙසුං මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තස්ස මෙ තෙ අනුපුබ්බෙන පරික්ඛයං ගතා. න ඛො පන මයා සුකරං අනධිගතං වා භොගං අධිගන්තුං අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කාතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො [Pg.256] තෙන ඤාතිපාරිජුඤ්ඤෙන සමන්නාගතො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. ඉදං වුච්චති, භො රට්ඨපාල, ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං. භොතො ඛො පන රට්ඨපාලස්ස ඉමස්මිංයෙව ථුල්ලකොට්ඨිකෙ බහූ මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා. තං භොතො රට්ඨපාලස්ස ඤාතිපාරිජුඤ්ඤං නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො? “Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bà con thân quyến? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bà con thân quyến ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bà con thân quyến. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bà con thân quyến ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?” ‘‘ඉමානි ඛො, භො රට්ඨපාල, චත්තාරි පාරිජුඤ්ඤානි, යෙහි පාරිජුඤ්ඤෙහි සමන්නාගතා ඉධෙකච්චෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති. තානි භොතො රට්ඨපාලස්ස නත්ථි. කිං භවං රට්ඨපාලො ඤත්වා වා දිස්වා වා සුත්වා වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති? “Này Raṭṭhapāla, đây là bốn sự suy tàn, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Những sự suy tàn ấy Tôn giả Raṭṭhapāla không có. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?” 305. ‘‘අත්ථි ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො ධම්මුද්දෙසා උද්දිට්ඨා, යෙ අහං ඤත්වා ච දිස්වා ච සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. කතමෙ චත්තාරො? ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථො ධම්මුද්දෙසො උද්දිට්ඨො, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො ධම්මුද්දෙසා උද්දිට්ඨා, යෙ අහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. 305. “Tâu Đại vương, quả thật có bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Bốn pháp ấy là gì? ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ hai đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ ba đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ của ái dục’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ tư đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Tâu Đại vương, đây chính là bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” 306. ‘‘‘උපනිය්‍යති [Pg.257] ලොකො අද්ධුවො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ත්වං වීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි පණ්ණවීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි හත්ථිස්මිම්පි කතාවී අස්සස්මිම්පි කතාවී රථස්මිම්පි කතාවී ධනුස්මිම්පි කතාවී ථරුස්මිම්පි කතාවී ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො’’ති? ‘‘අහොසිං අහං, භො රට්ඨපාල, වීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි පණ්ණවීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි හත්ථිස්මිම්පි කතාවී අස්සස්මිම්පි කතාවී රථස්මිම්පි කතාවී ධනුස්මිම්පි කතාවී ථරුස්මිම්පි කතාවී ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො. අප්පෙකදාහං, භො රට්ඨපාල, ඉද්ධිමාව මඤ්ඤෙ න අත්තනො බලෙන සමසමං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, එවමෙව ත්වං එතරහි ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො රට්ඨපාල. එතරහි ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආසීතිකො මෙ වයො වත්තති. අප්පෙකදාහං, භො රට්ඨපාල, ‘ඉධ පාදං කරිස්සාමී’ති අඤ්ඤෙනෙව පාදං කරොමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘උපනිය්‍යති ලොකො අද්ධුවො’ති. උපනිය්‍යති හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අද්ධුවො. 306. “‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Khi ngài khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, ngài đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến phải không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi đã từng như vậy, khi tôi khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, tôi đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ mình như có thần thông, tôi không thấy ai có sức mạnh ngang bằng với mình.” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Bây giờ ngài có còn như vậy, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, không phải vậy. Bây giờ tôi đã già, lớn tuổi, cao niên, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, tuổi của tôi đã tám mươi. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ: ‘Ta sẽ đặt chân ở đây’, nhưng lại đặt chân ở chỗ khác.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian bị dẫn đi, không bền vững.” ‘‘සංවිජ්ජන්තෙ ඛො, භො රට්ඨපාල, ඉමස්මිං රාජකුලෙ හත්ථිකායාපි අස්සකායාපි රථකායාපි පත්තිකායාපි, අම්හාකං ආපදාසු පරියොධාය වත්තිස්සන්ති. ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස පන, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි අනුසායිකො ආබාධො’’ති? ‘‘අත්ථි මෙ, භො රට්ඨපාල, අනුසායිකො ආබාධො. අප්පෙකදා මං, භො රට්ඨපාල, මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා පරිවාරෙත්වා ඨිතා හොන්ති – ‘ඉදානි රාජා කොරබ්‍යො කාලං කරිස්සති, ඉදානි රාජා කොරබ්‍යො කාලං කරිස්සතී’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ලභසි ත්වං [Pg.258] තෙ මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ – ‘ආයන්තු මෙ භොන්තො මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා, සබ්බෙව සන්තා ඉමං වෙදනං සංවිභජථ, යථාහං ලහුකතරිකං වෙදනං වෙදියෙය්‍ය’න්ති – උදාහු ත්වංයෙව තං වෙදනං වෙදියසී’’ති? ‘‘නාහං, භො රට්ඨපාල, ලභාමි තෙ මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ – ‘ආයන්තු මෙ භොන්තො මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා, සබ්බෙව සන්තා ඉමං වෙදනං සංවිභජථ, යථාහං ලහුකතරිකං වෙදනං වෙදියෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො අහමෙව තං වෙදනං වෙදියාමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘අතාණො ලොකො අනභිස්සරො’ති. අතාණො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අනභිස්සරො. “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có các đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh, họ sẽ có mặt để bảo vệ chúng tôi khi gặp hoạn nạn. Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có từng mắc một căn bệnh kinh niên nào không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi có mắc một căn bệnh kinh niên. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc vây quanh tôi và đứng đó, nghĩ rằng: ‘Bây giờ vua Korabya sẽ qua đời, bây giờ vua Korabya sẽ qua đời.’” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’ được không? Hay là chỉ một mình ngài phải chịu đựng cảm thọ đó?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi không thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’. Mà chính tôi phải chịu đựng cảm thọ đó.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian không nơi nương tựa, không có chủ.” ‘‘සංවිජ්ජති ඛො, භො රට්ඨපාල, ඉමස්මිං රාජකුලෙ පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං භූමිගතඤ්ච වෙහාසගතඤ්ච. ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස පන, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යථා ත්වං එතරහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසි, ලච්ඡසි ත්වං පරත්ථාපි – ‘එවමෙවාහං ඉමෙහෙව පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමී’ති, උදාහු අඤ්ඤෙ ඉමං භොගං පටිපජ්ජිස්සන්ති, ත්වං පන යථාකම්මං ගමිස්සසී’’ති? ‘‘යථාහං, භො රට්ඨපාල, එතරහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමි, නාහං ලච්ඡාමි පරත්ථාපි – ‘එවමෙව ඉමෙහෙව පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමී’ති. අථ ඛො අඤ්ඤෙ ඉමං භොගං පටිපජ්ජිස්සන්ති; අහං පන යථාකම්මං ගමිස්සාමී’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා ච සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීය’න්ති[Pg.259]. අස්සකො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො සබ්බං පහාය ගමනීයං. “Thưa ngài Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có rất nhiều vàng bạc được chôn dưới đất và cất giữ trên không. Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào? Giống như hiện nay ngài đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, liệu ngài có thể có được điều này ở đời sau không: ‘Ta cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy,’ hay là những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này, còn ngài thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, giống như hiện nay tôi đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, tôi sẽ không thể có được điều này ở đời sau: ‘Tôi cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy.’ Mà thật ra, những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này; còn tôi thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.” ‘‘‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති – භවං රට්ඨපාලො ආහ. ඉමස්ස, භො රට්ඨපාල, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඵීතං කුරුං අජ්ඣාවසසී’’ති? ‘‘එවං, භො රට්ඨපාල, ඵීතං කුරුං අජ්ඣාවසාමී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පුරත්ථිමාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි පුරත්ථිමාය දිසාය? තත්ථද්දසං මහන්තං ජනපදං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. බහූ තත්ථ හත්ථිකායා අස්සකායා රථකායා පත්තිකායා; බහු තත්ථ ධනධඤ්ඤං ; බහු තත්ථ හිරඤ්ඤසුවණ්ණං අකතඤ්චෙව කතඤ්ච; බහු තත්ථ ඉත්ථිපරිග්ගහො. සක්කා ච තාවතකෙනෙව බලමත්තෙන අභිවිජිනිතුං. අභිවිජින, මහාරාජා’ති, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘තම්පි මයං, භො රට්ඨපාල, අභිවිජිය අජ්ඣාවසෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පච්ඡිමාය දිසාය… උත්තරාය දිසාය… දක්ඛිණාය දිසාය… පරසමුද්දතො සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි පරසමුද්දතො? තත්ථද්දසං මහන්තං ජනපදං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. බහූ තත්ථ හත්ථිකායා අස්සකායා රථකායා පත්තිකායා; බහු තත්ථ ධනධඤ්ඤං; බහු තත්ථ හිරඤ්ඤසුවණ්ණං අකතඤ්චෙව කතඤ්ච; බහු තත්ථ ඉත්ථිපරිග්ගහො. සක්කා ච තාවතකෙනෙව බලමත්තෙන අභිවිජිනිතුං. අභිවිජින, මහාරාජා’ති, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘තම්පි මයං, භො රට්ඨපාල, අභිවිජිය අජ්ඣාවසෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති, යමහං ඤත්වා ච දිස්වා සුත්වා ච අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො රට්ඨපාල, අබ්භුතං, භො රට්ඨපාල! යාව සුභාසිතං චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘ඌනො ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’ති. ඌනො හි, භො රට්ඨපාල, ලොකො අතිත්තො තණ්හාදාසො’’ති. “Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, ngài đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng phải không?” “Vâng, thưa ngài Raṭṭhapāla, tôi đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương đông đến. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ phương đông đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương tây đến... từ phương bắc... từ phương nam... từ bên kia bờ đại dương. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ bên kia bờ đại dương đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.” ඉදමවොච [Pg.260] ආයස්මා රට්ඨපාලො. ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච – Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói điều này. Sau khi nói điều này, ngài lại nói thêm những lời sau: 307. ‘‘පස්සාමි ලොකෙ සධනෙ මනුස්සෙ, 307. “Tôi thấy trong đời những người có của, ලද්ධාන විත්තං න දදන්ති මොහා; ලුද්ධා ධනං සන්නිචයං කරොන්ති,භිය්‍යොව කාමෙ අභිපත්ථයන්ති. Khi được tài sản, vì si mê không bố thí; Tham lam, họ chỉ lo tích trữ của cải, Và lại càng khao khát thêm các dục lạc. ‘‘රාජා පසය්හා පථවිං විජිත්වා,සසාගරන්තං මහිමාවසන්තො ; ඔරං සමුද්දස්ස අතිත්තරූපො,පාරං සමුද්දස්සපි පත්ථයෙථ. “Vị vua dùng vũ lực chinh phục trái đất, Cai trị cõi đất đến tận bờ đại dương; Không thỏa mãn với bờ bên này của biển, Lại còn mong muốn cả bờ bên kia. ‘‘රාජා ච අඤ්ඤෙ ච බහූ මනුස්සා,අවීතතණ්හා මරණං උපෙන්ති; ඌනාව හුත්වාන ජහන්ති දෙහං,කාමෙහි ලොකම්හි න හත්ථි තිත්ති. “Cả vua và nhiều người khác, Chết đi mà lòng tham chưa dứt; Vẫn còn thiếu thốn, họ từ bỏ thân xác, Trong đời, không có sự thỏa mãn với các dục lạc. ‘‘කන්දන්ති නං ඤාතී පකිරිය කෙසෙ,අහොවතා නො අමරාති චාහු; වත්ථෙන නං පාරුතං නීහරිත්වා,චිතං සමාදාය තතොඩහන්ති. “Thân quyến khóc than, xõa tóc rũ rượi, Họ nói: ‘Ôi, giá như người thân của chúng ta bất tử!’; Họ khiêng người được quấn trong tấm vải, Đem đặt lên giàn hỏa rồi thiêu. ‘‘සො ඩය්හති සූලෙහි තුජ්ජමානො,එකෙන වත්ථෙන පහාය භොගෙ; න මීයමානස්ස භවන්ති තාණා,ඤාතීධ මිත්තා අථ වා සහායා. “Bị thiêu đốt, bị xiên bởi những cây cọc, Người ấy từ bỏ tài sản, chỉ với một tấm vải; Đối với người đang chết, không có nơi nương tựa, Dù là thân quyến, bạn bè, hay đồng hữu. ‘‘දායාදකා තස්ස ධනං හරන්ති,සත්තො පන ගච්ඡති යෙන කම්මං; න මීයමානං ධනමන්වෙති කිඤ්චි,පුත්තා ච දාරා ච ධනඤ්ච රට්ඨං. “Những người thừa kế lấy đi tài sản của người ấy, Còn chúng sanh thì đi theo nghiệp của mình; Không có của cải nào đi theo người chết, Không con cái, không vợ chồng, không tài sản, không vương quốc.” ‘‘න [Pg.261] දීඝමායුං ලභතෙ ධනෙන, න චාපි විත්තෙන ජරං විහන්ති; අප්පං හිදං ජීවිතමාහු ධීරා, අසස්සතං විප්පරිණාමධම්මං. ‘Không thể dùng của cải để được sống lâu, cũng không thể dùng tài sản để xua đuổi tuổi già; các bậc trí nói rằng mạng sống này ngắn ngủi, không thường hằng, có bản chất biến hoại. ‘‘අඩ්ඪා දලිද්දා ච ඵුසන්ති ඵස්සං,බාලො ච ධීරො ච තථෙව ඵුට්ඨො; බාලො ච බාල්‍යා වධිතොව සෙති,ධීරො ච න වෙධති ඵස්සඵුට්ඨො. ‘Người giàu và người nghèo đều cảm nhận sự xúc chạm, kẻ ngu và người trí cũng bị xúc chạm như vậy; kẻ ngu do sự ngu si mà nằm xuống run rẩy, còn người trí dù bị sự xúc chạm chạm đến cũng không run rẩy. ‘‘තස්මා හි පඤ්ඤාව ධනෙන සෙය්‍යො,යාය වොසානමිධාධිගච්ඡති; අබ්‍යොසිතත්තා හි භවාභවෙසු,පාපානි කම්මානි කරොන්ති මොහා. ‘Vì thế, trí tuệ thù thắng hơn của cải, nhờ trí tuệ ấy mà người ta đạt được sự chấm dứt ở đây; vì chưa hoàn tất nên do si mê, họ làm các nghiệp ác trong các cõi hữu. ‘‘උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං,සංසාරමාපජ්ජ පරම්පරාය; තස්සප්පපඤ්ඤො අභිසද්දහන්තො,උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං. ‘Kẻ ấy đi vào thai mẹ và thế giới bên kia, trôi lăn trong vòng luân hồi từ đời này sang đời khác; người ít trí tuệ tin tưởng (lời của kẻ ấy) nên cũng đi vào thai mẹ và thế giới bên kia. ‘‘චොරො යථා සන්ධිමුඛෙ ගහිතො,සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මො; එවං පජා පෙච්ච පරම්හි ලොකෙ,සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මො. ‘Như kẻ trộm có ác pháp bị bắt quả tang khi đang khoét vách, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình; cũng vậy, chúng sanh có ác pháp, sau khi chết, ở thế giới bên kia, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình. ‘‘කාමාහි චිත්‍රා මධුරා මනොරමා,විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්තං; ආදීනවං කාමගුණෙසු දිස්වා,තස්මා අහං පබ්බජිතොම්හි රාජ. ‘Tâu đại vương, các dục thì đa dạng, ngọt ngào, và làm vui ý, chúng khuấy đảo tâm trí bằng nhiều hình thức khác nhau; vì thấy sự nguy hại trong các dục trưởng dưỡng, do đó con đã xuất gia. ‘‘දුමප්ඵලානෙව පතන්ති මාණවා,දහරා ච වුඩ්ඪා ච සරීරභෙදා; එතම්පි දිස්වා පබ්බජිතොම්හි රාජ,අපණ්ණකං සාමඤ්ඤමෙව සෙය්‍යො’’ති. ‘Tâu đại vương, chúng sanh rơi rụng như những trái cây, cả người trẻ lẫn người già, khi thân hoại mạng chung; thấy cả điều này, con đã xuất gia, tâu đại vương, đời sống sa-môn chắc chắn là thù thắng hơn’. රට්ඨපාලසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං. Kinh Raṭṭhapāla, bài kinh thứ hai, chấm dứt. 3. මඝදෙවසුත්තං 3. Kinh Maghadeva 308. එවං [Pg.262] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මිථිලායං විහරති මඝදෙවඅම්බවනෙ. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමිස්සායෙව මිථිලායං රාජා අහොසි මඝදෙවො නාම ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්ස. අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන රාජානං මඝදෙවං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා, දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි. 308. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trú ở Mithilā, trong vườn xoài Maghadeva. Khi ấy, Thế Tôn ở một nơi nào đó, đã mỉm cười. Khi ấy, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: ‘Do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.’ Khi ấy, Tôn giả Ānanda đắp y một bên vai, chắp tay hướng về Thế Tôn và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn mỉm cười? Các đấng Như Lai không mỉm cười vô cớ.’ ‘Này Ānanda, thuở xưa, tại chính thành Mithilā này, có một vị vua tên là Maghadeva, là người sống đúng Chánh pháp, một vị pháp vương, an trú trong Chánh pháp, một vị đại vương; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thực hành lễ Uposatha vào các ngày mười bốn, rằm, và mùng tám của mỗi nửa tháng. Khi ấy, này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vua Maghadeva gọi người thợ cạo và nói: ‘Này khanh thợ cạo, khi nào khanh thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ ‘Thưa tâu bệ hạ,’ này Ānanda, người thợ cạo đã vâng lời vua Maghadeva. Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo đã thấy tóc bạc mọc trên đầu vua Maghadeva. Sau khi thấy, ông bạch với vua Maghadeva rằng: ‘Tâu bệ hạ, các thiên sứ đã xuất hiện, tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu bệ hạ.’ ‘Vậy thì, này khanh thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay ta.’ ‘Thưa tâu bệ hạ,’ này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Maghadeva, đã dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay vua Maghadeva. 309. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි [Pg.263] ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, රාජා මඝදෙවො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. 309. Này Ānanda, khi ấy, vua Maghadeva sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, đã cho gọi vị hoàng tử trưởng nam và nói điều này: ‘Này hoàng tử con thân, các thiên sứ đã hiện ra với ta rồi; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy trên đầu ta; các dục lạc của loài người đã được ta hưởng thụ; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này hoàng tử con thân, con hãy đến, hãy cai quản vương quốc này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này hoàng tử con thân, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về vương quyền, rồi sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, con hãy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Con hãy tiếp nối thông lệ tốt đẹp này đã được ta thiết lập, mong rằng con đừng là người cuối cùng của dòng dõi ta. Này hoàng tử con thân, trong một thế hệ nào đó, khi một thông lệ tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, người ấy trở thành người cuối cùng của dòng dõi họ. Này hoàng tử con thân, ta nói với con điều này: Con hãy tiếp nối thông lệ tốt đẹp này đã được ta thiết lập, mong rằng con đừng là người cuối cùng của dòng dõi ta.’ Này Ānanda, khi ấy, vua Maghadeva sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt đẹp, đã khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về vương quyền, rồi ngay tại khu vườn xoài Maghadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế gian với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế gian với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. ‘‘රාජා ඛො පනානන්ද, මඝදෙවො චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි. Này Ānanda, và vua Maghadeva đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm thái tử trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, và đã sống đời phạm hạnh trong tám mươi bốn ngàn năm ngay tại khu vườn xoài Maghadeva này sau khi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi đã tu tập bốn phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. 310. ‘‘අථ [Pg.264] ඛො රඤ්ඤො, ආනන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ ඛො ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තස්ස අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි. 310. Này Ānanda, khi ấy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm đã trôi qua, con trai của vua Maghadeva đã gọi người thợ cạo và nói: ‘Này bạn thợ cạo, khi nào bạn nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu ta, khi ấy hãy báo cho ta biết.’ Này Ānanda, người thợ cạo đã vâng lời con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, xin vâng.’ Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm đã trôi qua, người thợ cạo đã nhìn thấy những sợi tóc bạc đã mọc trên đầu của con trai vua Maghadeva. Sau khi nhìn thấy, người ấy đã nói điều này với con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, các thiên sứ đã hiện ra rồi; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy trên đầu ngài.’ ‘Vậy thì, này bạn thợ cạo, bạn hãy dùng cái nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận rồi đặt vào lòng bàn tay ta.’ Này Ānanda, người thợ cạo đã tuân lệnh con trai của vua Maghadeva: ‘Tâu đức vua, xin vâng,’ rồi đã dùng cái nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt vào lòng bàn tay của con trai vua Maghadeva. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො, මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, රඤ්ඤො මඝදෙවස්ස පුත්තො කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි [Pg.265] වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. රඤ්ඤො ඛො පනානන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තො චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි. “Này Ānanda, khi ấy, con trai của đức vua Maghadeva, sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, đã cho gọi vị hoàng tử trưởng nam và nói điều này: ‘Này hoàng tử con thân yêu, các thiên sứ đã hiện ra với ta; những sợi tóc bạc đã mọc và được nhìn thấy ở trên đầu; các dục lạc của loài người đã được ta hưởng thụ; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này hoàng tử con thân yêu, con hãy đến, hãy cai quản vương quốc này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vậy thì, này hoàng tử con thân yêu, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc ở trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Con hãy tiếp nối thiện hạnh này đã được ta thiết lập, con chớ có là người cuối cùng của ta. Này hoàng tử con thân yêu, trong dòng dõi của người nào mà thiện hạnh tương tự như vầy bị đoạn tuyệt, người ấy là người cuối cùng của họ. Này hoàng tử con thân yêu, ta nói với con điều này: Con hãy tiếp nối thiện hạnh này đã được ta thiết lập, con chớ có là người cuối cùng của ta.’ Này Ānanda, khi ấy, con trai của đức vua Maghadeva, sau khi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, đã khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này, đã cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Này Ānanda, con trai của đức vua Maghadeva đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, đã thực hành phạm hạnh sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này trong tám mươi bốn ngàn năm. Vị ấy, sau khi đã tu tập bốn Phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. 311. ‘‘රඤ්ඤො ඛො පනානන්ද, මඝදෙවස්ස පුත්තපපුත්තකා තස්ස පරම්පරා චතුරාසීතිරාජසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිංසු. තෙ මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරිංසු, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිංසු. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරිංසු, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිංසු. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළිංසු, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසුං, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසුං, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා [Pg.266] අනගාරියං පබ්බජිතා බ්‍රහ්මචරියමචරිංසු. තෙ චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගා අහෙසුං. නිමි තෙසං රාජා පච්ඡිමකො අහොසි ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්ස. 311. “Này Ānanda, tám mươi bốn ngàn vị vua là con cháu nối tiếp của đức vua Maghadeva, ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này, đã cạo bỏ râu tóc, khoác lên y phục màu cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Các vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Các vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế gian với tất cả chúng sanh, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Họ đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm, đã làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm, đã thực hành phạm hạnh sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình ở tại chính khu vườn xoài Maghadeva này trong tám mươi bốn ngàn năm. Các vị ấy, sau khi đã tu tập bốn Phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. Vua Nimi là vị cuối cùng của họ, là người sống đúng theo Chánh Pháp, là vị vua của Chánh Pháp, là vị đại vương an trú trong Chánh Pháp; vị ấy thực hành Chánh Pháp đối với các vị bà-la-môn và gia chủ, cả ở các thị tứ và các miền quê; và vị ấy giữ ngày trai giới vào các ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mồng tám của mỗi nửa tháng. 312. ‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, දෙවානං තාවතිංසානං සුධම්මායං සභායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි – ‘ඉච්ඡෙය්‍යාථ නො තුම්හෙ, මාරිසා, නිමිං රාජානං දට්ඨු’න්ති? ‘ඉච්ඡාම මයං, මාරිස, නිමිං රාජානං දට්ඨු’න්ති. තෙන ඛො පන, ආනන්ද, සමයෙන නිමි රාජා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ සීසංන්හාතො උපොසථිකො උපරිපාසාදවරගතො නිසින්නො හොති. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – දෙවෙසු තාවතිංසෙසු අන්තරහිතො නිමිස්ස රඤ්ඤො පමුඛෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘ලාභා තෙ, මහාරාජ, සුලද්ධං තෙ, මහාරාජ. දෙවා, මහාරාජ, තාවතිංසා සුධම්මායං සභායං කිත්තයමානරූපා සන්නිසින්නා – ‘‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’’ති. දෙවා තෙ, මහාරාජ, තාවතිංසා දස්සනකාමා. තස්ස තෙ අහං, මහාරාජ, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං පහිණිස්සාමි; අභිරුහෙය්‍යාසි, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො’ති. අධිවාසෙසි ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා තුණ්හීභාවෙන. 312. “Này Ānanda, thuở xưa, trong lúc chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā, câu chuyện này đã được khởi lên: ‘Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.’ Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba: ‘Này các hiền hữu, quý vị có muốn diện kiến vua Nimi không?’ ‘Thưa hiền hữu, chúng tôi muốn diện kiến vua Nimi.’ Này Ānanda, vào lúc ấy, trong ngày trai giới rằm, vua Nimi đã gội đầu, đang thọ trì ngày trai giới và ngự trên lầu cao của cung điện. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi trời Ba Mươi Ba và hiện ra trước mặt vua Nimi. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với vua Nimi điều này: ‘Thưa Đại vương, thật là một điều lợi ích cho ngài, thưa Đại vương, thật là một điều may mắn cho ngài. Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā và tán thán rằng: “Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.” Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài. Vì vậy, thưa Đại vương, tôi sẽ gửi đến cho ngài một cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này.’ Này Ānanda, vua Nimi đã im lặng chấp thuận.” 313. ‘‘අථ [Pg.267] ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිස්ස රඤ්ඤො අධිවාසනං විදිත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – නිමිස්ස රඤ්ඤො පමුඛෙ අන්තරහිතො දෙවෙසු තාවතිංසෙසු පාතුරහොසි. අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙහි – අයං තෙ, මහාරාජ, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන පෙසිතො; අභිරුහෙය්‍යාසි, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො’ති. ‘එවං, භද්දන්තවා’ති ඛො, ආනන්ද, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘අයං තෙ, මහාරාජ, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන පෙසිතො; අභිරුහ, මහාරාජ, දිබ්බං යානං අවිකම්පමානො. අපි ච, මහාරාජ, කතමෙන තං නෙමි, යෙන වා පාපකම්මා පාපකානං කම්මානං විපාකං පටිසංවෙදෙන්ති, යෙන වා කල්‍යාණකම්මා කල්‍යාණකම්මානං විපාකං පටිසංවෙදෙන්තී’ති? ‘උභයෙනෙව මං, මාතලි, නෙහී’ති. සම්පවෙසෙසි ඛො, ආනන්ද, මාතලි, සඞ්ගාහකො නිමිං රාජානං සුධම්මං සභං. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො නිමිං රාජානං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘එහි ඛො, මහාරාජ. ස්වාගතං, මහාරාජ. දෙවා තෙ දස්සනකාමා, මහාරාජ, තාවතිංසා සුධම්මායං සභායං කිත්තයමානරූපා සන්නිසින්නා – ‘‘ලාභා වත, භො, විදෙහානං, සුලද්ධං වත, භො, විදෙහානං, යෙසං නිමි රාජා ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මෙ ඨිතො මහාරාජා; ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’’ති. දෙවා තෙ, මහාරාජ, තාවතිංසා දස්සනකාමා. අභිරම, මහාරාජ, දෙවෙසු දෙවානුභාවෙනා’ති. ‘අලං, මාරිස, තත්ථෙව මං මිථිලං පටිනෙතු. තථාහං ධම්මං චරිස්සාමි බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච; උපොසථඤ්ච උපවසාමි චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සා’ති. 313. “Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, biết được sự chấp thuận của vua Nimi, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi trước mặt vua Nimi và hiện ra giữa chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Bấy giờ, này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi người đánh xe Mātali: ‘Này hiền hữu Mātali, hãy đến đây, hãy thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, đến gặp vua Nimi và nói như sau: “Thưa Đại vương, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con này đã được Sakka, vua của chư thiên, gửi đến cho ngài; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này.”’ ‘Xin vâng, thưa ngài,’ này Ānanda, người đánh xe Mātali đã vâng lời Sakka, vua của chư thiên, rồi thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, đến gặp vua Nimi và nói điều này: ‘Thưa Đại vương, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con này đã được Sakka, vua của chư thiên, gửi đến cho ngài; xin Đại vương hãy không do dự mà ngự lên cỗ xe thần thánh này. Hơn nữa, thưa Đại vương, tôi nên đưa ngài đi theo con đường nào, con đường mà những người làm điều ác phải gánh chịu quả báo của các ác nghiệp, hay con đường mà những người làm điều thiện được hưởng quả báo của các thiện nghiệp?’ ‘Này Mātali, hãy đưa ta đi bằng cả hai con đường.’ Này Ānanda, người đánh xe Mātali đã đưa vua Nimi vào pháp đường Sudhammā. Này Ānanda, Sakka, vua của chư thiên, đã thấy vua Nimi từ xa đang đến. Sau khi thấy, ngài đã nói với vua Nimi điều này: ‘Xin mời Đại vương đến. Hoan nghênh Đại vương. Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài, họ đang ngồi hội họp tại pháp đường Sudhammā và tán thán rằng: “Chư vị ơi, thật là một điều lợi ích cho dân xứ Videha! Chư vị ơi, thật là một điều may mắn cho dân xứ Videha, khi họ có vua Nimi là vị vua công chính, một vị pháp vương, một vị đại vương an trú trong Chánh pháp; ngài thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và ngài thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.” Thưa Đại vương, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba mong muốn được diện kiến ngài. Thưa Đại vương, xin hãy hoan hỷ với oai lực của chư thiên giữa chư thiên.’ ‘Thôi đủ rồi, thưa hiền hữu, xin hãy đưa tôi trở về lại Mithilā. Ở đó, tôi sẽ thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, cả ở các thị trấn và các miền quê; và tôi sẽ thọ trì ngày trai giới vào các ngày mười bốn, rằm, và mồng tám của mỗi nửa tháng.’” 314. ‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං [Pg.268] රාජානං තත්ථෙව මිථිලං පටිනෙහී’ති. ‘එවං, භද්දන්තවා’ති ඛො, ආනන්ද, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා නිමිං රාජානං තත්ථෙව මිථිලං පටිනෙසි. තත්‍ර සුදං, ආනන්ද, නිමි රාජා ධම්මං චරති බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච, උපොසථඤ්ච උපවසති චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමිඤ්ච පක්ඛස්සාති. අථ ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන කප්පකං ආමන්තෙසි – ‘යදා මෙ, සම්ම කප්පක, පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො නිමිස්ස රඤ්ඤො පච්චස්සොසි. අද්දසා ඛො, ආනන්ද, කප්පකො බහූනං වස්සානං බහූනං වස්සසතානං බහූනං වස්සසහස්සානං අච්චයෙන නිමිස්ස රඤ්ඤො සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. දිස්වාන නිමිං රාජානං එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො දෙවස්ස දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානී’ති. ‘තෙන හි, සම්ම කප්පක, තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා මම අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, ආනන්ද, කප්පකො නිමිස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා තානි පලිතානි සාධුකං සණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා නිමිස්ස රඤ්ඤො අඤ්ජලිස්මිං පතිට්ඨාපෙසි. අථ ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච – ‘පාතුභූතා ඛො මෙ, තාත කුමාර, දෙවදූතා; දිස්සන්ති සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි; භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා; සමයො දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිතුං. එහි ත්වං, තාත කුමාර, ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ. අහං පන කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමි. තෙන හි, තාත කුමාර, යදා ත්වම්පි පස්සෙය්‍යාසි සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි, අථ කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යාසි. යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසි. යස්මිං ඛො, තාත කුමාර, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං තාහං, තාත කුමාර, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාසි, මා ඛො මෙ ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී’ති. 314. Này Ānanda, khi ấy, Sakka, vua của chư thiên, gọi người đánh xe Mātali và nói: ‘Này bạn Mātali, hãy đến đây, thắng cỗ xe ngàn ngựa thuần chủng và đưa vua Nimi trở về chính thành Mithilā.’ Này Ānanda, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua của chư thiên, rằng: ‘Xin vâng, thưa ngài,’ rồi thắng cỗ xe ngàn ngựa thuần chủng và đưa vua Nimi trở về chính thành Mithilā. Này Ānanda, ở đó, vua Nimi thực hành Chánh pháp đối với các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng ở thị trấn và ở thôn quê, và thực hành ngày trai giới vào các ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng. Này Ānanda, khi ấy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vua Nimi gọi người thợ cạo và nói: ‘Này bạn thợ cạo, khi nào bạn thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ Này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi: ‘Xin vâng, tâu Đại vương.’ Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo thấy tóc bạc mọc trên đầu vua Nimi. Thấy vậy, ông ta nói với vua Nimi rằng: ‘Tâu Đại vương, sứ giả của chư thiên đã xuất hiện; tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu ngài.’ ‘Vậy thì, này bạn thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay ta.’ Này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi: ‘Xin vâng, tâu Đại vương,’ rồi dùng nhíp nhổ những sợi tóc bạc ấy một cách cẩn thận và đặt chúng vào lòng bàn tay của vua Nimi. Này Ānanda, khi ấy, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, rồi cho gọi vị hoàng tử trưởng nam đến và nói rằng: ‘Này con trai, sứ giả của chư thiên đã xuất hiện với ta; tóc bạc đã được thấy mọc trên đầu ta. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người; đã đến lúc tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này con trai, con hãy đến đây, hãy cai trị vương quốc này. Còn ta, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vậy thì, này con trai, khi nào con cũng thấy tóc bạc mọc trên đầu, khi ấy con hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, rồi hãy khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, sau đó hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Con hãy tiếp nối truyền thống tốt đẹp này do ta đã thiết lập. Con đừng trở thành người cuối cùng của dòng dõi ta. Này con trai, trong dòng dõi của một người, khi một truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, người đó trở thành người cuối cùng của dòng dõi ấy. Vì vậy, này con trai, ta nói với con điều này: ‘Con hãy tiếp nối truyền thống tốt đẹp này do ta đã thiết lập. Con đừng trở thành người cuối cùng của dòng dõi ta.’’ 315. ‘‘අථ [Pg.269] ඛො, ආනන්ද, නිමි රාජා කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං කුමාරං සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහාසි. නිමි ඛො, පනානන්ද, රාජා චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඉමස්මිංයෙව මඝදෙවඅම්බවනෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො බ්‍රහ්මචරියමචරි. සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි. නිමිස්ස ඛො පනානනන්ද, රඤ්ඤො කළාරජනකො නාම පුත්තො අහොසි. න සො අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. සො තං කල්‍යාණං වත්තං සමුච්ඡින්දි. සො තෙසං අන්තිමපුරිසො අහොසි. 315. Này Ānanda, khi ấy, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng tốt nhất, khéo giáo huấn vị hoàng tử trưởng nam về việc trị vì, rồi ngay tại vườn xoài Maghadeva này, ngài cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, ngài an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, ngài an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. Này Ānanda, vua Nimi đã vui chơi như một đứa trẻ trong tám mươi bốn ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi bốn ngàn năm, và đã xuất gia từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình, thực hành phạm hạnh trong tám mươi bốn ngàn năm ngay tại vườn xoài Maghadeva này. Vị ấy, sau khi tu tập bốn phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh lên cõi Phạm thiên. Này Ānanda, vua Nimi có một người con trai tên là Kaḷārajanaka. Vị này đã không từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy đã cắt đứt truyền thống tốt đẹp ấy. Vị ấy là người cuối cùng của dòng dõi đó. 316. ‘‘සියා ඛො පන තෙ, ආනන්ද, එවමස්ස – ‘අඤ්ඤො නූන තෙන සමයෙන රාජා මඝදෙවො අහොසි, යෙන තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිත’න්ති. න ඛො පනෙතං, ආනන්ද, එවං දට්ඨබ්බං. අහං තෙන සමයෙන රාජා මඝදෙවො අහොසිං. (අහං තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිනිං,) මයා තං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං; පච්ඡිමා ජනතා අනුප්පවත්තෙසි. තං ඛො පනානන්ද, කල්‍යාණං වත්තං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව බ්‍රහ්මලොකූපපත්තියා. ඉදං ඛො පනානන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං [Pg.270] නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. කතමඤ්චානන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතරහි මයා කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තං වො අහං, ආනන්ද, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාථ, මා ඛො මෙ තුම්හෙ අන්තිමපුරිසා අහුවත්ථ’. යස්මිං ඛො, ආනන්ද, පුරිසයුගෙ වත්තමානෙ එවරූපස්ස කල්‍යාණස්ස වත්තස්ස සමුච්ඡෙදො හොති සො තෙසං අන්තිමපුරිසො හොති. තං වො අහං, ආනන්ද, එවං වදාමි – ‘යෙන මෙ ඉදං කල්‍යාණං වත්තං නිහිතං අනුප්පවත්තෙය්‍යාථ, මා ඛො මෙ තුම්හෙ අන්තිමපුරිසා අහුවත්ථා’’’ති. 316. “Này Ānanda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Vào thời ấy, vị vua Maghadeva đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy chắc hẳn là một người khác.’ Này Ānanda, không nên nhìn nhận như vậy. Vào thời ấy, chính Ta là vua Maghadeva. Ta đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy; thế hệ sau đã noi theo. Này Ānanda, truyền thống tốt đẹp ấy không đưa đến nhàm chán, không đưa đến ly tham, không đưa đến đoạn diệt, không đưa đến an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phạm thiên. Này Ānanda, còn truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập hiện nay thì hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Ānanda, truyền thống tốt đẹp nào do Ta thiết lập hiện nay hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Chính là Bát Thánh Đạo này, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Ānanda, đây là truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập hiện nay, hoàn toàn đưa đến nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Ānanda, Ta nói với các ông như vầy: ‘Các ông hãy noi theo truyền thống tốt đẹp này do Ta đã thiết lập, chớ có trở thành những người cuối cùng của Ta.’ Này Ānanda, trong một thế hệ người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị đoạn tuyệt, người ấy là người cuối cùng trong số họ. Này Ānanda, Ta nói với các ông như vầy: ‘Các ông hãy noi theo truyền thống tốt đẹp này do Ta đã thiết lập, chớ có trở thành những người cuối cùng của Ta.’” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn. මඝදෙවසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං. Kinh Maghadeva, kinh thứ ba, chấm dứt. 4. මධුරසුත්තං 4. Kinh Madhurā 317. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො මධුරායං විහරති ගුන්දාවනෙ. අස්සොසි ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, කච්චානො මධුරායං විහරති ගුන්දාවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං කච්චානං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො චිත්තකථී කල්‍යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව අරහා ච’. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි මධුරාය නිය්‍යාසි මහච්චරාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං මහාකච්චානං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා [Pg.271] ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො කච්චාන, එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ඉධ භවං කච්චානො කිමක්ඛායී’’ති? ‘‘ඝොසොයෙව ඛො එසො, මහාරාජ, ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. තදමිනාපෙතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසොයෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 317. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Mahākaccāna trú tại Madhurā, trong khu rừng Gundā. Vua Mādhura, con của vua Avantī, nghe được rằng: “Thưa các ngài, nghe nói Sa-môn Kaccāna đang trú tại Madhurā, trong khu rừng Gundā. Tiếng đồn tốt đẹp như sau được lan truyền về Tôn giả Kaccāna: ‘Ngài là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, đa văn, là một nhà thuyết giảng tài ba, có tài biện luận tốt đẹp, là bậc trưởng lão và cũng là một vị A-la-hán.’ Thật tốt đẹp thay khi được yết kiến những bậc A-la-hán như vậy.” Bấy giờ, vua Mādhura, con của vua Avantī, cho thắng những cỗ xe tốt đẹp, lên một cỗ xe tốt đẹp, cùng với những cỗ xe tốt đẹp khác, với uy nghi của một vị đại vương, rời khỏi Madhurā để đi yết kiến Tôn giả Mahākaccāna. Đi xe cho đến khi hết đường xe chạy, vua xuống xe và đi bộ đến chỗ Tôn giả Mahākaccāna. Sau khi đến, vua cùng Tôn giả Mahākaccāna chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, vua ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Mādhura, con của vua Avantī, bạch với Tôn giả Mahākaccāna rằng: “Thưa Tôn giả Kaccāna, các Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm thiên, sanh từ ngực, sanh từ miệng, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm thiên.’ Về điều này, Tôn giả Kaccāna nói như thế nào?” “Tâu Đại vương, đây chỉ là một tiếng đồn trong thế gian rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm thiên, sanh từ ngực, sanh từ miệng, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm thiên.’ Tâu Đại vương, nên biết qua phương pháp này rằng đây chỉ là một tiếng đồn trong thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm thiên.’” 318. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඛත්තියස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘ඛත්තියස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති. 318. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào? Nếu một người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ thành công về tài sản, lúa gạo, bạc hoặc vàng, thì một người Sát-đế-lỵ khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy không... một người Bà-la-môn cũng vậy... một người Vệ-xá cũng vậy... một người Thủ-đà-la cũng là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy không?” “Thưa Tôn giả Kaccāna, nếu một người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ thành công về tài sản, lúa gạo, bạc hoặc vàng, thì một người Sát-đế-lỵ khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy... một người Bà-la-môn cũng vậy... một người Vệ-xá cũng vậy... một người Thủ-đà-la cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm theo ý muốn, và nói lời dễ thương đối với người ấy.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස … ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘බ්‍රාහ්මණස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… වෙස්සොපිස්සාස්ස… සුද්දොපිස්සාස්ස [Pg.272]… ඛත්තියොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Bà-la-môn được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Bà-la-môn khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Phệ-xá... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Bà-la-môn được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Bà-la-môn khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Phệ-xá... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වෙස්සස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… සුද්දොපිස්සාස්ස… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘වෙස්සස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… සුද්දොපිස්සාස්ස… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Phệ-xá được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Phệ-xá khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Phệ-xá được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Phệ-xá khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Thủ-đà... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, සුද්දස්ස චෙපි ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති? ‘‘සුද්දස්ස චෙපි, භො කච්චාන, ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා සුද්දොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදීති… ඛත්තියොපිස්සාස්ස… බ්‍රාහ්මණොපිස්සාස්ස… වෙස්සොපිස්සාස්ස පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu một người Thủ-đà được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Thủ-đà khác có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn... một người Phệ-xá có phải là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy không?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Thủ-đà được thành tựu về tài sản, lúa gạo, bạc, hay vàng, thì một người Thủ-đà khác sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy... một người Sát-đế-lỵ... một người Bà-la-môn... một người Phệ-xá cũng sẽ là người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, hành xử vừa lòng, và nói lời ái ngữ đối với vị ấy.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng chính qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng lời đồn ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm Thiên’ chỉ là lời đồn suông mà thôi.” 319. ‘‘තං [Pg.273] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස ඛත්තියො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘ඛත්තියොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති. 319. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời sáo rỗng, tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời sáo rỗng, tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và đây cũng là điều tôi đã được nghe từ các vị A-la-hán.” ‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස බ්‍රාහ්මණො…පෙ… ඉධස්ස වෙස්සො…පෙ… ඉධස්ස සුද්දො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘සුද්දොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති. “Lành thay, lành thay, tâu Đại vương! Thật lành thay, tâu Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật lành thay khi ngài đã được nghe điều ấy từ các vị A-la-hán. Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người Bà-la-môn... ở đây, nếu có người Phệ-xá... ở đây, nếu có người Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, nếu một người Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và đây cũng là điều tôi đã được nghe từ các vị A-la-hán.” ‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Lành thay, lành thay, tâu Đại vương! Thật lành thay, tâu Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật lành thay khi ngài đã được nghe điều ấy từ các vị A-la-hán. Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng chính qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng lời đồn ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện... là những người thừa tự của Phạm Thiên’ chỉ là lời đồn suông mà thôi.” 320. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස ඛත්තියො පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො, අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි [Pg.274] කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘ඛත්තියොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො, අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති. 320. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, nếu người dòng Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và tôi cũng đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán.” ‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධස්ස බ්‍රාහ්මණො, ඉධස්ස වෙස්සො, ඉධස්ස සුද්දො පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘සුද්දොපි හි, භො කච්චාන, පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. එවං මෙ එත්ථ හොති, එවඤ්ච පන මෙ එතං අරහතං සුත’’න්ති. “Lành thay, lành thay, thưa Đại vương! Thật là tốt, thưa Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật là tốt khi ngài đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán. Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Bà-la-môn, ở đây, nếu có người dòng Phệ-xá, ở đây, nếu có người dòng Thủ-đà-la từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, … có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy có được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, nếu người dòng Thủ-đà-la từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, … có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Về điều này, tôi có ý kiến như vậy, và tôi cũng đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán.” ‘‘සාධු සාධු, මහාරාජ! සාධු ඛො තෙ එතං, මහාරාජ, එවං හොති, සාධු ච පන තෙ එතං අරහතං සුතං. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Lành thay, lành thay, thưa Đại vương! Thật là tốt, thưa Đại vương, khi ngài có ý kiến như vậy, và thật là tốt khi ngài đã được nghe điều này từ các bậc A-la-hán. Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có ngang bằng nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Chắc chắn là vậy, thưa ngài Kaccāna, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là ngang bằng nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” – “Thưa Đại vương, cũng qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng: ‘Chỉ có dòng Bà-la-môn là giai cấp cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện, … là những người thừa tự của Phạm thiên’ chỉ là tiếng đồn ở thế gian.” 321. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ඛත්තියො සන්ධිං වා ඡින්දෙය්‍ය, නිල්ලොපං වා හරෙය්‍ය, එකාගාරිකං වා කරෙය්‍ය, පරිපන්ථෙ වා තිට්ඨෙය්‍ය, පරදාරං වා ගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්චෙ තෙ පුරිසා ගහෙත්වා දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී. ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. කින්ති [Pg.275] නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ඝාතෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, ජාපෙය්‍යාම වා පබ්බාජෙය්‍යාම වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘ඛත්තියො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; චොරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති. 321. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ khoét vách, hoặc cướp đoạt, hoặc cướp nhà, hoặc chặn đường, hoặc đi đến vợ người khác, và nếu các thuộc hạ của ngài bắt được người ấy rồi trình lên ngài rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là tên trộm, kẻ làm điều ác. Xin ngài hãy tùy ý trừng phạt y.’ Ngài sẽ xử lý người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ cho xử tử, hoặc cho thiêu sống, hoặc cho trục xuất, hoặc xử lý tùy theo trường hợp. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Sát-đế-lỵ’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là tên trộm mà thôi.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ බ්‍රාහ්මණො, ඉධ වෙස්සො, ඉධ සුද්දො සන්ධිං වා ඡින්දෙය්‍ය, නිල්ලොපං වා හරෙය්‍ය, එකාගාරිකං වා කරෙය්‍ය, පරිපන්ථෙ වා තිට්ඨෙය්‍ය, පරදාරං වා ගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්චෙ තෙ පුරිසා ගහෙත්වා දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී. ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘ඝාතෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, ජාපෙය්‍යාම වා පබ්බාජෙය්‍යාම වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘සුද්දො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; චොරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Bà-la-môn, ở đây, nếu có người dòng Phệ-xá, ở đây, nếu có người dòng Thủ-đà-la khoét vách, hoặc cướp đoạt, hoặc cướp nhà, hoặc chặn đường, hoặc đi đến vợ người khác, và nếu các thuộc hạ của ngài bắt được người ấy rồi trình lên ngài rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là tên trộm, kẻ làm điều ác. Xin ngài hãy tùy ý trừng phạt y.’ Ngài sẽ xử lý người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ cho xử tử, hoặc cho thiêu sống, hoặc cho trục xuất, hoặc xử lý tùy theo trường hợp. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Thủ-đà-la’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là tên trộm mà thôi.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có ngang bằng nhau hay không? Về điều này, ngài có ý kiến như thế nào?” – “Chắc chắn là vậy, thưa ngài Kaccāna, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là ngang bằng nhau. Về điều này, tôi không thấy có bất cứ sự khác biệt nào giữa họ.” – “Thưa Đại vương, cũng qua phương pháp này, cần phải được hiểu rằng: ‘Chỉ có dòng Bà-la-môn là giai cấp cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện, … là những người thừa tự của Phạm thiên’ chỉ là tiếng đồn ở thế gian.” 322. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ඛත්තියො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො අස්ස විරතො පාණාතිපාතා, විරතො අදින්නාදානා, විරතො මුසාවාදා, රත්තූපරතො, එකභත්තිකො, බ්‍රහ්මචාරී, සීලවා, කල්‍යාණධම්මො? කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘ඛත්තියො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; සමණොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති. 322. “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, nếu có người dòng Sát-đế-lỵ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói láo, không ăn ban đêm, ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Ngài sẽ đối xử với người ấy như thế nào?” – “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ đảnh lễ, hoặc đứng dậy chào đón, hoặc mời ngồi, hoặc cung thỉnh người ấy với y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và chúng tôi sẽ sắp đặt việc bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho người ấy. Tại sao vậy? Thưa ngài Kaccāna, bởi vì danh xưng ‘Sát-đế-lỵ’ mà người ấy đã có trước đây đã biến mất; người ấy chỉ còn được kể là vị sa-môn mà thôi.” ‘‘තං [Pg.276] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ බ්‍රාහ්මණො, ඉධ වෙස්සො, ඉධ සුද්දො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො අස්ස විරතො පාණාතිපාතා, විරතො අදින්නාදානා විරතො මුසාවාදා, රත්තූපරතො, එකභත්තිකො, බ්‍රහ්මචාරී, සීලවා, කල්‍යාණධම්මො? කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භො කච්චාන, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. තං කිස්ස හෙතු? යා හිස්ස, භො කච්චාන, පුබ්බෙ ‘සුද්දො’ති සමඤ්ඤා සාස්ස අන්තරහිතා; සමණොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, một người Bà-la-môn, ở đây, một người Vessa, ở đây, một người Sudda, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối, từ bỏ ăn vào ban đêm, ăn một bữa, sống phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp. Ngài sẽ đối xử với vị ấy như thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chúng tôi sẽ đảnh lễ, hoặc đứng dậy chào đón, hoặc mời ngồi, hoặc mời nhận y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh và các vật dụng cần thiết, hoặc chúng tôi sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng pháp cho vị ấy. Vì cớ sao? Thưa ngài Kaccāna, vì danh xưng ‘Sudda’ trước kia của vị ấy đã biến mất; vị ấy được kể là một vị sa-môn.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යදි එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති නො වා? කථං වා තෙ එත්ථ හොතී’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො, භො කච්චාන, එවං සන්තෙ, ඉමෙ චත්තාරො වණ්ණා සමසමා හොන්ති. නෙසං එත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං සමනුපස්සාමී’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, මහාරාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඝොසො යෙවෙසො ලොකස්මිං – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này có bình đẳng với nhau hay không? Về điểm này, ngài nghĩ thế nào?” “Thưa ngài Kaccāna, chắc chắn rằng, nếu sự việc là như vậy, bốn giai cấp này là bình đẳng với nhau. Về điểm này, tôi không thấy có bất kỳ sự khác biệt nào giữa họ.” “Tâu Đại vương, cũng qua phương diện này, nên biết rằng đây chỉ là lời đồn đại ở thế gian: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là ô uế; chỉ có người Bà-la-môn mới được thanh tịnh, không phải người Bà-la-môn thì không; chỉ có người Bà-la-môn mới là con của Phạm thiên, sinh từ ngực, sinh từ miệng, do Phạm thiên sinh ra, do Phạm thiên tạo ra, là những người thừa tự của Phạm thiên.’” 323. එවං වුත්තෙ, රාජා මාධුරො අවන්තිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො කච්චාන, අභික්කන්තං, භො කච්චාන! සෙය්‍යථාපි, භො කච්චාන, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා කච්චානෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං කච්චානං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කච්චානො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ‘‘මා ඛො මං ත්වං, මහාරාජ, සරණං අගමාසි. තමෙව ත්වං භගවන්තං සරණං ගච්ඡ යමහං සරණං ගතො’’ති. ‘‘කහං පන, භො කච්චාන, එතරහි සො [Pg.277] භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො ඛො, මහාරාජ, එතරහි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘සචෙපි මයං, භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං දසසු යොජනෙසු, දසපි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. සචෙපි මයං, භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං වීසතියා යොජනෙසු, තිංසාය යොජනෙසු, චත්තාරීසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසම්පි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යොජනසතෙ චෙපි මයං භො කච්චාන, සුණෙය්‍යාම තං භගවන්තං, යොජනසතම්පි මයං ගච්ඡෙය්‍යාම තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යතො ච, භො කච්චාන, පරිනිබ්බුතො සො භගවා, පරිනිබ්බුතම්පි මයං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කච්චානො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 323. Khi được nói như vậy, vua Mādhura, con của vua xứ Avanti, bạch với ngài Đại Kaccāna rằng: “Thật vi diệu, thưa ngài Kaccāna! Thật vi diệu, thưa ngài Kaccāna! Thưa ngài Kaccāna, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được ngài Kaccāna tuyên thuyết bằng nhiều phương diện. Con xin quy y ngài Kaccāna, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong ngài Kaccāna hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” “Tâu Đại vương, xin ngài đừng quy y tôi. Ngài hãy quy y chính Đức Thế Tôn mà tôi đã quy y.” “Thưa ngài Kaccāna, hiện nay Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đang ở đâu?” “Tâu Đại vương, hiện nay Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đã nhập Vô dư Niết-bàn.” “Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây mười do-tuần, chúng con cũng sẽ đi mười do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây hai mươi do-tuần, ba mươi do-tuần, bốn mươi do-tuần, năm mươi do-tuần, chúng con cũng sẽ đi năm mươi do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa ngài Kaccāna, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn đang ở cách đây một trăm do-tuần, chúng con cũng sẽ đi một trăm do-tuần để diện kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và vì, thưa ngài Kaccāna, Đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn, nên chúng con xin quy y Đức Thế Tôn dù Ngài đã nhập Niết-bàn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong ngài Kaccāna hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” මධුරසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං. Kinh Madhurā, kinh thứ tư, kết thúc. 5. බොධිරාජකුමාරසුත්තං 5. Kinh Bodhirājakumāra 324. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස කොකනදො නාම පාසාදො අචිරකාරිතො හොති අනජ්ඣාවුට්ඨො සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො සඤ්ජිකාපුත්තං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්ද, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘බොධි, භන්තෙ, රාජකුමාරො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, භගවා බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං [Pg.278] නිසින්නො ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බොධි ඛො රාජකුමාරො භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති. එවඤ්ච වදෙති – ‘අධිවාසෙතු කිර භවං ගොතමො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන බොධි රාජකුමාරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘අවොචුම්හ භොතො වචනෙන තං භවන්තං ගොතමං – ‘බොධි ඛො රාජකුමාරො භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති. එවඤ්ච වදෙති – අධිවාසෙතු කිර භවං ගොතමො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’ති. අධිවුට්ඨඤ්ච පන සමණෙන ගොතමෙනා’’ති. 324. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Bhagga, tại Susumāragira, trong vườn Bhesakaḷā, khu rừng dành cho nai. Lúc bấy giờ, cung điện tên là Kokanada của vương tử Bodhi vừa mới được xây xong, chưa có Sa-môn, Bà-la-môn, hay bất cứ người nào ở. Khi ấy, vương tử Bodhi gọi thanh niên Sañjikāputta và nói: ‘Này bạn Sañjikāputta, hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không.’ Và hãy thưa như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên Sañjikāputta vâng lời vương tử Bodhi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã trao đổi lời chào hỏi thân mật với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật và đáng ghi nhớ, anh ta ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Sañjikāputta bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama, và hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không. Và vương tử có lời thưa như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Khi ấy, thanh niên Sañjikāputta, biết được Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ vương tử Bodhi; sau khi đến, thưa với vương tử Bodhi: ‘Con đã nhân danh ngài thưa với Tôn giả Gotama rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama, và hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không. Và vương tử có lời thưa như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của vương tử Bodhi vào ngày mai.’ Và Sa-môn Gotama đã nhận lời.’ 325. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා, කොකනදඤ්ච පාසාදං ඔදාතෙහි දුස්සෙහි සන්ථරාපෙත්වා යාව පච්ඡිමසොපානකළෙවරා, සඤ්ජිකාපුත්තං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො කාලං ආරොචෙහි – ‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’’න්ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො කාලං ආරොචෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන බොධිස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන බොධි රාජකුමාරො බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො හොති භගවන්තං ආගමයමානො. අද්දසා ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන පච්චුග්ගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පුරක්ඛත්වා යෙන කොකනදො පාසාදො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා පච්ඡිමං සොපානකළෙවරං නිස්සාය අට්ඨාසි. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිරුහතු, භන්තෙ, භගවා දුස්සානි, අභිරුහතු සුගතො දුස්සානි; යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය [Pg.279] සුඛායා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභිරුහතු, භන්තෙ, භගවා. දුස්සානි, අභිරුහතු සුගතො දුස්සානි; යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. 325. Khi ấy, sau khi đêm ấy đã qua, vương tử Bodhi cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại tư dinh của mình, và cho trải vải trắng khắp cung điện Kokanada cho đến bậc thang cuối cùng. Rồi vương tử gọi thanh niên Sañjikāputta và nói: ‘Này bạn Sañjikāputta, hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, hãy báo thời gian cho Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên Sañjikāputta vâng lời vương tử Bodhi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã báo thời gian cho Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ Khi ấy, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi đến tư dinh của vương tử Bodhi. Lúc bấy giờ, vương tử Bodhi đang đứng ở cổng ngoài, chờ đợi Thế Tôn. Vương tử Bodhi thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, vương tử đi ra đón, đảnh lễ Thế Tôn, rồi đi trước dẫn đường đến cung điện Kokanada. Khi ấy, Thế Tôn dừng lại, đứng dựa vào bậc thang cuối cùng. Rồi vương tử Bodhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy bước lên những tấm vải này. Bạch Thiện Thệ, xin hãy bước lên những tấm vải này. Việc này sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho con.’ Khi được thưa như vậy, Thế Tôn im lặng. Lần thứ hai cũng vậy… Lần thứ ba, vương tử Bodhi lại bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy bước lên những tấm vải này. Bạch Thiện Thệ, xin hãy bước lên những tấm vải này. Việc này sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho con.’ 326. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං අපලොකෙසි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘සංහරතු, රාජකුමාර, දුස්සානි; න භගවා චෙලපටිකං අක්කමිස්සති. පච්ඡිමං ජනතං තථාගතො අනුකම්පතී’’ති. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො දුස්සානි සංහරාපෙත්වා උපරිකොකනදපාසාදෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙසි. අථ ඛො භගවා කොකනදං පාසාදං අභිරුහිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එවං හොති – ‘න ඛො සුඛෙන සුඛං අධිගන්තබ්බං, දුක්ඛෙන ඛො සුඛං අධිගන්තබ්බ’’’න්ති. 326. Khi ấy, Thế Tôn nhìn Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda thưa với vương tử Bodhi: ‘Thưa vương tử, xin hãy dọn dẹp những tấm vải này. Thế Tôn sẽ không bước lên tấm thảm vải. Như Lai có lòng thương tưởng đến thế hệ tương lai.’ Khi ấy, vương tử Bodhi cho dọn dẹp những tấm vải và cho sắp đặt chỗ ngồi trên lầu của cung điện Kokanada. Rồi Thế Tôn cùng với Tăng chúng đi lên cung điện Kokanada và ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Khi ấy, vương tử Bodhi đã tự tay phục vụ Tăng chúng, với Đức Phật dẫn đầu, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị hài lòng và từ chối nhận thêm. Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, vương tử Bodhi lấy một chiếc ghế thấp và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vương tử Bodhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, con có ý nghĩ như vầy: ‘Hạnh phúc không thể đạt được bằng hạnh phúc; hạnh phúc chỉ có thể đạt được bằng khổ đau.’’ 327. ‘‘මය්හම්පි ඛො, රාජකුමාර, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘න ඛො සුඛෙන සුඛං අධිගන්තබ්බං, දුක්ඛෙන ඛො සුඛං අධිගන්තබ්බ’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, අපරෙන සමයෙන දහරොව සමානො සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අකාමකානං මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො කාලාම, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා, තාදිසො [Pg.280] අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි පස්සාමීති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති; අද්ධා ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහරතී’ති. 327. Này Vương tử, đối với Ta cũng vậy, trước khi giác ngộ, khi chưa giác ngộ, khi còn là Bồ-tát, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Không thể đạt được hạnh phúc bằng sự sung sướng, mà phải đạt được hạnh phúc bằng sự khổ đau.’ Này Vương tử, sau đó, khi còn trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời, Ta đã cạo bỏ râu tóc, khoác y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc. Ta, sau khi xuất gia như vậy, tìm cầu điều thiện, tìm cầu trạng thái an tịnh vô thượng, đã đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta đã nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong giáo pháp và giới luật này.’ Này Vương tử, khi được nói như vậy, Āḷāra Kālāma đã nói với Ta rằng: ‘Xin Tôn giả hãy ở lại. Giáo pháp này là như vậy, nơi mà người có trí không bao lâu sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Vương tử, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc lòng giáo pháp ấy. Này Vương tử, Ta chỉ bằng mức độ mấp máy môi, chỉ bằng mức độ lặp lại lời nói, đã tuyên bố lời nói của người có trí, lời nói của bậc trưởng lão, và Ta cùng những người khác đều xác nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy.’ Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Āḷāra Kālāma không phải chỉ tuyên bố giáo pháp này với niềm tin suông rằng: “Ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú,” chắc chắn Āḷāra Kālāma đang an trú, biết và thấy giáo pháp này.’ ‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති ? එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං ආළාරො කාලාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො අහං, ආවුසො, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යාහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි, තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි, තමහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.281] උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි. ඉති යාහං ධම්මං ජානාමි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි; යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තමහං ධම්මං ජානාමි. ඉති යාදිසො අහං, තාදිසො තුවං; යාදිසො තුවං තාදිසො අහං. එහි දානි, ආවුසො, උභොව සන්තා ඉමං ගණං පරිහරාමා’ති. ඉති ඛො, රාජකුමාර, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො (අත්තනො) අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං. Này Vương tử, khi ấy Ta đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, đến mức độ nào ngài tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú?’ Này Vương tử, khi được nói như vậy, Āḷāra Kālāma đã tuyên bố về Vô Sở Hữu Xứ. Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Không phải chỉ Āḷāra Kālāma có niềm tin, Ta cũng có niềm tin; không phải chỉ Āḷāra Kālāma có tinh tấn… có chánh niệm… có định… có trí tuệ, Ta cũng có trí tuệ. Vậy ta nên nỗ lực để chứng ngộ giáo pháp mà Āḷāra Kālāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Này Vương tử, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp ấy. Này Vương tử, khi ấy Ta đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma rằng: ‘Thưa hiền giả Kālāma, có phải chỉ đến mức độ này ngài tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú?’ ‘Thưa hiền giả, đến mức độ này tôi tuyên bố giáo pháp này, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng đến mức độ này, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp này.’ ‘Thật là một lợi ích cho chúng tôi, thưa hiền giả, thật là một điều may mắn cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh như Tôn giả. Như vậy, giáo pháp mà tôi tuyên bố, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, thì ngài cũng an trú trong giáo pháp ấy, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến. Giáo pháp mà ngài an trú, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, thì tôi cũng tuyên bố giáo pháp ấy, sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến. Như vậy, giáo pháp mà tôi biết, ngài cũng biết; giáo pháp mà ngài biết, tôi cũng biết. Như vậy, tôi như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, tôi cũng như thế ấy. Nào, hiền giả, bây giờ cả hai chúng ta hãy cùng nhau lãnh đạo hội chúng này.’ Này Vương tử, như vậy đó, Āḷāra Kālāma, là thầy của Ta, đã đặt Ta, người học trò, ngang hàng với chính mình, và đã tôn kính Ta bằng sự tôn kính cao thượng. Này Vương tử, đối với Ta, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Vương tử, Ta, không hài lòng với pháp ấy, đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy. 328. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා, තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි පස්සාමීති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසි; අද්ධා රාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහාසී’ති. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමස්සෙව අහොසි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො රාමස්සෙව අහොසි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි [Pg.282] පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. 328. Này Rājakumāra, Ta, trong khi tìm kiếm điều thiện, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, tôi muốn thực hành đời sống phạm hạnh trong giáo pháp và giới luật này.’ Này Rājakumāra, khi được nói như vậy, Udaka Rāmaputta đã nói với Ta rằng: ‘Tôn giả cứ ở lại. Giáo pháp này là như vậy, nơi mà một người có trí tuệ không bao lâu sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Rājakumāra, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc lòng giáo pháp ấy. Này Rājakumāra, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng lời nói suông, Ta đã tuyên bố lời nói của người có trí tuệ, và Ta đã xác nhận rằng: ‘Ta biết, Ta thấy,’ cả Ta và những người khác. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Chắc chắn Rāma đã không tuyên bố giáo pháp này chỉ bằng đức tin suông rằng: ‘Ta tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Chắc chắn Rāma đã an trú, biết và thấy giáo pháp này.’ Rồi, này Rājakumāra, Ta đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, đến mức độ nào?’ Này Rājakumāra, khi được nói như vậy, Udaka Rāmaputta đã tuyên bố về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ Rāma mới có đức tin, Ta cũng có đức tin. Không phải chỉ Rāma mới có tinh tấn... ... chánh niệm... ... chánh định... ... trí tuệ, Ta cũng có trí tuệ. Vậy thì, ta nên nỗ lực để chứng ngộ giáo pháp mà Rāma đã tuyên bố rằng ngài tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú.’ Này Rājakumāra, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp ấy. ‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි. ඉති යං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි; යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි. ඉති යාදිසො රාමො අහොසි තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො රාමො අහොසි. එහි දානි, ආවුසො, තුවං ඉමං ගණං පරිහරා’ති. ඉති ඛො, රාජකුමාර, උදකො රාමපුත්තො සබ්‍රහ්මචාරී මෙ සමානො ආචරියට්ඨානෙ මං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං. Rồi, này Rājakumāra, Ta đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta. Sau khi đến, Ta đã nói với Udaka Rāmaputta rằng: ‘Thưa hiền giả, có phải Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, chỉ đến mức độ này thôi không?’ ‘Thưa hiền giả, đúng vậy, Rāma đã tuyên bố giáo pháp này, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến, chỉ đến mức độ này thôi.’ Ta nói: ‘Thưa hiền giả, tôi cũng tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vào giáo pháp này đến mức độ này.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi! Thưa hiền giả, thật là khéo được cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh như tôn giả! Như vậy, giáo pháp mà Rāma đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và tuyên bố, giáo pháp ấy ngài cũng tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú. Giáo pháp mà ngài tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú, giáo pháp ấy Rāma đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và tuyên bố. Như vậy, giáo pháp mà Rāma đã biết, giáo pháp ấy ngài cũng biết; giáo pháp mà ngài biết, giáo pháp ấy Rāma đã biết. Như vậy, Rāma như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, Rāma cũng như thế ấy. Thôi nào, hiền giả, bây giờ ngài hãy lãnh đạo giáo đoàn này.’ Này Rājakumāra, như vậy đó, Udaka Rāmaputta, là bạn đồng phạm hạnh của Ta, đã đặt Ta vào vị trí của một bậc thầy, và đã cúng dường Ta với sự cúng dường cao quý. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Giáo pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Rājakumāra, Ta, sau khi không hài lòng với giáo pháp ấy, đã nhàm chán và từ bỏ giáo pháp ấy mà ra đi. 329. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො, මගධෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො, යෙන උරුවෙලා සෙනානිගමො තදවසරිං. තත්ථද්දසං රමණීයං භූමිභාගං, පාසාදිකඤ්ච වනසණ්ඩං, නදීඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකං සුපතිත්ථං, රමණීයං සමන්තා ච ගොචරගාමං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘රමණීයො වත, භො, භූමිභාගො, පාසාදිකො ච වනසණ්ඩො, නදිඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකා සුපතිත්ථා[Pg.283], රමණීයා සමන්තා ච ගොචරගාමො. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානායා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තත්ථෙව නිසීදිං – ‘අලමිදං පධානායා’ති. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 329. Này Rājakumāra, Ta, trong khi tìm kiếm điều thiện, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, trong khi tuần tự du hành qua xứ Magadha, đã đi đến Senānigama ở Uruvelā. Ở đó, Ta thấy một vùng đất khả ái, một khu rừng đẹp đẽ, một dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước dễ dàng, đáng yêu, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Này Rājakumāra, Ta đã suy nghĩ như sau: ‘Thật là khả ái, thưa các bạn, vùng đất này! Thật là đẹp đẽ khu rừng này! Dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước dễ dàng, đáng yêu, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Thật là thích hợp cho một thiện nam tử có ý muốn tinh cần để nỗ lực tinh tấn.’ Này Rājakumāra, Ta đã ngồi xuống ngay tại đó, với ý nghĩ: ‘Nơi này thích hợp cho sự tinh tấn.’ Và rồi, này Rājakumāra, ba ví dụ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện lên trong Ta. ‘‘සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං තඤ්ච පන උදකෙ නික්ඛිත්තං, යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි අවූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති, න සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, පඨමා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. “Này vương tử, ví như có khúc củi tươi còn nhựa được ngâm trong nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi tươi còn nhựa đang được ngâm trong nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, không thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia vừa tươi vừa còn nhựa, lại còn được ngâm trong nước. Người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống không xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong vẫn chưa được khéo đoạn tận, chưa được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ nhất này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. 330. ‘‘අපරාපි ඛො මං, රාජකුමාර, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය[Pg.284], තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං කිඤ්චාපි ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං, යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති, න සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 330. “Lại nữa, này vương tử, ví dụ thứ hai này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ví như có khúc củi tươi còn nhựa được đặt trên đất khô, xa nơi có nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi tươi còn nhựa được đặt trên đất khô, xa nơi có nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, không thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia tuy được đặt trên đất khô, xa nơi có nước, nhưng nó vẫn là củi tươi còn nhựa. Người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, nhưng ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong vẫn chưa được khéo đoạn tận, chưa được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ hai này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. 331. ‘‘අපරාපි ඛො මං, රාජකුමාර, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භන්තෙ, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං, තඤ්ච පන ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්ත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං සුප්පහීනො හොති සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා [Pg.285] වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, රාජකුමාර, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. ඉමා ඛො මං, රාජකුමාර, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 331. “Lại nữa, này vương tử, ví dụ thứ ba này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ví như có khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nơi có nước. Rồi có người đến, lấy cây khoan lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này vương tử, ông nghĩ thế nào về điều ấy, người ấy lấy cây khoan lửa cọ xát vào khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nơi có nước kia thì có thể tạo ra lửa, có thể làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa Tôn giả, có thể được. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả, vì khúc củi kia vừa khô vừa không còn nhựa, lại còn được đặt trên đất khô, xa nơi có nước.” “Cũng vậy, này vương tử, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và ở nơi họ, đối với các dục, lòng dục, ái dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục, những thứ ấy bên trong đã được khéo đoạn tận, đã được khéo lắng dịu. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy có phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dầu cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ khổ đau, mãnh liệt, thô cứng, nhức nhối do sự tinh tấn, họ vẫn có khả năng đạt đến tri kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này vương tử, ví dụ thứ ba này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này vương tử, ba ví dụ này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. 332. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හෙය්‍යං අභිනිප්පීළෙය්‍යං අභිසන්තාපෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හාමි අභිනිප්පීළෙමි අභිසන්තාපෙමි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො දුබ්බලතරං පුරිසං සීසෙ වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්‍ය අභිනිප්පීළෙය්‍ය අභිසන්තාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. 332. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm’. Này vương tử, rồi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm. Này vương tử, trong khi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm, mồ hôi từ nách ta tuôn chảy. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy đầu hay vai của một người đàn ông yếu hơn mà chế ngự, đàn áp, nhiếp phục; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta nghiến răng, dùng lưỡi ép vào vòm miệng, dùng tâm để chế ngự, đàn áp, nhiếp phục tâm, mồ hôi từ nách ta tuôn chảy. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.” 333. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය අධිමත්තො සද්දො හොති, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා [Pg.286] සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. 333. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi, có một tiếng động rất lớn của những luồng gió thoát ra từ hai lỗ tai của ta. Này vương tử, ví như có tiếng động rất lớn từ ống bễ của người thợ rèn đang được thổi; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng và qua mũi, có một tiếng động rất lớn của những luồng gió thoát ra từ hai lỗ tai của ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh đập vào đỉnh đầu ta. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một cái dùi sắc bén để khoan vào đỉnh đầu; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh đập vào đỉnh đầu ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những cảm giác đau đớn dữ dội khởi lên trong đầu ta. Này vương tử, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một sợi dây da chắc chắn để quấn chặt quanh đầu; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những cảm giác đau đớn dữ dội khởi lên trong đầu ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා, වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. “Này vương tử, khi ấy ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không hơi thở’. Này vương tử, rồi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai. Này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh cắt xuyên qua bụng ta. Này vương tử, ví như một người đồ tể lành nghề hoặc đệ tử của người đồ tể dùng con dao mổ bò sắc bén để cắt xuyên qua bụng; cũng vậy, này vương tử, trong khi ta ngăn chặn hơi thở ra, hơi thở vào qua miệng, qua mũi và qua tai, có những luồng gió mạnh cắt xuyên qua bụng ta. Này vương tử, tinh tấn của ta được phát khởi, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, do bị sự tinh cần khổ hạnh ấy làm cho đau đớn, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh.” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු [Pg.287] අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. සෙය්‍යථාපි, රාජකුමාර, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං, එවමෙව ඛො මෙ, රාජකුමාර, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, රාජකුමාර, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành thiền không-hơi-thở.’ Này vương tử, Ta bèn ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai. Này vương tử, khi Ta ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai, có một sự nóng cháy mãnh liệt khởi lên trong thân Ta. Này vương tử, ví như hai người đàn ông lực lưỡng nắm lấy hai cánh tay của một người đàn ông yếu hơn rồi hơ nóng, nung đốt trên hố than hừng; cũng vậy, này vương tử, khi Ta ngăn chặn hơi thở ra hơi thở vào từ miệng, từ mũi, và từ tai, có một sự nóng cháy mãnh liệt khởi lên trong thân Ta. Này vương tử, tinh tấn của Ta được khởi lên, không thối chuyển; niệm được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân Ta bị kích động, không được an tịnh, vì bị sự khổ đau do tinh cần ấy áp đảo. ‘‘අපිස්සු මං, රාජකුමාර, දෙවතා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, අපි ච කාලඞ්කරොතී’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, නාපි කාලඞ්කරොති. අරහං සමණො ගොතමො. විහාරොත්වෙව සො අරහතො එවරූපො හොතී’ති. Này vương tử, lại nữa, có chư thiên thấy Ta rồi nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã chết.’ Một số chư thiên khác nói: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng đang chết.’ Một số chư thiên khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, cũng không đang chết. Sa-môn Gotama là bậc A-la-hán. Sự an trú của bậc A-la-hán là như vậy.’ 334. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා [Pg.288] එතදවොචුං – ‘මා ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි. සචෙ ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජිස්සසි, තස්ස තෙ මයං දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙස්සාම, තාය ත්වං යාපෙස්සසී’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අහඤ්චෙව ඛො පන සබ්බසො අජජ්ජිතං පටිජානෙය්‍යං. ඉමා ච මෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙය්‍යුං, තාය චාහං යාපෙය්‍යං, තං මමස්ස මුසා’ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, තා දෙවතා පච්චාචික්ඛාමි. ‘හල’න්ති වදාමි. 334. Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta thực hành tuyệt thực hoàn toàn.’ Rồi, này vương tử, chư thiên đến gần Ta và nói điều này: ‘Thưa hiền giả, xin ngài chớ thực hành tuyệt thực hoàn toàn. Nếu, thưa hiền giả, ngài thực hành tuyệt thực hoàn toàn, chúng tôi sẽ truyền vật thực cõi trời qua các lỗ chân lông cho ngài, và với vật thực ấy, ngài sẽ sống được.’ Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Nếu ta tuyên bố là hoàn toàn không ăn, mà các vị chư thiên này lại truyền vật thực cõi trời qua các lỗ chân lông cho ta, và ta sống được nhờ vật thực ấy, thì điều đó đối với ta sẽ là một sự nói dối.’ Này vương tử, Ta bèn từ chối các vị chư thiên ấy, Ta nói: ‘Thôi đủ rồi’. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූස’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙසිං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරයතො පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කළායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං, අධිමත්තකසිමානං පත්තො කායො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම ආසීතිකපබ්බානි වා කාළපබ්බානි වා, එවමෙවස්සු මෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ඔට්ඨපදං, එවමෙවස්සු මෙ ආනිසදං හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම වට්ටනාවළී, එවමෙවස්සු මෙ පිට්ඨිකණ්ටකො උණ්ණතාවනතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ජරසාලාය ගොපානසියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති, එවමෙවස්සු මෙ ඵාසුළියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති, එවමෙවස්සු මෙ අක්ඛිකූපෙසු අක්ඛිතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්‍යථාපි නාම තිත්තකාලාබු ආමකච්ඡින්නො වාතාතපෙන සංඵුටිතො හොති සම්මිලාතො, එවමෙවස්සු මෙ සීසච්ඡවි සංඵුටිතා හොති සම්මිලාතා තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො [Pg.289] අහං, රාජකුමාර, ‘උදරච්ඡවිං පරිමසිස්සාමී’ති පිට්ඨිකණ්ටකංයෙව පරිග්ගණ්හාමි, ‘පිට්ඨිකණ්ටකං පරිමසිස්සාමී’ති උදරච්ඡවිංයෙව පරිග්ගණ්හාමි. යාවස්සු මෙ, රාජකුමාර, උදරච්ඡවි පිට්ඨිකණ්ටකං අල්ලීනා හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ‘වච්චං වා මුත්තං වා කරිස්සාමී’ති තත්ථෙව අවකුජ්ජො පපතාමි තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඉමමෙව කායං අස්සාසෙන්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජාමි. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජතො පූතිමූලානි ලොමානි කායස්මා පපතන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාළො සමණො ගොතමො’ති, එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, සාමො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, නපි සාමො, මඞ්ගුරච්ඡවි සමණො ගොතමො’ති. යාවස්සු මෙ, රාජකුමාර, තාව පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො උපහතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය. Này vương tử, Ta có ý nghĩ này: ‘Hay là ta ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan.’ Này vương tử, Ta bèn ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan. Này vương tử, do Ta ăn từng chút một, từng vốc nhỏ, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu gà, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, thân thể Ta trở nên gầy mòn cùng cực. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của Ta trở nên giống như những đốt của dây leo asītika hay dây leo kāḷa. Do ăn quá ít, xương cùng của Ta trở nên giống như dấu chân lạc đà. Do ăn quá ít, xương sống của Ta lồi lõm như một chuỗi hạt. Do ăn quá ít, xương sườn của Ta xiêu vẹo như những kèo nhà của một ngôi nhà cũ kỹ. Do ăn quá ít, con ngươi trong hốc mắt của Ta trông sâu thẳm và chìm khuất, như những vì sao phản chiếu trong một cái giếng sâu. Do ăn quá ít, da đầu của Ta trở nên teo tóp, héo hon, như quả bầu đắng còn non bị cắt rồi phơi gió phơi nắng. Này vương tử, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ da bụng,’ thì lại nắm phải xương sống. Khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ xương sống,’ thì lại nắm phải da bụng. Này vương tử, do ăn quá ít, da bụng của Ta đã dính sát vào xương sống. Này vương tử, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hoặc tiểu tiện,’ thì Ta ngã sấp mặt xuống ngay tại chỗ, do ăn quá ít. Này vương tử, để làm cho thân này dễ chịu, Ta dùng tay xoa bóp chân tay. Này vương tử, khi Ta dùng tay xoa bóp chân tay, lông tóc có gốc rễ bị thối rữa rụng khỏi thân, do ăn quá ít. Lại nữa, này vương tử, người ta thấy Ta rồi nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama có màu đen.’ Một số người nói: ‘Sa-môn Gotama không đen, Sa-môn Gotama có màu xanh xám.’ Một số người khác nói: ‘Sa-môn Gotama không đen, cũng không xanh xám, Sa-môn Gotama có màu da cá trê.’ Này vương tử, do ăn quá ít, màu da trong sáng, thanh khiết của Ta đã bị hư hoại đến mức như vậy. 335. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිංසු, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිස්සන්ති, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. යෙපි හි කෙචි එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, එතාවපරමං නයිතො භිය්‍යො. න ඛො පනාහං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරිකාය අධිගච්ඡාමි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අභිජානාමි ඛො පනාහං පිතු සක්කස්ස කම්මන්තෙ සීතාය ජම්බුච්ඡායාය නිසින්නො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතා; සියා නු ඛො එසො මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, සතානුසාරි විඤ්ඤාණං අහොසි – ‘එසෙව මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි [Pg.290] ධම්මෙහී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති. 335. “Này hoàng tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã từng cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Và bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang cảm nhận những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do nỗ lực tinh tấn, thì cũng chỉ đến mức độ này là cùng, không hơn thế nữa. Nhưng với pháp khổ hạnh khốc liệt này, Ta vẫn không chứng được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh; liệu có con đường nào khác để đi đến giác ngộ chăng?’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Ta nhớ lại, khi phụ vương dòng Thích-ca đang làm lễ, Ta ngồi dưới bóng mát của cây trâm, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Liệu đây có phải là con đường đi đến giác ngộ chăng?’ Này hoàng tử, khi ấy tuệ giác của Ta thuận theo chánh niệm đã khởi lên rằng: ‘Đây chính là con đường đi đến giác ngộ.’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Tại sao Ta lại sợ hãi sự an lạc ấy, một sự an lạc không liên quan đến các dục, không liên quan đến các pháp bất thiện?’ Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Ta không sợ hãi sự an lạc ấy, một sự an lạc không liên quan đến các dục, không liên quan đến các pháp bất thiện.’” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘න ඛො තං සුකරං සුඛං අධිගන්තුං එවං අධිමත්තකසිමානං පත්තකායෙන. යංනූනාහං ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං ඔදනකුම්මාස’න්ති. සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. තෙන ඛො පන මං, රාජකුමාර, සමයෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති – ‘යං ඛො සමණො ගොතමො ධම්මං අධිගමිස්සති තං නො ආරොචෙස්සතී’ති. යතො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං, අථ මෙ තෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ පක්කමිංසු – ‘බාහුල්ලිකො සමණො ගොතමො පධානවිබ්භන්තො, ආවත්තො බාහුල්ලායා’ති. “Này hoàng tử, Ta lại khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Không dễ gì chứng được sự an lạc ấy với thân thể gầy mòn quá mức như thế này. Hay là Ta nên dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo.’ Và này hoàng tử, Ta đã dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo. Này hoàng tử, lúc bấy giờ có năm vị Tỳ-kheo đang hầu hạ Ta, với ý nghĩ rằng: ‘Bất cứ pháp nào Sa-môn Gotama chứng được, ngài sẽ nói cho chúng ta biết.’ Này hoàng tử, khi Ta dùng lại vật thực thô, là cơm và cháo, thì năm vị Tỳ-kheo ấy thất vọng và rời bỏ Ta, nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã trở nên sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về đời sống hưởng thụ.’” 336. ‘‘සො ඛො අහං, රාජකුමාර, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙත්වා බලං ගහෙත්වා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා පඨමෙ යාමෙ පඨමා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. 336. “Này hoàng tử, sau khi dùng vật thực thô và lấy lại sức lực, Ta ly dục... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ nhất. Do làm cho tầm và tứ an tịnh... Ta chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... thiền thứ tư. Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến Túc Mạng Minh. Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... (v.v.)... Như vậy, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Này hoàng tử, đó là minh thứ nhất Ta đã chứng được trong canh đầu của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි [Pg.291] …පෙ… අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ දුතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. “Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến trí tuệ về sự sanh tử của chúng sanh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, Ta thấy các chúng sanh đang chết đi và tái sanh, kẻ hèn người sang, kẻ đẹp người xấu, người may mắn kẻ bất hạnh; Ta hiểu rõ chúng sanh trôi lăn theo nghiệp của mình... (v.v.)... Này hoàng tử, đó là minh thứ hai Ta đã chứng được trong canh giữa của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසිං. අයං ඛො මෙ, රාජකුමාර, රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො – යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. “Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, Ta hướng tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Ta đã như thật tuệ tri: ‘Đây là khổ’... (v.v.)... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ.’ Ta đã như thật tuệ tri: ‘Đây là các lậu hoặc’... (v.v.)... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc.’ Khi Ta biết và thấy như vậy, tâm Ta được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên trong Ta: ‘Ta đã được giải thoát.’ Ta biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này hoàng tử, đó là minh thứ ba Ta đã chứng được trong canh cuối của đêm; vô minh đã được diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi — như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí.” 337. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අධිගතො ඛො ම්‍යායං ධම්මො ගම්භීරො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො. ආලයරාමා ඛො පනායං පජා ආලයරතා ආලයසම්මුදිතා. ආලයරාමාය ඛො පන පජාය ආලයරතාය ආලයසම්මුදිතාය දුද්දසං ඉදං ඨානං යදිදං – ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. ඉදම්පි ඛො ඨානං දුද්දසං – යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. අහඤ්චෙව ඛො පන ධම්මං දෙසෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න ආජානෙය්‍යුං, සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’ති. අපිස්සු මං, රාජකුමාර, ඉමා අනච්ඡරියා ගාථායො පටිභංසු පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා – 337. “Này vương tử, khi ấy ta đã có ý nghĩ này: ‘Pháp này do ta chứng ngộ thật là sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể thấu hiểu. Còn chúng sanh này lại vui thích trong ái luyến, đam mê trong ái luyến, hoan hỷ trong ái luyến. Đối với chúng sanh vui thích, đam mê, hoan hỷ trong ái luyến, thật khó thấy được trạng thái này, tức là Lý Duyên Khởi (Idappaccayatāpaṭiccasamuppāda). Trạng thái này cũng thật khó thấy, tức là sự tịch tịnh của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu ta thuyết Pháp, mà những người khác không hiểu được lời ta, điều đó sẽ là sự mệt nhọc cho ta, điều đó sẽ là sự phiền não cho ta.’ Hơn nữa, này vương tử, những câu kệ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện khởi trong ta:” ‘කිච්ඡෙන මෙ අධිගතං, හලං දානි පකාසිතුං; රාගදොසපරෙතෙහි, නායං ධම්මො සුසම්බුධො. ‘Pháp ta khó khăn chứng ngộ được, nay không nên tuyên thuyết làm gì; Bởi những kẻ bị tham và sân chi phối, Pháp này không dễ dàng thấu hiểu. ‘පටිසොතගාමිං නිපුණං, ගම්භීරං දුද්දසං අණුං; රාගරත්තා න දක්ඛන්ති, තමොඛන්ධෙන ආවුටා’ ති. ‘Pháp đi ngược dòng, vi tế, sâu xa, khó thấy, vi diệu; Những kẻ đam mê trong ái dục, bị khối vô minh che lấp, sẽ không thấy được.’ ‘‘ඉතිහ [Pg.292] මෙ, රාජකුමාර, පටිසඤ්චික්ඛතො අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති නො ධම්මදෙසනාය. “Này vương tử, khi ta suy xét như vậy, tâm ta hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.” 338. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්ස මම චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය එතදහොසි – ‘නස්සති වත, භො, ලොකො; විනස්සති වත, භො, ලොකො. යත්‍ර හි නාම තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති නො ධම්මදෙසනායා’ති. අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො මම පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙනාහං තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා මං එතදවොච – ‘දෙසෙතු, භන්තෙ, භගවා ධම්මං, දෙසෙතු සුගතො ධම්මං. සන්ති සත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා අස්සවනතාය ධම්මස්ස පරිහායන්ති; භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’ති. ඉදමවොච, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති; ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච – 338. “Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình, biết được ý nghĩ trong tâm ta, đã có ý nghĩ này: ‘Ôi, thế gian thật sự bị hoại vong! Ôi, thế gian thật sự bị hủy diệt! Vì rằng tâm của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.’ Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, cũng như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt ta. Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vắt qua một bên vai, hướng về phía ta, chắp tay lại và nói với ta lời này: ‘Kính bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết Pháp. Kính bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết Pháp. Có những chúng sanh thuộc loại ít bụi trong mắt; vì không được nghe Pháp nên họ bị suy thoái; sẽ có những người hiểu được Pháp.’ Này vương tử, Phạm thiên Sahampati đã nói lời này; sau khi nói lời này, vị ấy lại nói thêm lời này:” ‘පාතුරහොසි මගධෙසු පුබ්බෙ,ධම්මො අසුද්ධො සමලෙහි චින්තිතො; අපාපුරෙතං අමතස්ස ද්වාරං,සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධං. ‘Trước đây ở xứ Ma-kiệt-đà, đã xuất hiện pháp không thanh tịnh, được suy tư bởi những người còn ô uế. Xin hãy mở cánh cửa bất tử này, xin hãy để họ nghe Pháp đã được bậc Vô Cấu giác ngộ. ‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො,යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො; තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධ,පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු. ‘Như người đứng trên đỉnh núi đá, có thể nhìn thấy mọi người xung quanh; Cũng ví như vậy, hỡi bậc Thiện Tuệ, hỡi bậc có Tuệ nhãn viên mãn, xin hãy lên lầu đài bằng Pháp. ‘සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො,අවෙක්ඛස්සු ජාතිජරාභිභූතං; උට්ඨෙහි වීර, විජිතසඞ්ගාම,සත්ථවාහ අණණ, විචර ලොකෙ; දෙසස්සු භගවා ධම්මං,අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තී’ති. ‘Bậc đã thoát ly sầu muộn, xin hãy nhìn xem chúng sanh đang chìm trong sầu muộn, bị sanh và già chinh phục. Xin hãy đứng lên, hỡi bậc Anh hùng, hỡi bậc đã chiến thắng trận chiến, hỡi bậc Thương chủ, hỡi bậc Vô nợ, xin hãy du hành trong thế gian. Kính bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết Pháp, sẽ có những người hiểu được.’ 339. ‘‘අථ [Pg.293] ඛ්වාහං, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මුනො ච අජ්ඣෙසනං විදිත්වා සත්තෙසු ච කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙසිං. අද්දසං ඛො අහං, රාජකුමාර, බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ. සෙය්‍යථාපි නාම උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තොනිමුග්ගපොසීනි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි සමොදකං ඨිතානි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකා අච්චුග්ගම්ම ඨිතානි අනුපලිත්තානි උදකෙන, එවමෙව ඛො අහං, රාජකුමාර, බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො අද්දසං සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ, අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මානං සහම්පතිං ගාථාය පච්චභාසිං – 339. “Khi ấy, này vương tử, ta biết được lời thỉnh cầu của Phạm thiên và do lòng bi mẫn đối với chúng sanh, đã nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn. Này vương tử, khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, ta đã thấy các chúng sanh ít bụi, nhiều bụi, căn tánh lanh lợi, căn tánh chậm lụt, có tướng trạng tốt, có tướng trạng xấu, dễ dạy, khó dạy, một số sống thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau, một số sống không thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau. Ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng chìm trong nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, mọc ngang mặt nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm ô nhiễm. Cũng vậy, này vương tử, khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, ta đã thấy các chúng sanh ít bụi, nhiều bụi, căn tánh lanh lợi, căn tánh chậm lụt, có tướng trạng tốt, có tướng trạng xấu, dễ dạy, khó dạy, một số sống thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau, một số sống không thấy sự nguy hiểm trong lỗi lầm ở đời sau. Khi ấy, này vương tử, ta đã trả lời Phạm thiên Sahampati bằng một câu kệ:” ‘අපාරුතා තෙසං අමතස්ස ද්වාරා,යෙ සොතවන්තො පමුඤ්චන්තු සද්ධං; විහිංසසඤ්ඤී පගුණං න භාසිං,ධම්මං පණීතං මනුජෙසු බ්‍රහ්මෙ’ති. ‘Cánh cửa bất tử đã được mở ra cho họ, những ai có tai nghe, hãy đặt niềm tin. Hỡi Phạm thiên, vì nghĩ rằng sẽ mệt nhọc, ta đã không nói Pháp cao thượng, thuần thục cho loài người.’ 340. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, බ්‍රහ්මා සහම්පති ‘කතාවකාසො ඛොම්හි භගවතා ධම්මදෙසනායා’ති මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. 340. “Khi ấy, này vương tử, Phạm thiên Sahampati, nghĩ rằng: ‘Ta đã được Thế Tôn cho phép thuyết pháp,’ liền đảnh lễ ta, đi nhiễu bên phải, và biến mất ngay tại chỗ đó.” ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආළාරො කාලාමො පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී දීඝරත්තං අප්පරජක්ඛජාතිකො. යංනූනාහං ආළාරස්ස කාලාමස්ස [Pg.294] පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං; සො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘සත්තාහකාලඞ්කතො, භන්තෙ, ආළාරො කාලාමො’ති. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘සත්තාහකාලඞ්කතො ආළාරො කාලාමො’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘මහාජානියො ඛො ආළාරො කාලාමො. සචෙ හි සො ඉමං ධම්මං සුණෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව ආජානෙය්‍යා’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘අයං ඛො උදකො රාමපුත්තො පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී දීඝරත්තං අප්පරජක්ඛජාතිකො. යංනූනාහං උදකස්ස රාමපුත්තස්ස පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං; සො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති. අථ ඛො මං, රාජකුමාර, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘අභිදොසකාලඞ්කතො, භන්තෙ, උදකො රාමපුත්තො’ති. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අභිදොසකාලඞ්කතො උදකො රාමපුත්තො’ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘මහාජානියො ඛො උදකො රාමපුත්තො. සචෙ හි සො ඉමං ධම්මං සුණෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව ආජානෙය්‍යා’ති. Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Vị Āḷāra Kālāma này là bậc hiền trí, thông minh, có trí tuệ, từ lâu đã ít bụi trần trong mắt. Ta nên thuyết Pháp cho Āḷāra Kālāma trước tiên; vị ấy sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này.’ Này vương tử, khi ấy, một vị chư thiên đã đến gần Ta và nói điều này: ‘Bạch Thế Tôn, Āḷāra Kālāma đã mệnh chung được bảy ngày.’ Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Āḷāra Kālāma đã mệnh chung được bảy ngày.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Āḷāra Kālāma quả là một tổn thất lớn lao. Nếu vị ấy được nghe Pháp này, hẳn đã nhanh chóng liễu tri.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Vị Udaka Rāmaputta này là bậc hiền trí, thông minh, có trí tuệ, từ lâu đã ít bụi trần trong mắt. Ta nên thuyết Pháp cho Udaka Rāmaputta trước tiên; vị ấy sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này.’ Này vương tử, khi ấy, một vị chư thiên đã đến gần Ta và nói điều này: ‘Bạch Thế Tôn, Udaka Rāmaputta đã mệnh chung đêm qua.’ Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Udaka Rāmaputta đã mệnh chung đêm qua.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Udaka Rāmaputta quả là một tổn thất lớn lao. Nếu vị ấy được nghe Pháp này, hẳn đã nhanh chóng liễu tri.’ 341. ‘‘තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං? කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’ති? තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘බහුකාරා ඛො මෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ යෙ මං පධානපහිතත්තං උපට්ඨහිංසු. යංනූනාහං පඤ්චවග්ගියානං භික්ඛූනං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’න්ති. තස්ස මය්හං, රාජකුමාර, එතදහොසි – ‘කහං නු ඛො එතරහි පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ විහරන්තී’ති. අද්දසං ඛ්වාහං, රාජකුමාර, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්තෙ ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, උරුවෙලායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන බාරාණසී තෙන චාරිකං පක්කමිං. 341. Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta nên thuyết Pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ nhanh chóng liễu tri được Pháp này?’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Nhóm năm vị tỳ khưu đã giúp đỡ Ta rất nhiều, những vị đã hầu hạ Ta khi Ta đang tinh cần nỗ lực. Ta nên thuyết Pháp cho nhóm năm vị tỳ khưu trước tiên.’ Này vương tử, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Hiện nay nhóm năm vị tỳ khưu đang trú ở đâu?’ Này vương tử, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta đã thấy nhóm năm vị tỳ khưu đang trú tại Isipatana, ở Migadāya (Vườn Lộc Uyển) tại Bārāṇasī (Ba-la-nại). Này vương tử, sau khi trú tại Uruvelā tùy thích, Ta đã lên đường du hành đến Bārāṇasī. ‘‘අද්දසා ඛො මං, රාජකුමාර, උපකො ආජීවකො අන්තරා ච ගයං අන්තරා ච බොධිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නං. දිස්වාන මං එතදවොච – ‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො, ඉන්ද්‍රියානි, පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො. කංසි ත්වං, ආවුසො, උද්දිස්ස පබ්බජිතො? කො වා තෙ සත්ථා? කස්ස වා ත්වං ධම්මං රොචෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, උපකං ආජීවකං ගාථාහි අජ්ඣභාසිං – Này vương tử, lõa thể ngoại đạo Upaka đã thấy Ta đang đi trên đường, giữa Gayā và cây Bồ-đề. Sau khi thấy, ông ta đã nói với Ta điều này: ‘Này hiền hữu, các căn của ngài thật trong sáng, sắc da của ngài thanh tịnh, trong sạch. Này hiền hữu, ngài xuất gia vì ai? Ai là thầy của ngài? Hay ngài ưa thích pháp của ai?’ Này vương tử, khi được nói như vậy, Ta đã nói với lõa thể ngoại đạo Upaka bằng các bài kệ: ‘සබ්බාභිභූ [Pg.295] සබ්බවිදූහමස්මි,සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනූපලිත්තො; සබ්බඤ්ජහො තණ්හාක්ඛයෙ විමුත්තො,සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්‍යං. Ta là bậc chinh phục tất cả, bậc biết tất cả, không bị ô nhiễm trong tất cả các pháp; đã từ bỏ tất cả, đã giải thoát trong sự đoạn tận ái dục. Tự mình thắng tri, ta biết chỉ ai (làm thầy)? ‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති; සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො. Ta không có thầy, không có ai bằng ta; trong thế giới cùng với chư thiên, không có ai đối thủ với ta. ‘අහඤ්හි අරහා ලොකෙ, අහං සත්ථා අනුත්තරො; එකොම්හි සම්මාසම්බුද්ධො, සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො. Ta là bậc A-la-hán trong đời, Ta là bậc đạo sư vô thượng; Ta là bậc Chánh Đẳng Giác duy nhất, đã trở nên thanh lương, đã tịch tịnh. ‘ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං, ගච්ඡාමි කාසිනං පුරං; අන්ධීභූතස්මිං ලොකස්මිං, ආහඤ්ඡං අමතදුන්දුභි’න්ති. Để chuyển bánh xe Pháp, Ta đi đến thành của người Kāsī; trong thế giới đã trở nên mù lòa, Ta sẽ đánh trống bất tử. ‘යථා ඛො ත්වං, ආවුසො, පටිජානාසි අරහසි අනන්තජිනො’ති. Này hiền hữu, theo như ngài tự nhận, ngài xứng đáng là bậc chiến thắng vô tận. ‘මාදිසා වෙ ජිනා හොන්ති, යෙ පත්තා ආසවක්ඛයං; ජිතා මෙ පාපකා ධම්මා, තස්මාහමුපක ජිනො’ති. Những bậc chiến thắng là những người như ta, những vị đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc; ta đã chiến thắng các pháp ác, vì thế, này Upaka, ta là bậc chiến thắng. ‘‘එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, උපකො ආජීවකො ‘හුපෙය්‍යපාවුසො’ති වත්වා සීසං ඔකම්පෙත්වා උම්මග්ගං ගහෙත්වා පක්කාමි. Này vương tử, khi được nói như vậy, lõa thể ngoại đạo Upaka nói: ‘Có thể là vậy, hiền hữu,’ rồi lắc đầu, đi theo một ngã rẽ khác và ra đi. 342. ‘‘අථ ඛ්වාහං, රාජකුමාර, අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන බාරාණසී ඉසිපතනං මිගදායො යෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිං. අද්දසංසු ඛො මං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන අඤ්ඤමඤ්ඤං සණ්ඨපෙසුං – ‘අයං ඛො, ආවුසො, සමණො ගොතමො ආගච්ඡති බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය. සො නෙව අභිවාදෙතබ්බො, න පච්චුට්ඨාතබ්බො, නාස්ස පත්තචීවරං පටිග්ගහෙතබ්බං; අපි ච ඛො ආසනං ඨපෙතබ්බං – සචෙ සො ආකඞ්ඛිස්සති නිසීදිස්සතී’ති. යථා යථා ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිං, තථා තථා පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු සකාය කතිකාය සණ්ඨාතුං. අප්පෙකච්චෙ මං පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසුං. අප්පෙකච්චෙ ආසනං පඤ්ඤපෙසුං. අප්පෙකච්චෙ පාදොදකං උපට්ඨපෙසුං. අපි ච ඛො මං නාමෙන ච ආවුසොවාදෙන [Pg.296] ච සමුදාචරන්ති. එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘මා, භික්ඛවෙ, තථාගතං නාමෙන ච ආවුසොවාදෙන ච සමුදාචරථ ; අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. එවං වුත්තෙ, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘න, භික්ඛවෙ, තථාගතො බාහුල්ලිකො න පධානවිබ්භන්තො න ආවත්තො බාහුල්ලාය. අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. දුතියම්පි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? දුතියම්පි ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘න, භික්ඛවෙ, තථාගතො බාහුල්ලිකො න පධානවිබ්භන්තො න ආවත්තො බාහුල්ලාය. අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති[Pg.297]. තතියම්පි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මං එතදවොචුං – ‘තායපි ඛො ත්වං, ආවුසො ගොතම, ඉරියාය තාය පටිපදාය තාය දුක්කරකාරිකාය නාජ්ඣගමා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං; කිං පන ත්වං එතරහි බාහුල්ලිකො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලාය අධිගමිස්සසි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙස’න්ති? එවං වුත්තෙ, අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘අභිජානාථ මෙ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං පභාවිතමෙත’න්ති ? ‘නො හෙතං, භන්තෙ’. ‘අරහං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සම්මාසම්බුද්ධො. ඔදහථ, භික්ඛවෙ, සොතං. අමතමධිගතං. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. 342. ‘‘Này vương tử, rồi Ta, tuần tự du hành, đi đến chỗ các tỳ khưu nhóm năm vị ở, tại Bārāṇasī, ở Isipatana, Migadāya (vườn Lộc Uyển). Này vương tử, các tỳ khưu nhóm năm vị thấy Ta đang đi đến từ xa. Thấy vậy, họ bàn với nhau rằng: ‘Này chư hiền, sa-môn Gotama này đang đi đến, người đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc. Vị ấy không đáng được đảnh lễ, không đáng được đứng dậy chào đón, y bát của vị ấy không đáng được nhận lấy; tuy nhiên, một chỗ ngồi nên được soạn sẵn – nếu vị ấy muốn, vị ấy sẽ ngồi.’ Này vương tử, khi Ta càng đến gần các tỳ khưu nhóm năm vị, thì họ càng không thể giữ được giao ước của mình. Một số vị đã ra đón và nhận lấy y bát của Ta. Một số vị đã soạn chỗ ngồi. Một số vị đã đặt sẵn nước rửa chân. Và họ đã gọi Ta bằng tên và bằng từ ‘hiền giả’ (āvuso). Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, đừng gọi Như Lai bằng tên và bằng từ ‘hiền giả’. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Khi được nói như vậy, này vương tử, các tỳ khưu nhóm năm vị đã nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, Như Lai không sống trong sự sung túc, không từ bỏ tinh tấn, không quay về với đời sống sung túc. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Này vương tử, lần thứ hai, các tỳ khưu nhóm năm vị lại nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Này vương tử, lần thứ hai, Ta lại nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, Như Lai không sống trong sự sung túc, không từ bỏ tinh tấn, không quay về với đời sống sung túc. Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Này vương tử, lần thứ ba, các tỳ khưu nhóm năm vị lại nói với Ta rằng: ‘Này hiền giả Gotama, với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, ngài đã không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh; huống nữa là bây giờ, khi ngài đã sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh tấn, đã quay về với đời sống sung túc, làm sao ngài có thể chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng bậc thánh?’ Khi được nói như vậy, này vương tử, Ta đã nói với các tỳ khưu nhóm năm vị rằng: ‘Này các tỳ khưu, các ngươi có nhớ rằng trước đây Ta đã từng nói những lời như thế này chưa?’ ‘Bạch ngài, quả thật là chưa.’ ‘Này các tỳ khưu, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các tỳ khưu, hãy lắng tai nghe. Bất tử đã được chứng đắc. Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Khi thực hành đúng theo lời giáo huấn, không bao lâu, các ngươi sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ ‘‘අසක්ඛිං ඛො අහං, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුං. ද්වෙපි සුදං, රාජකුමාර, භික්ඛූ ඔවදාමි. තයො භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්ති. යං තයො භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා ආහරන්ති, තෙන ඡබ්බග්ගියා යාපෙම. තයොපි සුදං, රාජකුමාර, භික්ඛූ ඔවදාමි, ද්වෙ භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්ති. යං ද්වෙ භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා ආහරන්ති තෙන ඡබ්බග්ගියා යාපෙම. Này vương tử, ta đã có thể làm cho nhóm năm vị tỳ khưu giác ngộ. Này vương tử, ta giáo huấn hai vị tỳ khưu, thì ba vị tỳ khưu đi khất thực. Với vật thực mà ba vị tỳ khưu đi khất thực mang về, sáu người chúng ta sống. Này vương tử, ta giáo huấn ba vị tỳ khưu, thì hai vị tỳ khưu đi khất thực. Với vật thực mà hai vị tỳ khưu đi khất thực mang về, sáu người chúng ta sống. 343. ‘‘අථ ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ මයා එවං ඔවදියමානා එවං අනුසාසියමානා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිංසූ’’ති. එවං වුත්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීව චිරෙන නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘තෙන හි, රාජකුමාර, තංයෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, කුසලො ත්වං හත්ථාරූළ්හෙ අඞ්කුසගය්හෙ සිප්පෙ’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ, කුසලො අහං හත්ථාරූළ්හෙ අඞ්කුසගය්හෙ සිප්පෙ’’ති[Pg.298]. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘බොධි රාජකුමාරො හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං ජානාති; තස්සාහං සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛිස්සාමී’ති. සො චස්ස අස්සද්ධො; යාවතකං සද්ධෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස බහ්වාබාධො; යාවතකං අප්පාබාධෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස සඨො මායාවී; යාවතකං අසඨෙන අමායාවිනා පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස කුසීතො; යාවතකං ආරද්ධවීරියෙන පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස දුප්පඤ්ඤො; යාවතකං පඤ්ඤවතා පත්තබ්බං තං න සම්පාපුණෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො තව සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍යා’’ති? ‘‘එකමෙකෙනාපි, භන්තෙ, අඞ්ගෙන සමන්නාගතො සො පුරිසො න මම සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය, කො පන වාදො පඤ්චහඞ්ගෙහී’’ති! 343. Này vương tử, khi được ta giáo huấn như vậy, được ta chỉ dạy như vậy, không bao lâu sau, nhóm năm vị tỳ khưu ấy -- vì mục đích nào mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy là sự kết thúc phạm hạnh vô thượng -- ngay trong hiện tại, các vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Khi được nói như vậy, vương tử Bodhi bạch với đức Thế Tôn rằng: -- Bạch ngài, một vị tỳ khưu có được đức Như Lai là người huấn luyện, thì trong bao lâu -- vì mục đích nào mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy là sự kết thúc phạm hạnh vô thượng -- ngay trong hiện tại, vị ấy có thể tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú? -- Vậy thì, này vương tử, về vấn đề này, ta sẽ hỏi lại vương tử. Hãy trả lời theo như vương tử thấy hợp ý. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, vương tử có thiện xảo trong nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt không? -- Thưa vâng, bạch ngài, con thiện xảo trong nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt. -- Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, giả sử có một người đến đây, nghĩ rằng: ‘Vương tử Bodhi biết nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt; ta sẽ học nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi ngài.’ Người ấy không có đức tin; những gì có thể đạt được bởi người có đức tin, người ấy không thể đạt được. Người ấy nhiều bệnh tật; những gì có thể đạt được bởi người ít bệnh tật, người ấy không thể đạt được. Người ấy xảo trá, gian dối; những gì có thể đạt được bởi người không xảo trá, không gian dối, người ấy không thể đạt được. Người ấy lười biếng; những gì có thể đạt được bởi người tinh tấn, người ấy không thể đạt được. Người ấy trí tuệ kém cỏi; những gì có thể đạt được bởi người có trí tuệ, người ấy không thể đạt được. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, người ấy có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi vương tử không? -- Bạch ngài, dù chỉ có một trong các yếu tố ấy, người đó cũng không thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi con, huống hồ là cả năm yếu tố! 344. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘බොධි රාජකුමාරො හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං ජානාති; තස්සාහං සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛිස්සාමී’ති. සො චස්ස සද්ධො; යාවතකං සද්ධෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස අප්පාබාධො; යාවතකං අප්පාබාධෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස අසඨො අමායාවී; යාවතකං අසඨෙන අමායාවිනා පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස ආරද්ධවීරියො; යාවතකං ආරද්ධවීරියෙන පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. සො චස්ස පඤ්ඤවා; යාවතකං පඤ්ඤවතා පත්තබ්බං තං සම්පාපුණෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, රාජකුමාර, අපි නු සො පුරිසො තව සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍යා’’ති? ‘‘එකමෙකෙනාපි, භන්තෙ, අඞ්ගෙන සමන්නාගතො සො පුරිසො මම සන්තිකෙ හත්ථාරූළ්හං අඞ්කුසගය්හං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය, කො පන වාදො පඤ්චහඞ්ගෙහී’’ති! ‘‘එවමෙව ඛො, රාජකුමාර, පඤ්චිමානි පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, රාජකුමාර, භික්ඛු සද්ධො හොති; සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති; අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි [Pg.299] වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මාදුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉමානි ඛො, රාජකුමාර, පඤ්ච පධානියඞ්ගානි. 344. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, giả sử có một người đến đây, nghĩ rằng: ‘Vương tử Bodhi biết nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt; ta sẽ học nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi ngài.’ Người ấy có đức tin; những gì có thể đạt được bởi người có đức tin, người ấy có thể đạt được. Người ấy ít bệnh tật; những gì có thể đạt được bởi người ít bệnh tật, người ấy có thể đạt được. Người ấy không xảo trá, không gian dối; những gì có thể đạt được bởi người không xảo trá, không gian dối, người ấy có thể đạt được. Người ấy tinh tấn; những gì có thể đạt được bởi người tinh tấn, người ấy có thể đạt được. Người ấy có trí tuệ; những gì có thể đạt được bởi người có trí tuệ, người ấy có thể đạt được. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, người ấy có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi vương tử không? -- Bạch ngài, dù chỉ có một trong các yếu tố ấy, người đó cũng có thể học được nghệ thuật cưỡi voi và điều khiển bằng móc sắt từ nơi con, huống hồ là cả năm yếu tố! -- Cũng vậy, này vương tử, có năm yếu tố của sự tinh cần này. Thế nào là năm? Này vương tử, ở đây, vị tỳ khưu có đức tin; tin vào sự giác ngộ của đức Như Lai rằng: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh tật, ít phiền não, có hệ tiêu hóa tốt, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh cần; vị ấy không xảo trá, không gian dối, thể hiện bản thân một cách chân thật với bậc Đạo sư hoặc với các vị đồng phạm hạnh thông thái; vị ấy sống tinh tấn để từ bỏ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện; vị ấy có trí tuệ, được trang bị trí tuệ về sanh diệt, trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này vương tử, đây là năm yếu tố của sự tinh cần. 345. ‘‘ඉමෙහි, රාජකුමාර, පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත වස්සානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත වස්සානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡබ්බස්සානි… පඤ්ච වස්සානි… චත්තාරි වස්සානි… තීණි වස්සානි… ද්වෙ වස්සානි… එකං වස්සං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, එකං වස්සං. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත මාසානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත මාසානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡ මාසානි… පඤ්ච මාසානි… චත්තාරි මාසානි… තීණි මාසානි… ද්වෙ මාසානි… එකං මාසං… අඩ්ඪමාසං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, අඩ්ඪමාසො. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය සත්ත රත්තින්දිවානි. තිට්ඨන්තු, රාජකුමාර, සත්ත රත්තින්දිවානි. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.300] උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය ඡ රත්තින්දිවානි… පඤ්ච රත්තින්දිවානි… චත්තාරි රත්තින්දිවානි… තීණි රත්තින්දිවානි… ද්වෙ රත්තින්දිවානි… එකං රත්තින්දිවං. තිට්ඨතු, රාජකුමාර, එකො රත්තින්දිවො. ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො සායමනුසිට්ඨො පාතො විසෙසං අධිගමිස්සති, පාතමනුසිට්ඨො සායං විසෙසං අධිගමිස්සතී’’ති. එවං වුත්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහො බුද්ධො, අහො ධම්මො, අහො ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා! යත්‍ර හි නාම සායමනුසිට්ඨො පාතො විසෙසං අධිගමිස්සති, පාතමනුසිට්ඨො සායං විසෙසං අධිගමිස්සතී’’ති! 345. “Này vương tử, vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy năm. Này vương tử, hãy để bảy năm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu năm... năm năm... bốn năm... ba năm... hai năm... một năm. Này vương tử, hãy để một năm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy tháng. Này vương tử, hãy để bảy tháng qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu tháng... năm tháng... bốn tháng... ba tháng... hai tháng... một tháng... nửa tháng. Này vương tử, hãy để nửa tháng qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng bảy ngày đêm. Này vương tử, hãy để bảy ngày đêm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, có thể trú sau khi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã thành tựu và đạt đến mục đích vô thượng của phạm hạnh -- là mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình -- trong vòng sáu ngày đêm... năm ngày đêm... bốn ngày đêm... ba ngày đêm... hai ngày đêm... một ngày đêm. Này vương tử, hãy để một ngày đêm qua một bên. Vị tỳ khưu được thành tựu năm yếu tố tinh tấn này, sau khi có được Như Lai là người huấn luyện, nếu được chỉ dạy vào buổi chiều thì sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi sáng, nếu được chỉ dạy vào buổi sáng thì sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi chiều.” Khi được nói như vậy, vương tử Bodhi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thật vi diệu thay đức Phật! Thật vi diệu thay Giáo Pháp! Thật khéo thuyết giảng thay Giáo Pháp! Vì rằng, người được chỉ dạy vào buổi chiều sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi sáng, người được chỉ dạy vào buổi sáng sẽ chứng đắc sự đặc biệt vào buổi chiều!” 346. එවං වුත්තෙ, සඤ්ජිකාපුත්තො මාණවො බොධිං රාජකුමාරං එතදවොච – ‘‘එවමෙව පනායං භවං බොධි – ‘අහො බුද්ධො, අහො ධම්මො, අහො ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා’ති ච වදෙති ; අථ ච පන න තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. ‘‘මා හෙවං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අවච; මා හෙවං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අවච. සම්මුඛා මෙතං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, අය්‍යාය සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං’’. ‘‘එකමිදං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො මෙ අය්‍යා කුච්ඡිමතී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මෙ අය්‍යා භගවන්තං එතදවොච – ‘යො මෙ අයං, භන්තෙ, කුච්ඡිගතො කුමාරකො වා කුමාරිකා වා සො භගවන්තං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං තං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’න්ති. එකමිදං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, සමයං භගවා ඉධෙව භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො මං ධාති අඞ්කෙන හරිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මං ධාති භගවන්තං එතදවොච – ‘අයං, භන්තෙ, බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං සරණං ගච්ඡති ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං තං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’න්ති. එසාහං, සම්ම සඤ්ජිකාපුත්ත, තතියකම්පි භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 346. Khi được nói như vậy, thanh niên Sañjikāputta đã nói với vương tử Bodhi điều này: “Thật vậy, ngài Bodhi đây chỉ nói rằng: ‘Thật vi diệu thay đức Phật! Thật vi diệu thay Giáo Pháp! Thật khéo thuyết giảng thay Giáo Pháp!’ thế thôi; tuy nhiên, ngài lại không quy y đức Thế Tôn Gotama ấy, không quy y Giáo Pháp, và không quy y Tăng chúng.” “Này bạn Sañjikāputta, chớ có nói như vậy; này bạn Sañjikāputta, chớ có nói như vậy. Này bạn Sañjikāputta, điều này đã được tôi nghe từ chính mẫu thân, đã được tiếp nhận từ chính mẫu thân. Này bạn Sañjikāputta, vào một thời, đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Khi ấy, mẫu thân của tôi đang mang thai đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, mẫu thân của tôi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, đứa con trai hoặc con gái trong bụng của con đây xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận người ấy là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ Này bạn Sañjikāputta, vào một thời, đức Thế Tôn trú ở ngay tại xứ Bhagga này, tại Susumāragira, trong khu rừng Bhesakaḷā, ở vườn nai. Khi ấy, người vú nuôi đã bế tôi trên hông đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, người vú nuôi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, vương tử Bodhi này xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận người ấy là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ Này bạn Sañjikāputta, lần thứ ba này, tôi xin quy y đức Thế Tôn, quy y Giáo Pháp, và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận tôi là cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” බොධිරාජකුමාරසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං. Kinh Vương Tử Bodhi, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt. 6. අඞ්ගුලිමාලසුත්තං 6. Kinh Aṅgulimāla 347. එවං [Pg.301] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චොරො අඞ්ගුලිමාලො තෙනද්ධානමග්ගං පටිපජ්ජි. අද්දසාසුං ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං යෙන චොරො අඞ්ගුලිමාලො තෙනද්ධානමග්ගපටිපන්නං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා, සමණ, එතං මග්ගං පටිපජ්ජි. එතස්මිං, සමණ, මග්ගෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. එතඤ්හි, සමණ, මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස හත්ථත්ථං ගච්ඡන්තී’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හීභූතො අගමාසි. දුතියම්පි ඛො ගොපාලකා…පෙ… තතියම්පි ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා, සමණ, එතං මග්ගං පටිපජ්ජි, එතස්මිං සමණ මග්ගෙ චොරො අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු, තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. එතඤ්හි සමණ මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස හත්ථත්ථං ගච්ඡන්තී’’ති. 347. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của vua Pasenadi xứ Kosala, có một tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Rồi, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau buổi ăn, khi đã trở về từ nơi khất thực, ngài dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát và đi vào con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla đang ở. Những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành đã thấy đức Thế Tôn đang đi trên con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla. Thấy vậy, họ bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’ Khi được nói như vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Lần thứ hai, những người chăn bò... Lần thứ ba, những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành lại bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’ 348. අථ [Pg.302] ඛො භගවා තුණ්හීභූතො අගමාසි. අද්දසා ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! ඉමඤ්හි මග්ගං දසපි පුරිසා වීසම්පි පුරිසා තිංසම්පි පුරිසා චත්තාරීසම්පි පුරිසා පඤ්ඤාසම්පි පුරිසා සඞ්කරිත්වා සඞ්කරිත්වා පටිපජ්ජන්ති. තෙපි මම හත්ථත්ථං ගච්ඡන්ති. අථ ච පනායං සමණො එකො අදුතියො පසය්හ මඤ්ඤෙ ආගච්ඡති. යංනූනාහං ඉමං සමණං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං පකතියා ගච්ඡන්තං සබ්බථාමෙන ගච්ඡන්තො න සක්කොති සම්පාපුණිතුං. අථ ඛො චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! අහඤ්හි පුබ්බෙ හත්ථිම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, අස්සම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, රථම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි, මිගම්පි ධාවන්තං අනුපතිත්වා ගණ්හාමි; අථ ච පනාහං ඉමං සමණං පකතියා ගච්ඡන්තං සබ්බථාමෙන ගච්ඡන්තො න සක්කොමි සම්පාපුණිතු’’න්ති! ඨිතොව භගවන්තං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, තිට්ඨ, සමණා’’ති. ‘‘ඨිතො අහං, අඞ්ගුලිමාල, ත්වඤ්ච තිට්ඨා’’ති. අථ ඛො චොරස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො සමණා සක්‍යපුත්තියා සච්චවාදිනො සච්චපටිඤ්ඤා. අථ පනායං සමණො ගච්ඡං යෙවාහ – ‘ඨිතො අහං, අඞ්ගුලිමාල, ත්වඤ්ච තිට්ඨා’ති. යංනූනාහං ඉමං සමණං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. 348. Rồi, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Tên cướp Aṅgulimāla thấy đức Thế Tôn từ xa đang đi đến. Thấy vậy, y khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay ta. Thế mà vị Sa-môn này, một mình không có người thứ hai, lại dám đến đây như thể muốn chế ngự ta. Vậy, ta nên đoạt mạng sống của vị Sa-môn này.’ Rồi, tên cướp Aṅgulimāla, cầm lấy gươm và khiên, đeo cung và bao tên, đi theo sát phía sau đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn vận dụng thần thông theo cách mà tên cướp Aṅgulimāla, dù đi với tất cả sức lực của mình, cũng không thể nào bắt kịp được đức Thế Tôn đang đi với tốc độ bình thường. Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trước đây, ta có thể đuổi theo và bắt được cả voi đang chạy, ngựa đang chạy, xe đang chạy, và nai đang chạy; thế mà bây giờ, ta lại không thể bắt kịp vị Sa-môn này đang đi với tốc độ bình thường, dù ta đã đi với tất cả sức lực của mình!’ Y bèn đứng lại và nói với đức Thế Tôn: ‘Hãy dừng lại, hãy dừng lại, Sa-môn!’ (Đức Phật đáp:) ‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.’ Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Các vị Sa-môn Thích tử này là những người nói lời chân thật, giữ gìn lời chân thật. Thế mà vị Sa-môn này, trong khi vẫn đang đi, lại nói rằng: “Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.” Vậy, ta nên hỏi vị Sa-môn này.’ 349. අථ ඛො චොරො අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි – 349. Rồi, tên cướp Aṅgulimāla bạch với đức Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘ගච්ඡං වදෙසි සමණ ඨිතොම්හි,මමඤ්ච බ්‍රූසි ඨිතමට්ඨිතොති; පුච්ඡාමි තං සමණ එතමත්ථං,කථං ඨිතො ත්වං අහමට්ඨිතොම්හී’’ති. ‘Thưa Sa-môn, trong khi đang đi, ngài lại nói: “Ta đã dừng lại.” Còn tôi đang dừng, ngài lại bảo là chưa dừng. Thưa Sa-môn, tôi xin hỏi ngài về ý nghĩa này: Thế nào là ngài đã dừng, và thế nào là tôi chưa dừng?’ ‘‘ඨිතො [Pg.303] අහං අඞ්ගුලිමාල සබ්බදා,සබ්බෙසු භූතෙසු නිධාය දණ්ඩං; තුවඤ්ච පාණෙසු අසඤ්ඤතොසි,තස්මා ඨිතොහං තුවමට්ඨිතොසී’’ති. ‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại vĩnh viễn, vì đã từ bỏ gậy gộc đối với tất cả chúng sanh. Còn ngươi thì không tự chế đối với các sinh linh. Vì thế, Ta đã dừng, còn ngươi thì chưa dừng.’ ‘‘චිරස්සං වත මෙ මහිතො මහෙසී,මහාවනං පාපුණි සච්චවාදී ; සොහං චරිස්සාමි පහාය පාපං,සුත්වාන ගාථං තව ධම්මයුත්තං’’. ‘Sau một thời gian dài, bậc Đại Sĩ đáng tôn kính, bậc Chân Ngữ, đã đến khu rừng lớn này vì con. Sau khi nghe bài kệ hợp với Chánh Pháp của ngài, con sẽ từ bỏ điều ác và thực hành theo lời dạy.’ ඉත්වෙව චොරො අසිමාවුධඤ්ච,සොබ්භෙ පපාතෙ නරකෙ අකිරි; අවන්දි චොරො සුගතස්ස පාදෙ,තත්ථෙව නං පබ්බජ්ජං අයාචි. Nói xong, tên cướp liền quăng gươm và vũ khí xuống vực thẳm, hố sâu, khe núi. Tên cướp đảnh lễ dưới chân đức Thiện Thệ, và ngay tại nơi đó, xin ngài cho được xuất gia. බුද්ධො ච ඛො කාරුණිකො මහෙසි,යො සත්ථා ලොකස්ස සදෙවකස්ස; ‘තමෙහි භික්ඛූ’ති තදා අවොච,එසෙව තස්ස අහු භික්ඛුභාවොති. Bấy giờ, đức Phật, bậc Đại Sĩ bi mẫn, là Đạo Sư của thế gian cùng với chư thiên, đã nói rằng: ‘Hãy đến đây, Tỳ-khưu.’ Và đó chính là sự kiện trở thành Tỳ-khưu của vị ấy. 350. අථ ඛො භගවා ආයස්මතා අඞ්ගුලිමාලෙන පච්ඡාසමණෙන යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අන්තෙපුරද්වාරෙ මහාජනකායො සන්නිපතිත්වා උච්චාසද්දො මහාසද්දො හොති – ‘‘චොරො තෙ, දෙව, විජිතෙ අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. තං දෙවො පටිසෙධෙතූ’’ති. 350. Bấy giờ, Thế Tôn cùng với Tôn giả Aṅgulimāla trong vai trò thị giả, đã khởi hành du hành đến Sāvatthī. Sau khi tuần tự du hành, ngài đã đến Sāvatthī. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika, tại Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, tại cổng hoàng cung của vua Pasenadi xứ Kosala, một đám đông dân chúng tụ tập lại và la ó ầm ĩ: ‘Tâu Đại vương, trong vương quốc của ngài có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Xin Đại vương hãy ngăn chặn hắn lại!’ අථ [Pg.304] ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පඤ්චමත්තෙහි අස්සසතෙහි සාවත්ථියා නික්ඛමි දිවා දිවස්ස. යෙන ආරාමො තෙන පාවිසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘කිං නු තෙ, මහාරාජ, රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො කුපිතො වෙසාලිකා වා ලිච්ඡවී අඤ්ඤෙ වා පටිරාජානො’’ති? ‘‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො කුපිතො, නාපි වෙසාලිකා ලිච්ඡවී, නාපි අඤ්ඤෙ පටිරාජානො. චොරො මෙ, භන්තෙ, විජිතෙ අඞ්ගුලිමාලො නාම ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. තෙන ගාමාපි අගාමා කතා, නිගමාපි අනිගමා කතා, ජනපදාපි අජනපදා කතා. සො මනුස්සෙ වධිත්වා වධිත්වා අඞ්ගුලීනං මාලං ධාරෙති. තාහං, භන්තෙ, පටිසෙධිස්සාමී’’ති. ‘‘සචෙ පන ත්වං, මහාරාජ, අඞ්ගුලිමාලං පස්සෙය්‍යාසි කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතං, විරතං පාණාතිපාතා, විරතං අදින්නාදානා, විරතං මුසාවාදා, එකභත්තිකං, බ්‍රහ්මචාරිං, සීලවන්තං, කල්‍යාණධම්මං, කින්ති නං කරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘අභිවාදෙය්‍යාම වා, භන්තෙ, පච්චුට්ඨෙය්‍යාම වා ආසනෙන වා නිමන්තෙය්‍යාම, අභිනිමන්තෙය්‍යාම වා නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි, ධම්මිකං වා අස්ස රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහෙය්‍යාම. කුතො පනස්ස, භන්තෙ, දුස්සීලස්ස පාපධම්මස්ස එවරූපො සීලසංයමො භවිස්සතී’’ති? Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala, với năm trăm con ngựa, đã rời khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày. Ngài đi đến khu vườn. Sau khi đi xe đến nơi nào còn là địa phận của xe, ngài xuống xe và đi bộ đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên như sau: ‘Tâu Đại vương, có phải chăng vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với ngài, hay các vị vua Licchavī ở Vesālī, hay các vị vua đối nghịch khác?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với con, cũng không phải các vị vua Licchavī ở Vesālī, cũng không phải các vị vua đối nghịch khác. Bạch Thế Tôn, trong vương quốc của con có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Bạch Thế Tôn, con sẽ ngăn chặn hắn lại.’ ‘Này Đại vương, nhưng nếu ngài thấy Aṅgulimāla đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối, ăn một bữa, sống đời phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp, thì ngài sẽ làm gì vị ấy?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ đảnh lễ, hoặc sẽ đứng dậy đón chào, hoặc sẽ mời ngồi, hoặc sẽ thỉnh mời cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng khác, hoặc sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy. Nhưng bạch Thế Tôn, làm sao một người vô giới, ác pháp như vậy lại có thể có được sự thu thúc giới hạnh như thế?’ තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා දක්ඛිණං බාහුං පග්ගහෙත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘එසො, මහාරාජ, අඞ්ගුලිමාලො’’ති. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අහුදෙව භයං, අහු ඡම්භිතත්තං, අහු ලොමහංසො. අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං භීතං සංවිග්ගං ලොමහට්ඨජාතං විදිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘මා භායි, මහාරාජ, නත්ථි තෙ ඉතො භය’’න්ති. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යං අහොසි භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා සො පටිප්පස්සම්භි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙනායස්මා අඞ්ගුලිමාලො [Pg.305] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං එතදවොච – ‘‘අය්‍යො නො, භන්තෙ, අඞ්ගුලිමාලො’’ති? ‘‘එවං, මහාරාජා’’ති. ‘‘කථංගොත්තො අය්‍යස්ස පිතා, කථංගොත්තා මාතා’’ති? ‘‘ගග්ගො ඛො, මහාරාජ, පිතා, මන්තාණී මාතා’’ති. ‘‘අභිරමතු, භන්තෙ, අය්‍යො ගග්ගො මන්තාණිපුත්තො. අහමය්‍යස්ස ගග්ගස්ස මන්තාණිපුත්තස්ස උස්සුක්කං කරිස්සාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla đang ngồi không xa Thế Tôn. Khi ấy, Thế Tôn giơ cánh tay phải lên và nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Đại vương, đây là Aṅgulimāla.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala liền cảm thấy sợ hãi, toàn thân cứng đờ, lông tóc dựng đứng. Khi ấy, Thế Tôn, biết vua Pasenadi xứ Kosala đang sợ hãi, kinh động, lông tóc dựng đứng, bèn nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Đừng sợ, tâu Đại vương, ngài không có gì nguy hiểm từ vị này.’ Bấy giờ, sự sợ hãi, sự cứng đờ, sự lông tóc dựng đứng của vua Pasenadi xứ Kosala liền lắng dịu. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Tôn giả Aṅgulimāla; sau khi đến, vua nói với Tôn giả Aṅgulimāla: ‘Bạch Tôn giả, có phải Tôn giả là Aṅgulimāla của chúng tôi không?’ ‘Thưa vâng, tâu Đại vương.’ ‘Thân phụ của Tôn giả thuộc dòng họ nào, thân mẫu thuộc dòng họ nào?’ ‘Tâu Đại vương, thân phụ thuộc dòng họ Gagga, thân mẫu là bà Mantāṇī.’ ‘Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī, hãy hoan hỷ. Con sẽ nỗ lực cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng cho Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī.’ 351. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො ආරඤ්ඤිකො හොති පිණ්ඩපාතිකො පංසුකූලිකො තෙචීවරිකො. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘අලං, මහාරාජ, පරිපුණ්ණං මෙ චීවර’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, භගවා අදන්තානං දමෙතා, අසන්තානං සමෙතා, අපරිනිබ්බුතානං පරිනිබ්බාපෙතා. යඤ්හි මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හා දණ්ඩෙනපි සත්ථෙනපි දමෙතුං සො භගවතා අදණ්ඩෙන අසත්ථෙනෙව දන්තො. හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. 351. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, và dùng ba y. Khi ấy, Tôn giả Aṅgulimāla nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Thôi đủ rồi, tâu Đại vương, y của tôi đã đầy đủ.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: ‘Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thế Tôn quả là bậc điều phục những ai chưa được điều phục, là bậc làm an tịnh những ai chưa được an tịnh, là bậc khiến cho Niết-bàn những ai chưa được Niết-bàn. Người mà chúng con không thể điều phục bằng roi gậy hay đao kiếm, thì đã được Thế Tôn điều phục không cần roi gậy, không cần đao kiếm. Và bây giờ, bạch Thế Tôn, chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy làm những gì ngài nghĩ là đúng thời.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải rồi ra đi. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං මූළ්හගබ්භං විඝාතගබ්භං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා; කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා’’ති! අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං [Pg.306] පිණ්ඩාය පාවිසිං. අද්දසං ඛො අහං, භන්තෙ, සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං මූළ්හගබ්භං විඝාතගබ්භං’’. දිස්වාන මය්හං එතදහොසි – ‘‘කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා; කිලිස්සන්ති වත, භො, සත්තා’’ති! Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Tôn giả Aṅgulimāla, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, Tôn giả khởi lên ý nghĩ: “Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Aṅgulimāla bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, hôm nay, vào buổi sáng, con đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Bạch Thế Tôn, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, con đã thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, con khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!’” ‘‘තෙන හි ත්වං, අඞ්ගුලිමාල, යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එවං වදෙහි – ‘යතොහං, භගිනි, ජාතො නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’’ති. “Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’” ‘‘සො හි නූන මෙ, භන්තෙ, සම්පජානමුසාවාදො භවිස්සති. මයා හි, භන්තෙ, බහූ සඤ්චිච්ච පාණා ජීවිතා වොරොපිතා’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, අඞ්ගුලිමාල, යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එවං වදෙහි – ‘යතොහං, භගිනි, අරියාය ජාතියා ජාතො, නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’’ති. “Bạch Thế Tôn, như vậy chắc chắn con sẽ nói lời dối trá có ý thức. Bạch Thế Tôn, vì con đã cố ý cướp đi mạng sống của nhiều chúng sanh.” “Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’” ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘යතොහං, භගිනි, අරියාය ජාතියා ජාතො, නාභිජානාමි සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා, තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු, සොත්ථි ගබ්භස්සා’’ති. අථ ඛ්වාස්සා ඉත්ථියා සොත්ථි අහොසි, සොත්ථි ගබ්භස්ස. “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Aṅgulimāla vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với người phụ nữ ấy lời này: “Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.” Lúc bấy giờ, người phụ nữ ấy được an lành, và thai nhi cũng được an lành. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා අඞ්ගුලිමාලො අරහතං අහොසි. Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, một mình, sống viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết tâm, không bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Aṅgulimāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 352. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤෙනපි ලෙඩ්ඩු ඛිත්තො ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති, අඤ්ඤෙනපි [Pg.307] දණ්ඩො ඛිත්තො ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති, අඤ්ඤෙනපි සක්ඛරා ඛිත්තා ආයස්මතො අඞ්ගුලිමාලස්ස කායෙ නිපතති. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො භින්නෙන සීසෙන, ලොහිතෙන ගළන්තෙන, භින්නෙන පත්තෙන, විප්ඵාලිතාය සඞ්ඝාටියා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, අධිවාසෙහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ. යස්ස ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි නිරයෙ පච්චෙය්‍යාසි තස්ස ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කම්මස්ස විපාකං දිට්ඨෙව ධම්මෙ පටිසංවෙදෙසී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා අඞ්ගුලිමාලො රහොගතො පටිසල්ලීනො විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදි; තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි – 352. Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Và vào lúc ấy, một cục đất do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, một cây gậy do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, những viên sỏi do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla. Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, với đầu bị vỡ, máu chảy, bát bị vỡ, y tăng-già-lê bị rách, đi đến chỗ Thế Tôn. Thế Tôn thấy Tôn giả Aṅgulimāla từ xa đi lại. Thấy vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Aṅgulimāla lời này: “Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Này Bà-la-môn, với quả của nghiệp nào mà ngươi đáng lẽ phải bị nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, thì quả của nghiệp ấy, ngươi đang cảm thọ ngay trong hiện tại.” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, đi đến nơi vắng vẻ, độc cư, cảm thọ lạc giải thoát; và vào lúc ấy, Tôn giả đã thốt lên lời cảm hứng này: ‘‘යො පුබ්බෙව පමජ්ජිත්වා, පච්ඡා සො නප්පමජ්ජති; සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා. “Người nào trước kia từng phóng dật, Về sau người ấy không phóng dật, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.” ‘‘යස්ස පාපං කතං කම්මං, කුසලෙන පිධීයති ; සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා. “Nghiệp ác nào đã được làm, Được thiện che lấp, xóa tan đi, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.” ‘‘යො හවෙ දහරො භික්ඛු, යුඤ්ජති බුද්ධසාසනෙ; සොමං ලොකං පභාසෙති, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා. “Vị Tỳ-kheo nào, dù còn trẻ, Nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Vị ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.” ‘‘දිසා හි මෙ ධම්මකථං සුණන්තු,දිසා හි මෙ යුඤ්ජන්තු බුද්ධසාසනෙ; දිසා හි මෙ තෙ මනුජා භජන්තු,යෙ ධම්මමෙවාදපයන්ති සන්තො. “Mong kẻ thù của tôi nghe pháp thoại, Mong kẻ thù của tôi nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Mong kẻ thù của tôi thân cận những người, Là bậc thiện nhân, chỉ thuyết giảng Chánh pháp.” ‘‘දිසා හි මෙ ඛන්තිවාදානං, අවිරොධප්පසංසීනං; සුණන්තු ධම්මං කාලෙන, තඤ්ච අනුවිධීයන්තු. “Mong kẻ thù của tôi, đúng thời, được nghe pháp, Của những người thuyết giảng về nhẫn nại, Tán thán sự không sân hận, Và mong họ thực hành theo pháp ấy.” ‘‘න හි ජාතු සො මමං හිංසෙ, අඤ්ඤං වා පන කිඤ්චි නං ; පප්පුය්‍ය පරමං සන්තිං, රක්ඛෙය්‍ය තසථාවරෙ. “Mong kẻ ấy chớ có làm hại tôi, Hay bất cứ một ai khác; Mong người ấy đạt được sự tịch tịnh tối thượng, Và bảo vệ các chúng sanh, động và bất động.” ‘‘උදකඤ්හි [Pg.308] නයන්ති නෙත්තිකා, උසුකාරා නමයන්ති තෙජනං; දාරුං නමයන්ති තච්ඡකා, අත්තානං දමයන්ති පණ්ඩිතා. “Người dẫn nước thì dẫn nước đi, Người làm tên uốn thẳng mũi tên, Người thợ mộc uốn nắn khúc gỗ, Bậc trí tự điều phục chính mình.” ‘‘දණ්ඩෙනෙකෙ දමයන්ති, අඞ්කුසෙහි කසාහි ච; අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන, අහං දන්තොම්හි තාදිනා. “Có người điều phục bằng gậy, Bằng móc câu và bằng roi vọt; Còn tôi, không gậy, không gươm giáo, Được Đấng Như Vậy điều phục rồi.” ‘‘අහිංසකොති මෙ නාමං, හිංසකස්ස පුරෙ සතො; අජ්ජාහං සච්චනාමොම්හි, න නං හිංසාමි කිඤ්චි නං. “Tên tôi là ‘Vô Hại’ (Ahiṃsaka), Dù trước kia tôi là kẻ hay làm hại. Hôm nay, tôi có cái tên đúng sự thật, Tôi không còn làm hại bất cứ ai.” ‘‘චොරො අහං පුරෙ ආසිං, අඞ්ගුලිමාලොති විස්සුතො; වුය්හමානො මහොඝෙන, බුද්ධං සරණමාගමං. “Trước kia tôi là tên cướp, Nổi danh là Aṅgulimāla. Bị cuốn trôi trong dòng lũ lớn, Tôi đã đến quy y với Đức Phật.” ‘‘ලොහිතපාණි පුරෙ ආසිං, අඞ්ගුලිමාලොති විස්සුතො; සරණගමනං පස්ස, භවනෙත්ති සමූහතා. Thuở trước, ta là kẻ có bàn tay vấy máu, nổi danh là Aṅgulimāla. Hãy xem sự quy y này, dây dẫn đến cõi hữu đã được nhổ sạch. ‘‘තාදිසං කම්මං කත්වාන, බහුං දුග්ගතිගාමිනං; ඵුට්ඨො කම්මවිපාකෙන, අණණො භුඤ්ජාමි භොජනං. Sau khi đã làm nhiều nghiệp như thế, nghiệp dẫn đến ác thú; được chạm đến bởi quả của nghiệp (Thánh đạo), ta không còn nợ nần, thọ dụng vật thực. ‘‘පමාදමනුයුඤ්ජන්ති, බාලා දුම්මෙධිනො ජනා; අප්පමාදඤ්ච මෙධාවී, ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛති. Những kẻ ngu si, người thiếu trí tuệ, thường buông lung trong sự dể duôi; còn người có trí tuệ, bảo vệ sự không dể duôi như tài sản quý giá nhất. ‘‘මා පමාදමනුයුඤ්ජෙථ, මා කාමරති සන්ථවං; අප්පමත්තො හි ඣායන්තො, පප්පොති විපුලං සුඛං. Chớ buông lung trong sự dể duôi, chớ đam mê trong ái dục và khoái lạc. Người không dể duôi, chuyên tâm thiền định, sẽ đạt được hạnh phúc rộng lớn. ‘‘ස්වාගතං නාපගතං, නයිදං දුම්මන්තිතං මම; සංවිභත්තෙසු ධම්මෙසු, යං සෙට්ඨං තදුපාගමං. Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Trong các pháp đã được phân tích rõ ràng, ta đã đạt đến pháp tối thượng. ‘‘ස්වාගතං නාපගතං, නයිදං දුම්මන්තිතං මම; තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති. Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành. අඞ්ගුලිමාලසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං. Kinh Aṅgulimāla, kinh thứ sáu, đã kết thúc. 7. පියජාතිකසුත්තං 7. Kinh Piyajātika 353. එවං [Pg.309] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො හොති. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති න භත්තං පටිභාති. සො ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දති – ‘‘කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’’ති! අථ ඛො සො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘න ඛො තෙ, ගහපති, සකෙ චිත්තෙ ඨිතස්ස ඉන්ද්‍රියානි, අත්ථි තෙ ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්ත’’න්ති. ‘‘කිඤ්හි මෙ, භන්තෙ, ඉන්ද්‍රියානං නාඤ්ඤථත්තං භවිස්සති; මය්හඤ්හි, භන්තෙ, එකපුත්තො පියො මනාපො කාලඞ්කතො. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති, න භත්තං පටිභාති. සොහං ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දාමි – ‘කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’’’ති! ‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති ! පියජාතිකා හි, ගහපති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’ති. ‘‘කස්ස ඛො නාමෙතං, භන්තෙ, එවං භවිස්සති – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති? පියජාතිකා හි ඛො, භන්තෙ, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’’ති. අථ ඛො සො ගහපති භගවතො භාසිතං අනභිනන්දිත්වා පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. 353. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại Jetavana. Bấy giờ, có một gia chủ nọ, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của ông đã qua đời. Do cái chết của người con, ông không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Ông đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?' Bấy giờ, gia chủ ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với gia chủ đang ngồi một bên rằng: 'Này gia chủ, các căn của ông không giống như của người có tâm trí vững vàng, các căn của ông đã có sự thay đổi.' 'Bạch Thế Tôn, làm sao các căn của con lại không thay đổi được? Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do cái chết của người con, con không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Con đã đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?'' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' 'Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ rằng: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu'? Bạch Thế Tôn, chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, gia chủ ấy không hoan hỷ, phản đối lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và bỏ đi. 354. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අක්ඛධුත්තා භගවතො අවිදූරෙ අක්ඛෙහි දිබ්බන්ති. අථ ඛො සො ගහපති යෙන තෙ අක්ඛධුත්තා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අක්ඛධුත්තෙ එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භොන්තො, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මං, භොන්තො, සමණො ගොතමො එතදවොච – ‘න ඛො තෙ, ගහපති, සකෙ චිත්තෙ ඨිතස්ස ඉන්ද්‍රියානි, අත්ථි තෙ ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්ත’න්ති. එවං වුත්තෙ, අහං, භොන්තො, සමණං ගොතමං එතදවොචං – ‘කිඤ්හි මෙ, භන්තෙ, ඉන්ද්‍රියානං නාඤ්ඤථත්තං භවිස්සති; මය්හඤ්හි, භන්තෙ, එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො. තස්ස කාලංකිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති, න භත්තං පටිභාති[Pg.310]. සොහං ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දාමි – කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’ති! ‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! පියජාතිකා හි, ගහපති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. ‘කස්ස ඛො නාමෙතං, භන්තෙ, එවං භවිස්සති – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා? පියජාතිකා හි ඛො, භන්තෙ, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’ති. අථ ඛ්වාහං, භොන්තො, සමණස්ස ගොතමස්ස භාසිතං අනභිනන්දිත්වා පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමි’’න්ති. ‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! පියජාතිකා හි, ගහපති, ආනන්දසොමනස්සා පියප්පභවිකා’’ති. අථ ඛො සො ගහපති ‘‘සමෙති මෙ අක්ඛධුත්තෙහී’’ති පක්කාමි. අථ ඛො ඉදං කථාවත්ථු අනුපුබ්බෙන රාජන්තෙපුරං පාවිසි. 354. Bấy giờ, có nhiều người nghiện cờ bạc đang chơi xúc xắc không xa chỗ Thế Tôn. Gia chủ ấy đi đến chỗ những người nghiện cờ bạc; sau khi đến, ông nói với họ: 'Thưa các ông, tôi đã đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, tôi đảnh lễ Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên. Thưa các ông, Sa-môn Gotama đã nói với tôi, đang ngồi một bên, rằng: 'Này gia chủ, các căn của ông không giống như của người có tâm trí vững vàng, các căn của ông đã có sự thay đổi.' Khi được nói như vậy, thưa các ông, tôi đã nói với Sa-môn Gotama rằng: 'Bạch Thế Tôn, làm sao các căn của con lại không thay đổi được? Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do cái chết của người con, con không còn thiết tha công việc, cũng không muốn ăn uống. Con đã đi đến nghĩa địa và khóc than: 'Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu? Con trai duy nhất của ta ơi, con ở đâu?'' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' 'Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ rằng: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu'? Bạch Thế Tôn, chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, thưa các ông, tôi không hoan hỷ, phản đối lời dạy của Sa-môn Gotama, từ chỗ ngồi đứng dậy và bỏ đi.' 'Đúng vậy, gia chủ, đúng vậy, gia chủ! Chính niềm vui và hỷ lạc mới sinh ra từ những gì thân yêu, có nguồn gốc từ những gì thân yêu.' Bấy giờ, gia chủ ấy nghĩ: 'Quan điểm của ta giống với những người nghiện cờ bạc này,' rồi bỏ đi. Và câu chuyện này tuần tự lan truyền vào hoàng cung. 355. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකං දෙවිං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉදං තෙ, මල්ලිකෙ, සමණෙන ගොතමෙන භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං, එවමෙත’’න්ති. ‘‘එවමෙව පනායං මල්ලිකා යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදති’’. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං එවමෙතන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම, යඤ්ඤදෙව ආචරියො අන්තෙවාසිස්ස භාසති තං තදෙවස්ස අන්තෙවාසී අබ්භනුමොදති – ‘එවමෙතං, ආචරිය, එවමෙතං, ආචරියා’’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො ත්වං, මල්ලිකෙ, යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදසි’’. ‘‘සචෙතං, මහාරාජ, භගවතා භාසිතං එවමෙත’’න්ති. ‘‘චරපි, රෙ මල්ලිකෙ, විනස්සා’’ති. අථ ඛො මල්ලිකා දෙවී නාළිජඞ්ඝං බ්‍රාහ්මණං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘මල්ලිකා, භන්තෙ, දෙවී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘භාසිතා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා එසා වාචා – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. යථා තෙ භගවා බ්‍යාකරොති තං සාධුකං උග්ගහෙත්වා මම ආරොචෙය්‍යාසි. න හි තථාගතා විතථං භණන්තී’’ති. ‘‘එවං, භොතී’’ති ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො මල්ලිකාය දෙවියා පටිස්සුත්වා යෙන භගවා [Pg.311] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මල්ලිකා, භො ගොතම, දෙවී භොතො ගොතමස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති; අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘භාසිතා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා එසා වාචා – පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති. 355. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cho gọi hoàng hậu Mallikā và nói: "Này Mallikā, có phải Sa-môn Gotama đã nói lời này: 'Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên'?" "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy." "Này Mallikā, cứ hễ Sa-môn Gotama nói điều gì, bà đều tán thán điều ấy." "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy. Ví như, bất cứ điều gì vị thầy nói với đệ tử, người đệ tử đều tán thán điều ấy: 'Thưa thầy, đúng là như vậy, thưa thầy, đúng là như vậy'." "Này Mallikā, cũng vậy, bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, bà đều tán thán điều ấy." "Tâu Đại vương, nếu lời này được Thế Tôn nói ra, thì đúng là như vậy." "Này Mallikā, hãy đi đi, hãy cút đi!" Bấy giờ, hoàng hậu Mallikā cho gọi Bà-la-môn Nāḷijaṅgha và nói: "Này Bà-la-môn, hãy đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không: 'Bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, và hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không.' Và hãy thưa như vầy: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này: "Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên"?' Thế Tôn trả lời ông thế nào, hãy ghi nhớ kỹ rồi về báo lại cho tôi. Vì các đấng Như Lai không nói lời sai lạc." "Thưa vâng, tâu hoàng hậu." Bà-la-môn Nāḷijaṅgha vâng lời hoàng hậu Mallikā, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào mừng hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời chào mừng hỏi thăm thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Nāḷijaṅgha bạch với Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Gotama; hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và thưa như vầy: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này: "Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên"?'" 356. ‘‘එවමෙතං, බ්‍රාහ්මණ, එවමෙතං, බ්‍රාහ්මණ! පියජාතිකා හි, බ්‍රාහ්මණ, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. තදමිනාපෙතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා. භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරිස්සා ඉත්ථියා මාතා කාලමකාසි. සා තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තිකා ඛිත්තචිත්තා රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථ, අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. 356. "Này Bà-la-môn, đúng là như vậy, này Bà-la-môn, đúng là như vậy! Này Bà-la-môn, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên. Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên. Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người phụ nữ kia, mẹ của bà ta qua đời. Do cái chết của mẹ, bà ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không? Có ai thấy mẹ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên." ‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරිස්සා ඉත්ථියා පිතා කාලමකාසි… භාතා කාලමකාසි… භගිනී කාලමකාසි… පුත්තො කාලමකාසි… ධීතා කාලමකාසි… සාමිකො කාලමකාසි. සා තස්ස කාලකිරියාය උම්මත්තිකා ඛිත්තචිත්තා රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ සාමිකං අද්දස්සථ, අපි මෙ සාමිකං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. "Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người phụ nữ kia, cha của bà ta qua đời... anh em trai qua đời... chị em gái qua đời... con trai qua đời... con gái qua đời... chồng qua đời. Do cái chết của chồng, bà ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy chồng tôi không? Có ai thấy chồng tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên." ‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස මාතා කාලමකාසි. සො තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තකො ඛිත්තචිත්තො රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථ, අපි මෙ මාතරං අද්දස්සථා’ති[Pg.312]? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. "Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người đàn ông kia, mẹ của ông ta qua đời. Do cái chết của mẹ, ông ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không? Có ai thấy mẹ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên." ‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස පිතා කාලමකාසි… භාතා කාලමකාසි… භගිනී කාලමකාසි… පුත්තො කාලමකාසි… ධීතා කාලමකාසි… පජාපති කාලමකාසි. සො තස්සා කාලකිරියාය උම්මත්තකො ඛිත්තචිත්තො රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අපි මෙ පජාපතිං අද්දස්සථ, අපි මෙ පජාපතිං අද්දස්සථා’ති? ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකාති. "Này Bà-la-môn, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có người đàn ông kia, cha của ông ta qua đời... anh em trai qua đời... chị em gái qua đời... con trai qua đời... con gái qua đời... vợ qua đời. Do cái chết của vợ, ông ta trở nên điên loạn, tâm trí rối bời, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, và nói như vầy: 'Có ai thấy vợ tôi không? Có ai thấy vợ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua phương pháp này, cũng cần phải hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu, não sanh từ ái, có ái làm nhân duyên." ‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරා ඉත්ථී ඤාතිකුලං අගමාසි. තස්සා තෙ ඤාතකා සාමිකං අච්ඡින්දිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතුකාමා. සා ච තං න ඉච්ඡති. අථ ඛො සා ඉත්ථී සාමිකං එතදවොච – ‘ඉමෙ, මං, අය්‍යපුත්ත, ඤාතකා ත්වං අච්ඡින්දිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතුකාමා. අහඤ්ච තං න ඉච්ඡාමී’ති. අථ ඛො සො පුරිසො තං ඉත්ථිං ද්විධා ඡෙත්වා අත්තානං උප්ඵාලෙසි – ‘උභො පෙච්ච භවිස්සාමා’ති. ඉමිනාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’ති. Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại thành Sāvatthī này, có một người phụ nữ đi về nhà bà con của mình. Những người bà con ấy muốn cướp cô ta khỏi người chồng và gả cho một người khác. Nhưng cô ấy không muốn người kia. Bấy giờ, người phụ nữ ấy nói với chồng mình rằng: ‘Thưa công tử, những người bà con này muốn cướp em khỏi chàng và gả cho người khác. Và em thì không muốn người ấy.’ Bấy giờ, người đàn ông ấy đã chém người phụ nữ kia làm hai đoạn, rồi tự mổ bụng mình, (nghĩ rằng): ‘Cả hai chúng ta sẽ được ở bên nhau sau khi chết.’ Này Bà-la-môn, cũng qua phương cách này, nên biết rằng: sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng. 357. අථ ඛො නාළිජඞ්ඝො බ්‍රාහ්මණො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන මල්ලිකා දෙවී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා යාවතකො අහොසි භගවතා සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං මල්ලිකාය දෙවියා ආරොචෙසි. අථ ඛො මල්ලිකා දෙවී යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ වජිරී කුමාරී’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ වජිරී කුමාරී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වජිරියා තෙ කුමාරියා විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘වජිරියා මෙ, මල්ලිකෙ, කුමාරියා විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා [Pg.313] අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. 357. Bấy giờ, Bà-la-môn Nāḷijaṅgha, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ hoàng hậu Mallikā; sau khi đến, ông đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại với Thế Tôn cho hoàng hậu Mallikā. Bấy giờ, hoàng hậu Mallikā đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala; sau khi đến, bà nói với vua Pasenadi nước Kosala điều này: ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, công chúa Vajirī có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, công chúa Vajirī là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của công chúa Vajirī, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của công chúa Vajirī, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ වාසභා ඛත්තියා’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ වාසභා ඛත්තියා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, වාසභාය තෙ ඛත්තියාය විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘වාසභාය මෙ, මල්ලිකෙ, ඛත්තියාය විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, công nương Vāsabhakhattiyā có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, công nương Vāsabhakhattiyā là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của công nương Vāsabhakhattiyā, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của công nương Vāsabhakhattiyā, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියො තෙ විටටූභො සෙනාපතී’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියො මෙ විටටූභො සෙනාපතී’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, විටටූභස්ස තෙ සෙනාපතිස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘විටටූභස්ස මෙ, මල්ලිකෙ, සෙනාපතිස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, tướng quân Viṭaṭūbha có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, tướng quân Viṭaṭūbha là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của tướng quân Viṭaṭūbha, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của tướng quân Viṭaṭūbha, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’ ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ අහ’’න්ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙසි ත්ව’’න්ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, මය්හං තෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘තුය්හඤ්හි මෙ, මල්ලිකෙ, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’ති. ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, thiếp có phải là người ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, nàng là người ta yêu quý.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của thiếp, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của nàng, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’ ‘‘තං [Pg.314] කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, පියා තෙ කාසිකොසලා’’ති? ‘‘එවං, මල්ලිකෙ, පියා මෙ කාසිකොසලා. කාසිකොසලානං, මල්ලිකෙ, ආනුභාවෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොම, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙමා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, කාසිකොසලානං තෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘කාසිකොසලානඤ්හි, මල්ලිකෙ, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ න උප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘ඉදං ඛො තං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සන්ධාය භාසිතං – ‘පියජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පියප්පභවිකා’’’ති. ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, hai xứ Kāsi và Kosala có phải là những gì ngài yêu quý không?’ ‘Thưa Mallikā, đúng vậy, hai xứ Kāsi và Kosala là những gì ta yêu quý. Thưa Mallikā, nhờ vào uy lực của hai xứ Kāsi và Kosala mà chúng ta được hưởng dụng gỗ chiên-đàn từ xứ Kāsi, và mang dùng vòng hoa, hương thơm, và vật thoa.’ ‘Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào, do sự biến đổi và đổi khác của hai xứ Kāsi và Kosala, sầu, bi, khổ, ưu, não có thể khởi sanh nơi ngài không?’ ‘Thưa Mallikā, do sự biến đổi và đổi khác của hai xứ Kāsi và Kosala, ngay cả mạng sống của ta cũng có thể đổi khác, huống nữa là sầu, bi, khổ, ưu, não lại không khởi sanh hay sao?’ ‘Tâu Đại vương, chính vì lý do này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã dạy rằng: “Sầu, bi, khổ, ưu, não sanh ra từ những gì khả ái, có những gì khả ái là nguồn gốc của chúng.”’ ‘‘අච්ඡරියං, මල්ලිකෙ, අබ්භුතං, මල්ලිකෙ! යාවඤ්ච සො භගවා පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ මඤ්ඤෙ පස්සති. එහි, මල්ලිකෙ, ආචමෙහී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි – ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. “Thật kỳ diệu thay, tâu hoàng hậu Mallikā! Thật hy hữu thay, tâu hoàng hậu Mallikā! Đức Thế Tôn quả thật đã thấu suốt và thấy rõ bằng trí tuệ. Này hoàng hậu Mallikā, hãy lại đây, hãy dâng nước súc miệng.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Đức Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần: “Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác! Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác! Đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác!” පියජාතිකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං. Kinh Ưa Thích Sanh, phẩm thứ bảy, đã chấm dứt. 8. බාහිතිකසුත්තං 8. Kinh Bāhitika 358. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො එකපුණ්ඩරීකං නාගං අභිරුහිත්වා සාවත්ථියා නිය්‍යාති දිවා දිවස්ස. අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සිරිවඩ්ඪං මහාමත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයස්මා නො එසො, සම්ම සිරිවඩ්ඪ, ආනන්දො’’ති[Pg.315]. ‘‘එවං, මහාරාජ, ආයස්මා එසො ආනන්දො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සචෙ කිර, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, ආගමෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො මුහුත්තං අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘සචෙ කිර, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, ආගමෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො මුහුත්තං අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යාවතිකා නාගස්ස භූමි නාගෙන ගන්ත්වා නාගා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස න කිඤ්චි අච්චායිකං කරණීයං, සාධු, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො යෙන අචිරවතියා නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො තුණ්හීභාවෙන. 358. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Ānanda đắp y, mang bát và y, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau buổi ăn, khi đã đi khất thực về, Tôn giả đi đến tu viện Pubbārāma, lâu đài của mẹ Migāra, để nghỉ ban ngày. Vào lúc ấy, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi cỡi voi Ekapuṇḍarīka, đang đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày. Vua Pasenadi xứ Kosala trông thấy Tôn giả Ānanda đang đi đến từ xa. Thấy vậy, vua gọi đại thần Sirivaḍḍha: “Này khanh Sirivaḍḍha, có phải vị kia là Tôn giả Ānanda không?” “Tâu đại vương, đúng vậy, vị kia là Tôn giả Ānanda.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala gọi một người đàn ông: “Này khanh, hãy lại đây, hãy đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda và thưa rằng: ‘Tâu ngài, vua Pasenadi xứ Kosala xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda.’ Và hãy thưa thêm như vầy: ‘Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng chờ đợi một lát.’” “Vâng, tâu đức vua,” người ấy vâng lời vua Pasenadi xứ Kosala, rồi đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, người ấy đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, người ấy bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, vua Pasenadi xứ Kosala xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda; và vua có lời nhắn như sau: ‘Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng chờ đợi một lát.’” Tôn giả Ānanda đã im lặng nhận lời. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi bằng voi cho đến khi hết đoạn đường voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vua đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp phải làm, sādhu, tâu ngài, xin Tôn giả Ānanda, vì lòng bi mẫn, vui lòng đi đến bờ sông Aciravatī.” Tôn giả Ānanda đã im lặng nhận lời. 359. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන අචිරවතියා නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යාවතිකා නාගස්ස භූමි නාගෙන ගන්ත්වා නාගා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, ආයස්මා [Pg.316] ආනන්දො හත්ථත්ථරෙ නිසීදතූ’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ. නිසීද ත්වං; නිසින්නො අහං සකෙ ආසනෙ’’ති. නිසීදි ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා තථාරූපං කායසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහී’’ති ? ‘‘න ඛො, මහාරාජ, සො භගවා තථාරූපං කායසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. 359. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đi đến bờ sông Aciravatī; sau khi đến, Tôn giả ngồi xuống trên một chỗ ngồi đã được soạn sẵn dưới gốc một cây. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi bằng voi cho đến khi hết đoạn đường voi có thể đi, rồi xuống voi và đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vua đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài, xin Tôn giả Ānanda hãy ngồi trên tấm thảm trải lưng voi này.” “Thôi đủ rồi, tâu đại vương. Xin đại vương cứ ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ của tôi rồi.” Vua Pasenadi xứ Kosala bèn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Tôn giả Ānanda: “Tâu ngài Ānanda, có phải Đức Thế Tôn sẽ thực hành một loại thân hành nào mà thân hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn chỉ trích không?” “Tâu đại vương, không đâu. Đức Thế Tôn sẽ không thực hành một loại thân hành nào mà thân hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí chỉ trích.” ‘‘කිං පන, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා තථාරූපං වචීසමාචාරං…පෙ… මනොසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහී’’ති ? ‘‘න ඛො, මහාරාජ, සො භගවා තථාරූපං මනොසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වාස්ස මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. “Tâu ngài Ānanda, còn về khẩu hành... (tương tự)... ý hành, có phải Đức Thế Tôn sẽ thực hành một loại ý hành nào mà ý hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn chỉ trích không?” “Tâu đại vương, không đâu. Đức Thế Tôn sẽ không thực hành một loại ý hành nào mà ý hành ấy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí chỉ trích.” ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යඤ්හි මයං, භන්තෙ, නාසක්ඛිම්හා පඤ්හෙන පරිපූරෙතුං තං, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණෙන පරිපූරිතං. යෙ තෙ, භන්තෙ, බාලා අබ්‍යත්තා අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා පරෙසං වණ්ණං වා අවණ්ණං වා භාසන්ති, න මයං තං සාරතො පච්චාගච්ඡාම; යෙ පන තෙ, භන්තෙ, පණ්ඩිතා වියත්තා මෙධාවිනො අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා පරෙසං වණ්ණං වා අවණ්ණං වා භාසන්ති, මයං තං සාරතො පච්චාගච්ඡාම’’. “Thưa ngài, thật kỳ diệu! Thưa ngài, thật phi thường! Thưa ngài, điều mà chúng tôi đã không thể làm cho trọn vẹn bằng câu hỏi, thưa ngài, điều ấy đã được Tôn giả Ānanda làm cho trọn vẹn bằng sự giải đáp câu hỏi. Thưa ngài, những kẻ ngu dốt, không khôn khéo, không điều tra, không thẩm xét mà nói lời tán thán hay chê bai người khác, chúng tôi không chấp nhận điều đó là cốt lõi. Còn những người có trí tuệ, khôn khéo, thông minh, sau khi đã điều tra, đã thẩm xét mà nói lời tán thán hay chê bai người khác, thưa ngài, chúng tôi chấp nhận điều đó là cốt lõi.” 360. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අකුසලො’’. 360. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là thân hành đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành bất thiện.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අකුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සාවජ්ජො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành bất thiện?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có tội lỗi.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සාවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có phiền não.” ‘‘කතමො [Pg.317] පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có quả báo đau khổ.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. “Thưa ngài, thế nào là thân hành có quả báo đau khổ?” “Tâu Đại vương, thân hành nào đưa đến sự tổn hại cho mình, đưa đến sự tổn hại cho người, đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm; tâu Đại vương, loại thân hành như vậy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, වචීසමාචාරො…පෙ… මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අකුසලො’’. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là khẩu hành... (v.v)... thế nào là ý hành đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành bất thiện.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අකුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සාවජ්ජො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành bất thiện?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có tội lỗi.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සාවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có phiền não.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có quả báo đau khổ.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො දුක්ඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. “Thưa ngài, thế nào là ý hành có quả báo đau khổ?” “Tâu Đại vương, ý hành nào đưa đến sự tổn hại cho mình, đưa đến sự tổn hại cho người, đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm; tâu Đại vương, loại ý hành như vậy đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.” ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා සබ්බෙසංයෙව අකුසලානං ධම්මානං පහානං වණ්ණෙතී’’ති? ‘‘සබ්බාකුසලධම්මපහීනො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො කුසලධම්මසමන්නාගතො’’ති. “Thưa ngài Ānanda, có phải Thế Tôn chỉ tán thán sự đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện không?” “Tâu Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện và đã thành tựu các pháp thiện.” 361. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, කායසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො කුසලො’’. 361. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là thân hành không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành thiện.” ‘‘කතමො [Pg.318] පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො කුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අනවජ්ජො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành thiện?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành không có tội lỗi.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අනවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành không có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành không có phiền não.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො සුඛවිපාකො’’. “Thưa ngài, thế nào là thân hành không có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là thân hành có quả báo an lạc.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසමාචාරො සුඛවිපාකො’’? “Thưa ngài, thế nào là thân hành có quả báo an lạc?” ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති; එවරූපො ඛො, මහාරාජ, කායසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. “Tâu Đại vương, thân hành nào không đưa đến sự tổn hại cho mình, không đưa đến sự tổn hại cho người, không đưa đến sự tổn hại cho cả hai, các pháp bất thiện của người ấy bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng; tâu Đại vương, loại thân hành như vậy không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ ආනන්ද, වචීසමාචාරො…පෙ… මනොසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො කුසලො’’. “Thưa ngài Ānanda, thế nào là khẩu hành... (v.v)... thế nào là ý hành không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành thiện.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො කුසලො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අනවජ්ජො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành thiện?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành không có tội lỗi.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අනවජ්ජො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành không có tội lỗi?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành không có phiền não.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො අබ්‍යාබජ්ඣො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො සුඛවිපාකො’’. “Thưa ngài, thế nào là ý hành không có phiền não?” “Tâu Đại vương, đó là ý hành có quả báo an lạc.” ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, මනොසමාචාරො සුඛවිපාකො’’? ‘‘යො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො නෙවත්තබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න පරබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති, න උභයබ්‍යාබාධායපි සංවත්තති. තස්ස අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. එවරූපො ඛො, මහාරාජ, මනොසමාචාරො අනොපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහී’’ති. “Thưa ngài, thế nào là ý hành có quả báo an lạc?” “Tâu Đại vương, ý hành nào không đưa đến sự tổn hại cho mình, không đưa đến sự tổn hại cho người, không đưa đến sự tổn hại cho cả hai. Các pháp bất thiện của người ấy bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. Tâu Đại vương, loại ý hành như vậy không đáng bị các Sa-môn, Bà-la-môn bậc trí quở trách.” ‘‘කිං පන, භන්තෙ ආනන්ද, සො භගවා සබ්බෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙතී’’ති? ‘‘සබ්බාකුසලධම්මපහීනො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො කුසලධම්මසමන්නාගතො’’ති. “Thưa ngài Ānanda, có phải Thế Tôn tán thán sự thành tựu của tất cả các pháp thiện không?” “Tâu Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả các pháp bất thiện và đã thành tựu các pháp thiện.” 362. ‘‘අච්ඡරියං[Pg.319], භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමිනා ච මයං, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස සුභාසිතෙන අත්තමනාභිරද්ධා. එවං අත්තමනාභිරද්ධා ච මයං, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස සුභාසිතෙන. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස හත්ථිරතනං කප්පෙය්‍ය, හත්ථිරතනම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස අස්සරතනං කප්පෙය්‍ය, අස්සරතනම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. සචෙ, භන්තෙ, ආයස්මතො ආනන්දස්ස ගාමවරං කප්පෙය්‍ය, ගාමවරම්පි මයං ආයස්මතො ආනන්දස්ස දදෙය්‍යාම. අපි ච, භන්තෙ, මයම්පෙතං ජානාම – ‘නෙතං ආයස්මතො ආනන්දස්ස කප්පතී’ති. අයං මෙ, භන්තෙ, බාහිතිකා රඤ්ඤා මාගධෙන අජාතසත්තුනා වෙදෙහිපුත්තෙන වත්ථනාළියා පක්ඛිපිත්වා පහිතා සොළසසමා ආයාමෙන, අට්ඨසමා විත්ථාරෙන. තං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, පරිපුණ්ණං මෙ තිචීවර’’න්ති. 362. “Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, lời nói này của tôn giả Ānanda quả là thiện thuyết! Bạch ngài, chúng con nhờ lời thiện thuyết này của tôn giả Ānanda mà được hoan hỷ, tín thành. Bạch ngài, chúng con nhờ lời thiện thuyết này của tôn giả Ānanda mà được hoan hỷ, tín thành như vậy. Bạch ngài, nếu báu vật voi là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng báu vật voi cho tôn giả Ānanda. Bạch ngài, nếu báu vật ngựa là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng báu vật ngựa cho tôn giả Ānanda. Bạch ngài, nếu ngôi làng thượng hạng là thích hợp cho tôn giả Ānanda, chúng con sẽ dâng tặng ngôi làng thượng hạng cho tôn giả Ānanda. Hơn nữa, bạch ngài, chúng con biết điều này: ‘Điều này không thích hợp cho tôn giả Ānanda’. Bạch ngài, đây là tấm vải bāhitikā của con, do vua Ajātasattu của xứ Māgadha, con của bà Vedehi, cho người bỏ vào trong ống đựng vải và gửi đến, dài mười sáu (cánh tay), rộng tám (cánh tay). Bạch ngài, mong tôn giả Ānanda vì lòng bi mẫn mà nhận lấy.” – “Thôi đủ rồi, đại vương, ba y của tôi đã đầy đủ.” ‘‘අයං, භන්තෙ, අචිරවතී නදී දිට්ඨා ආයස්මතා චෙව ආනන්දෙන අම්හෙහි ච. යදා උපරිපබ්බතෙ මහාමෙඝො අභිප්පවුට්ඨො හොති, අථායං අචිරවතී නදී උභතො කූලානි සංවිස්සන්දන්තී ගච්ඡති; එවමෙව ඛො, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ඉමාය බාහිතිකාය අත්තනො තිචීවරං කරිස්සති. යං පනායස්මතො ආනන්දස්ස පුරාණං තිචීවරං තං සබ්‍රහ්මචාරීහි සංවිභජිස්සති. එවායං අම්හාකං දක්ඛිණා සංවිස්සන්දන්තී මඤ්ඤෙ ගමිස්සති. පටිග්ගණ්හාතු, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො බාහිතික’’න්ති. පටිග්ගහෙසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො බාහිතිකං. “Bạch ngài, con sông Aciravatī này đã được tôn giả Ānanda và chúng con nhìn thấy. Khi trên thượng nguồn có mưa lớn, con sông Aciravatī này chảy tràn cả hai bờ; cũng vậy, bạch ngài, tôn giả Ānanda sẽ tự mình làm ba y từ tấm vải bāhitikā này. Còn bộ ba y cũ của tôn giả Ānanda, ngài sẽ chia cho các vị đồng phạm hạnh. Như vậy, con nghĩ rằng lễ vật cúng dường này của chúng con sẽ được lan tỏa. Bạch ngài, mong tôn giả Ānanda hãy nhận lấy tấm vải bāhitikā.” Tôn giả Ānanda đã nhận lấy tấm vải bāhitikā. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ ආනන්ද, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. Rồi vua Pasenadi của xứ Kosala nói với tôn giả Ānanda điều này: “Bạch ngài Ānanda, bây giờ chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” – “Thưa đại vương, ngài biết bây giờ là thời điểm thích hợp.” Rồi vua Pasenadi của xứ Kosala, sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói của tôn giả Ānanda, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tôn giả Ānanda, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải rồi ra về. 363. අථ [Pg.320] ඛො ආයස්මා ආනන්දො අචිරපක්කන්තස්ස රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. තඤ්ච බාහිතිකං භගවතො පාදාසි. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ලාභා, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, සුලද්ධලාභා, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස; යං රාජා පසෙනදි කොසලො ලභති ආනන්දං දස්සනාය, ලභති පයිරුපාසනායා’’ති. 363. Rồi tôn giả Ānanda, không lâu sau khi vua Pasenadi của xứ Kosala ra về, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tôn giả Ānanda đã trình bày lại với đức Thế Tôn toàn bộ cuộc đối thoại với vua Pasenadi của xứ Kosala. Và ngài đã dâng tấm vải bāhitikā lên đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, thật là một lợi lộc cho vua Pasenadi của xứ Kosala, thật là một lợi lộc lớn lao cho vua Pasenadi của xứ Kosala, khi vua Pasenadi của xứ Kosala được gặp gỡ Ānanda, được thân cận Ānanda.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Các vị tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn. බාහිතිකසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං. Kinh Bāhitika, kinh thứ tám, đã chấm dứt. 9. ධම්මචෙතියසුත්තං 9. Kinh Dhammacetiya 364. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො නගරකං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දීඝං කාරායනං ආමන්තෙසි – ‘‘යොජෙහි, සම්ම කාරායන, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි, උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො දීඝො කාරායනො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිවෙදෙසි – ‘‘යුත්තානි ඛො තෙ, දෙව, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි නගරකම්හා නිය්‍යාසි මහච්චා රාජානුභාවෙන. යෙන ආරාමො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි. අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ආරාමෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො [Pg.321] රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි. දිස්වාන භගවන්තංයෙව ආරබ්භ සති උදපාදි – ‘‘ඉමානි ඛො තානි රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි, යත්ථ සුදං මයං තං භගවන්තං පයිරුපාසාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. 364. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở giữa những người Sakya, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Medāḷupa. Vào lúc ấy, vua Pasenadi của xứ Kosala đã đến Nagaraka vì một công việc nào đó. Bấy giờ, vua Pasenadi của xứ Kosala gọi Dīgha Kārāyana và nói: “Này khanh Kārāyana, hãy thắng những cỗ xe tốt nhất, chúng ta sẽ đi đến khu vườn để ngắm cảnh đẹp.” – “Vâng, tâu thiên tử,” Dīgha Kārāyana vâng lời vua Pasenadi của xứ Kosala, cho thắng những cỗ xe tốt nhất, rồi báo lại cho vua Pasenadi của xứ Kosala: “Tâu thiên tử, những cỗ xe tốt nhất đã được thắng sẵn cho ngài. Bây giờ là thời điểm ngài cho là thích hợp.” Bấy giờ, vua Pasenadi của xứ Kosala lên một cỗ xe tốt, cùng với những cỗ xe tốt khác, với uy nghi vương giả vĩ đại, rời khỏi Nagaraka. Ngài đi về hướng khu vườn. Ngài đi bằng xe cho đến khi hết đoạn đường dành cho xe, rồi xuống xe và đi bộ vào khu vườn. Vua Pasenadi của xứ Kosala, trong khi đi dạo, đi kinh hành, đi loanh quanh trong khu vườn, đã nhìn thấy những gốc cây làm phát sinh niềm tin, làm phát sinh sự hoan hỷ, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng gió người, thích hợp cho sự riêng tư của con người, phù hợp cho việc độc cư. Sau khi nhìn thấy, niệm tưởng về đức Thế Tôn khởi lên: “Đây chính là những gốc cây làm phát sinh niềm tin, làm phát sinh sự hoan hỷ, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng gió người, thích hợp cho sự riêng tư của con người, phù hợp cho việc độc cư, nơi mà chúng ta đã từng thân cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” 365. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දීඝං කාරායනං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමානි ඛො, සම්ම කාරායන, තානි රුක්ඛමූලානි පාසාදිකානි පසාදනීයානි අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි, යත්ථ සුදං මයං තං භගවන්තං පයිරුපාසාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. කහං නු ඛො, සම්ම කාරායන, එතරහි සො භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘අත්ථි, මහාරාජ, මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො. තත්ථ සො භගවා එතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘කීවදූරෙ පන, සම්ම කාරායන, නගරකම්හා මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො හොතී’’ති? ‘‘න දූරෙ, මහාරාජ; තීණි යොජනානි; සක්කා දිවසාවසෙසෙන ගන්තු’’න්ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම කාරායන, යොජෙහි භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි, ගමිස්සාම මයං තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො දීඝො කාරායනො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිවෙදෙසි – ‘‘යුත්තානි ඛො තෙ, දෙව, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි. යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි නගරකම්හා යෙන මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමො තෙන පායාසි. තෙනෙව දිවසාවසෙසෙන මෙදාළුපං නාම සක්‍යානං නිගමං සම්පාපුණි. යෙන ආරාමො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි. 365. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi Dīgha Kārāyana và nói: “Này Kārāyana thân hữu, những gốc cây này thật khả ái, thật làm phát sinh tịnh tín, ít tiếng động, ít huyên náo, vắng người, thích hợp cho nơi kín đáo, thích hợp cho việc độc cư thiền tịnh, chính là những nơi mà chúng ta đã từng hầu cận Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy. Này Kārāyana thân hữu, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đâu?” “Tâu Đại vương, có một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Medāḷupa. Hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đấy.” “Này Kārāyana thân hữu, thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya cách thị trấn này bao xa?” “Tâu Đại vương, không xa lắm, khoảng ba do-tuần. Có thể đi đến nơi trong phần còn lại của ngày.” “Vậy thì, này Kārāyana thân hữu, hãy thắng những cỗ xe tốt nhất. Chúng ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” “Tâu Thiên tử, xin vâng.” Dīgha Kārāyana vâng lời đức vua Pasenadi xứ Kosala, cho thắng những cỗ xe tốt nhất, rồi đến trình báo với đức vua Pasenadi xứ Kosala: “Tâu Thiên tử, những cỗ xe tốt nhất đã được thắng sẵn cho ngài. Nay ngài biết đây là thời điểm thích hợp.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala lên một cỗ xe tốt, cùng với những cỗ xe tốt khác rời khỏi thị trấn, đi về hướng thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya. Ngài đã đến được thị trấn Medāḷupa của dòng họ Sakya ngay trong phần còn lại của ngày hôm đó. Ngài đi về hướng khu vườn. Đi xe đến hết đoạn đường dành cho xe, ngài xuống xe và đi bộ vào khu vườn. 366. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ අබ්භොකාසෙ චඞ්කමන්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, එතරහි [Pg.322] සො භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො? දස්සනකාමා හි මයං තං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘එසො, මහාරාජ, විහාරො සංවුතද්වාරො. තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආළින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙහි. විවරිස්සති භගවා තෙ ද්වාර’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො තත්ථෙව ඛග්ගඤ්ච උණ්හීසඤ්ච දීඝස්ස කාරායනස්ස පාදාසි. අථ ඛො දීඝස්ස කාරායනස්ස එතදහොසි – ‘‘රහායති ඛො දානි රාජා, ඉධෙව දානි මයා ඨාතබ්බ’’න්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන සො විහාරො සංවුතද්වාරො තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආළින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙසි. විවරි භගවා ද්වාරං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො විහාරං පවිසිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො; රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො’’ති. 366. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị Tỳ-khưu đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ các vị Tỳ-khưu ấy; sau khi đến, ngài nói với các vị Tỳ-khưu ấy rằng: “Bạch chư Tôn giả, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang trú ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” “Tâu Đại vương, kia là ngôi tịnh xá có cửa đang đóng. Xin ngài hãy đi đến đấy một cách im lặng, không vội vã bước vào hiên nhà, rồi hắng giọng và gõ vào then cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho ngài.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala liền ở đấy trao gươm và khăn vành cho Dīgha Kārāyana. Bấy giờ, Dīgha Kārāyana khởi lên ý nghĩ này: “Nay đức vua muốn được riêng tư. Ta nên đứng lại chính tại đây.” Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala đi đến ngôi tịnh xá có cửa đang đóng một cách im lặng, không vội vã bước vào hiên nhà, rồi hắng giọng và gõ vào then cửa. Thế Tôn mở cửa. Bấy giờ, đức vua Pasenadi xứ Kosala bước vào tịnh xá, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, dùng miệng hôn và dùng tay xoa bóp chân của Thế Tôn, rồi xưng danh: “Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi xứ Kosala; bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi xứ Kosala.” 367. ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො ඉමස්මිං සරීරෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොසි, මිත්තූපහාරං උපදංසෙසී’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො – ‘හොති සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. ඉධාහං, භන්තෙ, පස්සාමි එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පරියන්තකතං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තෙ දසපි වස්සානි, වීසම්පි වස්සානි, තිංසම්පි වස්සානි, චත්තාරීසම්පි වස්සානි. තෙ අපරෙන සමයෙන සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරෙන්ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි යාවජීවං ආපාණකොටිකං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තෙ. න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’’ති. 367. “Thưa Đại vương, ngài thấy có mục đích lợi ích gì mà lại thực hiện sự hết mực khiêm cung và biểu lộ lòng quý mến như vậy đối với thân này?” “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, con có sự nhận thức hợp pháp này: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’ Bạch Thế Tôn, ở đây con thấy có một số Sa-môn, Bà-la-môn thực hành phạm hạnh có giới hạn trong mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, hay bốn mươi năm. Về sau, họ tắm gội sạch sẽ, thoa dầu thơm, cắt sửa râu tóc, rồi tận hưởng, vui đùa, thỏa thích với năm dục công đức. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu thực hành phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng. Bạch Thế Tôn, ngoài giáo pháp này, con không thấy ở đâu khác có phạm hạnh viên mãn và thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự nhận thức hợp pháp của con đối với Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’” 368. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, රාජානොපි රාජූහි විවදන්ති, ඛත්තියාපි ඛත්තියෙහි විවදන්ති, බ්‍රාහ්මණාපි බ්‍රාහ්මණෙහි විවදන්ති, ගහපතයොපි ගහපතීහි [Pg.323] විවදන්ති, මාතාපි පුත්තෙන විවදති, පුත්තොපි මාතරා විවදති, පිතාපි පුත්තෙන විවදති, පුත්තොපි පිතරා විවදති, භාතාපි භගිනියා විවදති, භගිනීපි භාතරා විවදති, සහායොපි සහායෙන විවදති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි සමග්ගෙ සම්මොදමානෙ අවිවදමානෙ ඛීරොදකීභූතෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තෙ විහරන්තෙ. න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං සමග්ගං පරිසං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 368. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, các vị vua tranh chấp với các vị vua, các Sát-đế-lỵ tranh chấp với các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn tranh chấp với các Bà-la-môn, các gia chủ tranh chấp với các gia chủ; mẹ tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với mẹ; cha tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với cha; anh em tranh cãi với chị em, chị em tranh cãi với anh em; bạn bè tranh cãi với bạn bè. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không tranh cãi, như nước hòa với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thân ái. Bạch Thế Tôn, ngoài giáo pháp này, con không thấy ở đâu khác có một hội chúng hòa hợp như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự nhận thức hợp pháp của con đối với Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Chánh Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là những vị khéo thực hành.’” 369. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, ආරාමෙන ආරාමං, උය්‍යානෙන උය්‍යානං අනුචඞ්කමාමි අනුවිචරාමි. සොහං තත්ථ පස්සාමි එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ කිසෙ ලූඛෙ දුබ්බණ්ණෙ උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතෙ ධමනිසන්ථතගත්තෙ, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධන්තෙ ජනස්ස දස්සනාය. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො අනභිරතා වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අත්ථි වා තෙසං කිඤ්චි පාපං කම්මං කතං පටිච්ඡන්නං; තථා හි ඉමෙ ආයස්මන්තො කිසා ලූඛා දුබ්බණ්ණා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා ධමනිසන්ථතගත්තා, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධන්ති ජනස්ස දස්සනායා’ති. ත්‍යාහං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි – ‘කිං නු ඛො තුම්හෙ ආයස්මන්තො කිසා ලූඛා දුබ්බණ්ණා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා ධමනිසන්ථතගත්තා, න විය මඤ්ඤෙ චක්ඛුං බන්ධථ ජනස්ස දස්සනායා’ති? තෙ එවමාහංසු – ‘බන්ධුකරොගො නො, මහාරාජා’ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි හට්ඨපහට්ඨෙ උදග්ගුදග්ගෙ අභිරතරූපෙ පීණින්ද්‍රියෙ අප්පොස්සුක්කෙ පන්නලොමෙ පරදත්තවුත්තෙ මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්තෙ. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො තස්ස භගවතො සාසනෙ උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්ති; තථා හි ඉමෙ ආයස්මන්තො හට්ඨපහට්ඨා උදග්ගුදග්ගා අභිරතරූපා පීණින්ද්‍රියා අප්පොස්සුක්කා පන්නලොමා පරදත්තවුත්තා මිගභූතෙන චෙතසා විහරන්තී’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 369. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, con đi kinh hành, đi dạo từ khu vườn này đến khu vườn khác, từ công viên này đến công viên khác. Ở đó, con thấy một số vị Sa-môn, Bà-la-môn gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Chắc chắn các vị tôn giả này sống đời phạm hạnh mà không hoan hỷ, hoặc có làm điều ác nghiệp nào đó rồi che giấu; vì vậy nên các vị tôn giả này mới gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn.’ Con bèn đến gần họ và hỏi: ‘Tại sao các tôn giả lại gầy gò, thô kệch, xấu xí, da dẻ xanh xao vàng vọt, thân thể nổi đầy gân, dường như không thu hút được ánh mắt của người nhìn?’ Họ trả lời: ‘Thưa Đại vương, chúng tôi mắc phải chứng bệnh di truyền.’ Nhưng ở đây, bạch Thế Tôn, con lại thấy các vị Tỳ-khưu hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan, vui thích, các căn viên mãn, ít lo lắng, không còn lông tóc dựng đứng, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, an trú với tâm như loài nai. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Chắc chắn các vị tôn giả này đã biết được một pháp thù thắng cao thượng, tuần tự trước sau trong giáo pháp của Thế Tôn; vì vậy nên các vị tôn giả này mới hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan, vui thích, các căn viên mãn, ít lo lắng, không còn lông tóc dựng đứng, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, an trú với tâm như loài nai.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’” 370. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො; පහොමි ඝාතෙතායං වා ඝාතෙතුං, ජාපෙතායං වා ජාපෙතුං, පබ්බාජෙතායං වා පබ්බාජෙතුං[Pg.324]. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අඩ්ඩකරණෙ නිසින්නස්ස අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙන්ති. සොහං න ලභාමි – ‘මා මෙ භොන්තො අඩ්ඩකරණෙ නිසින්නස්ස අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙථ, කථාපරියොසානං මෙ භොන්තො ආගමෙන්තූ’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙන්ති. ඉධ පනාහං, භන්තෙ, භික්ඛූ පස්සාමි; යස්මිං සමයෙ භගවා අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ භගවතො සාවකානං ඛිපිතසද්දො වා හොති උක්කාසිතසද්දො වා. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, භගවා අනෙකසතාය පරිසාය ධම්මං දෙසෙති. තත්‍රඤ්ඤතරො භගවතො සාවකො උක්කාසි. තමෙනං අඤ්ඤතරො සබ්‍රහ්මචාරී ජණ්ණුකෙන ඝට්ටෙසි – ‘අප්පසද්දො ආයස්මා හොතු, මායස්මා සද්දමකාසි; සත්ථා නො භගවා ධම්මං දෙසෙතී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! අදණ්ඩෙන වත කිර, භො, අසත්ථෙන එවං සුවිනීතා පරිසා භවිස්සතී’ති! න ඛො පනාහං, භන්තෙ, ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤං එවං සුවිනීතං පරිසං සමනුපස්සාමි. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 370. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, con là vua, thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; con có quyền xử tử người đáng bị xử tử, phạt tiền người đáng bị phạt tiền, hoặc trục xuất người đáng bị trục xuất. Bạch Thế Tôn, khi con đang ngồi xử án, thỉnh thoảng lại có người xen vào lời nói của con. Con không thể ngăn họ, dù đã nói: ‘Này các khanh, khi ta đang ngồi xử án, xin đừng xen vào lời nói của ta, xin các khanh hãy đợi đến khi ta nói xong.’ Bạch Thế Tôn, họ vẫn cứ thỉnh thoảng xen vào lời nói của con. Nhưng ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các vị Tỳ-khưu; vào lúc Thế Tôn thuyết pháp cho hội chúng hàng trăm người, lúc ấy không hề có tiếng hắt hơi hay tiếng ho của các vị đệ tử Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đã từng có lần Thế Tôn thuyết pháp cho hội chúng hàng trăm người. Trong lúc đó, một vị đệ tử của Thế Tôn ho lên. Một vị đồng phạm hạnh khác đã dùng đầu gối huých vị ấy và nói: ‘Xin tôn giả hãy im lặng, xin tôn giả đừng gây ra tiếng động; bậc Đạo sư, Thế Tôn của chúng ta đang thuyết pháp.’ Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ thế này: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Thật vậy, một hội chúng được khéo huấn luyện như thế này mà không cần đến roi vọt, không cần đến khí giới!’ Bạch Thế Tôn, con không thấy một hội chúng nào khác ở ngoài giáo pháp này mà được huấn luyện khéo léo như vậy. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’” 371. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, පස්සාමි ඉධෙකච්චෙ ඛත්තියපණ්ඩිතෙ නිපුණෙ කතපරප්පවාදෙ වාලවෙධිරූපෙ. තෙ භින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසරිස්සතී’ති. තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරොන්ති – ‘ඉමං මයං පඤ්හං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡිස්සාම. එවං චෙ නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවමස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාම; එවං චෙපි නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවම්පිස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාමා’ති. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසටො’ති. තෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමන්ති. තෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා න චෙව භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡන්ති, කුතො වාදං ආරොපෙස්සන්ති? අඤ්ඤදත්ථු භගවතො සාවකා සම්පජ්ජන්ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො [Pg.325] භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 371. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, ở đây con thấy có một số học giả dòng Sát-đế-lỵ, những người thông thái, tinh thông ngoại luận, giống như những tay cung thiện xạ có thể bắn trúng một sợi lông. Họ đi đây đi đó, dường như để phá tan các tà kiến bằng trí tuệ của mình. Họ nghe tin: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama sẽ đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ bèn chuẩn bị câu hỏi: ‘Chúng ta sẽ đến gần Sa-môn Gotama và hỏi câu này. Nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế này, thì chúng ta sẽ bắt bẻ luận điểm của ngài như thế này; và nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế kia, thì chúng ta cũng sẽ bắt bẻ luận điểm của ngài như thế kia.’ Họ nghe tin: ‘Này quý vị, Sa-môn Gotama đã đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ bèn đi đến chỗ Thế Tôn. Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn và hoan hỷ. Sau khi được Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn và hoan hỷ, họ đã không hỏi Thế Tôn câu hỏi nào cả, huống nữa là bắt bẻ luận điểm? Trái lại, họ đã trở thành đệ tử của Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận hợp pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, giáo pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’” 372. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, පස්සාමි ඉධෙකච්චෙ බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතෙ…පෙ… ගහපතිපණ්ඩිතෙ…පෙ… සමණපණ්ඩිතෙ නිපුණෙ කතපරප්පවාදෙ වාලවෙධිරූපෙ. තෙ භින්දන්තා මඤ්ඤෙ චරන්ති පඤ්ඤාගතෙන දිට්ඨිගතානි. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසරිස්සතී’ති. තෙ පඤ්හං අභිසඞ්ඛරොන්ති – ‘ඉමං මයං පඤ්හං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡිස්සාම. එවං චෙ නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවමස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාම; එවං චෙපි නො පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරිස්සති, එවම්පිස්ස මයං වාදං ආරොපෙස්සාමා’ති. තෙ සුණන්ති – ‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අමුකං නාම ගාමං වා නිගමං වා ඔසටො’ති. තෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමන්ති. තෙ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා න චෙව භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡන්ති, කුතො වාදං ආරොපෙස්සන්ති? අඤ්ඤදත්ථු භගවන්තංයෙව ඔකාසං යාචන්ති අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය. තෙ භගවා පබ්බාජෙති. තෙ තථාපබ්බජිතා සමානා එකා වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. තෙ එවමාහංසු – ‘මනං වත, භො, අනස්සාම; මනං වත, භො, පනස්සාම’. මයඤ්හි පුබ්බෙ අස්සමණාව සමානා සමණාම්හාති පටිජානිම්හා, අබ්‍රාහ්මණාව සමානා බ්‍රාහ්මණාම්හාති පටිජානිම්හා, අනරහන්තොව සමානා අරහන්තාම්හාති පටිජානිම්හා. ‘ඉදානි ඛොම්හ සමණා, ඉදානි ඛොම්හ බ්‍රාහ්මණා, ඉදානි ඛොම්හ අරහන්තො’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 372. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, ở đây con thấy có một số vị học giả Bà-la-môn… gia chủ… Sa-môn, những người tinh tế, thông thạo các học thuyết khác, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên qua sợi lông. Họ dường như đi khắp nơi, dùng trí tuệ của mình để phá vỡ các tà kiến. Họ nghe rằng: ‘Này các bạn, Sa-môn Gotama chắc chắn sẽ đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ chuẩn bị câu hỏi: ‘Chúng ta sẽ đến gặp Sa-môn Gotama và hỏi câu này. Nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế này, chúng ta sẽ bắt bẻ ngài như thế này; và nếu được hỏi như vậy, ngài trả lời thế kia, chúng ta cũng sẽ bắt bẻ ngài như thế kia.’ Họ nghe rằng: ‘Này các bạn, Sa-môn Gotama đã đến làng kia hoặc thị trấn kia.’ Họ liền đến nơi Thế Tôn ngự. Thế Tôn dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ họ. Được Thế Tôn dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, họ không hỏi Thế Tôn câu hỏi nào, huống chi là bắt bẻ? Trái lại, họ chỉ xin Thế Tôn cho phép được xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn cho họ xuất gia. Sau khi xuất gia như vậy, họ sống một mình, nơi thanh vắng, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không bao lâu, họ đã tự mình chứng ngộ với thắng trí ngay trong hiện tại, đạt đến và an trú vào mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Họ đã nói như sau: ‘Suýt nữa thì chúng ta đã bị hoại vong! Suýt nữa thì chúng ta đã bị tiêu vong! Trước đây, khi chưa phải là Sa-môn, chúng ta tự nhận là Sa-môn; khi chưa phải là Bà-la-môn, chúng ta tự nhận là Bà-la-môn; khi chưa phải là A-la-hán, chúng ta tự nhận là A-la-hán. Nhưng nay, chúng ta thực sự là Sa-môn, nay chúng ta thực sự là Bà-la-môn, nay chúng ta thực sự là A-la-hán.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận theo Pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là bậc thiện hạnh.’” 373. ‘‘පුන චපරාහං, භන්තෙ, ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො මමභත්තා මමයානා, අහං නෙසං ජීවිකාය දාතා, යසස්ස ආහත්තා; අථ [Pg.326] ච පන නො තථා මයි නිපච්චකාරං කරොන්ති යථා භගවති. භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, සෙනං අබ්භුය්‍යාතො සමානො ඉමෙ ච ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො වීමංසමානො අඤ්ඤතරස්මිං සම්බාධෙ ආවසථෙ වාසං උපගච්ඡිං. අථ ඛො, භන්තෙ, ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය වීතිනාමෙත්වා, යතො අහොසි භගවා තතො සීසං කත්වා මං පාදතො කරිත්වා නිපජ්ජිංසු. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! ඉමෙ ඉසිදත්තපුරාණා ථපතයො මමභත්තා මමයානා, අහං නෙසං ජීවිකාය දාතා, යසස්ස ආහත්තා; අථ ච පන නො තථා මයි නිපච්චකාරං කරොන්ති යථා භගවති. අද්ධා ඉමෙ ආයස්මන්තො තස්ස භගවතො සාසනෙ උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්තී’ති. අයම්පි ඛො මෙ, භන්තෙ, භගවති ධම්මන්වයො හොති – ‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’ති. 373. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, hai người thợ mộc này, Isidatta và Purāṇa, ăn cơm của con, dùng xe của con; con là người ban cho họ phương tiện sinh sống, là người mang lại danh tiếng cho họ; thế nhưng họ không tỏ lòng tôn kính đối với con như đối với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, đã có lần, khi con đang dẫn quân ra trận, để thử hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này, con đã đến ở tại một nơi trú ngụ chật hẹp. Khi ấy, bạch Thế Tôn, hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này, sau khi trải qua phần lớn đêm trong pháp thoại, họ đã nằm xuống, quay đầu về hướng có Thế Tôn và quay chân về phía con. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa các bạn! Thật hy hữu thay, thưa các bạn! Hai người thợ mộc Isidatta và Purāṇa này ăn cơm của ta, dùng xe của ta; ta là người ban cho họ phương tiện sinh sống, là người mang lại danh tiếng cho họ; thế nhưng họ không tỏ lòng tôn kính đối với ta như đối với Thế Tôn. Chắc chắn rằng các vị hiền giả này biết được một pháp đặc biệt, cao thượng, từ thấp đến cao, trong giáo pháp của Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, đây cũng là sự suy luận theo Pháp của con về Thế Tôn: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng đoàn đệ tử của Thế Tôn là bậc thiện hạnh.’” 374. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවාපි ඛත්තියො, අහම්පි ඛත්තියො; භගවාපි කොසලො, අහම්පි කොසලො; භගවාපි ආසීතිකො, අහම්පි ආසීතිකො. යම්පි, භන්තෙ, භගවාපි ඛත්තියො අහම්පි ඛත්තියො, භගවාපි කොසලො අහම්පි කොසලො, භගවාපි ආසීතිකො අහම්පි ආසීතිකො; ඉමිනාවාරහාමෙවාහං, භන්තෙ, භගවති පරමනිපච්චකාරං කාතුං, මිත්තූපහාරං උපදංසෙතුං. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තස්ස රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසො, භික්ඛවෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො ධම්මචෙතියානි භාසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො. උග්ගණ්හථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි; පරියාපුණාථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි; ධාරෙථ, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි. අත්ථසංහිතානි, භික්ඛවෙ, ධම්මචෙතියානි ආදිබ්‍රහ්මචරියකානී’’ති. 374. “Bạch Thế Tôn, lại nữa, Thế Tôn cũng là dòng Sát-đế-lỵ, con cũng là dòng Sát-đế-lỵ; Thế Tôn cũng là người nước Kosala, con cũng là người nước Kosala; Thế Tôn cũng đã tám mươi tuổi, con cũng đã tám mươi tuổi. Bạch Thế Tôn, chính vì lý do Thế Tôn cũng là dòng Sát-đế-lỵ, con cũng là dòng Sát-đế-lỵ; Thế Tôn cũng là người nước Kosala, con cũng là người nước Kosala; Thế Tôn cũng đã tám mươi tuổi, con cũng đã tám mươi tuổi; nên con thấy xứng đáng để tỏ lòng tôn kính tột bậc đối với Thế Tôn, để thể hiện sự quý mến thân tình. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Thưa Đại vương, bây giờ ngài hãy làm những gì ngài cho là phải thời.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về. Khi vua Pasenadi xứ Kosala vừa đi khỏi không bao lâu, Thế Tôn bảo các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, vua Pasenadi xứ Kosala này, sau khi nói lên những lời tán thán Pháp, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về. Này các Tỳ khưu, hãy học thuộc lòng những lời tán thán Pháp này; này các Tỳ khưu, hãy ghi nhớ những lời tán thán Pháp này; này các Tỳ khưu, hãy thọ trì những lời tán thán Pháp này. Này các Tỳ khưu, những lời tán thán Pháp này có lợi ích, là nền tảng của phạm hạnh.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. ධම්මචෙතියසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං. Kinh Tán Thán Pháp, kinh thứ chín, kết thúc. 10. කණ්ණකත්ථලසුත්තං 10. Kinh Kaṇṇakatthala 375. එවං [Pg.327] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුඤ්ඤායං විහරති කණ්ණකත්ථලෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො උරුඤ්ඤං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘අජ්ජ කිර, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘රාජා, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘අජ්ජ කිර භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. අස්සොසුං ඛො සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී – ‘‘අජ්ජ කිර රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති. අථ ඛො සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී රාජානං පසෙනදිං කොසලං භත්තාභිහාරෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘‘තෙන හි, මහාරාජ, අම්හාකම්පි වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘සොමා ච, භන්තෙ, භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’’ති. 375. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruññā, trong khu rừng nai Kaṇṇakatthala. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến Uruññā vì một vài công việc. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo rằng: ‘Này khanh, hãy đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ Và hãy thưa thêm rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Người ấy vâng lời vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Thiên tử, xin vâng,’ rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, người ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người ấy bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không. Và vua cũng nhắn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Hai vị công nương Somā và Sakulā cũng nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp vua Pasenadi xứ Kosala và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ 376. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො [Pg.328] භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සොමා ච, භන්තෙ, භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’ති. ‘‘කිං පන, මහාරාජ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී අඤ්ඤං දූතං නාලත්ථු’’න්ති? ‘‘අස්සොසුං ඛො, භන්තෙ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී – ‘අජ්ජ කිර රාජා පසෙනදි කොසලො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී මං භත්තාභිහාරෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘තෙන හි, මහාරාජ, අම්හාකම්පි වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’’ති. ‘‘සුඛිනියො හොන්තු තා, මහාරාජ, සොමා ච භගිනී සකුලා ච භගිනී’’ති. 376. Khi ấy, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vua đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, hai vị công nương Somā và Sakulā không tìm được người đưa tin nào khác sao?’ ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā đã nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp con và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, mong rằng hai vị công nương Somā và Sakulā được an lạc!’ 377. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, සමණො ගොතමො එවමාහ – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො එවමාහ – නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති; කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, මහාරාජ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො එවමාහ – නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති; න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච පන මං තෙ අසතා අභූතෙනා’’ති. 377. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, con đã nghe như sau: Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có.’ Bạch Thế Tôn, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – bạch Thế Tôn, liệu họ có nói đúng lời của đức Thế Tôn không, họ có vu khống đức Thế Tôn bằng điều không thật không, họ có giải thích pháp đúng theo pháp không, và không có lời nói nào thuận pháp, lời nói tiếp theo nào, đáng bị khiển trách không?’ ‘Này Đại vương, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – họ không nói đúng lời của ta. Trái lại, họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật.’ 378. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො විටටූභං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි – ‘‘කො නු ඛො, සෙනාපති, ඉමං කථාවත්ථුං රාජන්තෙපුරෙ අබ්භුදාහාසී’’ති? ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං[Pg.329], අම්භො පුරිස, මම වචනෙන සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං ආමන්තෙහි – ‘රාජා තං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා යෙන සඤ්ජයො බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං එතදවොච – ‘‘රාජා තං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො ආමන්තෙතී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සියා නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා අඤ්ඤදෙව කිඤ්චි සන්ධාය භාසිතං, තඤ්ච ජනො අඤ්ඤථාපි පච්චාගච්ඡෙය්‍ය. යථා කථං පන, භන්තෙ, භගවා අභිජානාති වාචං භාසිතා’’ති? ‘‘එවං ඛො අහං, මහාරාජ, අභිජානාමි වාචං භාසිතා – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සකිදෙව සබ්බං ඤස්සති, සබ්බං දක්ඛිති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ – ‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො සකිදෙව සබ්බං ඤස්සති, සබ්බං දක්ඛිති, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති. ‘‘චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං නු ඛො, භන්තෙ, චතුන්නං වණ්ණානං සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘චත්තාරොමෙ, මහාරාජ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං ඛො, මහාරාජ, චතුන්නං වණ්ණානං ද්වෙ වණ්ණා අග්ගමක්ඛායන්ති – ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච – යදිදං අභිවාදනපච්චුට්ඨානඅඤ්ජලිකම්මසාමීචිකම්මානී’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, භගවන්තං දිට්ඨධම්මිකං පුච්ඡාමි; සම්පරායිකාහං, භන්තෙ, භගවන්තං පුච්ඡාමි. චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. ඉමෙසං නු ඛො, භන්තෙ, චතුන්නං වණ්ණානං සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? 378. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi tướng quân Viṭaṭūbha và hỏi: “Này tướng quân, ai đã loan truyền câu chuyện này trong hoàng cung?” “Tâu Đại vương, đó là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo: “Này khanh, hãy đi! Nhân danh ta, hãy mời Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta và nói rằng: ‘Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.’” “Vâng, tâu Thiên tử.” Người đàn ông ấy vâng lệnh vua Pasenadi xứ Kosala, đi đến chỗ Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta; sau khi đến, ông ta nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta: “Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, có thể nào Thế Tôn đã nói một điều gì đó với một ý nghĩa khác, và dân chúng đã hiểu theo một cách khác chăng? Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ghi nhận lời đã nói như thế nào?” “Tâu Đại vương, Ta ghi nhận lời đã nói như sau: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật hợp lý; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật có lý do: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Tâu Đại vương, trong bốn giai cấp này, có hai giai cấp được xem là hàng đầu – tức là Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn – về phương diện được đảnh lễ, đứng dậy chào đón, chắp tay và các hành vi cung kính.” “Bạch Thế Tôn, con không hỏi Thế Tôn về vấn đề trong hiện tại; bạch Thế Tôn, con hỏi Thế Tôn về vấn đề trong tương lai. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” 379. ‘‘පඤ්චිමානි, මහාරාජ, පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, මහාරාජ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති; අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං [Pg.330] පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මාදුක්ඛක්ඛයගාමිනියා – ඉමානි ඛො, මහාරාජ, පඤ්ච පධානියඞ්ගානි. චත්තාරොමෙ, මහාරාජ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා; එත්ථ පන නෙසං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. ‘‘චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා; එත්ථ පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘එත්ථ ඛො නෙසාහං, මහාරාජ, පධානවෙමත්තතං වදාමි. සෙය්‍යථාපිස්සු, මහාරාජ, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, යෙ තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, අපි නු තෙ දන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, දන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා, අපි නු තෙ අදන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, අදන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යුං, සෙය්‍යථාපි තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යං තං සද්ධෙන පත්තබ්බං අප්පාබාධෙන අසඨෙන අමායාවිනා ආරද්ධවීරියෙන පඤ්ඤවතා තං වත අස්සද්ධො බහ්වාබාධො සඨො මායාවී කුසීතො දුප්පඤ්ඤො පාපුණිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. 379. “Tâu Đại vương, có năm yếu tố để tinh tấn này. Thế nào là năm? Ở đây, tâu Đại vương, vị Tỳ-khưu có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì thế, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh, ít não, có tiêu hóa quân bình, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn; vị ấy không xảo trá, không lừa dối, thể hiện con người thật của mình đối với bậc Đạo Sư hay các vị đồng phạm hạnh có trí; vị ấy sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện; vị ấy có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, bậc thánh, có khả năng thâm nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh – Tâu Đại vương, đây là năm yếu tố để tinh tấn. Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, thì điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, bạch Thế Tôn, thì giữa họ có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Ở đây, tâu Đại vương, Ta nói về sự khác biệt trong sự tinh tấn của họ. Ví như, tâu Đại vương, có hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục, và hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục. Đại vương nghĩ thế nào, hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia, phải chăng vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến trạng thái được huấn luyện, vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Còn hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục kia, phải chăng chúng có thể, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến trạng thái được huấn luyện, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện, giống như hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia?” “Bạch Thế Tôn, điều đó không thể được.” “Cũng vậy, tâu Đại vương, điều mà người có lòng tin, ít bệnh, không xảo trá, không lừa dối, tinh cần, có trí tuệ có thể đạt được, mà một người không có lòng tin, nhiều bệnh, xảo trá, lừa dối, lười biếng, trí tuệ thấp kém lại có thể đạt được – trường hợp ấy không thể xảy ra.” 380. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ. චත්තාරොමෙ, භන්තෙ, වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා. තෙ චස්සු ඉමෙහි පඤ්චහි පධානියඞ්ගෙහි සමන්නාගතා තෙ චස්සු සම්මප්පධානා; එත්ථ පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘එත්ථ ඛො නෙසාහං, මහාරාජ, න කිඤ්චි නානාකරණං වදාමි – යදිදං විමුත්තියා විමුත්තිං. සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො සුක්ඛං සාකකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය[Pg.331]; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං සාලකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං අම්බකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය; අථාපරො පුරිසො සුක්ඛං උදුම්බරකට්ඨං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, සියා නු ඛො තෙසං අග්ගීනං නානාදාරුතො අභිනිබ්බත්තානං කිඤ්චි නානාකරණං අච්චියා වා අච්චිං, වණ්ණෙන වා වණ්ණං, ආභාය වා ආභ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යං තං තෙජං වීරියා නිම්මථිතං පධානාභිනිබ්බත්තං, නාහං තත්ථ කිඤ්චි නානාකරණං වදාමි – යදිදං විමුත්තියා විමුත්ති’’න්ති. ‘‘හෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, භගවා ආහ. කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි දෙවා’’ති? ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, එවං වදෙසි – ‘කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි දෙවා’’’ති? ‘‘යදි වා තෙ, භන්තෙ, දෙවා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං යදි වා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං’’? ‘‘යෙ තෙ, මහාරාජ, දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා තෙ දෙවා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා තෙ දෙවා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්ත’’න්ති. 380. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà-la. Nếu họ đã được trang bị năm chi phần tinh tấn này, nếu họ đã tinh tấn một cách chân chánh; bạch Thế Tôn, vậy thì ở đây có sự khác biệt nào, có sự dị biệt nào giữa họ không?”. “Này Đại vương, ở đây Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia. Này Đại vương, ví như một người lấy khúc gỗ tếch khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sala khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ xoài khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sung khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh. Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, có thể có bất cứ sự dị biệt nào giữa những ngọn lửa được tạo ra từ các loại gỗ khác nhau ấy, tức là giữa ngọn lửa này với ngọn lửa kia, giữa màu sắc này với màu sắc kia, giữa ánh sáng này với ánh sáng kia không?”. “Bạch Thế Tôn, không có sự khác biệt ấy”. “Cũng vậy, này Đại vương, đối với hơi nóng được tạo ra từ sự tinh tấn, được phát sinh từ sự nỗ lực, Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào ở đó, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia”. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?”. “Này Đại vương, tại sao Đại vương lại nói như vậy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?’”. “Bạch Thế Tôn, liệu chư thiên ấy có trở lại trạng thái này (cõi người) hay không trở lại trạng thái này?”. “Này Đại vương, những vị thiên nào còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ trở lại trạng thái này. Những vị thiên nào không còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ không trở lại trạng thái này”. 381. එවං වුත්තෙ, විට්ටූභො සෙනාපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවා, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවෙ තම්හා ඨානා චාවෙස්සන්ති වා පබ්බාජෙස්සන්ති වා’’ති? 381. Khi được nói như vậy, tướng quân Viṭṭūbha bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, liệu họ có thể làm cho những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො විටටූභො සෙනාපති රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පුත්තො; අහං භගවතො පුත්තො. අයං ඛො කාලො යං පුත්තො පුත්තෙන මන්තෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො විටටූභං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සෙනාපති, තං යෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි; යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, යාවතා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, පහොති තත්ථ රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘යාවතා, භො, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, පහොති තත්ථ රාජා පසෙනදි කොසලො [Pg.332] සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Vị tướng quân Viṭaṭūbha này là con của vua Pasenadi nước Kosala; còn ta là con của Thế Tôn. Đây chính là lúc để người con (của Phật) nói chuyện với người con (của vua)”. Rồi Tôn giả Ānanda gọi tướng quân Viṭaṭūbha: “Này tướng quân, vậy thì tôi sẽ hỏi lại ông một câu hỏi. Ông hãy trả lời theo như ông thấy thích hợp. Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, යාවතා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අවිජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො න ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, තත්ථ පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘යාවතා, භො, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අවිජිතං යත්ථ ච රාජා පසෙනදි කොසලො න ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, න තත්ථ පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පුඤ්ඤවන්තං වා අපුඤ්ඤවන්තං වා බ්‍රහ්මචරියවන්තං වා අබ්‍රහ්මචරියවන්තං වා තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති. “Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala không có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, සුතා තෙ දෙවා තාවතිංසා’’ති? ‘‘එවං, භො. සුතා මෙ දෙවා තාවතිංසා. ඉධාපි භොතා රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සුතා දෙවා තාවතිංසා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සෙනාපති, පහොති රාජා පසෙනදි කොසලො දෙවෙ තාවතිංසෙ තම්හා ඨානා චාවෙතුං වා පබ්බාජෙතුං වා’’ති? ‘‘දස්සනම්පි, භො, රාජා පසෙනදි කොසලො දෙවෙ තාවතිංසෙ නප්පහොති, කුතො පන තම්හා ඨානා චාවෙස්සති වා පබ්බාජෙස්සති වා’’ති? ‘‘එවමෙව ඛො, සෙනාපති, යෙ තෙ දෙවා සබ්‍යාබජ්ඣා ආගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවා, යෙ තෙ දෙවා අබ්‍යාබජ්ඣා අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තං තෙ දෙවෙ දස්සනායපි නප්පහොන්ති; කුතො පන තම්හා ඨානා චාවෙස්සන්ති වා පබ්බාජෙස්සන්ති වා’’ති? “Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, ông có từng nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (Tāvatiṃsa) không?”. “Thưa ngài, vâng. Tôi có nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Ở đây, đức vua Pasenadi nước Kosala cũng đã nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba”. “Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”. “Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala ngay cả việc nhìn thấy chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba cũng không thể được, huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”. “Cũng vậy, này tướng quân, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, ngay cả việc nhìn thấy những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, cũng không thể được; huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”. 382. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කොනාමො අයං, භන්තෙ, භික්ඛූ’’ති? ‘‘ආනන්දො නාම, මහාරාජා’’ති. ‘‘ආනන්දො වත, භො, ආනන්දරූපො වත, භො! හෙතුරූපං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආහ; සහෙතුරූපං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආහ. කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි බ්‍රහ්මා’’ති? ‘‘කිං පන ත්වං, මහාරාජ, එවං වදෙසි – ‘කිං පන, භන්තෙ, අත්ථි බ්‍රහ්මා’’’ති? ‘‘යදි වා සො, භන්තෙ, බ්‍රහ්මා ආගන්තා ඉත්ථත්තං, යදි වා අනාගන්තා ඉත්ථත්ත’’න්ති? ‘‘යො සො, මහාරාජ, බ්‍රහ්මා සබ්‍යාබජ්ඣො සො බ්‍රහ්මා ආගන්තා ඉත්ථත්තං, යො සො බ්‍රහ්මා අබ්‍යාබජ්ඣො සො බ්‍රහ්මා අනාගන්තා ඉත්ථත්ත’’න්ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො රාජානං පසෙනදිං [Pg.333] කොසලං එතදවොච – ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො ආගතො’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සඤ්ජයං බ්‍රාහ්මණං ආකාසගොත්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉමං කථාවත්ථුං රාජන්තෙපුරෙ අබ්භුදාහාසී’’ති? ‘‘විටටූභො, මහාරාජ, සෙනාපතී’’ති. විටටූභො සෙනාපති එවමාහ – ‘‘සඤ්ජයො, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණො ආකාසගොත්තො’’ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘යානකාලො, මහාරාජා’’ති. 382. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, vị tỳ-khưu này tên là gì?’ – ‘Tâu Đại vương, tên là Ānanda.’ – ‘Thật đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Thật là hình tướng đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có nguyên nhân; bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có lý do. Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’ – ‘Tâu Đại vương, tại sao ngài lại nói như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’’ – ‘Bạch Thế Tôn, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này, hay không trở lại trạng thái này?’ – ‘Tâu Đại vương, vị Phạm thiên nào có sân hận, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này. Vị Phạm thiên nào không có sân hận, vị Phạm thiên ấy không trở lại trạng thái này.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta đã đến.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta điều này: – ‘Này Bà-la-môn, ai đã nêu lên câu chuyện này trong hoàng cung?’ – ‘Tâu Đại vương, là tướng quân Viṭaṭūbha.’ Tướng quân Viṭaṭūbha nói như vầy: – ‘Tâu Đại vương, là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, đã đến giờ khởi hành.’ අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සබ්බඤ්ඤුතං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, සබ්බඤ්ඤුතං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. චාතුවණ්ණිසුද්ධිං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, චාතුවණ්ණිසුද්ධිං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. අධිදෙවෙ මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, අධිදෙවෙ භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. අධිබ්‍රහ්මානං මයං, භන්තෙ, භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා, අධිබ්‍රහ්මානං භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. යං යදෙව ච මයං භගවන්තං අපුච්ඡිම්හා තං තදෙව භගවා බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. හන්ද, ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về nhất thiết trí, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về nhất thiết trí; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về sự thanh tịnh của bốn giai cấp, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về sự thanh tịnh của bốn giai cấp; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về các vị trời tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về các vị trời tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về vị Phạm thiên tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về vị Phạm thiên tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Và bất cứ điều gì chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn đã giải đáp chính điều ấy; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ – ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy xem xét thời điểm thích hợp.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã hoan hỷ và tán thán lời dạy của Đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải, rồi ra về. කණ්ණකත්ථලසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං. Kinh Kaṇṇakatthala, kinh thứ mười, đã kết thúc. රාජවග්ගො නිට්ඨිතො චතුත්ථො. Phẩm Vua, phẩm thứ tư, đã kết thúc. තස්සුද්දානං – Phần tóm lược như sau: ඝටිකාරො රට්ඨපාලො, මඝදෙවො මධුරියං; බොධි අඞ්ගුලිමාලො ච, පියජාතං බාහිතිකං; ධම්මචෙතියසුත්තඤ්ච, දසමං කණ්ණකත්ථලං. Ghaṭikāra, Raṭṭhapāla, Maghadeva, Madhurā; Bodhi và Aṅgulimāla, Piyajātaka, Bāhitika; Kinh Dhammacetiya, và thứ mười là Kaṇṇakatthala. 5. බ්‍රාහ්මණවග්ගො 5. Phẩm Bà-la-môn 1. බ්‍රහ්මායුසුත්තං 1. Kinh Brahmāyu 383. එවං [Pg.334] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො මිථිලායං පටිවසති ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අස්සොසි ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො – ‘‘සමණො ඛලු භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති. 383. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng tỳ-khưu, khoảng năm trăm vị. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đang cư ngụ tại Mithilā, là người già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi, thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ nguyên (akkhara-pabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người thông thạo cú pháp (padako) và ngữ pháp (veyyākaraṇo); và thiện xảo về Thuận thế luận (lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Bà-la-môn Brahmāyu đã nghe được như vầy: ‘Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng tỳ-khưu, khoảng năm trăm vị. Tiếng đồn tốt đẹp như vầy về Tôn giả Gotama được lan truyền: ‘Đức Thế Tôn ấy quả là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ 384. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස උත්තරො නාම මාණවො අන්තෙවාසී හොති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උත්තරං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘අයං, තාත උත්තර, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං [Pg.335] හොතී’ති. එහි ත්වං, තාත උත්තර, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං ජානාහි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා; යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො, යදි වා න තාදිසො. තථා මයං තං භවන්තං ගොතමං වෙදිස්සාමා’’ති. ‘‘යථා කථං පනාහං, භො, තං භවන්තං ගොතමං ජානිස්සාමි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා; යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො, යදි වා න තාදිසො’’ති. ‘‘ආගතානි ඛො, තාත උත්තර, අම්හාකං මන්තෙසු ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස ද්වෙයෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා. සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො. අහං ඛො පන, තාත උත්තර, මන්තානං දාතා; ත්වං මන්තානං පටිග්ගහෙතා’’ති. 384. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Uttara, là đệ tử của Bà-la-môn Brahmāyu. Vị ấy là người thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng học (nighaṇḍu), thi pháp học (keṭubha), ngữ pháp học (sākkharappabheda), và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ về văn cú (padako), tinh thông ngữ pháp (veyyākaraṇo), và không thiếu sót trong thuận thế luận (lokāyata) và tướng của bậc đại nhân. Khi ấy, Bà-la-môn Brahmāyu gọi thanh niên Uttara và nói: 'Này con Uttara, vị Sa-môn Gotama này, là hoàng tử dòng Sakya, đã xuất gia từ dòng tộc Sakya, đang du hành ở xứ Videha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu. Tiếng đồn tốt đẹp như vầy đã được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (vân vân)... Thật tốt thay, được diện kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Này con Uttara, con hãy đến, hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, hãy tìm hiểu về Sa-môn Gotama xem tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy có đúng sự thật như vậy hay không, hay là không đúng như vậy; Tôn giả Gotama ấy có phải là người như vậy hay không, hay không phải là người như vậy. Như thế, chúng ta sẽ biết được về Tôn giả Gotama ấy.' 'Thưa ngài, nhưng làm thế nào con có thể biết được về Tôn giả Gotama ấy, xem tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy có đúng sự thật như vậy hay không, hay là không đúng như vậy; Tôn giả Gotama ấy có phải là người như vậy hay không, hay không phải là người như vậy?' 'Này con Uttara, trong các thánh điển của chúng ta có nói đến ba mươi hai tướng của bậc đại nhân. Bậc đại nhân nào sở hữu các tướng ấy chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu vị ấy sống tại gia, vị ấy sẽ trở thành vị vua chuyển luân, một vị vua đúng Pháp, một pháp vương, chinh phục bốn phương, chiến thắng, đạt được sự ổn định trong xứ sở, sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là như sau: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận biển cả bằng chánh pháp, không dùng roi, không dùng gươm, rồi trị vì. Còn nếu vị ấy từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở trên đời, vén mở màn che vô minh. Này con Uttara, ta là người truyền dạy các thánh điển, còn con là người tiếp thu các thánh điển.' 385. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො උත්තරො මාණවො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා විදෙහෙසු යෙන භගවා තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උත්තරො මාණවො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි. අද්දසා ඛො උත්තරො මාණවො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ථපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං උත්තරො මාණවො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි[Pg.336], යෙභුය්‍යෙන ථපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා අද්දස උත්තරො මාණවො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි ; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො උත්තරස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාගතො ඛො සමණො ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි. යංනූනාහං සමණං ගොතමං අනුබන්ධෙය්‍යං, ඉරියාපථමස්ස පස්සෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො උත්තරො මාණවො සත්තමාසානි භගවන්තං අනුබන්ධි ඡායාව අනපායිනී. 385. “Vâng, thưa ngài.” Thanh niên Uttara sau khi vâng lời Bà-la-môn Brahmāyu, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Bà-la-môn Brahmāyu, đi nhiễu quanh bên phải, rồi lên đường du hành đến xứ Videha, nơi Thế Tôn đang ở. Tuần tự du hành, vị ấy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, vị ấy cùng Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Uttara tìm kiếm ba mươi hai tướng của bậc đại nhân trên thân của Thế Tôn. Thanh niên Uttara đã thấy ba mươi hai tướng của bậc đại nhân trên thân của Thế Tôn, phần lớn là như vậy, ngoại trừ hai tướng. Vị ấy hoài nghi, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc về hai tướng của bậc đại nhân: tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài. Khi ấy, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: “Thanh niên Uttara này thấy ba mươi hai tướng của bậc đại nhân nơi ta, phần lớn là như vậy, ngoại trừ hai tướng. Vị ấy hoài nghi, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc về hai tướng của bậc đại nhân: tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.” Khi ấy, Thế Tôn đã vận dụng thần thông theo cách mà thanh niên Uttara có thể thấy được tướng mã âm tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Sau đó, Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm qua lại cả hai lỗ tai; chạm qua lại cả hai lỗ mũi; và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Khi ấy, thanh niên Uttara khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama quả thật sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân. Chắc chắn ta nên đi theo Sa-môn Gotama để quan sát oai nghi của ngài.” Sau đó, thanh niên Uttara đã đi theo Thế Tôn trong bảy tháng, như bóng không rời hình. 386. අථ ඛො උත්තරො මාණවො සත්තන්නං මාසානං අච්චයෙන විදෙහෙසු යෙන මිථිලා තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන මිථිලා යෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො උත්තරං මාණවං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො එතදවොච – ‘‘කච්චි, තාත උත්තර, තං භවන්තං ගොතමං තථා සන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, නො අඤ්ඤථා? කච්චි පන සො භවං ගොතමො තාදිසො, නො අඤ්ඤාදිසො’’ති? ‘‘තථා සන්තංයෙව, භො, තං භවන්තං ගොතමං සද්දො අබ්භුග්ගතො, නො අඤ්ඤථා; තාදිසොව සො භවං ගොතමො, නො අඤ්ඤාදිසො. සමන්නාගතො ච සො භවං ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි. 386. Khi ấy, sau bảy tháng, thanh niên Uttara lên đường du hành đến Mithilā ở xứ Videha. Tuần tự du hành, vị ấy đi đến Mithilā, đến chỗ Bà-la-môn Brahmāyu; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Bà-la-môn Brahmāyu rồi ngồi xuống một bên. Bà-la-môn Brahmāyu nói với thanh niên Uttara đang ngồi một bên như sau: “Này con Uttara, có phải tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy là đúng sự thật như vậy, chứ không phải khác không? Và có phải Tôn giả Gotama ấy là người như vậy, chứ không phải người khác không?” “Thưa ngài, tiếng đồn được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy là đúng sự thật như vậy, chứ không phải khác. Tôn giả Gotama ấy là người như vậy, chứ không phải người khác. Và Tôn giả Gotama ấy sở hữu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân. ‘‘සුප්පතිට්ඨිතපාදො ඛො පන භවං ගොතමො; ඉදම්පි තස්ස භොතො ගොතමස්ස මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණං භවති. Thật vậy, Tôn giả Gotama có bàn chân đặt xuống bằng phẳng. Đây cũng là tướng đại nhân của Tôn giả Gotama, bậc đại nhân. ‘‘හෙට්ඨා ඛො පන තස්ස භොතො ගොතමස්ස පාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි සහස්සාරානි සනෙමිකානි සනාභිකානි සබ්බාකාරපරිපූරානි… Thật vậy, ở dưới lòng bàn chân của Tôn giả Gotama có hiện ra các bánh xe có ngàn căm, cùng với vành xe và trục xe, đầy đủ tất cả các phương diện... ‘‘ආයතපණ්හි [Pg.337] ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có gót chân dài... ‘‘දීඝඞ්ගුලි ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có ngón tay, ngón chân dài... ‘‘මුදුතලුනහත්ථපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bàn tay và bàn chân mềm mại, mịn màng... ‘‘ජාලහත්ථපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bàn tay và bàn chân như màng lưới... ‘‘උස්සඞ්ඛපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mắt cá chân cao... ‘‘එණිජඞ්ඝො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bắp chân như bắp chân của loài linh dương... ‘‘ඨිතකො ඛො පන සො භවං ගොතමො අනොනමන්තො උභොහි පාණිතලෙහි ජණ්ණුකානි පරිමසති පරිමජ්ජති… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy, khi đang đứng, không cần cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay mà chạm và xoa đầu gối... ‘‘කොසොහිතවත්ථගුය්හො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mã âm tàng... ‘‘සුවණ්ණවණ්ණො ඛො පන සො භවං ගොතමො කඤ්චනසන්නිභත්තචො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có màu da như vàng, làn da tựa như vàng ròng... ‘‘සුඛුමච්ඡවි ඛො පන සො භවං ගොතමො. සුඛුමත්තා ඡවියා රජොජල්ලං කායෙ න උපලිම්පති… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có làn da mịn màng. Do làn da mịn màng nên bụi bẩn không bám dính vào thân... ‘‘එකෙකලොමො ඛො පන සො භවං ගොතමො; එකෙකානි ලොමානි ලොමකූපෙසු ජාතානි… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có mỗi sợi lông mọc trong mỗi lỗ chân lông; mỗi một sợi lông mọc trong mỗi một lỗ chân lông... ‘‘උද්ධග්ගලොමො ඛො පන සො භවං ගොතමො; උද්ධග්ගානි ලොමානි ජාතානි නීලානි අඤ්ජනවණ්ණානි කුණ්ඩලාවට්ටානි දක්ඛිණාවට්ටකජාතානි… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có các sợi lông mọc hướng lên trên; các sợi lông mọc lên trên, có màu xanh biếc, màu như thuốc xức mắt, cuộn thành vòng, xoay về phía bên phải... ‘‘බ්‍රහ්මුජුගත්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có thân hình thẳng đứng như Phạm Thiên... ‘‘සත්තුස්සදො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bảy chỗ đầy đặn... ‘‘සීහපුබ්බද්ධකායො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có nửa thân trên như sư tử... ‘‘චිතන්තරංසො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có khoảng giữa hai vai đầy đặn... ‘‘නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඛො පන සො භවං ගොතමො; යාවතක්වස්ස කායො තාවතක්වස්ස බ්‍යාමො, යාවතක්වස්ස බ්‍යාමො තාවතක්වස්ස කායො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có thân hình cân đối như cây đa; chiều cao của ngài bao nhiêu thì sải tay của ngài cũng bấy nhiêu, sải tay của ngài bao nhiêu thì chiều cao của ngài cũng bấy nhiêu... ‘‘සමවට්ටක්ඛන්ධො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có cổ tròn đều... ‘‘රසග්ගසග්ගී ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có vị giác cực kỳ nhạy bén... ‘‘සීහහනු [Pg.338] ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có hàm như hàm sư tử... ‘‘චත්තාලීසදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có bốn mươi chiếc răng... ‘‘සමදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng đều đặn... ‘‘අවිරළදන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng khít khao... ‘‘සුසුක්කදාඨො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có răng nanh rất trắng... ‘‘පහූතජිව්හො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có lưỡi rộng dài... ‘‘බ්‍රහ්මස්සරො ඛො පන සො භවං ගොතමො කරවිකභාණී… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có giọng nói như Phạm Thiên, tiếng nói như chim ca-lăng-tần-già... ‘‘අභිනීලනෙත්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có đôi mắt rất xanh... ‘‘ගොපඛුමො ඛො පන සො භවං ගොතමො… Thật vậy, Tôn giả Gotama ấy có lông mi như lông mi bò con... ‘‘උණ්ණා ඛො පනස්ස භොතො ගොතමස්ස භමුකන්තරෙ ජාතා ඔදාතා මුදුතූලසන්නිභා… Lại nữa, giữa cặp lông mày của Tôn giả Gotama có một sợi lông trắng (bạch hào tướng) mọc lên, trắng tinh, mềm mại như bông gòn... ‘‘උණ්හීසසීසො ඛො පන සො භවං ගොතමො; ඉදම්පි තස්ස භොතො ගොතමස්ස මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණං භවති. Lại nữa, Tôn giả Gotama ấy có tướng nhục kế (uṇhīsasīso); đây cũng là một đại nhân tướng của Tôn giả Gotama, bậc Đại nhân. ‘‘ඉමෙහි ඛො, භො, සො භවං ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො. Thưa ngài, Tôn giả Gotama ấy đã thành tựu ba mươi hai đại nhân tướng này. 387. ‘‘ගච්ඡන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො දක්ඛිණෙනෙව පාදෙන පඨමං පක්කමති. සො නාතිදූරෙ පාදං උද්ධරති, නාච්චාසන්නෙ පාදං නික්ඛිපති; සො නාතිසීඝං ගච්ඡති, නාතිසණිකං ගච්ඡති; න ච අද්දුවෙන අද්දුවං සඞ්ඝට්ටෙන්තො ගච්ඡති, න ච ගොප්ඵකෙන ගොප්ඵකං සඞ්ඝට්ටෙන්තො ගච්ඡති. සො ගච්ඡන්තො න සත්ථිං උන්නාමෙති, න සත්ථිං ඔනාමෙති; න සත්ථිං සන්නාමෙති, න සත්ථිං විනාමෙති. ගච්ඡතො ඛො පන තස්ස භොතො ගොතමස්ස අධරකායොව ඉඤ්ජති, න ච කායබලෙන ගච්ඡති. අපලොකෙන්තො ඛො පන සො භවං ගොතමො සබ්බකායෙනෙව අපලොකෙති; සො න උද්ධං උල්ලොකෙති, න අධො ඔලොකෙති; න ච විපෙක්ඛමානො ගච්ඡති, යුගමත්තඤ්ච පෙක්ඛති; තතො චස්ස උත්තරි අනාවටං ඤාණදස්සනං භවති. සො අන්තරඝරං පවිසන්තො න කායං උන්නාමෙති[Pg.339], න කායං ඔනාමෙති; න කායං සන්නාමෙති, න කායං විනාමෙති. සො නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ ආසනස්ස පරිවත්තති, න ච පාණිනා ආලම්බිත්වා ආසනෙ නිසීදති, න ච ආසනස්මිං කායං පක්ඛිපති. සො අන්තරඝරෙ නිසින්නො සමානො න හත්ථකුක්කුච්චං ආපජ්ජති, න පාදකුක්කුච්චං ආපජ්ජති; න අද්දුවෙන අද්දුවං ආරොපෙත්වා නිසීදති; න ච ගොප්ඵකෙන ගොප්ඵකං ආරොපෙත්වා නිසීදති; න ච පාණිනා හනුකං උපදහිත්වා නිසීදති. සො අන්තරඝරෙ නිසින්නො සමානො න ඡම්භති න කම්පති න වෙධති න පරිතස්සති. සො අඡම්භී අකම්පී අවෙධී අපරිතස්සී විගතලොමහංසො. විවෙකවත්තො ච සො භවං ගොතමො අන්තරඝරෙ නිසින්නො හොති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. සො න ඛුලුඛුලුකාරකං පත්තං ධොවති, න සම්පරිවත්තකං පත්තං ධොවති, න පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා හත්ථෙ ධොවති; හත්ථෙසු ධොතෙසු පත්තො ධොතො හොති, පත්තෙ ධොතෙ හත්ථා ධොතා හොන්ති. සො පත්තොදකං ඡඩ්ඩෙති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච විච්ඡඩ්ඩයමානො. සො ඔදනං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො ඔදනං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. බ්‍යඤ්ජනං ඛො පන භවං ගොතමො බ්‍යඤ්ජනමත්තාය ආහාරෙති, න ච බ්‍යඤ්ජනෙන ආලොපං අතිනාමෙති. ද්වත්තික්ඛත්තුං ඛො භවං ගොතමො මුඛෙ ආලොපං සම්පරිවත්තෙත්වා අජ්ඣොහරති; න චස්ස කාචි ඔදනමිඤ්ජා අසම්භින්නා කායං පවිසති, න චස්ස කාචි ඔදනමිඤ්ජා මුඛෙ අවසිට්ඨා හොති; අථාපරං ආලොපං උපනාමෙති. රසපටිසංවෙදී ඛො පන සො භවං ගොතමො ආහාරං ආහාරෙති, නො ච රසරාගපටිසංවෙදී. 387. Lại nữa, khi đi, Tôn giả Gotama ấy bước chân phải trước tiên. Vị ấy nhấc chân không quá xa, đặt chân không quá gần; vị ấy đi không quá nhanh, đi không quá chậm; vị ấy đi không để đầu gối chạm vào đầu gối, không để mắt cá chạm vào mắt cá. Khi đi, vị ấy không nhấc đùi lên, không hạ đùi xuống, không co đùi lại, không xoay đùi đi. Lại nữa, khi Tôn giả Gotama ấy đi, chỉ có phần thân dưới chuyển động, và vị ấy đi không dùng sức của thân. Lại nữa, khi Tôn giả Gotama ấy nhìn quanh, vị ấy nhìn bằng cả thân mình; vị ấy không nhìn lên, không nhìn xuống; vị ấy không đi trong khi nhìn ngó xung quanh, và chỉ nhìn trong khoảng một ách cày; và xa hơn khoảng cách ấy, tri kiến của vị ấy là trí tuệ không bị che lấp. Khi đi vào trong nhà, vị ấy không ưỡn thân, không cúi thân, không co thân, không xoay thân. Vị ấy xoay mình ở nơi không quá xa, không quá gần chỗ ngồi, không dùng tay chống để ngồi xuống chỗ ngồi, và không buông rơi thân mình xuống chỗ ngồi. Khi ngồi trong nhà, vị ấy không bồn chồn tay, không bồn chồn chân; không ngồi vắt đầu gối này lên đầu gối kia; không ngồi vắt mắt cá này lên mắt cá kia; và không ngồi chống cằm bằng tay. Khi ngồi trong nhà, vị ấy không sợ hãi, không run rẩy, không dao động, không lo lắng. Vị ấy không sợ hãi, không run rẩy, không dao động, không lo lắng, không có lông tóc dựng đứng. Và Tôn giả Gotama ấy ngồi trong nhà với tâm hướng về sự viễn ly. Khi nhận nước rửa bát, vị ấy không đưa bát lên, không hạ bát xuống, không co bát vào, không xoay bát ra. Vị ấy nhận nước rửa bát không quá ít, không quá nhiều. Vị ấy không rửa bát tạo ra tiếng sột soạt, không rửa bát bằng cách xoay tròn, không đặt bát xuống đất để rửa tay; khi tay đã được rửa thì bát cũng được rửa, khi bát đã được rửa thì tay cũng được rửa. Vị ấy đổ nước rửa bát ở nơi không quá xa, không quá gần, và không làm văng tung tóe. Khi nhận vật thực, vị ấy không đưa bát lên, không hạ bát xuống, không co bát vào, không xoay bát ra. Vị ấy nhận vật thực không quá ít, không quá nhiều. Lại nữa, Tôn giả Gotama dùng thức ăn kèm với lượng vừa đủ, và không để thức ăn kèm lấn át miếng cơm. Tôn giả Gotama ấy xoay miếng cơm trong miệng hai hoặc ba lần rồi mới nuốt; không có hạt cơm nào chưa được nhai kỹ đi vào thân của vị ấy, và không có hạt cơm nào còn sót lại trong miệng của vị ấy; sau đó, vị ấy mới đưa lên một miếng cơm khác. Lại nữa, Tôn giả Gotama ấy dùng vật thực trong khi cảm nhận được vị, chứ không phải dùng trong khi cảm nhận sự tham ái đối với vị. ‘‘අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං ඛො පන සො භවං ගොතමො ආහාරං ආහාරෙති – නෙව දවාය, න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය, විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය – ‘ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති[Pg.340]. සො භුත්තාවී පත්තොදකං පටිග්ගණ්හන්තො න පත්තං උන්නාමෙති, න පත්තං ඔනාමෙති; න පත්තං සන්නාමෙති, න පත්තං විනාමෙති. සො පත්තොදකං පටිග්ගණ්හාති නාතිථොකං නාතිබහුං. සො න ඛුලුඛුලුකාරකං පත්තං ධොවති, න සම්පරිවත්තකං පත්තං ධොවති, න පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා හත්ථෙ ධොවති; හත්ථෙසු ධොතෙසු පත්තො ධොතො හොති, පත්තෙ ධොතෙ හත්ථා ධොතා හොන්ති. සො පත්තොදකං ඡඩ්ඩෙති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච විච්ඡඩ්ඩයමානො. සො භුත්තාවී න පත්තං භූමියං නික්ඛිපති නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ, න ච අනත්ථිකො පත්තෙන හොති, න ච අතිවෙලානුරක්ඛී පත්තස්මිං. සො භුත්තාවී මුහුත්තං තුණ්හී නිසීදති, න ච අනුමොදනස්ස කාලමතිනාමෙති. සො භුත්තාවී අනුමොදති, න තං භත්තං ගරහති, න අඤ්ඤං භත්තං පටිකඞ්ඛති; අඤ්ඤදත්ථු ධම්මියා කථාය තං පරිසං සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. සො තං පරිසං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමති. සො නාතිසීඝං ගච්ඡති, නාතිසණිකං ගච්ඡති, න ච මුච්චිතුකාමො ගච්ඡති; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායෙ චීවරං අච්චුක්කට්ඨං හොති න ච අච්චොක්කට්ඨං, න ච කායස්මිං අල්ලීනං න ච කායස්මා අපකට්ඨං; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායම්හා වාතො චීවරං අපවහති; න ච තස්ස භොතො ගොතමස්ස කායෙ රජොජල්ලං උපලිම්පති. සො ආරාමගතො නිසීදති පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙති; න ච සො භවං ගොතමො පාදමණ්ඩනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො නෙව අත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති; අත්තහිතපරහිතඋභයහිතසබ්බලොකහිතමෙව සො භවං ගොතමො චින්තෙන්තො නිසින්නො හොති. සො ආරාමගතො පරිසති ධම්මං දෙසෙති, න තං පරිසං උස්සාදෙති, න තං පරිසං අපසාදෙති; අඤ්ඤදත්ථු ධම්මියා කථාය තං පරිසං සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. “Lại nữa, Tôn giả Gotama thọ dụng vật thực hội đủ tám chi phần: không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp, mà chỉ để cho thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ hại, để hỗ trợ cho phạm hạnh. Với ý nghĩ rằng: ‘Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ và không để cho cảm thọ mới phát sanh, và ta sẽ được sống điều độ, không bị chê trách, và được an ổn.’ Sau khi dùng bữa, trong lúc nhận nước rửa bát, vị ấy không nâng bát lên, không hạ bát xuống; không nghiêng bát vào trong, không nghiêng bát ra ngoài. Vị ấy nhận nước rửa bát không quá ít, không quá nhiều. Vị ấy rửa bát không gây ra tiếng sột soạt, không xoay tròn bát mà rửa, không đặt bát xuống đất rồi rửa tay; khi tay đã được rửa thì bát cũng được rửa sạch; khi bát đã được rửa thì tay cũng được rửa sạch. Vị ấy đổ nước rửa bát không quá xa, không quá gần, và không đổ vung vãi. Sau khi dùng bữa, vị ấy không đặt bát xuống đất, không quá xa, không quá gần; vị ấy không phải là người không cần đến cái bát, cũng không phải là người quá mức trông chừng cái bát. Sau khi dùng bữa, vị ấy ngồi im lặng một lúc, và không để lỡ thời gian thuyết pháp tùy hỷ. Sau khi dùng bữa, vị ấy thuyết pháp tùy hỷ, không chê bai vật thực ấy, không mong cầu vật thực khác; trái lại, vị ấy chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại. Vị ấy, sau khi đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi. Vị ấy đi không quá nhanh, đi không quá chậm, và không đi như người muốn thoát khỏi; và y trên thân của Tôn giả Gotama không bị kéo lên quá cao, cũng không bị hạ xuống quá thấp; không dính vào thân, cũng không rời khỏi thân; và gió không làm bay y khỏi thân của Tôn giả Gotama; và bụi bẩn không bám vào thân của Tôn giả Gotama. Khi đến tịnh xá, vị ấy ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vị ấy rửa chân; và Tôn giả Gotama không sống chuyên tâm vào việc trang điểm chân. Sau khi rửa chân, vị ấy ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an lập chánh niệm trước mặt. Vị ấy không có tác ý làm khổ mình, không có tác ý làm khổ người, không có tác ý làm khổ cả hai; Tôn giả Gotama ấy ngồi suy tư chỉ vì lợi ích cho mình, lợi ích cho người, lợi ích cho cả hai, và lợi ích cho toàn thể thế gian. Khi đến tịnh xá, vị ấy thuyết pháp cho hội chúng, không tán dương hội chúng ấy, cũng không chê bai hội chúng ấy; trái lại, vị ấy chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi hội chúng ấy bằng bài pháp thoại. ‘‘අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො ඛො පනස්ස භොතො ගොතමස්ස මුඛතො ඝොසො නිච්ඡරති – විස්සට්ඨො ච, විඤ්ඤෙය්‍යො ච, මඤ්ජු ච, සවනීයො ච, බින්දු ච, අවිසාරී ච, ගම්භීරො ච, නින්නාදී ච. යථාපරිසං ඛො පන සො භවං [Pg.341] ගොතමො සරෙන විඤ්ඤාපෙති, න චස්ස බහිද්ධා පරිසාය ඝොසො නිච්ඡරති. තෙ තෙන භොතා ගොතමෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා උට්ඨායාසනා පක්කමන්ති අවලොකයමානායෙව අවිජහිතත්තා. අද්දසාම ඛො මයං, භො, තං භවන්තං ගොතමං ගච්ඡන්තං, අද්දසාම ඨිතං, අද්දසාම අන්තරඝරං පවිසන්තං, අද්දසාම අන්තරඝරෙ නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම අන්තරඝරෙ භුඤ්ජන්තං, අද්දසාම භුත්තාවිං නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම භුත්තාවිං අනුමොදන්තං, අද්දසාම ආරාමං ගච්ඡන්තං, අද්දසාම ආරාමගතං නිසින්නං තුණ්හීභූතං, අද්දසාම ආරාමගතං පරිසති ධම්මං දෙසෙන්තං. එදිසො ච එදිසො ච සො භවං ගොතමො, තතො ච භිය්‍යො’’ති. “Lại nữa, từ kim khẩu của Tôn giả Gotama phát ra âm thanh hội đủ tám chi phần: rõ ràng, dễ hiểu, ngọt ngào, dễ nghe, tròn trịa, không bị vỡ, sâu lắng, và vang vọng. Tôn giả Gotama dùng âm thanh của mình để làm cho hội chúng hiểu được tùy theo mức độ của họ, và âm thanh của vị ấy không vượt ra ngoài hội chúng. Những người ấy, sau khi được Tôn giả Gotama chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi bằng bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy ra về, vì lòng không muốn rời xa nên vẫn cứ nhìn theo. Thưa ngài, chúng tôi đã thấy Tôn giả Gotama đang đi, đã thấy ngài đang đứng, đã thấy ngài đang đi vào trong làng, đã thấy ngài đang ngồi im lặng ở trong làng, đã thấy ngài đang thọ thực ở trong làng, đã thấy ngài sau khi thọ thực xong đang ngồi im lặng, đã thấy ngài sau khi thọ thực xong đang thuyết pháp tùy hỷ, đã thấy ngài đang đi đến ngôi tịnh xá, đã thấy ngài đến ngôi tịnh xá rồi đang ngồi im lặng, đã thấy ngài đến ngôi tịnh xá rồi đang thuyết pháp cho hội chúng. Tôn giả Gotama là người như vậy, như vậy đó, và còn hơn thế nữa.” 388. එවං වුත්තෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙති – 388. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Brahmāyu từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng ba lần rằng: ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. “Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác. ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. “Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác. ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. “Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác.” ‘‘අප්පෙව නාම මයං කදාචි කරහචි තෙන භොතා ගොතමෙන සමාගච්ඡෙය්‍යාම? අප්පෙව නාම සියා කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති! “Mong sao có một lúc nào đó, chúng ta có thể được gặp gỡ Tôn giả Gotama ấy! Mong sao có thể có được một cuộc trò chuyện nào đó!” 389. අථ ඛො භගවා විදෙහෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන මිථිලා තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ. අස්සොසුං ඛො මිථිලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො විදෙහෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි මිථිලං අනුප්පත්තො, මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං [Pg.342] පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති. 389. Bấy giờ, Thế Tôn tuần tự du hành qua xứ Videha, rồi ngự đến thành Mithilā. Tại đấy, Thế Tôn trú ở vườn xoài Maghadeva tại Mithilā. Các vị bà-la-môn và gia chủ ở Mithilā được nghe rằng: ‘Này chư vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, trong khi du hành qua xứ Videha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Mithilā và đang trú tại vườn xoài Maghadeva ở Mithilā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ අථ ඛො මිථිලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු, සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු; අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු. Bấy giờ, các vị bà-la-môn và gia chủ ở Mithilā đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, một số vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị cùng với Thế Tôn nói chuyện thân hữu, sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên; một số vị chắp tay vái về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị xưng tên và họ của mình ở gần Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. 390. අස්සොසි ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො මිථිලං අනුප්පත්තො, මිථිලායං විහරති මඝදෙවම්බවනෙ’’ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො සම්බහුලෙහි සාවකෙහි සද්ධිං යෙන මඝදෙවම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුනො බ්‍රාහ්මණස්ස අවිදූරෙ අම්බවනස්ස එතදහොසි – ‘‘න ඛො මෙතං පතිරූපං යොහං පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං මාණවකං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, මාණවක, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො භවන්තං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. යාවතා, භො, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා මිථිලායං පටිවසන්ති, බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං භොගෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං මන්තෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං ආයුනා චෙව යසසා ච. සො භොතො ගොතමස්ස දස්සනකාමො’’’ති. 390. Bà-la-môn Brahmāyu cũng được nghe rằng: ‘Này chư vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đã đến Mithilā và đang trú tại vườn xoài Maghadeva ở Mithilā.’ Bấy giờ, bà-la-môn Brahmāyu cùng với nhiều đệ tử đi đến vườn xoài Maghadeva. Khi đến gần vườn xoài, bà-la-môn Brahmāyu khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật không thích hợp cho ta nếu ta đến yết kiến Sa-môn Gotama mà không báo trước.’ Bấy giờ, bà-la-môn Brahmāyu gọi một thanh niên đến và bảo: ‘Này thanh niên, con hãy đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm Sa-môn Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không.’ Và hãy nói như vầy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu đã già, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, một trăm hai mươi tuổi đời; là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là phần thứ năm; là người rành rẽ văn phạm và giải thích, là chuyên gia về Thuận Thế Luận và tướng của bậc đại nhân. Thưa ngài, trong số các bà-la-môn và gia chủ sống ở Mithilā, bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tài sản; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về thánh điển; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tuổi tác và danh tiếng. Vị ấy mong muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.’ ‘‘එවං[Pg.343], භො’’ති ඛො සො මාණවකො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො මාණවකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො භවන්තං ගොතමං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘බ්‍රහ්මායු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො, වීසවස්සසතිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. යාවතා, භො, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා මිථිලායං පටිවසන්ති, බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං භොගෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං මන්තෙහි; බ්‍රහ්මායු තෙසං බ්‍රාහ්මණො අග්ගමක්ඛායති – යදිදං ආයුනා චෙව යසසා ච. සො භොතො ගොතමස්ස දස්සනකාමො’’’ති. ‘‘යස්සදානි, මාණව, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො කාලං මඤ්ඤතී’’ති. අථ ඛො සො මාණවකො යෙන බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කතාවකාසො ඛොම්හි භවතා සමණෙන ගොතමෙන. යස්සදානි භවං කාලං මඤ්ඤතී’’ති. ‘Vâng, thưa ngài,’ thanh niên ấy vâng lời bà-la-môn Brahmāyu, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng với Thế Tôn nói chuyện thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy đứng sang một bên. Đứng một bên, thanh niên ấy bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và sống an lạc không; và còn nói như vầy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Brahmāyu đã già, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, một trăm hai mươi tuổi đời; là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là phần thứ năm; là người rành rẽ văn phạm và giải thích, là chuyên gia về Thuận Thế Luận và tướng của bậc đại nhân. Thưa ngài, trong số các bà-la-môn và gia chủ sống ở Mithilā, bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tài sản; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về thánh điển; bà-la-môn Brahmāyu được xem là bậc nhất về tuổi tác và danh tiếng. Vị ấy mong muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.’’ ‘Này thanh niên, bà-la-môn Brahmāyu hãy đến vào lúc nào ông ấy cho là phải thời.’ Bấy giờ, thanh niên ấy đi đến chỗ bà-la-môn Brahmāyu; sau khi đến, vị ấy nói với bà-la-môn Brahmāyu: ‘Thưa ngài, Sa-môn Gotama đã cho phép con. Bây giờ, ngài hãy đi vào lúc nào ngài cho là phải thời.’ 391. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සා පරිසා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ඔරමිය ඔකාසමකාසි යථා තං ඤාතස්ස යසස්සිනො. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තං පරිසං එතදවොච – ‘‘අලං, භො! නිසීදථ තුම්හෙ සකෙ ආසනෙ. ඉධාහං සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකෙ නිසීදිස්සාමී’’ති. 391. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đi đến chỗ Thế Tôn. Chúng hội ấy thấy Bà-la-môn Brahmāyu từ xa đi đến. Thấy vậy, họ bèn tránh ra, dọn chỗ, như cách người ta thường làm cho một người danh tiếng, có uy tín. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu nói với chúng hội ấy rằng: – Thôi, thưa quý vị! Quý vị hãy ngồi yên tại chỗ của mình. Ở đây, tôi sẽ ngồi gần Sa-môn Gotama. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො [Pg.344] කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි. අද්දසා ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි – Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi, xã giao đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Brahmāyu tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn. Bà-la-môn Brahmāyu đã thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Về hai tướng đại nhân, ông còn do dự, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc: đó là tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao và tướng lưỡi rộng dài. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ: ‘‘යෙ මෙ ද්වත්තිංසාති සුතා, මහාපුරිසලක්ඛණා; දුවෙ තෙසං න පස්සාමි, භොතො කායස්මිං ගොතම. “Thưa ngài Gotama, những tướng đại nhân mà con đã được nghe là có ba mươi hai; trong số ấy, con không thấy hai tướng trên thân của ngài. ‘‘කච්චි කොසොහිතං භොතො, වත්ථගුය්හං නරුත්තම; නාරීසමානසව්හයා, කච්චි ජිව්හා න දස්සකා. “Thưa bậc tối thắng giữa loài người, có phải mã âm tàng của ngài được bao bọc trong bao? Và có phải lưỡi của ngài, có tên gọi tương tự như phụ nữ, là không thể thấy được? ‘‘කච්චි පහූතජිව්හොසි, යථා තං ජානියාමසෙ; නින්නාමයෙතං පහූතං, කඞ්ඛං විනය නො ඉසෙ. “Có phải ngài có lưỡi rộng dài, để chúng con có thể biết được điều ấy? Xin bậc Rishi hãy đưa cái lưỡi rộng dài ấy ra, xin hãy xua tan nghi ngờ của chúng con. ‘‘දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය, සම්පරායසුඛාය ච; කතාවකාසා පුච්ඡාම, යං කිඤ්චි අභිපත්ථිත’’න්ති. “Vì lợi ích trong hiện tại, và vì an lạc trong đời sau, khi được cho phép, chúng con xin hỏi bất cứ điều gì chúng con mong muốn.” 392. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා අද්දස බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං ගාථාහි පච්චභාසි – 392. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: – “Bà-la-môn Brahmāyu này thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Về hai tướng đại nhân, ông còn do dự, phân vân, không thể quyết định, không thể tin chắc: đó là tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Thế Tôn đã vận dụng thần thông lực theo cách mà Bà-la-môn Brahmāyu có thể thấy được tướng mã âm tàng được bao bọc trong bao của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn le lưỡi ra, chạm qua chạm lại cả hai lỗ tai; chạm qua chạm lại cả hai lỗ mũi; và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Bấy giờ, Thế Tôn đáp lại Bà-la-môn Brahmāyu bằng những câu kệ: ‘‘යෙ තෙ ද්වත්තිංසාති සුතා, මහාපුරිසලක්ඛණා; සබ්බෙ තෙ මම කායස්මිං, මා තෙ කඞ්ඛාහු බ්‍රාහ්මණ. “Này Bà-la-môn, những tướng đại nhân mà ông đã được nghe là có ba mươi hai, tất cả chúng đều có trên thân ta, ông chớ có nghi ngờ. ‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිඤ්ඤාතං, භාවෙතබ්බඤ්ච භාවිතං; පහාතබ්බං පහීනං මෙ, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ. “Này Bà-la-môn, điều cần được thắng tri, ta đã thắng tri; điều cần được tu tập, ta đã tu tập; điều cần được đoạn tận, ta đã đoạn tận. Vì thế, ta là Phật.” ‘‘දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය[Pg.345], සම්පරායසුඛාය ච; කතාවකාසො පුච්ඡස්සු, යං කිඤ්චි අභිපත්ථිත’’න්ති. “Vì lợi ích trong hiện tại, và vì an lạc trong đời sau, khi đã được cho phép, ông hãy hỏi bất cứ điều gì ông mong muốn.” 393. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘කතාවකාසො ඛොම්හි සමණෙන ගොතමෙන. කිං නු ඛො අහං සමණං ගොතමං පුච්ඡෙය්‍යං – ‘දිට්ඨධම්මිකං වා අත්ථං සම්පරායිකං වා’’’ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘කුසලො ඛො අහං දිට්ඨධම්මිකානං අත්ථානං. අඤ්ඤෙපි මං දිට්ඨධම්මිකං අත්ථං පුච්ඡන්ති. යංනූනාහං සමණං ගොතමං සම්පරායිකංයෙව අත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි – 393. Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu khởi lên ý nghĩ này: – “Ta đã được Sa-môn Gotama cho phép. Ta nên hỏi Sa-môn Gotama điều gì đây – về lợi ích trong hiện tại hay về lợi ích trong đời sau?” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu lại khởi lên ý nghĩ này: – “Ta vốn thiện xảo về những lợi ích trong hiện tại. Những người khác cũng hỏi ta về lợi ích trong hiện tại. Tốt hơn là ta chỉ nên hỏi Sa-môn Gotama về lợi ích trong đời sau.” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ: ‘‘කථං ඛො බ්‍රාහ්මණො හොති, කථං භවති වෙදගූ; තෙවිජ්ජො භො කථං හොති, සොත්ථියො කින්ති වුච්චති. “Làm thế nào để trở thành một vị Bà-la-môn? Làm thế nào để trở thành một vị thông suốt Vệ-đà? Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một vị tam minh? Và ai được gọi là người thanh tịnh? ‘‘අරහං භො කථං හොති, කථං භවති කෙවලී; මුනි ච භො කථං හොති, බුද්ධො කින්ති පවුච්චතී’’ති. “Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một vị A-la-hán? Làm thế nào để trở thành một vị toàn thiện? Thưa ngài, làm thế nào để trở thành một bậc Mâu-ni? Và ai được gọi là một vị Phật?” 394. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං ගාථාහි පච්චභාසි – 394. Bấy giờ, Thế Tôn đáp lại Bà-la-môn Brahmāyu bằng những câu kệ: ‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති; අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤා වොසිතො මුනි. “Người nào biết được các đời sống quá khứ, thấy được các cõi trời và cõi khổ; lại nữa, đã đạt đến sự đoạn tận của sinh, bậc Mâu-ni đã hoàn tất nhờ thắng trí. ‘‘චිත්තං විසුද්ධං ජානාති, මුත්තං රාගෙහි සබ්බසො; පහීනජාතිමරණො, බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලී; පාරගූ සබ්බධම්මානං, බුද්ධො තාදී පවුච්චතී’’ති. “Người biết được tâm thanh tịnh, hoàn toàn giải thoát khỏi các tham ái; đã đoạn tận sinh và tử, là bậc toàn thiện của phạm hạnh; đã đến bờ kia của tất cả các pháp, người như vậy được gọi là Phật.” එවං වුත්තෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො; බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො’’ති. අථ ඛො සා පරිසා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා අහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යත්‍ර හි නාමායං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො ඤාතො යසස්සී එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරිස්සතී’’ති. අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ, උට්ඨහ නිසීද ත්වං සකෙ ආසනෙ යතො තෙ මයි චිත්තං පසන්න’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨහිත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදි. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Brahmāyu từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, rồi dùng miệng hôn và dùng tay xoa bóp chân của Thế Tôn, và xưng tên: – “Thưa ngài Gotama, con là Bà-la-môn Brahmāyu; thưa ngài Gotama, con là Bà-la-môn Brahmāyu.” Bấy giờ, chúng hội ấy sanh tâm kỳ diệu, phi thường: – “Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật phi thường thay, thưa quý vị! Vì rằng Bà-la-môn Brahmāyu này, một người danh tiếng, có uy tín, lại có thể thực hiện một hành động tôn kính tột bậc như vậy.” Bấy giờ, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Brahmāyu rằng: – “Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn, hãy đứng dậy và ngồi vào chỗ của ông, vì tâm ông đã tín thành nơi ta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Brahmāyu đứng dậy và ngồi vào chỗ của mình. 395. අථ [Pg.346] ඛො භගවා බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අනුපුබ්බිං කථං කථෙසි, සෙය්‍යථිදං – දානකථං, සීලකථං, සග්ගකථං; කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි. යදා භගවා අඤ්ඤාසි බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං කල්ලචිත්තං මුදුචිත්තං විනීවරණචිත්තං උදග්ගචිත්තං පසන්නචිත්තං, අථ යා බුද්ධානං සාමුක්කංසිකා ධම්මදෙසනා තං පකාසෙසි – දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ගං. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං වත්ථං අපගතකාළකං සම්මදෙව රජනං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, එවමෙව බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. අධිවාසෙතු ච මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. 395. Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp tuần tự cho Bà la môn Brahmāyu, nghĩa là thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi trời; Ngài tuyên thuyết về sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các dục vọng, và về lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết Bà la môn Brahmāyu có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không chướng ngại, tâm phấn khởi, tâm trong sạch, bấy giờ Ngài thuyết pháp mà chư Phật đã tự mình chứng ngộ, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Ví như tấm vải thuần tịnh, không vết đen, dễ dàng thấm thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không bụi, không nhơ đã khởi lên cho Bà la môn Brahmāyu: “Phàm cái gì có sanh khởi, tất cả cái đó đều có diệt tận”. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, đã thấy pháp, đã đạt pháp, đã hiểu pháp, đã thâm nhập pháp, đã vượt qua nghi ngờ, đã hết do dự, đã đạt được sự tự tin, không còn nương tựa vào ai khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, liền bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp, hoặc mở ra vật bị che kín, hoặc chỉ đường cho người lạc lối, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt thấy được các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để tuyên thuyết. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến trọn đời đã quy y. Và mong Tôn giả Gotama cùng với Tỳ khưu Tăng nhận lời mời của con về bữa ăn ngày mai”. Thế Tôn im lặng nhận lời. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi ra về. Sau đó, Bà la môn Brahmāyu, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà riêng của mình, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: “Đã đến giờ, thưa Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng”. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන විදෙහෙසු චාරිකං පක්කාමි. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො කාලමකාසි. අථ ඛො සම්බහුලා [Pg.347] භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘බ්‍රහ්මායු, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං, න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. බ්‍රහ්මායු, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති, තත්ථ පරිනිබ්බායී, අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’’ති. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi đến nhà của Bà la môn Brahmāyu; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã dọn sẵn cùng với Tỳ khưu Tăng. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu trong bảy ngày đã tự tay cúng dường, làm cho Tăng đoàn Tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn và hài lòng với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau đó, sau bảy ngày ấy, Thế Tôn lên đường du hành trong xứ Videha. Bấy giờ, Bà la môn Brahmāyu, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, đã mệnh chung. Bấy giờ, nhiều Tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, Bà la môn Brahmāyu đã mệnh chung. Sanh thú của ông ấy là gì, cảnh giới tương lai của ông ấy là gì?”. “Này các Tỳ khưu, Bà la môn Brahmāyu là người có trí tuệ, đã thực hành pháp và tùy pháp, và không làm phiền não Ta vì những vấn đề liên quan đến pháp. Này các Tỳ khưu, Bà la môn Brahmāyu, do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết bàn tại đó, không còn trở lại từ thế giới ấy”. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. බ්‍රහ්මායුසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං. Kinh Brahmāyu, thứ nhất, chấm dứt. 2. සෙලසුත්තං 2. Kinh Sela 396. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි යෙන ආපණං නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමො තදවසරි. අස්සොසි ඛො කෙණියො ජටිලො – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි ආපණං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’’ති. 396. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn đang du hành trong xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng một ngàn hai trăm năm mươi vị, đi đến một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya nghe rằng: “Thưa các ngài, Sa môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca, đang du hành trong xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng một ngàn hai trăm năm mươi vị, đã đến Āpaṇa. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’. Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thượng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma, cõi Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa môn, Bà la môn, chư thiên và loài người. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt thay, được yết kiến các bậc A la hán như vậy”. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා [Pg.348] එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො කෙණියං ජටිලං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘මහා ඛො, කෙණිය, භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, ත්වඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො’’ති. දුතියම්පි ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි ඛො, භො ගොතම, මහා භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, අහඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො; අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘මහා ඛො, කෙණිය, භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, ත්වඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො’’ති. තතියම්පි ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි ඛො, භො ගොතම, මහා භික්ඛුසඞ්ඝො අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි, අහඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො; අධිවාසෙතු මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන සකො අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ ආමන්තෙසි – ‘‘සුණන්තු මෙ භොන්තො, මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා; සමණො මෙ ගොතමො නිමන්තිතො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. යෙන මෙ කායවෙය්‍යාවටිකං කරෙය්‍යාථා’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො කෙණියස්ස ජටිලස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා කෙණියස්ස ජටිලස්ස පටිස්සුත්වා අප්පෙකච්චෙ උද්ධනානි ඛණන්ති, අප්පෙකච්චෙ කට්ඨානි ඵාලෙන්ති, අප්පෙකච්චෙ භාජනානි ධොවන්ති, අප්පෙකච්චෙ උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙන්ති, අප්පෙකච්චෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙන්ති. කෙණියො පන ජටිලො සාමංයෙව මණ්ඩලමාලං පටියාදෙති. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng xã giao thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã thuyết pháp cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang ngồi một bên, làm cho thấy rõ, làm cho thọ trì, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ. Khi ấy, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi được Thế Tôn thuyết pháp, làm cho thấy rõ, làm cho thọ trì, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Khi được nói vậy, Thế Tôn đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Này Keṇiya, Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và ông lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn.’ Lần thứ hai, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và con lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn; xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Lần thứ hai, Thế Tôn đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Này Keṇiya, Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và ông lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn.’ Lần thứ ba, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tăng chúng thì đông, gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ khưu, và con lại có lòng tịnh tín đặc biệt đối với các vị Bà-la-môn; xin Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi biết được sự nhận lời của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến am thất của mình; sau khi đến, đã cho gọi bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống: ‘Xin quý vị bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama đã được tôi mời dùng bữa vào ngày mai cùng với Tăng chúng. Vì thế, xin quý vị hãy giúp tôi các công việc tay chân.’ ‘Thưa vâng, Tôn giả.’ – Bạn bè, thân hữu, và quyến thuộc huyết thống của đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã vâng lời đạo sĩ bện tóc Keṇiya, rồi một số người đào lò, một số người chẻ củi, một số người rửa chén bát, một số người đặt sẵn lu nước, một số người trải chỗ ngồi. Còn đạo sĩ bện tóc Keṇiya thì tự mình chuẩn bị gian nhà tròn có mái che. 397. තෙන ඛො පන සමයෙන සෙලො බ්‍රාහ්මණො ආපණෙ පටිවසති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං[Pg.349], පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො, තීණි ච මාණවකසතානි මන්තෙ වාචෙති. තෙන ඛො පන සමයෙන කෙණියො ජටිලො සෙලෙ බ්‍රාහ්මණෙ අභිප්පසන්නො හොති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි පරිවුතො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමෙ අප්පෙකච්චෙ උද්ධනානි ඛණන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ කට්ඨානි ඵාලෙන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ භාජනානි ධොවන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ ආසනානි පඤ්ඤපෙන්තෙ, කෙණියං පන ජටිලං සාමංයෙව මණ්ඩලමාලං පටියාදෙන්තං. දිස්වාන කෙණියං ජටිලං එතදවොච – ‘‘කිං නු භොතො කෙණියස්ස ආවාහො වා භවිස්සති විවාහො වා භවිස්සති මහායඤ්ඤො වා පච්චුපට්ඨිතො, රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො නිමන්තිතො ස්වාතනාය සද්ධිං බලකායෙනා’’ති? ‘‘න මෙ, භො සෙල, ආවාහො භවිස්සති නපි විවාහො භවිස්සති නපි රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො නිමන්තිතො ස්වාතනාය සද්ධිං බලකායෙන; අපි ච ඛො මෙ මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො. අත්ථි, භො, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො අඞ්ගුත්තරාපෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහි ආපණං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො මෙ නිමන්තිතො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. 397. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sela trú ở Āpaṇa, là người thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ về văn cú, ngữ pháp; là người thiện xảo về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân; và ông đang dạy ba trăm thanh niên học các thánh điển. Vào lúc bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya có lòng tịnh tín đặc biệt đối với Bà-la-môn Sela. Bấy giờ, Bà-la-môn Sela, được ba trăm thanh niên vây quanh, trong khi đi kinh hành, dạo bước, đã đi đến am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya. Bà-la-môn Sela đã thấy ở trong am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya một số người đang đào lò, một số người đang chẻ củi, một số người đang rửa chén bát, một số người đang đặt sẵn lu nước, một số người đang trải chỗ ngồi, và thấy chính đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang tự mình chuẩn bị gian nhà tròn có mái che. Sau khi thấy vậy, ông đã nói với đạo sĩ bện tóc Keṇiya lời này: ‘Phải chăng Tôn giả Keṇiya sắp có lễ cưới vợ, hay lễ gả chồng, hay có đại lễ tế đàn được chuẩn bị, hay phải chăng vua Bimbisāra của xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã được mời cùng với quân đội cho ngày mai?’ ‘Thưa Tôn giả Sela, tôi không có lễ cưới vợ, cũng không có lễ gả chồng, cũng không phải vua Bimbisāra của xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã được mời cùng với quân đội cho ngày mai; nhưng quả thật, tôi có một đại lễ tế đàn được chuẩn bị. Thưa Tôn giả, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích Ca, trong khi đang du hành ở xứ Aṅguttarāpa cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị, đã đi đến Āpaṇa. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy đã được vang lên như vầy: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy đã được tôi mời dùng bữa vào ngày mai cùng với Tăng chúng.’ ‘‘බුද්ධොති – භො කෙණිය, වදෙසි’’? ‘Tôn giả Keṇiya, ông nói là ‘Phật’ sao?’ ‘‘බුද්ධොති – භො සෙල, වදාමි’’. ‘Thưa Tôn giả Sela, tôi nói là ‘Phật’.’ ‘‘බුද්ධොති – භො කෙණිය, වදෙසි’’? ‘Tôn giả Keṇiya, ông nói là ‘Phật’ sao?’ ‘‘බුද්ධොති – භො සෙල, වදාමී’’ති. ‘Thưa Tôn giả Sela, tôi nói là ‘Phật’.’ 398. අථ ඛො සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං – යදිදං ‘බුද්ධො’ති. ආගතානි ඛො පනම්හාකං මන්තෙසු ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස [Pg.350] ද්වෙයෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා. සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො’’. 398. Bấy giờ, bà-la-môn Sela khởi lên suy nghĩ này: “Tiếng ‘Phật’ này thật là hy hữu ở trên đời. Trong các bộ chú thuật của chúng ta có ghi lại ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, người nào thành tựu các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển Luân, một vị vua đúng theo Chánh pháp, một pháp vương, chinh phục bốn phương, chiến thắng, làm cho xứ sở được an ổn, thành tựu bảy báu. Bảy báu của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, thân hình anh hùng, có thể nhiếp phục quân đội của đối phương. Vị ấy chinh phục trái đất này cho đến tận bờ biển, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng Chánh pháp, rồi an trú. Còn nếu từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che ở trên đời.” ‘‘කහං පන, භො කෙණිය, එතරහි සො භවං ගොතමො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? එවං වුත්තෙ, කෙණියො ජටිලො දක්ඛිණං බාහුං පග්ගහෙත්වා සෙලං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘යෙනෙසා, භො සෙල, නීලවනරාජී’’ති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො තෙ මාණවකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො ආගච්ඡන්තු පදෙ පදං නික්ඛිපන්තා; දුරාසදා හි තෙ භගවන්තො සීහාව එකචරා. යදා චාහං, භො, සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං මන්තෙය්‍යං, මා මෙ භොන්තො අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙථ. කථාපරියොසානං මෙ භවන්තො ආගමෙන්තූ’’ති. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි සමන්නෙසි. “Thưa ngài Keṇiya, hiện nay Tôn giả Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đang trú ở đâu?” Khi được hỏi như vậy, đạo sĩ bện tóc Keṇiya giơ cánh tay phải lên và nói với bà-la-môn Sela: “Thưa ngài Sela, ở nơi có dãy rừng cây màu xanh biếc kia.” Bấy giờ, bà-la-môn Sela cùng với ba trăm thanh niên đi đến chỗ Thế Tôn. Rồi bà-la-môn Sela bảo các thanh niên ấy: “Này các ngài, hãy đến đây một cách im lặng, đặt bước chân sau nối tiếp bước chân trước. Vì rằng các bậc Thế Tôn ấy khó tiếp cận, giống như sư tử sống một mình. Và này các ngài, khi tôi đang nói chuyện với Sa-môn Gotama, các ngài chớ có xen vào giữa chừng lời nói của tôi. Các ngài hãy đợi cho đến khi tôi nói xong.” Bấy giờ, bà-la-môn Sela đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Sela tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn. අද්දසා ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කායෙ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය ච. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පස්සති ඛො මෙ අයං සෙලො බ්‍රාහ්මණො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙභුය්‍යෙන ඨපෙත්වා ද්වෙ. ද්වීසු මහාපුරිසලක්ඛණෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති – කොසොහිතෙ [Pg.351] ච වත්ථගුය්හෙ, පහූතජිව්හතාය චා’’ති. අථ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා අද්දස සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවතො කොසොහිතං වත්ථගුය්හං. අථ ඛො භගවා ජිව්හං නින්නාමෙත්වා උභොපි කණ්ණසොතානි අනුමසි පටිමසි; උභොපි නාසිකසොතානි අනුමසි පටිමසි; කෙවලම්පි නලාටමණ්ඩලං ජිව්හාය ඡාදෙසි. අථ ඛො සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාගතො ඛො සමණො ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි පරිපුණ්ණෙහි, නො අපරිපුණ්ණෙහි; නො ච ඛො නං ජානාමි බුද්ධො වා නො වා. සුතං ඛො පන මෙතං බ්‍රාහ්මණානං වුද්ධානං මහල්ලකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං – ‘යෙ තෙ භවන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙ සකෙ වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තානං පාතුකරොන්තී’ති. යංනූනාහං සමණං ගොතමං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති. Bà-la-môn Sela đã thấy trên thân của Thế Tôn ba mươi hai tướng đại nhân, phần lớn ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tin chắc về hai tướng đại nhân: tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên suy nghĩ này: “Bà-la-môn Sela này thấy nơi ta ba mươi hai tướng đại nhân, phần lớn ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tin chắc về hai tướng đại nhân: tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Thế Tôn đã vận dụng thần thông sao cho bà-la-môn Sela có thể thấy được tướng ẩn mã tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm qua chạm lại cả hai lỗ tai, chạm qua chạm lại cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. Bấy giờ, bà-la-môn Sela khởi lên suy nghĩ này: “Sa-môn Gotama thành tựu ba mươi hai tướng đại nhân một cách trọn vẹn, không thiếu sót. Nhưng ta vẫn chưa biết ngài có phải là Phật hay không. Ta đã từng nghe các vị bà-la-môn già cả, lớn tuổi, là thầy và thầy của thầy nói rằng: ‘Những vị nào là A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi được tán thán về đức hạnh của mình, các vị ấy sẽ tự mình biểu hiện ra.’ Vậy, ta hãy tán thán Sa-môn Gotama ngay trước mặt ngài bằng những bài kệ thích hợp.” 399. අථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි – 399. Bấy giờ, bà-la-môn Sela đã tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những bài kệ thích hợp: ‘‘පරිපුණ්ණකායො සුරුචි, සුජාතො චාරුදස්සනො; සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා, සුසුක්කදාඨොසි වීරියවා. “Thân Ngài viên mãn, quang sắc đẹp, dáng sinh khéo, ưa nhìn. Hỡi Thế Tôn, Ngài có màu da vàng ròng, răng nanh trắng muốt, đầy tinh tấn. ‘‘නරස්ස හි සුජාතස්ස, යෙ භවන්ති වියඤ්ජනා; සබ්බෙ තෙ තව කායස්මිං, මහාපුරිසලක්ඛණා. “Những tướng tốt nào có ở một người nam được sinh ra khéo léo, tất cả những tướng đại nhân ấy đều có trên thân của Ngài.” ‘‘පසන්නනෙත්තො සුමුඛො, බ්‍රහා උජු පතාපවා; මජ්ඣෙ සමණසඞ්ඝස්ස, ආදිච්චොව විරොචසි. “Mắt Ngài trong sáng, mặt Ngài đẹp, thân hình to lớn, thẳng thắn, oai nghiêm. Giữa Tăng chúng Sa-môn, Ngài tỏa sáng như mặt trời.” ‘‘කල්‍යාණදස්සනො භික්ඛු, කඤ්චනසන්නිභත්තචො; කිං තෙ සමණභාවෙන, එවං උත්තමවණ්ණිනො. “Hỡi Tỳ khưu, Ngài có dáng vẻ khả ái, làn da tựa như vàng. Với dung sắc tuyệt vời như vậy, đời sống Sa-môn có ích gì cho Ngài?” ‘‘රාජා අරහසි භවිතුං, චක්කවත්තී රථෙසභො; චාතුරන්තො විජිතාවී, ජම්බුසණ්ඩස්ස ඉස්සරො. “Ngài xứng đáng làm vua, một vị Chuyển Luân vương, bậc chiến xa vĩ đại, chinh phục bốn phương, chiến thắng, là chúa tể của cõi Diêm-phù-đề.” ‘‘ඛත්තියා භොගිරාජානො, අනුයන්තා භවන්තු තෙ; රාජාභිරාජා මනුජින්දො, රජ්ජං කාරෙහි ගොතම’’. “Các vị vua Sát-đế-lỵ, các vị vua chư hầu, hãy trở thành người tùy tùng của Ngài. Hỡi Gotama, hãy trị vì vương quốc, là vua của các vị vua, là chúa tể của loài người.” ‘‘රාජාහමස්මි [Pg.352] සෙලාති, ධම්මරාජා අනුත්තරො; ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි, චක්කං අප්පටිවත්තියං’’. (Thế Tôn phán:) “Này Sela, Ta là vua, là Pháp vương vô thượng. Ta chuyển bánh xe bằng Chánh pháp, một bánh xe không thể bị đảo ngược.” ‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසි, ධම්මරාජා අනුත්තරො; ‘ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි’, ඉති භාසසි ගොතම. (Sela nói:) “Ngài tự nhận là bậc Chánh Đẳng Giác, là Pháp vương vô thượng. Hỡi Gotama, Ngài nói rằng: ‘Ta chuyển bánh xe bằng Chánh pháp.’” ‘‘කො නු සෙනාපති භොතො, සාවකො සත්ථුරන්වයො; කො තෙ තමනුවත්තෙති, ධම්මචක්කං පවත්තිතං’’. “Ai là vị tướng quân của Ngài, vị đệ tử đi theo sau bậc Đạo sư? Ai là người tiếp tục chuyển bánh xe Chánh pháp đã được Ngài chuyển vận?” ‘‘මයා පවත්තිතං චක්කං, (සෙලාති භගවා ධම්මචක්කං අනුත්තරං; සාරිපුත්තො අනුවත්තෙති, අනුජාතො තථාගතං. (Thế Tôn phán:) “Này Sela, bánh xe Chánh pháp vô thượng đã được Ta chuyển vận, Sāriputta, người con sinh sau của Như Lai, tiếp tục chuyển vận bánh xe ấy.” ‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිඤ්ඤාතං, භාවෙතබ්බඤ්ච භාවිතං; පහාතබ්බං පහීනං මෙ, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ. “Điều cần được thắng tri, Ta đã thắng tri. Điều cần được tu tập, Ta đã tu tập. Điều cần được đoạn trừ, Ta đã đoạn trừ. Vì vậy, này Bà-la-môn, Ta là Phật.” ‘‘විනයස්සු මයි කඞ්ඛං, අධිමුච්චස්සු බ්‍රාහ්මණ; දුල්ලභං දස්සනං හොති, සම්බුද්ධානං අභිණ්හසො. “Này Bà-la-môn, hãy xua tan sự nghi ngờ nơi Ta, hãy đặt niềm tin. Việc được diện kiến các bậc Chánh Đẳng Giác thường xuyên là điều hy hữu.” ‘‘යෙසං වෙ දුල්ලභො ලොකෙ, පාතුභාවො අභිණ්හසො; සොහං බ්‍රාහ්මණ සම්බුද්ධො, සල්ලකත්තො අනුත්තරො. Này Bà-la-môn, sự xuất hiện thường xuyên của các vị Phật ở trên đời thật là hy hữu. Ta đây chính là bậc Chánh Đẳng Giác, người đã nhổ mũi tên phiền não, bậc Vô Thượng. ‘‘බ්‍රහ්මභූතො අතිතුලො, මාරසෙනප්පමද්දනො; සබ්බාමිත්තෙ වසී කත්වා, මොදාමි අකුතොභයො’’. Ta là bậc Phạm thiên, không ai sánh bằng, là người dẹp tan ma quân; đã chế ngự tất cả kẻ thù, Ta hoan hỷ, không còn sợ hãi từ bất cứ đâu. ‘‘ඉමං භොන්තො නිසාමෙථ, යථා භාසති චක්ඛුමා; සල්ලකත්තො මහාවීරො, සීහොව නදතී වනෙ. Này các hiền hữu, hãy lắng nghe lời này, bậc Hữu Nhãn đang nói như thế nào; bậc đã nhổ mũi tên phiền não, bậc Đại Hùng, đang rống lên như sư tử trong rừng. ‘‘බ්‍රහ්මභූතං අතිතුලං, මාරසෙනප්පමද්දනං; කො දිස්වා නප්පසීදෙය්‍ය, අපි කණ්හාභිජාතිකො. Thấy bậc Phạm thiên, không ai sánh bằng, người dẹp tan ma quân, ai mà không khởi tín tâm? Ngay cả người có dòng dõi thấp hèn. ‘‘යො මං ඉච්ඡති අන්වෙතු, යො වා නිච්ඡති ගච්ඡතු; ඉධාහං පබ්බජිස්සාමි, වරපඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ’’. Ai muốn theo ta thì hãy đi theo, ai không muốn thì hãy đi về. Còn ta, ta sẽ xuất gia ngay tại đây, dưới sự chỉ dạy của bậc có trí tuệ tối thắng. ‘‘එතඤ්චෙ රුච්චති භොතො, සම්මාසම්බුද්ධසාසනං ; මයම්පි පබ්බජිස්සාම, වරපඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ’’. Thưa tôn sư, nếu giáo pháp của bậc Chánh Đẳng Giác này làm ngài hài lòng, thì chúng con cũng sẽ xuất gia dưới sự chỉ dạy của bậc có trí tuệ tối thắng. ‘‘බ්‍රාහ්මණා තිසතා ඉමෙ, යාචන්ති පඤ්ජලීකතා; බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සාම, භගවා තව සන්තිකෙ’’. Bạch Thế Tôn, ba trăm vị Bà-la-môn này đang chắp tay thỉnh cầu: 'Chúng con sẽ thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn'. ‘‘ස්වාක්ඛාතං [Pg.353] බ්‍රහ්මචරියං, (සෙලාති භගවා සන්දිට්ඨිකමකාලිකං; යත්ථ අමොඝා පබ්බජ්ජා, අප්පමත්තස්ස සික්ඛතො’’ති. (Thế Tôn nói: 'Này Sela,') Phạm hạnh đã được khéo thuyết giảng, là pháp thiết thực hiện tại, không có thời gian; ở đây, sự xuất gia không luống uổng đối với người không phóng dật tu học. අලත්ථ ඛො සෙලො බ්‍රාහ්මණො සපරිසො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. Bà-la-môn Sela cùng với đoàn tùy tùng đã nhận được sự xuất gia, đã nhận được sự cụ túc giới, dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn. 400. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ අස්සමෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි, සම්පවාරෙසි. අථ ඛො කෙණියො ජටිලො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො කෙණියං ජටිලං භගවා ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදි – 400. Lúc bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya, sau khi đêm ấy đã qua, tại am thất của mình, đã cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, vật thực đã sẵn sàng.' Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến am thất của đạo sĩ bện tóc Keṇiya; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với Tăng chúng. Bấy giờ, đạo sĩ bện tóc Keṇiya đã tự tay dâng cúng và thỉnh mời Tăng chúng với đức Phật dẫn đầu dùng các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi các vị nói đã đủ. Bấy giờ, khi Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, đạo sĩ bện tóc Keṇiya lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã tùy hỷ cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya đang ngồi một bên bằng những kệ ngôn này: ‘‘අග්ගිහුත්තමුඛා යඤ්ඤා, සාවිත්තී ඡන්දසො මුඛං; රාජා මුඛං මනුස්සානං, නදීනං සාගරො මුඛං. Trong các lễ tế, tế lửa là hàng đầu; trong các thể thơ, Sāvittī là hàng đầu; trong loài người, vua là hàng đầu; trong các dòng sông, biển cả là hàng đầu. ‘‘නක්ඛත්තානං මුඛං චන්දො, ආදිච්චො තපතං මුඛං; පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානානං, සඞ්ඝො වෙ යජතං මුඛ’’න්ති. Trong các tinh tú, mặt trăng là hàng đầu; trong các vật phát quang, mặt trời là hàng đầu; đối với những người mong cầu phước báu và thực hành cúng dường, Tăng đoàn quả là hàng đầu. අථ ඛො භගවා කෙණියං ජටිලං ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. Bấy giờ, Thế Tôn sau khi tùy hỷ cho đạo sĩ bện tóc Keṇiya bằng những kệ ngôn này, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. අථ ඛො ආයස්මා සෙලො සපරිසො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා සෙලො සපරිසො අරහතං අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා සෙලො සපරිසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි – Lúc bấy giờ, Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng, sống một mình, xa lánh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Vị ấy biết rõ: 'Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.' Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng đã trở thành một trong các vị A-la-hán. Bấy giờ, Tôn giả Sela cùng với đoàn tùy tùng đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đắp y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn bằng những kệ ngôn: ‘‘යං [Pg.354] තං සරණමාගම්ම, ඉතො අට්ඨමි චක්ඛුමා; සත්තරත්තෙන භගවා, දන්තම්හ තව සාසනෙ. Bạch bậc Hữu Nhãn, kể từ ngày chúng con đến quy y Ngài, hôm nay là ngày thứ tám. Bạch Thế Tôn, trong bảy đêm, chúng con đã được điều phục trong giáo pháp của Ngài. ‘‘තුවං බුද්ධො තුවං සත්ථා, තුවං මාරාභිභූ මුනි; තුවං අනුසයෙ ඡෙත්වා, තිණ්ණො තාරෙසිමං පජං. Ngài là Phật, Ngài là Đạo Sư, Ngài là bậc Mâu-ni chiến thắng Ma vương. Ngài đã đoạn trừ các tùy miên, đã tự mình vượt qua và giúp cho chúng sanh này vượt qua. ‘‘උපධී තෙ සමතික්කන්තා, ආසවා තෙ පදාලිතා; සීහොව අනුපාදානො, පහීනභයභෙරවො. Ngài đã vượt qua các sanh y, các lậu hoặc của Ngài đã được phá tan. Giống như sư tử, không còn chấp thủ, Ngài đã đoạn trừ mọi sợ hãi kinh hoàng. ‘‘භික්ඛවො තිසතා ඉමෙ, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා; පාදෙ වීර පසාරෙහි, නාගා වන්දන්තු සත්ථුනො’’ති. Ba trăm vị Tỳ-kheo này đang đứng chắp tay cung kính. Kính xin bậc Đại Hùng duỗi chân ra, để các bậc Long tượng này đảnh lễ Đạo Sư. සෙලසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං. Kinh Sela, kinh thứ hai, đã chấm dứt. 3. අස්සලායනසුත්තං 3. Kinh Assalāyana 401. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නානාවෙරජ්ජකානං බ්‍රාහ්මණානං පඤ්චමත්තානි බ්‍රාහ්මණසතානි සාවත්ථියං පටිවසන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො තෙසං බ්‍රාහ්මණානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. කො නු ඛො පහොති සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති? තෙන ඛො පන සමයෙන අස්සලායනො නාම මාණවො සාවත්ථියං පටිවසති දහරො, වුත්තසිරො, සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අථ ඛො තෙසං බ්‍රාහ්මණානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො අස්සලායනො මාණවො සාවත්ථියං පටිවසති දහරො, වුත්තසිරො, සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ…පෙ… අනවයො. සො ඛො පහොති සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. 401. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư trú tại Sāvatthī vì một công việc nào đó. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy khởi lên ý nghĩ này: 'Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Ai có thể cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này?' Lúc bấy giờ, có một thanh niên Bà-la-môn tên là Assalāyana đang cư trú tại Sāvatthī, còn trẻ, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Veda cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ nguyên (sākkharappabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là một nhà ngữ pháp, một nhà biện giải, và thông thạo về triết học duy vật (lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy khởi lên ý nghĩ này: 'Thanh niên Bà-la-môn Assalāyana này đang cư trú tại Sāvatthī, còn trẻ, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Veda... thông thạo. Vị ấy có thể cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này.' අථ ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙන අස්සලායනො මාණවො තෙනුපඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන[Pg.355], සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතූ’’ති. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ thanh niên Bà-la-môn Assalāyana; sau khi đến, họ nói với thanh niên Bà-la-môn Assalāyana rằng: 'Này hiền giả Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Xin hiền giả Assalāyana hãy đến và cùng Sa-môn Gotama tranh luận về vấn đề này.' එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. දුතියම්පි ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන, සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු. චරිතං ඛො පන භොතා අස්සලායනෙන පරිබ්බාජක’’න්ති. දුතියම්පි ඛො අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. තතියම්පි ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා අස්සලායනං මාණවං එතදවොචුං – ‘‘අයං, භො අස්සලායන, සමණො ගොතමො චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පඤ්ඤපෙති. එතු භවං අස්සලායනො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු. චරිතං ඛො පන භොතා අස්සලායනෙන පරිබ්බාජකං. මා භවං අස්සලායනො අයුද්ධපරාජිතං පරාජයී’’ති. Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này.” Lần thứ hai, các vị Bà-la-môn ấy lại nói với thanh niên Assalāyana rằng: “Này ngài Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Mong ngài Assalāyana hãy đi tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Hơn nữa, ngài Assalāyana đã thực hành hạnh của du sĩ.” Lần thứ hai, thanh niên Assalāyana lại nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này.” Lần thứ ba, các vị Bà-la-môn ấy lại nói với thanh niên Assalāyana rằng: “Này ngài Assalāyana, Sa-môn Gotama này tuyên bố về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Mong ngài Assalāyana hãy đi tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Hơn nữa, ngài Assalāyana đã thực hành hạnh của du sĩ. Mong ngài Assalāyana chớ có thất bại một cách chưa chiến đấu đã bại.” එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘අද්ධා ඛො අහං භවන්තො න ලභාමි. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ධම්මවාදී; ධම්මවාදිනො ච පන දුප්පටිමන්තියා භවන්ති. නාහං සක්කොමි සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති. අපි චාහං භවන්තානං වචනෙන ගමිස්සාමී’’ති. Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Quả thật, tôi không thể từ chối các ngài được. Thưa các ngài, quả thật Sa-môn Gotama là người nói đúng Chánh pháp, và những người nói đúng Chánh pháp thì khó mà phản bác. Tôi không có khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama về lời nói này. Tuy nhiên, tôi sẽ đi theo lời của các ngài.” 402. අථ ඛො අස්සලායනො මාණවො මහතා බ්‍රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අස්සලායනො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා [Pg.356] ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? ‘‘දිස්සන්ති ඛො පන, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං බ්‍රාහ්මණියො උතුනියොපි ගබ්භිනියොපි විජායමානාපි පායමානාපි. තෙ ච බ්‍රාහ්මණියොනිජාව සමානා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 402. Rồi, thanh niên Assalāyana cùng với một đoàn đông các vị Bà-la-môn đi đến chỗ của Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi đã trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, vị ấy đã ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, thanh niên Assalāyana đã bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, các vị Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, giai cấp khác là đen tối; chỉ có các vị Bà-la-môn là được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các vị Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, là con ruột sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ Về điều này, ngài Gotama nói thế nào?” “Này Assalāyana, có phải là người ta thấy những người nữ Bà-la-môn có kinh nguyệt, có mang thai, có sinh con, có cho con bú hay không? Và họ, trong khi được sanh ra từ bụng mẹ của người nữ Bà-la-môn, lại nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, giai cấp khác là đen tối; chỉ có các vị Bà-la-môn là được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các vị Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, là con ruột sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” “Thưa ngài Gotama, mặc dù ngài nói như vậy, nhưng về vấn đề này, các vị Bà-la-môn vẫn nghĩ như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” 403. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, සුතං තෙ – ‘යොනකම්බොජෙසු අඤ්ඤෙසු ච පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ද්වෙව වණ්ණා – අය්‍යො චෙව දාසො ච; අය්‍යො හුත්වා දාසො හොති, දාසො හුත්වා අය්‍යො හොතී’’’ති? ‘‘එවං, භො, සුතං තං මෙ – ‘යොනකම්බොජෙසු අඤ්ඤෙසු ච පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ද්වෙව වණ්ණා – අය්‍යො චෙව දාසො ච; අය්‍යො හුත්වා දාසො හොති, දාසො හුත්වා අය්‍යො හොතී’’’ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 403. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều đó? Ngươi có nghe rằng: ‘Ở xứ Yona, Kamboja, và các xứ biên địa khác, chỉ có hai giai cấp là chủ và tớ; đã là chủ rồi trở thành tớ, đã là tớ rồi trở thành chủ’ hay không?” “Thưa vâng, tôi có nghe như vậy: ‘Ở xứ Yona, Kamboja, và các xứ biên địa khác, chỉ có hai giai cấp là chủ và tớ; đã là chủ rồi trở thành tớ, đã là tớ rồi trở thành chủ.’” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các vị Bà-la-môn là gì, sự tin cậy là gì, khi mà ở đây các vị Bà-la-môn nói như vầy: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” “Thưa ngài Gotama, mặc dù ngài nói như vậy, nhưng về vấn đề này, các vị Bà-la-môn vẫn nghĩ như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, giai cấp khác là hạ tiện, ... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’” 404. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඛත්තියොව නු ඛො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො බ්‍රාහ්මණො? වෙස්සොව නු ඛො…පෙ… සුද්දොව නු ඛො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො බ්‍රාහ්මණො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො [Pg.357] ගොතම, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම…පෙ… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සුද්දොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පාණාතිපාතිනො අදින්නාදායිනො කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනො මුසාවාදිනො පිසුණවාචා ඵරුසවාචා සම්ඵප්පලාපිනො අභිජ්ඣාලූ බ්‍යාපන්නචිත්තා මිච්ඡාදිට්ඨී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 404. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Sát-đế-lỵ sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, chứ không phải người Bà-la-môn? Có phải chỉ có người Phệ-xá... cho đến... có phải chỉ có người Thủ-đà-la sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, chứ không phải người Bà-la-môn?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Phệ-xá cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Thủ-đà-la cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp, nếu sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.” 405. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො මුසාවාදා පටිවිරතො පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො, නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො මුසාවාදා පටිවිරතො පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම…පෙ… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සුද්දොපි හි, භො ගොතම…පෙ… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පාණාතිපාතා පටිවිරතා අදින්නාදානා පටිවිරතා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා මුසාවාදා පටිවිරතා පිසුණාය වාචාය පටිවිරතා ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතා සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතා අනභිජ්ඣාලූ අබ්‍යාපන්නචිත්තා සම්මාදිට්ඨී කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන[Pg.358], බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 405. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Bà-la-môn từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này, chứ không phải người Sát-đế-lỵ, không phải người Phệ-xá, không phải người Thủ-đà-la?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ, nếu từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Phệ-xá cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, người Thủ-đà-la cũng vậy... cho đến... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp, nếu từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác độc, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, không có sân tâm, có chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.” 406. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං, නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 406. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có người Bà-la-môn mới có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân, chứ không phải người Sát-đế-lỵ, không phải người Phệ-xá, không phải người Thủ-đà-la?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, người Sát-đế-lỵ cũng có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân; thưa Tôn giả Gotama, người Bà-la-môn cũng vậy... người Phệ-xá cũng vậy... người Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có khả năng ở tại xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các người Bà-la-môn là gì, sự bảo đảm của họ là gì, khi các người Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các người Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ liệt... cho đến... là những người thừa tự của Phạm thiên’.” 407. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො, නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. 407. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này, có phải chỉ có giai cấp Bà-la-môn mới có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn, còn giai cấp Sát-đế-lỵ thì không, giai cấp Phệ-xá thì không, giai cấp Thủ-đà-la thì không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Sát-đế-lỵ cũng có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn. Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, giai cấp Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể mang theo dụng cụ tắm gội và bột thơm đi ra sông để gột rửa bụi bặm và cáu bẩn.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các Bà-la-môn là gì, sự tin tưởng của họ là gì, khi họ nói rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’.” 408. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නානාජච්චානං පුරිසානං පුරිසසතං සන්නිපාතෙය්‍ය – ‘ආයන්තු භොන්තො යෙ [Pg.359] තත්ථ ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නා, සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය, අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තු. ආයන්තු පන භොන්තො යෙ තත්ථ චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නා, සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය, අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තූ’ති. 408. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một vị vua thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, tập hợp một trăm người đàn ông thuộc các dòng dõi khác nhau và nói rằng: ‘Này các khanh, những ai sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, hãy đến đây. Hãy lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, rồi tạo ra lửa, làm cho hơi nóng xuất hiện. Còn nữa, này các khanh, những ai sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, hãy đến đây. Hãy lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, rồi tạo ra lửa, làm cho hơi nóng xuất hiện’.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, යො එවං නු ඛො සො ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො, සො එව නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යො පන සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි න චෙව අච්චිමා න ච වණ්ණවා න ච පභස්සරො, න ච තෙන සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම! යොපි හි සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යොපි සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො, ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. සබ්බොපි හි, භො ගොතම, අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච, සබ්බෙනපි සක්කා [Pg.360] අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති. ‘‘එත්ථ, අස්සලායන, බ්‍රාහ්මණානං කිං බලං, කො අස්සාසො යදෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති? ‘‘කිඤ්චාපි භවං ගොතමො එවමාහ, අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා එවමෙතං මඤ්ඤන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’’’ති. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, phải chăng chỉ có ngọn lửa ấy mới có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và chỉ với ngọn lửa ấy mới có thể làm được các công việc cần đến lửa? Còn ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, phải chăng ngọn lửa ấy không có ngọn, không có màu sắc, không có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy không thể làm được các công việc cần đến lửa?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy! Thưa Tôn giả Gotama, ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, dòng dõi Bà-la-môn, dòng dõi vương tộc, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng gỗ tếch, hoặc gỗ sala, hoặc gỗ thông, hoặc gỗ chiên-đàn, hoặc gỗ sen, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm được các công việc cần đến lửa. Và ngọn lửa được tạo ra, hơi nóng được làm cho xuất hiện bởi những người sinh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, dòng dõi thợ săn, dòng dõi thợ đan, dòng dõi thợ làm xe, dòng dõi người đổ rác, bằng cách lấy que cọ xát phía trên làm bằng máng ăn của chó, hoặc máng ăn của heo, hoặc máng giặt của thợ nhuộm, hoặc gỗ thầu dầu, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm được các công việc cần đến lửa. Thưa Tôn giả Gotama, tất cả mọi ngọn lửa đều có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với tất cả mọi ngọn lửa đều có thể làm được các công việc cần đến lửa.” “Này Assalāyana, trong trường hợp này, sức mạnh của các Bà-la-môn là gì, sự tin tưởng của họ là gì, khi họ nói rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trắng, các giai cấp khác là đen; chỉ có các Bà-la-môn mới thanh tịnh, không phải Bà-la-môn thì không thanh tịnh; chỉ có các Bà-la-môn là con của Phạm Thiên, sinh ra từ ngực, sinh ra từ miệng, do Phạm Thiên sinh, do Phạm Thiên tạo, là những người thừa tự của Phạm Thiên’?” “Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù Tôn giả nói như vậy, nhưng trong trường hợp này, các Bà-la-môn vẫn nghĩ rằng: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn... là những người thừa tự của Phạm Thiên’.” 409. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ ඛත්තියකුමාරො බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්‍ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ; යො සො ඛත්තියකුමාරෙන බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුමාරෙන බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති. 409. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một thanh niên Sát-đế-lỵ chung sống với một thiếu nữ Bà-la-môn, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sinh ra. Người con trai được sinh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, có nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, người con trai được sinh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධ බ්‍රාහ්මණකුමාරො ඛත්තියකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්‍ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ; යො සො බ්‍රාහ්මණකුමාරෙන ඛත්තියකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණකුමාරෙන ඛත්තියකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘ඛත්තියො’තිපි වත්තබ්බො ‘බ්‍රාහ්මණො’තිපි වත්තබ්බො’’ති. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Giả sử ở đây, một thanh niên Bà-la-môn chung sống với một thiếu nữ Sát-đế-lỵ, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sinh ra. Người con trai được sinh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, có nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, người con trai được sinh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, có thể giống cả mẹ lẫn cha, nên được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’ và cũng được gọi là ‘Bà-la-môn’.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන ඉධ වළවං ගද්‍රභෙන සම්පයොජෙය්‍යුං, තෙසං සම්පයොගමන්වාය කිසොරො ජායෙථ; යො සො වළවාය ගද්‍රභෙන කිසොරො උප්පන්නො, සියා සො මාතුපි සදිසො පිතුපි සදිසො, ‘අස්සො’තිපි වත්තබ්බො ‘ගද්‍රභො’තිපි වත්තබ්බො’’ති? ‘‘කුණ්ඩඤ්හි සො, භො ගොතම, අස්සතරො හොති. ඉදං හිස්ස, භො ගොතම, නානාකරණං [Pg.361] පස්සාමි; අමුත්‍ර ච පනෙසානං න කිඤ්චි නානාකරණං පස්සාමී’’ති. “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, giả sử người ta cho ngựa cái giao phối với lừa đực, và do sự giao phối của chúng, một con non được sinh ra. Con non ấy, được sinh ra từ ngựa cái và lừa đực, nó giống mẹ và cũng giống cha. Nó có nên được gọi là ‘ngựa’ hay nên được gọi là ‘lừa’ không?” – “Thưa Tôn giả Gotama, nó là con la, một giống lai tạp. Thưa Tôn giả Gotama, đối với nó, con thấy có sự khác biệt này. Còn đối với trường hợp trước đây của họ, con không thấy có bất kỳ sự khác biệt nào.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධාස්සු ද්වෙ මාණවකා භාතරො සඋදරියා, එකො අජ්ඣායකො උපනීතො එකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො. කමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, මාණවකො අජ්ඣායකො උපනීතො තමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා. කිඤ්හි, භො ගොතම, අනජ්ඣායකෙ අනුපනීතෙ දින්නං මහප්ඵලං භවිස්සතී’’ති? “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có hai thanh niên là anh em cùng một mẹ; một người học tập và thông thạo Vệ-đà, một người không học tập và không thông thạo Vệ-đà. Giữa hai người này, các Bà-la-môn sẽ mời ai dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách?” – “Thưa Tôn giả Gotama, người thanh niên nào học tập và thông thạo Vệ-đà, các Bà-la-môn sẽ mời người ấy dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách. Thưa Tôn giả Gotama, vì cúng dường cho người không học tập, không thông thạo Vệ-đà thì làm sao có được quả lớn?” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සලායන, ඉධාස්සු ද්වෙ මාණවකා භාතරො සඋදරියා, එකො අජ්ඣායකො උපනීතො දුස්සීලො පාපධම්මො, එකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො සීලවා කල්‍යාණධම්මො. කමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා’’ති? ‘‘යො සො, භො ගොතම, මාණවකො අනජ්ඣායකො අනුපනීතො සීලවා කල්‍යාණධම්මො තමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පඨමං භොජෙය්‍යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා. කිඤ්හි, භො ගොතම, දුස්සීලෙ පාපධම්මෙ දින්නං මහප්ඵලං භවිස්සතී’’ති? “Này Assalāyana, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có hai thanh niên là anh em cùng một mẹ; một người học tập và thông thạo Vệ-đà, nhưng ác giới, theo ác pháp; một người không học tập và không thông thạo Vệ-đà, nhưng có giới hạnh, theo thiện pháp. Giữa hai người này, các Bà-la-môn sẽ mời ai dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách?” – “Thưa Tôn giả Gotama, người thanh niên nào không học tập và không thông thạo Vệ-đà, nhưng có giới hạnh, theo thiện pháp, các Bà-la-môn sẽ mời người ấy dùng bữa trước tiên, trong một lễ cúng cho người đã khuất, hay trong một bữa tiệc, hay trong một lễ tế tự, hay trong một buổi đãi khách. Thưa Tôn giả Gotama, vì cúng dường cho người ác giới, theo ác pháp thì làm sao có được quả lớn?” ‘‘පුබ්බෙ ඛො ත්වං, අස්සලායන, ජාතිං අගමාසි; ජාතිං ගන්ත්වා මන්තෙ අගමාසි; මන්තෙ ගන්ත්වා තපෙ අගමාසි; තපෙ ගන්ත්වා චාතුවණ්ණිං සුද්ධිං පච්චාගතො, යමහං පඤ්ඤපෙමී’’ති. එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො තුණ්හීභූතො මඞ්කුභූතො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි. “Này Assalāyana, trước hết ngươi đã đi đến (lập luận về) giai cấp. Từ giai cấp, ngươi đã đi đến (lập luận về) các câu thần chú. Từ các câu thần chú, ngươi đã đi đến (lập luận về) khổ hạnh. Từ khổ hạnh, ngươi đã quay trở lại với sự thanh tịnh của bốn giai cấp mà ta tuyên bố.” Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp. 410. අථ ඛො භගවා අස්සලායනං මාණවං තුණ්හීභූතං මඞ්කුභූතං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා අස්සලායනං මාණවං එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’ති. අස්සොසි ඛො[Pg.362], අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි – ‘සත්තන්නං කිර බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො…පෙ… බ්‍රහ්මදායාදා’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි කෙසමස්සුං කප්පෙත්වා මඤ්ජිට්ඨවණ්ණානි දුස්සානි නිවාසෙත්වා පටලියො උපාහනා ආරුහිත්වා ජාතරූපමයං දණ්ඩං ගහෙත්වා සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ චඞ්කමමානො එවමාහ – ‘හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා ; හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා’ති? අථ ඛො, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං එතදහොසි – ‘කො නායං ගාමණ්ඩලරූපො විය සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං පත්ථණ්ඩිලෙ චඞ්කමමානො එවමාහ – ‘හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතා; හන්ද, කො නු ඛො ඉමෙ භවන්තො බ්‍රාහ්මණිසයො ගතාති? හන්ද, නං අභිසපාමා’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිසපිංසු – ‘භස්මා, වසල, හොහි; භස්මා, වසල, හොහී’ති. යථා යථා ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිසපිංසු තථා තථා අසිතො දෙවලො ඉසි අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො ච පාසාදිකතරො ච. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්තන්නං බ්‍රාහ්මණිසීනං එතදහොසි – ‘මොඝං වත නො තපො, අඵලං බ්‍රහ්මචරියං. මයඤ්හි පුබ්බෙ යං අභිසපාම – භස්මා, වසල, හොහි; භස්මා, වසල, හොහීති භස්මාව භවති එකච්චො. ඉමං පන මයං යථා යථා අභිසපාම තථා තථා අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො ච පාසාදිකතරො චා’ති. ‘න භවන්තානං මොඝං තපො, නාඵලං බ්‍රහ්මචරියං. ඉඞ්ඝ භවන්තො, යො මයි මනොපදොසො තං පජහථා’ති. ‘යො භවති මනොපදොසො තං පජහාම. කො නු භවං හොතී’ති? ‘සුතො නු භවතං – අසිතො දෙවලො ඉසී’ති? ‘එවං, භො’. ‘සො ඛ්වාහං, භො, හොමී’ති. අථ ඛො, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතං දෙවලං ඉසිං අභිවාදෙතුං උපක්කමිංසු. 410. Bấy giờ, Thế Tôn, khi thấy thanh niên Assalāyana im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, đã nói với thanh niên Assalāyana điều này: “Này Assalāyana, thuở xưa, có bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đang cùng nhau thảo luận trong các am lá giữa rừng, và một tà kiến như sau đã khởi lên nơi họ: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất, các giai cấp khác là hạ liệt... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ Này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala đã nghe được rằng: ‘Có bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đang cùng nhau thảo luận trong các am lá giữa rừng, và một tà kiến như sau đã khởi lên nơi họ: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng nhất... là những người thừa tự của Phạm Thiên.’’ Bấy giờ, này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala cạo râu tóc, mặc y phục màu đỏ son, mang đôi dép nhiều lớp, cầm cây gậy bằng vàng, và xuất hiện tại khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn. Bấy giờ, này Assalāyana, ẩn sĩ Asita Devala, trong khi đi kinh hành trong khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn, đã nói như sau: ‘Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi? Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi?’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Kẻ này là ai, trông như một tên nhà quê, lại dám đi kinh hành trong khuôn viên của bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn và nói rằng: ‘Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi? Nào, các Tôn giả ẩn sĩ Bà-la-môn này đã đi đâu cả rồi?’ Nào, chúng ta hãy nguyền rủa hắn!’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã nguyền rủa ẩn sĩ Asita Devala: ‘Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện! Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện!’ Nhưng này Assalāyana, càng bị bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn nguyền rủa, ẩn sĩ Asita Devala lại càng trở nên đẹp đẽ hơn, ưa nhìn hơn, và khả ái hơn. Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ôi, khổ hạnh của chúng ta thật vô ích, phạm hạnh của chúng ta thật vô quả! Vì trước đây, khi chúng ta nguyền rủa ai: ‘Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện! Hãy thành tro bụi, hỡi kẻ hạ tiện!’ thì kẻ đó liền thành tro bụi. Nhưng người này, chúng ta càng nguyền rủa, hắn lại càng trở nên đẹp đẽ hơn, ưa nhìn hơn, và khả ái hơn.’ – ‘Khổ hạnh của các Tôn giả không vô ích, phạm hạnh của các ngài không vô quả. Nào, các Tôn giả, hãy từ bỏ tâm sân hận đối với tôi.’ – ‘Chúng tôi từ bỏ tâm sân hận đối với ngài. Nhưng Tôn giả là ai?’ – ‘Các Tôn giả có từng nghe về ẩn sĩ Asita Devala không?’ – ‘Thưa vâng, có nghe.’ – ‘Thưa các ngài, chính tôi là người ấy.’ Bấy giờ, này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn đã tiến đến để đảnh lễ ẩn sĩ Asita Devala. 411. ‘‘අථ [Pg.363] ඛො, අස්සලායන, අසිතො දෙවලො ඉසි සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො එතදවොච – ‘සුතං මෙතං, භො, සත්තන්නං කිර බ්‍රාහ්මණිසීනං අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තානං එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො; බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා; බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති. ‘එවං, භො’. 411. Này Assalāyana, khi ấy, ẩn sĩ Asita Devala đã nói với bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn như sau: ‘Thưa các ngài, tôi đã nghe rằng bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn, trong khi đang hội họp ở trong các am lá tại chốn rừng sâu, đã khởi lên tà kiến xấu ác như thế này: ‘Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là cao thượng, các giai cấp khác là hạ tiện; chỉ có giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen tối; chỉ có các người Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ có các người Bà-la-môn là những người con của Phạm Thiên, được sinh ra từ ngực, được sinh ra từ miệng, là con của Phạm Thiên, do Phạm Thiên hóa sanh, là những người thừa tự của Phạm Thiên.’ ‘Thưa ngài, đúng vậy.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යා ජනිකා මාතා බ්‍රාහ්මණංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණ’න්ති? ‘නො හිදං, භො’. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người mẹ đã sanh ra (chúng ta) chỉ đi đến với người Bà-la-môn, không phải người không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යා ජනිකාමාතු මාතා යාව සත්තමා මාතුමාතාමහයුගා බ්‍රාහ්මණංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණ’න්ති? ‘නො හිදං, භො’. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người mẹ của người mẹ đã sanh ra (chúng ta), cho đến bảy đời tổ mẫu, chỉ đi đến với người Bà-la-môn, không phải người không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යො ජනකො පිතා බ්‍රාහ්මණිංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණි’න්ති? ‘නො හිදං, භො’. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người cha đã sanh ra (chúng ta) chỉ đi đến với người nữ Bà-la-môn, không phải người nữ không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යො ජනකපිතු පිතා යාව සත්තමා පිතුපිතාමහයුගා බ්‍රාහ්මණිංයෙව අගමාසි, නො අබ්‍රාහ්මණි’න්ති? ‘නො හිදං, භො’. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Người cha của người cha đã sanh ra (chúng ta), cho đến bảy đời tổ phụ, chỉ đi đến với người nữ Bà-la-môn, không phải người nữ không phải Bà-la-môn’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết điều này.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – යථා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොතී’ති ? ‘ජානාම මයං, භො – යථා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොති. ඉධ මාතාපිතරො ච සන්නිපතිතා හොන්ති, මාතා ච උතුනී හොති, ගන්ධබ්බො ච පච්චුපට්ඨිතො හොති; එවං තිණ්ණං සන්නිපාතා ගබ්භස්ස අවක්කන්ති හොතී’ති. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết về cách thức sự nhập thai được diễn ra không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi biết về cách thức sự nhập thai được diễn ra. Ở đây, có sự giao hợp của cha và mẹ, người mẹ đang trong thời kỳ (kinh nguyệt), và có sự hiện diện của thần thức; do sự hội đủ của ba yếu tố này nên sự nhập thai được diễn ra.’ ‘‘‘ජානන්ති පන භොන්තො – තග්ඝ, සො ගන්ධබ්බො ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති? ‘න මයං, භො, ජානාම – තග්ඝ සො ගන්ධබ්බො ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා’ති. ‘එවං සන්තෙ, භො, ජානාථ – කෙ තුම්හෙ හොථා’ති? ‘එවං සන්තෙ, භො, න මයං ජානාම [Pg.364] – කෙ මයං හොමා’ති. තෙ හි නාම, අස්සලායන, සත්ත බ්‍රාහ්මණිසයො අසිතෙන දෙවලෙන ඉසිනා සකෙ ජාතිවාදෙ සමනුයුඤ්ජීයමානා සමනුග්ගාහීයමානා සමනුභාසීයමානා න සම්පායිස්සන්ති; කිං පන ත්වං එතරහි මයා සකස්මිං ජාතිවාදෙ සමනුයුඤ්ජීයමානො සමනුග්ගාහීයමානො සමනුභාසීයමානො සම්පායිස්සසි, යෙසං ත්වං සාචරියකො න පුණ්ණො දබ්බිගාහො’’ති. ‘Thưa các ngài, các ngài có biết rằng: ‘Chắc chắn thần thức ấy là người Sát-đế-lỵ, hoặc là người Bà-la-môn, hoặc là người Phệ-xá, hoặc là người Thủ-đà-la’ không?’ ‘Thưa ngài, chúng tôi không biết rằng: ‘Chắc chắn thần thức ấy là người Sát-đế-lỵ, hoặc là người Bà-la-môn, hoặc là người Phệ-xá, hoặc là người Thủ-đà-la.’ ‘Thưa các ngài, nếu vậy, các ngài có biết: ‘Các ngài là ai’ không?’ ‘Thưa ngài, nếu vậy, chúng tôi không biết: ‘Chúng tôi là ai.’ Này Assalāyana, bảy vị ẩn sĩ Bà-la-môn ấy, khi được ẩn sĩ Asita Devala gạn hỏi, chất vấn, và thẩm tra về chủ thuyết giai cấp của chính họ, đã không thể trả lời được. Huống nữa là ngươi, vào lúc này, khi được ta gạn hỏi, chất vấn, và thẩm tra về chủ thuyết giai cấp của chính mình, làm sao có thể trả lời được? Ngươi, cùng với thầy của ngươi, còn không bằng Puṇṇa, người cầm muỗng của các vị ấy.’ එවං වුත්තෙ, අස්සලායනො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói như vậy, thanh niên Assalāyana đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (cho đến) ... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy xem con là người cận sự nam đã đi đến nơi nương tựa cho đến trọn đời.’ අස්සලායනසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං. Kinh Assalāyana thứ ba đã chấm dứt. 4. ඝොටමුඛසුත්තං 4. Kinh Ghoṭamukha 412. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා උදෙනො බාරාණසියං විහරති ඛෙමියම්බවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො බාරාණසිං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන ඛෙමියම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උදෙනො අබ්භොකාසෙ චඞ්කමති. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො යෙනායස්මා උදෙනො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා උදෙනෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා ආයස්මන්තං උදෙනං චඞ්කමන්තං අනුචඞ්කමමානො එවමාහ – ‘‘අම්භො සමණ, ‘නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’ති. 412. Tôi đã nghe như vầy. Một thời, trưởng lão Udena đang trú ở tại vườn xoài Khemiya ở Bārāṇasī. Và vào lúc ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đi đến Bārāṇasī vì có một vài công việc. Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha, trong khi đang đi dạo và đi bách bộ, đã đi đến vườn xoài Khemiya. Và vào lúc ấy, trưởng lão Udena đang đi kinh hành ở ngoài trời. Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đi đến chỗ trưởng lão Udena; sau khi đi đến, ông đã cùng với trưởng lão Udena trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu và những lời thăm hỏi đáng ghi nhớ, trong khi đi theo sau trưởng lão Udena đang đi kinh hành, ông đã nói như sau: ‘Thưa Sa-môn, ‘không có người xuất gia nào sống đúng theo Pháp’ – ở đây, tôi có suy nghĩ như vậy. Và điều ấy là do không được gặp gỡ những vị như ngài, hoặc là do không thấy được Pháp ở đây.’ එවං වුත්තෙ, ආයස්මා උදෙනො චඞ්කමා ඔරොහිත්වා විහාරං පවිසිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ඝොටමුඛොපි ඛො බ්‍රාහ්මණො චඞ්කමා ඔරොහිත්වා විහාරං පවිසිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො ඝොටමුඛං බ්‍රාහ්මණං ආයස්මා උදෙනො එතදවොච – ‘‘සංවිජ්ජන්ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආසනානි. සචෙ ආකඞ්ඛසි, නිසීදා’’ති. ‘‘එතදෙව ඛො පන මයං [Pg.365] භොතො උදෙනස්ස ආගමයමානා (න) නිසීදාම. කථඤ්හි නාම මාදිසො පුබ්බෙ අනිමන්තිතො ආසනෙ නිසීදිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති? අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උදෙනං එතදවොච – ‘‘අම්භො සමණ, ‘නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’ති. ‘‘සචෙ ඛො පන මෙ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, අනුඤ්ඤෙය්‍යං අනුජානෙය්‍යාසි, පටික්කොසිතබ්බඤ්ච පටික්කොසෙය්‍යාසි; යස්ස ච පන මෙ භාසිතස්ස අත්ථං න ජානෙය්‍යාසි, මමංයෙව තත්ථ උත්තරි පටිපුච්ඡෙය්‍යාසි – ‘ඉදං, භො උදෙන, කථං, ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? එවං කත්වා සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘අනුඤ්ඤෙය්‍යං ඛ්වාහං භොතො උදෙනස්ස අනුජානිස්සාමි, පටික්කොසිතබ්බඤ්ච පටික්කොසිස්සාමි; යස්ස ච පනාහං භොතො උදෙනස්ස භාසිතස්ස අත්ථං න ජානිස්සාමි, භවන්තංයෙව තත්ථ උදෙනං උත්තරි පටිපුච්ඡිස්සාමි – ‘ඉදං, භො උදෙන, කථං, ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? එවං කත්වා හොතු නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති. Khi được nói như vậy, trưởng lão Udena đã đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá, và ngồi xuống ở trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Bà-la-môn Ghoṭamukha cũng đi xuống khỏi nơi kinh hành, đi vào tịnh xá, và đứng ở một bên. Trưởng lão Udena đã nói với Bà-la-môn Ghoṭamukha đang đứng ở một bên như sau: ‘Này Bà-la-môn, có các chỗ ngồi. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.’ ‘Chính vì đang chờ đợi lời mời này của ngài Udena nên chúng tôi đã không ngồi. Làm sao một người như tôi lại có thể nghĩ rằng nên ngồi xuống ở trên chỗ ngồi trước khi được mời?’ Khi ấy, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống ở một bên. Sau khi đã ngồi xuống ở một bên, Bà-la-môn Ghoṭamukha đã nói với trưởng lão Udena như sau: ‘Thưa Sa-môn, ‘không có người xuất gia nào sống đúng theo Pháp’ – ở đây, tôi có suy nghĩ như vậy. Và điều ấy là do không được gặp gỡ những vị như ngài, hoặc là do không thấy được Pháp ở đây.’ ‘Này Bà-la-môn, nếu ông chấp thuận cho tôi điều đáng được chấp thuận, và phản đối điều đáng bị phản đối; và nếu ông không hiểu được ý nghĩa của lời nói nào đó của tôi, ông nên hỏi lại chính tôi về điều ấy rằng: ‘Thưa ngài Udena, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Sau khi làm như vậy, cuộc hội luận của chúng ta ở đây có thể được diễn ra.’ ‘Tôi sẽ chấp thuận cho ngài Udena điều đáng được chấp thuận, và sẽ phản đối điều đáng bị phản đối; và nếu tôi không hiểu được ý nghĩa của lời nói nào đó của ngài Udena, tôi sẽ hỏi lại chính ngài Udena về điều ấy rằng: ‘Thưa ngài Udena, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Sau khi làm như vậy, mong rằng cuộc hội luận của chúng ta ở đây được diễn ra.’ 413. ‘‘චත්තාරොමෙ, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො පරන්තපො හොති පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අත්තන්තපො ච හොති අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො හොති නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉමෙසං, බ්‍රාහ්මණ, චතුන්නං පුග්ගලානං කතමො තෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති? 413. Này Bà la môn, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng người nào? Này Bà la môn, ở đây, có hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Này Bà la môn, trong bốn hạng người này, hạng người nào làm cho tâm của ông được hoan hỷ? ‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයං මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො [Pg.366] පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො අයම්පි මෙ පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති; යො ච ඛො අයං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. අයමෙව මෙ පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති. Thưa ngài Udena, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, hạng người này không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, hạng người này cũng không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, còn hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Chính hạng người này làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. ‘‘කස්මා පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඉමෙ තයො පුග්ගලා චිත්තං නාරාධෙන්තී’’ති? ‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො පරං සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යොපායං, භො උදෙන, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං ආතාපෙති පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං නාරාධෙති. යො ච ඛො අයං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති, සො අත්තානඤ්ච පරඤ්ච සුඛකාමං දුක්ඛපටික්කූලං නෙව ආතාපෙති න පරිතාපෙති; ඉමිනා මෙ අයං පුග්ගලො චිත්තං ආරාධෙතී’’ති. Này Bà la môn, vì sao ba hạng người này không làm cho tâm của ông được hoan hỷ? Thưa ngài Udena, hạng người tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vị ấy làm cho tự thân mình bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, vị ấy làm cho người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, hạng người vừa tự hành khổ, chuyên tâm thực hành khổ hạnh, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác, vị ấy làm cho tự thân và người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân và người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy không làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. Thưa ngài Udena, còn hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh; vị ấy không làm cho tự thân và người khác bị thiêu đốt, bị giày vò, trong khi tự thân và người khác lại muốn được an lạc, ghét sợ đau khổ; vì lý do này, hạng người ấy làm cho tâm của tôi được hoan hỷ. 414. ‘‘ද්වෙමා, බ්‍රාහ්මණ, පරිසා. කතමා ද්වෙ? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චා පරිසා සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පරියෙසති, දාසිදාසං පරියෙසති, ඛෙත්තවත්ථුං පරියෙසති, ජාතරූපරජතං පරියෙසති. 414. Này Bà la môn, có hai loại hội chúng này. Hai loại nào? Này Bà la môn, ở đây, có một loại hội chúng do tham đắm, say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên tìm kiếm vợ con, tìm kiếm tôi trai tớ gái, tìm kiếm ruộng vườn, tìm kiếm vàng bạc. ‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චා පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය, දාසිදාසං පහාය, ඛෙත්තවත්ථුං පහාය, ජාතරූපරජතං පහාය, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. ස්වායං, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො [Pg.367] නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති. ඉධ කතමං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලං කතමාය පරිසාය බහුලං සමනුපස්සසි – යා චායං පරිසා සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පරියෙසති දාසිදාසං පරියෙසති ඛෙත්තවත්ථුං පරියෙසති ජාතරූපරජතං පරියෙසති, යා චායං පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය දාසිදාසං පහාය ඛෙත්තවත්ථුං පහාය ජාතරූපරජතං පහාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා’’ති? Này Bà la môn, lại nữa, ở đây, có một loại hội chúng do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Này Bà la môn, hạng người này không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác. Vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh. Ở đây, này Bà la môn, ông thường thấy hạng người nào trong hội chúng nào nhiều hơn – hội chúng do tham đắm, say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên tìm kiếm vợ con, tìm kiếm tôi trai tớ gái, tìm kiếm ruộng vườn, tìm kiếm vàng bạc; hay là hội chúng do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia? ‘‘ය්වායං, භො උදෙන, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති; ඉමාහං පුග්ගලං යායං පරිසා අසාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු පුත්තභරියං පහාය දාසිදාසං පහාය ඛෙත්තවත්ථුං පහාය ජාතරූපරජතං පහාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා ඉමිස්සං පරිසායං බහුලං සමනුපස්සාමී’’ති. Thưa ngài Udena, hạng người không tự hành khổ, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh, không hành khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh cho người khác; vị ấy, không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, được tịch tịnh, thanh lương, cảm giác lạc thọ, sống với tự thân thanh tịnh; tôi thường thấy hạng người này nhiều hơn ở trong hội chúng mà do không tham đắm, không say mê các loại bông tai ngọc ngà, nên đã từ bỏ vợ con, từ bỏ tôi trai tớ gái, từ bỏ ruộng vườn, từ bỏ vàng bạc, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. ‘‘ඉදානෙව ඛො පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, භාසිතං – ‘මයං එවං ආජානාම – අම්භො සමණ, නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො, එවං මෙ එත්ථ හොති. තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මො’’’ති. ‘‘අද්ධා මෙසා, භො උදෙන, සානුග්ගහා වාචා භාසිතා. ‘අත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො’ – එවං මෙ එත්ථ හොති. එවඤ්ච පන මං භවං උදෙනො ධාරෙතු. යෙ ච මෙ භොතා උදෙනෙන චත්තාරො පුග්ගලා සංඛිත්තෙන වුත්තා විත්ථාරෙන අවිභත්තා, සාධු මෙ භවං, උදෙනො ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලෙ විත්ථාරෙන විභජතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො උදෙනස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා උදෙනො එතදවොච – “Này Bà-la-môn, chính là bây giờ chúng tôi mới biết lời ông nói rằng: ‘Thưa Sa-môn, không có du sĩ sống đúng pháp, tôi có ý nghĩ như vậy. Và điều đó là do không thấy được những vị như ngài, hoặc là do không thấy được pháp ở đây.’” “Thưa ngài Udena, chắc chắn lời nói này của tôi đã được nói ra có lý do. ‘Có du sĩ sống đúng pháp’ – tôi có ý nghĩ như vậy. Và mong ngài Udena hãy ghi nhận tôi như vậy. Và bốn hạng người mà ngài Udena đã nói tóm tắt cho tôi, chưa phân tích chi tiết, lành thay, mong ngài Udena, vì lòng bi mẫn, hãy phân tích chi tiết bốn hạng người này cho tôi.” “Này Bà-la-môn, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, ta sẽ nói.” “Vâng, thưa ngài.” Bà-la-môn Ghoṭamukha đã đáp lại Tôn giả Udena. Tôn giả Udena đã nói điều này: 415. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො අචෙලකො හොති මුත්තාචාරො හත්ථාපලෙඛනො නඑහිභද්දන්තිකො නතිට්ඨභද්දන්තිකො, නාභිහටං න උද්දිස්සකතං න නිමන්තනං සාදියති. සො න කුම්භිමුඛා පටිග්ගණ්හාති, න කළොපිමුඛා පටිග්ගණ්හාති, න එළකමන්තරං, න දණ්ඩමන්තරං, න මුසලමන්තරං, න ද්වින්නං භුඤ්ජමානානං, න ගබ්භිනියා, න පායමානාය[Pg.368], න පුරිසන්තරගතාය, න සඞ්කිත්තීසු, න යත්ථ සා උපට්ඨිතො හොති, න යත්ථ මක්ඛිකා සණ්ඩසණ්ඩචාරිනී, න මච්ඡං න මංසං, න සුරං න මෙරයං න ථුසොදකං පිවති. සො එකාගාරිකො වා හොති එකාලොපිකො, ද්වාගාරිකො වා හොති ද්වාලොපිකො…පෙ… සත්තාගාරිකො වා හොති සත්තාලොපිකො; එකිස්සාපි දත්තියා යාපෙති, ද්වීහිපි දත්තීහි යාපෙති…පෙ… සත්තහිපි දත්තීහි යාපෙති; එකාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති, ද්වීහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති…පෙ… සත්තාහිකම්පි ආහාරං ආහාරෙති – ඉති එවරූපං අද්ධමාසිකං පරියායභත්තභොජනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සො සාකභක්ඛො වා හොති, සාමාකභක්ඛො වා හොති, නීවාරභක්ඛො වා හොති, දද්දුලභක්ඛො වා හොති, හටභක්ඛො වා හොති, කණභක්ඛො වා හොති, ආචාමභක්ඛො වා හොති, පිඤ්ඤාකභක්ඛො වා හොති, තිණභක්ඛො වා හොති, ගොමයභක්ඛො වා හොති, වනමූලඵලාහාරො යාපෙති පවත්තඵලභොජී. සො සාණානිපි ධාරෙති, මසාණානිපි ධාරෙති, ඡවදුස්සානිපි ධාරෙති, පංසුකූලානිපි ධාරෙති, තිරීටානිපි ධාරෙති, අජිනම්පි ධාරෙති, අජිනක්ඛිපම්පි ධාරෙති, කුසචීරම්පි ධාරෙති, වාකචීරම්පි ධාරෙති, ඵලකචීරම්පි ධාරෙති, කෙසකම්බලම්පි ධාරෙති, වාළකම්බලම්පි ධාරෙති, උලූකපක්ඛම්පි ධාරෙති; කෙසමස්සුලොචකොපි හොති කෙසමස්සුලොචනානුයොගමනුයුත්තො, උබ්භට්ඨකොපි හොති ආසනපටික්ඛිත්තො, උක්කුටිකොපි හොති උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තො, කණ්ටකාපස්සයිකොපි හොති කණ්ටකාපස්සයෙ සෙය්‍යං කප්පෙති; සායතතියකම්පි උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති – ඉති එවරූපං අනෙකවිහිතං කායස්ස ආතාපනපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 415. “Này Bà-la-môn, thế nào là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình? Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không chấp nhận lời mời ‘xin mời ngài đến’, không chấp nhận lời mời ‘xin mời ngài đứng lại’, không chấp nhận vật thực mang đến, không chấp nhận vật thực làm riêng cho mình, không chấp nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được trao qua ngưỡng cửa, qua cây gậy, qua cái chày, không nhận từ một trong hai người đang ăn, không nhận từ người phụ nữ có thai, đang cho con bú, hay đang chung đụng với người đàn ông, không nhận vật thực được quyên góp, không nhận ở nơi có chó đứng chờ, không nhận ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men, không uống nước ngâm gạo. Vị ấy chỉ nhận vật thực ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng;... hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi mạng với một chén nhỏ, với hai chén nhỏ,... với bảy chén nhỏ. Vị ấy ăn mỗi ngày một lần, hoặc hai ngày một lần,... hoặc bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn uống có định kỳ, cho đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức hoang, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn khô dầu, ăn cỏ, ăn phân bò. Vị ấy nuôi mạng bằng rễ và trái cây trong rừng, sống bằng trái cây rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai trộn, y từ tử thi, y lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, y bằng da sơn dương, y bằng mảnh da sơn dương, y bằng cỏ kusa, y bằng vỏ cây mềm, y bằng mảnh gỗ, y bằng tóc người, y bằng lông đuôi thú, y bằng lông cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm vào việc nhổ râu tóc. Vị ấy đứng kiễng chân, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy ngồi xổm, chuyên tâm vào việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên giường gai, đặt mình nằm trên giường gai. Vị ấy chuyên tâm vào việc xuống nước ba lần vào buổi tối. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm vào nhiều cách hành hạ, làm khổ thân xác. Này Bà-la-môn, đây được gọi là hạng người tự hành khổ, chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình.” 416. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො ඔරබ්භිකො හොති සූකරිකො සාකුණිකො මාගවිකො ලුද්දො මච්ඡඝාතකො චොරො චොරඝාතකො ගොඝාතකො බන්ධනාගාරිකො – යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො පරන්තපො පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 416. “Này Bà-la-môn, thế nào là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác? Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người là đồ tể cừu, đồ tể heo, người bẫy chim, thợ săn, người tàn ác, người đánh cá, kẻ trộm, đao phủ, đồ tể bò, cai ngục, hay bất kỳ ai khác làm những nghề tàn bạo. Này Bà-la-môn, đây được gọi là hạng người hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành hạ người khác.” 417. ‘‘කතමො [Pg.369] ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පුග්ගලො රාජා වා හොති ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො, බ්‍රාහ්මණො වා මහාසාලො. සො පුරත්ථිමෙන නගරස්ස නවං සන්ථාගාරං කාරාපෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා ඛරාජිනං නිවාසෙත්වා සප්පිතෙලෙන කායං අබ්භඤ්ජිත්වා මගවිසාණෙන පිට්ඨිං කණ්ඩුවමානො නවං සන්ථාගාරං පවිසති සද්ධිං මහෙසියා බ්‍රාහ්මණෙන ච පුරොහිතෙන. සො තත්ථ අනන්තරහිතාය භූමියා හරිතුපලිත්තාය සෙය්‍යං කප්පෙති. එකිස්සාය ගාවියා සරූපවච්ඡාය යං එකස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන රාජා යාපෙති, යං දුතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන මහෙසී යාපෙති, යං තතියස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන බ්‍රාහ්මණො පුරොහිතො යාපෙති, යං චතුත්ථස්මිං ථනෙ ඛීරං හොති තෙන අග්ගිං ජුහති, අවසෙසෙන වච්ඡකො යාපෙති. සො එවමාහ – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය’, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අස්සා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා රුක්ඛා ඡිජ්ජන්තු යූපත්ථාය, එත්තකා දබ්භා ලූයන්තු බරිහිසත්ථායා’ති. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති ‘දාසා’ති වා ‘පෙස්සා’ති වා ‘කම්මකරා’ති වා තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති. අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො අත්තන්තපො ච අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, පරන්තපො ච පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. 417. Này Bà la môn, thế nào là hạng người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác? Này Bà la môn, ở đây, có hạng người là vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc là Bà la môn đại phú. Vị ấy cho xây một tế đàn mới ở phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, mặc vào một tấm da thú thô ráp, thoa dầu bơ lên thân, gãi lưng bằng sừng nai, rồi đi vào tế đàn mới cùng với hoàng hậu và vị Bà la môn tế tự. Ở đó, vị ấy nằm trên nền đất trống, được trét bằng phân bò tươi. Sữa ở vú thứ nhất của một con bò cái có con bê cùng màu thì nhà vua dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ hai thì hoàng hậu dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ ba thì vị Bà la môn tế tự dùng để duy trì sự sống; sữa ở vú thứ tư thì dùng để cúng dường thần lửa; phần còn lại thì con bê dùng để duy trì sự sống. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy giết bao nhiêu đây bò đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây bò tơ đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây bò tơ cái để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây dê đực để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây cừu để tế lễ, hãy giết bao nhiêu đây ngựa để tế lễ. Hãy chặt bao nhiêu đây cây để làm cột tế, hãy cắt bao nhiêu đây cỏ dabbā để rải trên đất tế.’ Và những người là tôi tớ, người đưa tin, hay người làm công của vị ấy, họ cũng bị roi vọt đe dọa, bị sợ hãi đe dọa, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị. Này Bà la môn, đây được gọi là hạng người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, vừa hành khổ người khác, chuyên tâm vào việc hành khổ người khác. 418. ‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො; සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරති? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං [Pg.370] පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජොපථො අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. 418. Này Bà la môn, thế nào là hạng người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành khổ mình, không hành khổ người khác, không chuyên tâm vào việc hành khổ người khác; vị ấy không tự hành khổ, không hành khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, được tịch tịnh, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên? Này Bà la môn, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; tuyên dương phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác nghe được giáo pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Có được niềm tin ấy, người ấy suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Sống tại gia không dễ gì thực hành phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, chấp nhận học pháp và đời sống của các vị Tỳ khưu, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng bi mẫn, sống vì lợi ích và thương xót tất cả chúng sanh. ‘‘අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී. අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති. Vị ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho; chỉ nhận vật đã được cho, chỉ mong đợi vật được cho. Vị ấy sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. ‘‘අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. Vị ấy từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống đời phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục, là pháp của thế gian. ‘‘මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස. Vị ấy từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối; là người nói lời chân thật, gắn bó với sự thật, kiên định, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. ‘‘පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති; ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා, සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති. Vị ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở đây, không đi nói ở nơi kia để gây chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở nơi kia, không đi nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy là người hàn gắn những ai đã chia rẽ, hoặc khuyến khích những ai đang hòa hợp; ưa thích sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp. ‘‘ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති. Vị ấy từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác. Vị ấy nói những lời không tỳ vết, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, được nhiều người quý mến. ‘‘සම්ඵප්පලාපං [Pg.371] පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; là người nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ích, nói lời đúng pháp, nói lời đúng luật; nói lời đáng được ghi nhớ, đúng thời, có dẫn chứng, có giới hạn, hợp với mục đích. ‘‘සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති. එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති. මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො හොති. උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති. ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති. කයවික්කයා පටිවිරතො හොති. තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති. උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති. ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති. Vị ấy từ bỏ việc hủy hoại các loại hạt giống và cây cối. Vị ấy dùng một bữa mỗi ngày, từ bỏ việc ăn vào ban đêm, kiêng cử việc ăn phi thời. Vị ấy từ bỏ việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn. Vị ấy từ bỏ việc trang sức, trang điểm bằng vòng hoa, hương liệu, và phấn sáp. Vị ấy từ bỏ việc dùng giường và ghế cao và sang trọng. Vị ấy từ bỏ việc nhận vàng và bạc. Vị ấy từ bỏ việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy từ bỏ việc nhận thịt sống. Vị ấy từ bỏ việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy từ bỏ việc nhận nô tỳ nam và nô tỳ nữ. Vị ấy từ bỏ việc nhận dê và cừu. Vị ấy từ bỏ việc nhận gà và heo. Vị ấy từ bỏ việc nhận voi, bò, ngựa đực, và ngựa cái. Vị ấy từ bỏ việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy từ bỏ việc làm sứ giả hay người đưa tin. Vị ấy từ bỏ việc mua và bán. Vị ấy từ bỏ việc gian lận bằng cân, tiền, và vật đo lường. Vị ấy từ bỏ việc hối lộ, lừa đảo, gian trá, và mánh khóe. Vị ấy từ bỏ việc cắt, giết, trói, cướp bóc, trấn lột, và các hành vi bạo lực. ‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති සපත්තභාරොව ඩෙති, එවමෙව භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති. Vị ấy biết đủ với y phục đủ để che thân và vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát. Ví như loài chim có cánh, bay đến bất cứ nơi đâu, gánh nặng của nó chỉ là đôi cánh. Cũng vậy, vị tỳ khưu biết đủ với y phục đủ để che thân và vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát. Vị ấy, sau khi đã thành tựu uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không thể chê trách ở nội tâm. 419. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤායන න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං [Pg.372] මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති. 419. Vị ấy, khi thấy một sắc tướng bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Bởi vì, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, thì các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm. Do đó, vị ấy thực hành sự phòng hộ, bảo vệ nhãn căn, và đạt đến sự chế ngự trong nhãn căn. Khi nghe một âm thanh bằng tai... khi ngửi một mùi hương bằng mũi... khi nếm một vị bằng lưỡi... khi cảm nhận một xúc chạm bằng thân... khi nhận biết một pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Bởi vì, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, thì các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm. Do đó, vị ấy thực hành sự phòng hộ, bảo vệ ý căn, và đạt đến sự chế ngự trong ý căn. Vị ấy, sau khi đã thành tựu sự phòng hộ các căn cao thượng này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không bị phiền não xâm nhiễm ở nội tâm. ‘‘සො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති. Vị ấy có tỉnh giác khi đi tới và đi lui; có tỉnh giác khi nhìn thẳng và nhìn quanh; có tỉnh giác khi co và duỗi các chi; có tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát, và các y khác; có tỉnh giác khi ăn, uống, nhai, và nếm; có tỉnh giác khi đại tiện và tiểu tiện; có tỉnh giác khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và giữ im lặng. ‘‘සො ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා, උජුං කායං පණිධාය, පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති; බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථිනමිද්ධං පහාය විගතථීනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථීනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති. Vị ấy, sau khi đã thành tựu uẩn giới cao thượng này, (thành tựu sự biết đủ cao thượng này,) thành tựu sự phòng hộ các căn cao thượng này, và thành tựu niệm và tỉnh giác cao thượng này, tìm đến một nơi ở thanh vắng: trong rừng, dưới gốc cây, trên núi, trong hang, trong động, tại nghĩa địa, trong lùm cây, ngoài trời, hoặc trên một đống rơm. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, vị ấy ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an lập chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở thế gian, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái; từ bỏ sân hận và ác ý, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng bi mẫn đối với lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận và ác ý; từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với nhận thức về ánh sáng, chánh niệm và tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên; từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá; từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân về các pháp thiện, gột sạch tâm khỏi hoài nghi. ‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති[Pg.373], යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා, පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා, අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. Vị ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái này, là những pháp làm ô nhiễm tâm và làm trí tuệ suy yếu, đã ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Do làm lắng dịu tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm và tỉnh giác, cảm nhận lạc bằng thân, chứng và trú Thiền thứ ba, một trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Do xả lạc và xả khổ, và do các hỷ và ưu đã biến mất từ trước, vị ấy chứng và trú Thiền thứ tư, một trạng thái không khổ không lạc, với niệm thanh tịnh do xả. 420. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො; සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො; සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. 420. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, thọ hưởng khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta đã sanh vào nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, thọ hưởng khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta đã sanh vào nơi đây’. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các chi tiết và đặc điểm.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා…පෙ… අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Thiên Nhãn Minh, trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. ‘Thật vậy, những chúng sanh này đã thực hiện thân ác hành... phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ hành động theo tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh này đã thực hiện thân thiện hành... không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ hành động theo chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi lành, thiên giới, trên đời này’. Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài tầm mắt của người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.” ‘‘සො [Pg.374] එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không dao động, hướng tâm đến Lậu Tận Minh, trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết rõ như thật: ‘Đây là Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là nguyên nhân của Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là sự diệt Khổ’, biết rõ như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt Khổ’. Vị ấy biết rõ như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là sự diệt tận các lậu hoặc’, biết rõ như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, giải thoát khỏi hữu lậu, giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã được giải thoát, trí tuệ khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’.” ‘‘අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, පුග්ගලො නෙවත්තන්තපො නාත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො, න පරන්තපො න පරපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො. සො අනත්තන්තපො අපරන්තපො දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛප්පටිසංවෙදී බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතී’’ති. “Này Bà-la-môn, người này được gọi là người không tự hành hạ mình, không chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình; không hành hạ người khác, không chuyên tâm vào việc hành hạ người khác. Vị ấy, không tự hành hạ mình, không hành hạ người khác, ngay trong đời này, không còn khao khát, đã được dập tắt, trở nên mát mẻ, cảm nhận sự an lạc, sống với một tự thân đã trở nên thanh tịnh.” 421. එවං වුත්තෙ, ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උදෙනං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො උදෙන, අභික්කන්තං, භො උදෙන! සෙය්‍යථාපි, භො උදෙන, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා උදෙනෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං උදෙනං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං උදෙනො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ‘‘මා ඛො මං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සරණං අගමාසි. තමෙව භගවන්තං සරණං ගච්ඡාහි යමහං සරණං ගතො’’ති. ‘‘කහං පන, භො උදෙන, එතරහි සො භවං ගොතමො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එතරහි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. 421. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Ghoṭamukha bạch với Tôn giả Udena rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Udena! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Udena! Thưa Tôn giả Udena, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các hình sắc, cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Udena giảng giải bằng nhiều phương tiện. Con nay xin quy y Tôn giả Udena, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Udena hãy nhận con làm một người cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời”. “Này Bà-la-môn, chớ có quy y tôi. Hãy quy y chính Đức Thế Tôn mà tôi đã quy y”. “Thưa Tôn giả Udena, vậy bây giờ Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy, đang ở đâu?”. “Này Bà-la-môn, Đức Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nay đã nhập Vô Dư Niết-bàn rồi”. ‘‘සචෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දසසු යොජනෙසු, දසපි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය [Pg.375] අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. සචෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං වීසතියා යොජනෙසු… තිංසාය යොජනෙසු… චත්තාරීසාය යොජනෙසු… පඤ්ඤාසාය යොජනෙසු, පඤ්ඤාසම්පි මයං යොජනානි ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. යොජනසතෙ චෙපි මයං, භො උදෙන, සුණෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං, යොජනසතම්පි මයං ගච්ඡෙය්‍යාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. “Thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây mười do-tuần, chúng con cũng sẽ đi mười do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây hai mươi do-tuần... ba mươi do-tuần... bốn mươi do-tuần... năm mươi do-tuần, chúng con cũng sẽ đi năm mươi do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và thưa Tôn giả Udena, nếu chúng con nghe rằng Đức Thế Tôn Gotama đang ở cách đây một trăm do-tuần, chúng con cũng sẽ đi một trăm do-tuần để được yết kiến Đức Thế Tôn Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.” ‘‘යතො ච ඛො, භො උදෙන, පරිනිබ්බුතො සො භවං ගොතමො, පරිනිබ්බුතම්පි මයං තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං උදෙනො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. අත්ථි ච මෙ, භො උදෙන, අඞ්ගරාජා දෙවසිකං නිච්චභික්ඛං දදාති, තතො අහං භොතො උදෙනස්ස එකං නිච්චභික්ඛං දදාමී’’ති. ‘‘කිං පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, අඞ්ගරාජා දෙවසිකං නිච්චභික්ඛං දදාතී’’ති? ‘‘පඤ්ච, භො උදෙන, කහාපණසතානී’’ති. ‘‘න ඛො නො, බ්‍රාහ්මණ, කප්පති ජාතරූපරජතං පටිග්ගහෙතු’’න්ති. ‘‘සචෙ තං භොතො උදෙනස්ස න කප්පති විහාරං භොතො උදෙනස්ස කාරාපෙස්සාමී’’ති. ‘‘සචෙ ඛො මෙ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, විහාරං, කාරාපෙතුකාමො, පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙහී’’ති. ‘‘ඉමිනාපාහං භොතො උදෙනස්ස භිය්‍යොසොමත්තාය අත්තමනො අභිරද්ධො යං මං භවං උදෙනො සඞ්ඝෙ දානෙ සමාදපෙති. එසාහං, භො උදෙන, එතිස්සා ච නිච්චභික්ඛාය අපරාය ච නිච්චභික්ඛාය පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙස්සාමී’’ති. අථ ඛො ඝොටමුඛො බ්‍රාහ්මණො එතිස්සා ච නිච්චභික්ඛාය අපරාය ච නිච්චභික්ඛාය පාටලිපුත්තෙ සඞ්ඝස්ස උපට්ඨානසාලං කාරාපෙසි. සා එතරහි ‘ඝොටමුඛී’ති වුච්චතීති. “Thưa ngài Udena, vì Tôn giả Gotama đã viên tịch, nên chúng con xin quy y Tôn giả Gotama dù ngài đã viên tịch, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Kể từ hôm nay cho đến trọn đời, mong Tôn giả Udena hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y Tam Bảo. Thưa ngài Udena, vua xứ Aṅga có cấp cho con một khoản phụ cấp thường xuyên hàng ngày, từ đó con xin cúng dường đến Tôn giả Udena một phần phụ cấp thường xuyên.” “Này Bà-la-môn, vua xứ Aṅga cấp cho ông khoản phụ cấp thường xuyên hàng ngày là bao nhiêu?” “Thưa ngài Udena, là năm trăm kahāpaṇa.” “Này Bà-la-môn, chúng tôi không được phép nhận vàng bạc.” “Nếu Tôn giả Udena không được phép nhận, con sẽ cho xây một ngôi tịnh xá cho Tôn giả Udena.” “Này Bà-la-môn, nếu ông muốn xây tịnh xá cho tôi, hãy cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta.” “Con lại càng thêm hoan hỷ, hài lòng với Tôn giả Udena vì Tôn giả đã khuyến khích con cúng dường đến chư Tăng. Thưa ngài Udena, với khoản phụ cấp thường xuyên này và một khoản phụ cấp thường xuyên khác, con sẽ cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Ghoṭamukha với khoản phụ cấp thường xuyên ấy và một khoản phụ cấp thường xuyên khác, đã cho xây một giảng đường cho chư Tăng ở Pāṭaliputta. Giảng đường ấy ngày nay được gọi là ‘Ghoṭamukhī’.” ඝොටමුඛසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං. Kinh Ghoṭamukha, kinh thứ tư, chấm dứt. 5. චඞ්කීසුත්තං 5. Kinh Caṅkī 422. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ඔපාසාදං නාම කොසලානං [Pg.376] බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං. අස්සොසුං ඛො ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ඔපාසාදං අනුප්පත්තො, ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. 422. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, ngài đã đi đến một ngôi làng Bà-la-môn của người Kosala tên là Opāsāda. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana (rừng của chư Thiên). Bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī đang cư ngụ tại Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, là ân tứ của vua Pasenadi xứ Kosala ban cho. Các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đã nghe như sau: “Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Opāsāda, và đang trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma vương, cõi Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.” 423. අථ ඛො ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා උත්තරෙනමුඛා ගච්ඡන්ති යෙන දෙවවනං සාලවනං. තෙන ඛො පන සමයෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො උපරිපාසාදෙ දිවාසෙය්‍යං උපගතො. අද්දසා ඛො චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතෙ උත්තරෙන මුඛං යෙන දෙවවනං සාලවනං තෙනුපසඞ්කමන්තෙ. දිස්වා ඛත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘කිං නු ඛො, භො ඛත්තෙ, ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඔපාසාදා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා උත්තරෙනමුඛා ගච්ඡන්ති යෙන දෙවවනං සාලවන’’න්ති? ‘‘අත්ථි, භො චඞ්කී, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ඔපාසාදං අනුප්පත්තො, ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තමෙතෙ භවන්තං [Pg.377] ගොතමං දස්සනාය ගච්ඡන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භො ඛත්තෙ, යෙන ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ එවං වදෙහි – ‘චඞ්කී, භො, බ්‍රාහ්මණො එවමාහ – ආගමෙන්තු කිර භොන්තො, චඞ්කීපි බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සො ඛත්තො චඞ්කිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන ඔපාසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ඔපාසාදකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ එතදවොච – ‘‘චඞ්කී, භො, බ්‍රාහ්මණො එවමාහ – ‘ආගමෙන්තු කිර භොන්තො, චඞ්කීපි බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’’ති. 423. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana. Lúc ấy, Bà-la-môn Caṅkī đang nghỉ trưa trên lầu cao. Bà-la-môn Caṅkī thấy các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana. Thấy vậy, ông gọi người hầu và nói: “Này người hầu, tại sao các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda lại đi ra khỏi Opāsāda, tụ tập từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc, đến khu rừng sāla ở Devavana vậy?” “Thưa ngài Caṅkī, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Opāsāda, và đang trú ở Opāsāda, về phía bắc của Opāsāda, trong một khu rừng sāla ở Devavana. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Họ đang đi đến để yết kiến Tôn giả Gotama.” “Vậy thì, này người hầu, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda; sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda như sau: ‘Thưa quý vị, Bà-la-môn Caṅkī có lời nhắn: “Xin quý vị hãy vui lòng chờ một chút, Bà-la-môn Caṅkī cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’” “Vâng, thưa ngài.” Người hầu ấy vâng lời Bà-la-môn Caṅkī, đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda; sau khi đến, ông nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda điều này: “Thưa quý vị, Bà-la-môn Caṅkī có lời nhắn: ‘Xin quý vị hãy vui lòng chờ một chút, Bà-la-môn Caṅkī cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’” 424. තෙන ඛො පන සමයෙන නානාවෙරජ්ජකානං බ්‍රාහ්මණානං පඤ්චමත්තානි බ්‍රාහ්මණසතානි ඔපාසාදෙ පටිවසන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අස්සොසුං ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා – ‘‘චඞ්කී කිර බ්‍රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති. අථ ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙන චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා චඞ්කිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචුං – ‘‘සච්චං කිර භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, භො, හොති – ‘අහං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමී’’’ති. ‘‘මා භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමි. න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. භවඤ්හි චඞ්කී උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. යම්පි භවං චඞ්කී උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. භවඤ්හි චඞ්කී අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො [Pg.378] බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්ඡසී අඛුද්දාවකාසො දස්සනාය…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී සීලවා වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී කල්‍යාණවාචො කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී බහූනං ආචරියපාචරියො, තීණි මාණවකසතානි මන්තෙ වාචෙති…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී බ්‍රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො…පෙ… භවඤ්හි චඞ්කී ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං. යම්පි භවං චඞ්කී ඔපාසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං චඞ්කී සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; සමණොත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං චඞ්කිං දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති. 424. Vào lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư ngụ tại Opāsāda vì một công việc nào đó. Các vị Bà-la-môn ấy đã nghe rằng: “Nghe nói Bà-la-môn Caṅkī sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.” Rồi các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ Bà-la-môn Caṅkī; sau khi đến, họ nói với Bà-la-môn Caṅkī rằng: “Có thật không, thưa tôn giả Caṅkī, ngài sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama?” – “Thưa các ngài, tôi có ý định như vầy: ‘Tôi sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.’” – “Xin tôn giả Caṅkī đừng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī. Vì tôn giả Caṅkī sinh ra thuần khiết từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Cũng vì tôn giả Caṅkī sinh ra thuần khiết từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī. Vì tôn giả Caṅkī giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải… Vì tôn giả Caṅkī thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ âm, và lịch sử là thứ năm; là người rành về cú pháp, ngữ pháp, và thông thạo về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân… Vì tôn giả Caṅkī có dung sắc đẹp đẽ, ưa nhìn, khả ái, có được vẻ đẹp dung sắc tuyệt vời, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm khi nhìn… Vì tôn giả Caṅkī có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, có được giới hạnh đã tăng trưởng… Vì tôn giả Caṅkī có lời nói tốt đẹp, có cách phát âm tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho người nghe hiểu rõ ý nghĩa… Vì tôn giả Caṅkī là thầy của nhiều vị thầy, dạy các bài kinh cho ba trăm thanh niên… Vì tôn giả Caṅkī được vua Pasenadi của xứ Kosala tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và kính trọng… Vì tôn giả Caṅkī được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và kính trọng… Vì tôn giả Caṅkī cai quản làng Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý. Cũng vì tôn giả Caṅkī cai quản làng Opāsāda, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, có lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý, vì lý do này, tôn giả Caṅkī không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến tôn giả Caṅkī.” 425. එවං වුත්තෙ, චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තෙ බ්‍රාහ්මණෙ එතදවොච – ‘‘තෙන හි, භො, මමපි සුණාථ, යථා මයමෙව අරහාම තං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; නත්වෙව අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. යම්පි, භො, සමණො ගොතමො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ඛලු, භො, ගොතමො පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ඔහාය පබ්බජිතො භූමිගතඤ්ච වෙහාසට්ඨඤ්ච…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො දහරොව සමානො යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අකාමකානං [Pg.379] මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්ඡසී අඛුද්දාවකාසො දස්සනාය…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සීලවා අරියසීලී කුසලසීලී කුසලෙන සීලෙන සමන්නාගතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො කල්‍යාණවාචො කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො බහූනං ආචරියපාචරියො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ඛීණකාමරාගො විගතචාපල්ලො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො කම්මවාදී කිරියවාදී අපාපපුරෙක්ඛාරො බ්‍රහ්මඤ්ඤාය පජාය…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො උච්චා කුලා පබ්බජිතො අසම්භින්නා ඛත්තියකුලා…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො අඩ්ඪා කුලා පබ්බජිතො මහද්ධනා මහාභොගා…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං තිරොරට්ඨා තිරොජනපදා සංපුච්ඡිතුං ආගච්ඡන්ති…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං අනෙකානි දෙවතාසහස්සානි පාණෙහි සරණං ගතානි…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං රාජා පසෙනදි කොසලො සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණං ඛලු, භො, ගොතමං බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති සපුත්තදාරො පාණෙහි සරණං ගතො…පෙ… සමණො ඛලු, භො, ගොතමො ඔපාසාදං අනුප්පත්තො ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ. යෙ ඛො තෙ සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අම්හාකං ගාමක්ඛෙත්තං ආගච්ඡන්ති, අතිථී නො තෙ හොන්ති. අතිථී ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා. යම්පි සමණො ගොතමො ඔපාසාදං අනුප්පත්තො [Pg.380] ඔපාසාදෙ විහරති උත්තරෙන ඔපාසාදං දෙවවනෙ සාලවනෙ, අතිථිම්හාකං සමණො ගොතමො. අතිථි ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බො ගරුකාතබ්බො මානෙතබ්බො පූජෙතබ්බො. ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. එත්තකෙ ඛො අහං, භො, තස්ස භොතො ගොතමස්ස වණ්ණෙ පරියාපුණාමි, නො ච ඛො සො භවං ගොතමො එත්තකවණ්ණො; අපරිමාණවණ්ණො හි සො භවං ගොතමො. එකමෙකෙනපි තෙන අඞ්ගෙන සමන්නාගතො න අරහති, සො, භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං; අථ ඛො මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුන්ති. තෙන හි, භො, සබ්බෙව මයං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමා’’ති. 425. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Caṅkī nói với các vị bà-la-môn ấy điều này: ‘Này các ngài, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, rằng chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Sa-môn Gotama; chứ Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta. Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi. Này các ngài, chính vì Sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi, cũng vì lý do này mà Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy. Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả chôn dưới đất lẫn để trên không, mà xuất gia... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama, khi còn trẻ, là một thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi xuân tươi đẹp, trong thời trai trẻ đầu tiên, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có dung sắc đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng, đáng kính tín, đầy đủ vẻ đẹp dung sắc tối thượng, có dung sắc như Phạm thiên, thân thể như Phạm thiên, không có vẻ gì nhỏ bé khi chiêm ngưỡng... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là người có giới hạnh, có giới hạnh bậc thánh, có giới hạnh thiện lành, đầy đủ giới hạnh thiện lành... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có cách phát âm tốt đẹp, đầy đủ lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho ý nghĩa được liễu tri... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là thầy của các vị thầy của nhiều người... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đoạn tận ái dục, đã lìa bỏ sự nông nổi... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người đi đầu trong việc không làm điều ác đối với chúng sanh Bà-la-môn... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một gia tộc cao quý, từ một gia tộc Sát-đế-lỵ không gián đoạn... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một gia tộc giàu có, có nhiều của cải, có nhiều tài sản... v.v... Này các ngài, thật vậy, người ta từ các xứ khác, từ các quốc độ khác đến để hỏi Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, nhiều ngàn vị chư thiên đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Sa-môn Gotama: ‘Đức Thế Tôn là như vậy: Ngài là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đầy đủ ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... v.v... Này các ngài, thật vậy, vua Bimbisāra xứ Māgadha thuộc dòng Seniya, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, vua Pasenadi xứ Kosala, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với vợ con, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... v.v... Này các ngài, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Opāsāda và đang trú tại Opāsāda, ở phía bắc Opāsāda, trong rừng Sāla của chư thiên. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến địa phận làng của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Chính vì Sa-môn Gotama đã đến Opāsāda và đang trú tại Opāsāda, ở phía bắc Opāsāda, trong rừng Sāla của chư thiên, Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Cũng vì lý do này mà Tôn giả Gotama ấy không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy. Này các ngài, tôi chỉ biết được chừng ấy lời tán thán về Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không chỉ có chừng ấy lời tán thán; Tôn giả Gotama ấy có vô lượng lời tán thán. Dù chỉ đầy đủ một trong những đặc điểm ấy, Tôn giả Gotama cũng không xứng đáng đến yết kiến chúng ta; mà chính chúng ta mới là người xứng đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama ấy.’ ‘Này ngài, nếu vậy, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.’ 426. අථ ඛො චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො මහතා බ්‍රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා වුද්ධෙහි වුද්ධෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි සද්ධිං කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා නිසින්නො හොති. තෙන ඛො පන සමයෙන කාපටිකො නාම මාණවො දහරො වුත්තසිරො සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. සො වුද්ධානං වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං භගවතා සද්ධිං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ ඛො භගවා කාපටිකං මාණවං අපසාදෙති – ‘‘මායස්මා භාරද්වාජො වුද්ධානං වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙතු. කථාපරියොසානං ආයස්මා භාරද්වාජො ආගමෙතූ’’ති. එවං වුත්තෙ, චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මා භවං ගොතමො කාපටිකං මාණවං අපසාදෙසි. කුලපුත්තො ච කාපටිකො මාණවො, බහුස්සුතො ච කාපටිකො මාණවො, පණ්ඩිතො ච කාපටිකො මාණවො, කල්‍යාණවාක්කරණො ච කාපටිකො මාණවො, පහොති ච කාපටිකො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු’’න්ති. අථ ඛො භගවතො [Pg.381] එතදහොසි – ‘‘අද්ධා ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙ කථා භවිස්සති. තථා හි නං බ්‍රාහ්මණා සංපුරෙක්ඛරොන්තී’’ති. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘යදා මෙ සමණො ගොතමො චක්ඛුං උපසංහරිස්සති, අථාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති. අථ ඛො භගවා කාපටිකස්ස මාණවස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන කාපටිකො මාණවො තෙන චක්ඛූනි උපසංහාසි. 426. Bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī cùng với đông đảo hội chúng Bà-la-môn đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi cùng với các vị Bà-la-môn lớn tuổi, sau khi đã trao đổi qua lại đôi chút câu chuyện thân hữu. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Kāpaṭika, còn trẻ, đầu mới cạo, khoảng mười sáu tuổi, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là thứ năm; là người rành rẽ văn cú, ngữ pháp, và không thiếu sót về thuận thế luận và tướng của bậc đại nhân, đang ngồi trong hội chúng ấy. Vị ấy đã xen vào giữa chừng cuộc nói chuyện của các vị Bà-la-môn lớn tuổi đang đàm luận cùng với Thế Tôn. Bấy giờ, Thế Tôn đã ngăn cản thanh niên Kāpaṭika: ‘Này hiền giả Bhāradvāja, chớ có xen vào giữa chừng cuộc nói chuyện của các vị Bà-la-môn lớn tuổi đang đàm luận. Mong hiền giả Bhāradvāja hãy đợi cho đến khi câu chuyện kết thúc.’ Khi được nói vậy, Bà-la-môn Caṅkī đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Mong Tôn giả Gotama chớ ngăn cản thanh niên Kāpaṭika. Vì thanh niên Kāpaṭika là người thuộc gia đình cao quý, thanh niên Kāpaṭika là người học rộng, thanh niên Kāpaṭika là người có trí tuệ, thanh niên Kāpaṭika là người có tài ăn nói tốt đẹp, và thanh niên Kāpaṭika có khả năng đối đáp về vấn đề này cùng với Tôn giả Gotama.’ Bấy giờ, Thế Tôn đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Chắc chắn rằng thanh niên Kāpaṭika sẽ có cuộc nói chuyện về giáo pháp liên quan đến ba tập Vệ-đà. Vì lẽ đó mà các vị Bà-la-môn đã tôn vinh vị ấy.’ Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Khi nào Sa-môn Gotama hướng mắt về phía ta, bấy giờ ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi.’ Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được sự suy tầm trong tâm của thanh niên Kāpaṭika, đã hướng mắt về phía thanh niên Kāpaṭika. 427. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි – ‘‘සමන්නාහරති ඛො මං සමණො ගොතමො. යංනූනාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො කාපටිකො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යදිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පොරාණං මන්තපදං ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය, තත්ථ ච බ්‍රාහ්මණා එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡන්ති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි, එකාචරියපාචරියොපි, යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, භාරද්වාජ, යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි එවමාහංසු – ‘මයමෙතං ජානාම, මයමෙතං පස්සාම. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. 427. Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama đang chú ý đến ta. Vậy ta nên hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi.’ Bấy giờ, thanh niên Kāpaṭika đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, về Thánh điển cổ xưa của các vị Bà-la-môn được truyền khẩu từ đời này sang đời khác, được bảo tồn trong kinh sách, ở đó các vị Bà-la-môn đi đến kết luận một cách chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’ ‘Này Bhāradvāja, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một người, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’ không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘Này Bhāradvāja, vậy có vị thầy nào của các Bà-la-môn, dù chỉ một vị thầy, hay một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’ không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘Này Bhāradvāja, vậy những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, là những người sáng tác Thánh điển, những người truyền bá Thánh điển, mà hiện nay các vị Bà-la-môn đang hát theo, đọc theo, đọc tụng lại những gì đã được đọc tụng, giảng dạy lại những gì đã được giảng dạy, về Thánh điển cổ xưa đã được hát lên, được nói lên, được sưu tập ấy của họ, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy có nói như vầy không: ‘Chúng ta biết điều này, chúng ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘‘ඉති කිර, භාරද්වාජ, නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති; නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි, යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යො එවමාහ – ‘අහමෙතං [Pg.382] ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති; යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි න එවමාහංසු – ‘මයමෙතං ජානාම, මයමෙතං පස්සාම. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ‘Như vậy, này Bhāradvāja, dường như không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một người, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm;’ không có vị thầy nào của các Bà-la-môn, dù chỉ một vị thầy, hay một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta biết điều này, ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm;’ và những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, là những người sáng tác Thánh điển, những người truyền bá Thánh điển, mà hiện nay các vị Bà-la-môn đang hát theo, đọc theo, đọc tụng lại những gì đã được đọc tụng, giảng dạy lại những gì đã được giảng dạy, về Thánh điển cổ xưa đã được hát lên, được nói lên, được sưu tập ấy của họ, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng ta biết điều này, chúng ta thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ 428. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අන්ධවෙණි පරම්පරාසංසත්තා පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති; එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති – පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, නනු එවං සන්තෙ බ්‍රාහ්මණානං අමූලිකා සද්ධා සම්පජ්ජතී’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සද්ධායෙව පයිරුපාසන්ති, අනුස්සවාපෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පයිරුපාසන්තී’’ති. ‘‘පුබ්බෙව ඛො ත්වං, භාරද්වාජ, සද්ධං අගමාසි, අනුස්සවං ඉදානි වදෙසි. පඤ්ච ඛො ඉමෙ, භාරද්වාජ, ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්වෙධා විපාකා. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධා, රුචි, අනුස්සවො, ආකාරපරිවිතක්කො, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති – ඉමෙ ඛො, භාරද්වාජ, පඤ්ච ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්වෙධා විපාකා. අපි ච, භාරද්වාජ, සුසද්දහිතංයෙව හොති, තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා; නො චෙපි සුසද්දහිතං හොති, තඤ්ච හොති භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. අපි ච, භාරද්වාජ, සුරුචිතංයෙව හොති…පෙ… ස්වානුස්සුතංයෙව හොති…පෙ… සුපරිවිතක්කිතංයෙව හොති…පෙ… සුනිජ්ඣායිතංයෙව හොති, තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා; නො චෙපි සුනිජ්ඣායිතං හොති, තඤ්ච හොති භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. සච්චමනුරක්ඛතා, භාරද්වාජ, විඤ්ඤුනා පුරිසෙන නාලමෙත්ථ එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තුං – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති. 428. “Này Bhāradvāja, ví như một đoàn người mù nối đuôi nhau, người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, và người đi sau cùng cũng không thấy; này Bhāradvāja, Ta cho rằng lời nói của các vị Bà-la-môn cũng tương tự như đoàn người mù: người trước không thấy, người giữa không thấy, người sau cùng cũng không thấy. Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải niềm tin của các vị Bà-la-môn trở thành vô căn cứ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, ở đây các vị Bà-la-môn không chỉ phụng sự bằng niềm tin, mà các vị Bà-la-môn còn phụng sự bằng truyền thống khẩu truyền nữa.” “Này Bhāradvāja, trước hết ông đã đi đến niềm tin, bây giờ ông lại nói đến truyền thống khẩu truyền. Này Bhāradvāja, có năm pháp này có hai loại kết quả ngay trong hiện tại. Năm pháp ấy là gì? Niềm tin, sở thích, truyền thống khẩu truyền, sự suy xét theo lý lẽ, sự chấp nhận quan điểm sau khi cân nhắc – này Bhāradvāja, năm pháp này có hai loại kết quả ngay trong hiện tại. Và này Bhāradvāja, có điều được tin tưởng kỹ lưỡng, nhưng nó lại rỗng không, trống rỗng, sai lạc; và cũng có điều không được tin tưởng kỹ lưỡng, nhưng nó lại là sự thật, xác thực, không khác. Và này Bhāradvāja, có điều được ưa thích kỹ lưỡng... ... có điều được nghe truyền kỹ lưỡng... ... có điều được suy xét kỹ lưỡng... ... có điều được thẩm sát kỹ lưỡng, nhưng nó lại rỗng không, trống rỗng, sai lạc; và cũng có điều không được thẩm sát kỹ lưỡng, nhưng nó lại là sự thật, xác thực, không khác. Này Bhāradvāja, một người có trí tuệ, khi bảo vệ chân lý, không nên đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’.” 429. ‘‘කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛණා හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති? සච්චානුරක්ඛණං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සද්ධා චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති; ‘එවං මෙ සද්ධා’ති – ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, නත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති [Pg.383] ( ). රුචි චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… අනුස්සවො චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… ආකාරපරිවිතක්කො චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති…පෙ… දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති චෙපි, භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති; ‘එවං මෙ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තී’ති – ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, නත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුරක්ඛණා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පඤ්ඤපෙම; න ත්වෙව තාව සච්චානුබොධො හොතී’’ති. 429. “Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ nào là người ấy bảo vệ chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự bảo vệ chân lý.” “Này Bhāradvāja, nếu một người có niềm tin; người ấy nói: ‘Đây là niềm tin của tôi’, khi nói như vậy là người ấy bảo vệ chân lý, nhưng người ấy vẫn chưa đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’. Này Bhāradvāja, nếu một người có sở thích... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có truyền thống khẩu truyền... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có sự suy xét theo lý lẽ... ... Này Bhāradvāja, nếu một người có sự chấp nhận quan điểm sau khi cân nhắc; người ấy nói: ‘Đây là sự chấp nhận quan điểm của tôi’, khi nói như vậy là người ấy bảo vệ chân lý, nhưng người ấy vẫn chưa đi đến kết luận tuyệt đối rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, những cái khác đều là vô ích’. Này Bhāradvāja, cho đến mức độ ấy là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ ấy là người ấy bảo vệ chân lý, và cho đến mức độ ấy, chúng Ta tuyên bố về sự bảo vệ chân lý; nhưng chừng ấy vẫn chưa phải là sự giác ngộ chân lý.” 430. ‘‘එත්තාවතා, භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛණා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති? සච්චානුබොධං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ඉධ, භාරද්වාජ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. තමෙනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා තීසු ධම්මෙසු සමන්නෙසති – ලොභනීයෙසු ධම්මෙසු, දොසනීයෙසු ධම්මෙසු, මොහනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අලුද්ධස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො [Pg.384] සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො ලුද්ධෙනා’’’ති. 430. “Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ ấy là có sự bảo vệ chân lý, cho đến mức độ ấy là người ấy bảo vệ chân lý, và cho đến mức độ ấy chúng con cũng nhận thấy sự bảo vệ chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là có sự giác ngộ chân lý, cho đến mức độ nào là người ấy giác ngộ chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự giác ngộ chân lý.” “Này Bhāradvāja, ở đây, một vị Tỳ khưu sống nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và tìm hiểu về ba pháp: các pháp liên quan đến tham, các pháp liên quan đến sân, các pháp liên quan đến si. ‘Vị Tôn giả này có những pháp liên quan đến tham như vậy không, mà do những pháp liên quan đến tham ấy, tâm bị chi phối, vị ấy không biết mà nói rằng: ‘Tôi biết’, không thấy mà nói rằng: ‘Tôi thấy’, hoặc khuyến khích người khác làm theo điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ?’ Khi tìm hiểu vị ấy, người ấy biết như sau: ‘Vị Tôn giả này không có những pháp liên quan đến tham như vậy, mà do những pháp liên quan đến tham ấy, tâm bị chi phối, vị ấy không biết mà nói rằng: ‘Tôi biết’, không thấy mà nói rằng: ‘Tôi thấy’, hoặc khuyến khích người khác làm theo điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị Tôn giả này giống như của một người không có tham. Và pháp mà vị Tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ người trí mới có thể liễu tri. Pháp ấy không thể được một người có tham thuyết giảng một cách tốt đẹp.’” 431. ‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති තතො නං උත්තරි සමන්නෙසති දොසනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අදුට්ඨස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො දුට්ඨෙනා’’’ති. 431. Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp tham, người ấy điều tra thêm về các pháp sân. 'Vị tôn giả này có những pháp sân hận nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ chăng?' Khi điều tra vị ấy, người ấy biết như sau: 'Vị tôn giả này không có những pháp sân hận nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị tôn giả này giống như của người không có sân hận. Và pháp mà vị tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ người trí mới hiểu được; pháp ấy không thể được người có sân hận khéo thuyết giảng.' 432. ‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං දොසනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති, තතො නං උත්තරි සමන්නෙසති මොහනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති? තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්‍ය – ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය – පස්සාමීති, පරං වා තදත්ථාය සමාදපෙය්‍ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථාරූපො ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො තථාරූපො වචීසමාචාරො යථා තං අමූළ්හස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො [Pg.385] අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො; න සො ධම්මො සුදෙසියො මූළ්හෙනා’’’ති. 432. Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp sân, người ấy điều tra thêm về các pháp si. 'Vị tôn giả này có những pháp si mê nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ chăng?' Khi điều tra vị ấy, người ấy biết như sau: 'Vị tôn giả này không có những pháp si mê nào mà do tâm bị chúng chi phối, vị ấy có thể không biết mà nói: 'Tôi biết', không thấy mà nói: 'Tôi thấy', hoặc khuyến khích người khác làm điều gì mà sẽ đưa đến bất hạnh, đau khổ lâu dài cho họ. Hơn nữa, thân hành và khẩu hành của vị tôn giả này giống như của người không si mê. Và pháp mà vị tôn giả này thuyết giảng thì sâu sắc, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ người trí mới hiểu được; pháp ấy không thể được người si mê khéo thuyết giảng.' ‘‘යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං මොහනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති; අථ තම්හි සද්ධං නිවෙසෙති, සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, සුත්වා ධම්මං ධාරෙති, ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සහිත්වා තුලෙති, තුලයිත්වා පදහති, පහිතත්තො සමානො කායෙන චෙව පරමසච්චං සච්ඡිකරොති පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුබොධො හොති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පඤ්ඤපෙම; න ත්වෙව තාව සච්චානුප්පත්ති හොතී’’ති. Khi người điều tra thấy vị ấy thanh tịnh đối với các pháp si; bấy giờ người ấy đặt niềm tin vào vị ấy. Khi niềm tin đã sanh, người ấy đến gần; khi đến gần, người ấy hầu cận; khi hầu cận, người ấy lắng tai nghe; với tai đã lắng nghe, người ấy nghe Pháp; sau khi nghe, người ấy ghi nhớ Pháp; người ấy xem xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ; khi xem xét ý nghĩa, các pháp trở nên kham nhẫn với sự thẩm sát; khi các pháp kham nhẫn với sự thẩm sát, ước muốn sanh khởi; khi ước muốn sanh khởi, người ấy nỗ lực; sau khi nỗ lực, người ấy cân nhắc; sau khi cân nhắc, người ấy tinh tấn. Với tâm đã hướng đến, người ấy chứng ngộ chân lý tối thượng bằng thân và thấy, xuyên thấu nó bằng trí tuệ. Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy là có sự giác ngộ chân lý, đến mức độ như vậy là người ấy giác ngộ chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng ta tuyên bố về sự giác ngộ chân lý; nhưng vẫn chưa phải là sự đạt đến chân lý. 433. ‘‘එත්තාවත්තා, භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන, භො ගොතම, සච්චානුප්පත්ති හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති? සච්චානුප්පත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘තෙසංයෙ, භාරද්වාජ, ධම්මානං ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං සච්චානුප්පත්ති හොති. එත්තාවතා ඛො, භාරද්වාජ, සච්චානුප්පත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුප්පත්තිං පඤ්ඤපෙමා’’ති. 433. Thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ như vậy là có sự giác ngộ chân lý, đến mức độ như vậy là người ấy giác ngộ chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng con thấy được sự giác ngộ chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ nào thì có sự đạt đến chân lý, đến mức độ nào thì đạt đến chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về sự đạt đến chân lý. -- Này Bhāradvāja, chính nhờ sự thực hành, sự tu tập, sự làm cho thuần thục các pháp ấy mà có sự đạt đến chân lý. Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy là có sự đạt đến chân lý, đến mức độ như vậy là đạt đến chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng ta tuyên bố về sự đạt đến chân lý. 434. ‘‘එත්තාවතා, භො ගොතම, සච්චානුප්පත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුප්පත්තිං පෙක්ඛාම. සච්චානුප්පත්තියා පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සච්චානුප්පත්තියා ඛො, භාරද්වාජ, පධානං බහුකාරං. නො චෙතං පදහෙය්‍ය, නයිදං සච්චමනුපාපුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො පදහති තස්මා සච්චමනුපාපුණාති. තස්මා සච්චානුප්පත්තියා පධානං බහුකාර’’න්ති. 434. Thưa Tôn giả Gotama, đến mức độ như vậy là có sự đạt đến chân lý, đến mức độ như vậy là đạt đến chân lý, và đến mức độ như vậy là chúng con thấy được sự đạt đến chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý. -- Này Bhāradvāja, sự tinh tấn có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý. Nếu người ấy không tinh tấn, người ấy sẽ không đạt đến chân lý này. Và chính vì người ấy tinh tấn, nên người ấy đạt đến chân lý. Do đó, sự tinh tấn có nhiều trợ giúp cho sự đạt đến chân lý. ‘‘පධානස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘පධානස්ස ඛො, භාරද්වාජ, තුලනා [Pg.386] බහුකාරා. නො චෙතං තුලෙය්‍ය, නයිදං පදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො තුලෙති තස්මා පදහති. තස්මා පධානස්ස තුලනා බහුකාරා’’ති. Thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn. -- Này Bhāradvāja, sự cân nhắc có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn. Nếu người ấy không cân nhắc, người ấy sẽ không tinh tấn. Và chính vì người ấy cân nhắc, nên người ấy tinh tấn. Do đó, sự cân nhắc có nhiều trợ giúp cho sự tinh tấn. ‘‘තුලනාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? තුලනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘තුලනාය ඛො, භාරද්වාජ, උස්සාහො බහුකාරො. නො චෙතං උස්සහෙය්‍ය, නයිදං තුලෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො උස්සහති තස්මා තුලෙති. තස්මා තුලනාය උස්සාහො බහුකාරො’’ති. Thưa Tôn giả Gotama, pháp nào có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc. -- Này Bhāradvāja, sự nỗ lực có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc. Nếu người ấy không nỗ lực, người ấy sẽ không cân nhắc. Và chính vì người ấy nỗ lực, nên người ấy cân nhắc. Do đó, sự nỗ lực có nhiều trợ giúp cho sự cân nhắc. ‘‘උස්සාහස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උස්සාහස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘උස්සාහස්ස ඛො, භාරද්වාජ, ඡන්දො බහුකාරො. නො චෙතං ඡන්දො ජායෙථ, නයිදං උස්සහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ඡන්දො ජායති තස්මා උස්සහති. තස්මා උස්සාහස්ස ඡන්දො බහුකාරො’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự nỗ lực, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự nỗ lực.” “Này Bhāradvāja, đối với sự nỗ lực, ý muốn có trợ giúp nhiều. Nếu ý muốn ấy không sanh khởi, thì sẽ không có sự nỗ lực này. Và chính vì ý muốn sanh khởi, nên mới có sự nỗ lực. Do đó, đối với sự nỗ lực, ý muốn có trợ giúp nhiều.” ‘‘ඡන්දස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ඡන්දස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ඡන්දස්ස ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා. නො චෙතෙ ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං, නයිදං ඡන්දො ජායෙථ. යස්මා ච ඛො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති තස්මා ඡන්දො ජායති. තස්මා ඡන්දස්ස ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với ý muốn, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho ý muốn.” “Này Bhāradvāja, đối với ý muốn, sự kham nhẫn quán chiếu các pháp có trợ giúp nhiều. Nếu các pháp này không được kham nhẫn quán chiếu, thì ý muốn này sẽ không sanh khởi. Và chính vì các pháp được kham nhẫn quán chiếu, nên ý muốn sanh khởi. Do đó, đối với ý muốn, sự kham nhẫn quán chiếu các pháp có trợ giúp nhiều.” ‘‘ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා ඛො, භාරද්වාජ, අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා. නො චෙතං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය, නයිදං ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො අත්ථං උපපරික්ඛති තස්මා ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තස්මා ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự kham nhẫn quán chiếu các pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, sự thẩm sát ý nghĩa có trợ giúp nhiều. Nếu không thẩm sát ý nghĩa ấy, thì các pháp này sẽ không được kham nhẫn quán chiếu. Và chính vì thẩm sát ý nghĩa, nên các pháp được kham nhẫn quán chiếu. Do đó, đối với sự kham nhẫn quán chiếu các pháp, sự thẩm sát ý nghĩa có trợ giúp nhiều.” ‘‘අත්ථූපපරික්ඛාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? අත්ථූපපරික්ඛාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘අත්ථූපපරික්ඛාය ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මධාරණා බහුකාරා. නො චෙතං ධම්මං ධාරෙය්‍ය, නයිදං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං ධාරෙති තස්මා අත්ථං උපපරික්ඛති. තස්මා අත්ථූපපරික්ඛාය ධම්මධාරණා බහුකාරා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự thẩm sát ý nghĩa.” “Này Bhāradvāja, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, sự thọ trì các pháp có trợ giúp nhiều. Nếu không thọ trì pháp ấy, thì sẽ không thẩm sát ý nghĩa này. Và chính vì thọ trì pháp, nên mới thẩm sát ý nghĩa. Do đó, đối với sự thẩm sát ý nghĩa, sự thọ trì các pháp có trợ giúp nhiều.” ‘‘ධම්මධාරණාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මධාරණාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මධාරණාය [Pg.387] ඛො, භාරද්වාජ, ධම්මස්සවනං බහුකාරං. නො චෙතං ධම්මං සුණෙය්‍ය, නයිදං ධම්මං ධාරෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං සුණාති තස්මා ධම්මං ධාරෙති. තස්මා ධම්මධාරණාය ධම්මස්සවනං බහුකාර’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự thọ trì các pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự thọ trì các pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự thọ trì các pháp, sự nghe pháp có trợ giúp nhiều. Nếu không nghe pháp ấy, thì sẽ không thọ trì pháp này. Và chính vì nghe pháp, nên mới thọ trì pháp. Do đó, đối với sự thọ trì các pháp, sự nghe pháp có trợ giúp nhiều.” ‘‘ධම්මස්සවනස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මස්සවනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘ධම්මස්සවනස්ස ඛො, භාරද්වාජ, සොතාවධානං බහුකාරං. නො චෙතං සොතං ඔදහෙය්‍ය, නයිදං ධම්මං සුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො සොතං ඔදහති තස්මා ධම්මං සුණාති. තස්මා ධම්මස්සවනස්ස සොතාවධානං බහුකාර’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự nghe pháp, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự nghe pháp.” “Này Bhāradvāja, đối với sự nghe pháp, sự lắng tai nghe có trợ giúp nhiều. Nếu không lắng tai nghe, thì sẽ không nghe được pháp này. Và chính vì lắng tai nghe, nên mới nghe được pháp. Do đó, đối với sự nghe pháp, sự lắng tai nghe có trợ giúp nhiều.” ‘‘සොතාවධානස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සොතාවධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘සොතාවධානස්ස ඛො, භාරද්වාජ, පයිරුපාසනා බහුකාරා. නො චෙතං පයිරුපාසෙය්‍ය, නයිදං සොතං ඔදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො පයිරුපාසති තස්මා සොතං ඔදහති. තස්මා සොතාවධානස්ස පයිරුපාසනා බහුකාරා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự lắng tai nghe, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự lắng tai nghe.” “Này Bhāradvāja, đối với sự lắng tai nghe, sự hầu cận có trợ giúp nhiều. Nếu không hầu cận, thì sẽ không lắng tai nghe. Và chính vì hầu cận, nên mới lắng tai nghe. Do đó, đối với sự lắng tai nghe, sự hầu cận có trợ giúp nhiều.” ‘‘පයිරුපාසනාය පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පයිරුපාසනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘පයිරුපාසනාය ඛො, භාරද්වාජ, උපසඞ්කමනං බහුකාරං. නො චෙතං උපසඞ්කමෙය්‍ය, නයිදං පයිරුපාසෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො උපසඞ්කමති තස්මා පයිරුපාසති. තස්මා පයිරුපාසනාය උපසඞ්කමනං බහුකාර’’න්ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự hầu cận, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự hầu cận.” “Này Bhāradvāja, đối với sự hầu cận, sự đến gần có trợ giúp nhiều. Nếu không đến gần, thì sẽ không hầu cận. Và chính vì đến gần, nên mới hầu cận. Do đó, đối với sự hầu cận, sự đến gần có trợ giúp nhiều.” ‘‘උපසඞ්කමනස්ස පන, භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උපසඞ්කමනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’’ති. ‘‘උපසඞ්කමනස්ස ඛො, භාරද්වාජ, සද්ධා බහුකාරා. නො චෙතං සද්ධා ජායෙථ, නයිදං උපසඞ්කමෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො සද්ධා ජායති තස්මා උපසඞ්කමති. තස්මා උපසඞ්කමනස්ස සද්ධා බහුකාරා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, đối với sự đến gần, pháp nào có trợ giúp nhiều? Chúng con xin hỏi Tôn giả Gotama về pháp có trợ giúp nhiều cho sự đến gần.” “Này Bhāradvāja, đối với sự đến gần, niềm tin có trợ giúp nhiều. Nếu niềm tin ấy không sanh khởi, thì sẽ không đến gần. Và chính vì niềm tin sanh khởi, nên mới đến gần. Do đó, đối với sự đến gần, niềm tin có trợ giúp nhiều.” 435. ‘‘සච්චානුරක්ඛණං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුරක්ඛණං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. සච්චානුබොධං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුබොධං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. සච්චානුප්පත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුප්පත්තිං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා[Pg.388]. සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, සච්චානුප්පත්තියා බහුකාරං ධම්මං භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. යංයදෙව ච මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ තංතදෙව භවං ගොතමො බ්‍යාකාසි; තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච තෙන චම්හ අත්තමනා. මයඤ්හි, භො ගොතම, පුබ්බෙ එවං ජානාම – ‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා බන්ධුපාදාපච්චා, කෙ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’ති? අජනෙසි වත මෙ භවං ගොතමො සමණෙසු සමණපෙමං, සමණෙසු සමණපසාදං, සමණෙසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 435. “Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc bảo vệ sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc bảo vệ sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc liễu tri sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc liễu tri sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về việc thành tựu sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc thành tựu sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Chúng con đã hỏi tôn giả Gotama về pháp môn có nhiều hỗ trợ cho việc thành tựu sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về pháp môn có nhiều hỗ trợ cho việc thành tựu sự thật. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Bất cứ điều gì chúng con đã hỏi tôn giả Gotama, tôn giả Gotama đã giải thích chính điều ấy. Điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do vậy chúng con được hoan hỷ. Thưa tôn giả Gotama, quả thật trước đây chúng con đã nghĩ rằng: ‘Bọn sa-môn đầu trọc, thấp kém, đen đúa, sanh từ chân của Phạm Thiên kia là ai, và làm sao chúng có thể là những người biết được Chánh pháp?’ Thật vậy, tôn giả Gotama đã làm phát sanh nơi con tình thương đối với các vị sa-môn, niềm tin trong sạch đối với các vị sa-môn, lòng tôn kính đối với các vị sa-môn. Thật vi diệu thay, thưa tôn giả Gotama... (lược)... Kể từ hôm nay, mong tôn giả Gotama ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y cho đến trọn đời.” චඞ්කීසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං. Kinh Caṅkī, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt. 6. එසුකාරීසුත්තං 6. Kinh Esukārī 436. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති – බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘බ්‍රාහ්මණො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, වෙස්සො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා බ්‍රාහ්මණං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘ඛත්තියො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍ය, වෙස්සො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘වෙස්සො වා වෙස්සං පරිචරෙය්‍ය, සුද්දො වා වෙස්සං පරිචරෙය්‍යා’ති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති[Pg.389]. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති – ‘සුද්දොව සුද්දං පරිචරෙය්‍ය. කො පනඤ්ඤො සුද්දං පරිචරිස්සතී’ති? ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? 436. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, vị Bà-la-môn tên là Esukārī đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng đức Thế Tôn nói lên lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn Esukārī bạch với đức Thế Tôn điều này: “Thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ: họ quy định sự phục vụ đối với người Bà-la-môn, họ quy định sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ, họ quy định sự phục vụ đối với người Phệ-xá, họ quy định sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Bà-la-môn như sau: ‘Hoặc người Bà-la-môn nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Sát-đế-lỵ nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Bà-la-môn, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Bà-la-môn.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Bà-la-môn mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ như sau: ‘Hoặc người Sát-đế-lỵ nên phục vụ người Sát-đế-lỵ, hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Sát-đế-lỵ, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Sát-đế-lỵ.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Sát-đế-lỵ mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Phệ-xá như sau: ‘Hoặc người Phệ-xá nên phục vụ người Phệ-xá, hoặc người Thủ-đà-la nên phục vụ người Phệ-xá.’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Phệ-xá mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Trong đó, thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la như sau: ‘Chỉ người Thủ-đà-la nên phục vụ người Thủ-đà-la. Còn ai khác sẽ phục vụ người Thủ-đà-la chứ?’ Thưa tôn giả Gotama, đây là sự phục vụ đối với người Thủ-đà-la mà các vị Bà-la-môn đã quy định. Thưa tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ này. Về vấn đề này, tôn giả Gotama nói như thế nào?” 437. ‘‘කිං පන, බ්‍රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්‍රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති – ‘ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්තූ’’’ති ? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො. තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණා අප්පටිඤ්ඤාය තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පනිමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං න පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි; යඤ්ච ඛ්වාස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. ඛත්තියං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො; කමෙත්ථ පරිචරෙය්‍යාසී’ති, ඛත්තියොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, සම්මා බ්‍යාකරමානො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යඤ්හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං පරිචරෙය්‍යං; යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං පරිචරෙය්‍ය’න්ති. බ්‍රාහ්මණං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… වෙස්සං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… සුද්දං චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො; කමෙත්ථ පරිචරෙය්‍යාසී’ති, සුද්දොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, සම්මා බ්‍යාකරමානො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යඤ්හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්‍යො, නාහං තං පරිචරෙය්‍යං; යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්‍යො අස්ස න පාපියො තමහං පරිචරෙය්‍ය’න්ති. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උච්චාකුලීනතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උච්චාකුලීනතා පාපියංසො’ති [Pg.390] වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරවණ්ණතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරවණ්ණතා පාපියංසො’ති වදාමි; නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරභොගතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘උළාරභොගතා පාපියංසො’ති වදාමි. 437. “Này Bà-la-môn, có phải toàn thể thế gian này đều chấp thuận cho các Bà-la-môn quy định bốn loại phục vụ này không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama.” “Này Bà-la-môn, ví như một người nghèo khó, không tài sản, không của cải. Người ta có thể treo một miếng thịt cho người ấy dù người ấy không muốn và nói: ‘Này ông kia, ông phải ăn miếng thịt này và phải trả tiền.’ Cũng vậy, này Bà-la-môn, các Bà-la-môn đã quy định bốn loại phục vụ này cho các Sa-môn, Bà-la-môn kia mà không có sự đồng ý của họ. Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Không nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà người phục vụ trở nên xấu đi, không tốt hơn, Ta nói rằng người ấy ‘không nên được phục vụ’. Và này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà người phục vụ trở nên tốt hơn, không xấu đi, Ta nói rằng người ấy ‘nên được phục vụ’. Này Bà-la-môn, nếu người ta hỏi một vị Sát-đế-lỵ như sau: ‘Có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên xấu đi, không tốt hơn; và có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên tốt hơn, không xấu đi. Trong hai người này, ông sẽ phục vụ ai?’, này Bà-la-môn, vị Sát-đế-lỵ ấy, nếu trả lời một cách đúng đắn, sẽ trả lời như sau: ‘Đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên xấu đi, không tốt hơn, tôi sẽ không phục vụ người ấy. Và đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên tốt hơn, không xấu đi, tôi sẽ phục vụ người ấy.’ Này Bà-la-môn, nếu người ta hỏi một vị Bà-la-môn... (lược)... nếu người ta hỏi một vị Phệ-xá... (lược)... nếu người ta hỏi một vị Thủ-đà-la như sau: ‘Có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên xấu đi, không tốt hơn; và có một người mà khi ông phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy ông trở nên tốt hơn, không xấu đi. Trong hai người này, ông sẽ phục vụ ai?’, này Bà-la-môn, vị Thủ-đà-la ấy, nếu trả lời một cách đúng đắn, sẽ trả lời như sau: ‘Đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên xấu đi, không tốt hơn, tôi sẽ không phục vụ người ấy. Và đối với người nào, khi tôi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tôi trở nên tốt hơn, không xấu đi, tôi sẽ phục vụ người ấy.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do dòng dõi cao quý mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do dòng dõi cao quý mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do dung sắc xinh đẹp mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do dung sắc xinh đẹp mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Do tài sản giàu có mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Do tài sản giàu có mà trở nên thấp kém hơn.’ 438. ‘‘උච්චාකුලීනොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණාවාචො හොති, ඵරුසාවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උච්චාකුලීනතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි. උච්චාකුලීනොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උච්චාකුලීනතා පාපියංසො’ති වදාමි. 438. “Này Bà-la-môn, ở đây có người tuy thuộc dòng dõi cao quý nhưng lại sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, có lòng tham lam, có tâm sân hận, có tà kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do dòng dõi cao quý mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, ở đây cũng có người tuy thuộc dòng dõi cao quý nhưng lại từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có lòng tham lam, không có tâm sân hận, có chánh kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do dòng dõi cao quý mà trở nên thấp kém hơn.’” 439. ‘‘උළාරවණ්ණොපි හි, බ්‍රාහ්මණ…පෙ… උළාරභොගොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උළාරභොගතා සෙය්‍යංසො’ති වදාමි. උළාරභොගොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා ‘න උළාරභොගතා පාපියංසො’ති වදාමි. නාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි, න පනාහං, බ්‍රාහ්මණ, ‘සබ්බං න පරිචරිතබ්බ’න්ති වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සද්ධා වඩ්ඪති, සීලං වඩ්ඪති, සුතං වඩ්ඪති, චාගො වඩ්ඪති, පඤ්ඤා වඩ්ඪති, තමහං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති (වදාමි. යං හිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු න සද්ධා වඩ්ඪති, න සීලං වඩ්ඪති, න සුතං වඩ්ඪති, න චාගො වඩ්ඪති, න පඤ්ඤා වඩ්ඪති, නාහං තං ‘පරිචරිතබ්බ’න්ති) වදාමී’’ති. 439. “Này Bà-la-môn, người có dung sắc xinh đẹp cũng vậy... (lược)... Này Bà-la-môn, ở đây có người tuy có tài sản giàu có nhưng lại sát sanh... (lược)... có tà kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do tài sản giàu có mà trở nên cao thượng hơn.’ Này Bà-la-môn, ở đây cũng có người tuy có tài sản giàu có nhưng lại từ bỏ sát sanh... (lược)... có chánh kiến. Vì vậy, Ta nói rằng: ‘Không phải do tài sản giàu có mà trở nên thấp kém hơn.’ Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: ‘Nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng: ‘Không nên phục vụ tất cả mọi người.’ Này Bà-la-môn, đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tín tăng trưởng, giới tăng trưởng, văn tăng trưởng, thí tăng trưởng, tuệ tăng trưởng, Ta nói rằng người ấy ‘nên được phục vụ’. Đối với người nào, khi phục vụ, do nhân duyên phục vụ ấy mà tín không tăng trưởng, giới không tăng trưởng, văn không tăng trưởng, thí không tăng trưởng, tuệ không tăng trưởng, Ta nói rằng người ấy ‘không nên được phục vụ’.” 440. එවං වුත්තෙ, එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති – බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති, සුද්දස්ස [Pg.391] සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති භික්ඛාචරියං; භික්ඛාචරියඤ්ච පන බ්‍රාහ්මණො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති ධනුකලාපං; ධනුකලාපඤ්ච පන ඛත්තියො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති කසිගොරක්ඛං; කසිගොරක්ඛඤ්ච පන වෙස්සො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්‍රිදං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති අසිතබ්‍යාභඞ්ගිං; අසිතබ්‍යාභඞ්ගිඤ්ච පන සුද්දො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙන්ති. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? 440. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Esukārī bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn quy định bốn loại tài sản – họ quy định tài sản riêng của Bà-la-môn, họ quy định tài sản riêng của Sát-đế-lỵ, họ quy định tài sản riêng của Phệ-xá, họ quy định tài sản riêng của Thủ-đà-la. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định việc khất thực là tài sản riêng của Bà-la-môn; và vị Bà-la-môn nào xem thường tài sản riêng là việc khất thực thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Bà-la-môn mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định cung và ống tên là tài sản riêng của Sát-đế-lỵ; và vị Sát-đế-lỵ nào xem thường tài sản riêng là cung và ống tên thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Sát-đế-lỵ mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định việc cày cấy và chăn nuôi là tài sản riêng của Phệ-xá; và vị Phệ-xá nào xem thường tài sản riêng là việc cày cấy và chăn nuôi thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Phệ-xá mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, trong số đó, các Bà-la-môn quy định liềm và đòn gánh là tài sản riêng của Thủ-đà-la; và vị Thủ-đà-la nào xem thường tài sản riêng là liềm và đòn gánh thì là người làm việc không nên làm, giống như người chăn bò lấy vật không được cho. Tôn giả Gotama, đây chính là tài sản riêng của Thủ-đà-la mà các Bà-la-môn đã quy định. Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn quy định bốn loại tài sản này. Về điều này, Tôn giả Gotama nói thế nào? 441. ‘‘කිං පන, බ්‍රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්‍රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති – ‘ඉමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්තූ’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො. තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණා අප්පටිඤ්ඤාය තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පනිමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤපෙන්ති. අරියං ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘ඛත්තියො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; බ්‍රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘බ්‍රාහ්මණො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘වෙස්සො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘සුද්දො’ත්වෙව [Pg.392] සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යංයදෙව පච්චයං පටිච්ච අග්ගි ජලති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. කට්ඨඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘කට්ඨග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සකලිකඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘සකලිකග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; තිණඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘තිණග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; ගොමයඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති ‘ගොමයග්ගි’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, අරියං ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති තෙන තෙනෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. 441. – Này Bà-la-môn, có phải tất cả thế gian đều chấp thuận điều này của các Bà-la-môn: ‘Họ hãy quy định bốn loại tài sản này’? – Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. – Này Bà-la-môn, ví như có người đàn ông nghèo khó, không tài sản, không của cải. Người ta treo một phần thịt cho người ấy dù ông ta không muốn và nói rằng: ‘Này ông, ông phải ăn miếng thịt này và phải trả tiền.’ Này Bà-la-môn, cũng vậy, các Bà-la-môn đã quy định bốn loại tài sản này cho các Sa-môn, Bà-la-môn ấy mà không có sự chấp thuận của họ. Này Bà-la-môn, Ta quy định Pháp Thánh, siêu thế là tài sản riêng của con người. Và khi người ấy nhớ lại dòng dõi gia tộc xưa của cha mẹ, sự tái sanh của hữu thể xảy ra ở dòng dõi nào thì người ấy được gọi tên theo dòng dõi ấy. Nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Sát-đế-lỵ thì người ấy được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Bà-la-môn thì người ấy được gọi là ‘Bà-la-môn’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Phệ-xá thì người ấy được gọi là ‘Phệ-xá’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Thủ-đà-la thì người ấy được gọi là ‘Thủ-đà-la’. Này Bà-la-môn, ví như lửa cháy tùy thuộc vào nhiên liệu nào thì được gọi tên theo nhiên liệu ấy. Nếu lửa cháy tùy thuộc vào củi thì được gọi là ‘lửa củi’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào dăm bào thì được gọi là ‘lửa dăm bào’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào cỏ thì được gọi là ‘lửa cỏ’; nếu lửa cháy tùy thuộc vào phân bò thì được gọi là ‘lửa phân bò’. Này Bà-la-môn, cũng vậy, Ta quy định Pháp Thánh, siêu thế là tài sản riêng của con người. Và khi người ấy nhớ lại dòng dõi gia tộc xưa của cha mẹ, sự tái sanh của hữu thể xảy ra ở dòng dõi nào thì người ấy được gọi tên theo dòng dõi ấy. ‘‘ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘ඛත්තියො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; බ්‍රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘බ්‍රාහ්මණො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘වෙස්සො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති; සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති ‘සුද්දො’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. Nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Sát-đế-lỵ thì người ấy được gọi là ‘Sát-đế-lỵ’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Bà-la-môn thì người ấy được gọi là ‘Bà-la-môn’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Phệ-xá thì người ấy được gọi là ‘Phệ-xá’; nếu sự tái sanh của hữu thể xảy ra trong dòng dõi Thủ-đà-la thì người ấy được gọi là ‘Thủ-đà-la’. ‘‘ඛත්තියකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්‍රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ hành vi không phạm hạnh, từ bỏ nói dối, từ bỏ lời nói đâm thọc, từ bỏ lời nói thô ác, từ bỏ lời nói vô ích, không có lòng tham lam, có tâm không sân hận, có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành. ‘‘බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Bà-la-môn, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... (như trên)... có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành. ‘‘වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ dòng dõi Phệ-xá, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và người ấy, y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... (như trên)... có chánh kiến, thì người ấy là người thành tựu pháp hợp lý, thiện lành. ‘‘සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Thủ-đà-la, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. 442. ‘‘තං [Pg.393] කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම… සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතු’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. 442. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải chỉ Bà-la-môn mới có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân; chứ không phải Sát-đế-lỵ, không phải Phệ-xá, không phải Thủ-đà-la hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, Sát-đế-lỵ cũng có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân. Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể ở trong xứ này tu tập tâm từ không hận, không sân.” “Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Sát-đế-lỵ, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. ‘‘බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Bà-la-môn... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Phệ-xá... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Thủ-đà-la, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. 443. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණොව නු ඛො පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං, නො ඛත්තියො නො වෙස්සො නො සුද්දො’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි, භො ගොතම, පහොති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං; බ්‍රාහ්මණොපි හි, භො ගොතම… වෙස්සොපි හි, භො ගොතම … සුද්දොපි හි, භො ගොතම… සබ්බෙපි හි, භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති සොත්තිසිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතු’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. 443. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải chỉ Bà-la-môn mới có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn; chứ không phải Sát-đế-lỵ, không phải Phệ-xá, không phải Thủ-đà-la hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, Sát-đế-lỵ cũng có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn. Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Phệ-xá cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, Thủ-đà-la cũng vậy... Thưa Tôn giả Gotama, cả bốn giai cấp đều có thể lấy bột tắm, đi đến sông và gột rửa bụi bẩn.” “Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Sát-đế-lỵ, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. ‘‘බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Bà-la-môn... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Phệ-xá... Này Bà-la-môn, nếu một người từ giai cấp Thủ-đà-la, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp chân chánh, thiện lành. 444. ‘‘තං [Pg.394] කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නානාජච්චානං පුරිසානං පුරිසසතං සන්නිපාතෙය්‍ය – ‘ආයන්තු භොන්තො යෙ තත්ථ ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නා සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තු; ආයන්තු පන භොන්තො යෙ තත්ථ චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නා සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු, තෙජො පාතුකරොන්තූ’’’ති? 444. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, cho tập hợp một trăm người thuộc các giai cấp khác nhau và nói: ‘Này các khanh, hãy đến đây! Những ai sanh ra từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, hãy lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka, rồi nhóm lên lửa, làm cho hơi nóng phát sanh. Và này các khanh, hãy đến đây! Những ai sanh ra từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, hãy lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu, rồi nhóm lên lửa, làm cho hơi nóng phát sanh.’” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, යො එවං නු ඛො සො ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො සො එව නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යො පන සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි න චෙව අච්චිමා න ච වණ්ණවා න ච පභස්සරො න ච තෙන සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. යොපි හි සො, භො ගොතම, ඛත්තියකුලා බ්‍රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං; යොපි සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙනකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එරණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. සබ්බොපි හි, භො ගොතම, අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො ච සබ්බෙනපි සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතු’’න්ති. Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Có phải ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, chỉ có ngọn lửa ấy mới có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và chỉ với ngọn lửa ấy mới có thể làm các việc cần dùng đến lửa hay sao? Còn ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy không có ngọn, không có màu sắc, không có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy không thể làm các việc cần dùng đến lửa hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Vương tộc, lấy cây cọ lửa trên làm bằng gỗ sala, gỗ tùng, gỗ chiên-đàn, hay gỗ padumaka nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy có thể làm các việc cần dùng đến lửa. Và ngọn lửa do những người sanh từ dòng dõi Chiên-đà-la, thợ săn, thợ đan, thợ làm xe, người đổ rác, lấy cây cọ lửa trên làm bằng máng cho chó ăn, máng cho heo ăn, máng giặt đồ của thợ nhuộm, hay gỗ cây thầu dầu nhóm lên, làm cho hơi nóng phát sanh, ngọn lửa ấy cũng có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với ngọn lửa ấy cũng có thể làm các việc cần dùng đến lửa. Thưa Tôn giả Gotama, vì tất cả các ngọn lửa đều có ngọn, có màu sắc, có ánh sáng, và với tất cả các ngọn lửa đều có thể làm các việc cần dùng đến lửa.” ‘‘එවමෙව [Pg.395] ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්‍රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… වෙස්සකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ… සුද්දකුලා චෙපි, බ්‍රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්‍රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. “Này Bà-la-môn, cũng tương tự như vậy, nếu một người thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ từ bỏ gia đình, sống không gia đình, và người ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh... cho đến... có chánh kiến, là người thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành. Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Bà-la-môn... Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Phệ-xá... Này Bà-la-môn, nếu một người thuộc dòng dõi Thủ-đà-la từ bỏ gia đình, sống không gia đình, và người ấy y theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có lòng tham lam, có tâm không sân hận, có chánh kiến, là người thành tựu được pháp đúng đắn, thiện lành.” එවං වුත්තෙ, එසුකාරී බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Esukārī bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... cho đến... Mong Tôn giả Gotama hãy nhận con làm một cận sự nam đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.’” එසුකාරීසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං. Kinh Esukārī, thứ sáu, chấm dứt. 7. ධනඤ්ජානිසුත්තං 7. Kinh Dhanañjāni 445. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු රාජගහෙ වස්සංවුට්ඨො යෙන දක්ඛිණාගිරි යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං භික්ඛුං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කච්චාවුසො, භගවා අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘අරොගො චාවුසො, භගවා බලවා චා’’ති. ‘‘කච්චි පනාවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො, ආවුසො, අරොගො ච බලවා චා’’ති. ‘‘එත්ථ, ආවුසො, තණ්ඩුලපාලිද්වාරාය ධනඤ්ජානි නාම බ්‍රාහ්මණො අත්ථි. කච්චාවුසො[Pg.396], ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චා’’ති? ‘‘ධනඤ්ජානිපි ඛො, ආවුසො, බ්‍රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චා’’ති. ‘‘කච්චි පනාවුසො, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අප්පමත්තො’’ති? ‘‘කුතො පනාවුසො, ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අප්පමාදො? ධනඤ්ජානි, ආවුසො, බ්‍රාහ්මණො රාජානං නිස්සාය බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ විලුම්පති, බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ නිස්සාය රාජානං විලුම්පති. යාපිස්ස භරියා සද්ධා සද්ධකුලා ආනීතා සාපි කාලඞ්කතා; අඤ්ඤාස්ස භරියා අස්සද්ධා අස්සද්ධකුලා ආනීතා’’. ‘‘දුස්සුතං වතාවුසො, අස්සුම්හ, දුස්සුතං වතාවුසො, අස්සුම්හ; යෙ මයං ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං පමත්තං අස්සුම්හ. අප්පෙව ච නාම මයං කදාචි කරහචි ධනඤ්ජානිනා බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං සමාගච්ඡෙය්‍යාම, අප්පෙව නාම සියා කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? 445. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang du hành ở Dakkhiṇāgiri cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Khi ấy, có một Tỳ-khưu nọ, sau khi an cư mùa mưa ở Rājagaha, đã đi đến Dakkhiṇāgiri, đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, vị ấy đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm viếng thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với vị Tỳ-khưu đang ngồi một bên như sau: ‘Này hiền giả, Thế Tôn có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, Thế Tôn được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, chúng Tỳ-khưu có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, chúng Tỳ-khưu cũng được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, ở đây, gần cổng Taṇḍulapāli, có Bà-la-môn tên là Dhanañjāni. Này hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni có được vô bệnh, có được khỏe mạnh không?’ ‘Thưa hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni cũng được vô bệnh, được khỏe mạnh.’ ‘Này hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni có sống không phóng dật không?’ ‘Thưa hiền giả, làm sao Bà-la-môn Dhanañjāni có thể không phóng dật được? Thưa hiền giả, Bà-la-môn Dhanañjāni nương tựa vào nhà vua để bóc lột các Bà-la-môn và gia chủ, và nương tựa vào các Bà-la-môn và gia chủ để bóc lột nhà vua. Người vợ có đức tin của ông ta, được cưới về từ một gia đình có đức tin, cũng đã qua đời; ông ta đã cưới một người vợ khác không có đức tin, từ một gia đình không có đức tin.’ ‘Thật là một tin không hay chúng ta đã nghe, này hiền giả! Thật là một tin không hay chúng ta đã nghe, này hiền giả; khi chúng ta nghe rằng Bà-la-môn Dhanañjāni sống phóng dật. Mong rằng có một lúc nào đó chúng ta có thể gặp gỡ Bà-la-môn Dhanañjāni, mong rằng có thể có một cuộc nói chuyện nào đó.’” 446. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො බහිනගරෙ ගාවො ගොට්ඨෙ දුහාපෙති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ඉතො, භො සාරිපුත්ත, පයො, පීයතං තාව භත්තස්ස කාලො භවිස්සතී’’ති. ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ. කතං මෙ අජ්ජ භත්තකිච්චං. අමුකස්මිං මෙ රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරො භවිස්සති. තත්ථ ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කච්චාසි, ධනඤ්ජානි, අප්පමත්තො’’ති? ‘‘කුතො, භො සාරිපුත්ත, අම්හාකං අප්පමාදො යෙසං නො මාතාපිතරො [Pg.397] පොසෙතබ්බා, පුත්තදාරො පොසෙතබ්බො, දාසකම්මකරා පොසෙතබ්බා, මිත්තාමච්චානං මිත්තාමච්චකරණීයං කාතබ්බං, ඤාතිසාලොහිතානං ඤාතිසාලොහිතකරණීයං කාතබ්බං, අතිථීනං අතිථිකරණීයං කාතබ්බං, පුබ්බපෙතානං පුබ්බපෙතකරණීයං කාතබ්බං, දෙවතානං දෙවතාකරණීයං කාතබ්බං, රඤ්ඤො රාජකරණීයං කාතබ්බං, අයම්පි කායො පීණෙතබ්බො බ්‍රූහෙතබ්බො’’ති? 446. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi ở Dakkhiṇāgiri tùy theo ý muốn, đã lên đường du hành đến Rājagaha. Du hành tuần tự, ngài đã đến Rājagaha. Tại đó, Tôn giả Sāriputta trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Sāriputta đắp y, cầm y bát, vào Rājagaha để khất thực. Lúc ấy, Bà-la-môn Dhanañjāni đang cho vắt sữa bò trong một chuồng bò bên ngoài thành phố. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi đi khất thực ở Rājagaha, dùng xong bữa ăn, trên đường từ nơi khất thực trở về, đã đi đến chỗ Bà-la-môn Dhanañjāni. Bà-la-môn Dhanañjāni thấy Tôn giả Sāriputta từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ta đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, ông ta nói với Tôn giả Sāriputta như sau: ‘Thưa Tôn giả Sāriputta, mời ngài dùng sữa ở đây. Trong khi ngài dùng, sẽ đến giờ dùng bữa.’ ‘Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn. Hôm nay tôi đã dùng bữa xong. Tôi sẽ nghỉ trưa dưới gốc cây kia. Ông hãy đến đó.’ ‘Vâng, thưa Tôn giả,’ Bà-la-môn Dhanañjāni đã vâng lời Tôn giả Sāriputta. Khi ấy, Bà-la-môn Dhanañjāni, sau bữa ăn, đã dùng xong bữa sáng, liền đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, ông ta đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm viếng thân hữu, ông ta ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với Bà-la-môn Dhanañjāni đang ngồi một bên như sau: ‘Này Dhanañjāni, ông có sống không phóng dật không?’ ‘Thưa Tôn giả Sāriputta, làm sao chúng tôi có thể không phóng dật được, khi chúng tôi phải nuôi dưỡng cha mẹ, phải nuôi dưỡng vợ con, phải nuôi dưỡng tôi tớ và người làm công, phải làm những việc cần làm cho bạn bè và thân hữu, phải làm những việc cần làm cho bà con huyết thống, phải làm những việc cần làm cho khách, phải làm những việc cần làm cho hương linh đã khuất, phải làm những việc cần làm cho chư thiên, phải làm những việc cần làm cho nhà vua, và cả thân này cũng phải được nuôi nấng, bồi bổ.’” 447. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, මාතාපිතරො වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. 447. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì cha mẹ mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì cha mẹ mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc cha mẹ của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පුත්තදාරො වා පනස්ස ලභෙය්‍ය ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì vợ con mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì vợ con mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc vợ con của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, දාසකම්මකරපොරිසා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì tôi tớ và người làm công mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì tôi tớ và người làm công mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc các tôi tớ và người làm công của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං [Pg.398] නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, මිත්තාමච්චා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì bạn bè và thân hữu mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì bạn bè và thân hữu mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc bạn bè và thân hữu của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, ඤාතිසාලොහිතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì bà con quyến thuộc mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì bà con quyến thuộc mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc bà con quyến thuộc của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, අතිථී වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì khách khứa mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì khách khứa mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc các vị khách của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පුබ්බපෙතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì tổ tiên đã quá vãng mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì tổ tiên đã quá vãng mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc tổ tiên đã quá vãng của người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං [Pg.399] කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, දෙවතා වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì chư thiên mà hành động phi pháp, hành động không công bằng. Do nhân duyên hành động phi pháp, hành động không công bằng ấy, các người canh giữ địa ngục sẽ lôi người ấy vào địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được điều này chăng: ‘Tôi vì chư thiên mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi tôi vào địa ngục’? Hoặc chư thiên có thể đạt được điều này chăng: ‘Người này vì chúng tôi mà đã hành động phi pháp, hành động không công bằng. Xin các người canh giữ địa ngục đừng lôi nó vào địa ngục’?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, trong khi người ấy đang kêu la, các người canh giữ địa ngục vẫn ném người ấy vào địa ngục.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, රාජා වා පනස්ස ලභෙය්‍ය ‘එසො ඛො අම්හාකං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì lý do nhà vua mà là người hành phi pháp, hành không công bằng. Do hành phi pháp, hành không công bằng, các lính canh địa ngục sẽ lôi người ấy xuống địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ) khi nói rằng: ‘Tôi đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nhà vua, mong các lính canh địa ngục đừng lôi tôi xuống địa ngục’, hay nhà vua của người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ cho người ấy) khi nói rằng: ‘Người này đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do của chúng ta, mong các lính canh địa ngục đừng lôi người ấy xuống địa ngục’ không?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, các lính canh địa ngục sẽ ném người ấy vào địa ngục trong khi người ấy đang la khóc.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. ලභෙය්‍ය නු ඛො සො ‘අහං ඛො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසිං, මා මං නිරයං නිරයපාලා’ති, පරෙ වා පනස්ස ලභෙය්‍යුං ‘එසො ඛො කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අහොසි, මා නං නිරයං නිරයපාලා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො සාරිපුත්ත. අථ ඛො නං වික්කන්දන්තංයෙව නිරයෙ නිරයපාලා පක්ඛිපෙය්‍යුං’’. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có người vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển mà là người hành phi pháp, hành không công bằng. Do hành phi pháp, hành không công bằng, các lính canh địa ngục sẽ lôi người ấy xuống địa ngục. Liệu người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ) khi nói rằng: ‘Tôi đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển, mong các lính canh địa ngục đừng lôi tôi xuống địa ngục’, hay những người khác của người ấy có thể đạt được (sự miễn trừ cho người ấy) khi nói rằng: ‘Người này đã hành phi pháp, hành không công bằng vì lý do nuôi dưỡng, làm cho thân thể phát triển, mong các lính canh địa ngục đừng lôi người ấy xuống địa ngục’ không?” “Thưa ngài Sāriputta, điều này không thể được. Trái lại, các lính canh địa ngục sẽ ném người ấy vào địa ngục trong khi người ấy đang la khóc.” 448. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, මාතාපිතූනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා [Pg.400] කම්මන්තා, යෙහි සක්කා මාතාපිතරො චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. 448. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì cha mẹ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì cha mẹ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì cha mẹ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì cha mẹ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng cha mẹ, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා පුත්තදාරස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, පුත්තදාරස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, පුත්තදාරස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා යෙහි සක්කා පුත්තදාරඤ්චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì vợ con mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì vợ con mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì vợ con mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì vợ con mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng vợ con, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, දාසකම්මකරපොරිසස්ස හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා දාසකම්මකරපොරිසෙ චෙව පොසෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì người làm công, tôi tớ mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng những người làm công, tôi tớ, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා මිත්තාමච්චානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, මිත්තාමච්චානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, මිත්තාමච්චානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා මිත්තාමච්චානඤ්චෙව මිත්තාමච්චකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì bạn bè, thân hữu mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm những việc cần làm cho bạn bè, thân hữu, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.” ‘‘තං [Pg.401] කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, ඤාතිසාලොහිතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා ඤාතිසාලොහිතානඤ්චෙව ඤාතිසාලොහිතකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này? Người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, và người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành đúng pháp, hành công bằng; người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành phi pháp, hành không công bằng, người đó không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì bà con, quyến thuộc mà là người hành đúng pháp, hành công bằng, chính người đó ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với hành phi pháp, hành không công bằng, thì hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, có những công việc đúng pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm những việc cần làm cho bà con, quyến thuộc, vừa không làm ác nghiệp, và có thể thực hành con đường phước thiện.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා අතිථීනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, අතිථීනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, අතිථීනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා අතිථීනඤ්චෙව අතිථිකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do khách khứa mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do khách khứa mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do khách khứa mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do khách khứa mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với khách khứa, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා පුබ්බපෙතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, පුබ්බපෙතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, පුබ්බපෙතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා පුබ්බපෙතානඤ්චෙව පුබ්බපෙතකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do thân quyến đã quá vãng mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với thân quyến đã quá vãng, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා දෙවතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං [Pg.402] සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, දෙවතානං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, දෙවතානං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා දෙවතානඤ්චෙව දෙවතාකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do chư thiên mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do chư thiên mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do chư thiên mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do chư thiên mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với chư thiên, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා රඤ්ඤො හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, රඤ්ඤො හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, රඤ්ඤො හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා රඤ්ඤො චෙව රාජකරණීයං කාතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතුං. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do đức vua mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do đức vua mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do đức vua mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do đức vua mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa làm phận sự đối với đức vua, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, යො වා කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස; කතමං සෙය්‍යො’’ති? ‘‘යො හි, භො සාරිපුත්ත, කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, න තං සෙය්‍යො; යො ච ඛො, භො සාරිපුත්ත, කායස්ස පීණනාහෙතු බ්‍රූහනාහෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, තදෙවෙත්ථ සෙය්‍යො. අධම්මචරියාවිසමචරියාහි, භො සාරිපුත්ත, ධම්මචරියාසමචරියා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘අත්ථි ඛො, ධනඤ්ජානි, අඤ්ඤෙසං හෙතුකා ධම්මිකා කම්මන්තා, යෙහි සක්කා කායඤ්චෙව පීණෙතුං බ්‍රූහෙතුං, න ච පාපකම්මං කාතුං, පුඤ්ඤඤ්ච පටිපදං පටිපජ්ජිතු’’න්ති. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này: Có người vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành phi pháp, hành không công bằng; và có người vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành đúng pháp, hành công bằng. Trong hai người ấy, người nào tốt hơn?” “Thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành phi pháp, hành không công bằng, người ấy không tốt hơn. Và thưa ngài Sāriputta, người nào vì lý do nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể mà hành đúng pháp, hành công bằng, chính người ấy ở đây là tốt hơn. Thưa ngài Sāriputta, so với việc hành phi pháp, hành không công bằng thì việc hành đúng pháp, hành công bằng là tốt hơn.” “Này Dhanañjāni, thật vậy, có những công việc hợp pháp khác có nguyên nhân, nhờ đó có thể vừa nuôi dưỡng, bồi đắp cho thân thể, vừa không làm ác nghiệp, và thực hành con đường phước thiện.” 449. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අපරෙන සමයෙන ආබාධිකො අහොසි දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි [Pg.403] – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො පුරිසො ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන. 449. Rồi thì, Bà-la-môn Dhanañjāni, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Tôn giả Sāriputta, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi thì, sau một thời gian, Bà-la-môn Dhanañjāni bị lâm bệnh, đau đớn, ốm nặng. Rồi thì, Bà-la-môn Dhanañjāni gọi một người đàn ông nào đó và nói: 'Này ông, hãy đến đây. Ông hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn.’ Và ông hãy đi đến nơi Tôn giả Sāriputta đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta và thưa rằng: ‘Bạch Tôn giả, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta.’ Và hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Tôn giả, thật là tốt lành thay, mong Tôn giả Sāriputta vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni.’’ 'Vâng, thưa ngài.' Người đàn ông ấy đã vâng lời Bà-la-môn Dhanañjāni rồi đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người đàn ông ấy bạch với Thế Tôn điều này: 'Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn.' Và người ấy đi đến nơi Tôn giả Sāriputta đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Tôn giả Sāriputta rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người đàn ông ấy thưa với Tôn giả Sāriputta điều này: 'Bạch Tôn giả, Bà-la-môn Dhanañjāni đang bị bệnh, đau đớn, ốm nặng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sāriputta, và thưa thêm như vầy: ‘Bạch Tôn giả, thật là tốt lành thay, mong Tôn giả Sāriputta vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni.’’ Tôn giả Sāriputta đã im lặng nhận lời. 450. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ධනඤ්ජානි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං? කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති? පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය; එවමෙව ඛො[Pg.404], භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ච ඌහනන්ති. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භො සාරිපුත්ත, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙව ඛො, භො සාරිපුත්ත, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, භො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති. 450. Rồi thì, Tôn giả Sāriputta, sau khi đắp y, mang theo y bát, đã đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhanañjāni; sau khi đến, ngài đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Tôn giả Sāriputta nói với Bà-la-môn Dhanañjāni điều này: 'Này Dhanañjāni, ông có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không? Các cảm thọ đau đớn có thuyên giảm không, hay là tăng lên? Sự thuyên giảm của chúng có được nhận thấy không, hay là sự tăng lên?' 'Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một mũi nhọn sắc bén để khoan vào đầu; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn gió dữ dội đang hành hạ trên đầu tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đàn ông khỏe mạnh dùng một sợi dây da chắc chắn để xiết chặt đầu; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn đau đầu dữ dội đang hành hạ tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như một người đồ tể lành nghề hay đệ tử của người đồ tể dùng con dao mổ bò sắc bén để cắt xẻ bụng; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, những cơn gió dữ dội đang cắt xẻ trong bụng tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm. Thưa ngài Sāriputta, ví như hai người đàn ông khỏe mạnh nắm một người yếu hơn ở hai cánh tay khác nhau rồi hơ nóng, thiêu đốt trên hố than hồng; cũng vậy, thưa ngài Sāriputta, có một sự nóng bức dữ dội trong thân tôi. Thưa ngài Sāriputta, tôi không kham nhẫn được, không chịu đựng được. Các cảm thọ đau đớn của tôi tăng lên chứ không thuyên giảm. Sự tăng lên của chúng được nhận thấy, chứ không phải sự thuyên giảm.' 451. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – නිරයො වා තිරච්ඡානයොනි වා’’ති? ‘‘නිරයා, භො සාරිපුත්ත, තිරච්ඡානයොනි සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තිරච්ඡානයොනි වා පෙත්තිවිසයො වා’’ති? ‘‘තිරච්ඡානයොනියා, භො සාරිපුත්ත, පෙත්තිවිසයො සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – පෙත්තිවිසයො වා මනුස්සා වා’’ති? ‘‘පෙත්තිවිසයා, භො සාරිපුත්ත, මනුස්සා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – මනුස්සා වා චාතුමහාරාජිකා වා දෙවා’’ති? ‘‘මනුස්සෙහි[Pg.405], භො සාරිපුත්ත, චාතුමහාරාජිකා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – චාතුමහාරාජිකා වා දෙවා තාවතිංසා වා දෙවා’’ති? ‘‘චාතුමහාරාජිකෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි තාවතිංසා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තාවතිංසා වා දෙවා යාමා වා දෙවා’’ති? ‘‘තාවතිංසෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි යාමා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – යාමා වා දෙවා තුසිතා වා දෙවා’’ති? ‘‘යාමෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි තුසිතා දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – තුසිතා වා දෙවා නිම්මානරතී වා දෙවා’’ති? ‘‘තුසිතෙහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි නිම්මානරතී දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො – නිම්මානරතී වා දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තී වා දෙවා’’ති? ‘‘නිම්මානරතීහි, භො සාරිපුත්ත, දෙවෙහි පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා සෙය්‍යො’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ධනඤ්ජානි, කතමං සෙය්‍යො පරනිම්මිතවසවත්තී වා දෙවා බ්‍රහ්මලොකො වා’’ති? ‘‘‘බ්‍රහ්මලොකො’ති – භවං සාරිපුත්තො ආහ; ‘බ්‍රහ්මලොකො’ති – භවං සාරිපුත්තො ආහා’’ති. 451. “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – địa ngục hay cảnh giới súc sanh?” “Thưa ngài Sāriputta, cảnh giới súc sanh tốt hơn địa ngục.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – cảnh giới súc sanh hay cảnh giới ngạ quỷ?” “Thưa ngài Sāriputta, cảnh giới ngạ quỷ tốt hơn cảnh giới súc sanh.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – cảnh giới ngạ quỷ hay loài người?” “Thưa ngài Sāriputta, loài người tốt hơn cảnh giới ngạ quỷ.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – loài người hay chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương tốt hơn loài người.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương hay chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba tốt hơn chư Thiên Tứ Đại Thiên Vương.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba hay chư Thiên Yāma?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Yāma tốt hơn chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Yāma hay chư Thiên Tusita?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Tusita tốt hơn chư Thiên Yāma.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Tusita hay chư Thiên Nimmānaratī?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Nimmānaratī tốt hơn chư Thiên Tusita.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Nimmānaratī hay chư Thiên Paranimmitavasavattī?” “Thưa ngài Sāriputta, chư Thiên Paranimmitavasavattī tốt hơn chư Thiên Nimmānaratī.” “Này Dhanañjāni, ông nghĩ thế nào về điều này, cảnh giới nào tốt hơn – chư Thiên Paranimmitavasavattī hay cõi Phạm Thiên?” “Ngài Sāriputta nói: ‘Cõi Phạm Thiên!’ Ngài Sāriputta nói: ‘Cõi Phạm Thiên!’” අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තා. යංනූනාහං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘බ්‍රහ්මානං තෙ, ධනඤ්ජානි, සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙස්සාමි; තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘කතමො ච, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො? ඉධ, ධනඤ්ජානි, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං ඛො, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta khởi lên suy nghĩ này: “Các vị Bà-la-môn này có tâm hướng về cõi Phạm Thiên. Vậy ta hãy thuyết giảng cho Bà-la-môn Dhanañjāni con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.” “Này Dhanañjāni, tôi sẽ thuyết giảng cho ông con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên; ông hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Thưa vâng, thưa ngài,” Bà-la-môn Dhanañjāni đã đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này: “Và này Dhanañjāni, thế nào là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên? Ở đây, này Dhanañjāni, vị Tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không oán, không sân. Này Dhanañjāni, đây chính là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.” 452. ‘‘පුන චපරං, ධනඤ්ජානි, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං ඛො, ධනඤ්ජානි, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’ති. තෙන හි, භො සාරිපුත්ත, මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘ධනඤ්ජානි[Pg.406], භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ කාලමකාසි, බ්‍රහ්මලොකඤ්ච උපපජ්ජි. 452. “Lại nữa, này Dhanañjāni, vị Tỳ khưu với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không oán, không sân. Này Dhanañjāni, đây chính là con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.” “Vậy thì, thưa ngài Sāriputta, xin ngài nhân danh con cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni bị bệnh, đau khổ, lâm trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn.’” Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, đã an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Và Bà-la-môn Dhanañjāni, không lâu sau khi Tôn giả Sāriputta ra đi, đã mệnh chung và được sanh vào cõi Phạm Thiên. 453. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ධනඤ්ජානි, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’’ති. ‘‘කිං පන ත්වං සාරිපුත්ත ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං සති උත්තරිකරණීයෙ හීනෙ බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨාපෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති? ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එවං අහොසි – ‘ඉමෙ ඛො බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තා, යංනූනාහං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙය්‍ය’න්ති. ‘‘කාලඞ්කතොච, සාරිපුත්ත, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණො, බ්‍රහ්මලොකඤ්ච උපපන්නො’’ති. 453. Bấy giờ, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Sāriputta này, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, đã an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.” Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến nơi Đức Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhanañjāni bị bệnh, đau khổ, lâm trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Đức Thế Tôn.” “Nhưng tại sao, này Sāriputta, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, ông lại an lập Bà-la-môn Dhanañjāni vào cõi Phạm Thiên thấp kém, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi?” “Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ như sau: ‘Các vị Bà-la-môn này có tâm hướng về cõi Phạm Thiên, vậy ta hãy thuyết giảng cho Bà-la-môn Dhanañjāni con đường đưa đến cộng trú với các Phạm Thiên.’” “Này Sāriputta, Bà-la-môn Dhanañjāni đã mệnh chung và đã được sanh vào cõi Phạm Thiên.” ධනඤ්ජානිසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං. Kinh Dhanañjāni, thứ bảy, chấm dứt. 8. වාසෙට්ඨසුත්තං 8. Kinh Vāseṭṭha 454. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ පටිවසන්ති, සෙය්‍යථිදං – චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො, තාරුක්ඛො බ්‍රාහ්මණො, පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණො, ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො, තොදෙය්‍යො බ්‍රාහ්මණො, අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා. අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජානං මාණවානං ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමන්තානං අනුවිචරන්තානං අයමන්තරාකථා [Pg.407] උදපාදි – ‘‘කථං, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති? භාරද්වාජො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන – එත්තාවතා ඛො, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති. වාසෙට්ඨො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, සීලවා ච හොති වත්තසම්පන්නො ච – එත්තාවතා ඛො, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති. නෙව ඛො අසක්ඛි භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං, න පන අසක්ඛි වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං. අථ ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘අයං ඛො, භො භාරද්වාජ, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ආයාම, භො භාරද්වාජ, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාම. යථා නො සමණො ගොතමො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි. 454. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Icchānaṅgala, trong một khu rừng gần Icchānaṅgala. Lúc bấy giờ, có nhiều vị Bà-la-môn đại phú, nổi tiếng và có danh vọng, đang cư ngụ tại Icchānaṅgala, đó là Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, Bà-la-môn Todeyya, và các vị Bà-la-môn đại phú khác, nổi tiếng và có danh vọng. Bấy giờ, trong khi các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang đi kinh hành, dạo bước, cuộc thảo luận này đã khởi lên giữa họ: “Thưa ngài, do đâu một người là Bà-la-môn?” Thanh niên Bhāradvāja nói như sau: “Thưa ngài, khi một người có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, bên mẹ và bên cha, có mẫu thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi — do như vậy, thưa ngài, một người là Bà-la-môn.” Thanh niên Vāseṭṭha nói như sau: “Thưa ngài, khi một người có giới hạnh và đầy đủ các bổn phận — do như vậy, thưa ngài, một người là Bà-la-môn.” Thanh niên Bhāradvāja đã không thể thuyết phục được thanh niên Vāseṭṭha, và thanh niên Vāseṭṭha cũng không thể thuyết phục được thanh niên Bhāradvāja. Bấy giờ, thanh niên Vāseṭṭha nói với thanh niên Bhāradvāja: “Này bạn Bhāradvāja, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang trú ở Icchānaṅgala, trong một khu rừng gần Icchānaṅgala. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này bạn Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama về ý nghĩa này. Như Sa-môn Gotama trả lời cho chúng ta, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.” Thanh niên Bhāradvāja đáp lại thanh niên Vāseṭṭha: “Thưa vâng, bạn.” 455. අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි – 455. Rồi các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn bằng những câu kệ: ‘‘අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතා, තෙවිජ්ජා මයමස්මුභො; අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවො. “Chúng con cả hai đều được (thầy) công nhận và tự nhận là người thông suốt ba tập Vệ-đà. Con là đệ tử của Pokkharasāti, còn thanh niên này là của Tārukkha.” ‘‘තෙවිජ්ජානං යදක්ඛාතං, තත්‍ර කෙවලිනොස්මසෙ; පදකස්මා වෙය්‍යාකරණා, ජප්පෙ ආචරියසාදිසා; තෙසං නො ජාතිවාදස්මිං, විවාදො අත්ථි ගොතම. “Về những gì được các bậc thầy tam Vệ-đà giảng dạy, chúng con đều thông suốt trọn vẹn. Chúng con là những nhà ngữ pháp, những người giải thích, trong việc tụng đọc, chúng con ngang bằng với các vị thầy. Thưa ngài Gotama, chúng con có sự tranh luận về vấn đề dòng dõi.” ‘‘ජාතියා [Pg.408] බ්‍රාහ්මණො හොති, භාරද්වාජො ඉති භාසති; අහඤ්ච කම්මුනා බ්‍රූමි, එවං ජානාහි චක්ඛුම. “Bhāradvāja nói rằng: ‘Do dòng dõi mà thành Bà-la-môn.’ Còn con thì nói rằng do nghiệp. Xin bậc Pháp nhãn hãy biết như vậy.” ‘‘තෙ න සක්කොම ඤාපෙතුං, අඤ්ඤමඤ්ඤං මයං උභො; භවන්තං පුට්ඨුමාගමා, සම්බුද්ධං ඉති විස්සුතං. “Chúng con cả hai không thể thuyết phục được lẫn nhau. Chúng con đến đây để hỏi Ngài, bậc được tôn xưng là Chánh Đẳng Giác.” ‘‘චන්දං යථා ඛයාතීතං, පෙච්ච පඤ්ජලිකා ජනා; වන්දමානා නමස්සන්ති, ලොකස්මිං ගොතමං. “Như người đời đến gần vầng trăng tròn viên mãn, chắp tay cung kính đảnh lễ, cũng vậy trong thế gian, họ tôn kính ngài Gotama.” ‘‘චක්ඛුං ලොකෙ සමුප්පන්නං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං; ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, උදාහු භවති කම්මුනා ; අජානතං නො පබ්‍රූහි, යථා ජානෙමු බ්‍රාහ්මණ’’න්ති. “Chúng con xin hỏi ngài Gotama, bậc Pháp nhãn đã khởi lên trong thế gian: Do dòng dõi mà thành Bà-la-môn, hay do nghiệp mà thành? Xin hãy giảng cho chúng con, những người chưa biết, để chúng con có thể biết về Bà-la-môn.” 456. 456. ‘‘තෙසං වො අහං බ්‍යක්ඛිස්සං, (වාසෙට්ඨාති භගවා)අනුපුබ්බං යථාතථං; ජාතිවිභඞ්ගං පාණානං, අඤ්ඤමඤ්ඤාහි ජාතියො. (Thế Tôn nói:) “Này Vāseṭṭha, Ta sẽ giảng cho các ngươi tuần tự và đúng như thật về sự phân loại các loài hữu tình theo dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථ, න චාපි පටිජානරෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Hãy biết về các loài cỏ cây. Chúng không tự nhận biết, nhưng đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘තතො කීටෙ පටඞ්ගෙ ච, යාව කුන්ථකිපිල්ලිකෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Rồi đến các loài côn trùng, bướm ngài, cho đến các loài kiến và mối. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘චතුප්පදෙපි ජානාථ, ඛුද්දකෙ ච මහල්ලකෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Hãy biết về các loài bốn chân, cả nhỏ lẫn lớn. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘පාදුදරෙපි ජානාථ, උරගෙ දීඝපිට්ඨිකෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Hãy biết về các loài bò bằng bụng, các loài rắn lưng dài. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘තතො මච්ඡෙපි ජානාථ, උදකෙ වාරිගොචරෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Rồi hãy biết về các loài cá, sống và di chuyển trong nước. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘තතො පක්ඛීපි ජානාථ, පත්තයානෙ විහඞ්ගමෙ; ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො. “Rồi hãy biết về các loài chim, đi bằng cánh, bay trên không. Đặc điểm của chúng là do dòng dõi, vì các dòng dõi của chúng thật khác nhau.” ‘‘යථා එතාසු ජාතීසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු; එවං නත්ථි මනුස්සෙසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු. “Như trong các dòng dõi này, đặc điểm do dòng dõi là riêng biệt, cũng vậy, ở loài người không có đặc điểm riêng biệt do dòng dõi.” ‘‘න [Pg.409] කෙසෙහි න සීසෙහි, න කණ්ණෙහි න අක්ඛීහි; න මුඛෙන න නාසාය, න ඔට්ඨෙහි භමූහි වා. “Không phải do tóc, không phải do đầu, không phải do tai, không phải do mắt; không phải do miệng, không phải do mũi, không phải do môi, hay do lông mày.” ‘‘න ගීවාය න අංසෙහි, න උදරෙන න පිට්ඨියා; න සොණියා න උරසා, න සම්බාධෙ න මෙථුනෙ. “Không phải do cổ, không phải do vai, không phải do bụng, không phải do lưng; không phải do hông, không phải do ngực, không phải do bộ phận sinh dục, không phải do giao hợp.” ‘‘න හත්ථෙහි න පාදෙහි, නඞ්ගුලීහි නඛෙහි වා; න ජඞ්ඝාහි න ඌරූහි, න වණ්ණෙන සරෙන වා; ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව, යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසු. “Không phải do tay, không phải do chân, không phải do ngón tay hay móng tay; không phải do cẳng chân, không phải do đùi, không phải do màu da hay giọng nói. Đặc điểm do dòng dõi không hề có, như ở các dòng dõi khác.” 457. 457. ‘‘පච්චත්තඤ්ච සරීරෙසු, මනුස්සෙස්වෙතං න විජ්ජති; වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු, සමඤ්ඤාය පවුච්චති. “Trong thân thể của loài người, sự khác biệt này không tồn tại ở mỗi cá nhân. Sự khác biệt giữa loài người chỉ được gọi theo quy ước.” ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගොරක්ඛං උපජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, කස්සකො සො න බ්‍රාහ්මණො. “Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề nông, người ấy là nông dân, không phải là Bà-la-môn.” ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පුථුසිප්පෙන ජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, සිප්පිකො සො න බ්‍රාහ්මණො. “Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nhiều nghề thủ công, người ấy là thợ thủ công, không phải là Bà-la-môn.” ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො. “Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề buôn bán, người ấy là thương nhân, không phải là Bà-la-môn.” ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පරපෙස්සෙන ජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, පෙස්සකො සො න බ්‍රාහ්මණො. “Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Bất cứ ai trong loài người sống bằng nghề phục vụ người khác, người ấy là người phục vụ, không phải là Bà-la-môn.” ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, අදින්නං උපජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, චොරො එසො න බ්‍රාහ්මණො. Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng của không cho, hãy biết như vầy: người ấy là kẻ trộm, không phải là Bà-la-môn. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ඉස්සත්ථං උපජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යොධාජීවො න බ්‍රාහ්මණො. Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng nghề cung tên, hãy biết như vầy: người ấy là kẻ sống bằng nghề chiến đấu, không phải là Bà-la-môn. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පොරොහිච්චෙන ජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යාජකො සො න බ්‍රාහ්මණො. Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai sống bằng nghề tế tự, hãy biết như vầy: người ấy là người tế tự, không phải là Bà-la-môn. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගාමං රට්ඨඤ්ච භුඤ්ජති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, රාජා එසො න බ්‍රාහ්මණො. Này Vāseṭṭha, trong loài người, bất cứ ai hưởng dụng làng mạc và xứ sở, hãy biết như vầy: người ấy là vua, không phải là Bà-la-môn. ‘‘න [Pg.410] චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමි, යොනිජං මත්තිසම්භවං; භොවාදි නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො; අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Ta không gọi là Bà-la-môn người sinh từ bào thai, sinh từ mẹ (Bà-la-môn). Nếu người ấy còn có chướng ngại, người ấy chỉ được gọi là 'người nói bho'. Người không chướng ngại, không chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. 458. 458. ‘‘සබ්බසංයොජනං ඡෙත්වා, යො වෙ න පරිතස්සති; සඞ්ගාතිගං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người đã cắt đứt tất cả các kiết sử, thật sự không còn run sợ, đã vượt qua sự dính mắc, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කමං; උක්ඛිත්තපලිඝං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người đã cắt đứt dây da (sân), dây buộc (tham), dây xích (tà kiến) cùng với các tùy miên, đã nhổ lên thanh cài (vô minh), đã giác ngộ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච, අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති; ඛන්තීබලං බලානීකං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người không sân hận, kham nhẫn sự mắng nhiếc, sự giết hại và trói buộc, có sức mạnh là sự kham nhẫn, có đạo quân là sự kham nhẫn, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘අක්කොධනං වතවන්තං, සීලවන්තං අනුස්සදං; දන්තං අන්තිමසාරීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người không phẫn nộ, giữ giới hạnh, có giới đức, không có tham ái, đã được điều phục, mang thân cuối cùng, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘වාරිපොක්ඛරපත්තෙව, ආරග්ගෙරිව සාසපො; යො න ලිම්පති කාමෙසු, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Như nước trên lá sen, như hạt cải trên đầu mũi dùi, người nào không dính mắc vào các dục, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො; පන්නභාරං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào ngay tại đây biết rõ sự đoạn tận khổ của mình, đã đặt gánh nặng xuống, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘ගම්භීරපඤ්ඤං මෙධාවිං, මග්ගාමග්ගස්ස කොවිදං; උත්තමත්ථමනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người có trí tuệ sâu sắc, bậc hiền trí, thông thạo về đạo và phi đạo, đã đạt đến mục đích tối thượng, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘අසංසට්ඨං ගහට්ඨෙහි, අනාගාරෙහි චූභයං; අනොකසාරිමප්පිච්ඡං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người không giao du với cả hàng tại gia lẫn người xuất gia, không sống nương tựa (ái dục), ít mong muốn, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘නිධාය දණ්ඩං භූතෙසු, තසෙසු ථාවරෙසු ච; යො න හන්ති න ඝාතෙති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người đã đặt hình phạt xuống đối với các chúng sinh, cả loài run sợ lẫn loài vững vàng, người không tự mình giết, không bảo người khác giết, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘අවිරුද්ධං විරුද්ධෙසු, අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතං; සාදානෙසු අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người không chống đối giữa những người chống đối, tịch tịnh giữa những người cầm hình phạt, không chấp thủ giữa những người chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, මානො මක්ඛො ච ඔහිතො; සාසපොරිව ආරග්ගා, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào mà tham, sân, mạn, và phẫn đã rơi rụng, như hạt cải từ đầu mũi dùi, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. 459. 459. ‘‘අකක්කසං [Pg.411] විඤ්ඤාපනිං, ගිරං සච්චං උදීරයෙ; යාය නාභිසජ්ජෙ කිඤ්චි, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào nói lên lời nói không thô lỗ, có thể hiểu được, chân thật, lời nói mà không làm ai tức giận, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යො ච දීඝං ව රස්සං වා, අණුං ථූලං සුභාසුභං; ලොකෙ අදින්නං නාදෙති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào ở đời không lấy của không cho, dù dài hay ngắn, nhỏ hay lớn, tốt hay xấu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘ආසා යස්ස න විජ්ජන්ති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච; නිරාසාසං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào không có những hy vọng ở đời này và đời sau, không còn hy vọng, đã được giải thoát, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යස්සාලයා න විජ්ජන්ති, අඤ්ඤාය අකථංකථිං; අමතොගධං අනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào không có những quyến luyến, do đã biết nên không còn hoài nghi, đã đạt đến và thâm nhập vào Bất tử, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යොධපුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, උභො සඞ්ගං උපච්චගා; අසොකං විරජං සුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào ở đây đã vượt qua cả hai sự dính mắc là phước và tội, không sầu muộn, không bụi bẩn, thanh tịnh, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘චන්දං ව විමලං සුද්ධං, විප්පසන්නං අනාවිලං; නන්දීභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người như mặt trăng, không tỳ vết, trong sạch, trong sáng, không vẩn đục, đã đoạn tận hỷ và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යො ඉමං පලිපථං දුග්ගං, සංසාරං මොහමච්චගා; තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ඣායී, අනෙජො අකථංකථී; අනුපාදාය නිබ්බුතො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào đã vượt qua con đường lầy lội, khó đi, luân hồi, và si mê này; đã vượt qua, đã đến bờ kia, là người thiền định, không dao động, không hoài nghi, không chấp thủ, đã tịch tịnh, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යොධකාමෙ පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ; කාමභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào ở đây, sau khi từ bỏ các dục, sống không nhà, đi du hành, đã đoạn tận dục và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යොධතණ්හං පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ; තණ්හාභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào ở đây, sau khi từ bỏ ái, sống không nhà, đi du hành, đã đoạn tận ái và hữu, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘හිත්වා මානුසකං යොගං, දිබ්බං යොගං උපච්චගා; සබ්බයොගවිසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người đã từ bỏ ách của loài người, đã vượt qua ách của chư thiên, đã giải thoát khỏi tất cả các ách, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘හිත්වා රතිඤ්ච අරතිං, සීතීභූතං නිරූපධිං; සබ්බලොකාභිභුං වීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người đã từ bỏ sự ưa thích và không ưa thích, đã trở nên mát mẻ, không còn sinh y, bậc anh hùng đã chinh phục tất cả thế gian, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘චුතිං යො වෙදි සත්තානං, උපපත්තිඤ්ච සබ්බසො; අසත්තං සුගතං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào biết một cách toàn diện sự chết và sự sinh của các chúng sinh, không dính mắc, bậc Thiện Thệ, bậc Giác Ngộ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යස්ස ගතිං න ජානන්ති, දෙවා ගන්ධබ්බමානුසා; ඛීණාසවං අරහන්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào mà cảnh giới (sau khi chết) chư thiên, càn-thát-bà, và loài người không biết được, bậc đã tận trừ các lậu hoặc, bậc A-la-hán, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘යස්ස [Pg.412] පුරෙ ච පච්ඡා ච, මජ්ඣෙ ච නත්ථි කිඤ්චනං; අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. Người nào không có chướng ngại ở phía trước, phía sau, và ở giữa, không chướng ngại, không chấp thủ, người ấy Ta gọi là Bà-la-môn. ‘‘උසභං පවරං වීරං, මහෙසිං විජිතාවිනං; අනෙජං න්හාතකං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. “Bậc dũng mãnh như bò đầu đàn, bậc tối thượng, bậc tinh cần, bậc đại sĩ đã chiến thắng, không còn ái dục, đã gột sạch phiền não, bậc giác ngộ, Ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.” ‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති; අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. “Người nào biết được các kiếp quá khứ, thấy được cõi trời và cõi khổ, lại đã đạt đến sự đoạn tận tái sanh, Ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.” 460. 460. ‘‘සමඤ්ඤා හෙසා ලොකස්මිං, නාමගොත්තං පකප්පිතං; සම්මුච්චා සමුදාගතං, තත්ථ තත්ථ පකප්පිතං. “Này, danh và họ được đặt ra trong thế gian này chỉ là tên gọi. Nó phát sanh do quy ước, được đặt ra ở nơi này nơi kia.” ‘‘දීඝරත්තානුසයිතං, දිට්ඨිගතමජානතං; අජානන්තා නො පබ්‍රුන්ති, ජාතියා හොති බ්‍රාහ්මණො. “Tà kiến này đã ngủ ngầm từ lâu trong tâm của những người không biết. Do không biết, họ nói rằng: ‘Người ấy là Bà-la-môn do dòng dõi’.” ‘‘න ජච්චා බ්‍රාහ්මණො හොති, න ජච්චා හොති අබ්‍රාහ්මණො ; කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති, කම්මුනා හොති අබ්‍රාහ්මණො. “Không phải do dòng dõi mà thành Bà-la-môn, không phải do dòng dõi mà thành người không phải Bà-la-môn. Do hành động mà thành Bà-la-môn, do hành động mà thành người không phải Bà-la-môn.” ‘‘කස්සකො කම්මුනා හොති, සිප්පිකො හොති කම්මුනා; වාණිජො කම්මුනා හොති, පෙස්සකො හොති කම්මුනා. “Do hành động mà thành nông dân, do hành động mà thành thợ thủ công. Do hành động mà thành thương gia, do hành động mà thành người phục vụ.” ‘‘චොරොපි කම්මුනා හොති, යොධාජීවොපි කම්මුනා; යාජකො කම්මුනා හොති, රාජාපි හොති කම්මුනා. “Cũng do hành động mà thành kẻ trộm, cũng do hành động mà thành người lính. Do hành động mà thành người tế tự, cũng do hành động mà thành vua.” ‘‘එවමෙතං යථාභූතං, කම්මං පස්සන්ති පණ්ඩිතා; පටිච්චසමුප්පාදදස්සා, කම්මවිපාකකොවිදා. “Như vậy, các bậc hiền trí, những người thấy lý duyên khởi và thông thạo về nghiệp và quả của nghiệp, thấy được hành động này đúng như thật.” ‘‘කම්මුනා වත්තති ලොකො, කම්මුනා වත්තති පජා; කම්මනිබන්ධනා සත්තා, රථස්සාණීව යායතො. “Thế gian vận hành do nghiệp, chúng sanh vận hành do nghiệp. Chúng sanh bị trói buộc bởi nghiệp, như cái chốt của cỗ xe đang chạy.” ‘‘තපෙන බ්‍රහ්මචරියෙන, සංයමෙන දමෙන ච; එතෙන බ්‍රාහ්මණො හොති, එතං බ්‍රාහ්මණමුත්තමං. “Do khổ hạnh và phạm hạnh, do sự tự chế và sự điều phục. Do những điều này mà thành Bà-la-môn, đây là Bà-la-môn tối thượng.” ‘‘තීහි විජ්ජාහි සම්පන්නො, සන්තො ඛීණපුනබ්භවො; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, බ්‍රහ්මා සක්කො විජානත’’න්ති. “Này Vāseṭṭha, hãy biết như vầy: Người nào đầy đủ ba minh, tịch tịnh, đã đoạn tận tái sanh, đối với người hiểu biết, vị ấy là Phạm thiên, là Đế-thích.” 461. එවං [Pg.413] වුත්තෙ, වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතෙ’’ති. 461. Khi được nói như vậy, các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận chúng con làm cận sự nam, những người đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.’” වාසෙට්ඨසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං. Kinh Vāseṭṭha, kinh thứ tám, chấm dứt. 9. සුභසුත්තං 9. Kinh Subha 462. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො සාවත්ථියං පටිවසති අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො යස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ පටිවසති තං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, ගහපති – ‘අවිවිත්තා සාවත්ථී අරහන්තෙහී’ති. කං නු ඛ්වජ්ජ සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පයිරුපාසෙය්‍යාමා’’ති? ‘‘අයං, භන්තෙ, භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තං, භන්තෙ, භගවන්තං පයිරුපාසස්සූ’’ති. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො තස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘ගහට්ඨො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං, න පබ්බජිතො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’න්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? 462. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, thanh niên Subha, con của Bà-la-môn Todeyya, đang ở tại Sāvatthī trong nhà của một gia chủ vì một công việc nào đó. Khi ấy, thanh niên Subha, con của Todeyya, nói với vị gia chủ mà mình đang ở trọ rằng: ‘Thưa gia chủ, tôi nghe nói rằng: ‘Thành Sāvatthī không vắng bóng các vị A-la-hán.’ Vậy hôm nay chúng ta nên đến thăm vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào?’ ‘Thưa ngài, có Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Thưa ngài, ngài hãy đến thăm Thế Tôn.’ Bấy giờ, thanh niên Subha, con của Todeyya, vâng theo lời của vị gia chủ, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Subha, con của Todeyya, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Người tại gia có thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành; người xuất gia không thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’” 463. ‘‘විභජ්ජවාදො ඛො අහමෙත්ථ, මාණව; නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. ගිහිස්ස වාහං, මාණව, පබ්බජිතස්ස වා මිච්ඡාපටිපත්තිං න වණ්ණෙමි. ගිහී වා [Pg.414] හි, මාණව, පබ්බජිතො වා මිච්ඡාපටිපන්නො මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතු න ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. ගිහිස්ස වාහං, මාණව, පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපත්තිං වණ්ණෙමි. ගිහී වා හි, මාණව, පබ්බජිතො වා සම්මාපටිපන්නො සම්මාපටිපත්තාධිකරණහෙතු ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. 463. “Này thanh niên, về vấn đề này, Ta là người có phân tích, Ta không phải là người nói một chiều. Này thanh niên, Ta không tán thán sự thực hành sai lầm của người tại gia hay người xuất gia. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người xuất gia, nếu thực hành sai lầm, thì do nhân duyên thực hành sai lầm đó, người ấy không thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành. Này thanh niên, Ta tán thán sự thực hành đúng đắn của người tại gia hay người xuất gia. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người xuất gia, nếu thực hành đúng đắn, thì do nhân duyên thực hành đúng đắn đó, người ấy có thể thành tựu pháp hợp lý, thiện lành.” ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, එවමාහංසු – ‘මහට්ඨමිදං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහප්ඵලං හොති; අප්පට්ඨමිදං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පඵලං හොතී’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Công việc của đời sống tại gia này có nhiều việc, nhiều công chuyện, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, nên có quả lớn. Công việc của đời sống xuất gia này có ít việc, ít công chuyện, ít trách nhiệm, ít bận rộn, nên có quả nhỏ.’ Về vấn đề này, Tôn giả Gotama nói thế nào?’” ‘‘එත්ථාපි ඛො අහං, මාණව, විභජ්ජවාදො; නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; අත්ථි, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති? කසි ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති? කසියෙව ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. කතමඤ්ච, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති? වණිජ්ජා ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. කතමඤ්ච මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති? වණිජ්ජායෙව ඛො, මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. “Này thanh niên, về vấn đề này, Ta là người có chủ trương phân tích; Ta không phải là người có chủ trương đơn phương ở đây. Này thanh niên, có công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; này thanh niên, có công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; này thanh niên, có công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; này thanh niên, có công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Và này thanh niên, công việc nào nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả? Này thanh niên, chính là nghề nông, là công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Và này thanh niên, công việc nào nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn? Này thanh niên, chính là nghề nông, là công việc nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Và này thanh niên, công việc nào ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả? Này thanh niên, chính là nghề buôn, là công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Và này thanh niên, công việc nào ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn? Này thanh niên, chính là nghề buôn, là công việc ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn.” 464. ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, කසි කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං [Pg.415] අප්පඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, කසියෙව කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, වණිජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, වණිජ්ජායෙව කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති; එවමෙව ඛො, මාණව, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොතී’’ති. 464. “Này thanh niên, ví như công việc đồng áng là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; cũng vậy, này thanh niên, công việc của người tại gia là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Này thanh niên, ví như chính công việc đồng áng là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc của người tại gia là nhiều lợi ích, nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề, nhiều nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn. Này thanh niên, ví như công việc buôn bán là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả; cũng vậy, này thanh niên, công việc xuất gia là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thất bại thì có ít kết quả. Này thanh niên, ví như chính công việc buôn bán là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc xuất gia là ít lợi ích, ít việc phải làm, ít vấn đề, ít nỗ lực, khi thành công thì có kết quả lớn.” ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති. ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය – සචෙ තෙ අගරු – සාධු තෙ පඤ්ච ධම්මෙ ඉමස්මිං පරිසති භාසස්සූ’’ති. ‘‘න ඛො මෙ, භො ගොතම, ගරු යත්ථස්සු භවන්තො වා නිසින්නො භවන්තරූපො වා’’ති. ‘‘තෙන හි, මාණව, භාසස්සූ’’ති. ‘‘සච්චං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඨමං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. තපං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා දුතියං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්‍රහ්මචරියං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා තතියං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. අජ්ඣෙනං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා චතුත්ථං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. චාගං ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්චමං ධම්මං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්‍රාහ්මණා, භො ගොතම, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනායාති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති? “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện.” “Này thanh niên, về năm pháp mà các vị Bà-la-môn quy định để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện – nếu ngài không phiền lòng – tốt hơn hết ngài hãy nói về năm pháp ấy ở trong hội chúng này.” “Thưa Tôn giả Gotama, con không phiền lòng ở nơi nào có Tôn giả đang ngồi hoặc có vị nào giống như Tôn giả.” “Vậy thì, này thanh niên, hãy nói đi.” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự thật là pháp thứ nhất để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định khổ hạnh là pháp thứ nhì để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định phạm hạnh là pháp thứ ba để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự học tập là pháp thứ tư để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định sự bố thí là pháp thứ năm để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn quy định năm pháp này để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Về điều này, Tôn giả Gotama nói như thế nào?” 465. ‘‘කිං පන, මාණව, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, මාණව, අත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා [Pg.416] විපාකං පවෙදෙමී’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන, මාණව, යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු, තෙපි එවමාහංසු – ‘මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. 465. “Này thanh niên, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị, trong số các Bà-la-môn đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.” “Này thanh niên, vậy có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị thầy, một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.” “Này thanh niên, vậy những vị ẩn sĩ xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn tụng lại, đọc lại, đọc theo những gì đã được đọc, tụng theo những gì đã được tụng, những câu minh chú cổ xưa đã được hát, được tuyên thuyết, được sưu tập của các vị ấy, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, các vị ấy cũng đã nói như vầy: ‘Chúng tôi, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’ chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, không có việc ấy.” ‘‘ඉති කිර, මාණව, නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකබ්‍රාහ්මණොපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති; නත්ථි කොචි බ්‍රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි යො එවමාහ – ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති; යෙපි තෙ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං, තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු. තෙපි න එවමාහංසු – ‘මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’ති. “Này thanh niên, như vậy, nghe nói rằng không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’; không có vị Bà-la-môn nào, dù chỉ một vị thầy, một vị thầy của thầy, cho đến bảy đời thầy tổ, đã nói như vầy: ‘Ta, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’; và cả những vị ẩn sĩ xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn tụng lại, đọc lại, đọc theo những gì đã được đọc, tụng theo những gì đã được tụng, những câu minh chú cổ xưa đã được hát, được tuyên thuyết, được sưu tập của các vị ấy, ví như là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Các vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng tôi, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, tuyên bố về quả của năm pháp này’.” ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, අන්ධවෙණි පරම්පරාසංසත්තා පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සති; එවමෙව ඛො, මාණව, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති – පුරිමොපි න පස්සති මජ්ඣිමොපි න පස්සති පච්ඡිමොපි න පස්සතී’’ති. “Này thanh niên, ví như có một hàng người mù nối đuôi nhau, người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cũng không thấy; này thanh niên, cũng vậy, lời nói của các Bà-la-môn, Ta xem là trở thành giống như ví dụ về hàng người mù: người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cũng không thấy.” 466. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතා අන්ධවෙණූපමෙන වුච්චමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො – ‘සමණො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතී’ති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණො, භො ගොතම, පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො එවමාහ – ‘එවමෙව [Pg.417] පනිධෙකච්චෙ සමණබ්‍රාහ්මණා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං පටිජානන්ති. තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, නාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජති. කථඤ්හි නාම මනුස්සභූතො උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’’ති? 466. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Todeyya, bị Đức Thế Tôn nói với ví dụ về hàng người mù, đã nổi giận, không hài lòng, muốn chỉ trích Đức Thế Tôn, muốn khinh miệt Đức Thế Tôn, muốn nói xấu Đức Thế Tôn, (nghĩ rằng): ‘Sa-môn Gotama sẽ bị làm cho xấu hổ,’ đã bạch với Đức Thế Tôn lời này: “Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, đã nói như vầy: ‘Cũng vậy, ở đây có một số Sa-môn, Bà-la-môn tự nhận có pháp siêu nhân, có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Lời nói này của họ trở thành đáng chê cười, chỉ là danh xưng, trống rỗng, vô ích. Làm sao một người, khi là con người, lại có thể biết, thấy, hay chứng ngộ pháp siêu nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh? – Trường hợp này không thể có.’” ‘‘කිං පන, මාණව, බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො සබ්බෙසංයෙව සමණබ්‍රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාතී’’ති? ‘‘සකායපි හි, භො ගොතම, පුණ්ණිකාය දාසියා බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො චෙතසා චෙතො පරිච්ච න පජානාති, කුතො පන සබ්බෙසංයෙව සමණබ්‍රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සතී’’ති? “Này thanh niên, vậy Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, có thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của tất cả các Sa-môn, Bà-la-môn để biết không?” “Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chúa của vùng Subhagavana, còn không thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của nữ tỳ Puṇṇikā của chính mình để biết, huống nữa là có thể dùng tâm của mình bao trùm tâm của tất cả các Sa-môn, Bà-la-môn để biết?” ‘‘සෙය්‍යථාපි, මාණව, ජච්චන්ධො පුරිසො න පස්සෙය්‍ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්‍ය සමවිසමං, න පස්සෙය්‍ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්‍ය චන්දිමසූරියෙ. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, නත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි නීලකානි රූපානි, නත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි පීතකානි රූපානි, නත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, නත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, නත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානං රූපානං දස්සාවී; නත්ථි සමවිසමං, නත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී; නත්ථි තාරකරූපානි, නත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී; නත්ථි චන්දිමසූරියා, නත්ථි චන්දිමසූරියානං දස්සාවී. අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි; තස්මා තං නත්ථී’ති. සම්මා නු ඛො සො, මාණව, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? “Này thanh niên, ví như một người mù từ khi sinh ra không thấy các sắc đen và trắng, không thấy các sắc xanh, không thấy các sắc vàng, không thấy các sắc đỏ, không thấy các sắc hồng sẫm, không thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng và mặt trời. Người ấy có thể nói như vầy: ‘Không có các sắc đen và trắng, không có người thấy các sắc đen và trắng; không có các sắc xanh, không có người thấy các sắc xanh; không có các sắc vàng, không có người thấy các sắc vàng; không có các sắc đỏ, không có người thấy các sắc đỏ; không có các sắc hồng sẫm, không có người thấy các sắc hồng sẫm; không có chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, không có người thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng; không có các vì sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt trăng và mặt trời, không có người thấy mặt trăng và mặt trời. Ta không biết điều này, ta không thấy điều này; vì vậy, điều đó không có.’ Này thanh niên, người ấy nói như vậy có phải là nói đúng không?” ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. අත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, අත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි නීලකානි රූපානි, අත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි පීතකානි රූපානි, අත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, අත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානි රූපානි, අත්ථි මඤ්ජිට්ඨකානං රූපානං දස්සාවී; අත්ථි සමවිසමං, අත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී; අත්ථි තාරකරූපානි, අත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී[Pg.418]; අත්ථි චන්දිමසූරියා, අත්ථි චන්දිමසූරියානං දස්සාවී. ‘අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි; තස්මා තං නත්ථී’ති; න හි සො, භො ගොතම, සම්මා වදමානො වදෙය්‍යා’’ති. “Thưa ngài Gotama, điều này không đúng. Có các sắc đen và trắng, có người thấy các sắc đen và trắng; có các sắc xanh, có người thấy các sắc xanh; có các sắc vàng, có người thấy các sắc vàng; có các sắc đỏ, có người thấy các sắc đỏ; có các sắc hồng sẫm, có người thấy các sắc hồng sẫm; có chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng, có người thấy chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng; có các vì sao, có người thấy các vì sao; có mặt trăng và mặt trời, có người thấy mặt trăng và mặt trời. Nếu người ấy nói: ‘Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này; vì thế, điều ấy không có’; thưa ngài Gotama, người ấy nói như vậy không phải là nói một cách đúng đắn.” ‘‘එවමෙව ඛො, මාණව, බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො අන්ධො අචක්ඛුකො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති’’. “Này thanh niên, cũng giống như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, là người mù, không có mắt. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.” 467. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යෙ තෙ කොසලකා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා, සෙය්‍යථිදං – චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො තාරුක්ඛො බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො පිතා ච තෙ තොදෙය්‍යො, කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ සම්මුච්චා වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අසම්මුච්චා’’ති? ‘‘සම්මුච්චා, භො ගොතම’’. 467. “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Có những vị Bà-la-môn đại phú ở xứ Kosala, ví như là: Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, và cha của ngươi là Todeyya. Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói theo quy ước hay lời nói không theo quy ước?” “Thưa ngài Gotama, lời nói theo quy ước.” ‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ මන්තා වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අමන්තා’’ති? ‘‘මන්තා, භො ගොතම’’. “Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói sau khi đã cân nhắc hay lời nói không cân nhắc?” “Thưa ngài Gotama, lời nói sau khi đã cân nhắc.” ‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ පටිසඞ්ඛාය වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අප්පටිසඞ්ඛායා’’ති? ‘‘පටිසඞ්ඛාය, භො ගොතම’’. “Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói mà họ nói sau khi đã suy xét hay lời nói không suy xét?” “Thưa ngài Gotama, lời nói sau khi đã suy xét.” ‘‘කතමා නෙසං සෙය්‍යො, යං වා තෙ අත්ථසංහිතං වාචං භාසෙය්‍යුං යං වා අනත්ථසංහිත’’න්ති? ‘‘අත්ථසංහිතං, භො ගොතම’’. “Lời nói nào của họ là tốt hơn, lời nói có liên quan đến lợi ích hay lời nói không liên quan đến lợi ích?” “Thưa ngài Gotama, lời nói có liên quan đến lợi ích.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යදි එවං සන්තෙ, බ්‍රාහ්මණෙන පොක්ඛරසාතිනා ඔපමඤ්ඤෙන සුභගවනිකෙන සම්මුච්චා වාචා භාසිතා අසම්මුච්චා’’ති ? ‘‘අසම්මුච්චා, භො ගොතම’’. “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, đã nói lời nói theo quy ước hay không theo quy ước?” “Thưa ngài Gotama, không theo quy ước.” ‘‘මන්තා වාචා භාසිතා අමන්තා වා’’ති? ‘‘අමන්තා, භො ගොතම’’. “Đã nói lời nói sau khi cân nhắc hay không cân nhắc?” “Thưa ngài Gotama, không cân nhắc.” ‘‘පටිසඞ්ඛාය වාචා භාසිතා අප්පටිසඞ්ඛායා’’ති? ‘‘අප්පටිසඞ්ඛාය, භො ගොතම’’. “Đã nói lời nói sau khi suy xét hay không suy xét?” “Thưa ngài Gotama, không suy xét.” ‘‘අත්ථසංහිතා වාචා භාසිතා අනත්ථසංහිතා’’ති? ‘‘අනත්ථසංහිතා, භො ගොතම’’. “Đã nói lời nói có liên quan đến lợi ích hay không liên quan đến lợi ích?” “Thưa ngài Gotama, không liên quan đến lợi ích.” ‘‘පඤ්ච [Pg.419] ඛො ඉමෙ, මාණව, නීවරණා. කතමෙ පඤ්ච? කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්‍යාපාදනීවරණං, ථීනමිද්ධනීවරණං උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං – ඉමෙ ඛො, මාණව, පඤ්ච නීවරණා. ඉමෙහි ඛො මාණව, පඤ්චහි නීවරණෙහි බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ආවුතො නිවුතො ඔඵුටො පරියොනද්ධො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. “Này thanh niên, có năm triền cái này. Năm là những gì? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi — này thanh niên, đó là năm triền cái. Này thanh niên, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, bị năm triền cái này che lấp, bao phủ, che đậy, trói buộc. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.” 468. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, මාණව, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හා විඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, මාණව, පඤ්ච කාමගුණා. ඉමෙහි ඛො, මාණව, පඤ්චහි කාමගුණෙහි බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ගථිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. 468. “Này thanh niên, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm là những gì? Các sắc được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm phát sinh tham ái; các âm thanh được nhận biết qua tai…; các mùi hương được nhận biết qua mũi…; các vị được nhận biết qua lưỡi…; các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm phát sinh tham ái — này thanh niên, đó là năm dục trưởng dưỡng. Này thanh niên, Bà-la-môn Pokkharasāti, thuộc dòng Opamañña, chủ khu rừng Subhaga, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm trong năm dục trưởng dưỡng này, hưởng thụ chúng mà không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự thoát ly. Việc người ấy sẽ biết, hoặc sẽ thấy, hoặc sẽ chứng ngộ pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh — trường hợp này không thể xảy ra.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, යං වා තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගිං ජාලෙය්‍ය යං වා නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්‍ය, කතමො නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො චා’’ති? ‘‘සචෙ තං, භො ගොතම, ඨානං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙතුං, ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණවා ච පභස්සරො චා’’ති. ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, මාණව, අනවකාසො යං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර ඉද්ධිමතා. සෙය්‍යථාපි, මාණව, තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගි ජලති තථූපමාහං, මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි යායං පීති පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච. සෙය්‍යථාපි, මාණව, නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානො අග්ගි ජලති තථූපමාහං, මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි යායං පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි. “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Nếu một người đốt lửa nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, và một người đốt lửa không cần nhiên liệu là cỏ và củi, ngọn lửa nào sẽ có ngọn, có màu sắc, và rực rỡ hơn?” “Thưa ngài Gotama, nếu có trường hợp có thể đốt lửa mà không cần nhiên liệu là cỏ và củi, thì ngọn lửa ấy sẽ có ngọn, có màu sắc, và rực rỡ hơn.” “Này thanh niên, đó là điều không thể, không có cơ hội, để đốt lửa mà không cần nhiên liệu là cỏ và củi, ngoại trừ người có thần thông. Ví như, này thanh niên, ngọn lửa cháy nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, Ta nói hỷ này cũng tương tự như vậy, tức là hỷ phát sinh nương vào năm dục trưởng dưỡng. Ví như, này thanh niên, ngọn lửa cháy không nương vào nhiên liệu là cỏ và củi, Ta nói hỷ này cũng tương tự như vậy, tức là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện.” ‘‘කතමා ච, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි? ඉධ, මාණව, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි [Pg.420] ධම්මෙහි. පුන චපරං, මාණව, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො, මාණව, පීති අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි. “Và này thanh niên, hỷ nào phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện? Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-kheo ly dục… chứng và trú Sơ thiền. Này thanh niên, đây cũng là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ-kheo, do làm lắng dịu tầm và tứ… chứng và trú Nhị thiền. Này thanh niên, đây cũng là hỷ phát sinh ngoài các dục, ngoài các pháp bất thiện.” 469. ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, කතමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති? ‘‘යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, චාගමෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායා’’ති. 469. “Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Trong số đó, các vị Bà-la-môn quy định pháp nào có quả lớn hơn cả để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện?” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Trong số đó, các vị Bà-la-môn quy định pháp bố thí là có quả lớn hơn cả để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện.” ‘‘තං කි මඤ්ඤසි, මාණව, ඉධ අඤ්ඤතරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. අථ ද්වෙ බ්‍රාහ්මණා ආගච්ඡෙය්‍යුං – ‘ඉත්ථන්නාමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤං අනුභවිස්සාමා’ති. තත්‍රෙකස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එවමස්ස – ‘අහො වත! අහමෙව ලභෙය්‍යං භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, න අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩ’න්ති. ඨානං ඛො පනෙතං, මාණව, විජ්ජති යං අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, න සො බ්‍රාහ්මණො ලභෙය්‍ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං. ‘අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ලභති භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, නාහං ලභාමි භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩ’න්ති – ඉති සො කුපිතො හොති අනත්තමනො. ඉමස්ස පන, මාණව, බ්‍රාහ්මණා කිං විපාකං පඤ්ඤපෙන්තී’’ති? ‘‘න ඛ්වෙත්ථ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා එවං දානං දෙන්ති – ‘ඉමිනා පරො කුපිතො හොතු අනත්තමනො’ති. අථ ඛ්වෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා අනුකම්පාජාතිකංයෙව දානං දෙන්තී’’ති. ‘‘එවං සන්තෙ, ඛො, මාණව, බ්‍රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු හොති – යදිදං අනුකම්පාජාතික’’න්ති. ‘‘එවං සන්තෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු හොති – යදිදං අනුකම්පාජාතික’’න්ති. “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, một vị Bà-la-môn nào đó có một đại lễ tế đàn sắp được cử hành. Rồi có hai vị Bà-la-môn đến với ý nghĩ: ‘Chúng ta sẽ thụ hưởng đại lễ tế đàn của vị Bà-la-môn có tên như vậy.’ Trong hai vị đó, một vị Bà-la-môn có ý nghĩ như sau: ‘Ôi, mong sao chỉ có ta được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, chứ không phải vị Bà-la-môn khác được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc.’ Này thanh niên, có trường hợp xảy ra là vị Bà-la-môn kia được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, còn vị Bà-la-môn này thì không được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc. Do đó, vị ấy phẫn nộ và không hài lòng, nghĩ rằng: ‘Vị Bà-la-môn kia được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất tại nơi đãi tiệc, còn ta thì không được.’ Này thanh niên, các vị Bà-la-môn quy định quả báo của việc này là gì?” “Thưa Tôn giả Gotama, trong trường hợp này, các vị Bà-la-môn không bố thí với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng người khác sẽ phẫn nộ, không hài lòng vì việc này.’ Mà trong trường hợp này, các vị Bà-la-môn chỉ bố thí với lòng bi mẫn.” “Này thanh niên, nếu vậy, phải chăng các vị Bà-la-môn có thêm cơ sở phước thiện thứ sáu này, tức là lòng bi mẫn?” “Thưa Tôn giả Gotama, nếu vậy, các vị Bà-la-môn có thêm cơ sở phước thiện thứ sáu này, tức là lòng bi mẫn.” ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමෙ ත්වං පඤ්ච ධම්මෙ කත්ථ බහුලං සමනුපස්සසි – ගහට්ඨෙසු වා පබ්බජිතෙසු වා’’ති? ‘‘යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු [Pg.421] බහුලං සමනුපස්සාමි අප්පං ගහට්ඨෙසු. ගහට්ඨො හි, භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො, න සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති; පබ්බජිතො ඛො පන, භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො, සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති. ගහට්ඨො හි, භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො න සතතං සමිතං තපස්සී හොති… බ්‍රහ්මචාරී හොති… සජ්ඣායබහුලො හොති… චාගබහුලො හොති; පබ්බජිතො ඛො පන, භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො සතතං සමිතං තපස්සී හොති… බ්‍රහ්මචාරී හොති… සජ්ඣායබහුලො හොති… චාගබහුලො හොති. යෙමෙ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු බහුලං සමනුපස්සාමි අප්පං ගහට්ඨෙසූ’’ති. “Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ngươi thấy năm pháp này ở đâu nhiều hơn – nơi người tại gia hay nơi người xuất gia?” “Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Con thấy năm pháp này nhiều ở người xuất gia, ít ở người tại gia. Thưa Tôn giả Gotama, người tại gia có nhiều công việc, nhiều phận sự, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, không thường xuyên, liên tục nói lời chân thật. Còn người xuất gia, thưa Tôn giả Gotama, có ít công việc, ít phận sự, ít trách nhiệm, ít bận rộn, thường xuyên, liên tục nói lời chân thật. Thưa Tôn giả Gotama, người tại gia có nhiều công việc, nhiều phận sự, nhiều trách nhiệm, nhiều bận rộn, không thường xuyên, liên tục là người khổ hạnh... không phải là người sống phạm hạnh... không chuyên tâm tụng đọc... không rộng lòng bố thí. Còn người xuất gia, thưa Tôn giả Gotama, có ít công việc, ít phận sự, ít trách nhiệm, ít bận rộn, thường xuyên, liên tục là người khổ hạnh... là người sống phạm hạnh... chuyên tâm tụng đọc... rộng lòng bố thí. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Con thấy năm pháp này nhiều ở người xuất gia, ít ở người tại gia.” ‘‘යෙ තෙ, මාණව, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය චිත්තස්සාහං එතෙ පරික්ඛාරෙ වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. ඉධ, මාණව, භික්ඛු සච්චවාදී හොති. සො ‘සච්චවාදීම්හී’ති ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. යං තං කුසලූපසංහිතං පාමොජ්ජං, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. ඉධ, මාණව, භික්ඛු තපස්සී හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචාරී හොති…පෙ… සජ්ඣායබහුලො හොති…පෙ… චාගබහුලො හොති. සො ‘චාගබහුලොම්හී’ති ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. යං තං කුසලූපසංහිතං පාමොජ්ජං, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනාය. යෙ තෙ මාණව, බ්‍රාහ්මණා, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, චිත්තස්සාහං එතෙ පරික්ඛාරෙ වදාමි – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනායා’’ති. “Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ta nói rằng những pháp này là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-khưu là người nói lời chân thật. Vị ấy, do nghĩ rằng ‘Ta là người nói lời chân thật,’ nên đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, đạt được sự hiểu biết về pháp, đạt được niềm hân hoan liên hệ đến pháp. Niềm hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta nói rằng đó là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-khưu là người khổ hạnh... là người sống phạm hạnh... chuyên tâm tụng đọc... rộng lòng bố thí. Vị ấy, do nghĩ rằng ‘Ta là người rộng lòng bố thí,’ nên đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, đạt được sự hiểu biết về pháp, đạt được niềm hân hoan liên hệ đến pháp. Niềm hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta nói rằng đó là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận. Này thanh niên, các vị Bà-la-môn đã quy định năm pháp để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều thiện. Ta nói rằng những pháp này là vật trợ cho tâm, để tu tập tâm không oán thù, không sân hận.” 470. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම – ‘සමණො ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං ජානාතී’’’ති. 470. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Bà-la-môn Todeyya, bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama biết con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.’” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාණව, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො, න යිතො දූරෙ නළකාරගාමො’’ති? “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Làng Naḷakāra có gần đây không, làng Naḷakāra có không xa nơi này không?” ‘‘එවං, භො, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො[Pg.422], න යිතො දූරෙ නළකාරගාමො’’ති. “Thưa Tôn giả, đúng vậy, làng Naḷakāra gần đây, làng Naḷakāra không xa nơi này.” ‘‘තං, කිං මඤ්ඤසි මාණව, ඉධස්ස පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො ; තමෙනං නළකාරගාමතො තාවදෙව අවසටං නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුච්ඡෙය්‍යුං; සියා නු ඛො, මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා’’ති? “Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào? Giả sử ở đây có một người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra. Có người hỏi người ấy, vừa mới rời khỏi làng Naḷakāra, về con đường đến làng Naḷakāra. Này thanh niên, đối với người ấy, người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra, khi được hỏi về con đường đến làng Naḷakāra, liệu có sự chậm chạp hay do dự nào không?” ‘‘නො හිදං, භො ගොතම’’. “Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là không.” ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? “Vì lý do gì?” ‘‘අමු හි, භො ගොතම, පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො. තස්ස සබ්බානෙව නළකාරගාමස්ස මග්ගානි සුවිදිතානී’’ති. ‘‘සියා නු ඛො, මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වාති, න ත්වෙව තථාගතස්ස බ්‍රහ්මලොකං වා බ්‍රහ්මලොකගාමිනිං වා පටිපදං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා. බ්‍රහ්මානඤ්චාහං, මාණව, පජානාමි බ්‍රහ්මලොකඤ්ච බ්‍රහ්මලොකගාමිනිඤ්ච පටිපදං; යථාපටිපන්නො ච බ්‍රහ්මලොකං උපපන්නො තඤ්ච පජානාමී’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra. Tất cả các con đường đến làng Naḷakāra đều được người ấy biết rõ.” “Này thanh niên, có thể có sự chậm chạp hay do dự đối với người được sinh ra và lớn lên ở làng Naḷakāra khi được hỏi về con đường đến làng Naḷakāra, nhưng đối với Như Lai, khi được hỏi về Phạm thiên giới hay con đường đưa đến Phạm thiên giới, thì chắc chắn không có sự chậm chạp hay do dự nào. Này thanh niên, Ta biết rõ về Phạm thiên, về Phạm thiên giới, và về con đường đưa đến Phạm thiên giới. Và Ta cũng biết rõ người đã thực hành như thế nào để được sanh vào Phạm thiên giới.” ‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම – ‘සමණො ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙතී’ති. සාධු මෙ භවං ගොතමො බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙතූ’’ති. “Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama thuyết giảng con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.’ Lành thay, xin Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho con con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.” ‘‘තෙන හි, මාණව, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භො’’ති ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – “Vậy thì, này thanh niên, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.” Thanh niên Subha, con của Todeyya, vâng đáp Thế Tôn: “Vâng, thưa Tôn giả.” Thế Tôn nói điều này: 471. ‘‘කතමො ච, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො? ඉධ, මාණව, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො, මාණව…පෙ… එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො. ‘‘පුන [Pg.423] චපරං, මාණව, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. සෙය්‍යථාපි, මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, මාණව…පෙ… එවං භාවිතාය ඛො, මාණව, උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො, මාණව, බ්‍රහ්මානං සහබ්‍යතාය මග්ගො’’ති. 471. “Và này thanh niên, thế nào là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên? Ở đây, này thanh niên, vị Tỳ-kheo an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không oán, không sân. Này thanh niên, khi tâm giải thoát do từ được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, ví như một người thổi tù và khỏe mạnh có thể dễ dàng làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này thanh niên… … Này thanh niên, khi tâm giải thoát do từ được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, đây cũng là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ-kheo với tâm câu hữu với bi… … với tâm câu hữu với hỷ… … với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, ở trên, ở dưới, ở ngang, ở khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không oán, không sân. Này thanh niên, khi tâm giải thoát do xả được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, ví như một người thổi tù và khỏe mạnh có thể dễ dàng làm cho âm thanh vang khắp bốn phương; cũng vậy, này thanh niên… … Này thanh niên, khi tâm giải thoát do xả được tu tập như vậy, nghiệp nào thuộc loại hữu hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này thanh niên, đây cũng là con đường để được đồng hành cùng Phạm thiên.” 472. එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. හන්ද, ච දානි මයං, භො ගොතම, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මාණව, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. 472. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con của Todeyya, bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-kheo Tăng. Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và thưa Tôn giả Gotama, bây giờ chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” “Này thanh niên, ngươi hãy làm những gì ngươi nghĩ là đúng thời.” Bấy giờ, thanh niên Subha, con của Todeyya, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải rồi ra đi. තෙන ඛො පන සමයෙන ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සබ්බසෙතෙන වළවාභිරථෙන සාවත්ථියා නිය්‍යාති දිවා දිවස්ස. අද්දසා ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු භවං භාරද්වාජො ආගච්ඡති දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතො හි ඛො අහං, භො[Pg.424], ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භවං භාරද්වාජො, සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං පණ්ඩිතො මඤ්ඤෙති’’? ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානිස්සාමි? සොපි නූනස්ස තාදිසොව යො සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානෙය්‍යා’’ති. ‘‘උළාරාය ඛලු, භවං භාරද්වාජො, සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතී’’ති. ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණං ගොතමං පසංසිස්සාමි? පසත්ථපසත්ථොව සො භවං ගොතමො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සානං. යෙ චිමෙ, භො, බ්‍රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය; චිත්තස්සෙතෙ සමණො ගොතමො පරික්ඛාරෙ වදෙති – යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්‍යාබජ්ඣං තස්ස භාවනායා’’ති. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Jāṇussoṇi đang đi ra khỏi thành Sāvatthī vào giữa ban ngày trên một cỗ xe ngựa cái toàn màu trắng. Bà-la-môn Jāṇussoṇi thấy thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ông nói với thanh niên Subha, con trai của Todeyya, điều này: 'Này hiền giả Bhāradvāja, ngài từ đâu đến vào giữa ban ngày thế này?' 'Thưa ngài, tôi từ chỗ của Sa-môn Gotama đến đây.' 'Hiền giả Bhāradvāja nghĩ thế nào về điều này, về trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama, ngài có cho rằng ông ấy là bậc trí tuệ không?' 'Thưa ngài, tôi là ai mà có thể biết được trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama? Chắc chắn người nào biết được trí tuệ sắc bén của Sa-môn Gotama thì người ấy cũng phải giống như ngài.' 'Hiền giả Bhāradvāja quả thật đã dùng lời tán thán cao tột để tán thán Sa-môn Gotama.' 'Thưa ngài, tôi là ai mà có thể tán thán Sa-môn Gotama? Vị Gotama đáng kính ấy đã được những bậc đáng tán thán tán thán, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người. Thưa ngài, năm pháp mà các Bà-la-môn quy định để thực hiện phước thiện, để thành tựu điều lành; Sa-môn Gotama nói rằng những pháp ấy là vật phụ trợ cho tâm này – tức là, cho sự tu tập tâm không sân hận, không não hại này.' එවං වුත්තෙ, ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො සබ්බසෙතා වළවාභිරථා ඔරොහිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා උදානං උදානෙසි – ‘‘ලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, සුලද්ධලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස යස්ස විජිතෙ තථාගතො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Jāṇussoṇi xuống khỏi cỗ xe ngựa cái toàn màu trắng, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên lời cảm hứng: 'Thật là lợi ích cho vua Pasenadi của xứ Kosala! Thật là lợi ích lớn lao cho vua Pasenadi của xứ Kosala, khi trong vương quốc của ngài có một vị Như Lai, một vị A-la-hán, một vị Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ!' සුභසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං. Kinh Subha, kinh thứ chín, đã chấm dứt. 10. සඞ්ගාරවසුත්තං 10. Kinh Saṅgārava 473. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානී නාම බ්‍රාහ්මණී චඤ්චලිකප්පෙ පටිවසති අභිප්පසන්නා බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී උපක්ඛලිත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි – ‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. 473. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu. Vào lúc bấy giờ, có một nữ Bà-la-môn tên là Dhanañjānī đang cư ngụ tại Cañcalikappa, có lòng tịnh tín trọn vẹn nơi Phật, Pháp, và Tăng. Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhanañjānī bị vấp ngã, đã thốt lên lời cảm hứng ba lần: 'Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nam mô Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác.' තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ගාරවො නාම මාණවො චඤ්චලිකප්පෙ පටිවසති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං[Pg.425], පදකො, වෙය්‍යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අස්සොසි ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්‍රාහ්මණියා එවං වාචං භාසමානාය. සුත්වා ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘අවභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී, පරභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී, විජ්ජමානානං (තෙවිජ්ජානං) බ්‍රාහ්මණානං, අථ ච පන තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසිස්සතී’’ති. ‘‘න හි පන ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානාසි. සචෙ ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානෙය්‍යාසි, න ත්වං, තාත භද්‍රමුඛ, තං භගවන්තං අක්කොසිතබ්බං පරිභාසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘තෙන හි, භොති, යදා සමණො ගොතමො චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො හොති අථ මෙ ආරොචෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං, භද්‍රමුඛා’’ති ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී සඞ්ගාරවස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Saṅgārava đang cư ngụ tại Cañcalikappa. Vị ấy là người thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với các sách từ vựng (nighaṇḍu), nghi lễ (keṭubha), ngữ âm (sākkharappabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người rành về văn cú, ngữ pháp, và không thiếu sót trong triết học thế gian và các tướng của bậc đại nhân. Thanh niên Saṅgārava nghe nữ Bà-la-môn Dhanañjānī nói những lời như vậy. Sau khi nghe, ông nói với nữ Bà-la-môn Dhanañjānī điều này: 'Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī này thật là bất hạnh! Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī này thật là suy vong! Trong khi các Bà-la-môn (thông suốt ba tập Vệ-đà) vẫn còn đó, mà lại đi tán thán cái gã Sa-môn đầu trọc kia.' 'Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, con không biết giới và tuệ của Thế Tôn. Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, nếu con biết giới và tuệ của Thế Tôn, thì con sẽ không nghĩ rằng Thế Tôn là người đáng bị mắng nhiếc, đáng bị phỉ báng.' 'Thưa bà, vậy thì khi nào Sa-môn Gotama đến Cañcalikappa, xin hãy báo cho tôi biết.' 'Vâng, thưa người có khuôn mặt phúc hậu.' Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī đã nhận lời với thanh niên Saṅgārava. අථ ඛො භගවා කොසලෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන චඤ්චලිකප්පං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ. අස්සොසි ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී – ‘‘භගවා කිර චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො, චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ’’ති. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී යෙන සඞ්ගාරවො මාණවො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සඞ්ගාරවං මාණවං එතදවොච – ‘‘අයං, තාත භද්‍රමුඛ, සො භගවා චඤ්චලිකප්පං අනුප්පත්තො, චඤ්චලිකප්පෙ විහරති තොදෙය්‍යානං බ්‍රාහ්මණානං අම්බවනෙ. යස්සදානි, තාත භද්‍රමුඛ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. Bấy giờ, Thế Tôn, trong khi tuần tự du hành ở xứ Kosala, đã đi đến Cañcalikappa. Tại đó, Thế Tôn trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa. Nữ Bà-la-môn Dhanañjānī nghe tin: 'Nghe nói Thế Tôn đã đến Cañcalikappa, và đang trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa.' Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhanañjānī đi đến chỗ thanh niên Saṅgārava; sau khi đến, bà nói với thanh niên Saṅgārava điều này: 'Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, vị Thế Tôn ấy đã đến Cañcalikappa, và đang trú trong vườn xoài của các Bà-la-môn Todeyya ở Cañcalikappa. Này con, người có khuôn mặt phúc hậu, bây giờ là lúc con cho là phải thời.' 474. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්‍රාහ්මණියා පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සන්ති ඛො, භො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්‍ර, භො ගොතම, යෙ [Pg.426] තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසං භවං ගොතමො කතමො’’ති? ‘‘දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තානං, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්තානම්පි ඛො අහං, භාරද්වාජ, වෙමත්තං වදාමි. සන්ති, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අනුස්සවිකා. තෙ අනුස්සවෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති; සෙය්‍යථාපි බ්‍රාහ්මණා තෙවිජ්ජා. සන්ති පන, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති; සෙය්‍යථාපි තක්කී වීමංසී. සන්ති, භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්‍ර, භාරද්වාජ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මි. තදමිනාපෙතං, භාරද්වාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමංයෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා, ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මි. 474. “Thưa vâng, thưa bà.” Thanh niên Saṅgārava sau khi vâng lời bà-la-môn Dhanañjānī, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Saṅgārava bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, có một số sa-môn, bà-la-môn tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Thưa Tôn giả Gotama, trong số các sa-môn, bà-la-môn tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên ấy, Tôn giả Gotama thuộc hạng nào?” “Này Bhāradvāja, Ta tuyên bố có sự khác biệt ngay cả trong số những vị tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người theo truyền thống. Họ tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, dựa vào truyền thống; cũng giống như các bà-la-môn thông suốt ba tập Vệ-đà. Lại nữa, này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn chỉ dựa vào đức tin đơn thuần mà tự nhận đã đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên; cũng giống như những người suy luận, những người biện giải. Này Bhāradvāja, có một số sa-môn, bà-la-môn, sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên. Này Bhāradvāja, trong số các sa-môn, bà-la-môn mà sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, Ta là một trong số ấy. Này Bhāradvāja, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng, trong số các sa-môn, bà-la-môn mà sau khi tự mình thắng tri pháp chưa từng được nghe trước đây, đã tự nhận đạt đến sự viên mãn, sự thành tựu tối hậu nhờ thắng trí ngay trong hiện tại, và tuyên bố về phạm hạnh khởi nguyên, Ta là một trong số ấy. 475. ‘‘ඉධ මෙ, භාරද්වාජ, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, අපරෙන සමයෙන දහරොව සමානො සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අකාමකානං මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො කාලාම, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා. තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං [Pg.427] අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ‘ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි, පස්සාමී’ති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති; අද්ධා ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහරතී’ති. 475. “Này Bhāradvāja, ở đây, trước khi giác ngộ, khi chưa chứng ngộ hoàn toàn, trong khi còn là Bồ-tát, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Đời sống gia đình thì chật chội, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng ngần như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Này Bhāradvāja, rồi sau một thời gian, khi còn trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, mặc dù cha mẹ không bằng lòng, nước mắt đầm đìa, khóc lóc, Ta đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, trong khi tìm kiếm điều gì là thiện, truy tầm trạng thái an tịnh vô thượng, Ta đã đi đến chỗ Āḷāra Kālāma; sau khi đến, Ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong Pháp và Luật này.’ Khi được nói vậy, này Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma đã nói với Ta điều này: ‘Tôn giả hãy ở lại. Pháp này là như vậy, ở đây người có trí không bao lâu sẽ có thể tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu giáo lý của bậc thầy mình mà an trú.’ Này Bhāradvāja, Ta đã không bao lâu, một cách nhanh chóng, học thuộc được pháp ấy. Này Bhāradvāja, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng sự lặp lại lời nói, Ta đã tuyên bố lời nói của người có trí, và Ta tự nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy,’ cả Ta và những người khác. Này Bhāradvāja, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Āḷāra Kālāma không phải chỉ dựa vào đức tin đơn thuần mà tuyên bố rằng: ‘Ta tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu pháp này mà an trú.’ Chắc chắn Āḷāra Kālāma an trú trong khi biết và thấy pháp này.’” ‘‘අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං ආළාරො කාලාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙති තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො අහං, ආවුසො, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යාහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි; යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තමහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි. ඉති යාහං ධම්මං ජානාමි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි, යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තමහං ධම්මං ජානාමි[Pg.428]. ඉති යාදිසො අහං තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො අහං. එහි දානි, ආවුසො, උභොව සන්තා ඉමං ගණං පරිහරාමා’ති. ඉති ඛො, භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අත්තනො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං. Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, ngài đã tuyên bố pháp này đến mức độ nào, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó?’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma đã tuyên bố về Vô Sở Hữu Xứ. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ riêng Āḷāra Kālāma có đức tin, ta cũng có đức tin; không phải chỉ riêng Āḷāra Kālāma có tinh tấn... chánh niệm... chánh định... trí tuệ, ta cũng có trí tuệ. Vậy ta hãy nỗ lực để chứng ngộ pháp mà Āḷāra Kālāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy. Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Āḷāra Kālāma; sau khi đến, ta nói với Āḷāra Kālāma điều này: ‘Thưa hiền giả Kālāma, có phải ngài đã tuyên bố pháp này đến mức độ này, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó không?’ ‘Thưa hiền giả, quả thật tôi đã tuyên bố pháp này đến mức độ này, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp này đến mức độ này.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi, thật là may mắn cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh đáng kính như ngài. Như vậy, pháp mà tôi tuyên bố, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó, thì ngài cũng đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy; pháp mà ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó, thì tôi cũng tuyên bố pháp ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó. Như vậy, pháp mà tôi biết thì ngài cũng biết, pháp mà ngài biết thì tôi cũng biết. Như vậy, tôi thế nào thì ngài cũng thế ấy, ngài thế nào thì tôi cũng thế ấy. Thôi, hiền giả, bây giờ cả hai chúng ta hãy cùng nhau chăm sóc hội chúng này.’ Này Bhāradvāja, như vậy đó, Āḷāra Kālāma, là thầy của ta, đã đặt ta, là đệ tử của ngài, ngang hàng với chính mình, và đã cúng dường ta bằng sự cúng dường cao quý. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Bhāradvāja, sau khi không xem là đủ với pháp ấy, ta đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy mà ra đi. 476. ‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’න්ති. එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො මං එතදවොච – ‘විහරතායස්මා. තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො නචිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ‘ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ජානාමි, පස්සාමී’ති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසි; අද්ධා රාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහාසී’ති. අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පවෙදෙසී’ති? එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො රාමස්සෙව අහොසි සද්ධා, මය්හංපත්ථි සද්ධා; න ඛො රාමස්සෙව අහොසි වීරියං…පෙ… සති… සමාධි… පඤ්ඤා, මය්හංපත්ථි පඤ්ඤා. යංනූනාහං යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ [Pg.429] විහරාමීති පවෙදෙසි තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං. 476. Này Bhāradvāja, rồi ta, trong khi tìm kiếm điều thiện lành, trong khi tìm cầu trạng thái an tịnh tối thượng, vô song, đã đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, ta nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, tôi muốn thực hành phạm hạnh trong pháp và luật này.’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta nói với ta điều này: ‘Xin tôn giả cứ ở lại. Pháp này là như vậy, nơi mà một người có trí có thể không bao lâu tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong giáo lý của bậc thầy mình.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã học thuộc lòng pháp ấy. Này Bhāradvāja, chỉ với chừng ấy, chỉ bằng sự mấp máy môi, chỉ bằng sự lặp lại lời nói, ta đã nói lời tuyên bố về tri kiến và lời tuyên bố chắc chắn, và ta đã xác nhận rằng: ‘Tôi biết, tôi thấy,’ — cả ta và những người khác đều công nhận như vậy. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Rāma đã không tuyên bố pháp này chỉ đơn thuần bằng đức tin rằng: “Tôi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó”; chắc chắn Rāma đã an trú trong khi biết và thấy pháp này.’ Này Bhāradvāja, rồi ta đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, ta nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, Rāma đã tuyên bố pháp này đến mức độ nào, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó?’ Khi được nói như vậy, này Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta đã tuyên bố về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Bhāradvāja, ta đã suy nghĩ như sau: ‘Không phải chỉ riêng Rāma có đức tin, ta cũng có đức tin; không phải chỉ riêng Rāma có tinh tấn... chánh niệm... chánh định... trí tuệ, ta cũng có trí tuệ. Vậy ta hãy nỗ lực để chứng ngộ pháp mà Rāma tuyên bố rằng ngài đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong đó.’ Này Bhāradvāja, không bao lâu, một cách nhanh chóng, ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, thành tựu và an trú trong pháp ấy. ‘‘අථ ඛ්වාහං, භාරද්වාජ, යෙන උදකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා උදකං රාමපුත්තං එතදවොචං – ‘එත්තාවතා නො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති? ‘එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී’ති. ‘අහම්පි ඛො, ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි; යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි තං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි. ඉති යං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි තං ත්වං ධම්මං ජානාසි, යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි. ඉති යාදිසො රාමො අහොසි තාදිසො තුවං, යාදිසො තුවං තාදිසො රාමො අහොසි. එහි දානි, ආවුසො, තුවං ඉමං ගණං පරිහරා’ති. ඉති ඛො, භාරද්වාජ, උදකො රාමපුත්තො සබ්‍රහ්මචාරී මෙ සමානො ආචරියට්ඨානෙ මං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපපත්තියා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං. “Này Bhāradvāja, rồi Như Lai đi đến chỗ của Udaka Rāmaputta; sau khi đến, Như Lai nói với Udaka Rāmaputta điều này: ‘Thưa hiền giả, có phải ngài Rāma, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, đã tuyên thuyết pháp này đến mức độ như vậy không?’ ‘Thưa hiền giả, quả thật, ngài Rāma, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, đã tuyên thuyết pháp này đến mức độ như vậy.’ ‘Thưa hiền giả, tôi cũng vậy, sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, tôi đang an trú trong pháp này đến mức độ như vậy.’ ‘Thưa hiền giả, thật là lợi ích cho chúng tôi! Thưa hiền giả, thật là khéo được cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị đồng phạm hạnh đáng kính như vậy. Như vậy, pháp nào mà ngài Rāma đã tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và tuyên thuyết, thì pháp ấy ngài cũng tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và đang an trú; pháp nào mà ngài tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và đang an trú, thì pháp ấy ngài Rāma đã tự mình thắng tri, chứng ngộ, thành tựu, và tuyên thuyết. Như vậy, pháp nào ngài Rāma đã biết, pháp ấy ngài cũng biết; pháp nào ngài biết, pháp ấy ngài Rāma đã biết. Như vậy, ngài Rāma như thế nào, ngài cũng như thế ấy; ngài như thế nào, ngài Rāma cũng đã như thế ấy. Này hiền giả, bây giờ xin mời ngài hãy lãnh đạo hội chúng này.’ Này Bhāradvāja, như vậy đó, Udaka Rāmaputta, là bạn đồng phạm hạnh của Như Lai, đã đặt Như Lai vào địa vị của một vị thầy, và đã cúng dường Như Lai bằng sự cúng dường cao thượng. Này Bhāradvāja, khi ấy Như Lai khởi lên ý nghĩ này: ‘Pháp này không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng tri, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự tái sanh vào cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Bhāradvāja, Như Lai, sau khi thấy pháp ấy là không đủ, đã nhàm chán và từ bỏ pháp ấy mà ra đi.” 477. ‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො මගධෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන උරුවෙළා සෙනානිගමො තදවසරිං. තත්ථද්දසං රමණීයං භූමිභාගං, පාසාදිකඤ්ච වනසණ්ඩං, නදිඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකං සුපතිත්ථං රමණීයං, සමන්තා ච ගොචරගාමං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘රමණීයො වත, භො, භූමිභාගො, පාසාදිකො ච වනසණ්ඩො, නදී ච සන්දති සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා, සමන්තා ච ගොචරගාමො. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානායා’ති[Pg.430]. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තත්ථෙව නිසීදිං – ‘අලමිදං පධානායා’ති. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 477. “Này Bhāradvāja, Như Lai, trong khi tìm kiếm điều thiện lành, trong khi truy tầm trạng thái an tịnh, vô thượng, tối thắng, đã tuần tự du hành qua xứ Magadha và đến thị trấn Senā ở Uruvelā. Tại đó, Như Lai thấy một vùng đất khả ái, một khu rừng đáng ưa thích, một dòng sông đang chảy với nước trong, bến nước tốt, trông thật khả ái, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Này Bhāradvāja, khi ấy Như Lai khởi lên ý nghĩ này: ‘Thưa các ngài, vùng đất này thật khả ái, khu rừng này thật đáng ưa thích, dòng sông này đang chảy với nước trong, bến nước tốt, trông thật khả ái, và xung quanh là một ngôi làng để khất thực. Nơi này thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần.’ Này Bhāradvāja, Như Lai đã ngồi xuống ngay tại đó, với ý nghĩ: ‘Nơi này thích hợp để tinh cần.’ Và này Bhāradvāja, ba ví dụ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong tâm Như Lai.” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, තඤ්ච පන උදකෙ නික්ඛිත්තං; යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි අවූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති න සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, පඨමා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. “Này Bhāradvāja, ví như một khúc củi tươi, còn nhựa, được đặt trong nước. Rồi một người đến, mang theo que đánh lửa phía trên, với ý nghĩ: ‘Tôi sẽ tạo ra lửa, tôi sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ngài nghĩ thế nào, liệu người ấy, khi lấy que đánh lửa phía trên chà xát vào khúc củi tươi, còn nhựa, được đặt trong nước kia, có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa ngài Gotama, không thể được. Vì sao vậy? Vì rằng, thưa ngài Gotama, khúc củi kia vừa tươi, vừa còn nhựa, lại còn được đặt trong nước; người ấy sẽ chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Này Bhāradvāja, cũng vậy, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống không xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và lòng tham dục, ái luyến trong các dục, mê đắm trong các dục, khao khát trong các dục, nhiệt não trong các dục của họ vẫn chưa được đoạn trừ, chưa được an tịnh ở nội tâm, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù cho có phải cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù cho không phải cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng do sự tinh tấn, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ nhất, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong tâm Như Lai.” 478. ‘‘අපරාපි ඛො මං, භාරද්වාජ, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, කිඤ්චාපි ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං; යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස [Pg.431] භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති න සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 478. Này Bhāradvāja, lại nữa, một ví dụ thứ hai, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ví như có một khúc củi ướt, còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước. Rồi một người đi đến, mang theo que cọ lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy que cọ lửa cọ xát vào khúc củi ướt, còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước kia, liệu có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khúc củi kia vừa ướt, vừa còn nhựa, dù được đặt trên đất khô, xa nguồn nước; người ấy chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não mà thôi.” “Cũng vậy, này Bhāradvāja, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, nhưng lòng tham dục, ái nhiễm dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục đối với các dục ở nội tâm vẫn chưa được đoạn trừ hoàn toàn, chưa được lắng dịu hoàn toàn, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù có phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dù những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn không có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ hai, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. 479. ‘‘අපරාපි ඛො මං, භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු? අදුඤ්හි, භො ගොතම, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං, තඤ්ච පන ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්ත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො සො ච අජ්ඣත්තං සුප්පහීනො හොති සුප්පටිප්පස්සද්ධො, ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං, භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. ඉමා ඛො මං, භාරද්වාජ, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. 479. Này Bhāradvāja, lại nữa, một ví dụ thứ ba, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ví như có một khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước. Rồi một người đi đến, mang theo que cọ lửa và nói: ‘Ta sẽ tạo ra lửa, ta sẽ làm cho hơi nóng hiện ra.’ Này Bhāradvāja, ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy que cọ lửa cọ xát vào khúc củi khô, không còn nhựa, được đặt trên đất khô, xa nguồn nước kia, liệu có thể tạo ra lửa, làm cho hơi nóng hiện ra không?” “Thưa được, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì khúc củi kia vừa khô, vừa không còn nhựa, lại được đặt trên đất khô, xa nguồn nước.” “Cũng vậy, này Bhāradvāja, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sống xa lìa các dục về phương diện thân và tâm, và lòng tham dục, ái nhiễm dục, mê đắm dục, khát ái dục, nhiệt não dục đối với các dục ở nội tâm đã được đoạn trừ hoàn toàn, đã được lắng dịu hoàn toàn, thì những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, dù có phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Dù những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy không phải chịu những cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối do tinh tấn khởi lên, họ vẫn có khả năng đạt đến trí, đến kiến, đến sự giác ngộ vô thượng. Này Bhāradvāja, đây là ví dụ thứ ba, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. Này Bhāradvāja, ba ví dụ này, kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong Ta. 480. ‘‘තස්ස [Pg.432] මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හෙය්‍යං අභිනිප්පීළෙය්‍යං අභිසන්තාපෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හාමි අභිනිප්පීළෙමි අභිසන්තාපෙමි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො දුබ්බලතරං පුරිසං සීසෙ වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්‍ය අභිනිප්පීළෙය්‍ය අභිසන්තාපෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය, ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච, චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. 480. Này Bhāradvāja, rồi Ta suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm.’ Và rồi, này Bhāradvāja, Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm. Này Bhāradvāja, trong khi Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm, mồ hôi toát ra từ nách. Này Bhāradvāja, ví như một người đàn ông khỏe mạnh nắm lấy đầu hay vai một người đàn ông yếu hơn rồi chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục người ấy; cũng vậy, này Bhāradvāja, trong khi Ta nghiến răng, dùng lưỡi ép lên nóc họng, rồi dùng tâm để chế ngự, đàn áp, và nhiếp phục tâm, mồ hôi toát ra từ nách Ta. Này Bhāradvāja, tinh tấn của Ta được khởi lên, không thối chuyển; chánh niệm được thiết lập, không quên lãng. Nhưng thân của Ta lại bị kích động và không được an tịnh, chính vì sự tinh cần đau khổ ấy đã chế ngự Ta. 481. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය අධිමත්තො සද්දො හොති, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. 481. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi đã được ngăn chặn, có tiếng động quá mức của các luồng gió thoát ra từ các lỗ tai. Ví như tiếng động quá mức phát ra từ ống bễ của người thợ rèn đang được thổi, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng và qua mũi đã được ngăn chặn, có tiếng động quá mức của các luồng gió thoát ra từ các lỗ tai. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො, තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො [Pg.433] ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức đập vào đỉnh đầu. Ví như, này Bhāradvāja, một người đàn ông khỏe mạnh có thể dùng một mũi nhọn sắc bén để khoan vào đỉnh đầu, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức đập vào đỉnh đầu. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය, එවමෙව ඛො, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có những cảm thọ đau đớn quá mức ở đầu. Ví như, này Bhāradvāja, một người đàn ông khỏe mạnh có thể dùng một sợi dây da chắc chắn để siết chặt quanh đầu, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có những cảm thọ đau đớn quá mức ở đầu. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා; සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức cắt xé trong bụng. Ví như, này Bhāradvāja, một người đồ tể lành nghề hoặc đệ tử của người đồ tể có thể dùng con dao mổ bò sắc bén để rạch bụng, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, các luồng gió quá mức cắt xé trong bụng. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, මුඛතො ච [Pg.434] නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. සෙය්‍යථාපි, භාරද්වාජ, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, වීරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, දෙවතා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, අපි ච කාලඞ්කරොතී’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු – ‘න කාලඞ්කතො සමණො ගොතමො, නාපි කාලඞ්කරොති; අරහං සමණො ගොතමො, විහාරොත්වෙව සො අරහතො එවරූපො හොතී’ති. Này Bhāradvāja, đối với ta, điều này đã khởi lên: ‘Hay là ta thực hành thiền định không-hơi-thở.’ Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã ngăn chặn hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai. Này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có sự nóng bỏng quá mức ở trong thân. Ví như, này Bhāradvāja, hai người đàn ông khỏe mạnh, sau khi nắm lấy một người đàn ông yếu hơn ở hai cánh tay, có thể hơ nóng và nướng người ấy trên hố than hồng, cũng tương tự như thế, này Bhāradvāja, đối với ta, khi hơi thở ra vào qua miệng, qua mũi, và qua tai đã được ngăn chặn, có sự nóng bỏng quá mức ở trong thân. Này Bhāradvāja, tuy nhiên, nỗ lực của ta đã được phát khởi, không thụt lùi; chánh niệm đã được thiết lập, không quên lãng; nhưng thân của ta, vốn bị sự nỗ lực ấy hành hạ, đã trở nên căng thẳng và không được an tịnh, chính vì sự nỗ lực đau đớn ấy. Hơn nữa, này Bhāradvāja, các vị trời sau khi thấy ta đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã chết.’ Một số vị trời nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng đang chết.’ Một số vị trời khác nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chưa chết, cũng không đang chết; Sa-môn Gotama là một vị A-la-hán, và đây chính là trạng thái của một vị A-la-hán.’” ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො මං, භාරද්වාජ, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘මා ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි. සචෙ ඛො ත්වං, මාරිස, සබ්බසො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජිස්සසි, තස්ස තෙ මයං දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙස්සාම. තාය ත්වං යාපෙස්සසී’ති. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘අහඤ්චෙව ඛො පන සබ්බසො අජජ්ජිතං පටිජානෙය්‍යං, ඉමා ච මෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙය්‍යුං, තාය චාහං යාපෙය්‍යං. තං මමස්ස මුසා’ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, තා දෙවතා පච්චාචික්ඛාමි, ‘හල’න්ති වදාමි. Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nên thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực?’ Rồi này Bhāradvāja, có các vị chư thiên đến gặp ta và nói thế này: ‘Thưa ngài, ngài chớ nên thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực. Thưa ngài, nếu ngài thực hành việc đoạn tuyệt hoàn toàn vật thực, chúng tôi sẽ truyền dưỡng chất cõi trời vào các lỗ chân lông của ngài. Nhờ vậy, ngài sẽ được duy trì sự sống.’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Nếu ta tuyên bố là hoàn toàn không ăn, mà các vị chư thiên này lại truyền dưỡng chất cõi trời vào các lỗ chân lông của ta, và ta được duy trì sự sống nhờ vậy, thì điều ấy đối với ta sẽ là lời nói dối.’ Thế rồi, này Bhāradvāja, ta đã từ chối các vị chư thiên ấy, ta nói: ‘Thôi đi!’ ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යංනූනාහං ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූස’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙසිං පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූසං. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං [Pg.435] ආහාරයතො පසතං පසතං, යදි වා මුග්ගයූසං, යදි වා කුලත්ථයූසං, යදි වා කළායයූසං, යදි වා හරෙණුකයූසං, අධිමත්තකසිමානං පත්තො කායො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම ආසීතිකපබ්බානි වා කාළපබ්බානි වා, එවමෙවස්සු මෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ඔට්ඨපදං, එවමෙවස්සු මෙ ආනිසදං හොති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම වට්ටනාවළී, එවමෙවස්සු මෙ පිට්ඨිකණ්ටකො උණ්ණතාවනතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ජරසාලාය ගොපානසියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති, එවමෙවස්සු මෙ ඵාසුළියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති, එවමෙවස්සු මෙ අක්ඛිකූපෙසු අක්ඛිතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති තායෙවප්පාහාරතාය; සෙය්‍යථාපි නාම තිත්තකාලාබු ආමකච්ඡින්නො වාතාතපෙන සංඵුටිතො හොති සම්මිලාතො, එවමෙවස්සු මෙ සීසච්ඡවි සංඵුටිතා හොති සම්මිලාතා තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ‘උදරච්ඡවිං පරිමසිස්සාමී’ති පිට්ඨිකණ්ටකංයෙව පරිග්ගණ්හාමි, ‘පිට්ඨිකණ්ටකං පරිමසිස්සාමී’ති උදරච්ඡවිංයෙව පරිග්ගණ්හාමි; යාවස්සු මෙ, භාරද්වාජ, උදරච්ඡවි පිට්ඨිකණ්ටකං අල්ලීනා හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ‘වච්චං වා මුත්තං වා කරිස්සාමී’ති තත්ථෙව අවකුජ්ජො පපතාමි තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඉමමෙව කායං අස්සාසෙන්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජාමි. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජතො පූතිමූලානි ලොමානි කායස්මා පපතන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. අපිස්සු මං, භාරද්වාජ, මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු – ‘කාළො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො, සාමො සමණො ගොතමො’ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු – ‘න කාළො සමණො ගොතමො නපි සාමො, මඞ්ගුරච්ඡවි සමණො ගොතමො’ති; යාවස්සු මෙ, භාරද්වාජ, තාව පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො උපහතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය. Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Hay là ta nên ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván?’ Thế rồi, này Bhāradvāja, ta đã ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván. Này Bhāradvāja, do ta ăn từng chút một, từng vốc một, hoặc là nước canh đậu xanh, hoặc là nước canh đậu ngựa, hoặc là nước canh đậu Hà Lan, hoặc là nước canh đậu ván, thân thể ta trở nên gầy mòn cùng cực. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của ta trở nên giống như những đốt của cây sậy hoặc cây tre đen; do ăn quá ít, mông của ta trở nên giống như móng chân lạc đà; do ăn quá ít, xương sống của ta trở nên lồi lõm giống như một chuỗi hạt; do ăn quá ít, xương sườn của ta trở nên xiêu vẹo, gãy đổ giống như giàn kèo của một ngôi nhà cũ kỹ; do ăn quá ít, con ngươi trong hốc mắt của ta trông sâu hoắm, chìm hẳn vào trong, giống như ánh sao phản chiếu dưới đáy giếng sâu; do ăn quá ít, da đầu của ta trở nên quắt lại, nhăn nheo, giống như quả bầu đắng còn tươi bị cắt ra rồi bị gió và nắng làm cho quắt lại, nhăn nheo. Này Bhāradvāja, khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ da bụng,’ thì lại nắm phải xương sống. Khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ xương sống,’ thì lại nắm phải da bụng. Này Bhāradvāja, do ăn quá ít, da bụng của ta đã dính sát vào xương sống. Này Bhāradvāja, khi ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hoặc tiểu tiện,’ thì ta liền ngã sấp mặt xuống ngay tại chỗ, cũng do ăn quá ít. Này Bhāradvāja, để làm cho thân này được dễ chịu, ta dùng tay xoa bóp các chi thể. Này Bhāradvāja, khi ta dùng tay xoa bóp các chi thể, lông tóc có gốc rễ bị hư thối đã rụng khỏi thân, cũng do ăn quá ít. Hơn nữa, này Bhāradvāja, người ta thấy ta rồi nói thế này: ‘Sa-môn Gotama có màu da đen.’ Một số người khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama không có màu da đen, Sa-môn Gotama có màu da ngăm đen.’ Một số người khác lại nói: ‘Sa-môn Gotama không có màu da đen, cũng không có màu da ngăm đen, Sa-môn Gotama có màu da như cá mang rổ.’ Này Bhāradvāja, đến mức độ như vậy, màu da trong sạch, trắng trẻo của ta đã bị hư hoại, cũng do ăn quá ít. 482. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිංසු[Pg.436], එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො; යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයිස්සන්ති, එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො; යෙපි හි කෙචි එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදයන්ති, එතාවපරමං, නයිතො භිය්‍යො. න ඛො පනාහං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරිකාය අධිගච්ඡාමි උත්තරි මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං. සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’ති? තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘අභිජානාමි ඛො පනාහං පිතු සක්කස්ස කම්මන්තෙ සීතාය ජම්බුච්ඡායාය නිසින්නො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතා. සියා නු ඛො එසො මග්ගො බොධායා’ති? තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, සතානුසාරි විඤ්ඤාණං අහොසි – ‘එසෙව මග්ගො බොධායා’ති. තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති? තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි යං තං සුඛං අඤ්ඤත්‍රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්‍ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී’ති. 482. Này Bhāradvāja, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Và bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong hiện tại đang cảm thọ những cảm giác đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt do nỗ lực tu tập, thì cũng chỉ đến mức này là cùng, không hơn thế nữa. Thế nhưng, với pháp hành khổ hạnh khốc liệt này, ta không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt xứng bậc thánh. Hay là có con đường nào khác để giác ngộ chăng?’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Ta nhớ lại, khi phụ thân là vua dòng Sakka đang làm lễ, ta ngồi dưới bóng mát của cây trâm, ly dục, ly bất thiện pháp, đã chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Hay đây chính là con đường để giác ngộ chăng?’ Này Bhāradvāja, theo sau ký ức ấy, thức của ta khởi lên: ‘Đây chính là con đường để giác ngộ.’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Tại sao ta lại sợ hãi lạc thọ ấy, một lạc thọ ngoài các dục, ngoài các bất thiện pháp?’ Khi ấy, này Bhāradvāja, ta đã khởi lên suy nghĩ thế này: ‘Ta không sợ hãi lạc thọ ấy, một lạc thọ ngoài các dục, ngoài các bất thiện pháp.’ 483. ‘‘තස්ස මය්හං, භාරද්වාජ, එතදහොසි – ‘න ඛො තං සුකරං සුඛං අධිගන්තුං එවං අධිමත්තකසිමානං පත්තකායෙන. යංනූනාහං ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙය්‍යං ඔදනකුම්මාස’න්ති. සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. තෙන ඛො පන මං, භාරද්වාජ, සමයෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති – ‘යං ඛො සමණො ගොතමො ධම්මං අධිගමිස්සති තං නො ආරොචෙස්සතී’ති. යතො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං, අථ මෙ තෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ පක්කමිංසු – ‘බාහුල්ලිකො සමණො ගොතමො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලායා’ති. 483. “Này Bhāradvāja, Ta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Với thân thể đã đạt đến mức độ gầy mòn quá độ như thế này, thật không dễ dàng để chứng đắc được niềm an lạc ấy. Hay là ta nên dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch’. Này Bhāradvāja, rồi Ta đã dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch. Này Bhāradvāja, vào lúc ấy, năm vị tỳ khưu đang hầu hạ Ta với ý nghĩ rằng: ‘Pháp nào mà sa-môn Gotama chứng ngộ, vị ấy sẽ tuyên thuyết lại cho chúng ta’. Này Bhāradvāja, khi Ta dùng vật thực thô, là cơm và cháo lúa mạch, thì năm vị tỳ khưu ấy đã chán nản và rời bỏ Ta, (nghĩ rằng): ‘Sa-môn Gotama đã trở nên sống sung túc, đã từ bỏ sự tinh tấn, đã quay về đời sống vật chất’.” ‘‘සො ඛො අහං, භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙත්වා බලං ගහෙත්වා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං [Pg.437] සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. “Này Bhāradvāja, Ta, sau khi dùng vật thực thô, lấy lại được sức lực, đã ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Do sự tịnh chỉ tầm và tứ, với nội tâm tĩnh lặng, tâm chuyên nhất, không tầm không tứ, với hỷ lạc do định sanh, Ta đã chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා පඨමෙ යාමෙ පඨමා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. “Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Túc Mạng Minh. Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, nghĩa là: một đời, hai đời... (v.v.)... như vậy, Ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Này Bhāradvāja, đây là minh thứ nhất mà Ta đã chứng đắc trong canh đầu của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.” 484. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි…පෙ… අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ දුතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. 484. “Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh; hèn hạ, cao sang; xinh đẹp, xấu xí; may mắn, bất hạnh; Ta biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... (v.v.)... Này Bhāradvāja, đây là minh thứ hai mà Ta đã chứng đắc trong canh giữa của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.” ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, අවිජ්ජාසවාපි [Pg.438] චිත්තං විමුච්චිත්ථ. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසිං. අයං ඛො මෙ, භාරද්වාජ, රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා; තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො; යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො’’ති. “Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến trạng thái bất động như vậy, Ta đã hướng tâm, đã nghiêng tâm về Lậu Tận Minh. Ta đã biết như thật: ‘Đây là khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Ta đã biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là sự diệt tận các lậu hoặc’, Ta đã biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc’. Khi Ta biết như vậy, thấy như vậy, tâm của Ta đã giải thoát khỏi dục lậu, đã giải thoát khỏi hữu lậu, đã giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát’. Ta đã biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này Bhāradvāja, đây là minh thứ ba mà Ta đã chứng đắc trong canh cuối của đêm; vô minh đã bị diệt trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị diệt trừ, ánh sáng đã sanh khởi; như điều ấy xảy ra cho người sống không dể duôi, nhiệt tâm, và quyết chí.” 485. එවං වුත්තෙ, සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨිතවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි, සප්පුරිසවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි; යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. කිං නු ඛො, භො ගොතම, අත්ථි දෙවා’’ති ? ‘‘ඨානසො මෙතං, භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං – අධිදෙවා’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘අත්ථි දෙවා’ති පුට්ඨො සමානො ‘ඨානසො මෙතං, භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං අධිදෙවා’ති වදෙසි. නනු, භො ගොතම, එවං සන්තෙ තුච්ඡා මුසා හොතී’’ති? ‘‘‘අත්ථි දෙවා’ති, භාරද්වාජ, පුට්ඨො සමානො ‘අත්ථි දෙවා’ති යො වදෙය්‍ය, ‘ඨානසො මෙ විදිතා’ති යො වදෙය්‍ය; අථ ඛ්වෙත්ථ විඤ්ඤුනා පුරිසෙන එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තබ්බං යදිදං – ‘අත්ථි දෙවා’’’ති. ‘‘කිස්ස පන මෙ භවං ගොතමො ආදිකෙනෙව න බ්‍යාකාසී’’ති ? ‘‘උච්චෙන සම්මතං ඛො එතං, භාරද්වාජ, ලොකස්මිං යදිදං – ‘අත්ථි දෙවා’’’ති. 485. Khi được nói như vậy, thanh niên Saṅgārava bạch với Thế Tôn: “Sự tinh tấn của Tôn giả Gotama là sự tinh tấn của người có hạnh nguyện kiên cố, sự tinh tấn của Tôn giả Gotama là sự tinh tấn của bậc chân nhân; như thế nào là của bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thưa Tôn giả Gotama, có chư thiên không?” “Này Bhāradvāja, điều này Ta biết được một cách hợp lý, đó là: có các vị thượng thiên.” “Thưa Tôn giả Gotama, tại sao khi được hỏi: ‘Có chư thiên không?’ Tôn giả lại trả lời: ‘Này Bhāradvāja, điều này Ta biết được một cách hợp lý, đó là: có các vị thượng thiên.’ Thưa Tôn giả Gotama, nếu nói như vậy, há chẳng phải là lời nói rỗng tuếch, dối trá sao?” “Này Bhāradvāja, khi được hỏi: ‘Có chư thiên không?’, người nào trả lời: ‘Có chư thiên’, hoặc người nào trả lời: ‘Ta biết được một cách hợp lý’; thì ở đây, một người có trí có thể đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Có chư thiên’.” “Vậy tại sao Tôn giả Gotama không tuyên bố ngay từ đầu?” “Này Bhāradvāja, điều này được thừa nhận rộng rãi trong thế gian, đó là: ‘Có chư thiên’.” 486. එවං වුත්තෙ, සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති – එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං [Pg.439] භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. 486. Khi được nói như vậy, thanh niên Saṅgārava đã bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Ví như, thưa ngài Gotama, người ta có thể lật ngửa lại vật đã bị úp xuống, hay phơi bày ra vật đã bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc hướng, hay đem cây đèn dầu vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể nhìn thấy các hình sắc; cũng tương tự như thế, Chánh Pháp đã được ngài Gotama thuyết giảng bằng nhiều phương pháp. Con đây xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’” සඞ්ගාරවසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං. Kinh Saṅgārava, bài kinh thứ mười, đã kết thúc. බ්‍රාහ්මණවග්ගො නිට්ඨිතො පඤ්චමො. Phẩm Bà-la-môn, phẩm thứ năm, đã kết thúc. තස්සුද්දානං – Phần tóm lược của phẩm ấy: බ්‍රහ්මායු සෙලස්සලායනො, ඝොටමුඛො ච බ්‍රාහ්මණො; චඞ්කී එසු ධනඤ්ජානි, වාසෙට්ඨො සුභගාරවොති. Brahmāyu, Sela, Assalāyana, và Bà-la-môn Ghoṭamukha; Caṅkī, Esukārī, Dhanañjāni, Vāseṭṭha, Subha, và Saṅgārava. ඉදං වග්ගානමුද්දානං – Đây là phần tóm lược các phẩm: වග්ගො ගහපති භික්ඛු, පරිබ්බාජකනාමකො; රාජවග්ගො බ්‍රාහ්මණොති, පඤ්ච මජ්ඣිමආගමෙ. Phẩm Gia Chủ, Tỳ Khưu, phẩm được gọi là Du Sĩ; Phẩm Vua, và Bà-la-môn, là năm phẩm trong phần giữa của bộ kinh. මජ්ඣිමපණ්ණාසකං සමත්තං. Phần Năm Mươi Kinh Giữa đã hoàn tất.