นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ชินาลงฺการ

《胜者庄严》

ปณามทีปนีคาถา

礼敬明灯偈

๑.

1.

โย โลกตฺถาย พุทฺโธ ธนสุตภริยาองฺคชีเว จชิตฺวา ปูเรตฺวา อารมิโย ติทสมนุปเม โพธิปกฺขียธมฺเม,ปตฺวา โพธึ วิสุทฺธํ สกลคุณททํ เสฏฺฐภูโต ติโลเก,กตฺวา ทุกฺขสฺส อนฺตํ กตสุภชนตํ ทุกฺขโต โมจยิตฺถ.

为世间利益故，佛陀舍弃财物、子女、妻子、肢体与生命，圆满了诸波罗蜜与无与伦比的菩提分法，证得清净、具足一切功德的菩提，成为三界最胜者，终结了苦，并使行善之人从苦中解脱。

๒.

2.

นตฺวานาหํ ชินนฺตํ สมุปจิตสุภํ สพฺพโลเกกพนฺธุํ,นาหุ เยนปิ ตุลฺโย กุสลมหิมโต อุตฺตโม ภูตโลเก ตสฺเสวายํ อุวิมฺหํ สุวิปุลมมลํ โพธิสมฺภารภูตํ,เหตุํ เหตฺวานุรูปํ สุคตคตผลํ ภาสโต เม สุณาถ.

我今稽首胜者，彼善业圆成，为一切世间之唯一亲友。以其善德之伟力，于此世间无有能及之最上者。请谛听我宣说其广大无垢的菩提资粮，以及因、随顺于因与善逝所证之果。

โยคาวจรสมฺปตฺติทีปนีคาถา

瑜伽行者成就明灯偈

๓.

3.

ชาโต โย นวเม ขเณ สุตธโร สีเลน สุทฺธินฺทฺริโย สํสารํ อยโต ภวกฺกยกรํ ทิสฺวา สิวํ เขมโต,ตํ สมฺปาปกมคฺคเทสกมุนึ สมฺปูชยนฺโต ตโต อุทฺธานุสฺสติภาวนาทิกมโต สมฺปาทเย ตํ สิวํ.

生于第九刹那者，多闻持戒，诸根清净，见轮回无依，见有之灭尽为吉祥安稳。当礼敬彼指示成就之道的牟尼，而后通过忆念、修习等，成就彼吉祥。

วตฺถุวิโสธนีคาถา

事清净偈

๔.

4.

พุทฺโธติ โก พุทฺธคุโณ ติ โก โส,อจินฺตยาทิตฺตมุปาคโต โย;

อนญฺญสาธารณภูตมตฺถํ,อกาสิ กึ โส กิมโวจ พุทฺโธ.

何谓佛陀？何谓佛德？彼乃证得不可思议光辉者。对于非凡夫所共之义，佛陀作了什么？说了什么？

๕.

5.

วิสุทฺธขนฺธสนฺตาโน พุทฺโธติ นิยโม กโต,ขนฺธสนฺตานสุทฺธี ตุ คุโณติ นิยโม กโต.

清净蕴相续，是为佛陀之定义；蕴相续之清净，是为佛德之定义。

๖.

6.

อกาสิ กิจฺจานิ ทิเนสุ ปญฺจ,ปสาทยญฺจิทฺธิพเลน เสน;

ชนานเสสํ จริยานุกูลํ,ญตฺวานโวจานุสยปฺปหานํ.

日行五事，以神通力令众欢喜；了知众生根行，为断随眠而说法。

อนญฺญสาธารณทีปนีคาถา

不共明灯偈

๗.

7.

อพฺภุคฺคตา ยสฺส คุณา อนนฺตา,ติพุทฺธเขตฺเตกทิวากโรติ;

ชานาติ โส โลกมิมํ ปรญฺจ,สเจตนญฺเจว อเจตนญฺจ;

สกสฺส สนฺตานคตํ ปเรสํ,พฺยตีตมปฺปตฺตกมตฺรภูตํ.

彼之无量功德已生起，如三佛土中之唯一日轮。彼了知此世与他世，有情与无情，自身与他人身心相续中，过去、未来与现在之一切。

๘.

8.

อนนฺตสตฺเตสุ จ โลกธาตุสุ,เอโกว สพฺเพปิ สมา น เตน;

ทิสาสุ ปุพฺพาทิสุ จกฺกวาฬา,สหสฺสสงฺขายปิ อปฺปเมยฺยา;

เย เตสุ เทวา มนุชา จ พฺรหฺมา,เอกตฺถ สงฺคมฺม หิ มนฺตยนฺตา.

于无量众生与世界中，纵使一切聚集，亦无有能与彼等同者。于东方等诸方，轮围世界数以千计，无量无边。其中所有天、人与梵天，纵使集会共商议，

๙.

9.

อนาทิกาลาคตนามรูปินํ,ยถาสกํ เหตุผลตฺตวุตฺตินํ;

ตพฺภาวภาวิตฺตมสมฺภุณนฺตา,นานาวิปลฺลาสมนุปวิฏฺฐา.

（彼等）不解无始以来名色之流转，及其各自因果相续之理，不了知其缘生之性，而陷入种种颠倒。

๑๐.

10.

กมฺมปฺปวตฺติญฺจ ผลปฺปวตฺตึ,เอกตฺตนานตฺตนิรีหธมฺมตํ;

วิญฺญตฺติสนฺตานฆเนน ฉนฺนโต,สิวญฺชสํ โน ภณิตุํ สมตฺถา.

业行与果报之流转，非一非异无作者之法性，因被识之相续密林所覆盖，（彼等）实无能力宣说吉祥正道。

๑๑.

11.

เอโก ว โส สนฺติกโร ปภงฺกโร,สงฺขาย เญยฺยานิ อเสสิตานิ;

เตสญฺหิ มชฺเฌ ปรมาสมฺภีวทํ,สิวญฺชสํ ทีปยิตุํ สมตฺโถ.

唯彼一人是寂静与光明之创造者，彻底了知一切所知法。于彼等中，彼宣说无上法，堪能照亮吉祥正道。

๑๒.

12.

โส โคตโม สกฺยสุโต มุนินฺโท,สพฺพสฺส โลกสฺส ปทีปภูโต;

อนนฺตสตฺเต ภวพนฺธนมฺหา,โมเจสิ การุญฺญผลานุเปกฺขี.

彼乔达摩，释迦之子，牟尼之主，为一切世间之明灯。他观待悲悯之果，解脱了无量众生出离轮回之系缚。

อภินีหารทีปนีคาถา

发愿明灯偈

๑๓.

13.

วเทถ ตสฺสีธ อนปฺปกํ คุณํ,น เตน ตุลฺโย ปรโม จ วิชฺชติ;

กึ ตํ คุณํ ตํ สทิเสน ทินฺนํ,สยํกตํ กินฺนุ อธิจฺจลทฺธํ.

当赞叹彼无量功德，无与伦比，至高无上；彼功德是由等同者所赐？抑或自所作成，或偶然获得？

๑๔.

14.

นาธิจฺจลทฺธํ น จ ปุพฺพพุทฺธา,พฺรหฺมาทินํ สมฺมุติยา พหูนํ;

สยํกเตเนว อโนปเมน,ทานาทินา ลทฺธมิทํ วิปากํ.

非偶然获得，亦非往昔诸佛所授，非由梵天等众人之共许；唯由无与伦比之自所作成，由布施等善行，获得此果报。

๑๕.

15.

อิโต จตุนฺนํ อสงฺขิยานํ,สตํสหสฺสานธิกานมตฺถเก;

กปฺเป อตีตมฺหิ สุเมธตาปโส,เวหายสํ คจฺฉติ อิทฺธิยา ตทา.

于距今四阿僧祇(asaṅkheyya)又十万劫(kappa)之往昔，其时善慧(Sumedha)苦行者以神通力行于空中。

๑๖.

16.

ทิปงฺกโร นาม ชิโน สสงฺโฆ,รมฺมํ ปุรํ ยาติ วิโรจมาโน;

มนุสฺสเทเวหิภิปูชิยนฺโต,สหสฺสรํสิ วิย ภาณุมา นเภ.

名为燃灯(Dīpaṅkara)之胜者，与僧团同行，前往悦豫城(Ramma)，光芒四射；彼为人天所礼敬，犹如空中千光之日轮。

๑๗.

17.

ตสฺสญฺชสํ กาตุพหุสฺสหานํ,พุทฺโธติ สุตฺวา สุมโน ปตีโต;

มมชฺช เทหํ ปนิมสฺส ทตฺวา,พุทฺโธ อหํ เหสฺสมนาคเตทิโส.

众人为彼奋力修治道路，善慧闻“佛陀”之声，心生欢喜，踊跃信乐，思忖：“今日我将此身布施于彼，愿我未来亦成如是之佛。”

๑๘.

18.

ตสฺมิญฺชเส กนฺทรตมฺหิ ปงฺเก,กตฺวาน เสตุํ สยิ โส สเทหํ;

พุทฺโธ อยํ คจฺฉตุ ปิฏฺฐิยา มมํ,โพธิสฺสเจ เหสฺสติ เม อนาคเต.

在那泥泞的坑洼处，他以自身为桥而卧；心想：“愿此佛陀从我背上踏过，若我未来能证菩提。”

๑๙.

19.

อุสฺสีสกํ ยาติ ชิโน หิ ตสฺส,อชฺฌาสโย สิชฺฌติมสฺสนาคเต;

ญตฺวาน พฺยากาสิ อเสสโต หิ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสตินาคเตสุ.

胜者行至其头侧，了知彼之意乐于未来必将成就；于是完全了知后而授记：“此人于未来世必将成佛。”

๒๐.

20.

สุตฺวาน ปตฺโต ว มหาภิเสกํ,ลทฺธํ ว โพธึ สมนุสฺสรนฺโต;

ปูเชตฺวา ยาเต มุนิเทวมานุเส,อุฏฺฐาย โส สมฺมสิ ปารมี ทส.

闻此言后，如蒙大灌顶，如忆念已证得之菩提；在礼敬已离去的牟尼(muni)、天(deva)与人(mānusa)后，他起而思惟十波罗蜜(pāramī)。

๒๑.

21.

ทฬฺหํ คเหตฺวา สมตึสปารมี,สิกฺขตฺตยญฺจสฺส ชินสฺส สนฺติเก;

กาตุํ สมตฺโถ ปิ ภวสฺส ปารํ,สตฺเตสุ การุญฺญพลา ภวํ คโต.

彼坚固受持三十波罗蜜(pāramī)，并于彼胜者(jina)前修习三学(sikkhā)；虽有能力得度有(bhava)之彼岸，然由对众生之悲悯力，而复趣向于有。

๒๒.

22.

อุปฺปนฺนุปฺปนฺนเก โส ชินวรมตุเล ปูชยิตฺวา อเสสํ พุทฺโธ เอโส หิ โอโส ภวติ นิยมโต พฺยากโต เตหิ เตหิ เตสํ เตสํ ชินานํ อจนมนุปมํ ปูชยิตฺวา สิเรน,ตํ ตํ ทุกฺขํ สหิตฺวา สกลคุณททํ ปารมี ปูรยิตฺถ.

彼无余供养于一一出世之无与伦比、最胜之胜者；彼佛陀实为精华，由彼彼诸佛确定授记。彼以头礼敬彼彼诸胜者，行无上供养，忍受种种痛苦，施予一切功德，而圆满了诸波罗蜜。

โพธิสมฺภารทีปนีคาถา

菩提资粮明灯偈

๒๓.

23.

โส ทุกฺขขินฺนชนทสฺสนทุกฺขขินฺโน,การุญฺญเมว ชนตาย อกาสิ นิจฺจํ;

เตสํ หิ โมจนมุปายมิทนฺติ ญตฺวา,ตาทีปราธมปิ อตฺตนิ โรปยี โส.

彼因见苦恼众生而自苦恼，恒常唯对众人施以悲悯；了知此乃解脱彼等之方便，彼甚至将他人过失加于己身。

๒๔.

24.

ทานาทิเนกวรปารมิสาคเรสุ,โอคาฬฺหตายปิ ปทุฏฺฐชเนน ทินฺนํ;

ทุกฺขํ ตถา อติมหนฺตตรมฺปิ กิญฺจิ,นาญฺญาสิ สตฺตหิตเมเวอ คเวสยนฺโต.

纵然沉浸于布施等无量殊胜波罗蜜之海，然于寻求众生利益之时，对恶人所施予之任何极大痛苦，彼亦未尝觉察。

๒๕.

25.

เฉตฺวาน สีสํ หิ สกํ ททนฺโต,มํสํ ปจิตฺวาน สกํ ททนฺโต;

โส จตฺตคตฺโต ปณิธานกาเล,ทุฏฺฐสฺส กึ ทุสฺสติ เฉทเนน.

彼割舍己头而布施，烹煮己肉而布施；彼于发愿之时已舍其身，恶人之切割又能伤害几何？

๒๖.

26.

เอวํ อนนฺตมปิ ชาติสเตสุ ทุกฺขํ,ปตฺวาน สตฺตหิตเมว คเวสยนฺโต;

ทีปงฺกเร คหิตสีลสมาธิปญฺญํ,ปาเลสิ ยาว สกโพธิตเล สุนิฏฺโฐ.

如是于百千生中，虽经历无量痛苦，然仅寻求众生利益；于燃灯(Dīpaṅkara)佛前所受持之戒(sīla)、定(samādhi)、慧(paññā)，彼善护持，直至圆满成就于自菩提树下。

๒๗.

27.

ยทาภินีหารมกา สุเมโธ,ยทา จ มทฺทึ อททา สิวินฺโท;

เอตฺถนฺตเร ชาติสุ กิญฺจิเปกํ,นิรตฺถกํ โน อคมาสิ ตสฺส.

当善慧(Sumedha)立下大愿，以及尸毗国主(Sivindo)布施玛蒂(Maddī)时；于此二者之间的诸世，对他而言，无有一世虚度。

๒๘.

28.

มหาสมุทฺเท ชลพินฺทุโตปิ,ตทนฺตฺเร ชาติ อนปฺปกา ว;

นิรนฺตรํ ปูริตปารมีนํ,กถํ ปมาณํ อุปมา กุหึ วา.

彼于其间所经历之生世，多于大海洋中之水滴；对于恒常圆满波罗蜜者，其功德如何衡量？又于何处能得譬喻？

๒๙.

29.

โย มคฺคปสฺเส มธุรมฺพพีชํ,ฉายาผลตฺถาย มหาชนานํ;

โรเปสิ ตสฺมึ หิ ขเณว เตน,ฉายาผเล ปุญฺญมลทฺธมุทฺธํ.

若人为大众之荫凉与果实，于路旁种植甜芒果之种子；彼于种植之刹那，即已获得荫凉与果实之无上功德。

๓๐.

30.

ตเถว สํสารปเถ ชนานํ,หิตาย อตฺตนมภิโรปิตกฺขเณ;

สิทฺธํ ว ปุญฺญูปริ ตสฺส ตสฺมึ,ธนงฺคชีวํ ปิ หรนฺติ เย เย.

同样，为轮回(saṃsāra)道上众人之利益，于彼“种植”自身之刹那；纵然有人夺其财富、肢体与生命，其无上功德于彼时即已成就。

๓๑.

31.

โส สาคเร ชลธิกํ รุหิรํ อทาสิ,ภูมาปราชิย สมํสมทาสิ ทานํ;

เมรุปฺปมาณมธิกญฺจ สโมฬิสีสํ,เข ตารกาธิกตรํ นยนํ อทาสิ.

彼所布施之血，多于海洋之水；所布施之肉，胜于大地之广；所布施之头颅，高逾须弥山(Meru)；所布施之眼，多于空中之星辰。

คพฺโภกฺกนฺติทีปนีคาถา

入胎明灯偈

๓๒.

32.

คมฺภีรปานทานาทิสาคเรสุ หิ ถามสา;

ตรนฺโต มทฺทิทาเนน นิฏฺฐาเปตฺวาน ปารมี.

以大力渡过布施等甚深之海；以布施玛蒂(Maddī)，圆满诸波罗蜜。

๓๓.

33.

วสนฺโต ตุสีเต กาเย โพธิปริปากมาคมฺม;

อายาจนาย จ เทวานํ มาตุคพฺภมุปาคมิ.

住于兜率(Tusita)天界，因菩提圆熟故；应诸天之请，入于母胎。

๓๔.

34.

สโต จ สมฺปชาโน จ มาตุกุจฺฉิมฺหิ โอกฺกมิ;

ตสฺส โอกฺกนฺติยํ สพฺพา ทสสหสฺสี ปกมฺปิตฺถ.

正念正知地入于母胎；当其入胎时，所有一万世界皆震动。

๓๕.

35.

ตโต ปุพฺพนิมิตฺตานิ ทฺวตฺตึสานิ ตทา สิยุํ;

ตุฏฺฐหฏฺฐา ว สา มาตา ปุตฺตํ ปสฺสติ กุจฺฉิยํ.

于是，三十二种前兆(pubbanimitta)出现；母亲欢喜雀跃，如于腹中得见其子。

วิชายนมงฺคลทีปนีคาถา

诞生吉祥明灯偈

๓๖.

36.

สา ปุณฺณคพฺภา ทสมาสโต ปรํ,คนฺตฺวาน ผุลฺลํ วรลุมฺพินีวนํ;

ฐิตา คเหตฺวา วรสาลสาขํ,วิชายิ ตํ ปุตฺตวรํ สุเขน.

她怀胎十月圆满后，前往繁花盛开的殊胜蓝毗尼(Lumbinī)园；站立着，手攀一根殊胜的娑罗(sāla)树枝，安乐地诞下了那位殊胜之子。

๓๗.

37.

ตทา สหสฺสีทสโลกธาตุสุ,เทวา จ นาคา อสุรา จ ยกฺขา;

นานาทิสา มงฺคลจกฺกวาฬํ,สุมงฺคลํ มงฺคลมาคมึสุ.

那时，于一万世界(lokadhātu)中，诸天、龙、阿修罗(asura)及夜叉，从四面八方来到吉祥的轮围世界(cakkavāḷa)，共赴此殊胜吉祥之会。

๓๘.

38.

อเนกสาขญฺจ สหสฺสมณฺฑลํ,ฉตฺตํ มรู ธารยุมนฺตลิกฺเข;

สุวณฺณทณฺฑา วิปตนฺติ จามรา,ขชฺชึสุ เภรี จ นทึสุ สงฺขา.

多枝千轮之伞盖，诸天(Maru)擎于空中；金柄拂尘(cāmara)飘动，战鼓(bherī)鸣响，海螺(saṅkha)吹奏。

๓๙.

39.

มเลนเกนาปิ อนูปลิตฺโต,ฐิโต ว ปาทานิ ปสารยนฺโต;

กถี ว ธมฺมาสนโตตรนฺโต,ชาโต ยถาทิจฺจวโร นภมฺหา.

他未被任何污垢沾染，站立伸足；如说法者从法座(dhammāsana)降下，如殊胜之日从空中升起。

๔๐.

40.

ขีณาสวา พฺรหฺมคโณปคนฺตฺวา,สุวณฺณชาเลน ปฏิคฺคเหสุํ;

ตโต จ เทวาชินจมฺมเกน,ตโต ทุกูเลน จ ตํ มนุสฺสา.

诸漏已尽的梵天众前来，以金网(suvaṇṇajāla)承接；其后诸天以鹿皮(ajinacamma)承接，然后人类以细布(dukūla)承接他。

๔๑.

41.

เตสํ ปิ หตฺถา วรภูมิยํ ฐิโต,ทิสา วิโลเกสิ สพฺพา สมนฺตโต;

วทึสุ เทวา ปิ จ พฺรหฺมกายิกา,ตยา สโม กตฺถจิ นตฺถิ อุตฺตโร.

从他们手中，他站立在殊胜的地面上，环顾四方；诸天与梵天众亦说道：“世间无有与你相等者，更无胜过你者。”

๔๒.

42.

คนฺตฺวาน อุตฺตรํ สตฺต ปทวาเรหิ วิกฺกโม,สีหนาทํ นที เตสํ เทวตานํ หิ สาวยํ.

他向北方行七步，雄姿焕发，并作狮子吼(sīhanāda)，令诸天神闻及。

๔๓.

43.

ตโต ปุตฺตํ คเหตฺวาน คตา มาตา สกงฺฆรํ,มาตา สตฺตมิยํ คนฺตฺวา เทอปุตฺตตฺตมาคมิ.

于是母亲携子归家；母亲于第七日，往生天界成天子。

๔๔.

44.

เต พฺรหฺมณา ปญฺจมิยํ สุภุตฺตา,นามํ คเหตุํ วรลกฺขณานิ;

ทิสฺวาน เอกงฺคุลิมุกฺขิปึสุ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสติ วีตราโค.

那些婆罗门(brāhmaṇa)在第五日享用佳肴后，为取名而观察殊胜的相好；见此相后，他们举起一指而言：“此人将成为佛陀，离贪者。”

๔๕.

45.

ชิณฺณญฺจ ทิสฺวา พฺยาธิกํ มตญฺจ,อวฺหายิตํ ปพฺพชิตญฺจ ทิสฺวา;

โอหาย ปพฺพชฺชมุเปติ กาเม,พุทฺโธ อยํ เหสฺสติ วีตราโค.

“当他看见老(jiṇṇa)、病(byādhika)、死(mata)，以及出家者(pabbajita)时；他将舍弃欲乐(kāma)而出家，此人将成为佛陀，离贪者。”

อคาริยสมฺปตฺติทีปนีคาถา

居家圆满明灯偈

๔๖.

46.

กาลกฺกเมน จนฺโท ว วฑฺฒนฺโต วฑฺฒิเต กุเล,ปุญฺโญทเยนุเทนฺโต โส ภาณุมา วิย อมฺพเร.

如月渐盈，于兴盛之族中成长；福德升起，如日耀于空。

๔๗.

47.

สิทฺธถโก หิ สิทฺธตฺโถ ลทฺธา เทวึ ยโสธรํ,จตฺตาลีสสหสฺเสหิ ปูริตฺถีหิ ปุรกฺขิโต.

义成之悉达多(Siddhattha)，娶得王妃耶输陀罗，为四万宫女所围绕。

๔๘.

48.

รมฺมสุรมฺมสุเภสุ ฆเรสุ,ติณฺณมุตูนมนุจฺฉวิเกสุ;

ทิพฺพสุขํ วิย ภุญฺชิ สุขํ โส,อจฺฉริยพฺภุตราชวิภูตึ.

于适宜三时之罗摩(Ramma)、苏罗摩(Suramma)、善妙(Subha)殿中，彼享受天神之乐，具奇妙绝伦之王威。

เนกฺขมฺมชฺฌาสยทีปนียมกคาถา

出离意向阐明双偈

นโม ตสฺส ยโต มหิมโต ยสฺส ตโม น

礼敬彼自制、大威力者，于彼无有黑暗。

๔๙.

49.

ทิสฺวา นิมิตฺตานิ มทจฺฉิทานิ,ถีนํ วิรูปานิ รตจฺฉิทานิ;

ปาปานิ กมฺมานิ สุขจฺฉิทานิ,ลทฺธานิ ญาณานิ ภวจฺฉิทานิ.

见诸相断除憍慢，见女色丑陋断除贪乐；恶业断除安乐，所得之智断除诸有。

๕๐.

50.

ปทิตฺตเคหา วิย เภรวํ รวํ,รวํ สมฺมุฏฺฐาย คโต มเหสิ;

มเหสิโมโลกิยปุตฺตมตฺตโน,ตโนสิ โน เปมมโหฆมตฺตโน.

如燃火之屋，响起可怖之声；大仙闻声而起，随即离去。彼观己之王妃与子，然未增长自身爱之洪流。

๕๑.

51.

อุมฺมารอุมฺมารคตุทฺธริตฺวา,ปทํ ปทํ ยาตนราสภสฺส;

อลํ อลํการตเรน คนฺตุํ,มตี มตีเวติมนงฺคภงฺเค.

跨越重重门槛，步步如苦驴之行；足矣，勿需再华饰而行；智者思惟，当破除爱欲。

๕๒.

52.

อุมฺมารอุมฺมารคโต มเหสิ,อนงฺคภงฺคํ สมจินฺตยิตฺถ;

กึ เม ชรามจฺจุมุเข ฐิตสฺส,น เม วเส กามวเส ฐิตสฺส.

大仙已跨过一道道门槛，思惟着爱欲之破灭：“我已立于老死之口，于我何有？我不应住于欲乐之控制下。”

๕๓.

53.

กาเมน กาเมน น สาธฺยโมกฺขํ,มาเนน มาเนน มมตฺถิ กิญฺจิ;

มาโร สเสโน หิ อวารณีโย,ยนฺเตน อุจฺฉุํ วิย มทฺทตี มํ.

以欲求欲，不得解脱；以慢量度，于我何有？魔罗(Māra)及其军众实难抵挡，如以机器压榨甘蔗般碾压我。

๕๔.

54.

อาทิตฺตมุยาตปยาตมูนํ,อตาณาเลณาสรเณ ชเน เต;

ทิสฺวาน ทิสฺวาน สิวํ มยา เต,กาเมน กาเมน กถํ วิเนยฺย.

见彼众人炽燃、迷惘、漂泊、匮乏，无有守护、无有庇护、无有皈依；我已见吉祥（解脱），如何能以欲求欲来引导他们？

๕๕.

55.

วิชฺชาวิชฺชาย จุตญฺจุเปตํ,อสารสารูปคตญฺชนํ ชนํ;

วิชฺชายวิชฺชาย ยุโต จุโตหํ,ปโหมิ ตาเรตุมสงฺคโห คโต.

众生因明与无明而死生，执无实为有实；我以明离无明，已达无执，能度脱彼等。

๕๖.

56.

มคฺคนฺติ โน ทิฏฺฐิคตาปวคฺคํ,อคฺคา ติ เตวาหุ ชนา สมคฺคา;

นคฺคํ อโห โมหตมสฺส วคฺคํ,วคฺคํ หนิสฺสามิ ตมคฺคมคฺคา.

持邪见者不寻求解脱，众人聚合称彼等为最上；哦，此乃赤裸之愚痴黑暗群！我将以最上道摧毁彼群。

๕๗.

57.

ปเสยฺหกาเรน อเสยฺหทุกฺขํ,ชนา ชเนนฺตีห ชนานเมว;

ปเสยฺหกาเรนา อเสยฺหทุกฺขํ,ปาปํ น ชานนฺติ ตโต นิทานํ.

世人以强力，为自身造作难忍之苦；却不知其因在于恶。

๕๘.

58.

เต โอฆโยคาสวสํกิเลสา,ตเมว นาเสนฺติ ตโต สมุฏฺฐิตา;

เอกนฺติกํ ชาติ ชรา จ มจฺจุ,นิรนฺตรํ ตํ พฺยสนญฺจเนกํ.

彼等为暴流、轭、漏与杂染所污；烦恼由此而生，复摧毁自身。生、老、死乃是必然，是为持续不断的诸多灾患。

๕๙.

59.

จีรํ กิเลสานสมุชฺชลนฺตํ,ทิสฺวาน สตฺตานุสยํ สยมฺภู;

สาเธมิ โพธึ วินยามิ สตฺเต,ปจฺฉาปิ ปสฺสามิ สุตํ สุตนฺตํ.

自觉者(Sayambhū)见众生随眠及长时炽燃之烦恼，思惟：“我当成就菩提，调伏众生，而后亦当亲见所闻之法。”

๖๐.

60.

ตํ ทิพฺพจกฺกํ ขุรจกฺกมาลํ,รชฺชํ สสารชฺชสมชฺชมชฺชํ;

เต พนฺธวา พนฺธนมาคตา ปเร,สุโต ปสูโตยมนงฺคทูโต.

彼天轮、刀轮鬘、王国、财富、集会、美酒，以及彼等亲友与其他已成束缚者；此子已生，乃爱欲之使者。

๖๑.

61.

สมุชฺชลนฺตํ วสตี สตีสิรี,สิรีสปาคารมิทํ มหาวิสํ;

ททฺทลฺลมานา ยุวตี วตีมา,สกณฺฏกาเยว สมญฺชสญฺชเส.

居所辉煌，具念与光彩，此乃巨毒之蛇屋。少女容光焕发，具足德行，然如带刺之花。

๖๒.

62.

ยสฺสา วิราชิตสิรี สิริยาปิ นตฺถิ,ตสฺสาวโลกิย น ติตฺติวสานมตฺถิ;

คจฺฉามิ หนฺท ตวนงฺค สิรปฺปเภทํ,มตฺเตภกุมฺภุปริ สีหวิลาสคามึ.

其光辉庄严，幸运女神(Sirī)亦不能及；瞻望于彼，永无厌足。爱欲，我今去也，为碎汝之首，如狮子行于醉象之顶。

๖๓.

63.

โภ โภ อนงฺคสุจิร ปิ ปนุณฺณพาณ,พาณานิ สํหร ปนุณฺณมิโต นิโรธ;

โรเธน จาปทคโต มนโส น โสจ,โสจํ ตวปฺปนวโลกิย ยามิ สนฺตึ.

喂！喂！爱欲(Anaṅga)！汝长时放箭者！请收回汝箭，此处即是寂灭。勿因心执弓弦而哭泣悲伤；见汝之悲伤，我将趣向寂静。

๖๔.

64.

รตี รตี กามคุเณ วิเวเก,อลํ อลนฺเตว วิจินฺตยนฺโต;

มนํ มนงฺคาลยสมฺปทาลยํ,ตหึ ตหึ ทิฏฺฐพาลา ว ปกฺกมิ.

于五欲有乐，于远离亦有乐；思惟着“足矣，足矣”。心为爱欲之所，财富之所；见愚者沉溺其中，智者遂离去。

ปาทุทฺธารวิมฺหยทีปนีคาถา

举足惊叹阐明偈

๖๕.

65.

ยาวญฺจยํ รวิ จรตฺยจเลน รุทฺเธ,ยาวญฺจ จกฺกรตนญฺจ ปยาติ โลเก;

ตาวิสฺสโร นภจโร ชิตจาตุรนฺโต,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

红日山遮行未止，轮宝世间转不息；天行主宰胜四方，无欲何故举足离？

๖๖.

66.

ทีเป มหา จ จตุราธิกทฺเวสหสฺเส,ตตฺราปิ เสฏฺฐภชิตํ วรชมฺพุทีปํ;

ภูนาภิกํ กปิลวตฺถุปุรํ สุรมฺมํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

于二千零四大洲中，卓越的瞻部洲(Jambudīpa)为最胜；复有大地之中心，悦意的迦毗罗卫(Kapilavatthu)城；无欲者何故舍此而举足？

๖๗.

67.

ญาตีนสีติ กุลโต หิ สหสฺส สากฺเย,หตฺถิสฺสธญฺญธนิโน วิชิตาริสงฺเฆ;

โคตฺเตน โคตมภวํ ปิตรญฺชนคฺคํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

于释迦族有八万亲眷，拥有象马、谷物与财富，已征服敌军；以氏族为乔达摩(Gotama)，父为诸王之首；无欲者何故舍此而举足？

๖๘.

68.

รมฺมํ สุรมฺมวสตึ รตนุชฺชลนฺตํ,คิมฺเหปิ วิมฺหยกรํ สุรมนฺทิราภํ;

อุสฺสาปิตทฺธชปฏากสิตาตปตฺตํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

悦意住处宝光闪耀，夏日亦令人惊叹，犹如天宫；幢幡、旗帜与白伞高举；无欲者何故舍此而举足？

๖๙.

69.

สโปกฺขรา โปกฺขรณี จตสฺโส,สุปุปฺผิตา มนฺทิรโต สมนฺตา;

โกกา นทนฺตูปริ โกกนาเท,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

四座莲池莲花遍满，宫殿四周繁花盛开；杜鹃于红莲之上啼鸣；无欲者何故舍此而举足？

๗๐.

70.

สเร สโรเช รุทิตาฬิปาฬิ,สมนฺตโต ปสฺสติ ปญฺชรญฺชสา;

ทิสฺวารวินฺทานิ มุขารวินฺทํนาถสฺส ลชฺชา วิย สํกุชนฺติ.

莲池莲花蜂喧闹，四面可见金笼罩。乍见世尊莲花面，莲花羞愧悄然合。

๗๑.

71.

มธุรา มธุราภิรุตา,จริตา ปทุเม ปทุเมฬิคณา;

วสตึ อธุนา มธุนา,อกรุํ ชหิตํ กิมิทํ ปตินา.

莲台蜂舞语呢喃，群蜂采蜜逐莲间。如今此地蜜已酿，主人何故舍弃焉？

๗๒.

72.

ตมฺหา รสํ มธุกรา ภวนํ หริตฺวา,นินฺนาทิโน สมธุรํ มธุรํ กโรนฺติ;

นาเทน นาทมติริจฺจุปวีณยนฺติ,นจฺจนฺติ ตา สุรปุเร วณิตา ว ตาว.

蜜蜂采蜜归巢房，嗡鸣之声甚甜长；其音胜过琴瑟响，犹如天女舞霓裳。

๗๓.

73.

สญฺโจทิตา ปีณปโยธราธรา,วิราชิตานงฺคชเมขลาขลา;

สุรงฺคณา วงฺคชผสฺสทา สทา,รมา รมาเปนฺติ วรงฺคทาคทา.

丰乳润唇受催促，爱神腰带响叮咚；犹如天女常施触，以其美肢悦君容。

๗๔.

74.

กราติรตฺตา รติรตฺตรามา,ตาเฬนฺติ ตาฬาวจเร สมนฺตา;

นจฺจุคฺคตาเนกสหสฺสหตฺถา,สกฺโกปิ กึ สกฺยสโมติ โจทยุํ.

玉手赤红耽爱乐，四面应节齐拍击。舞起千手高举时，亦向帝释(Sakka)诘问曰：“谁能与此释迦王相比？”

๗๕.

75.

วิสาลเนตฺตา หสุลา สุมชฺฌา,นิมฺพตฺถนี วิมฺหยคีตสทฺทา;

อลงฺกตา มลฺลธรา สุวตฺถา,นจฺจนฺติ ตาฬาวจเรหิ ฆุฏฺฐา.

彼等眼大含笑，腰肢纤美，乳房丰圆如Nimba果，歌声令人惊叹；佩戴花环，衣着华美，装饰庄严，应乐起舞。

๗๖.

76.

ยาสํ หิ โลเก อุปมา นตฺถิ,ตาสํ หิ ผสฺเสสุ กถาวกาสา;

ตํ ตาทิสํ กามรตึนุโภนฺโต,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

于世间，实无可与彼等相比者，于彼等之触，亦无从言喻；享受着如是之欲乐，无欲者何故舍此而举足？

๗๗.

77.

ปาเทปาเท วลยวิรวาเมขลาวีณานาทา,คีตํคีตํ ปติรติกรํ คายตี คายตี สา;

หตฺเถหตฺเถ วลยจลิตา สมฺภมํ สมฺภมนฺติ,ทิสฺวาทิสฺวา อิติ รติกรํ ยาติ หาหา กิมีหา.

步步环佩声，腰带琴瑟鸣；歌声婉转处，夫君情意倾。手镯轻摇曳，慌乱意更盈；如此反复见欢喜，他为何离去？唉，此是何等欲求？

อปุนราวตฺติคมนทีปนียมกคาถา

阐明不还行之双品偈

๗๘.

78.

อนนฺตกาโลปจิเตน เตน,ปุญฺเญน นิพฺพตฺตวิมานยาเน;

ตสฺมึ ทิเน ชาตสุตํ ปชาปตึ,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

以无量劫所积福德，化作天宫之车乘；于诞子之日舍耶输陀罗，彼善逝已去不复还。

๗๙.

79.

ตํ ชีวมานํ ปิตรญฺจ มาตรํ,เต ญาตเก ตาทิสิโย จ อิตฺถิโย;

เต ตาทิเส รมฺมกเร นิเกเต,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

他舍弃在世的父母，抛下亲族与女眷；舍弃舒适美好的住所，彼善逝已去不复还。

๘๐.

80.

โขมญฺจ ปตฺตุณฺณทุกูลจีนํ,สกาสิกํ สาธุสุคนฺธวาสิตํ;

นิวาสิโต โสภติ วาสโว ว,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

麻布、丝绸、细绢与锦缎，迦尸(Kāsi)所产，善以香熏；身着此衣如帝释(Vāsava)般庄严，彼亦舍离不复还。

๘๑.

81.

วิธิปฺปกาสา นิธิโย จตสฺโส,สมุคฺคตา ภูตธรา วสุนฺธรา;

สตฺตาวสตฺตาวสุธา สุธาสา,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

四种宝藏如法显现，大地涌出以承载众生；有情无情之甘露地，彼亦舍离不复还。

๘๒.

82.

สุวณฺณถาเล สตราชิเก สุเภ,สาธุํ สุคนฺธํ สุจิสาลิโภชนํ;

ภุตฺวา สวาสีหิ วิลาสินีหิ,หิตฺวา คต โส สุคโต คโต ว.

百道饰纹之华美金盘，盛着香洁之精米饭；与美艳女伴共食后，彼亦舍离不复还。

๘๓.

83.

มนุญฺญคนฺเธน อสุญฺญคนฺโธ,สุคนฺธคนฺเธน วิลิตฺตคตฺโต;

สุคนฺธวาเตน สุวิชฺชิตงฺโค,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

身有悦意之香，从未无香；体涂芬芳之膏，更添其香；香风拂其身，彼亦舍离不复还。

๘๔.

84.

สุลกฺขเณ เหวภิลกฺขิตงฺโค,ปสาธิโต เทวปสาธเนน;

วิโรจมาโน สมราชินีหิ,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

身具善妙之相，以天饰庄严；与诸王后共放光彩，彼亦舍离不复还。

๘๕.

85.

นานาสนานิ สยนานิ นิเวสนานิ,ภาภานิภานิ รตนากรสนฺนิภานิ;

ตตฺรุสฺสิตานิ รตนทฺธชภูสิตานิ,หิตฺวา ว ตานิ หิมพินฺทุสมานิ ตานิ.

种种坐具、卧具与住所，光彩夺目如宝藏；其间高竖宝幢为饰，彼皆弃之如露珠。

๘๖.

86.

นานาวิเธหิ รตเนหิ สมุชฺชเลหิ,นารีหิ นิจฺจมุปคายิตหมฺมิเยหิ;

รชฺเชหิ จกฺกรตนาทิวิภูสิเตหิ,ยาโต ตโต หิ มหิโต ปุริสสฺสเรหิ.

种种珍宝光辉灿烂，殿宇中常有女乐歌咏；王权由轮宝等庄严，彼受人中之尊礼敬而去。

ทฺวิปาทพฺยาสยมกคาถา

二足广演双品偈

๘๗.

87.

ยโสธรํ ปีณปโยธราธรํ,อนงฺครงฺคทฺธชภูตมงฺคํ;

เทวจฺฉราวุชฺชลิตํ ปติพฺพตํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

耶输陀罗乳房丰满，身姿如爱神(Anaṅga)戏台之幡；贞洁而辉煌若天女，彼善逝诚然舍之而去。

๘๘.

88.

สภาวนิจฺฉนฺทมตึ ปภาวตึ,ภตฺโต กุโส สํหริ ภตฺตกาชํ;

ตายาภิรูปํ ปิ ยโสธรํ วรํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

天性无欲之波婆瓦蒂(Pabhāvatī)，其夫拘萨(Kusa)曾为之执炊；纵有比她更美之耶输陀罗，彼善逝诚然亦舍之而去。

๘๙.

89.

ปุเร ปุเร สญฺจริ ขคฺคหตฺโถ,วรํ ปริตฺถีนํ อนิตฺถิคนฺโธ;

สิริญฺจ ริญฺจาปิ น ริญฺจิ นารึ,หิตฺวานิมนฺทานิ คโต ตถาคโต.

手持利剑，城复一城地游行，不染其他女色之气息；舍弃荣耀，亦不执着于女色，如来舍弃此等欲乐而去。

๙๐.

90.

หริตฺตโจ ราคพเลน เทวิยา,อวตฺถลิงฺเคน น ลิงฺคนุสฺสริ;

อเสวิ กามํ ตมิทานิ กามํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

彼身黄金色，纵有王妃以情欲之力，裸形于前，亦不随念；往昔所习之欲，今已舍离，彼善逝诚然已去。

๙๑.

91.

อปเมยฺยกปฺเปสุ วิเวกเสวี,หิตฺวา คโต รชฺชสิรึ วริตฺถึ;

อณุํ กลึ วณฺณยิ ตํ ปุราณํ,วตฺถมฺหิ ฉิทฺทํ วิย ตุนฺนกาโร.

于无量劫中修习远离，舍弃王位与佳人而去；他细述往昔微细之过，犹如补匠说衣上之洞。

๙๒.

92.

ตถาติ มนฺตฺวาน อิทานินงฺโค,ยโสธรํ ปคฺคหิโต ธชํ ว;

มตฺโต ชิโตมฺหี ติ ปมตฺตพนฺธุ,น ปสฺสิ ญาณาสนิปาตมนฺตรํ.

爱神(Anaṅga)思忖“正是如此”，便举起耶输陀罗如幡旗；彼放逸者之友醉言“我已胜”，却不见智慧之雷即将落下。

๙๓.

93.

ทิสฺวาน ทุกฺขานลสมฺภวํภวํ,กตฺวา ตทุปฺปาทกนงฺคภงฺคํ;

ยโสธรํ ปีณปโยธราธรํ,หิตฺวา คโต พุทฺธพลปฺปทํ ปทํ.

洞见轮回是苦火之源，摧毁其生因之爱欲；舍弃乳房丰满之耶输陀罗，而去往能赋予佛力之境地。

๙๔.

94.

อนนฺตสตฺตานมนนฺตกาเล,มนงฺคเหตฺวาน ชิโต อนงฺโค;

ปราชิโต นูน หิ เอกกสฺส,ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว.

无量时中无量众，皆为爱神所征服；然彼今为一人所败，彼如来已去不复返。

๙๕.

95.

ทิสฺวาน ญาณาสนิปาตมนฺตรํ,ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว;

ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว,ทิสฺวานญาณาสนิปาตมนฺตรํ.

洞见智慧之雷击落之机，彼如来已去不复返；彼如来已去不复返，洞见智慧之雷击落之机。

ติปาทพฺยาสยมกคาถา

三足广演双品偈

๙๖.

96.

ตถาคตจฺเฉรมโหสิ ตสฺส,ตถา หิมาโรปิตทาหสนฺตึ;

ตถา หิ มาโร ปิ ตทาห สนฺตึ,ตถา หิ มาโรปิ ตทา หสนฺตึ.

如来神变甚为稀有，如热恼置于雪上而得寂静；魔罗彼时亦言“寂静”，魔罗彼时亦在发笑。

ปาทพฺยาสมหายมกคาถา

足广演大双品偈

๙๗.

97.

สกามทาตา วินยามนตคู,สกามทาตา วินยามนนฺตคู;

สกามทาตา วินยามนนฺตคู,สกามทาตา วินยามนนฺตคู.

随欲施者，调伏我慢，达于彼岸；随欲施者，调伏无边众生。

อพฺยาเปตาทฺยนฺตยมกคาถา

首尾相连双品偈

๙๘.

98.

รเวรเวโรรภิมารเภรเว,รเวรเวริว เภรเว รเว;

รเว รเว สูทิตคารเว รเว,รเวรเวเทสิ ชิโนรเว รเว.

于怖魔之可畏声中，声复一声；如可畏之声，声复一声；于摧慢之声中，声复一声；胜者于无声中宣说，声复一声。

ปฏิโลมยมกคาถา

逆向双品偈

๙๙.

99.

โลกายาตตยา กาโล วิเสสํ น น สํเสวิ,วิเสสํ น น สํเสวิ โลกา ยาตตยา กาโล.

因世间广延故，时光未曾习行于胜法；时光未曾习行于胜法，因世间广延故。

๑๐๐.

100.

ราชราชยโสเปตวิเสสํ รจิตํ มยา,ยามตํ จิรสํเสวิตเปโส ยชราชรา.

我造此偈，具足王中之王声誉之殊胜；其辞由久习而成，如祭祀王中之王。

เอกฐานิกาทิยมกคาถา

一处等双品偈

๑๐๑.

101.

อากงฺขกฺขากงฺขงฺค กงฺขาคงฺคาขาคหก,กงฺขาคาหกกงฺขาฆ หา หา กงฺขา กหํ กหํ.

欲除疑者说疑相，疑如恒河吞食者；执疑之人断疑者，呜呼！此疑何处寻？

๑๐๒.

102.

อปฺปคพฺโภ อปคพฺโภ อโมโห มา ปโมหโก,มคฺคมุขํ โมขมาห มาหา โมหมูหกฺขมํ.

无慢无胎，无痴不惑人，说解脱为道口，莫容愚痴者。

๑๐๓.

103.

ปาปาปาปภวํ ปสฺสํ ปาปาปภวุคฺคโต,ปาปาปาปภวาสงฺคา ปาปาปาปภวาคโต.

见善恶之有，已出善恶有；于善恶有无著，不往善恶有。

๑๐๔.

104.

กุสลากุสลํ ปสฺสํ กุสลากุสลํ จชิ,กุสลากุสลาสงฺค กุสลากุสลา จุโต.

见善与不善，舍善与不善；于善不善无著，从善不善解脱。

อกฺขรุตฺตริกยมกคาถา

字次第双品偈

๑๐๕.

105.

โนนานิโน นนูนานิ นเนนานิ นนานิโน,นุนฺนาเนนานิ นูน น นานนํ นานเนน โน.

非种种者实无缺，非因此故非种种；为智所动实不然，种种非由我等智。

๑๐๖.

106.

สาเร สุราสุเร สารี รสสารสริสฺสโร,รสสารรเส สาริ สุราสุรสรสฺสิเร.

于天与非天之精华中游行，为味之精华声之主；于味之精华味中游行，于天与非天之湖顶。

๑๐๗.

107.

เทวานํ นนฺทโน เทโว เทวเทว น นนฺทิ โน,เวททีเนน เวทน เวทิ เวทน เวทิโน.

诸天之喜悦天，天中之天，非我等之难陀；以不劣之智知受，知感受者之受。

๑๐๘.

108.

เทวาสเน นิสินฺโน โส เทวเทโว สสาสเน,นิสินฺนานํ สเทวานํ เทเสสิ ทสฺสนาสนํ.

天中之天坐于天座，于其教法中，为同坐之诸天，宣说见之灭摈。

ปเหฬิคาถา

谜语偈

๑๐๙.

109.

ทสนาวคโต สญฺโญ อนฺธสฺส ตมโท รวิ,อฏฺฐมาปุณฺณสงฺกปฺโป ปาตฺวนญฺญมนญฺญิว.

具见者有识，如日为盲者破暗；第八愿未满，显现非他非似他。

พฺยาเปตาทิยมกคาถา

嗔恚等初双品偈

๑๑๐.

110.

เอกนฺตเมว สปรตฺถปโร มเหสิ,เอกนฺตเมว ทสปารมิตาพเลน;

เอกนฺตเมว หตมารพเลน เตน,เอกนฺตเมว สุวิสุทฺธมลตฺถ โพธึ.

大仙决定自利利他，决定以十波罗蜜之力；决定以彼力摧破魔军，决定证得极清净菩提。

มหาปธานทีปนีคาถา

大精进明灯偈

๑๑๑.

111.

โอโรหิโตโตหิตปาปธมฺโม,ฉนฺเนน ส ฉนฺนหเยน คนฺตฺวา;

อโนมตีรมฺหิ อโนมสตฺโต,อโนมปพฺพชฺชมุปาคโต โส.

他已舍弃诸恶法，与车匿(Channa)及神驹一同离去；于阿诺玛(Anomā)河畔，以无上之勇，他行无上之出家。

๑๑๒.

112.

นิรามิสํ ปีติสุขํ อนูปมํ,อนูปิเย อมฺพวเน อลตฺถ;

สรูปโสภาย วิรูปโสภํ,สราชิกํ ราชคหํ กริตฺถ.

他于阿努比耶(Anupiya)芒果林中，获得无与伦比的无欲喜乐；以其自身之庄严，令王舍城及其国王之光华黯然失色。

๑๑๓.

113.

ตโต อฬาร อูทกตาปสานํ,ฌาเนนสนฺตุฏฺฐมโน วิหาย;

มหาปธานาย อุรุเวลภูมึ,คโต สิขปฺปตฺตมกาสิ ทุกฺกรํ.

此后，因于禅定心不满足，他舍离了阿罗逻(Āḷāra)与郁陀迦(Uddaka)二位仙人；为行大精进，他前往优楼频螺之地，完成了最极难行之苦行。

๑๑๔.

114.

น กามโต เนวติทุกฺกรมฺหิ,สพฺพญฺญุตา สิชฺฌติ มชฺฌิมาย;

ญตฺวาน ตํ ปุพฺพคุโณปลทฺธํ,ธมฺมํ สมาเนตุมคา สุโพธึ.

非由欲乐，亦非由苦行，一切智由中道而成就；了知彼法乃依先前之善德所证，为圆满之，他趋向妙菩提。

มารปราชยทีปนีคาถา

降魔胜利明灯偈

๑๑๕.

115.

ติพุทฺธเขตฺตมฺหิ ติเสตฉตฺตํ,ลทฺธาน โลกาธิปตี ภเวยฺย;

คนฺตฺวาน โพธิมฺหิปราชิตาสเน,ยุทฺธาย มาเรนจโล นิสีทิ.

于三佛土撑起白伞，得为世间自在王；他前往菩提树下不败之座，为与魔罗(Māra)作战而安坐不动。

๑๑๖.

116.

ทตฺวาน มํสํ รชฺชํ ปิตา สุทฺโธทโน ตทา,นมสฺสมาโน สิรสา เสตฉตฺเตน ปูชยิ.

昔日，（菩萨）布施血肉与王国；彼时，净饭王(Suddhodana)以白伞盖恭敬顶礼，以此供养。

๑๑๘.

118.

สยํ นารายนพโล อภิญฺญาพลปารคู,เชตุํ สพฺพสฺส โลกสฺส โพธิมณฺฑํอุปาคมิ.

他自身具足那罗延力，通达神通之力；为战胜一切世间，他趋近菩提道场。

๑๑๙.

119.

ตทา วสวตฺตีราชา ฉกามวจริสฺสโร,สเสนาวาหโน โพธิมณฺฑํ ยุทฺธายุปาคมิ.

彼时自在天魔王(Vasavattī)，欲界之主，统领兵车与军众，直奔菩提道场，欲战一场。

๑๒๐.

120.

เอถ คณฺหถ พนฺธถ ฉฏฺเฏถ เจฏกํ อิมํ,มนุสฺสกลเล ชาโต กิมิหนฺติ น มญฺญติ.

来，抓住他！捆绑这厮！驱逐此劣仆！他生于人胎污秽之中，竟不知自己在此作何妄想！

๑๒๑.

121.

ชลนฺตํ นววิธํ วสฺสํ วสฺสาเปติ อนปฺปกํ,ธูมนฺธการํ กตฺวาน ปาเตสิ อสินํ พหุํ.

他降下九种燃烧之雨，非止点滴；制造浓烟黑暗，并落下无数刀剑。

๑๒๒.

122.

จกฺกาวุธํ ขิเปนฺโต ปิ นาสกฺขิ กิญฺจิ กาตเว,คเหตพฺพํ หิ คหณํ อปสฺสนฺโต อิติพฺรวิ.

纵使投掷轮状兵器，亦无能为力；不见可取之处，他如此说道。

๑๒๓.

123.

สิทฺธตฺถ กสฺมา อาสิ นุ อาสเน มม สนฺตเก,อุฏฺเฐหิ อาสนา โน เจ ผาเลมิ หทยํ ตว.

悉达多(Siddhattha)，你为何坐在我的座位上？速从座位起来，否则我将撕裂你的心！

๑๒๔.

124.

สปาทมูเล กีฬนฺตํ ปสฺสนฺโต ตรุณํ สุตํ,ปิตา วุทิกฺขิ ตํ มารํ เมตฺตายนฺโต ทยปโร.

稚子嬉戏树根旁，慈父见之情意长，悲悯目光视魔罗，呵斥全无唯爱扬。

๑๒๕.

125.

ตทา โส อสมฺภิวาจํ สีหนาทํ นที มุนิ,น ชานาติ สยํ มยฺหํ ทาสภาวปิยํ ขโฬ.

那时，牟尼作无畏狮子吼：“此恶人竟不知，他是我所爱之奴仆。”

๑๒๖.

126.

เยน เกนจิ กมฺเมน ชาโต เทวปุเร วเร,สกํ คตึ อชานนฺโต โลกเชฏฺโฐติ มญฺญติ.

他以某种业力生于殊胜天宫，却不知自己的归趣，竟自以为是世间最尊者。

๑๒๗.

127.

อนนฺตโลกขาตุมฺหิ สตฺตานํ หิ กตํ สุภํ,มยฺเหกปารมิยา ปิ กลํ นคฺฆติ โสฬสึ.

纵使无量世间有情所作之善，亦不及我一波罗蜜(pāramī)之十六分之一。

๑๒๘.

128.

ติรจฺฉาโน สโส หุตฺวา ทิสฺวา ยาจกมาคตํ,ปจิตฺวาน สกํ มํสํ ปติอิโอคฺคิมฺหิ ทาตเว.

曾为兔身，见乞者来，自烤其肉，以备布施。

๑๒๙.

129.

เอวํ อนนฺตกาเลสุ กตํ ทุกฺกรการิกํ,โก หิ นาม กเรยฺยญฺโญ อนุมฺมตฺโต สเจตโน.

于无量时劫中，已作如是难行之事。若非有心智、非癫狂者，又有谁能行之？

๑๓๐.

130.

เอวํ อนนฺตปุญฺเญหิ สิทฺธํ เทหมิมํ ปน,ยถาภุตํ อชานนฺโต มนุสฺโสสี ติ มญฺญติ.

此身乃由无量福德所成就，然不如实了知者，妄以为是凡人。

๑๓๑.

131.

นาหํ มนุสฺโสมนุสฺโส น พฺรหฺมา น จ เทวตา,ชรามรณํ โลกสฺส ทสฺเสตุํ ปนิธาคโต.

我非人，非“非人”，非梵天(Brahmā)，亦非天神；我来此，是为向世间开示老与死。

๑๓๒.

132.

อนุปลิตฺโต โลเกน ชาโตนนฺตชิโน อหํ,พุทฺโธ โพธิตเล หุตฺวา ตาเรมิ ชนตํ พหุํ.

我乃无边胜利者，生而不为世间所染；于菩提座下成佛后，我将度脱众多众生。

๑๓๓.

133.

สมนฺตา ธชินํ ทิสฺวา ยุทฺธํ มารํ สวาหนํ,ยุทฺธาย ปจฺจุคจฺฉามิ มา มํ ฐานา อจาวยิ.

见魔罗(Māra)及其军队、战车，旌旗遍于四方，我前去迎战。愿其不能使我从此座动摇。

๑๓๔.

134.

ยนฺเต ตํ นปฺปสหติ เสนํ โลโก สเทวโก,ตนฺเต ปญฺญาย คจฺฉามิ อามํ ปตฺตํ ว อสฺมนา.

那支连天界都无法战胜的军队，我将以智慧摧破，如同以石头击碎未烧的陶器。

๑๓๕.

135.

อิจฺฉนฺโต สาสเป คพฺเภ จงฺกมามิ อิโต จิโต,อิจฺฉนฺโต โลกธาตุมฺหิ อตฺตภาเวน ฉาทยิ.

若我意欲，可在芥子中来回经行；若我意欲，可用自身覆盖整个世界。

๑๓๖.

136.

เอเต สพฺเพ คเหตฺวาน จุณฺเณตุํ อจฺฉรายปิ,อตฺถิ ถามํ พลํ มยฺหํ ปาณฆาโต น วฏฺฏติ.

我虽有力量于弹指间将彼等（魔军）全部擒获并粉碎，然杀生实为不当。

๑๓๗.

137.

อิมสฺส คณฺฑุปฺปาทสฺส อายุเธน พเลน กึ,มยฺหํ หิ เตน ปาเปน สลฺลาโป ปิ น ยุชฺชติ.

对此如痈疮般的（魔罗），武器与力量有何用？于我而言，与彼恶者交谈亦为不宜。

๑๓๘.

138.

ปลฺลงฺกํ มม ภาวาย กิมตฺถญฺเญน สกฺขินา,กมฺปิตา มทฺทิยา ทานา สกฺขิ โหติ อยํ มหี.

为证我（将成佛）之事，何需其他证人？此大地曾因布施玛蒂(Maddī)而震动，它即是我的见证。

๑๓๙.

139.

อิติ วตฺวา ทกฺขิณํ พาหุํ ปถวิยา ปณมยิ,ตทา กมฺปิตฺถ ปถวี มหาโฆโส อชายถ.

如是说已，彼向大地伸出右臂；其时，大地震动，巨响生起。

๑๔๐.

140.

ปถวีโฆเสน อากาเส คชฺชนฺโต อสนิ ผลิ,ตสฺมึ มชฺเฌ คโต มาโร สปริโส ภยตชฺชิโต.

大地之声与空中雷鸣之霹雳一同迸发，身处其中的魔罗(Māra)及其眷属为恐惧所慑。

๑๔๑.

141.

มหาวาตสมุทฺธตภสฺมํ ว วิกิริยฺยถ,มหาโฆโส อชายิตฺถ สิทฺธตสฺส ชโย อิติ.

（魔军）如被大风扬起的灰烬般四散。大声响起：“悉达多(Siddhattha)胜利！”

อภิสมฺโพธิทีปนีคาถา

正等觉阐明偈

๑๔๒.

142.

ปุรโต คจฺฉติ จนฺโท รชตจกฺกํ ว อมฺพเร,สหสฺสรํสิ สุริโย ปจฺฉิเมนุปคจฺฉติ.

月亮如银轮，在空中前行；千光之日（太阳）从其后方跟随。

๑๔๓.

143.

มชฺเฌ โพธิทุมจฺฉตฺเต ปลฺลงฺเก อปฺปราชิเต,ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สมฺมสเต มุนิ.

于菩提树伞盖中央，不败之座上，牟尼跏趺而坐，思惟正法。

๑๔๔.

144.

สกฺโก ตสฺมึ ขเณ สงฺขํ ธมนฺโต อภิธาวติ,พฺรหฺมา ติโยชนํ ฉตฺตํ ธาเรติ มุนิมุทฺธนิ.

帝释(Sakko)于彼时吹响海螺，疾驰而来。梵天(Brahmā)则擎一顶三由旬之伞，覆于牟尼头顶。

๑๔๕.

145.

มณิตาลวณฺฏํ ตุสีโต สุยาโม วาฬพีชนึ,นานามงฺคลภณฺฑานิ คหิโต เสสเทวตา.

兜率天人(Tusita)手持宝扇，苏亚马(Suyāma)天人手持白拂，其余诸天则手持种种吉祥之物。

๑๔๖.

146.

เอวํ ทสสหสฺสมฺหิ สกฺโก พฺรหฺมา จ เทวตา,สงฺขาทีนี ธมนฺตา จ จกฺกวาฬมฺหิ ปูรยุํ.

如是，帝释(Sakko)、梵天(Brahmā)及诸天神吹响海螺等，其声响遍满十千轮围世界。

๑๔๗.

147.

มงฺคลานิ คเหตฺวาน ติฏฺฐนฺติ กาจิ เทวตา,ธชมาล คเหตฺวาน ตถา ปุณฺณฆฏาทโย.

一些天神手持吉祥物而立，另一些则手持幢幡、花鬘、满瓶等物。

๑๔๘.

148.

ตตฺถ นจฺจนฺติ คายนฺติ เสเฬนฺติ วาทยนฺติ จ,เทวา ทสสหสฺสมฺหิ ตุฏฺฐหฏฺฐา ปโมทิตา.

彼处十千世界的天神们，心怀满足，欢喜愉悦，载歌载舞，奏乐嬉戏。

๑๔๙.

149.

ธมฺมามตรสสฺสาทํ ลภิสฺสามสฺส สนฺติเก,นยนามตรสสฺสาทํ ปาฏิหาริยญฺจ ปสฺสิตุํ.

“我等将于彼之近处，得尝法甘露味，并得见悦目之神变。”

๑๕๐.

150.

ชารมรณกนฺตารา โสโกปายาสสลฺลโต,โมเจสิ กามปาสมฺหา เทเสนฺโต อมตํ ปทํ.

彼宣示不死句，令（众生）从老死旷野、忧恼之箭及欲爱之缚中解脱。

๑๕๑.

151.

อิติ ตุฏฺเฐหิ เทเวหิ ปูชิยนฺโต นราสโภ,กิญฺจิ ปูชํ อจินฺเตนฺโต จินฺเตนฺโต ธมฺมมุตฺตมํ.

人中之雄(narāsabha)虽受欢喜天众如是供养，然丝毫不思于此，唯思惟无上之法。

๑๕๒.

152.

สพฺพตฺถสาธิโต สนฺโต สิทฺธตฺโถ อปฺปราชิโต,จกฺกวาฬสิลาสาณิปากาเรหิ มโนรเม.

成就一切义利、寂静不败的悉达多(Siddhattha)，安坐于以悦意的轮围石为城郭的道场中。

๑๕๓.

153.

ตารามณิขจิตากาสวิตาเน จนฺททีปเก,มานารตมปชฺโชเต มาลาคนฺธาทิปูชิเต.

此道场以镶嵌星辰珠宝的虚空为天盖，以明月为灯，以种种宝光为光明，并以花鬘、妙香等物供养。

๑๕๔.

154.

ทิพฺเพหิ ฉณเภรีหิ ฆุฏฺเฐ มงฺคลคีติยา,จกฺกวาเฬ สุปฺปาสาเท โพธิมณฺฑมหาตเล.

于此轮围世界的殊胜宫殿、菩提道场的大地之上，天界节庆之鼓与吉祥之歌声回响。

๑๕๕.

155.

โพธิรุกฺขมณิจฺฉตฺเต ปลฺลงฺเก อปฺปราชิเต,นิสฺสินฺโน ปฐเม ยาเม ปุริมํ ชาติมนุสฺสริ.

于菩提树宝伞之下、不败之座上，彼安然而坐，于初夜时分忆念宿世。

๑๕๖.

156.

นมรูปามนุปฺปตฺติ สุทิฏฺฐา โหติ เตนิธา,สกฺกาตทิฏฺฐิ เตนสฺส ปหีนา โหติ สพฺพโส.

由此，于此世间，彼善见名色之不生；由此，其萨迦耶见(sakkāyadiṭṭhi)被全然断除。

๑๕๗.

157.

ตโต หิ ทุติเย ยาเม ยถายมฺมุปเค สริ,สุทิฏฺฐํ โหติ เตนสฺส กมฺมกฺเลเสหิ สมฺภวํ.

然后，于中夜时分，他忆念众生随业而趣，由此善见由业与烦恼所生。

๑๕๘.

158.

กงฺขาวิตรณี นาม ญาณนฺตํ สมุปาคตํ,เตนเสส ปหียิตฺถ กงฺขา โสฬสธา ฐิตา.

名为“度疑”之智现前，由此，十六种疑全然断除。

๑๕๙.

159.

ตโต โส ตติเย ยาเม ทฺวาทสงฺเค อเสสโต,โส ปฏิจฺจสมุปฺปาเท ญาณโมตารยี มุนิ.

然后，于后夜时分，牟尼将智慧无余地导入十二支缘起(paṭiccasamuppāda)。

๑๖๐.

160.

อวิชฺชวาทฺยานุโลเมน ชราทิปฏิโลมโต,สมฺมสนฺโต ยถาภูตํ ญาณทสฺสนมาคมิ.

他顺观无明等，逆观老死等，如实思量，证得智见。

๑๖๑.

161.

กปฺปโกฏิสเตนาปิ อปฺปเมยฺเยสุ ชาติสุ,โลภํ อเสสทาเนน วินาเสนฺโต ปุนปฺปุนํ.

于百俱胝不可计数的生世中，他以无余布施，一再摧毁贪欲。

๑๖๒.

162.

สีเลน ขนฺติเมตฺตาย โกขโทสํ นิวาเรสิ,ปญฺญาย โมหํ เฉตฺวาน มิจฺฉาทิฏฺฐิ ตเถว จ.

他以戒、忍辱与慈爱平息嗔恚，以智慧斩断愚痴与邪见。

๑๖๓.

163.

ครูปเสวนาทีหิ วิจิกิจฺฉํ วิโนทยํ,มานุทฺธจฺจํ วิโนเทนฺโต กุเล เชฏฺโฐปจายินา.

以亲近师长等遣除疑惑，以尊敬族中长者遣除我慢与掉举。

๑๖๔.

164.

เนกฺขมฺเมน วินาเสนฺโต กามราคํ ปุนปฺปุนํ,สจฺเจน วิสํวาทํ โกสชฺชํ วีริเยน จ.

以出离一再摧毁欲贪，以真实摧毁虚妄，以精进摧毁懈怠。

๑๖๕.

165.

เอวํ ทานาทินา ตํ ตํ กิเลสงฺคํ วิโนทยํ,สุวฑฺฒิตา มหาปญฺญา กถํ สนฺตึ น รูหติ.

如是，他以布施等法遣除种种烦恼，如此善增长的大智慧，怎能不证得寂静呢？

๑๖๖.

166.

สุทุกฺกรํ กริตฺวาน ทานาทิปจฺจยํ ปุเร,น กิญฺจิ ภวสมฺปตฺตึ ปตฺเถสิ โพธิมุตฺตมํ.

往昔行持布施等难行之因，不求任何世间圆满，唯求无上菩提。

๑๖๗.

167.

ปณิธานมฺหา ปฏฺฐาย กตํ ปุญฺญญฺจ ปตฺถนํ,เอกฺกตฺถ ทานิ สมฺปตฺตึ เทติ โพธึ อสํสยํ.

从发愿以来所作福德与誓愿，如今汇于一处，无疑将成就菩提。

๑๖๘.

168.

ตโต โส สพฺพสงฺขาเร อนิจฺจทุกฺขนตฺตโต,สมฺมสนฺโตนุโลเมน นิพฺพานํ สมุปาคมิ.

然后，他顺观一切行为无常、苦、无我，从而证得涅槃。

๑๖๙.

169.

สวาสเน กิเลเส โส ฌาเปนฺโตนุมตฺตํ ปิ จ,อรหตฺตปฺปตฺติยา สุทฺโธ พุทฺโธ โพธิตเล อหุ.

他焚尽烦恼及其习气，乃至最微细者，以证得阿罗汉果而清净，于菩提座下成佛。

๑๗๐.

170.

ปตฺโต วิเมตฺตึ วรเสตฉตฺตํ,โส ปีติเวเคน อุทานุทีรยิ;

เฉตฺวาน มาเร วิชิตาริสงฺโฆ,ติพุทฺธเขตฺเตกทิวากโร อหุ.

他证得如殊胜白伞盖之解脱，以喜悦之情发出感叹。他摧破魔罗，战胜敌众，成为三佛土之独一日轮。

๑๗๑.

171.

ราชาธิราชา วรเมวมาสิ,ติฉตฺตธาริ วรธมฺมราชา;

มหาสหสฺสํ ปิ จ โลกธาตุํ,สเรน วิญฺญาปยิตุํ สมตฺโถ.

他如是成为最上之王中王，持有三伞盖之最上法王；他能以一音令大千世界知晓。

๑๗๒.

172.

พุทฺโธ โลกาโลเก โลเก,ชาโต สตฺโต โกนุมฺมตฺโต;

สุทฺธํ พุทฺธํ โอฆา ติณฺณํ,สทฺโธ ปญฺโญ โก โน วนฺเท.

佛陀出兴于世间与超世间，何等众生会痴迷不悟？于已渡暴流之清净佛陀，有信有慧者谁不礼敬？

๑๗๓.

173.

ภชิตํ จชิตํ ปวนํ ภวนํ,ชหิตํ คหิตํ สมลํ อมลํ;

สุคตํ อคตํ สุคตึ อคตึ,นมิตํ อมิตํ นมตึ สุมตึ.

已亲近，已舍弃；林，宅邸；已舍弃，已执取；有垢，无垢；善逝，未至；善趣，恶趣；已礼敬，无量；礼敬，善慧。

ธมฺมจกฺกปวตฺตนทีปนีคาถา

开示转法轮偈

๑๗๔.

174.

สมฺมาสมฺโพธิญานํ หตสกลมลํ สุทฺธโต จาติสุทฺธํ,อทฺธา ลทฺธา สุลทฺธํ วตมิติ สตตํ จินฺตยนฺโต สุโพธึ;

สตฺตาหํ สตฺตเมวํ วิวิธผลสุขํ วิตินาเมสิ กาลํ,พฺรหฺเมนายาจิโต โส อิสิปตนวเน วตฺตยี ธมฺมจกฺกํ.

他恒常思惟已善得之善觉悟——那断尽一切垢染、清净且极清净的正等觉智，心想：“我确实已善得此。”他如此度过七周，享受种种道果之乐。受梵天劝请后，遂于仙人堕处(Isipatana)林中转动法轮。

ปาฏิหาริยทีปนีคาถา

开示神变偈

๑๗๕.

175.

พฺรหฺมสฺส สทฺทํ กรวีกภาณึ,ยถิจฺฉิตํ สาวยิตุํ สมตฺถํ;

สจฺจํ ปิยํ ภูตหิตํ วทนฺตํ,น ปูชเย โก หิ นโร สเจตโน.

其梵音如迦陵频伽鸟鸣，能随意令众听闻；宣说真实、悦意、利生之语，有智之人谁不礼敬？

๑๗๖.

176.

อิทฺธิ จ อาเทสนานุสาสนี,ปาฏิหีเร ภควา วสี อหุ;

กตฺวาน อจฺเฉรสุปาฏิหีรํ,เทเสสิ ธมฺมํ อนุกมฺปิมํ ปชํ.

世尊于神通、记心与教诫神变中得自在；示现稀有善妙神变后，为慈悯众生而说法。

นวคุณทีปนีคาถา

开示九功德偈

๑๗๗.

177.

เอวํ หิ พุทฺธตฺตมุปาคโต โส,เทเสสิ ธมฺมํ สนรามรานํ;

นานานเยหีภิสเมสิ สตฺเต,ตสฺมา หิ ฌาโต ติภเวสุ นาโถ.

如是，彼已成就佛果，为人天说法；以种种方便调伏众生，是故被誉为三有之主。

๑๗๘.

178.

อทฺธา ลทฺธา ธมฺมาโลกํ,ทิฏฺฐา ปตฺตา ญาตา สจฺจํ;

ติญฺญาราคาโทสโมหา,โถเมสุํ เต เทวา พฺรหฺมา.

已得法光明，已见、已证、已了知真理，已渡贪、瞋、痴之诸天与梵天，皆来赞叹于彼。

๑๗๙.

179.

มุนิราชวโร นรราชวโร,ทิวิเทววโร สุจิพฺรหฺมวโร;

สกปาปหโร ปรปาปหโร,สกวุฑฺฒิกโร ปรวุฑฺฒิกโร.

最胜牟尼王，最胜人中王；最胜天中天，最胜净梵王；自除己恶亦除他恶，自得增长亦令他增长。

๑๘๐.

180.

สนรามรุพฺรหฺมคเณภิ รุตา,อรหาทิคุณา วิปุลา วิมลา;

นวธา วสุธาคคเณ,สกเล ติทิเว ติภเว วิสฏา.

人、天、梵众所称颂之阿罗汉等功德，广博无垢；此九种功德，遍布大地、虚空、所有天界与三有。

๑๘๑.

181.

เย ปิสฺส เต ภควโต จ อจินฺติยาที,สุทฺธาติสุทฺธตรพุทฺธคุณา หิ สพฺเพ;

สงฺเขปโต นววิเธสุ ปเทสุ ขิตฺตา,วกฺขามิ ทานิ อรหาทิคุเณ อหํ ปิ.

世尊所有不可思议等、至为清净之佛陀功德，皆被简要归入九类；如今，我亦将解说阿罗汉等功德。

๑๘๒.

182.

โย จีธ ชาโต อรหํ นิราโส,สมฺมาภิสมฺพุทฺธสมนฺตจกฺขุ;

สมฺปนฺนวิชฺชาจรโณฆติณฺโณ,สมฺมาคโต โส สุคโต คโต ว.

彼于此世生为阿罗汉，无有渴望；是正等觉者，具普眼；是明行具足者，已渡暴流；彼是善逝，已然善至。

๑๘๓.

183.

อเวทิ โส โลกมิมํ ปรญฺจ,อมุตฺตโร สารถิทมฺมสตฺเต;

สเทวกานํ วรสตฺถุกิจฺจํ,อกาสิ พุทฺโธ ภควา วิสุทฺโธ.

他遍知此世与他世，是无上调御丈夫；清净的佛陀、世尊，已成办天人之师的最胜事业。

คุณทีปนีคาถา

功德明灯偈

๑๘๔.

184.

น ตสฺส อทิฏฺฐนมิธตฺถิ กิญฺจิ,อโต อวิญฺญาตมชานิตพฺพํ;

สพฺพํ อภิญฺญาสิ ยทตฺถิ เญยฺยํ,ตถาคโต เตน สมนฺตจกฺขุ.

于此，无有任何他未曾见之物，是故无有任何未知、不可知者；凡所有应知者，他皆已遍知，因此如来是具一切眼者。

๑๘๕.

185.

อิติ มหิตมนนฺตากิตฺติสมฺภารสารํ,สกลทสสหสฺสีโลกธาตุมฺหิ นิจฺจํ;

อุปจิตสุภเหตุปยุตานนฺตกาลํ,ตทิห สุคตโพธิสาธุกํ จินฺตนียํ;

如是，彼无量声誉资粮之精华，受人尊崇；常于一切十千世界中，于无量时劫中积累善因；是故，于此应善思惟善逝之菩提。

๑๘๖.

186.

ตกฺกพฺยากรณญฺจ ธมฺมวินยํ สุตฺวา ปิ โย ปญฺญวา,เตนายํ สุจิสารภูตวจนํ วิญฺญายเต เกวลํ;

เหตุญฺจาปิ ผเลน เตน สผลํ สมฺปสฺสมาโน ตโต โพธึ สทฺทหเตว ตสฺส มหตาวายมโต สมฺภวํ.

若有智者，听闻逻辑、声明及法与律，则唯彼能了知此清净、真实之言；又见因与果相符，便会相信彼之菩提是由大精进而生。

๑๘๗.

187.

โย สทฺทหนฺโต ปน ตสฺส โพธึ,วุตฺตานุสาเรน คุเณรหาที;

กเถติ จินฺเตนฺติ จ โส มุหุตฺตํ,โอหาย ปาปานิ อุเปติ สนฺตึ.

然若有人相信彼之菩提，并随顺所说之功德等；他或言说或思惟片刻，舍弃诸恶，便能获得寂静。

๑๘๘.

188.

สทฺเธยฺยา เต จินฺเตยฺยา เต,วนฺเทยฺยา เต ปูเชยฺยาเต;

พุทฺโธโลกาโลเก โลเก,ชาเต เนตํ ปตฺเถนฺเตน.

彼等应被相信，彼等应被思惟；彼等应被礼敬，彼等应被供养；当佛陀，世间之光，出现于世时，不应希求此世间之物。

ปูชานิธานทีปนีคาถา

供养宝藏明灯偈

๑๘๙.

189.

ตสมา หิ ชาโตวรกมฺหิ ตสฺส,อายตฺตเก มงฺคลจกฺกวาเฬ;

ภูเตหิ วตฺถูหิ มโนรเมหิ,ปูเชมิ ตํ ปูชิตฺปูชิตํ ปุเร.

因此，于彼殊胜诞生处，于吉祥之轮围中；我以真实、悦意之物，供养彼昔日已受应供者所供养者。

๑๙๐.

190.

โสหํ อชฺช ปเนตสฺมึ จกฺกวาฬมฺหิ ปุปฺผิเต,ถลเช ชลเช วาปิ สุคนฺเธ จ อคนฺธเก.

我今于此繁花世界中，以陆生或水生，有香或无香之花……

๑๙๑.

191.

มนุสฺเสสุ อเนกตฺถ ตฬากุยฺยานวาปิสุ,ปวเน หิมวนฺตสฺมึ ตตฺถ สตฺต มหาสเร.

人间多处，池塘、园林、水库中；雪山(Himavanta)林中，七大湖里。

๑๙๒.

192.

ปริตฺตทีเป ทฺวิสหสฺเส มหาทีเป สุปุปฺผิเต,สตฺตปริภณฺฑเสเลสุ สิเนรุปพฺพตุตฺตเม.

于二千小岛上，于鲜花盛开之大洲上；于七重金山中，于至上之须弥山(Sineru)上。

๑๙๓.

193.

กุมุทุปฺปลกาทีนิ นาคานํ ภวเนสุปิ,ปาฏลาทีนิ ปุปฺผานิ อสุรานํ หิ อาลเย.

龙宫中睡莲、青莲等盛开，阿修罗住所则有波吒厘等鲜花。

๑๙๔.

194.

โกวิฬาราทิกานิ ตุ เทวตานํ หิ อาลเย,เอวมาที อเนกตฺถ ปุปฺผิเต ธรณีรุเห.

拘毗罗罗(Koviḷāra)等花于诸天住处，如是众树于各处遍开繁花。

๑๙๕.

195.

จมฺปกา สลลา นิมฺพา นาคปุนฺนาคเกตกา,วสฺสิกา มลฺลิกา สาลา โกวิฬารา จ ปาฏลิ.

瞻波迦(Campaka)、萨罗罗(Salala)、楝树(Nimba)、龙华树(Nāga)、奔那伽(Punnāga)、计答迦(Ketaka)；婆悉迦(Vassikā)、茉莉(Mallikā)、娑罗树(Sāla)、拘毗罗罗(Koviḷāra)及波吒厘(Pāṭali)。

๑๙๖.

196.

อินฺทีวรา อโสกา จ กณิการา จ มกุลา,ปทุมา ปุณฺฑริกา จ โสคนฺธิกุมุทุปฺปลา.

青莲(Indīvara)、无忧树(Asoka)、金香树(Kaṇikāra)及含苞花(Makula)；红莲(Paduma)、白莲(Puṇḍarīka)、香睡莲(Sogandhika)、白睡莲(Kumuda)及青莲(Uppala)。

๑๙๗.

197.

เอเต จญฺเญ จ รุกฺขา จ วลฺลิโย จาปิ ปุปฺผิตา,สุคนฺธา สุขสมฺผสฺสา นานาวณฺณนิภา สุภา.

此等及其他树木与蔓藤，亦皆开花，芬芳、触悦、色彩斑斓、清净美丽。

๑๙๘.

198.

วิจิตฺรา นีลาเนกานิ ปีตา โลหิตกานิ จ,กาฬา เสตา จ มญฺชฏฺฐ เนกวณฺณา สุปุปฺผิตา.

斑斓、青蓝、金黄与绯红，黑色、白色与茜草红，万色纷呈，繁花盛开。

๑๙๙.

199.

โสภเต ปพฺพเต เหฏฺฐา สเรหิ วนราชิหิ,สนฺทมานาหิ คงฺคาหิ หิมวา รตนากโร.

雪山(Himavā)乃众宝之源，山下湖泊、林木环绕，江河奔流，庄严壮丽。

๒๐๐.

200.

ปตฺตกิญฺชกฺขเรณูหิ โอกิณฺณํ โหติ ตํ วนํ,ภมรา ปุปฺผคนฺเธหิ สมนฺตา อภินาทิตา.

彼林遍布花瓣、花蕊与花粉，蜜蜂因花香而四处嗡嗡作响。

๒๐๑.

201.

อเถตฺต สกุณา สนฺติ ทิชา มญฺชุสฺสรา สุภา,กูชนฺตมุปกูชนฺติ อุตุสมฺปุปฺผิเต ทุเม.

此处有众鸟，其音悦耳，其形美丽；于应时盛开之树上，彼等鸣唱应和。

๒๐๒.

202.

นิจฺฉรานํ นิปาเตน ปพฺพตา อภินาทิตา,ปญฺจงฺคิกานิ ตูริยานิ ทิพฺพานิ วิย สุยฺยเร.

瀑布奔流，山岳回响；所闻之声，犹如天界五种乐器。

๒๐๓.

203.

ตตฺถ นจฺจนฺติ ตสฺมึ ชลนฺตคฺคิสิขูปมา,ตสฺมึ หิ กินฺนรา กิจฺจํ ปทีเปน กรียติ.

于彼处，舞者如燃火之焰起舞；于彼处，紧那罗(Kinnara)以明灯行其事。

๒๐๕.

205.

มุตฺตาชาลาว ทิสฺสนฺติ นิจฺฉรานํ หิ ปาตกา,ปชฺชลนฺตา ว ติฏฺฐนฺติ มณิเวฬุริยาทโย.

瀑布之奔流，如珍珠之网；宝珠、琉璃等，如燃烧般伫立。

๒๐๖.

206.

กาฬานุสาริ ตคฺครํ กปฺปูรํ หริจนฺทนํ,สกุณานํ หิ สทฺเทน มยูรานํ หิ เกกยา.

黑沉香(Kāḷānusāri)、塔伽罗香(Tagara)、樟脑(Kappūra)、黄旃檀(Haricandana)；鸟之鸣，孔雀之啼。

๒๐๗.

207.

ภมรานํ หิ นินฺนาทา โกญฺจนาเทน หตฺถินํ,วิชมฺภิเตน วาฬานํ กินฺนรานํ หิ คีติยา;

蜜蜂之嗡鸣，大象之吼声；猛兽之咆哮，紧那罗(Kinnara)之歌声。

๒๐๘.

208.

ปพฺพตานํ หิ โอภาสา มณีนํ โชติยาปิ จ,วิจิตฺรพฺภวิตาเนหิ ทุมานํ ปุปฺผธูปิยา;

เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺนํ กึ สิยา นนฺทนํ วนํ.

山岳之光辉，宝石之闪耀；奇妙云盖与树木花香；如此一切具足，欢喜园(Nandana vana)何足比拟？

๒๐๙.

209.

เอวํ สุสมฺผุลฺลวนํ หิ ยํ ยํ,ตหึ ตหึ ปุปฺผิตปุปฺผิตํ สุภํ;

มาลํ สุสทฺทญฺจ มนุญฺญคนฺธํ,ปูเชมิ ตํ ปูชิตปูชิตํ ปุรา.

如是，凡繁花盛放之林，处处皆是盛开之美景；我以花鬘、妙音与悦意之香，供养彼昔日已受应供者所供养者。

๒๑๐.

210.

นาคโลเก มนุสฺเส จ เทเว พฺรหฺเม จ ยํ สิยา,สามุทฺทิกํ ภูมิคตํ อากาสฏฺฐญฺจ ยํ ธมํ.

于龙界、人间、天界、梵天中，凡所有财宝；凡是海中、地上、空中之财宝。

๒๑๑.

211.

รชตํ ชาตรูปญฺจ มุตฺตา เวฬุริยา มณิ,มสารคลฺลํ ผลิกํ โลหิตงฺคํ ปวาฬกํ.

白银与黄金，珍珠、琉璃、宝珠，猫眼石、水晶，红宝石、珊瑚。

๒๑๒.

212.

โย โส อนนฺตกปฺเปสุ ปูเรตฺวา ทสปารมี,พุทฺโธ โพเธสิ สตฺตานํ ตสฺส ปูเชมิ ตํ ธนํ.

于无量劫中圆满十波罗蜜，令众生觉悟之佛陀，我以此等财宝供养之。

๒๑๓.

213.

โขมํ โกเสยฺยํ กปฺปาสํ สาณํ ภงฺคญฺจ กมฺพลํ,ทุกูลานิ จ ทิพฺพานิ ทุสฺสานิ วิวิธานิ เต.

亚麻、丝绸、棉、麻、粗麻与毛毯，及诸天衣与华服，皆供养于您。

๒๑๔.

214.

อนนฺตวตฺถทาเนน หิโรตฺตปฺปาทิสํวรํ,ยสฺส สิทฺธํ สิยา ตสฺส ทุสฺสานิ ปุชยามหํ.

由无尽衣施，得成就惭愧等防护，我今以衣供养彼。

๒๑๕.

215.

ปวเน ชาตรุกฺขานํ นานาผลรสุตฺตมํ,อมฺพา กปิฏฺฐา ปนฺสา โจจโมจาทินปฺปกา.

林中生长之树，具种种殊胜果味，如芒果(Ambā)、木苹果(Kapiṭṭha)、波罗蜜(Panasa)、椰子(Coca)、香蕉(Moca)等类。

๒๑๖.

216.

ตสฺมึ คนฺธรสํ โอชํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส ปูชิตํ,วนฺทามิ สิรสา นิจฺจํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

于此中之香、味、精华，皆供养于最胜佛陀。我常以至诚清净之心，头面礼敬。

๒๑๗.

217.

ปูเชมิ ปฐมํ ตสฺส ปณิธานํ อจินฺติยํ,จกฺกวาฬมฺหิ สพฺเพหิ วิชฺชมาเนหิ วตฺถุหิ.

我以遍满轮围世界中一切现有事物，供养彼最初不可思议之誓愿。

๒๑๘.

218.

ทสนฺนํ ปารมีนนฺตุ ปูริตฏฺฐานมุตฺตมํ,ตโต สาลวเน รมฺเม ชาตฏฺฐานํ จริมกํ.

十波罗蜜圆满之最上处，以及在怡人的娑罗林中，最后的出生地。

๒๑๙.

219.

ฉพฺพสานิ ปธานสฺมึ กรณํ ทุกฺกรการิกํ,อปฺปราชิตปลฺลงฺกํ พุทฺธํ พุทฺธคุณํ นเม.

六年精勤，行难行之行，我礼敬无败菩提座、佛陀及佛陀之功德。

๒๒๐.

220.

จุทฺทส พุทฺธญาณานิ อฏฺฐรฺส อาเวณิกํ,ปูเชมิ ทสพลญาณํ จตุเวสารชฺชมุตฺตมํ.

我供养十四佛智、十八不共法、十力智以及最上四无畏。

๒๒๑.

221.

อาสยานุสยญาณํ อินฺทฺริยานํ ปโรปรํ,ยมกปาฏิหีรญฺจ ญาณํ สพฺพญฺญุตํ ปิ จ.

意向随眠智、诸根胜劣智、双神变智以及一切知智。

๒๒๒.

222.

มหากรุณาปตฺติญาณํ อนาวรณฺมิติ จ,ฉ อสาธารณาเนเต ญตฺวาน ปูชยามหํ.

大悲等至智与无碍智，了知此六不共法后，我供养之。

๒๒๓.

223.

ตโต จ สตฺตสตฺตาเห ธมฺมสมฺมสิตํ นเม,พฺรหฺมุนา ยาจิตฏฺฐานํ ธมฺมํ เทสยิตุํ วรํ.

此后，我礼敬七周思惟法之处，以及梵天劝请宣说最上法之处。

๒๒๔.

224.

อิสิปตเน มิคทาเย ธมฺมจกฺกปวตฺตนํ,ตโต เวฬุวนาราเม วสิตฐานญฺจ ปูชเย.

于仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)转法轮，亦供养其于竹林(Veḷuvana)精舍安住之处。

๒๒๕.

225.

ตโต เชตวนํ รมฺมํ จิรวุตฺถํ มเหสินา,อสาธารณมญฺเญสํ ยมกปาฏิหริยํ.

此后，我礼敬大仙久住的怡人祇陀林(Jetavana)，以及示现与他人不共的双神变。

๒๒๖.

226.

ปาริจฺฉตฺตกมูลมฺหิ อภิธมฺมญฺจ เทสนํ,สงฺกสฺสนครทฺวาเร เทโวโรหณกํ ปิ จ.

于巴瑞恰达树(Pāricchattaka)下宣说阿毗达摩(Abhidhamma)，以及于桑咖萨(Saṅkassa)城门自天界降下之处。

๒๒๗.

227.

ตโต จ หิมวนฺตสฺมึ มหาสมยเทสนํ,วุตฺตาเนตานิ ฐานานิ นตฺวาน ปุชยามหํ.

此后，于雪山宣说《大集会经》，我礼敬并供养所有这些所述之处。

๒๒๘.

228.

จตุราสีติสหสฺเสหิ ธมฺมกฺขนฺเธหิ สงฺคหํ,ปิฏกตฺตยํ ยถาวุตฺตวิธินา ปูชยามหํ.

我依所述之法，供养由八万四千法蕴所摄之三藏。

๒๒๙.

229.

มารสฺส อตฺตโน อายุสงฺขาโรสชฺชนํ นเม,กุสินาราย มลฺลานํ ยมกสาลมนฺตเร.

我礼敬在古西那罗(Kusinārā)末罗(Malla)人的双娑罗树之间，世尊舍弃寿行之处。

๒๓๐.

230.

ปณิธานมฺหิ ปฏฺฐาย กตํ กิจฺจํ อเสสโต,นิฏฺฐเปตฺวาน โส สพฺพํ ปรินิพฺพายินาสโว.

自初发愿以来，所应作之事已无余完成；彼成就一切，无漏者般涅槃。

๒๓๑.

231.

เอวํ นิพฺพายมานสฺส กตกิจฺจสฺส ตาทิโน,จิรคตา มหากรุณา น นิพฺพายิตฺถ กิญฺจิปิ.

如是般涅槃、已作所作、如来者，其长久之大悲心丝毫未曾熄灭。

๒๓๒.

232.

สฺวายํ ธมฺโม วินโย จ เทสิโต สาธุกํ มยา,มมจฺจเยน โส สตฺถา ธาตุ จาปิ สรีรชา.

此法与律，我已善说。我灭度后，彼即为师，亦有身生之舍利。

๒๓๓.

233.

อปฺปราชิตปลฺลงฺกํ โพธิรุกฺขญฺจ อุตฺตมํ,มมจฺจเยน สตฺถา ติ อนุชานิ มหามุนิ.

大牟尼应允：“我灭度后，无败菩提座与最上菩提树亦是导师。”

๒๓๔.

234.

มม ฐเน ฐเปตฺวาน ธาตุโพธิญฺจ ปูชิตํ,อนุชานามิ ตุมฺหากํ สาธนตฺถํ สิวญฺชสํ.

我应允汝等，为成就吉祥正道，可于我所在之处，安置并供养舍利与菩提树。

๒๓๕.

235.

ตสฺมา หิ ตสฺส สทฺธมฺมํ อุคฺคณฺหิตฺวา ยถาตถํ,โย เทเสติ สมฺพุทฺโธ ติ นตฺวาน ปูชยามหํ.

是故，于如实学习并宣说彼正法者，我视同正等觉者，敬礼供养之。

๒๓๖.

236.

ตสฺมา สาสปมตฺตํ ปิ ชินธาตุํ อเสสิย,วิตฺถินฺนจกฺกวาฬมฺหิ นตฺวาน ปูชยามหํ.

因此，我礼敬并供养遍布于广阔轮围世界中，乃至芥子般大小的一切胜者舍利。

๒๓๗.

237.

ปรมฺปราภตานํ หิ อิมมฺหา โพทฺธิรุกฺขโต,สพฺเพสํ โพธิรุกฺขานํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

我礼敬并供养所有从此菩提树辗转传承而来的一切菩提树。

๒๓๘.

238.

ยํ ยํ ปริภุญฺชิ ภควา ปตฺตจีวรมาทิกํ,สพฺพํ ปริโภคธาตุํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

世尊(Bhagavā)所用之衣钵(pattacīvara)等一切受用遗物，我皆敬礼供养。

๒๓๙.

239.

ยตฺถ กตฺถจิ สยิโต อาสินฺโน จงฺกเมปิ วา,ปาทลญฺฉนฺกํ กตฺวา ฐิโต นตฺวาน ปูชเย.

其或卧、或坐、或经行、或站立，于一切处所留足印，我皆敬礼供养。

๒๔๐.

240.

น สญฺชานนฺติ เย พุทฺธํ เอวรูโป ติ ญาตฺเว,กตํ ตํ ปฏิมํ สพฺพํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

为令不知佛陀形象者得识，所有被造之佛像，我皆敬礼供养。

๒๔๑.

241.

เอวํ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ อนุตฺตรํ,จกฺกวาฬมฺหิ สพฺเพหิ วตฺถูหิ ปูชยามหํ.

如是，我以轮围世界中一切事物，供养佛、法与无上僧伽。

ปตฺถนาทีปนีคาถา

发愿明示偈

๒๔๒.

242.

อสฺมึ จ ปุพฺเพปิ จ อตฺตภาเว,สพฺเพหิ ปุญฺเญหิ มยา กเตหิ;

ปูชาวิธาเนหิ จ สญฺญเมหิ,ภเว ภเว เปมนิโย ภเวยฺยํ.

于此生与过去生，由我所作一切功德，以及供养与自制，愿我生生世世为人所爱。

๒๔๓.

243.

สทฺธา หิโรตฺตปฺปพหุสฺสุตตฺตํ,ปรกฺกโม เจว สติสฺสมาธิ;

นิพฺเพธภาคี วชิรูปมาติ,ปญฺญา จ เม สิชฺฌตุ ยาว โพธึ.

信、惭、愧、多闻，精进、念与定，以及能洞察、如金刚之智慧——愿我此等功德成就直至菩提。

๒๔๔.

244.

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ทิฏฺฐิญฺจ มานํ วิจิกิจฺฉิตญฺจ;

มจฺเฉเรอิสฺสามลวิปฺปหีโน,อนุทฺธโต อจฺจปโล ภเวยฺยํ.

舍弃贪、嗔、痴，邪见、慢与疑，远离悭吝、嫉妒、垢染，愿我无掉举、无轻浮。

๒๔๕.

245.

ภเวยฺยหํ เกนจิ นปฺปเสยฺโห,โภโค จ ทินฺเนหิ ปเฏหิ;

โภโค จ กาโย จ มเมส ลทฺโธ,ปรูปการาย ภเวยฺยํ นูน.

愿我不为任何人所欺压，因布施衣物而得财富；且我所获之财富与身体，皆能确实利益他人。

๒๔๖.

246.

ธมฺเมนา มาลาปิตโร ภเรยฺยํ,วุฑฺฒปจายี จ พหูปการี;

ญาตีสุ มิตฺเตสุ สปตฺตเกสุ,วุฑฺฒึ กเรยฺยํ หิตมตฺตโน จ.

愿我依法奉养父母，尊敬长者，多行饶益；于亲戚、朋友、同伴，愿我能增长自他之利益。

๒๔๗.

247.

เมตฺเตยฺยนาถํ อุปสงฺกมิตฺวา,ตสฺสตฺตภาวํ อภิปูชยิตฺวา;

ลทฺธาน เวยฺยากรณํ อนูนํ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสตินาคเตสุ.

愿我得亲近弥勒(Metteyya)导师，供养其身，并获得“此人于未来将成佛陀”之无缺授记。

๒๔๘.

248.

โลเกน เกนาปิ อนุปลิตฺโต,ทาเน รโต สีลคุเณ สุสาณฺฐิโต;

เนกฺขมฺมภาคิ วรญาณลาภี,ภเวยฺยหํ ถามพลุปปนฺโน.

不为世间任何事物所染，乐于布施，善住于戒德，趋向出离，获得殊胜智慧，愿我具足力量与威力。

๒๔๙.

249.

สีสํ สมํสมํ มม หตฺถปาเท,สํฉินทมาเนปิ กเรยฺยขนฺตึ;

สจฺเจ ฐิโต กาลุมธิฏฺฐิเต ว,เมตฺตายุเปกฺขาย ยุโต ภเวยฺยํ.

纵使我头、手、足被一节节斩断，愿我能修持忍辱；愿我安住于真实，如住于悲，并具足慈与舍。

๒๕๐.

250.

มหาปริจฺจาคํ กตฺวา ปญฺจ,สมฺโพธิมคฺคํ อวิราธยนฺโต;

เฉตฺวา กิเลเส จิตปญฺจมาโร,พุทฺโธ ภวิสฺสามิ อนาคเตสุ.

行此五种大施，不离正等觉道，断除诸烦恼，战胜五种魔，我于未来将成佛。