නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

දීඝනිකායෙ

In der Sammlung der Langen Lehrreden (Dīgha Nikāya).

සීලක්ඛන්ධවග්ගට්ඨකථා

Der Kommentar zum Abschnitt über die Sittlichkeit (Sīlakkhandhavagga).

ගන්ථාරම්භකථා

Einleitung zum Buch (Ganthārambhakathā).

කරුණාසීතලහදයං[Pg.1], පඤ්ඤාපජ්ජොතවිහතමොහතමං;

සනරාමරලොකගරුං, වන්දෙ සුගතං ගතිවිමුත්තං.

Dessen Herz durch großes Mitgefühl gekühlt ist, der die Dunkelheit der Unwissenheit durch die Fackel der Weisheit vertrieben hat; den Lehrer der Welt samt Menschen und Göttern, den Wohlgegangenen (Sugata), der von den Daseinsbereichen befreit ist, verehre ich.

බුද්ධොපි බුද්ධභාවං, භාවෙත්වා චෙව සච්ඡිකත්වා ච;

යං උපගතො ගතමලං, වන්දෙ තමනුත්තරං ධම්මං.

Selbst der Buddha erreichte den Zustand der Buddhaschaft, nachdem er diesen Dhamma entfaltet und verwirklicht hatte; jenen makellosen, unvergleichlichen Dhamma verehre ich.

සුගතස්ස ඔරසානං, පුත්තානං මාරසෙනමථනානං;

අට්ඨන්නම්පි සමූහං, සිරසා වන්දෙ අරියසඞ්ඝං.

Die leibhaftigen Söhne des Sugata, welche das Heer Maras bezwungen haben; die Gemeinschaft der Edlen (Ariya-Saṅgha), die Gruppe der acht edlen Personen, verehre ich mit geneigtem Haupt.

ඉති මෙ පසන්නමතිනො, රතනත්තයවන්දනාමයං පුඤ්ඤං;

යං සුවිහතන්තරායො, හුත්වා තස්සානුභාවෙන.

Durch das Verdienst, das aus meiner Verehrung der Drei Juwelen mit vertrauensvollem Geist entstanden ist, mögen alle Hindernisse durch dessen Kraft gänzlich beseitigt sein.

දීඝස්ස දීඝසුත්තඞ්කිතස්ස, නිපුණස්ස ආගමවරස්ස;

බුද්ධානුබුද්ධසංවණ්ණිතස්ස, සද්ධාවහගුණස්ස.

Vom Langen (Dīgha), dem durch lange Lehrreden gekennzeichneten, tiefgründigen, vorzüglichen Agama (Nikāya), der vom Buddha und den nachfolgend Erwachten gepriesen wurde und die Eigenschaft besitzt, Vertrauen herbeizuführen,

අත්ථප්පකාසනත්ථං, අට්ඨකථා ආදිතො වසිසතෙහි;

පඤ්චහි යා සඞ්ගීතා, අනුසඞ්ගීතා ච පච්ඡාපි.

um dessen Bedeutung zu erläutern, (werde ich jenen Dhamma darlegen), der als Kommentar (Aṭṭhakathā) ursprünglich von fünfhundert Meistern der Sinne rezitiert und auch später erneut rezitiert wurde.

සීහළදීපං පන ආභතාථ, වසිනා මහාමහින්දෙන;

ඨපිතා සීහළභාසාය, දීපවාසීනමත්ථාය.

Nachdem er jedoch durch den ehrwürdigen Mahā Mahinda, den Beherrscher seiner Sinne, auf die Insel Ceylon (Sīhaḷadīpa) gebracht worden war, wurde er zum Nutzen der Inselbewohner in singhalesischer Sprache niedergelegt.

අපනෙත්වාන [Pg.2] තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං;

තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙන්තො විගතදොසං.

Indem ich nun die singhalesische Sprache daraus entferne und es in eine erfreuliche Sprache überführe, welche dem Stil der heiligen Texte (Tanti) entspricht und frei von Fehlern ist,

සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසපදීපානං;

සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසීනං.

ohne dabei die Lehrmeinung der Theras zu verletzen, welche die Leuchten in der Linie der Ältesten sind, über höchst feinsinniges Urteilsvermögen verfügen und im Mahāvihāra wohnen,

හිත්වා පුනප්පුනාගතමත්ථං, අත්ථං පකාසයිස්සාමි;

සුජනස්ස ච තුට්ඨත්ථං, චිරට්ඨිතත්ථඤ්ච ධම්මස්ස.

werde ich, unter Weglassung wiederholter Erklärungen, die Bedeutung darlegen, zur Freude der guten Menschen und zum langen Bestand der Lehre.

සීලකථා ධුතධම්මා, කම්මට්ඨානානි චෙව සබ්බානි;

චරියාවිධානසහිතො, ඣානසමාපත්තිවිත්ථාරො.

Abhandlungen über die Sittlichkeit, die asketischen Übungen und alle Meditationsobjekte, zusammen mit den Vorschriften über das Verhalten sowie die ausführliche Darlegung der Vertiefungen und Errungenschaften,

සබ්බා ච අභිඤ්ඤායො, පඤ්ඤාසඞ්කලනනිච්ඡයො චෙව;

ඛන්ධධාතායතනින්ද්‍රියානි, අරියානි චෙව චත්තාරි.

sowie alle höheren Geisteskräfte, die Entscheidung durch Zusammenfassung der Weisheit, die Daseinsgruppen, Elemente, Sinnesgrundlagen, Fähigkeiten und die vier edlen

සච්චානි පච්චයාකාරදෙසනා, සුපරිසුද්ධනිපුණනයා;

අවිමුත්තතන්තිමග්ගා, විපස්සනා භාවනා චෙව.

Wahrheiten, die Darlegung der Bedingungszusammenhänge in sehr reiner und feiner Methode, welche dem Pfad der heiligen Texte folgt, sowie die Entfaltung der Einsicht;

ඉති පන සබ්බං යස්මා, විසුද්ධිමග්ගෙ මයා සුපරිසුද්ධං;

වුත්තං තස්මා භිය්‍යො, න තං ඉධ විචාරයිස්සාමි.

da dies alles von mir im Visuddhimagga bereits sehr reinlich dargelegt wurde, werde ich es hier nicht noch einmal ausführlich erörtern.

‘‘මජ්ඣෙ විසුද්ධිමග්ගො, එස චතුන්නම්පි ආගමානඤ්හි;

ඨත්වා පකාසයිස්සති, තත්ථ යථා භාසිතං අත්ථං’’.

Inmitten der vier Agamas stehend, wird dieser Visuddhimagga die Bedeutung so erklären, wie sie dort jeweils dargelegt wurde.

ඉච්චෙව කතො තස්මා, තම්පි ගහෙත්වාන සද්ධිමෙතාය;

අට්ඨකථාය විජානථ, දීඝාගමනිස්සිතං අත්ථන්ති.

Da er zu diesem Zweck verfasst wurde, nehmt ihn zusammen mit diesem Kommentar zur Hand und erkennt so die auf das Dīgha-Agama bezogene Bedeutung.

නිදානකථා

Abhandlung über die Einleitung (Nidānakathā).

තත්ථ දීඝාගමො නාම සීලක්ඛන්ධවග්ගො, මහාවග්ගො, පාථිකවග්ගොති වග්ගතො තිවග්ගො හොති; සුත්තතො චතුත්තිංසසුත්තසඞ්ගහො. තස්ස වග්ගෙසු සීලක්ඛන්ධවග්ගො ආදි, සුත්තෙසු බ්‍රහ්මජාලං. බ්‍රහ්මජාලස්සාපි ‘‘එවං [Pg.3] මෙ සුත’’න්තිආදිකං ආයස්මතා ආනන්දෙන පඨමමහාසඞ්ගීතිකාලෙ වුත්තං නිදානමාදි.

Darin besteht das sogenannte Dīgha-Agama nach Kapiteln (Vagga) aus drei Abschnitten: dem Sīlakkhandhavagga, dem Mahāvagga und dem Pāthikavagga; nach Lehrreden umfasst es eine Sammlung von 34 Suttas. Unter den Kapiteln steht der Sīlakkhandhavagga am Anfang, unter den Lehrreden das Brahmajāla-Sutta. Auch für das Brahmajāla-Sutta bildet die Einleitung, beginnend mit 'Evaṃ me sutaṃ', die vom ehrwürdigen Ānanda zur Zeit der ersten großen Ratsversammlung gesprochen wurde, den Anfang.

පඨමමහාසඞ්ගීතිකථා

Bericht über die Erste Große Ratsversammlung.

පඨමමහාසඞ්ගීති නාම චෙසා කිඤ්චාපි විනයපිටකෙ තන්තිමාරූළ්හා, නිදානකොසල්ලත්ථං පන ඉධාපි එවං වෙදිතබ්බා. ධම්මචක්කප්පවත්තනඤ්හි ආදිං කත්වා යාව සුභද්දපරිබ්බාජකවිනයනා කතබුද්ධකිච්චෙ, කුසිනාරායං උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ යමකසාලානමන්තරෙ විසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පච්චූසසමයෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතෙ භගවති ලොකනාථෙ, භගවතො ධාතුභාජනදිවසෙ සන්නිපතිතානං සත්තන්නං භික්ඛුසතසහස්සානං සඞ්ඝත්ථෙරො ආයස්මා මහාකස්සපො සත්තාහපරිනිබ්බුතෙ භගවති සුභද්දෙන වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන – ‘‘අලං, ආවුසො, මා සොචිත්ථ, මා පරිදෙවිත්ථ, සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙන, උපද්දුතා ච හොම – ‘ඉදං වො කප්පති, ඉදං වො න කප්පතී’ති, ඉදානි පන මයං යං ඉච්ඡිස්සාම, තං කරිස්සාම, යං න ඉච්ඡිස්සාම න තං කරිස්සාමා’’ති (චූළව. 437) වුත්තවචනමනුස්සරන්තො, ඊදිසස්ස ච සඞ්ඝසන්නිපාතස්ස පුන දුල්ලභභාවං මඤ්ඤමානො, ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති, යං පාපභික්ඛූ ‘අතීතසත්ථුකං පාවචන’න්ති මඤ්ඤමානා පක්ඛං ලභිත්වා නචිරස්සෙව සද්ධම්මං අන්තරධාපෙය්‍යුං, යාව ච ධම්මවිනයො තිට්ඨති, තාව අනතීතසත්ථුකමෙව පාවචනං හොති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Was die sogenannte Erste Große Ratsversammlung betrifft, so wurde sie zwar im Vinaya-Piṭaka in die Überlieferung aufgenommen, doch zum Zwecke der geschickten Kenntnis der Einleitung sollte sie auch hier wie folgt verstanden werden: Nachdem der Erhabene, der Weltenhüter, seine Buddhatätigkeit vollbracht hatte – beginnend mit dem Ingangsetzen des Rades der Lehre bis hin zur Bekehrung des Wanderbrenners Subhadda – und im Upavattana, dem Sal-Hain der Mallas bei Kusinārā, zwischen dem Paar von Sal-Bäumen am Vollmondtag des Monats Visākha im Morgengrauen im elementlosen Nibbāna-Zustand erloschen war, dachte der Sangha-Älteste, der ehrwürdige Mahākassapa, am Tag der Verteilung der Reliquien des Erhabenen angesichts der versammelten siebenhunderttausend Mönche an die Worte, die der im Alter eingetretene Mönch Subhadda sieben Tage nach dem Erlöschen des Erhabenen gesprochen hatte: 'Genug, ihr Brüder, trauert nicht, klagt nicht! Wir sind nun gut befreit von jenem großen Asketen; wir wurden bedrängt mit: Dies ist euch erlaubt, dies ist euch nicht erlaubt. Jetzt aber können wir tun, was wir wollen, und lassen, was wir nicht wollen.' Er bedachte zudem, dass eine solche Versammlung des Sangha schwerlich wiederzuerlangen sein würde, und erkannte: 'Es ist möglich, dass schlechte Mönche im Glauben, die Lehre sei nun ohne Lehrer, sich zusammenschließen und die wahre Lehre bald zum Verschwinden bringen. Solange aber Dhamma und Vinaya bestehen, bleibt die Lehre eine Lehre mit Lehrer.' Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt:

‘යො වො, ආනන්ද, මයා ධම්මො ච විනයො ච දෙසිතො පඤ්ඤත්තො, සො වො මමච්චයෙන සත්ථා’ති (දී. නි. 2.216).

'Was ich euch, Ānanda, an Dhamma gelehrt und an Vinaya dargelegt habe, das soll nach meinem Hinscheiden euer Lehrer sein.'

‘යංනූනාහං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායෙය්‍යං, යථයිදං සාසනං අද්ධනියං අස්ස චිරට්ඨිතිකං’.

'Wie wäre es, wenn ich Dhamma und Vinaya gemeinsam rezitieren ließe, damit diese Lehre dauerhaft und von langem Bestand sei?'

යඤ්චාහං භගවතා –

Und da ich vom Erhabenen –

‘ධාරෙස්සසි පන මෙ ත්වං, කස්සප, සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානී’ති (සං. නි. 2.154) වත්වා චීවරෙ සාධාරණපරිභොගෙන.

mit den Worten: 'Wirst du wohl, Kassapa, meine aus Hanf gewebten, abgelegten Pamsukūla-Gewänder tragen?' angesprochen wurde, womit er mich durch den gemeinsamen Gebrauch der Gewänder ehrte,

‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං [Pg.4] ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි; කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව, ආකඞ්ඛති විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරතී’ති (සං. නි. 2.152).

'Ich, ihr Mönche, erreiche und verweile in der ersten Vertiefung, wann immer ich es wünsche, abgeschieden von den Sinnengenüssen, abgeschieden von unheilsamen Geisteszuständen, verbunden mit Gedankenfassen und Überlegen, geboren aus der Abgeschiedenheit, erfüllt von Verzückung und Glückseligkeit; ebenso, ihr Mönche, erreicht und verweilt auch Kassapa in der ersten Vertiefung, wann immer er es wünscht...'

එවමාදිනා නයෙන නවානුපුබ්බවිහාරඡළභිඤ්ඤාප්පභෙදෙ උත්තරිමනුස්සධම්මෙ අත්තනා සමසමට්ඨපනෙන ච අනුග්ගහිතො, තථා ආකාසෙ පාණිං චාලෙත්වා අලග්ගචිත්තතාය චෙව චන්දොපමපටිපදාය ච පසංසිතො, තස්ස කිමඤ්ඤං ආණණ්‍යං භවිස්සති. නනු මං භගවා රාජා විය සකකවචඉස්සරියානුප්පදානෙන අත්තනො කුලවංසප්පතිට්ඨාපකං පුත්තං ‘සද්ධම්මවංසප්පතිට්ඨාපකො මෙ අයං භවිස්සතී’ති, මන්ත්වා ඉමිනා අසාධාරණෙන අනුග්ගහෙන අනුග්ගහෙසි, ඉමාය ච උළාරාය පසංසාය පසංසීති චින්තයන්තො ධම්මවිනයසඞ්ගායනත්ථං භික්ඛූනං උස්සාහං ජනෙසි. යථාහ –

Durch diese und ähnliche Weisen wurde er [Mahākassapa] begünstigt, indem er [vom Erhabenen] in Bezug auf die übermenschlichen Zustände (uttarimanussadhamma) – die neun stufenweisen Verweilungen und die sechs Arten der höheren Wissensklarheit – sich selbst gleichgestellt wurde. Zudem wurde er gelobt für seinen Geist, der an nichts haftet (wie eine Hand, die sich im Raum bewegt), und für seine Praxis, die dem Mond gleicht. [Er dachte:] „Was sonst könnte meine Schuldenfreiheit gegenüber dem Erhabenen bedeuten [als das Zusammentragen der Lehre]?“ Wahrlich, der Erhabene begünstigte mich mit dieser außergewöhnlichen Gunst und lobte mich mit diesem erhabenen Lob, indem er dachte: „Dieser [Kassapa] wird der Fortführer des Erbes des wahren Dhamma sein“, so wie ein König seinen Sohn, der die Familienlinie aufrechterhalten wird, durch die Übergabe seiner eigenen Rüstung und Herrschaftsgewalt begünstigt. Während er dies bedachte, weckte er in den Mönchen den Eifer, das Dhamma und das Vinaya gemeinsam zu rezitieren. Wie es heißt:

‘‘අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘එකමිදාහං, ආවුසො, සමයං පාවාය කුසිනාරං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහී’’ති (චූළව. 437) සබ්බං සුභද්දකණ්ඩං විත්ථාරතො වෙදිතබ්බං. අත්ථං පනස්ස මහාපරිනිබ්බානාවසානෙ ආගතට්ඨානෙයෙව කථයිස්සාම.

Daraufhin wandte sich der ehrwürdige Mahākassapa an die Mönche: „Einmal, ihr Freunde, befand ich mich auf der Reise von Pāvā nach Kusinārā zusammen mit einer großen Schar von Mönchen, etwa fünfhundert Mönchen.“ Das gesamte Kapitel über Subhadda ist in Ausführlichkeit [aus den Schriften] zu entnehmen. Die Bedeutung davon werden wir jedoch genau an jener Stelle erläutern, die am Ende des Mahāparinibbāna-Suttas vorkommt.

තතො පරං ආහ –

Danach sagte er weiter:

‘‘හන්ද මයං, ආවුසො, ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායාම, පුරෙ අධම්මො දිප්පති, ධම්මො පටිබාහිය්‍යති; පුරෙ අවිනයො දිප්පති, විනයො පටිබාහිය්‍යති; පුරෙ අධම්මවාදිනො බලවන්තො හොන්ති, ධම්මවාදිනො දුබ්බලා හොන්ති, පුරෙ අවිනයවාදිනො බලවන්තො හොන්ති, විනයවාදිනො දුබ්බලා හොන්තී’’ති (චූළව. 437).

„Wohlan, ihr Freunde, lasst uns das Dhamma und das Vinaya gemeinsam rezitieren; bevor das Nicht-Dhamma erstrahlt und das Dhamma zurückgewiesen wird; bevor das Nicht-Vinaya erstrahlt und das Vinaya zurückgewiesen wird; bevor jene, die Nicht-Dhamma lehren, mächtig werden und jene, die das Dhamma lehren, schwach werden; bevor jene, die Nicht-Vinaya lehren, mächtig werden und jene, die das Vinaya lehren, schwach werden.“

භික්ඛූ ආහංසු – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, ථෙරො භික්ඛූ උච්චිනතූ’’ති. ථෙරො පන සකලනවඞ්ගසත්ථුසාසනපරියත්තිධරෙ පුථුජ්ජනසොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමි සුක්ඛවිපස්සක ඛීණාසවභික්ඛූ අනෙකසතෙ, අනෙකසහස්සෙ ච [Pg.5] වජ්ජෙත්වා තිපිටකසබ්බපරියත්තිප්පභෙදධරෙ පටිසම්භිදාප්පත්තෙ මහානුභාවෙ යෙභුය්‍යෙන භගවතො එතදග්ගං ආරොපිතෙ තෙවිජ්ජාදිභෙදෙ ඛීණාසවභික්ඛූයෙව එකූනපඤ්චසතෙ පරිග්ගහෙසි. යෙ සන්ධාය ඉදං වුත්තං – ‘‘අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො එකෙනූනානි පඤ්ච අරහන්තසතානි උච්චිනී’’ති (චූළව. 437).

Die Mönche sagten: „Wenn dem so ist, Ehrwürdiger, möge der Thera die Mönche auswählen.“ Der Thera jedoch ließ viele hunderte und tausende von Mönchen aus – gewöhnliche Weltlinge, Stromeingetretene, Einmalwiederkehrer, Nichtwiederkehrer sowie rein trocken-einsichtige [Arahants] – und wählte nur solche von Tripiṭaka-Kenntnis und Beherrschung aller Überlieferungen geprägte, mit den analytischen Wissenszweigen (paṭisambhidā) ausgestattete, machtvolle Arahant-Mönche aus, die zumeist vom Erhabenen in den Rang der Höchsten (etadagga) erhoben worden waren und über die drei Arten des Wissens (tevijjā) verfügten; er wählte genau vierhundertneunundneunzig aus. In Bezug auf diese wurde gesagt: „Daraufhin wählte der ehrwürdige Mahākassapa fünfhundert Arahants minus einen aus.“

කිස්ස පන ථෙරො එකෙනූනමකාසීති? ආයස්මතො ආනන්දත්ථෙරස්ස ඔකාසකරණත්ථං. තෙනහායස්මතා සහාපි, විනාපි, න සක්කා ධම්මසඞ්ගීතිං කාතුං. සො හායස්මා සෙක්ඛො සකරණීයො, තස්මා සහාපි න සක්කා. යස්මා පනස්ස කිඤ්චි දසබලදෙසිතං සුත්තගෙය්‍යාදිකං අප්පච්චක්ඛං නාම නත්ථි. යථාහ –

Warum aber machte der Thera die Anzahl um einen geringer? Um dem ehrwürdigen Thera Ānanda einen Platz freizuhalten. Denn weder mit jenem Ehrwürdigen noch ohne ihn konnte die Rezitation des Dhamma durchgeführt werden. Da jener Ehrwürdige noch ein Übender (sekha) mit noch zu erledigenden Aufgaben (sakaraṇīyo) war, war es [zunächst] unmöglich, ihn [unter den Arahants] mit aufzunehmen. Weil es jedoch nichts von dem Zehnmächtigen [Buddha] Gelehrte gibt, wie etwa Suttas oder Geyyas, das ihm nicht unmittelbar bekannt gewesen wäre. Wie es heißt:

‘‘ද්වාසීති බුද්ධතො ගණ්හිං, ද්වෙ සහස්සානි භික්ඛුතො;

චතුරාසීති සහස්සානි, යෙ මෙ ධම්මා පවත්තිනො’’ති. (ථෙරගා. 1027);

„Zweiundachtzigtausend [Lehrabschnitte] empfing ich vom Buddha, zweitausend von den Mönchen; vierundachtzigtausend sind es insgesamt, jene Dhamma-Texte, die mir geläufig sind.“

තස්මා විනාපි න සක්කා.

Daher war es auch ohne ihn nicht möglich.

යදි එවං සෙක්ඛොපි සමානො ධම්මසඞ්ගීතියා බහුකාරත්තා ථෙරෙන උච්චිනිතබ්බො අස්ස, අථ කස්මා න උච්චිනිතොති? පරූපවාදවිවජ්ජනතො. ථෙරො හි ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ අතිවිය විස්සත්ථො අහොසි, තථා හි නං සිරස්මිං පලිතෙසු ජාතෙසුපි ‘න වායං කුමාරකො මත්තමඤ්ඤාසී’ති, (සං. නි. 2.154) කුමාරකවාදෙන ඔවදති. සක්‍යකුලප්පසුතො චායස්මා තථාගතස්ස භාතා චූළපිතුපුත්තො. තත්ථ කෙචි භික්ඛූ ඡන්දාගමනං විය මඤ්ඤමානා – ‘‘බහූ අසෙක්ඛපටිසම්භිදාප්පත්තෙ භික්ඛූ ඨපෙත්වා ආනන්දං සෙක්ඛපටිසම්භිදාප්පත්තං ථෙරො උච්චිනී’’ති උපවදෙය්‍යුං. තං පරූපවාදං පරිවජ්ජෙන්තො, ‘ආනන්දං විනා ධම්මසඞ්ගීතිං න සක්කා කාතුං, භික්ඛූනංයෙව නං අනුමතියා ගහෙස්සාමී’ති න උච්චිනි.

Wenn dem so ist, hätte er, obwohl er noch ein Übender (sekha) war, wegen seines großen Nutzens für die Dhamma-Rezitation vom Thera ausgewählt werden müssen. Warum wurde er dann nicht ausgewählt? Um den Vorwurf anderer zu vermeiden. Der Thera war nämlich mit dem ehrwürdigen Ānanda sehr vertraut; so sehr, dass er ihn selbst dann noch mit der Anrede „Knabe“ belehrte, als dieser bereits graue Haare auf dem Kopf hatte, indem er sagte: „Dieser Knabe kennt wohl sein Maß nicht.“ Zudem war der ehrwürdige Ānanda im Clan der Sakyer geboren, ein Bruder des Tathāgata und der Sohn seines Onkels. In dieser Situation hätten einige Mönche, in der Annahme, es handele sich um Parteilichkeit (chandāgamana), ihn tadeln können: „Nachdem der Thera viele Arahants, welche die analytischen Wissenszweige erlangt haben, beiseite gelassen hat, wählte er Ānanda aus, der noch ein Übender ist.“ Um diesen Tadel anderer zu vermeiden, wählte er ihn nicht aus, in der Erwägung: „Ohne Ānanda kann die Dhamma-Rezitation nicht durchgeführt werden, doch ich werde ihn erst auf Zustimmung der Mönche hin aufnehmen.“

අථ සයමෙව භික්ඛූ ආනන්දස්සත්ථාය ථෙරං යාචිංසු. යථාහ –

Daraufhin baten die Mönche von sich aus den Thera um Ānandas willen. Wie es heißt:

‘‘භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොචුං – ‘අයං, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො කිඤ්චාපි සෙක්ඛො අභබ්බො ඡන්දා දොසා මොහා භයා අගතිං ගන්තුං, බහු චානෙන භගවතො සන්තිකෙ ධම්මො ච විනයො ච පරියත්තො, තෙන හි, භන්තෙ, ථෙරො ආයස්මන්තම්පි [Pg.6] ආනන්දං උච්චිනතූ’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තම්පි ආනන්දං උච්චිනී’’ති (චූළව. 437).

„Die Mönche sprachen zum ehrwürdigen Mahākassapa: ‚Dieser ehrwürdige Ānanda, o Herr, ist zwar noch ein Übender, aber er ist unfähig, aus Zuneigung, Hass, Verblendung oder Furcht einen falschen Weg einzuschlagen; zudem hat er in der Gegenwart des Erhabenen viel an Dhamma und Vinaya gelernt. Deshalb, o Herr, möge der Thera auch den ehrwürdigen Ānanda auswählen.‘ Daraufhin wählte der ehrwürdige Mahākassapa auch den ehrwürdigen Ānanda aus.“

එවං භික්ඛූනං අනුමතියා උච්චිනිතෙන තෙනායස්මතා සද්ධිං පඤ්චථෙරසතානි අහෙසුං.

So bildeten sie zusammen mit jenem ehrwürdigen [Ānanda], der auf Zustimmung der Mönche hin ausgewählt worden war, fünfhundert Theras.

අථ ඛො ථෙරානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කත්ථ නු ඛො මයං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායෙය්‍යාමා’’ති? අථ ඛො ථෙරානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘රාජගහං ඛො මහාගොචරං පහූතසෙනාසනං, යංනූන මයං රාජගහෙ වස්සං වසන්තා ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායෙය්‍යාම, න අඤ්ඤෙ භික්ඛූ රාජගහෙ වස්සං උපගච්ඡෙය්‍යු’’න්ති (චූළව. 437).

Da kam den Thera-Mönchen dieser Gedanke: „Wo sollen wir nun das Dhamma und das Vinaya gemeinsam rezitieren?“ Daraufhin kam den Thera-Mönchen dieser Gedanke: „Rājagaha bietet wahrlich ein großes Gebiet für den Almosengang und verfügt über reichlich Unterkünfte. Wie wäre es, wenn wir die Regenzeit in Rājagaha verbringen und dort das Dhamma und das Vinaya rezitieren, und keine anderen Mönche in Rājagaha zur Regenzeit einkehren würden?“

කස්මා පන නෙසං එතදහොසි? ‘‘ඉදං පන අම්හාකං ථාවරකම්මං, කොචි විසභාගපුග්ගලො සඞ්ඝමජ්ඣං පවිසිත්වා උක්කොටෙය්‍යා’’ති. අථායස්මා මහාකස්සපො ඤත්තිදුතියෙන කම්මෙන සාවෙසි –

Warum aber kam ihnen dieser Gedanke? „Dies ist unser Werk für die Beständigkeit [der Lehre]; ein widerspenstiges Individuum könnte in die Mitte des Saṅgha eintreten und Unruhe stiften.“ Daraufhin gab der ehrwürdige Mahākassapa dies durch eine Amtshandlung mit der Bekanntmachung als zweitem Teil (ñattidutiyakamma) bekannt:

‘‘සුණාතු මෙ, ආවුසො සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො ඉමානි පඤ්ච භික්ඛුසතානි සම්මන්නෙය්‍ය රාජගහෙ වස්සං වසන්තානි ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිතුං, න අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි රාජගහෙ වස්සං වසිතබ්බ’’න්ති. එසා ඤත්ති.

„Höre mich an, ihr Freunde, der Saṅgha! Wenn es für den Saṅgha an der Zeit ist, möge der Saṅgha diese fünfhundert Mönche dazu bestimmen, die Regenzeit in Rājagaha zu verbringen, um das Dhamma und das Vinaya zu rezitieren, und dass keine anderen Mönche die Regenzeit in Rājagaha verbringen sollen. Dies ist die Bekanntmachung.“

‘‘සුණාතු මෙ, ආවුසො සඞ්ඝො, සඞ්ඝො ඉමානි පඤ්චභික්ඛුසතානි සම්මන්න’’ති ‘රාජගහෙ වස්සං වසන්තානි ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිතුං, න අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි රාජගහෙ වස්සං වසිතබ්බන්ති. යස්සායස්මතො ඛමති ඉමෙසං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං සම්මුති’ රාජගහෙ වස්සං වසන්තානං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිතුං, න අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි රාජගහෙ වස්සං වසිතබ්බන්ති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය.

„Möge der Sangha mich hören, ihr Ehrwürdigen. Der Sangha bestimmt diese fünfhundert Mönche, damit sie die Regenzeit in Rajagaha verbringen, um das Dhamma und den Vinaya gemeinsam zu rezitieren, und dass kein anderer Mönch die Regenzeit in Rajagaha verbringen darf. Wem die Bestimmung dieser fünfhundert Mönche gefällt, dass sie die Regenzeit in Rajagaha verbringen, um das Dhamma und den Vinaya gemeinsam zu rezitieren, und dass kein anderer Mönch die Regenzeit in Rajagaha verbringen darf, der möge schweigen; wem sie nicht gefällt, der möge sprechen.“

‘‘සම්මතානි සඞ්ඝෙන ඉමානි පඤ්චභික්ඛුසතානි රාජගහෙ වස්සං වසන්තානි ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිතුං, න අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි රාජගහෙ වස්සං වසිතබ්බන්ති, ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති (චූළව. 438).

„Bestimmt sind vom Sangha diese fünfhundert Mönche, die Regenzeit in Rajagaha zu verbringen, um das Dhamma und den Vinaya gemeinsam zu rezitieren, und dass kein anderer Mönch die Regenzeit in Rajagaha verbringen darf. Dem Sangha gefällt dies, deshalb herrscht Schweigen. So nehme ich dies an.“

අයං [Pg.7] පන කම්මවාචා තථාගතස්ස පරිනිබ්බානතො එකවීසතිමෙ දිවසෙ කතා. භගවා හි විසාඛපුණ්ණමායං පච්චූසසමයෙ පරිනිබ්බුතො, අථස්ස සත්තාහං සුවණ්ණවණ්ණං සරීරං ගන්ධමාලාදීහි පූජයිංසු. එවං සත්තාහං සාධුකීළනදිවසා නාම අහෙසුං. තතො සත්තාහං චිතකාය අග්ගිනා ඣායි, සත්තාහං සත්තිපඤ්ජරං කත්වා සන්ධාගාරසාලායං ධාතුපූජං කරිංසූති, එකවීසති දිවසා ගතා. ජෙට්ඨමූලසුක්කපක්ඛපඤ්චමියංයෙව ධාතුයො භාජයිංසු. එතස්මිං ධාතුභාජනදිවසෙ සන්නිපතිතස්ස මහාභික්ඛුසඞ්ඝස්ස සුභද්දෙන වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන කතං අනාචාරං ආරොචෙත්වා වුත්තනයෙනෙව ච භික්ඛූ උච්චිනිත්වා අයං කම්මවාචා කතා.

Diese Formel der Beschlussfassung (Kammavācā) wurde jedoch am einundzwanzigsten Tag nach dem Parinibbana des Erhabenen vollzogen. Der Erhabene trat nämlich am Vollmondtag des Monats Visākha zur Zeit der Morgendämmerung in das Parinibbana ein; danach verehrten sie sieben Tage lang seinen goldfarbenen Körper mit Duftstoffen, Girlanden und anderem. So gab es sieben Tage lang sogenannte Tage der würdigen Feierlichkeiten. Danach brannte er sieben Tage lang durch das Feuer auf dem Scheiterhaufen; und sieben Tage lang verehrten sie die Reliquien in der Versammlungshalle, nachdem sie einen Schutzwall aus Lanzen errichtet hatten. So vergingen einundzwanzig Tage. Am fünften Tag der zunehmenden Mondhälfte des Monats Jeṭṭhamūla teilten sie die Reliquien auf. An diesem Tag der Reliquienaufteilung berichtete der ehrwürdige Mahākassapa dem versammelten großen Bhikkhu-Sangha von dem ungebührlichen Verhalten des im Alter spätberufenen Subhadda, wählte nach der bereits erwähnten Methode die Mönche aus und vollzog diese Kammavācā.

ඉමඤ්ච පන කම්මවාචං කත්වා ථෙරො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, ඉදානි තුම්හාකං චත්තාලීස දිවසා ඔකාසො කතො, තතො පරං ‘අයං නාම නො පලිබොධො අත්ථී’ති, වත්තුං න ලබ්භා, තස්මා එත්ථන්තරෙ යස්ස රොගපලිබොධො වා ආචරියුපජ්ඣායපලිබොධො වා මාතාපිතුපලිබොධො වා අත්ථි, පත්තං වා පන පචිතබ්බං, චීවරං වා කාතබ්බං, සො තං පලිබොධං ඡින්දිත්වා තං කරණීයං කරොතූ’’ති.

Nachdem der Ältere diese Kammavācā vollzogen hatte, wandte er sich an die Bhikkhus: „Ihr Ehrwürdigen, nun wurde euch eine Frist von vierzig Tagen gewährt. Nach dieser Zeit ist es nicht mehr zulässig zu sagen: ‚Ich habe diese oder jene Verpflichtung.‘ Wer daher in dieser Zwischenzeit ein Hindernis durch Krankheit, eine Verpflichtung gegenüber Lehrern oder Mentoren oder eine Verpflichtung gegenüber den Eltern hat, oder wer seine Almosenschale brennen oder sein Gewand fertigstellen muss, der soll dieses Hindernis beseitigen und sich dann dieser Aufgabe widmen.“

එවඤ්ච පන වත්වා ථෙරො අත්තනො පඤ්චසතාය පරිසාය පරිවුතො රාජගහං ගතො. අඤ්ඤෙපි මහාථෙරා අත්තනො අත්තනො පරිවාරෙ ගහෙත්වා සොකසල්ලසමප්පිතං මහාජනං අස්සාසෙතුකාමා තං තං දිසං පක්කන්තා. පුණ්ණත්ථෙරො පන සත්තසතභික්ඛුපරිවාරො ‘තථාගතස්ස පරිනිබ්බානට්ඨානං ආගතාගතං මහාජනං අස්සාසෙස්සාමී’ති කුසිනාරායංයෙව අට්ඨාසි.

Nachdem der Ältere dies gesagt hatte, begab er sich, umgeben von seinem Gefolge aus fünfhundert Mönchen, nach Rajagaha. Auch die anderen großen Älteren nahmen ihre jeweiligen Gefolgsleute mit und zogen in verschiedene Richtungen davon, beseelt von dem Wunsch, die große Menschenmenge zu trösten, die vom Pfeil des Kummers getroffen war. Der Ältere Puṇṇa jedoch blieb mit einem Gefolge von siebenhundert Bhikkhus in Kusināra mit dem Gedanken: „Ich werde die Menschenmenge trösten, die nacheinander zum Ort des Parinibbana des Erhabenen kommt.“

ආයස්මා ආනන්දො යථා පුබ්බෙ අපරිනිබ්බුතස්ස, එවං පරිනිබ්බුතස්සාපි භගවතො සයමෙව පත්තචීවරමාදාය පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. ගච්ඡතො ගච්ඡතො පනස්ස පරිවාරා භික්ඛූ ගණනපථං වීතිවත්තා. තෙනායස්මතා ගතගතට්ඨානෙ මහාපරිදෙවො අහොසි. අනුපුබ්බෙන පන සාවත්ථිමනුප්පත්තෙ ථෙරෙ සාවත්ථිවාසිනො මනුස්සා ‘‘ථෙරො කිර ආගතො’’ති සුත්වා ගන්ධමාලාදිහත්ථා පච්චුග්ගන්ත්වා – ‘‘භන්තෙ, ආනන්ද, පුබ්බෙ භගවතා සද්ධිං ආගච්ඡථ, අජ්ජ කුහිං භගවන්තං [Pg.8] ඨපෙත්වා ආගතත්ථා’’තිආදීනි වදමානා පරොදිංසු. බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බානදිවසෙ විය මහාපරිදෙවො අහොසි.

Der ehrwürdige Ānanda begab sich, wie zuvor, als der Erhabene noch nicht in das Parinibbana eingetreten war, so auch nach seinem Heimgang, mit der Almosenschale und den Gewändern des Erhabenen zusammen mit fünfhundert Bhikkhus auf eine Wanderung nach Sāvatthī. Während er so dahinzog, überstieg die Zahl seiner begleitenden Bhikkhus jede Zählbarkeit. Wohin der Ehrwürdige auch kam, dort herrschte große Wehklage. Als der Ältere schließlich in Sāvatthī eintraf, hörten die Bewohner von Sāvatthī: „Der Ältere ist angekommen“, und gingen ihm mit Duftstoffen, Blumen und Ähnlichem in den Händen entgegen. Sie klagten: „Ehrwürdiger Ānanda, früher kamt Ihr gemeinsam mit dem Erhabenen; wo habt Ihr heute den Erhabenen gelassen, dass Ihr allein kommt?“, und weinten bitterlich. Es herrschte eine so große Wehklage wie am Tag des Parinibbana des Erhabenen, des Buddhas.

තත්‍ර සුදං ආයස්මා ආනන්දො අනිච්චතාදිපටිසංයුත්තාය ධම්මියාකථාය තං මහාජනං සඤ්ඤාපෙත්වා ජෙතවනං පවිසිත්වා දසබලෙන වසිතගන්ධකුටිං වන්දිත්වා ද්වාරං විවරිත්වා මඤ්චපීඨං නීහරිත්වා පප්ඵොටෙත්වා ගන්ධකුටිං සම්මජ්ජිත්වා මිලාතමාලාකචවරං ඡඩ්ඩෙත්වා මඤ්චපීඨං අතිහරිත්වා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා භගවතො ඨිතකාලෙ කරණීයං වත්තං සබ්බමකාසි. කුරුමානො ච න්හානකොට්ඨකසම්මජ්ජනඋදකුපට්ඨාපනාදිකාලෙසු ගන්ධකුටිං වන්දිත්වා – ‘‘නනු භගවා, අයං තුම්හාකං න්හානකාලො, අයං ධම්මදෙසනාකාලො, අයං භික්ඛූනං ඔවාදදානකාලො, අයං සීහසෙය්‍යකප්පනකාලො, අයං මුඛධොවනකාලො’’තිආදිනා නයෙන පරිදෙවමානොව අකාසි, යථා තං භගවතො ගුණගණාමතරසඤ්ඤුතාය පතිට්ඨිතපෙමො චෙව අඛීණාසවො ච අනෙකෙසු ච ජාතිසතසහස්සෙසු අඤ්ඤමඤ්ඤස්සූපකාරසඤ්ජනිතචිත්තමද්දවො. තමෙනං අඤ්ඤතරා දෙවතා – ‘‘භන්තෙ, ආනන්ද, තුම්හෙ එවං පරිදෙවමානා කථං අඤ්ඤෙ අස්සාසෙස්සථා’’ති සංවෙජෙසි. සො තස්සා වචනෙන සංවිග්ගහදයො සන්ථම්භිත්වා තථාගතස්ස පරිනිබ්බානතො පභුති ඨානනිසජ්ජබහුලත්තා උස්සන්නධාතුකං කායං සමස්සාසෙතුං දුතියදිවසෙ ඛීරවිරෙචනං පිවිත්වා විහාරෙයෙව නිසීදි. යං සන්ධාය සුභෙන මාණවෙන පහිතං මාණවකං එතදවොච –

Dort beruhigte der ehrwürdige Ānanda die große Menschenmenge durch eine dem Dhamma gemäße Rede über die Unbeständigkeit und andere Lehren. Er betrat das Jetavana, verehrte die Gandhakuti, in der der Zehnfache Kraft Besitzende gewohnt hatte, öffnete die Tür, holte das Bett und den Stuhl heraus, klopfte sie ab, fegte die Gandhakuti, entfernte die verwelkten Blumen und den Abfall, brachte Bett und Stuhl wieder hinein und stellte sie an ihren ursprünglichen Platz zurück. Er verrichtete alle Pflichten, die zu Lebzeiten des Erhabenen zu tun waren. Während er dies tat, zur Zeit des Ausfegens des Badehäuschens, des Bereitstellens des Wassers und so weiter, verehrte er die Gandhakuti und klagte unter Tränen: „Ist dies nicht, o Erhabener, die Zeit für Euer Bad? Dies ist die Zeit für die Dhamma-Lehre, dies ist die Zeit für die Unterweisung der Bhikkhus, dies ist die Zeit für den Löwenschlaf, dies ist die Zeit für das Waschen des Angesichts.“ Er tat dies, weil sein Geist durch die Unsterblichkeit der Tugenden des Erhabenen erfüllt war, seine Liebe fest gegründet und seine geistigen Trübungen noch nicht versiegt waren, und weil sein Herz durch gegenseitige Hilfe in vielen hunderttausend Existenzen erweicht war. Eine Gottheit aber mahnte ihn: „Ehrwürdiger Ānanda, wenn Ihr selbst so weint, wie wollt Ihr dann andere trösten?“, und rüttelte ihn auf. Durch die Worte der Gottheit erschüttert, fasste er sich. Da sein Körper durch das viele Stehen und Sitzen seit dem Parinibbana des Erhabenen an einem Überschuss der Säfte litt, trank er am zweiten Tag eine Milch-Abführkur, um seinen Körper zu kurieren, und blieb im Kloster sitzen. In diesem Zusammenhang sagte er zu dem jungen Boten, den der junge Subha gesandt hatte:

‘‘අකාලො, ඛො මාණවක, අත්ථි මෙ අජ්ජ භෙසජ්ජමත්තා පීතා, අප්පෙව නාම ස්වෙපි උපසඞ්කමෙය්‍යාමා’’ති (දී. නි. 1.447).

„Es ist keine günstige Zeit, junger Mann. Ich habe heute eine Dosis Arznei eingenommen; vielleicht können wir morgen kommen.“

දුතියදිවසෙ චෙතකත්ථෙරෙන පච්ඡාසමණෙන ගන්ත්වා සුභෙන මාණවෙන පුට්ඨො ඉමස්මිං දීඝනිකායෙ සුභසුත්තං නාම දසමං සුත්තං අභාසි.

Am zweiten Tag begab er sich mit dem Älteren Cetaka als Begleiter dorthin und hielt auf Befragung durch den jungen Subha die zehnte Sutta in dieser Dīgha Nikāya, die Subha-Sutta genannt wird.“

අථ ආනන්දත්ථෙරො ජෙතවනමහාවිහාරෙ ඛණ්ඩඵුල්ලප්පටිසඞ්ඛරණං කාරාපෙත්වා උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය භික්ඛුසඞ්ඝං ඔහාය රාජගහං ගතො [Pg.9] තථා අඤ්ඤෙපි ධම්මසඞ්ගාහකා භික්ඛූති. එවඤ්හි ගතෙ, තෙ සන්ධාය ච ඉදං වුත්තං – ‘‘අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ රාජගහං අගමංසු, ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිතු’’න්ති (චූළව. 438). තෙ ආසළ්හීපුණ්ණමායං උපොසථං කත්වා පාටිපදදිවසෙ සන්නිපතිත්වා වස්සං උපගච්ඡිංසු.

Danach ließ der ehrwürdige Ānanda die baufälligen Stellen im großen Kloster Jetavana instand setzen. Als der Beginn der Regenzeitklausur nahte, verließ er die Mönchsgemeinde und begab sich nach Rājagaha; ebenso taten es die anderen Mönche, die Dhamma und Vinaya sammeln wollten. Über deren Aufbruch wurde gesagt: „Da begaben sich die älteren Mönche nach Rājagaha, um Dhamma und Vinaya zu rezitieren.“ Sie hielten am Vollmondtag des Monats Āsāḷha den Uposatha ab, versammelten sich am folgenden ersten Tag der Abnahme des Mondes und traten in die Regenzeitklausur ein.

තෙන ඛො පන සමයෙන රාජගහං පරිවාරෙත්වා අට්ඨාරස මහාවිහාරා හොන්ති, තෙ සබ්බෙපි ඡඩ්ඩිතපතිතඋක්ලාපා අහෙසුං. භගවතො හි පරිනිබ්බානෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ අත්තනො අත්තනො පත්තචීවරමාදාය විහාරෙ ච පරිවෙණෙ ච ඡඩ්ඩෙත්වා අගමංසු. තත්ථ කතිකවත්තං කුරුමානා ථෙරා භගවතො වචනපූජනත්ථං තිත්ථියවාදපරිමොචනත්ථඤ්ච – ‘පඨමං මාසං ඛණ්ඩඵුල්ලප්පටිසඞ්ඛරණං කරොමා’ති චින්තෙසුං. තිත්ථියා හි එවං වදෙය්‍යුං – ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා සත්ථරි ඨිතෙයෙව විහාරෙ පටිජග්ගිංසු, පරිනිබ්බුතෙ ඡඩ්ඩෙසුං, කුලානං මහාධනපරිච්චාගො විනස්සතී’’ති. තෙසඤ්ච වාදපරිමොචනත්ථං චින්තෙසුන්ති වුත්තං හොති. එවං චින්තයිත්වා ච පන කතිකවත්තං කරිංසු. යං සන්ධාය වුත්තං –

Zu jener Zeit gab es um Rājagaha herum achtzehn große Klöster; diese waren alle verlassen, verfallen und verschmutzt. Denn nach dem Parinibbāna des Erhabenen hatten alle Mönche ihre Almosenschalen und Gewänder genommen, die Klöster und Umfriedungen verlassen und waren fortgegangen. Die Ältesten, die dort eine Vereinbarung treffen wollten, dachten, um die Worte des Erhabenen zu ehren und um den Vorwürfen der Andersgläubigen zu entgehen: „Lass uns im ersten Monat die baufälligen Stellen instand setzen.“ Die Andersgläubigen könnten nämlich sagen: „Die Jünger des Asketen Gotama pflegten die Klöster nur, solange der Lehrer noch lebte; nach seinem Parinibbāna haben sie sie verlassen, und die großen Opfergaben der Familien gehen verloren.“ Es heißt, sie planten dies, um sich von solchen Vorwürfen zu befreien. Nachdem sie so gedacht hatten, trafen sie eine entsprechende Vereinbarung. Worauf sich dies bezog, wurde gesagt:

‘‘අථ ඛො ථෙරානං භික්ඛූනං එතදහොසි – භගවතා, ඛො ආවුසො, ඛණ්ඩඵුල්ලප්පටිසඞ්ඛරණං වණ්ණිතං, හන්ද මයං, ආවුසො, පඨමං මාසං ඛණ්ඩඵුල්ලප්පටිසඞ්ඛරණං කරොම, මජ්ඣිමං මාසං සන්නිපතිත්වා ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායිස්සාමා’’ති (චූළව. 438).

„Da dachten die älteren Mönche: ‚Vom Erhabenen, ihr Freunde, wurde die Instandsetzung baufälliger Stellen gelobt. Wohlan, ihr Freunde, lasst uns im ersten Monat die baufälligen Stellen instand setzen und im mittleren Monat zusammenkommen, um Dhamma und Vinaya zu rezitieren.‘“

තෙ දුතියදිවසෙ ගන්ත්වා රාජද්වාරෙ අට්ඨංසු. රාජා ආගන්ත්වා වන්දිත්වා – ‘‘කිං භන්තෙ, ආගතත්ථා’’ති අත්තනා කත්තබ්බකිච්චං පුච්ඡි. ථෙරා අට්ඨාරස මහාවිහාරපටිසඞ්ඛරණත්ථාය හත්ථකම්මං පටිවෙදෙසුං. රාජා හත්ථකම්මකාරකෙ මනුස්සෙ අදාසි. ථෙරා පඨමං මාසං සබ්බවිහාරෙ පටිසඞ්ඛරාපෙත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං – ‘‘නිට්ඨිතං, මහාරාජ, විහාරපටිසඞ්ඛරණං, ඉදානි ධම්මවිනයසඞ්ගහං කරොමා’’ති. ‘‘සාධු භන්තෙ විසට්ඨා කරොථ, මය්හං ආණාචක්කං, තුම්හාකඤ්ච ධම්මචක්කං හොතු, ආණාපෙථ, භන්තෙ, කිං කරොමී’’ති. ‘‘සඞ්ගහං කරොන්තානං භික්ඛූනං සන්නිසජ්ජට්ඨානං මහාරාජා’’ති. ‘‘කත්ථ කරොමි, භන්තෙ’’ති? ‘‘වෙභාරපබ්බතපස්සෙ සත්තපණ්ණි ගුහාද්වාරෙ කාතුං යුත්තං මහාරාජා’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො රාජා අජාතසත්තු විස්සකම්මුනා [Pg.10] නිම්මිතසදිසං සුවිභත්තභිත්තිථම්භසොපානං, නානාවිධමාලාකම්මලතාකම්මවිචිත්තං, අභිභවන්තමිව රාජභවනවිභූතිං, අවහසන්තමිව දෙවවිමානසිරිං, සිරියා නිකෙතනමිව එකනිපාතතිත්ථමිව ච දෙවමනුස්සනයනවිහංගානං, ලොකරාමණෙය්‍යකමිව සම්පිණ්ඩිතං දට්ඨබ්බසාරමණ්ඩං මණ්ඩපං කාරාපෙත්වා විවිධකුසුමදාමොලම්බකවිනිග්ගලන්තචාරුවිතානං නානාරතනවිචිත්තමණිකොට්ටිමතලමිව ච, නං නානාපුප්ඵූපහාරවිචිත්තසුපරිනිට්ඨිතභූමිකම්මං බ්‍රහ්මවිමානසදිසං අලඞ්කරිත්වා, තස්මිං මහාමණ්ඩපෙ පඤ්චසතානං භික්ඛූනං අනග්ඝානි පඤ්ච කප්පියපච්චත්ථරණසතානි පඤ්ඤපෙත්වා, දක්ඛිණභාගං නිස්සාය උත්තරාභිමුඛං ථෙරාසනං, මණ්ඩපමජ්ඣෙ පුරත්ථාභිමුඛං බුද්ධස්ස භගවතො ආසනාරහං ධම්මාසනං පඤ්ඤපෙත්වා, දන්තඛචිතං බීජනිඤ්චෙත්ථ ඨපෙත්වා, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ආරොචාපෙසි – ‘‘නිට්ඨිතං, භන්තෙ, මම කිච්ච’’න්ති.

Am zweiten Tag begaben sie sich zum Tor des Königs. Der König kam herbei, erwies ihnen Reverenz und fragte: „Ehrwürdige Herren, warum seid Ihr gekommen?“ und erkundigte sich nach seiner zu erfüllenden Aufgabe. Die Ältesten gaben bekannt, dass sie Arbeitskräfte für die Instandsetzung der achtzehn großen Klöster benötigten. Der König stellte ihnen Arbeiter zur Verfügung. Nachdem die Ältesten im ersten Monat alle Klöster hatten instand setzen lassen, meldeten sie dem König: „Großer König, die Instandsetzung der Klöster ist abgeschlossen. Nun werden wir die Sammlung von Dhamma und Vinaya durchführen.“ „Vortrefflich, ehrwürdige Herren, führt sie mit Zuversicht durch. Möge meine weltliche Macht und Eure Macht des Dhamma bestehen. Befehlt, ehrwürdige Herren, was soll ich tun?“ „Großer König, es bedarf eines Versammlungsortes für die Mönche, welche die Sammlung durchführen.“ „Wo soll ich diesen errichten, ehrwürdige Herren?“ „An der Seite des Vebhāra-Berges, am Eingang der Sattapaṇṇi-Höhle, wäre es angemessen, ihn zu errichten, großer König.“ „Vortrefflich, ehrwürdige Herren“, sprach König Ajātasattu und ließ eine Festhalle errichten, die einem Werk Vissakammas glich, mit wohlproportionierten Wänden, Pfeilern und Treppen, geschmückt mit verschiedenen Blumen- und Rankenmustern, die den Glanz eines Königspalastes übertraf, der Herrlichkeit eines Götterpalastes zu spotten schien, wie ein Wohnsitz des Glücks, wie ein Landungsplatz für die Augen von Göttern und Menschen und wie die Vereinigung aller weltlichen Anmut wirkte, ein Kernstück alles Sehenswerten. Er ließ diese Halle mit herabhängenden Blumenkränzen und einer prächtigen Decke sowie einem Boden, der wie ein juwelenbesetztes Mosaik glänzte, wie einen Palast des Brahma schmücken. In dieser großen Halle ließ er für fünfhundert Mönche kostbare Sitzunterlagen auslegen, zudem einen Platz für den Ältesten mit dem Gesicht nach Norden und in der Mitte der Halle einen dem Erhabenen würdigen Dhamma-Sitz mit dem Gesicht nach Osten. Dort stellte er einen mit Elfenbein verzierten Fächer auf und ließ der Mönchsgemeinde ausrichten: „Ehrwürdige Herren, meine Aufgabe ist erfüllt.“

තස්මිඤ්ච පන දිවසෙ එකච්චෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං සන්ධාය එවමාහංසු – ‘‘ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ එකො භික්ඛු විස්සගන්ධං වායන්තො විචරතී’’ති. ථෙරො තං සුත්වා ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අඤ්ඤො විස්සගන්ධං වායන්තො විචරණකභික්ඛු නාම නත්ථි. අද්ධා එතෙ මං සන්ධාය වදන්තීති සංවෙගං ආපජ්ජි. එකච්චෙ නං ආහංසුයෙව – ‘‘ස්වෙ ආවුසො, ආනන්ද, සන්නිපාතො, ත්වඤ්ච සෙක්ඛො සකරණීයො, තෙන තෙ න යුත්තං සන්නිපාතං ගන්තුං, අප්පමත්තො හොහී’’ති.

An jenem Tag sprachen einige Mönche in Bezug auf den ehrwürdigen Ānanda: „In dieser Mönchsgemeinde wandelt ein Mönch umher, der den Geruch von Unreinheit verbreitet.“ Als der Älteste dies hörte, dachte er: „In dieser Mönchsgemeinde gibt es keinen anderen Mönch, der einen solchen Geruch verbreitet. Gewiss meinen sie mich“, und er wurde von tiefer geistiger Erschütterung ergriffen. Einige sagten sogar direkt zu ihm: „Freund Ānanda, morgen ist die Versammlung. Du bist noch ein Übender, der noch eine Aufgabe zu erfüllen hat. Daher ist es für dich nicht angemessen, zur Versammlung zu gehen. Sei wachsam!“

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො – ‘ස්වෙ සන්නිපාතො, න ඛො මෙතං පතිරූපං ය්වාහං සෙක්ඛො සමානො සන්නිපාතං ගච්ඡෙය්‍ය’න්ති, බහුදෙව රත්තිං කායගතාය සතියා වීතිනාමෙත්වා රත්තියා පච්චූසසමයෙ චඞ්කමා ඔරොහිත්වා විහාරං පවිසිත්වා ‘‘නිපජ්ජිස්සාමී’’ති කායං ආවජ්ජෙසි, ද්වෙ පාදා භූමිතො මුත්තා, අපත්තඤ්ච සීසං බිම්බොහනං, එතස්මිං අන්තරෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. අයඤ්හි ආයස්මා චඞ්කමෙන බහි වීතිනාමෙත්වා විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො චින්තෙසි – ‘‘නනු මං භගවා එතදවොච – ‘කතපුඤ්ඤොසි ත්වං, ආනන්ද, පධානමනුයුඤ්ජ, ඛිප්පං හොහිසි අනාසවො’ති (දී. නි. 2.207). බුද්ධානඤ්ච කථාදොසො නාම නත්ථි, මම පන අච්චාරද්ධං වීරියං, තෙන මෙ චිත්තං උද්ධච්චාය සංවත්තති. හන්දාහං වීරියසමතං යොජෙමී’’ති, චඞ්කමා ඔරොහිත්වා පාදධොවනට්ඨානෙ ඨත්වා පාදෙ ධොවිත්වා [Pg.11] විහාරං පවිසිත්වා මඤ්චකෙ නිසීදිත්වා, ‘‘ථොකං විස්සමිස්සාමී’’ති කායං මඤ්චකෙ අපනාමෙසි. ද්වෙ පාදා භූමිතො මුත්තා, සීසං බිම්බොහනමප්පත්තං, එතස්මිං අන්තරෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්තං, චතුඉරියාපථවිරහිතං ථෙරස්ස අරහත්තං. තෙන ‘‘ඉමස්මිං සාසනෙ අනිපන්නො අනිසින්නො අට්ඨිතො අචඞ්කමන්තො කො භික්ඛු අරහත්තං පත්තො’’ති වුත්තෙ ‘‘ආනන්දත්ථෙරො’’ති වත්තුං වට්ටති.

Dann dachte der ehrwürdige Ānanda: „Morgen ist die Versammlung. Es wäre nicht angemessen für mich, wenn ich als einer, der noch in der Ausbildung steht (Sekkha), zur Versammlung ginge.“ Er verbrachte den Großteil der Nacht mit der Achtsamkeit auf den Körper. In der Morgendämmerung stieg er vom Meditationspfad herab, betrat das Gemach und dachte: „Ich will mich hinlegen.“ Als er seinen Körper neigte, hoben sich seine Füße vom Boden ab, doch sein Kopf hatte das Kissen noch nicht berührt; in diesem Zwischenmoment wurde sein Geist ohne Ergreifen von den Trübungen (Āsavas) befreit. Denn dieser Ehrwürdige hatte die Zeit draußen auf dem Meditationspfad verbracht, konnte jedoch die besondere Errungenschaft der Arahantschaft nicht hervorbringen. Er dachte: „Hat der Erhabene mir nicht dies gesagt: ‚Du hast Verdienste erworben, Ānanda; bemühe dich inständig, bald wirst du frei von Trübungen sein‘? Die Worte der Buddhas sind niemals fehlerhaft. Doch meine Anstrengung war zu übermäßig; daher neigt mein Geist zur Unruhe. Wohlan, ich will das Gleichgewicht von Energie und Konzentration herstellen.“ Nachdem er vom Meditationspfad herabgestiegen war, wusch er sich am Waschplatz die Füße, betrat das Gemach, setzte sich auf das Bett und dachte: „Ich werde mich ein wenig ausruhen“, und legte seinen Körper auf das Bett. Die Füße hoben sich vom Boden, der Kopf erreichte das Kissen noch nicht – in diesem Moment wurde sein Geist ohne Ergreifen von den Trübungen befreit. So erlangte der Thera die Arahantschaft, frei von den vier Körperhaltungen (Gehen, Stehen, Sitzen, Liegen). Wenn daher gefragt wird: „Welcher Mönch hat in dieser Lehre die Arahantschaft erlangt, ohne zu liegen, zu sitzen, zu stehen oder umherzugehen?“, ist es richtig zu antworten: „Der Thera Ānanda“.

අථ ථෙරා භික්ඛූ දුතියදිවසෙ පඤ්චමියං කාළපක්ඛස්ස කතභත්තකිච්චා පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා ධම්මසභායං සන්නිපතිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අරහා සමානො සන්නිපාතං අගමාසි. කථං අගමාසි? ‘‘ඉදානිම්හි සන්නිපාතමජ්ඣං පවිසනාරහො’’ති හට්ඨතුට්ඨචිත්තො එකංසං චීවරං කත්වා බන්ධනා මුත්තතාලපක්කං විය, පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තජාතිමණි විය, විගතවලාහකෙ නභෙ සමුග්ගතපුණ්ණචන්දො විය, බාලාතපසම්ඵස්සවිකසිතරෙණුපිඤ්ජරගබ්භං පදුමං විය ච, පරිසුද්ධෙන පරියොදාතෙන සප්පභෙන සස්සිරීකෙන ච මුඛවරෙන අත්තනො අරහත්තප්පත්තිං ආරොචයමානො විය අගමාසි. අථ නං දිස්වා ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස එතදහොසි – ‘‘සොභති වත භො අරහත්තප්පත්තො ආනන්දො, සචෙ සත්ථා ධරෙය්‍ය, අද්ධා අජ්ජානන්දස්ස සාධුකාරං දදෙය්‍ය, හන්ද, දානිස්සාහං සත්ථාරා දාතබ්බං සාධුකාරං දදාමී’’ති, තික්ඛත්තුං සාධුකාරමදාසි.

Daraufhin versammelten sich die älteren Mönche am zweiten Tag, dem fünften Tag der dunklen Monatshälfte, nachdem sie ihr Mahl eingenommen und Almosenschale und Gewänder weggeräumt hatten, in der Dhamma-Halle. Da begab sich der ehrwürdige Ānanda als Arahant zur Versammlung. Wie begab er sich dorthin? Mit freudigem und beglücktem Herzen dachte er: „Nun bin ich würdig, in die Mitte der Versammlung einzutreten.“ Er legte sein Gewand über eine Schulter und ging dahin wie eine reife Palmfrucht, die sich vom Stiel gelöst hat, wie ein edler Rubin auf einem wollenen Teppich, wie der volle Mond am wolkenlosen Himmel oder wie eine Lotosblüte, deren Inneres durch die Berührung der Morgensonne erblüht ist und von goldfarbenem Blütenstaub schimmert. Mit einem reinen, strahlenden, leuchtenden und majestätischen Antlitz ging er dahin, als verkündete er das Erreichen der Arahantschaft. Als der ehrwürdige Mahākassapa ihn sah, dachte er: „Wahrlich, Ānanda leuchtet nun, da er die Arahantschaft erreicht hat! Wenn der Lehrer noch lebte, würde er Ānanda heute gewiss seinen Beifall (Sādhukāra) aussprechen. Wohlan, nun will ich ihm den Beifall geben, den der Lehrer ihm gegeben hätte.“ Und er sprach dreimal sein „Sādhu“ aus.

මජ්ඣිමභාණකා පන වදන්ති – ‘‘ආනන්දත්ථෙරො අත්තනො අරහත්තප්පත්තිං ඤාපෙතුකාමො භික්ඛූහි සද්ධිං නාගතො, භික්ඛූ යථාවුඩ්ඪං අත්තනො අත්තනො පත්තාසනෙ නිසීදන්තා ආනන්දත්ථෙරස්ස ආසනං ඨපෙත්වා නිසින්නා. තත්ථ කෙචි එවමාහංසු – ‘එතං ආසනං කස්සා’ති? ‘ආනන්දස්සා’ති. ‘ආනන්දො පන කුහිං ගතො’ති? තස්මිං සමයෙ ථෙරො චින්තෙසි – ‘ඉදානි මය්හං ගමනකාලො’ති. තතො අත්තනො ආනුභාවං දස්සෙන්තො පථවියං නිමුජ්ජිත්වා අත්තනො ආසනෙයෙව අත්තානං දස්සෙසී’’ති, ආකාසෙන ගන්ත්වා නිසීදීතිපි එකෙ. යථා වා තථා වා හොතු. සබ්බථාපි තං දිස්වා ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස සාධුකාරදානං යුත්තමෙව.

Die Majjhima-Rezitoren (Majjhimabhāṇakā) jedoch sagen: „Der Thera Ānanda wollte sein Erreichen der Arahantschaft bekannt machen und ging nicht mit den anderen Mönchen mit. Die Mönche setzten sich gemäß ihrem Alter auf ihre jeweiligen Plätze, ließen aber den Platz für den Thera Ānanda frei. Da fragten einige: ‚Für wen ist dieser Platz?‘ – ‚Für Ānanda.‘ – ‚Wo aber ist Ānanda geblieben?‘ In diesem Moment dachte der Thera: ‚Nun ist es Zeit für mein Gehen.‘ Um seine Wunderkraft zu zeigen, tauchte er in die Erde ein und ließ sich direkt auf seinem Platz erscheinen.“ Andere sagen, er sei durch die Luft gekommen und habe sich gesetzt. Wie dem auch sei, in jedem Fall war es angemessen, dass der ehrwürdige Mahākassapa ihm seinen Beifall aussprach, als er ihn sah.

එවං ආගතෙ පන තස්මිං ආයස්මන්තෙ මහාකස්සපත්ථෙරො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, කිං පඨමං සඞ්ගායාම, ධම්මං වා විනයං වා’’ති? භික්ඛූ [Pg.12] ආහංසු – ‘‘භන්තෙ, මහාකස්සප, විනයො නාම බුද්ධසාසනස්ස ආයු. විනයෙ ඨිතෙ සාසනං ඨිතං නාම හොති. තස්මා පඨමං විනයං සඞ්ගායාමා’’ති. ‘‘කං ධුරං කත්වා’’ති? ‘‘ආයස්මන්තං උපාලි’’න්ති. ‘‘කිං ආනන්දො නප්පහොතී’’ති? ‘‘නො නප්පහොති’’. අපි ච ඛො පන සම්මාසම්බුද්ධො ධරමානොයෙව විනයපරියත්තිං නිස්සාය ආයස්මන්තං උපාලිං එතදග්ගෙ ඨපෙසි – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං විනයධරානං යදිදං උපාලී’’ති (අ. නි. 1.228). ‘තස්මා උපාලිත්ථෙරං පුච්ඡිත්වා විනයං සඞ්ගායාමා’ති.

Als jener Ehrwürdige so angekommen war, wandte sich der ehrwürdige Mahākassapa an die Mönche: „Ihr Ehrwürdigen, was sollen wir zuerst rezitieren, den Dhamma oder den Vinaya?“ Die Mönche antworteten: „Ehrwürdiger Mahākassapa, der Vinaya ist das Leben der Lehre des Buddha. Solange der Vinaya besteht, besteht die Lehre. Deshalb lasst uns zuerst den Vinaya rezitieren.“ – „Wen sollen wir dabei zur federführenden Person machen?“ – „Den ehrwürdigen Upāli.“ – „Ist Ānanda etwa nicht fähig dazu?“ – „Nicht, dass er nicht fähig wäre. Aber der vollkommen Erwachte hat noch zu Lebzeiten den ehrwürdigen Upāli im Hinblick auf die Kenntnis des Vinaya an die erste Stelle gesetzt, als er sagte: ‚Das Höchste unter meinen Mönchs-Schülern, die den Vinaya bewahren, ist Upāli.‘ Darum lasst uns den Vinaya rezitieren, indem wir den Thera Upāli befragen.“

තතො ථෙරො විනයං පුච්ඡනත්ථාය අත්තනාව අත්තානං සම්මන්නි. උපාලිත්ථෙරොපි විස්සජ්ජනත්ථාය සම්මන්නි. තත්‍රායං පාළි – අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො සඞ්ඝං ඤාපෙසි –

Daraufhin bestimmte der Thera (Mahākassapa) sich selbst dazu, den Vinaya zu befragen. Auch der Thera Upāli bestimmte sich selbst dazu, die Fragen zu beantworten. Hierzu lautet der Wortlaut der Überlieferung: Da unterrichtete der ehrwürdige Mahākassapa den Sangha:

‘‘සුණාතු මෙ, ආවුසො, සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං,අහං උපාලිං විනයං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

„Möge der Sangha mich hören, ihr Ehrwürdigen. Wenn es dem Sangha genehm ist, möchte ich Upāli zum Vinaya befragen.“

ආයස්මාපි උපාලි සඞ්ඝං ඤාපෙසි –

Auch der ehrwürdige Upāli unterrichtete den Sangha:

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං,අහං ආයස්මතා මහාකස්සපෙන විනයං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙය්‍ය’’න්ති. (චූළව. 439);

„Möge der Sangha mich hören, ihr Herren. Wenn es dem Sangha genehm ist, möchte ich, vom ehrwürdigen Mahākassapa zum Vinaya befragt, darauf antworten.“

එවං අත්තානං සම්මන්නිත්වා ආයස්මා උපාලි උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ වන්දිත්වා ධම්මාසනෙ නිසීදි දන්තඛචිතං බීජනිං ගහෙත්වා, තතො මහාකස්සපත්ථෙරො ථෙරාසනෙ නිසීදිත්වා ආයස්මන්තං උපාලිං විනයං පුච්ඡි. ‘‘පඨමං ආවුසො, උපාලි, පාරාජිකං කත්ථ පඤ්ඤත්ත’’න්ති? ‘‘වෙසාලියං, භන්තෙ’’ති. ‘‘කං ආරබ්භා’’ති? ‘‘සුදින්නං කලන්දපුත්තං ආරබ්භා’’ති. ‘‘කිස්මිං වත්ථුස්මි’’න්ති? ‘‘මෙථුනධම්මෙ’’ති.

Nachdem sie sich so bestimmt hatten, erhob sich der ehrwürdige Upāli von seinem Sitz, legte sein Gewand über eine Schulter, erwies den älteren Mönchen seine Verehrung und setzte sich auf den Dhamma-Sitz, wobei er einen mit Elfenbein verzierten Fächer in die Hand nahm. Danach setzte sich der ehrwürdige Mahākassapa auf den Platz der Theras und befragte den ehrwürdigen Upāli zum Vinaya: „Freund Upāli, wo wurde das erste Pārājika verkündet?“ – „In Vesālī, Herr.“ – „In Bezug auf wen?“ – „In Bezug auf Sudinna, den Sohn der Kalandas.“ – „In welcher Angelegenheit?“ – „In der Angelegenheit des Geschlechtsverkehrs.“

‘‘අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තං උපාලිං පඨමස්ස පාරාජිකස්ස වත්ථුම්පි පුච්ඡි, නිදානම්පි පුච්ඡි, පුග්ගලම්පි පුච්ඡි, පඤ්ඤත්තිම්පි පුච්ඡි, අනුපඤ්ඤත්තිම්පි පුච්ඡි, ආපත්තිම්පි පුච්ඡි, අනාපත්තිම්පි පුච්ඡි’’ (චූළව. 439). පුට්ඨො පුට්ඨො ආයස්මා උපාලි විස්සජ්ජෙසි.

Daraufhin befragte der ehrwürdige Mahākassapa den ehrwürdigen Upāli zum ersten Pārājika nach dem Anlass, dem Ort des Ursprungs, der betroffenen Person, der Hauptvorschrift, der Zusatzvorschrift, dem Vergehen sowie dem Nicht-Vergehen. Jede gestellte Frage beantwortete der ehrwürdige Upāli.

කිං පනෙත්ථ පඨමපාරාජිකෙ කිඤ්චි අපනෙතබ්බං වා පක්ඛිපිතබ්බං වා අත්ථි නත්ථීති? අපනෙතබ්බං නත්ථි. බුද්ධස්ස හි භගවතො භාසිතෙ අපනෙතබ්බං නාම නත්ථි. න හි තථාගතා එකබ්‍යඤ්ජනම්පි නිරත්ථකං වදන්ති. සාවකානං පන දෙවතානං [Pg.13] වා භාසිතෙ අපනෙතබ්බම්පි හොති, තං ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරා අපනයිංසු. පක්ඛිපිතබ්බං පන සබ්බත්ථාපි අත්ථි, තස්මා යං යත්ථ පක්ඛිපිතුං යුත්තං, තං පක්ඛිපිංසුයෙව. කිං පන තන්ති? ‘තෙන සමයෙනා’ති වා, ‘තෙන ඛො පන සමයෙනා’ති වා, ‘අථ ඛොති වා’, ‘එවං වුත්තෙති’ වා, ‘එතදවොචා’ති වා, එවමාදිකං සම්බන්ධවචනමත්තං. එවං පක්ඛිපිතබ්බයුත්තං පක්ඛිපිත්වා පන – ‘‘ඉදං පඨමපාරාජික’’න්ති ඨපෙසුං. පඨමපාරාජිකෙ සඞ්ගහමාරූළ්හෙ පඤ්ච අරහන්තසතානි සඞ්ගහං ආරොපිතනයෙනෙව ගණසජ්ඣායමකංසු – ‘‘තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා වෙරඤ්ජායං විහරතී’’ති. තෙසං සජ්ඣායාරද්ධකාලෙයෙව සාධුකාරං දදමානා විය මහාපථවී උදකපරියන්තං කත්වා අකම්පිත්ථ.

Gibt es nun hier beim ersten Pārājika irgendetwas zu entfernen oder hinzuzufügen? Zu entfernen gibt es nichts. Denn in dem, was vom erhabenen Buddha gesprochen wurde, gibt es nichts, was entfernt werden müsste. Wahrlich, die Tathāgatas sprechen nicht einmal eine einzige Silbe ohne Nutzen. Was jedoch von Schülern oder Gottheiten gesprochen wurde, kann Dinge enthalten, die zu entfernen sind; diese entfernten die Ältesten, die die Rezitation der Lehre durchführten. Hinzuzufügungen hingegen gibt es überall; daher fügten sie genau das hinzu, was an der jeweiligen Stelle angemessen war. Was ist das aber? Es handelt sich lediglich um verbindende Worte wie „Zu jener Zeit“ oder „Zu jener Zeit nun“ oder „Daraufhin“ oder „Als dies so gesagt worden war“ oder „Er sagte dies“ und so weiter. Nachdem sie solche zum Hinzufügen geeigneten Worte eingefügt hatten, legten sie fest: „Dies ist das erste Pārājika.“ Als das erste Pārājika in die Sammlung aufgenommen war, führten die fünfhundert Arahants eine gemeinsame Rezitation genau in der Weise durch, wie es in die Sammlung aufgenommen worden war: „Zu jener Zeit weilte der erhabene Buddha in Verañjā.“ Genau zu dem Zeitpunkt, als sie mit der Rezitation begannen, erbebte die große Erde bis hin zum Meeresgrund, gleichsam als würde sie ihren Beifall ausdrücken.

එතෙනෙව නයෙන සෙසානි තීණි පාරාජිකානි සඞ්ගහං ආරොපෙත්වා ‘‘ඉදං පාරාජිකකණ්ඩ’’න්ති ඨපෙසුං. තෙරස සඞ්ඝාදිසෙසානි ‘‘තෙරසක’’න්ති ඨපෙසුං. ද්වෙ සික්ඛාපදානි ‘‘අනියතානී’’ති ඨපෙසුං. තිංස සික්ඛාපදානි ‘‘නිස්සග්ගියානි පාචිත්තියානී’’ති ඨපෙසුං. ද්වෙනවුති සික්ඛාපදානි ‘‘පාචිත්තියානී’’ති ඨපෙසුං. චත්තාරි සික්ඛාපදානි ‘‘පාටිදෙසනීයානී’’ති ඨපෙසුං. පඤ්චසත්තති සික්ඛාපදානි ‘‘සෙඛියානී’’ති ඨපෙසුං. සත්ත ධම්මෙ ‘‘අධිකරණසමථා’’ති ඨපෙසුං. එවං සත්තවීසාධිකානි ද්වෙ සික්ඛාපදසතානි ‘‘මහාවිභඞ්ගො’’ති කිත්තෙත්වා ඨපෙසුං. මහාවිභඞ්ගාවසානෙපි පුරිමනයෙනෙව මහාපථවී අකම්පිත්ථ.

Nach demselben Verfahren nahmen sie die übrigen drei Pārājikas in die Sammlung auf und legten fest: „Dies ist der Abschnitt über die Pārājikas.“ Sie legten die dreizehn Saṅghādisesas als „Die Dreizehn“ fest. Die zwei Schulungsregeln legten sie als „Die Unbestimmten“ fest. Die dreißig Schulungsregeln legten sie als „Die Pācittiyas mit Abgabe“ fest. Die zweiundneunzig Schulungsregeln legten sie als „Die Pācittiyas“ fest. Die vier Schulungsregeln legten sie als „Die zu bekennenden Regeln“ fest. Die fünfundsiebzig Schulungsregeln legten sie als „Die Übungsregeln“ fest. Die sieben Prinzipien legten sie als „Die Verfahren zur Schlichtung von Streitfällen“ fest. So verkündeten sie die zweihundertsiebenundzwanzig Schulungsregeln als den „Großen Vibhaṅga“ und legten ihn fest. Auch am Ende des Großen Vibhaṅga erbebte die große Erde in der zuvor beschriebenen Weise.

තතො භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ අට්ඨ සික්ඛාපදානි ‘‘පාරාජිකකණ්ඩං නාම ඉද’’න්ති ඨපෙසුං. සත්තරස සික්ඛාපදානි ‘‘සත්තරසක’’න්ති ඨපෙසුං. තිංස සික්ඛාපදානි ‘‘නිස්සග්ගියානි පාචිත්තියානී’’ති ඨපෙසුං. ඡසට්ඨිසතසික්ඛාපදානි ‘‘පාචිත්තියානී’’ති ඨපෙසුං. අට්ඨ සික්ඛාපදානි ‘‘පාටිදෙසනීයානී’’ති ඨපෙසුං. පඤ්චසත්තති සික්ඛාපදානි ‘‘සෙඛියානී’’ති ඨපෙසුං. සත්ත ධම්මෙ ‘‘අධිකරණසමථා’’ති ඨපෙසුං. එවං තීණි සික්ඛාපදසතානි චත්තාරි ච සික්ඛාපදානි ‘‘භික්ඛුනීවිභඞ්ගො’’ති කිත්තෙත්වා – ‘‘අයං උභතො විභඞ්ගො නාම චතුසට්ඨිභාණවාරො’’ති ඨපෙසුං. උභතොවිභඞ්ගාවසානෙපි වුත්තනයෙනෙව මහාපථවිකම්පො අහොසි.

Danach legten sie im Bhikkhunīvibhaṅga acht Schulungsregeln als „Den Abschnitt über die Pārājikas“ fest. Siebzehn Schulungsregeln legten sie als „Die Siebzehn“ fest. Dreißig Schulungsregeln legten sie als „Die Pācittiyas mit Abgabe“ fest. Einhundertsechsundsechzig Schulungsregeln legten sie als „Die Pācittiyas“ fest. Acht Schulungsregeln legten sie als „Die zu bekennenden Regeln“ fest. Fünfundsiebzig Schulungsregeln legten sie als „Die Übungsregeln“ fest. Die sieben Prinzipien legten sie als „Die Verfahren zur Schlichtung von Streitfällen“ fest. So verkündeten sie die dreihundertvier Schulungsregeln als den „Bhikkhunīvibhaṅga“ und legten fest: „Dies ist der Vibhaṅga beider Orden, bestehend aus vierundsechzig Abschnitten zur Rezitation.“ Auch am Ende des Vibhaṅga beider Orden gab es ein Erdbeben in der bereits erwähnten Weise.

එතෙනෙවුපායෙන අසීතිභාණවාරපරිමාණං ඛන්ධකං, පඤ්චවීසතිභාණවාරපරිමාණං පරිවාරඤ්ච සඞ්ගහං ආරොපෙත්වා ‘‘ඉදං විනයපිටකං නාමා’’ති ඨපෙසුං[Pg.14]. විනයපිටකාවසානෙපි වුත්තනයෙනෙව මහාපථවිකම්පො අහොසි. තං ආයස්මන්තං උපාලිං පටිච්ඡාපෙසුං – ‘‘ආවුසො, ඉමං තුය්හං නිස්සිතකෙ වාචෙහී’’ති. විනයපිටකසඞ්ගහාවසානෙ උපාලිත්ථෙරො දන්තඛචිතං බීජනිං නික්ඛිපිත්වා ධම්මාසනා ඔරොහිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ වන්දිත්වා අත්තනො පත්තාසනෙ නිසීදි.

Nach demselben Verfahren nahmen sie den Khandhaka im Umfang von achtzig Rezitationsabschnitten und den Parivāra im Umfang von fünfundzwanzig Rezitationsabschnitten in die Sammlung auf und legten fest: „Dies wird der Vinaya-Piṭaka genannt.“ Auch am Ende des Vinaya-Piṭaka gab es ein Erdbeben in der bereits erwähnten Weise. Sie vertrauten diesen dem ehrwürdigen Upāli mit den Worten an: „Freund, lehre diesen Vinaya-Piṭaka deinen Schülern.“ Am Ende der Sammlung des Vinaya-Piṭaka legte der Älteste Upāli den mit Elfenbein verzierten Fächer nieder, stieg vom Lehrstuhl herab, erwies den älteren Mönchen seine Ehrerbietung und setzte sich auf den ihm zugewiesenen Platz.

විනයං සඞ්ගායිත්වා ධම්මං සඞ්ගායිතුකාමො ආයස්මා මහාකස්සපො භික්ඛූ පුච්ඡි – ‘‘ධම්මං සඞ්ගායන්තෙ හි කං පුග්ගලං ධුරං කත්වා ධම්මො සඞ්ගායිතබ්බො’’ති? භික්ඛූ – ‘‘ආනන්දත්ථෙරං ධුරං කත්වා’’ති ආහංසු.

Nachdem sie den Vinaya rezitiert hatten, wollte der ehrwürdige Mahākassapa den Dhamma rezitieren und fragte die Mönche: „Wen sollen wir als Hauptperson bestimmen, um den Dhamma zu rezitieren?“ Die Mönche antworteten: „Bestimmt den Ältesten Ānanda zur Hauptperson.“

අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො සඞ්ඝං ඤාපෙසි –

Daraufhin informierte der ehrwürdige Mahākassapa den Orden:

‘‘සුණාතු මෙ, ආවුසො, සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං,අහං ආනන්දං ධම්මං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති;

„Der Orden möge mich hören, ihr Freunde. Wenn es dem Orden genehm ist, möchte ich Ānanda über den Dhamma befragen.“

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සඞ්ඝං ඤාපෙසි –

Daraufhin informierte der ehrwürdige Ānanda den Orden:

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං,අහං ආයස්මතා මහාකස්සපෙන ධම්මං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙය්‍ය’’න්ති;

„Der Orden möge mich hören, Ehrwürdige. Wenn es dem Orden genehm ist, möchte ich auf die Fragen zum Dhamma antworten, die mir vom ehrwürdigen Mahākassapa gestellt werden.“

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ වන්දිත්වා ධම්මාසනෙ නිසීදි දන්තඛචිතං බීජනිං ගහෙත්වා. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො භික්ඛූ පුච්ඡි – ‘‘කතරං, ආවුසො, පිටකං පඨමං සඞ්ගායාමා’’ති? ‘‘සුත්තන්තපිටකං, භන්තෙ’’ති. ‘‘සුත්තන්තපිටකෙ චතස්සො සඞ්ගීතියො, තාසු පඨමං කතරං සඞ්ගීති’’න්ති? ‘‘දීඝසඞ්ගීතිං, භන්තෙ’’ති. ‘‘දීඝසඞ්ගීතියං චතුතිංස සුත්තානි, තයො වග්ගා, තෙසු පඨමං කතරං වග්ග’’න්ති? ‘‘සීලක්ඛන්ධවග්ගං, භන්තෙ’’ති. ‘‘සීලක්ඛන්ධවග්ගෙ තෙරස සුත්තන්තා, තෙසු පඨමං කතරං සුත්ත’’න්ති? ‘‘බ්‍රහ්මජාලසුත්තං නාම භන්තෙ, තිවිධසීලාලඞ්කතං, නානාවිධමිච්ඡාජීවකුහ ලපනාදිවිද්ධංසනං, ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිජාලවිනිවෙඨනං, දසසහස්සිලොකධාතුකම්පනං, තං පඨමං සඞ්ගායාමා’’ති.

Dann erhob sich der ehrwürdige Ānanda von seinem Sitz, legte das Obergewand über eine Schulter, erwies den älteren Mönchen die Ehre und setzte sich auf den Dhamma-Sitz, nachdem er den mit Elfenbein verzierten Fächer genommen hatte. Daraufhin befragte der ehrwürdige Mahākassapa die Mönche: „Welchen Korb (Piṭaka), ihr Ehrwürdigen, sollen wir zuerst rezitieren?“ – „Den Suttantapiṭaka, Herr.“ – „Im Suttantapiṭaka gibt es vier Sammlungen (Saṅgīti); welche davon zuerst?“ – „Die Dīghasaṅgīti (Dīghanikāya), Herr.“ – „In der Dīghasaṅgīti gibt es vierunddreißig Suttas und drei Abschnitte (Vaggas); welchen dieser Abschnitte zuerst?“ – „Den Sīlakkhandhavagga, Herr.“ – „Im Sīlakkhandhavagga gibt es dreizehn Suttas; welches dieser Suttas zuerst?“ – „Das sogenannte Brahmajāla Sutta, Herr, das durch die dreifache Tugend (Sīla) geschmückt ist, das die verschiedenen Arten des falschen Lebensunterhalts, der Heuchelei, des Geschwätzes usw. vernichtet, das das Netz der zweiundsechzig Ansichten entwirrt und die zehntausend Weltsysteme erschüttert; dieses wollen wir zuerst rezitieren.“

අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච, ‘‘බ්‍රහ්මජාලං, ආවුසො ආනන්ද, කත්ථ භාසිත’’න්ති? ‘‘අන්තරා ච, භන්තෙ, රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං රාජාගාරකෙ අම්බලට්ඨිකාය’’න්ති. ‘‘කං ආරබ්භා’’ති[Pg.15]? ‘‘සුප්පියඤ්ච පරිබ්බාජකං, බ්‍රහ්මදත්තඤ්ච මාණව’’න්ති. ‘‘කිස්මිං වත්ථුස්මි’’න්ති? ‘‘වණ්ණාවණ්ණෙ’’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තං ආනන්දං බ්‍රහ්මජාලස්ස නිදානම්පි පුච්ඡි, පුග්ගලම්පි පුච්ඡි, වත්ථුම්පි පුච්ඡි (චූළව. 440). ආයස්මා ආනන්දො විස්සජ්ජෙසි. විස්සජ්ජනාවසානෙ පඤ්ච අරහන්තසතානි ගණසජ්ඣායමකංසු. වුත්තනයෙනෙව ච පථවිකම්පො අහොසි.

Daraufhin sprach der ehrwürdige Mahākassapa zum ehrwürdigen Ānanda: „Freund Ānanda, wo wurde das Brahmajāla verkündet?“ – „Herr, zwischen Rājagaha und Nāḷandā, im königlichen Rasthaus in Ambalaṭṭhikā.“ – „In Bezug auf wen?“ – „In Bezug auf den wandernden Asketen Suppiya und den jungen Brahmanen Brahmadatta.“ – „Aus welchem Anlass?“ – „Wegen Lob und Tadel.“ Daraufhin befragte der ehrwürdige Mahākassapa den ehrwürdigen Ānanda sowohl über die Einleitung (Nidāna) als auch über die Personen und den Anlass des Brahmajāla Sutta. Der ehrwürdige Ānanda antwortete. Am Ende der Beantwortung führten die fünfhundert Arahants eine gemeinsame Rezitation durch. Und genau wie bereits beschrieben, ereignete sich ein Erdbeben.

එවං බ්‍රහ්මජාලං සඞ්ගායිත්වා තතො පරං ‘‘සාමඤ්ඤඵලං, පනාවුසො ආනන්ද, කත්ථ භාසිත’’න්තිආදිනා නයෙන පුච්ඡාවිස්සජ්ජනානුක්කමෙන සද්ධිං බ්‍රහ්මජාලෙන සබ්බෙපි තෙරස සුත්තන්තෙ සඞ්ගායිත්වා – ‘‘අයං සීලක්ඛන්ධවග්ගො නාමා’’ති කිත්තෙත්වා ඨපෙසුං.

Nachdem sie so das Brahmajāla Sutta rezitiert hatten, rezitierten sie danach in der Reihenfolge von Frage und Antwort, beginnend mit „Freund Ānanda, wo wurde das Sāmaññaphala Sutta verkündet?“, zusammen mit dem Brahmajāla Sutta alle dreizehn Suttas. Sie legten fest: „Dies wird der Sīlakkhandhavagga genannt.“

තදනන්තරං මහාවග්ගං, තදනන්තරං පාථිකවග්ගන්ති, එවං තිවග්ගසඞ්ගහං චතුතිංසසුත්තපටිමණ්ඩිතං චතුසට්ඨිභාණවාරපරිමාණං තන්තිං සඞ්ගායිත්වා ‘‘අයං දීඝනිකායො නාමා’’ති වත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං පටිච්ඡාපෙසුං – ‘‘ආවුසො, ඉමං තුය්හං නිස්සිතකෙ වාචෙහී’’ති.

Unmittelbar danach rezitierten sie den Mahāvagga und daraufhin den Pāthikavagga. Auf diese Weise rezitierten sie den überlieferten Text (Tanti), der aus drei Abschnitten besteht, durch vierunddreißig Suttas geschmückt ist und einen Umfang von vierundsechzig Rezitationseinheiten (Bhāṇavāras) hat. Sie erklärten: „Dies ist der sogenannte Dīghanikāya“, und vertrauten ihn dem ehrwürdigen Ānanda an mit den Worten: „Freund, lehre dies deine Schüler.“

තතො අනන්තරං අසීතිභාණවාරපරිමාණං මජ්ඣිමනිකායං සඞ්ගායිත්වා ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරස්ස නිස්සිතකෙ පටිච්ඡාපෙසුං – ‘‘ඉමං තුම්හෙ පරිහරථා’’ති.

Unmittelbar danach rezitierten sie den Majjhimanikāya mit einem Umfang von achtzig Rezitationseinheiten und vertrauten ihn den Schülern des ehrwürdigen Thera Sāriputta, dem General der Lehre (Dhammasenāpati), an mit den Worten: „Pflegt diesen (Text).“

තතො අනන්තරං සතභාණවාරපරිමාණං සංයුත්තනිකායං සඞ්ගායිත්වා මහාකස්සපත්ථෙරං පටිච්ඡාපෙසුං – ‘‘භන්තෙ, ඉමං තුම්හාකං නිස්සිතකෙ වාචෙථා’’ති.

Unmittelbar danach rezitierten sie den Saṃyuttanikāya mit einem Umfang von hundert Rezitationseinheiten und vertrauten ihn dem ehrwürdigen Thera Mahākassapa an mit den Worten: „Herr, lehrt dies Eure Schüler.“

තතො අනන්තරං වීසතිභාණවාරසතපරිමාණං අඞ්ගුත්තරනිකායං සඞ්ගායිත්වා අනුරුද්ධත්ථෙරං පටිච්ඡාපෙසුං – ‘‘ඉමං තුම්හාකං නිස්සිතකෙ වාචෙථා’’ති.

Unmittelbar danach rezitierten sie den Aṅguttaranikāya mit einem Umfang von einhundertzwanzig Rezitationseinheiten und vertrauten ihn dem ehrwürdigen Thera Anuruddha an mit den Worten: „Lehrt dies Eure Schüler.“

තතො අනන්තරං ධම්මසඞ්ගහවිභඞ්ගධාතුකථාපුග්ගලපඤ්ඤත්තිකථාවත්ථුයමකපට්ඨානං අභිධම්මොති වුච්චති. එවං සංවණ්ණිතං සුඛුමඤාණගොචරං තන්තිං සඞ්ගායිත්වා – ‘‘ඉදං අභිධම්මපිටකං නාමා’’ති වත්වා පඤ්ච අරහන්තසතානි සජ්ඣායමකංසු. වුත්තනයෙනෙව පථවිකම්පො අහොසීති.

Unmittelbar danach wurde der Text bestehend aus Dhammasaṅgaṇī, Vibhaṅga, Dhātukathā, Puggalapaññatti, Kathāvatthu, Yamaka und Paṭṭhāna als „Abhidhamma“ bezeichnet. Nachdem sie diesen so erläuterten Text (Tanti), der den Bereich subtiler Erkenntnis darstellt, rezitiert hatten, erklärten sie: „Dies ist das sogenannte Abhidhammapiṭaka“, und die fünfhundert Arahants führten eine Rezitation durch. Genau wie zuvor beschrieben, bebte die Erde.

තතො පරං ජාතකං, නිද්දෙසො, පටිසම්භිදාමග්ගො, අපදානං, සුත්තනිපාතො, ඛුද්දකපාඨො, ධම්මපදං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, විමානවත්ථු, පෙතවත්ථු, ථෙරගාථා[Pg.16], ථෙරීගාථාති ඉමං තන්තිං සඞ්ගායිත්වා ‘‘ඛුද්දකගන්ථො නාමාය’’න්ති ච වත්වා ‘‘අභිධම්මපිටකස්මිංයෙව සඞ්ගහං ආරොපයිංසූ’’ති දීඝභාණකා වදන්ති. මජ්ඣිමභාණකා පන ‘‘චරියාපිටකබුද්ධවංසෙහි සද්ධිං සබ්බම්පෙතං ඛුද්දකගන්ථං නාම සුත්තන්තපිටකෙ පරියාපන්න’’න්ති වදන්ති.

Danach rezitierten sie den Text bestehend aus Jātaka, Niddesa, Paṭisambhidāmagga, Apadāna, Suttanipāta, Khuddakapāṭha, Dhammapada, Udāna, Itivuttaka, Vimānavatthu, Petavatthu, Theragāthā und Therīgāthā, nannten ihn „Khuddakagantha“ (Sammlung kleinerer Texte) und ordneten ihn, so sagen die Rezitatoren des Dīghanikāya (Dīghabhāṇakā), direkt dem Abhidhammapiṭaka zu. Die Rezitatoren des Majjhimanikāya (Majjhimabhāṇakā) hingegen sagen, dass diese gesamte sogenannte Khuddakagantha-Sammlung, zusammen mit dem Cariyāpiṭaka und dem Buddhavaṃsa, zum Suttantapiṭaka gehört.

එවමෙතං සබ්බම්පි බුද්ධවචනං රසවසෙන එකවිධං, ධම්මවිනයවසෙන දුවිධං, පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමවසෙන තිවිධං. තථා පිටකවසෙන. නිකායවසෙන පඤ්චවිධං, අඞ්ගවසෙන නවවිධං, ධම්මක්ඛන්ධවසෙන චතුරාසීතිසහස්සවිධන්ති වෙදිතබ්බං.

So ist dieses gesamte Buddha-Wort in Bezug auf den Geschmack (Rasa) von einer Art, in Bezug auf Dhamma und Vinaya von zweierlei Art, in Bezug auf das erste, mittlere und letzte Wort von dreierlei Art. Ebenso verhält es sich in Bezug auf die Körbe (Piṭaka). In Bezug auf die Sammlungen (Nikāya) ist es von fünflei Art, in Bezug auf die Glieder (Aṅga) von neunerlei Art und in Bezug auf die Einheiten der Lehre (Dhammakkhandha) von vierundachtzigtausenderlei Art – so ist es zu verstehen.

කථං රසවසෙන එකවිධං? යඤ්හි භගවතා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා යාව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති, එත්ථන්තරෙ පඤ්චචත්තාලීසවස්සානි දෙවමනුස්සනාගයක්ඛාදයො අනුසාසන්තෙන වා පච්චවෙක්ඛන්තෙන වා වුත්තං, සබ්බං තං එකරසං විමුත්තිරසමෙව හොති. එවං රසවසෙන එකවිධං.

Inwiefern ist es in Bezug auf den Geschmack von einer Art? Alles, was vom Erhabenen in dem Zeitraum von seiner Erlangung der höchsten vollkommenen Erleuchtung bis zu seinem völligen Verlöschen im Element des Nirvāṇa ohne verbleibende Daseinsgrundlagen gesprochen wurde, während er über fünfundvierzig Jahre hinweg Götter, Menschen, Nāgas, Yakkhas usw. belehrte oder (die Lehre) betrachtete – all das hat nur einen einzigen Geschmack, nämlich den Geschmack der Befreiung (Vimuttirasa). So ist es in Bezug auf den Geschmack von einer Art.

කථං ධම්මවිනයවසෙන දුවිධං? සබ්බමෙව චෙතං ධම්මො චෙව විනයො චාති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තත්ථ විනයපිටකං විනයො, අවසෙසං බුද්ධවචනං ධම්මො. තෙනෙවාහ ‘‘යන්නූන මයං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච සඞ්ගායෙය්‍යාමා’’ති (චූළව. 437). ‘‘අහං උපාලිං විනයං පුච්ඡෙය්‍යං, ආනන්දං ධම්මං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති ච. එවං ධම්මවිනයවසෙන දුවිධං.

Inwiefern ist es in Bezug auf Dhamma und Vinaya von zweierlei Art? Alles dies wird entweder als Dhamma oder als Vinaya bezeichnet. Dabei ist das Vinayapiṭaka der Vinaya, und das übrige Buddha-Wort ist der Dhamma. Daher wurde gesagt: „Wie wäre es, wenn wir den Dhamma und den Vinaya rezitieren würden?“ Sowie: „Ich will Upāli über den Vinaya befragen und Ānanda über den Dhamma.“ So ist es in Bezug auf Dhamma und Vinaya von zweierlei Art.

කථං පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමවසෙන තිවිධං? සබ්බමෙව හිදං පඨමබුද්ධවචනං, මජ්ඣිමබුද්ධවචනං, පච්ඡිමබුද්ධවචනන්ති තිප්පභෙදං හොති. තත්ථ –

Inwiefern ist es in Bezug auf das erste, mittlere und letzte Wort von dreierlei Art? Das gesamte Buddha-Wort wird in das erste Buddha-Wort, das mittlere Buddha-Wort und das letzte Buddha-Wort unterteilt. Dabei gilt:

‘‘අනෙකජාතිසංසාරං, සන්ධාවිස්සං අනිබ්බිසං;

ගහකාරං ගවෙසන්තො, දුක්ඛා ජාති පුනප්පුනං.ගහකාරක දිට්ඨොසි, පුන ගෙහං න කාහසි;

සබ්බා තෙ ඵාසුකා භග්ගා, ගහකූටං විසඞ්ඛතං;

විසඞ්ඛාරගතං චිත්තං, තණ්හානං ඛයමජ්ඣගා’’ති. (ධ. ප. 153-54);

„Durch den Kreislauf vieler Geburten wanderte ich rastlos umher, den Erbauer des Hauses suchend; leidvoll ist die Geburt immer wieder. O Hausbauer, du bist nun gesehen! Wiederum wirst du kein Haus bauen. Alle deine Sparren sind zerbrochen, der Dachfirst ist zerstört. Der Geist ist zum Ungewordenen gelangt; das Versiegen des Verlangens ist erreicht.“

ඉදං පඨමබුද්ධවචනං. කෙචි ‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා’’ති (මහාව. 1) ඛන්ධකෙ උදානගාථං වදන්ති. එසා පන පාටිපදදිවසෙ සබ්බඤ්ඤුභාවප්පත්තස්ස සොමනස්සමයඤාණෙන පච්චයාකාරං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස උප්පන්නා උදානගාථාති වෙදිතබ්බා.

Dies ist das erste Buddha-Wort. Einige Lehrer behaupten, es sei die Udāna-Strophe im Khandhaka: „Wenn wahrlich die Phänomene offenbar werden“. Es ist jedoch zu verstehen, dass jene Udāna-Strophe am ersten Tag nach dem Vollmond [des Monats Visākha] entstand, als der Erhabene, nachdem er die Allwissenheit erlangt hatte, mit von Freude begleiteter Erkenntnis die Bedingte Entstehung betrachtete.

යං [Pg.17] පන පරිනිබ්බානකාලෙ අභාසි – ‘‘හන්ද දානි, භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි වො, වයධම්මා සඞ්ඛාරා, අප්පමාදෙන සම්පාදෙථා’’ති (දී. නි. 2.218) ඉදං පච්ඡිමබුද්ධවචනං. උභින්නමන්තරෙ යං වුත්තං, එතං මජ්ඣිමබුද්ධවචනං නාම. එවං පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමබුද්ධවචනවසෙන තිවිධං.

Was er hingegen zur Zeit des vollkommenen Erlöschens (Parinibbāna) sprach – „Wohlan denn, ihr Mönche, ich ermahne euch: Vergänglich sind die bedingten Dinge; vollendet euer Streben mit Achtsamkeit“ – das ist das letzte Buddha-Wort. Was zwischen diesen beiden gesprochen wurde, wird das mittlere Buddha-Wort genannt. So ist es nach der Einteilung in das erste, das mittlere und das letzte Buddha-Wort dreifach.

කථං පිටකවසෙන තිවිධං? සබ්බම්පි චෙතං විනයපිටකං සුත්තන්තපිටකං අභිධම්මපිටකන්ති තිප්පභෙදමෙව හොති. තත්ථ පඨමසඞ්ගීතියං සඞ්ගීතඤ්ච අසඞ්ගීතඤ්ච සබ්බම්පි සමොධානෙත්වා උභයානි පාතිමොක්ඛානි, ද්වෙ විභඞ්ගා, ද්වාවීසති ඛන්ධකා, සොළසපරිවාරාති – ඉදං විනයපිටකං නාම. බ්‍රහ්මජාලාදිචතුත්තිංසසුත්තසඞ්ගහො දීඝනිකායො, මූලපරියායසුත්තාදිදියඩ්ඪසතද්වෙසුත්තසඞ්ගහො මජ්ඣිමනිකායො, ඔඝතරණසුත්තාදිසත්තසුත්තසහස්සසත්තසතද්වාසට්ඨිසුත්තසඞ්ගහො සංයුත්තනිකායො, චිත්තපරියාදානසුත්තාදිනවසුත්තසහස්සපඤ්චසතසත්තපඤ්ඤාසසුත්තසඞ්ගහො අඞ්ගුත්තරනිකායො, ඛුද්දකපාඨ-ධම්මපද-උදාන-ඉතිවුත්තක-සුත්තනිපාත-විමානවත්ථු-පෙතවත්ථු-ථෙරගාථා-ථෙරීගාථා-ජාතක-නිද්දෙස-පටිසම්භිදාමග්ග-අපදාන-බුද්ධවංස-චරියාපිටකවසෙන පන්නරසප්පභෙදො ඛුද්දකනිකායොති ඉදං සුත්තන්තපිටකං නාම. ධම්මසඞ්ගහො, විභඞ්ගො, ධාතුකථා, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති, කථාවත්ථු, යමකං, පට්ඨානන්ති – ඉදං අභිධම්මපිටකං නාම. තත්ථ –

Wie ist es nach den Körben (Piṭaka) dreifach? All dies ist unterteilt in den Vinayapiṭaka, den Suttantapiṭaka und den Abhidhammapiṭaka. Dabei umfasst der Vinayapiṭaka alles, was bei der ersten Konzilssammlung zusammengestellt wurde (sowie das nicht Zusammengestellte), nämlich beide Pātimokkhas, die zwei Vibhaṅgas, die zweiundzwanzig Khandhakas und die sechzehn Parivāras. Der Suttantapiṭaka umfasst den Dīghanikāya mit einer Sammlung von vierunddreißig Suttas wie dem Brahmajāla-Sutta, den Majjhimanikāya mit einer Sammlung von hundertfünfundzwanzig Suttas wie dem Mūlapariyāya-Sutta, den Saṃyuttanikāya mit einer Sammlung von siebentausendsiebenhundertzweiundsechzig Suttas wie dem Oghataraṇa-Sutta, den Aṅguttaranikāya mit einer Sammlung von neuntausendfünfhundertsiebenundfünfzig Suttas wie dem Cittapariyādāna-Sutta, sowie den Khuddakanikāya mit seinen fünfzehn Abteilungen: Khuddakapāṭha, Dhammapada, Udāna, Itivuttaka, Suttanipāta, Vimānavatthu, Petavatthu, Theragāthā, Therīgāthā, Jātaka, Niddesa, Paṭisambhidāmagga, Apadāna, Buddhavaṃsa und Cariyāpiṭaka. Der Abhidhammapiṭaka besteht aus: Dhammasaṅgaho, Vibhaṅgo, Dhātukathā, Puggalapaññatti, Kathāvatthu, Yamakaṃ und Paṭṭhānaṃ. Hierbei gilt:

‘‘විවිධවිසෙසනයත්තා, විනයනතො චෙව කායවාචානං;

විනයත්ථවිදූහි අයං, විනයො විනයොති අක්ඛාතො’’.

„Wegen der vielfältigen und besonderen Methoden und weil er Körper und Rede zähmt, wird dieser von jenen, die den Vinaya kennen, als Vinaya bezeichnet.“

විවිධා හි එත්ථ පඤ්චවිධපාතිමොක්ඛුද්දෙසපාරාජිකාදි සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධමාතිකා විභඞ්ගාදිප්පභෙදා නයා. විසෙසභූතා ච දළ්හීකම්මසිථිලකරණප්පයොජනා අනුපඤ්ඤත්තිනයා. කායිකවාචසිකඅජ්ඣාචාරනිසෙධනතො චෙස කායං වාචඤ්ච විනෙති, තස්මා විවිධනයත්තා විසෙසනයත්තා කායවාචානං විනයනතො චෙව විනයොති අක්ඛාතො. තෙනෙතමෙතස්ස වචනත්ථකොසල්ලත්ථං වුත්තං –

Vielfältig sind hier nämlich die Methoden, die sich in die fünffache Pātimokkha-Rezitation, die sieben Gruppen von Vergehen wie Pārājika etc., sowie Mātikā und Vibhaṅga unterteilen. Besonderer Art sind zudem die Methoden der Zusatzregeln (Anupaññatti), welche dem Zweck dienen, [Regeln] zu festigen oder zu lockern. Da er Übertretungen durch Körper und Rede untersagt, zähmt er Körper und Rede. Daher wird er aufgrund der Vielfalt der Methoden, der Besonderheit der Methoden sowie der Zähmung von Körper und Rede als „Vinaya“ bezeichnet. Dies wurde zur Erlangung der Gewandtheit in der Wortbedeutung desselben gesagt:

‘‘විවිධවිසෙසනයත්තා, විනයනතො චෙව කායවාචානං;

විනයත්ථවිදූහි අයං, විනයො විනයොති අක්ඛාතො’’ති.

„Wegen der vielfältigen und besonderen Methoden und weil er Körper und Rede zähmt, wird dieser von jenen, die den Vinaya kennen, als Vinaya bezeichnet.“

ඉතරං [Pg.18] පන –

Das andere hingegen:

‘‘අත්ථානං සූචනතො සුවුත්තතො, සවනතොථ සූදනතො;

සුත්තාණා සුත්තසභාගතො ච, සුත්තන්ති අක්ඛාතං.

„Weil es die Heilsgüter anzeigt, weil es gut dargelegt ist, weil es [Früchte] hervorbringt, ferner weil es [Segen] ausgießt, weil es schützt und wegen der Ähnlichkeit mit einem Richtfaden, wird es Sutta genannt.“

තඤ්හි අත්තත්ථපරත්ථාදිභෙදෙ අත්ථෙ සූචෙති. සුවුත්තා චෙත්ථ අත්ථා, වෙනෙය්‍යජ්ඣාසයානුලොමෙන වුත්තත්තා. සවති චෙතං අත්ථෙ සස්සමිව ඵලං, පසවතීති වුත්තං හොති. සූදති චෙතං ධෙනු විය ඛීරං, පග්ඝරාපෙතීති වුත්තං හොති. සුට්ඨු ච නෙ තායති, රක්ඛතීති වුත්තං හොති. සුත්තසභාගඤ්චෙතං, යථා හි තච්ඡකානං සුත්තං පමාණං හොති, එවමෙතම්පි විඤ්ඤූනං. යථා ච සුත්තෙන සඞ්ගහිතානි පුප්ඵානි න විකිරීයන්ති, න විද්ධංසීයන්ති, එවමෙව තෙන සඞ්ගහිතා අත්ථා. තෙනෙතමෙතස්ස වචනත්ථකොසල්ලත්ථං වුත්තං –

Es zeigt nämlich die Heilsgüter in ihren verschiedenen Arten an, wie das eigene Wohl und das Wohl anderer. Zudem sind die Inhalte darin gut dargelegt, da sie in Übereinstimmung mit den Neigungen der zu bekehrenden Wesen gesprochen wurden. Es bringt zudem Heilsgüter hervor, so wie die Saat Früchte hervorbringt; daher die Bedeutung „erzeugen“. Es gießt diese [Güter] aus wie eine Kuh die Milch; daher die Bedeutung „ausströmen lassen“. Es schützt sie zudem auf vortreffliche Weise; daher die Bedeutung „bewahren“. Ferner gleicht es einem Richtfaden: Wie nämlich der Richtfaden für Zimmerleute der Maßstab ist, so ist dies auch für die Weisen der Fall. Und wie Blumen, die von einem Faden zusammengehalten werden, nicht verstreut oder zerstört werden, so verhält es sich auch mit den Inhalten, die dadurch zusammengehalten werden. Dies wurde zur Erlangung der Gewandtheit in der Wortbedeutung desselben gesagt:

‘‘අත්ථානං සූචනතො, සුවුත්තතො සවනතොථ සූදනතො;

සුත්තාණා සුත්තසභාගතො ච, සුත්තන්ති අක්ඛාත’’න්ති.

„Weil es die Heilsgüter anzeigt, weil es gut dargelegt ist, weil es [Früchte] hervorbringt, ferner weil es [Segen] ausgießt, weil es schützt und wegen der Ähnlichkeit mit einem Richtfaden, wird es Sutta genannt.“

ඉතරො පන –

Der andere hingegen:

‘‘යං එත්ථ වුඩ්ඪිමන්තො, සලක්ඛණා පූජිතා පරිච්ඡින්නා;

වුත්තාධිකා ච ධම්මා, අභිධම්මො තෙන අක්ඛාතො’’.

„Weil darin Dinge dargelegt werden, die anwachsend, mit Merkmalen versehen, verehrungswürdig, abgegrenzt und überragend sind, wird es als Abhidhamma bezeichnet.“

අයඤ්හි අභිසද්දො වුඩ්ඪිලක්ඛණපූජිතපරිච්ඡින්නාධිකෙසු දිස්සති. තථා හෙස ‘‘බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්තී’’තිආදීසු (ම. නි. 3.389) වුඩ්ඪියං ආගතො. ‘‘යා තා රත්තියො අභිඤ්ඤාතා අභිලක්ඛිතා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.49) සලක්ඛණෙ. ‘‘රාජාභිරාජා මනුජින්දො’’තිආදීසු (ම. නි. 2.399) පූජිතෙ. ‘‘පටිබලො විනෙතුං අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ’’තිආදීසු (මහාව. 85) පරිච්ඡින්නෙ. අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්කරවිරහිතෙ ධම්මෙ ච විනයෙ චාති වුත්තං හොති. ‘‘අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනා’’තිආදීසු (වි. ව. 819) අධිකෙ.

Das Präfix „abhi“ wird nämlich in den Bedeutungen von Wachstum, Merkmal, Verehrung, Abgrenzung und Überlegenheit verwendet. So erscheint es in der Bedeutung von Wachstum in Stellen wie: „Heftig nehmen meine schmerzhaften Empfindungen zu (abhikkamanti) und lassen nicht nach“. In der Bedeutung des Merkmals in: „Jene Nächte, die bekannt (abhiññātā) und gekennzeichnet (abhilakkhitā) sind“. In der Bedeutung der Verehrung in: „Der König der Könige (rājābhirājā), der Gebieter der Menschen“. In der Bedeutung der Abgrenzung in: „Fähig, im Abhidhamma und Abhivinaya zu unterweisen“, womit Lehre und Disziplin gemeint sind, die frei von gegenseitiger Vermischung [und somit genau abgegrenzt] sind. In der Bedeutung der Überlegenheit in Stellen wie: „Mit überragender (abhikkantena) Schönheit“.

එත්ථ ච ‘‘රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති’’ (ධ. ස. 251), ‘‘මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරතී’’තිආදිනා (විභ. 642) නයෙන වුඩ්ඪිමන්තොපි ධම්මා වුත්තා. ‘‘රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා’’තිආදිනා (ධ. ස. 1) නයෙන ආරම්මණාදීහි ලක්ඛණීයත්තා [Pg.19] සලක්ඛණාපි. ‘‘සෙක්ඛා ධම්මා, අසෙක්ඛා ධම්මා, ලොකුත්තරා ධම්මා’’තිආදිනා (ධ. ස. තිකමාතිකා 11, දුකමාතිකා 12) නයෙන පූජිතාපි, පූජාරහාති අධිප්පායො. ‘‘ඵස්සො හොති, වෙදනා හොතී’’තිආදිනා (ධ. ස. 1) නයෙන සභාවපරිච්ඡින්නත්තා පරිච්ඡින්නාපි. ‘‘මහග්ගතා ධම්මා, අප්පමාණා ධම්මා (ධ. ස. තිකමාතිකා 11), අනුත්තරා ධම්මා’’තිආදිනා (ධ. ස. දුකමාතිකා 11) නයෙන අධිකාපි ධම්මා වුත්තා. තෙනෙතමෙතස්ස වචනත්ථකොසල්ලත්ථං වුත්තං –

Hierbei wurden auch solche Dhammas als „wachsend“ (vuḍḍhimanto) bezeichnet, nach der Methode: „Für das Entstehen in der feinstofflichen Welt entfaltet er den Weg“ oder „Mit einem von Güte begleiteten Herzen verweilt er, eine Himmelsrichtung durchdringend“. Auch als „mit Merkmalen versehen“ (salakkhaṇā), da sie durch Merkmale wie Objekte und so weiter erkennbar sind, nach der Methode: „Entweder ein Sehobjekt oder ein Hörobjekt“. Auch als „verehrt“ (pūjitā), im Sinne von verehrungswürdig, nach der Methode: „Dhammas der Übenden, Dhammas der über die Übung Hinausgegangenen, überweltliche Dhammas“. Auch als „abgegrenzt“ (paricchinnā), da sie durch ihr Eigenwesen bestimmt sind, nach der Methode: „Kontakt entsteht, Empfindung entsteht“. Und auch als „vortrefflich“ (adhikā), nach der Methode: „Erhabene Dhammas, unermessliche Dhammas, unübertreffliche Dhammas“. Daher wurde dies zur Erläuterung der Geschicklichkeit in der Wortbedeutung dieses Wortes gesagt:

‘‘යං එත්ථ වුඩ්ඪිමන්තො, සලක්ඛණා පූජිතා පරිච්ඡින්නා;

වුත්තාධිකා ච ධම්මා, අභිධම්මො තෙන අක්ඛාතො’’ති.

„Weil hier wachsende, mit Merkmalen versehene, verehrte, abgegrenzte und vortreffliche Dhammas gelehrt werden, wird es Abhidhamma genannt.“

යං පනෙත්ථ අවිසිට්ඨං, තං –

Was nun darin nicht unterschieden wurde, das –

‘‘පිටකං පිටකත්ථවිදූ, පරියත්තිබ්භාජනත්ථතො ආහු;

තෙන සමොධානෙත්වා, තයොපි විනයාදයො ඤෙය්‍යා’’.

„‚Korb‘ (Piṭaka) nennen die Kenner der Körbe die Bedeutung von Studium und Gefäß; indem man es damit verbindet, sind auch die drei, Vinaya und so weiter, zu verstehen.“

පරියත්තිපි හි ‘‘මා පිටකසම්පදානෙනා’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) පිටකන්ති වුච්චති. ‘‘අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුදාලපිටකමාදායා’’තිආදීසු (අ. නි. 3.70) යං කිඤ්චි භාජනම්පි. තස්මා ‘පිටකං පිටකත්ථවිදූ පරියත්තිභාජනත්ථතො ආහු.

Denn auch das Studium (pariyatti) wird in Stellen wie ‚Nicht durch die Überlieferung in einem Korb (piṭakasampadānena)‘ als Piṭaka bezeichnet. Ebenso jedes beliebige Gefäß in Stellen wie ‚Dann käme ein Mann, der Korb und Hacke (kudālapiṭakaṃ) mitbringt‘. Daher sagten die Kenner der Körbe: ‚Korb‘ bedeutet Studium und Gefäß.

ඉදානි ‘තෙන සමොධානෙත්වා තයොපි විනයාදයො ඤෙය්‍යා’ති, තෙන එවං දුවිධත්ථෙන පිටකසද්දෙන සහ සමාසං කත්වා විනයො ච සො පිටකඤ්ච පරියත්තිභාවතො, තස්ස තස්ස අත්ථස්ස භාජනතො චාති විනයපිටකං, යථාවුත්තෙනෙව නයෙන සුත්තන්තඤ්ච තං පිටකඤ්චාති සුත්තන්තපිටකං, අභිධම්මො ච සො පිටකඤ්චාති අභිධම්මපිටකන්ති. එවමෙතෙ තයොපි විනයාදයො ඤෙය්‍යා.

Nun zu ‚indem man es damit verbindet, sind auch die drei, Vinaya und so weiter, zu verstehen‘: Indem man eine Zusammensetzung mit dem Wort Piṭaka in diesem zweifachen Sinne bildet: Es ist der Vinaya und es ist ein Korb, sowohl weil er ein Studium ist als auch weil er ein Gefäß für diese und jene Bedeutungen ist – so ergibt sich ‚Vinayapiṭaka‘. Nach der bereits erwähnten Methode: Es ist das Suttanta und es ist jener Korb – so ergibt sich ‚Suttantapiṭaka‘. Es ist der Abhidhamma und es ist jener Korb – so ergibt sich ‚Abhidhammapiṭaka‘. So sind diese drei, Vinaya und so weiter, zu verstehen.

එවං ඤත්වා ච පුනපි තෙසුයෙව පිටකෙසු නානප්පකාරකොසල්ලත්ථං –

Nachdem man dies verstanden hat, sollte man erneut zur Erlangung vielfältiger Geschicklichkeit in eben diesen Körben –

‘‘දෙසනාසාසනකථාභෙදං තෙසු යථාරහං;

සික්ඛාප්පහානගම්භීරභාවඤ්ච පරිදීපයෙ.පරියත්තිභෙදං සම්පත්තිං, විපත්තිඤ්චාපි යං යහිං;

පාපුණාති යථා භික්ඛු, තම්පි සබ්බං විභාවයෙ’’.

„Den Unterschied der Darlegung, der Unterweisung und der Abhandlung in ihnen angemessen darlegen, sowie die Schulung, das Aufgeben und die Tiefe. Welchen Unterschied im Studium, welchen Erfolg und Misserfolg ein Mönch wo erlangt, all das soll man ebenso verdeutlichen.“

තත්‍රායං පරිදීපනා විභාවනා ච. එතානි හි තීණි පිටකානි යථාක්කමං ආණාවොහාරපරමත්ථදෙසනා, යථාපරාධයථානුලොමයථාධම්මසාසනානි, සංවරාසංවරදිට්ඨිවිනිවෙඨනනාමරූපපරිච්ඡෙදකථාති ච වුච්චන්ති. එත්ථ [Pg.20] හි විනයපිටකං ආණාරහෙන භගවතා ආණාබාහුල්ලතො දෙසිතත්තා ආණාදෙසනා, සුත්තන්තපිටකං වොහාරකුසලෙන භගවතා වොහාරබාහුල්ලතො දෙසිතත්තා වොහාරදෙසනා, අභිධම්මපිටකං පරමත්ථකුසලෙන භගවතා පරමත්ථබාහුල්ලතො දෙසිතත්තා පරමත්ථදෙසනාති වුච්චති.

Hierbei ist dies die Darlegung und Verdeutlichung: Diese drei Körbe werden der Reihe nach als die Darlegung der Autorität (āṇā), die Darlegung der Konvention (vohāra) und die Darlegung der höchsten Wirklichkeit (paramattha) bezeichnet; als die Unterweisung gemäß dem Vergehen, die Unterweisung gemäß der Neigung und die Unterweisung gemäß dem Dhamma; sowie als Abhandlung über Zügelung und Nicht-Zügelung, Abhandlung über das Entwirren von Ansichten und Abhandlung über die Analyse von Geist und Materie. Hierbei wird das Vinayapiṭaka ‚Darlegung der Autorität‘ genannt, da es vom Erhabenen, der zur Ausübung von Autorität berechtigt ist, mit einem Übermaß an Autorität dargelegt wurde. Das Suttantapiṭaka wird ‚Darlegung der Konvention‘ genannt, da es vom Erhabenen, der in der konventionellen Sprache geschickt ist, mit einem Übermaß an Konvention dargelegt wurde. Das Abhidhammapiṭaka wird ‚Darlegung der höchsten Wirklichkeit‘ genannt, da es vom Erhabenen, der in der höchsten Wirklichkeit geschickt ist, mit einem Übermaß an höchster Wirklichkeit dargelegt wurde.

තථා පඨමං – ‘යෙ තෙ පචුරාපරාධා සත්තා, තෙ යථාපරාධං එත්ථ සාසිතා’ති යථාපරාධසාසනං, දුතියං – ‘අනෙකජ්ඣාසයානුසයචරියාධිමුත්තිකා සත්තා යථානුලොමං එත්ථ සාසිතා’ති යථානුලොමසාසනං, තතියං – ‘ධම්මපුඤ්ජමත්තෙ ‘‘අහං මමා’’ති සඤ්ඤිනො සත්තා යථාධම්මං එත්ථ සාසිතා’ති යථාධම්මසාසනන්ති වුච්චති.

Ebenso wird das erste [Korb] ‚Unterweisung gemäß dem Vergehen‘ genannt, im Sinne von: ‚Jene Wesen, die viele Vergehen begehen, werden hier entsprechend ihrem Vergehen unterwiesen‘. Das zweite ‚Unterweisung gemäß der Neigung‘, im Sinne von: ‚Wesen mit vielfältigen Absichten, Tendenzen, Charakteren und Entschlüssen werden hier entsprechend ihrer Neigung unterwiesen‘. Das dritte ‚Unterweisung gemäß dem Dhamma‘, im Sinne von: ‚Wesen, die in Bezug auf eine bloße Ansammlung von Dhammas die Vorstellung von „Ich“ und „Mein“ haben, werden hier entsprechend dem Dhamma unterwiesen‘.

තථා පඨමං – අජ්ඣාචාරපටිපක්ඛභූතො සංවරාසංවරො එත්ථ කථිතොති සංවරාසංවරකථා. සංවරාසංවරොති ඛුද්දකො චෙව මහන්තො ච සංවරො, කම්මාකම්මං විය, ඵලාඵලං විය ච, දුතියං – ‘‘ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිපටිපක්ඛභූතා දිට්ඨිවිනිවෙඨනා එත්ථ කථිතා’’ති දිට්ඨිවිනිවෙඨනකථා, තතියං – ‘‘රාගාදිපටිපක්ඛභූතො නාමරූපපරිච්ඡෙදො එත්ථ කථිතො’’ති නාමරූපපරිච්ඡෙදකථාති වුච්චති.

Ebenso wird das erste ‚Abhandlung über Zügelung und Nicht-Zügelung‘ genannt, da hier die Zügelung und Nicht-Zügelung dargelegt wird, welche der Gegensatz zum Fehlverhalten (ajjhācāra) ist. ‚Zügelung und Nicht-Zügelung‘ meint die kleine und die große Zügelung, wie bei den Ausdrücken ‚Handlung und Nicht-Handlung‘ (kammākamma) oder ‚Frucht und Nicht-Frucht‘ (phalāphala). Das zweite wird ‚Abhandlung über das Entwirren von Ansichten‘ genannt, da hier das Entwirren von Ansichten dargelegt wird, welches der Gegensatz zu den zweiundsechzig falschen Ansichten ist. Das dritte wird ‚Abhandlung über die Analyse von Geist und Materie‘ genannt, da hier die Analyse von Geist und Materie dargelegt wird, welche der Gegensatz zu Gier und so weiter ist.

තීසුපි චෙතෙසු තිස්සො සික්ඛා, තීණි පහානානි, චතුබ්බිධො ච ගම්භීරභාවො වෙදිතබ්බො. තථා හි විනයපිටකෙ විසෙසෙන අධිසීලසික්ඛා වුත්තා, සුත්තන්තපිටකෙ අධිචිත්තසික්ඛා, අභිධම්මපිටකෙ අධිපඤ්ඤාසික්ඛා.

In diesen drei [Körben] sind zudem die drei Schulungen, die drei Arten des Aufgebens und die vierfache Tiefe zu verstehen. Denn im Vinayapiṭaka wird insbesondere die Schulung in der höheren Sittlichkeit (adhisīlasikkhā) gelehrt, im Suttantapiṭaka die Schulung im höheren Geist (adhicittasikkhā) und im Abhidhammapiṭaka die Schulung in der höheren Weisheit (adhipaññāsikkhā).

විනයපිටකෙ ච වීතික්කමප්පහානං, කිලෙසානං වීතික්කමපටිපක්ඛත්තා සීලස්ස. සුත්තන්තපිටකෙ පරියුට්ඨානප්පහානං, පරියුට්ඨානපටිපක්ඛත්තා සමාධිස්ස. අභිධම්මපිටකෙ අනුසයප්පහානං, අනුසයපටිපක්ඛත්තා පඤ්ඤාය. පඨමෙ ච තදඞ්ගප්පහානං, ඉතරෙසු වික්ඛම්භනසමුච්ඡෙදප්පහානානි. පඨමෙ ච දුච්චරිතසංකිලෙසප්පහානං, ඉතරෙසු තණ්හාදිට්ඨිසංකිලෙසප්පහානං.

Im Vinayapiṭaka wird zudem das Aufgeben von Übertretungen gelehrt, da Sittlichkeit der Gegensatz zu den Übertretungen der Befleckungen ist. Im Suttantapiṭaka wird das Aufgeben von Manifestationen (pariyuṭṭhāna) gelehrt, da Konzentration der Gegensatz zu den Manifestationen ist. Im Abhidhammapiṭaka wird das Aufgeben der latenten Tendenzen (anusaya) gelehrt, da Weisheit der Gegensatz zu den latenten Tendenzen ist. Im ersten [Korb] wird zudem das Aufgeben durch das Gegenteil (tadaṅgappahāna) gelehrt, in den anderen das Aufgeben durch Unterdrückung und das Aufgeben durch Vernichtung. Im ersten das Aufgeben der Befleckung durch Fehlverhalten, in den anderen das Aufgeben der Befleckungen durch Verlangen und Ansichten.

එකමෙකස්මිඤ්චෙත්ථ චතුබ්බිධොපි ධම්මත්ථදෙසනා පටිවෙධගම්භීරභාවො වෙදිතබ්බො. තත්ථ ධම්මොති තන්ති. අත්ථොති තස්සායෙව අත්ථො. දෙසනාති තස්සා මනසා වවත්ථාපිතාය තන්තියා දෙසනා. පටිවෙධොති තන්තියා තන්තිඅත්ථස්ස ච යථාභූතාවබොධො. තීසුපි චෙතෙසු එතෙ ධම්මත්ථදෙසනාපටිවෙධා. යස්මා සසාදීහි විය මහාසමුද්දො [Pg.21] මන්දබුද්ධීහි දුක්ඛොගාළ්හා අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨා ච, තස්මා ගම්භීරා. එවං එකමෙකස්මිං එත්ථ චතුබ්බිධොපි ගම්භීරභාවො වෙදිතබ්බො.

In jedem einzelnen dieser [Körbe] ist zudem die vierfache Tiefe des Textes (dhamma), der Bedeutung (attha), der Darlegung (desanā) und der Durchdringung (paṭivedha) zu verstehen. Dabei bedeutet ‚Dhamma‘ der Text (tanti). ‚Attha‘ ist die Bedeutung eben dieses Textes. ‚Desanā‘ ist die mündliche Darlegung jenes geistig festgelegten Textes. ‚Paṭivedha‘ ist das korrekte Wissen und Durchdringen des Textes und der Bedeutung des Textes. In allen drei [Körben] finden sich diese Aspekte von Text, Bedeutung, Darlegung und Durchdringung. Weil sie für Menschen mit geringer Weisheit schwer zu ergründen sind und keinen Halt bieten, gleichwie der Ozean für Hasen und andere kleine Tiere, werden sie als ‚tief‘ bezeichnet. So ist in jedem einzelnen [Korb] die vierfache Tiefe zu verstehen.

අපරො නයො, ධම්මොති හෙතු. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘හෙතුම්හි ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’ති. අත්ථොති හෙතුඵලං, වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘හෙතුඵලෙ ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’ති (විභ. 720). දෙසනාති පඤ්ඤත්ති, යථා ධම්මං ධම්මාභිලාපොති අධිප්පායො. අනුලොමපටිලොමසඞ්ඛෙපවිත්ථාරාදිවසෙන වා කථනං. පටිවෙධොති අභිසමයො, සො ච ලොකියලොකුත්තරො විසයතො අසම්මොහතො ච, අත්ථානුරූපං ධම්මෙසු, ධම්මානුරූපං අත්ථෙසු, පඤ්ඤත්තිපථානුරූපං පඤ්ඤත්තීසු අවබොධො. තෙසං තෙසං වා තත්ථ තත්ථ වුත්තධම්මානං පටිවිජ්ඣිතබ්බො සලක්ඛණසඞ්ඛාතො අවිපරීතසභාවො.

Eine andere Methode: 'Dhamma' bedeutet Ursache. Es wurde dazu gesagt: 'Das Wissen um die Ursache ist die analytische Erkenntnis des Dhamma.' 'Attha' bedeutet die Frucht der Ursache; es wurde dazu gesagt: 'Das Wissen um die Frucht der Ursache ist die analytische Erkenntnis des Sinnes' (Vibhanga 720). 'Desanā' (Lehrdarlegung) ist die Bezeichnung (paññatti); gemeint ist der Ausdruck der Wirklichkeit gemäß der Natur der Dinge. Oder es ist das Lehren mittels Übereinstimmung, Umkehrung, Zusammenfassung, Ausführlichkeit usw. 'Paṭivedha' (Durchdringung) ist die Verwirklichung (abhisamaya); diese ist sowohl weltlich als auch überweltlich, hinsichtlich des Objekts und der Unverwirrtheit, ein Verständnis der Ursachen (dhamma) entsprechend dem Sinn, des Sinnes (attha) entsprechend den Ursachen und der Bezeichnungen entsprechend dem Pfad der Bezeichnung. Oder es ist die wahre, unverfälschte Natur – als Eigenmerkmal bezeichnet –, welche die in den jeweiligen dort dargelegten Lehren zu durchdringende Wirklichkeit darstellt.

ඉදානි යස්මා එතෙසු පිටකෙසු යං යං ධම්මජාතං වා අත්ථජාතං වා, යා චායං යථා යථා ඤාපෙතබ්බො අත්ථො සොතූනං ඤාණස්ස අභිමුඛො හොති, තථා තථා තදත්ථජොතිකා දෙසනා, යො චෙත්ථ අවිපරීතාවබොධසඞ්ඛාතො පටිවෙධො, තෙසං තෙසං වා ධම්මානං පටිවිජ්ඣිතබ්බො සලක්ඛණසඞ්ඛාතො අවිපරීතසභාවො. සබ්බම්පෙතං අනුපචිතකුසලසම්භාරෙහි දුප්පඤ්ඤෙහි සසාදීහි විය මහාසමුද්දො දුක්ඛොගාළ්හං අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨඤ්ච, තස්මා ගම්භීරං. එවම්පි එකමෙකස්මිං එත්ථ චතුබ්බිධොපි ගම්භීරභාවො වෙදිතබ්බො.

Da nun in diesen Piṭakas die verschiedenen Arten von Ursachen (dhammajāta) oder Wirkungen (atthajāta), wann immer deren zu vermittelnder Sinn dem Wissen der Zuhörer gegenwärtig wird, so ist die jenen Sinn erhellende Darlegung (desanā) sowie die Durchdringung (paṭivedha), die hier als unverfälschtes Verständnis bezeichnet wird, oder die als Eigenmerkmal bezeichnete unverfälschte Natur jener jeweiligen Lehren, die zu durchdringen ist. All dies ist für diejenigen, die keine heilsamen Voraussetzungen angesammelt haben und unweise sind, wie der große Ozean für Hasen: schwer zu ergründen und ohne festen Halt; daher ist es tiefgründig. So ist auch in jedem einzelnen hierbei die vierfache Tiefgründigkeit zu verstehen.

එත්තාවතා ච –

Und insofern –

‘‘දෙසනාසාසනකථා, භෙදං තෙසු යථාරහං;

සික්ඛාප්පහානගම්භීර, භාවඤ්ච පරිදීපයෙ’’ති –

'Die Darlegung der Lehre, die Verkündigung, man möge die Unterscheidung in ihnen, die Übung, das Aufgeben und die Tiefgründigkeit entsprechend erläutern' –

අයං ගාථා වුත්තත්ථාව හොති.

Diese Strophe hat den bereits erklärten Sinn.

‘‘පරියත්තිභෙදං සම්පත්තිං, විපත්තිඤ්චාපි යං යහිං;

පාපුණාති යථා භික්ඛු, තම්පි සබ්බං විභාවයෙ’’ති –

'Die Unterscheidung der Gelehrsamkeit, die Vollendung und auch das Versagen, wie ein Mönch was erreicht, all das soll dargelegt werden' –

එත්ථ පන තීසු පිටකෙසු තිවිධො පරියත්තිභෙදො දට්ඨබ්බො. තිස්සො හි පරියත්තියො – අලගද්දූපමා, නිස්සරණත්ථා, භණ්ඩාගාරිකපරියත්තීති.

Hierbei ist in den drei Piṭakas eine dreifache Unterscheidung der Gelehrsamkeit (pariyatti) zu sehen. Es gibt nämlich drei Arten der Gelehrsamkeit: die dem Schlangengleichnis entsprechende, die zum Zweck der Erlösung dienende und die schatzkammergleiche Gelehrsamkeit.

තත්ථ යා දුග්ගහිතා, උපාරම්භාදිහෙතු පරියාපුටා, අයං අලගද්දූපමා. යං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො අලගද්දත්ථිකො අලගද්දගවෙසී [Pg.22] අලගද්දපරියෙසනං චරමානො, සො පස්සෙය්‍ය මහන්තං අලගද්දං, තමෙනං භොගෙ වා නඞ්ගුට්ඨෙ වා ගණ්හෙය්‍ය, තස්ස සො අලගද්දො පටිපරිවත්තිත්වා හත්ථෙ වා බාහායං වා අඤ්ඤතරස්මිං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගෙ ඩංසෙය්‍ය, සො තතො නිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය, මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තං කිස්ස හෙතු? දුග්ගහිතත්තා, භික්ඛවෙ, අලගද්දස්ස. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ධම්මං පරියාපුණන්ති, සුත්තං…පෙ… වෙදල්ලං, තෙ තං ධම්මං පරියාපුණිත්වා තෙසං ධම්මානං පඤ්ඤාය අත්ථං න උපපරික්ඛන්ති, තෙසං තෙ ධම්මා පඤ්ඤාය අත්ථං අනුපපරික්ඛතං න නිජ්ඣානං ඛමන්ති, තෙ උපාරම්භානිසංසා චෙව ධම්මං පරියාපුණන්ති, ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසා ච, යස්ස චත්ථාය ධම්මං පරියාපුණන්ති, තඤ්චස්ස අත්ථං නානුභොන්ති, තෙසං තෙ ධම්මා දුග්ගහිතා දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දුග්ගහිතත්තා, භික්ඛවෙ, ධම්මාන’’න්ති (ම. නි. 1.238).

Dabei ist jene, die schlecht erfasst und zum Zweck von Vorwürfen (Debatten) usw. erlernt wurde, die dem Schlangengleichnis entsprechende Gelehrsamkeit. Darauf bezieht sich das Wort: 'Wie wenn, ihr Mönche, ein Mann, der eine Giftschlange benötigt, eine Giftschlange sucht, auf der Suche nach einer Giftschlange umherwandert; er erblickt eine große Giftschlange und ergreift sie an den Windungen oder am Schwanz. Diese Giftschlange würde sich umwenden und ihn an der Hand, am Arm oder an einem anderen Körperteil beißen. Er würde infolgedessen den Tod oder tödliches Leid erleiden. Warum? Wegen der schlechten Ergreifung der Giftschlange, ihr Mönche. Ebenso, ihr Mönche, lernen hier einige törichte Menschen die Lehre – die Suttas ... pe ... Vedalla; nachdem sie diese Lehre gelernt haben, prüfen sie den Sinn dieser Lehren nicht mit Weisheit. Da sie den Sinn nicht mit Weisheit prüfen, finden sie kein Gefallen an der Reflexion. Sie lernen die Lehre nur zum Zweck des Vorteils im Disput und zum Zweck der Befreiung von Vorwürfen anderer, und sie erfahren nicht den Nutzen, um dessentwillen man die Lehre eigentlich lernt. Diese schlecht erfassten Lehren führen für sie lange Zeit zu Unheil und Leid. Warum? Wegen der schlechten Erfassung der Lehren, ihr Mönche' (Majjhima Nikāya 1.238).

යා පන සුග්ගහිතා සීලක්ඛන්ධාදිපාරිපූරිංයෙව ආකඞ්ඛමානෙන පරියාපුටා, න උපාරම්භාදිහෙතු, අයං නිස්සරණත්ථා. යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘තෙසං තෙ ධම්මා සුග්ගහිතා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? සුග්ගහිතත්තා, භික්ඛවෙ, ධම්මාන’’න්ති (ම. නි. 1.239).

Jene hingegen, die gut erfasst wurde von jemandem, der lediglich die Vollkommenheit der Tugendgruppe usw. anstrebt, und nicht zum Zweck von Vorwürfen usw. erlernt wurde, ist die zum Zweck der Erlösung dienende Gelehrsamkeit. Darauf bezieht sich das Wort: 'Diese gut erfassten Lehren führen für sie lange Zeit zu Heil und Glück. Warum? Wegen der guten Erfassung der Lehren, ihr Mönche' (Majjhima Nikāya 1.239).

යං පන පරිඤ්ඤාතක්ඛන්ධො පහීනකිලෙසො භාවිතමග්ගො පටිවිද්ධාකුප්පො සච්ඡිකතනිරොධො ඛීණාසවො කෙවලං පවෙණීපාලනත්ථාය වංසානුරක්ඛණත්ථාය පරියාපුණාති, අයං භණ්ඩාගාරිකපරියත්තීති.

Jene aber, die ein Triebversiegter (Khīṇāsavo) lernt – einer, der die Daseinsgruppen vollständig durchschaut, die Befleckungen aufgegeben, den Pfad entfaltet, das Unerschütterliche durchdrungen und das Aufhören verwirklicht hat –, und zwar lediglich um der Bewahrung der Überlieferung und des Fortbestands der Abstammungslinie willen, das ist die schatzkammergleiche Gelehrsamkeit.

විනයෙ පන සුප්පටිපන්නො භික්ඛු සීලසම්පදං නිස්සාය තිස්සො විජ්ජා පාපුණාති, තාසංයෙව ච තත්ථ පභෙදවචනතො. සුත්තෙ සුප්පටිපන්නො සමාධිසම්පදං නිස්සාය ඡ අභිඤ්ඤා පාපුණාති, තාසංයෙව ච තත්ථ පභෙදවචනතො. අභිධම්මෙ සුප්පටිපන්නො පඤ්ඤාසම්පදං නිස්සාය චතස්සො පටිසම්භිදා පාපුණාති, තාසඤ්ච තත්ථෙව පභෙදවචනතො, එවමෙතෙසු සුප්පටිපන්නො යථාක්කමෙන ඉමං විජ්ජාත්තයඡළභිඤ්ඤාචතුප්පටිසම්භිදාභෙදං සම්පත්තිං පාපුණාති.

Wer im Vinaya recht geübt ist, erlangt gestützt auf die Vollkommenheit der Tugend (sīla) das dreifache Wissen (tisso vijjā), da dieses eben dort in seinen Unterteilungen dargelegt wird. Wer im Sutta recht geübt ist, erlangt gestützt auf die Vollkommenheit der Sammlung (samādhi) die sechs höheren Geisteskräfte (cha abhiññā), da diese eben dort in ihren Unterteilungen dargelegt werden. Wer im Abhidhamma recht geübt ist, erlangt gestützt auf die Vollkommenheit der Weisheit (paññā) die vier analytischen Erkenntnisse (catasso paṭisambhidā), da diese eben dort in ihren Unterteilungen dargelegt werden. So gelangt der in diesen Piṭakas recht Geübte der Reihe nach zu dieser Vollendung, bestehend aus dem dreifachen Wissen, den sechs höheren Geisteskräften und den vier analytischen Erkenntnissen.

විනයෙ පන දුප්පටිපන්නො අනුඤ්ඤාතසුඛසම්ඵස්සඅත්ථරණපාවුරණාදිඵස්සසාමඤ්ඤතො පටික්ඛිත්තෙසු උපාදින්නකඵස්සාදීසු අනවජ්ජසඤ්ඤී හොති. වුත්තම්පි [Pg.23] හෙතං – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙ මෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා’’ති (ම. නි. 1.234). තතො දුස්සීලභාවං පාපුණාති. සුත්තෙ දුප්පටිපන්නො – ‘‘චත්තාරො මෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා’’තිආදීසු (අ. නි. 4.5) අධිප්පායං අජානන්තො දුග්ගහිතං ගණ්හාති, යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘අත්තනා දුග්ගහිතෙන අම්හෙ චෙව අබ්භාචික්ඛති, අත්තානඤ්ච ඛණති, බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවතී’’ති (ම. නි. 1.236). තතො මිච්ඡාදිට්ඨිතං පාපුණාති. අභිධම්මෙ දුප්පටිපන්නො ධම්මචින්තං අතිධාවන්තො අචින්තෙය්‍යානිපි චින්තෙති. තතො චිත්තක්ඛෙපං පාපුණාති, වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, අචින්තෙය්‍යානි, න චින්තෙතබ්බානි, යානි චින්තෙන්තො උම්මාදස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති (අ. නි. 4.77). එවමෙතෙසු දුප්පටිපන්නො යථාක්කමෙන ඉමං දුස්සීලභාව මිච්ඡාදිට්ඨිතා චිත්තක්ඛෙපභෙදං විපත්තිං පාපුණාතී’’ති.

Wer jedoch im Vinaya fehlgeht, sieht in verbotenen Berührungen wie denen an belebten Körpern keine Schuld, weil sie gewöhnlichen, erlaubten angenehmen Berührungen, wie jenen von Unterlagen oder Gewändern, ähneln. Wie gesagt wurde: ‚Ich verstehe die vom Erhabenen gelehrte Lehre so, dass jene Dinge, die vom Erhabenen als Hindernisse bezeichnet wurden, für jemanden, der sie pflegt, kein wirkliches Hindernis darstellen.‘ Infolge dessen verfällt er der Sittenlosigkeit. Wer in den Suttas fehlgeht, missversteht die Absicht hinter Aussagen wie ‚Es gibt diese vier Personen, ihr Mönche, die in der Welt anzutreffen sind‘, erfasst sie falsch und verleumdet den Erhabenen durch seine falsche Auffassung, schädigt sich selbst und häuft viel Unheil an. Infolge dessen gelangt er zu falscher Ansicht. Wer im Abhidhamma fehlgeht, verliert sich beim Nachsinnen über die Natur der Dinge und denkt über Unvorstellbares nach. Infolge dessen gelangt er zur geistigen Verwirrung; denn es wurde gesagt: ‚Diese vier Dinge, ihr Mönche, sind unvorstellbar und man sollte nicht über sie nachgrübeln; wer über sie nachgrübelt, würde dem Wahnsinn oder der Erschöpfung anheimfallen.‘ So verfällt derjenige, der in diesen drei Körben fehlgeht, der Reihe nach diesem Verderben, das aus Sittenlosigkeit, falscher Ansicht und geistiger Verwirrung besteht.

එත්තාවතා ච –

Und in diesem Zusammenhang gilt:

‘‘පරියත්තිභෙදං සම්පත්තිං, විපත්තිඤ්චාපි යං යහිං;

පාපුණාති යථා භික්ඛු, තම්පි සබ්බං විභාවයෙ’’ති –

„Die Vielfalt der Lehre, den Erfolg sowie auch das Versagen, welches ein Bhikkhu wo und wie auch immer erfährt – all dies soll dargelegt werden.“

අයම්පි ගාථා වුත්තත්ථාව හොති. එවං නානප්පකාරතො පිටකානි ඤත්වා තෙසං වසෙනෙතං බුද්ධවචනං තිවිධන්ති ඤාතබ්බං.

Auch diese Strophe hat die bereits dargelegte Bedeutung. Wenn man die Pitakas auf diese vielfältige Weise kennt, sollte man verstehen, dass das Buddhawort in Bezug auf sie dreifach gegliedert ist.

කථං නිකායවසෙන පඤ්චවිධං? සබ්බමෙව චෙතං දීඝනිකායො, මජ්ඣිමනිකායො, සංයුත්තනිකායො, අඞ්ගුත්තරනිකායො, ඛුද්දකනිකායොති පඤ්චප්පභෙදං හොති. තත්ථ කතමො දීඝනිකායො? තිවග්ගසඞ්ගහානි බ්‍රහ්මජාලාදීනි චතුත්තිංස සුත්තානි.

Wie ist es nach den Nikāyas (Sammlungen) fünffach? Das gesamte Buddhawort ist fünffach gegliedert in: Dīgha-nikāya, Majjhima-nikāya, Saṃyuttanikāya, Aṅguttaranikāya und Khuddakanikāya. Was ist dabei der Dīgha-nikāya? Es sind die vierunddreißig Suttas, beginnend mit dem Brahmajāla-sutta, die in drei vaggas (Abteilungen) zusammengefasst sind.

‘‘චතුත්තිංසෙව සුත්තන්තා, තිවග්ගො යස්ස සඞ්ගහො;

එස දීඝනිකායොති, පඨමො අනුලොමිකො’’ති.

„Vierunddreißig Suttantas, zusammengefasst in drei vaggas; dies ist der Dīgha-nikāya, die erste, dem Sinn entsprechende Sammlung.“

කස්මා පනෙස දීඝනිකායොති වුච්චති? දීඝප්පමාණානං සුත්තානං සමූහතො නිවාසතො ච. සමූහනිවාසා හි නිකායොති වුච්චන්ති. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනිකායම්පි සමනුපස්සාමි එවං චිත්තං, යථයිදං, භික්ඛවෙ[Pg.24], තිරච්ඡානගතා පාණා’’ (සං. නි. 2.100). පොණිකනිකායො චික්ඛල්ලිකනිකායොති එවමාදීනි චෙත්ථ සාධකානි සාසනතො ලොකතො ච. එවං සෙසානම්පි නිකායභාවෙ වචනත්ථො වෙදිතබ්බො.

Warum wird er nun Dīgha-nikāya genannt? Wegen der Ansammlung und des Bestandes von Suttas langer (dīgha) Ausdehnung. Mit ‚Nikāya‘ werden nämlich Ansammlungen oder Wohnstätten bezeichnet. Belege hierfür aus der Lehre und der Welt sind Aussagen wie: ‚Ich sehe, ihr Mönche, keine andere Gruppe (nikāya), die so vielfältig ist wie die der Tiere‘, oder Begriffe wie Poṇika-nikāya und Cikkhallika-nikāya. Ebenso ist die Wortbedeutung für den Status als Nikāya bei den übrigen Sammlungen zu verstehen.

කතමො මජ්ඣිමනිකායො? මජ්ඣිමප්පමාණානි පඤ්චදසවග්ගසඞ්ගහානි මූලපරියායසුත්තාදීනි දියඩ්ඪසතං ද්වෙ ච සුත්තානි.

Was ist der Majjhima-nikāya? Es sind die hundertfünfundzwanzig Suttas von mittlerer Länge, beginnend mit dem Mūlapariyāya-sutta, die in fünfzehn vaggas zusammengefasst sind.

‘‘දියඩ්ඪසතසුත්තන්තා, ද්වෙ ච සුත්තානි යත්ථ සො;

නිකායො මජ්ඣිමො පඤ්ච, දසවග්ගපරිග්ගහො’’ති.

„Hundertfünfzig Suttantas plus zwei weitere Suttas enthält jene mittlere Sammlung, die fünfzehn vaggas umfasst.“

කතමො සංයුත්තනිකායො? දෙවතාසංයුත්තාදිවසෙන කථිතානි ඔඝතරණාදීනි සත්ත සුත්තසහස්සානි සත්ත ච සුත්තසතානි ද්වාසට්ඨි ච සුත්තානි.

Was ist der Saṃyutta-nikāya? Es sind die 7762 Suttas, beginnend mit dem Oghataraṇa-sutta, die nach den Themen wie der Devatā-saṃyutta und anderen gelehrt wurden.

‘‘සත්තසුත්තසහස්සානි, සත්තසුත්තසතානි ච;

ද්වාසට්ඨි චෙව සුත්තන්තා, එසො සංයුත්තසඞ්ගහො’’ති.

„Siebentausendsiebenhundertzweiundsechzig Suttantas; dies ist die Saṃyutta-Zusammenfassung.“

කතමො අඞ්ගුත්තරනිකායො? එකෙකඅඞ්ගාතිරෙකවසෙන කථිතානි චිත්තපරියාදානාදීනි නව සුත්තසහස්සානි පඤ්ච සුත්තසතානි සත්තපඤ්ඤාසඤ්ච සුත්තානි.

Was ist der Aṅguttaranikāya? Es sind die 9557 Suttas, beginnend mit dem Cittapariyādāna-sutta, die nach dem Prinzip der Steigerung um jeweils ein Glied (Anga) gelehrt wurden.

‘‘නව සුත්තසහස්සානි, පඤ්ච සුත්තසතානි ච;

සත්තපඤ්ඤාස සුත්තානි, සඞ්ඛ්‍යා අඞ්ගුත්තරෙ අය’’න්ති.

„Neuntausendfünfhundertsiebenundfünfzig Suttas; dies ist die Zählung im Aṅguttara-nikāya.“

කතමො ඛුද්දකනිකායො? සකලං විනයපිටකං, අභිධම්මපිටකං, ඛුද්දකපාඨාදයො ච පුබ්බෙ දස්සිතා පඤ්චදසප්පභෙදා, ඨපෙත්වා චත්තාරො නිකායෙ අවසෙසං බුද්ධවචනං.

Was ist der Khuddakanikāya? Es ist das gesamte Vinayapiṭaka, das Abhidhammapiṭaka sowie die zuvor gezeigten fünfzehn Arten von Texten wie das Khuddakapāṭha und andere – kurzum, das restliche Buddhawort unter Ausschluss der vier großen Nikāyas.

‘‘ඨපෙත්වා චතුරොපෙතෙ, නිකායෙ දීඝආදිකෙ;

තදඤ්ඤං බුද්ධවචනං, නිකායො ඛුද්දකො මතො’’ති.

„Unter Ausschluss dieser vier Nikāyas, beginnend mit dem Dīgha, gilt das übrige Buddhawort als der Khuddaka-nikāya.“

එවං නිකායවසෙන පඤ්චවිධං.

Auf diese Weise ist es nach den Nikāyas fünffach.

කථං අඞ්ගවසෙන නවවිධං? සබ්බමෙව හිදං සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථා, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලන්ති නවප්පභෙදං හොති. තත්ථ උභතොවිභඞ්ගනිද්දෙසඛන්ධකපරිවාරා, සුත්තනිපාතෙ මඞ්ගලසුත්තරතනසුත්තනාලකසුත්තතුවට්ටකසුත්තානි ච අඤ්ඤම්පි ච සුත්තනාමකං තථාගතවචනං [Pg.25] සුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සබ්බම්පි සගාථකං සුත්තං ගෙය්‍යන්ති වෙදිතබ්බං. විසෙසෙන සංයුත්තකෙ සකලොපි සගාථවග්ගො, සකලම්පි අභිධම්මපිටකං, නිග්ගාථකං සුත්තං, යඤ්ච අඤ්ඤම්පි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි අසඞ්ගහිතං බුද්ධවචනං, තං වෙය්‍යාකරණන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මපදං, ථෙරගාථා, ථෙරීගාථා, සුත්තනිපාතෙ නොසුත්තනාමිකා සුද්ධිකගාථා ච ගාථාති වෙදිතබ්බා. සොමනස්සඤ්ඤාණමයිකගාථා පටිසංයුත්තා ද්වෙඅසීති සුත්තන්තා උදානන්ති වෙදිතබ්බං. ‘‘වුත්තඤ්හෙතං භගවතා’’තිආදිනයප්පවත්තා දසුත්තරසතසුත්තන්තා ඉතිවුත්තකන්ති වෙදිතබ්බං. අපණ්ණකජාතකාදීනි පඤ්ඤාසාධිකානි පඤ්චජාතකසතානි ‘ජාතක’න්ති වෙදිතබ්බං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා ආනන්දෙ’’තිආදිනයප්පවත්තා (දී. නි. 2.209) සබ්බෙපි අච්ඡරියබ්භුතධම්මපටිසංයුත්තසුත්තන්තා අබ්භුතධම්මන්ති වෙදිතබ්බං. චූළවෙදල්ල-මහාවෙදල්ල-සම්මාදිට්ඨි-සක්කපඤ්හ-සඞ්ඛාරභාජනිය-මහාපුණ්ණමසුත්තාදයො සබ්බෙපි වෙදඤ්ච තුට්ඨිඤ්ච ලද්ධා ලද්ධා පුච්ඡිතසුත්තන්තා වෙදල්ලන්ති වෙදිතබ්බං. එවං අඞ්ගවසෙන නවවිධං.

Wie ist es neunfacher Art nach den Gliedern (aṅga)? Das gesamte Wort des Buddha ist neunfacher Art, nämlich: Sutta, Geyya, Veyyākaraṇa, Gāthā, Udāna, Itivuttaka, Jātaka, Abbhutadhamma und Vedalla. Dabei sind die beiden Vibhaṅgas (Bhikkhu- und Bhikkhunī-Vibhaṅga), der Niddesa, die Khandhakas und das Parivāra sowie das Maṅgala-Sutta, Ratana-Sutta, Nālaka-Sutta und Tuvaṭṭaka-Sutta aus dem Suttanipāta und auch andere Buddha-Worte, die den Namen „Sutta“ tragen, als Sutta zu verstehen. Jedes Sutta, das mit Versen (Gāthā) versehen ist, ist als Geyya zu verstehen. Insbesondere ist der gesamte Sagātha-vagga des Saṃyutta-Nikāya als Geyya zu betrachten. Das gesamte Abhidhamma-Piṭaka, Suttas ohne Verse sowie jedes andere Buddha-Wort, das nicht in den anderen acht Gliedern enthalten ist, ist als Veyyākaraṇa (Erklärung) zu verstehen. Das Dhammapada, die Theragāthā, die Therīgāthā und jene reinen Verse im Suttanipāta, die nicht den Namen „Sutta“ tragen, sind als Gāthā zu verstehen. Zweiundachtzig Suttas, die mit Versen verbunden sind, welche aus freudiger Erkenntnis (Somanassaññāṇa) entstanden sind, sind als Udāna zu verstehen. Einhundertzehn Suttas, die in der Weise „Dies wurde vom Erhabenen gesagt“ (Vuttañhetaṃ bhagavatā) dargelegt sind, sind als Itivuttaka zu verstehen. Die fünfhundertfünfzig Geburtsgeschichten, beginnend mit dem Apaṇṇaka-Jātaka, sind als Jātaka zu verstehen. Alle Suttas, die sich auf wunderbare und außergewöhnliche Qualitäten beziehen, wie etwa: „Diese vier wunderbaren, außergewöhnlichen Dinge, ihr Mönche, finden sich bei Ānanda“, sind als Abbhutadhamma zu verstehen. Suttas wie das Cūḷavedalla-, Mahāvedalla-, Sammādiṭṭhi-, Sakkapañha-, Saṅkhārabhājaniya- und das Mahāpuṇṇama-Sutta, bei denen durch wiederholtes Erlangen von Wissen (Veda) und Freude (Tuṭṭhi) Fragen gestellt wurden, sind als Vedalla zu verstehen. So ist das Buddha-Wort nach den Gliedern neunfacher Art.

කථං ධම්මක්ඛන්ධවසෙන චතුරාසීතිසහස්සවිධං? සබ්බමෙව චෙතං බුද්ධවචනං –

Wie ist es nach den Dhamma-Gruppen (dhammakkhandha) von 84.000 Arten? Das gesamte Buddha-Wort ist so zu verstehen:

‘‘ද්වාසීති බුද්ධතො ගණ්හිං, ද්වෙ සහස්සානි භික්ඛුතො;

චතුරාසීති සහස්සානි, යෙ මෙ ධම්මා පවත්තිනො’’ති.

„Zweiundachtzigtausend (Lehrabschnitte) empfing ich vom Buddha, zweitausend von den Mönchen; vierundachtzigtausend sind die Dhammas, die mir geläufig sind.“

එවං පරිදීපිතධම්මක්ඛන්ධවසෙන චතුරාසීතිසහස්සප්පභෙදං හොති. තත්ථ එකානුසන්ධිකං සුත්තං එකො ධම්මක්ඛන්ධො. යං අනෙකානුසන්ධිකං, තත්ථ අනුසන්ධිවසෙන ධම්මක්ඛන්ධගණනා. ගාථාබන්ධෙසු පඤ්හාපුච්ඡනං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, විස්සජ්ජනං එකො. අභිධම්මෙ එකමෙකං තිකදුකභාජනං, එකමෙකඤ්ච චිත්තවාරභාජනං, එකමෙකො ධම්මක්ඛන්ධො. විනයෙ අත්ථි වත්ථු, අත්ථි මාතිකා, අත්ථි පදභාජනීයං, අත්ථි අන්තරාපත්ති, අත්ථි ආපත්ති, අත්ථි අනාපත්ති, අත්ථි තිකච්ඡෙදො. තත්ථ එකමෙකො කොට්ඨාසො එකමෙකො ධම්මක්ඛන්ධොති වෙදිතබ්බො. එවං ධම්මක්ඛන්ධවසෙන චතුරාසීතිසහස්සවිධං.

So ist es nach den dargelegten Dhamma-Gruppen von 84.000 Arten unterteilt. Dabei gilt: Ein Sutta mit einer einzigen Verbindung (Anusandhi) ist eine Dhamma-Gruppe. Besteht ein Sutta aus mehreren Verbindungen, richtet sich die Anzahl der Dhamma-Gruppen nach der Anzahl der Verbindungen. In Vers-Strukturen ist jede gestellte Frage eine Dhamma-Gruppe und jede Antwort eine Dhamma-Gruppe. Im Abhidhamma ist jede einzelne Analyse eines Dreier-Schemas (Tika), eines Zweier-Schemas (Duka) sowie jede Analyse eines Bewusstseinszyklus (Cittavāra) jeweils eine Dhamma-Gruppe. Im Vinaya gibt es den Anlass (Vatthu), die Zusammenfassung (Mātikā), die Wort-für-Wort-Erläuterung (Padabhājanīya), Zwischenvergehen (Antarāpatti), das Vergehen (Āpatti), die Nicht-Vergehens-Fälle (Anāpatti) und die Unterscheidung der Dreier-Gruppen (Tikaccheda). Dabei ist jeder einzelne Abschnitt als eine Dhamma-Gruppe zu verstehen. In dieser Weise ist das Buddha-Wort nach den Dhamma-Gruppen von 84.000 Arten.

එවමෙතං අභෙදතො රසවසෙන එකවිධං, භෙදතො ධම්මවිනයාදිවසෙන දුවිධාදිභෙදං බුද්ධවචනං සඞ්ගායන්තෙන මහාකස්සපප්පමුඛෙන වසීගණෙන ‘‘අයං [Pg.26] ධම්මො, අයං විනයො, ඉදං පඨමබුද්ධවචනං, ඉදං මජ්ඣිමබුද්ධවචනං, ඉදං පච්ඡිමබුද්ධවචනං, ඉදං විනයපිටකං, ඉදං සුත්තන්තපිටකං, ඉදං අභිධම්මපිටකං, අයං දීඝනිකායො…පෙ… අයං ඛුද්දකනිකායො, ඉමානි සුත්තාදීනි නවඞ්ගානි, ඉමානි චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානී’’ති, ඉමං පභෙදං වවත්ථපෙත්වාව සඞ්ගීතං. න කෙවලඤ්ච ඉමමෙව, අඤ්ඤම්පි උද්දානසඞ්ගහ-වග්ගසඞ්ගහ-පෙය්‍යාලසඞ්ගහ-එකකනිපාත-දුකනිපාතාදිනිපාතසඞ්ගහ-සංයුත්තසඞ්ගහ-පණ්ණාසසඞ්ගහාදි-අනෙකවිධං තීසු පිටකෙසු සන්දිස්සමානං සඞ්ගහප්පභෙදං වවත්ථපෙත්වා එව සත්තහි මාසෙහි සඞ්ගීතං.

So wurde dieses Buddha-Wort, welches ungeteilt nach seinem Geschmack (Erlösung) von einer Art ist, aber geteilt nach Dhamma, Vinaya usw. von zweifacher Art und mehr, von der Schar der Beherrschten (Arhats) unter der Führung des ehrwürdigen Mahākassapa gesammelt. Sie legten fest: „Dies ist der Dhamma, dies ist der Vinaya, dies ist das erste Buddha-Wort, dies das mittlere, dies das letzte; dies ist das Vinaya-Piṭaka, dies das Suttanta-Piṭaka, dies das Abhidhamma-Piṭaka; dies ist der Dīgha-Nikāya ... bis hin zu ... dies ist der Khuddaka-Nikāya; dies sind die neun Glieder wie Sutta usw.; dies sind die 84.000 Dhamma-Gruppen.“ Nachdem sie diese Einteilung festgelegt hatten, wurde es rezitiert. Und nicht nur diese allein, sondern auch andere Einteilungen, die in den drei Piṭakas zu finden sind, wie die Zusammenfassung nach Inhaltsverzeichnissen (Uddāna), Gruppen (Vagga), Wiederholungsabschnitten (Peyyāla), die Einteilung nach den Einer-Abschnitten, Zweier-Abschnitten usw. in den Nikāyas, die thematische Sammlung (Saṃyutta) und die Einteilung in Fünfziger-Gruppen (Paṇṇāsa), wurden festgelegt und innerhalb von sieben Monaten gemeinsam rezitiert.

සඞ්ගීතිපරියොසානෙ චස්ස – ‘‘ඉදං මහාකස්සපත්ථෙරෙන දසබලස්ස සාසනං පඤ්චවස්සසහස්සපරිමාණකාලං පවත්තනසමත්ථං කත’’න්ති සඤ්ජාතප්පමොදා සාධුකාරං විය දදමානා අයං මහාපථවී උදකපරියන්තං කත්වා අනෙකප්පකාරං කම්පි සඞ්කම්පි සම්පකම්පි සම්පවෙධි, අනෙකානි ච අච්ඡරියානි පාතුරහෙසුන්ති, අයං පඨමමහාසඞ්ගීති නාම. යා ලොකෙ –

Am Ende dieser Rezitation dachte diese große Erde, die vom Wasser begrenzt ist, gleichsam Beifall spendend über das Werk des ehrwürdigen Ältesten Mahākassapa: „Dieses Erbe des Zehnfach Mächtigen wurde so gestaltet, dass es für eine Dauer von fünftausend Jahren bestehen kann.“ Und sie bebte, erzitterte, schwankte und erbebte heftig auf vielfache Weise, und zahlreiche Wunder traten in Erscheinung. Dies wird als die Erste Große Rezitation (Paṭhamamahāsaṅgīti) bezeichnet. In der Welt gilt sie als:

‘‘සතෙහි පඤ්චහි කතා, තෙන පඤ්චසතාති ච;

ථෙරෙහෙව කතත්තා ච, ථෙරිකාති පවුච්චතී’’ති.

„Da sie von fünfhundert (Arhats) durchgeführt wurde, wird sie ‚Die der Fünfhundert‘ genannt; und da sie ausschließlich von Ältesten (Theras) vollzogen wurde, wird sie ‚Therikā‘ genannt.“

1. බ්‍රහ්මජාලසුත්තවණ්ණනා

1. Erläuterung des Brahmajāla-Sutta

පරිබ්බාජකකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Erzählung über die Wanderbettler

ඉමිස්සා [Pg.27] පඨමමහාසඞ්ගීතියා වත්තමානාය විනයසඞ්ගහාවසානෙ සුත්තන්තපිටකෙ ආදිනිකායස්ස ආදිසුත්තං බ්‍රහ්මජාලං පුච්ඡන්තෙන ආයස්මතා මහාකස්සපෙන – ‘‘බ්‍රහ්මජාලං, ආවුසො ආනන්ද, කත්ථ භාසිත’’න්ති, එවමාදිවුත්තවචනපරියොසානෙ යත්ථ ච භාසිතං, යඤ්චාරබ්භ භාසිතං, තං සබ්බං පකාසෙන්තො ආයස්මා ආනන්දො එවං මෙ සුතන්තිආදිමාහ. තෙන වුත්තං ‘‘බ්‍රහ්මජාලස්සාපි එවං මෙ සුතන්තිආදිකං ආයස්මතා ආනන්දෙන පඨමමහාසඞ්ගීතිකාලෙ වුත්තං නිදානමාදී’’ති.

Während diese Erste Große Rezitation stattfand, befragte der ehrwürdige Mahākassapa am Ende der Sammlung des Vinaya den ehrwürdigen Ānanda über das Brahmajāla, das erste Sutta des ersten Nikāya des Suttanta-Piṭaka: „Freund Ānanda, wo wurde das Brahmajāla verkündet?“ Am Ende solcher Fragen antwortete der ehrwürdige Ānanda, indem er den Ort, an dem es verkündet wurde, und den Anlass, weshalb es verkündet wurde, darlegte, mit den Worten: „Evaṃ me sutaṃ“ (So habe ich gehört). Daher wurde gesagt: „Der Einleitungsteil des Brahmajāla, beginnend mit ‚Evaṃ me sutaṃ‘, wurde vom ehrwürdigen Ānanda zur Zeit der Ersten Großen Rezitation gesprochen.“

1. තත්ථ එවන්ති නිපාතපදං. මෙතිආදීනි නාමපදානි. පටිපන්නො හොතීති එත්ථ පටීති උපසග්ගපදං, හොතීති ආඛ්‍යාතපදන්ති. ඉමිනා තාව නයෙන පදවිභාගො වෙදිතබ්බො.

1. Darin ist „evaṃ“ ein Partikel-Wort (Nipāta). „Me“ und die folgenden Wörter sind Nennwörter (Nāma). In dem Ausdruck „paṭipanno hoti“ ist „paṭi“ ein Präfix-Wort (Upasagga) und „hoti“ ein Verb-Wort (Ākhyāta). In dieser Weise ist zunächst die Zergliederung der Wörter (Padavibhāga) zu verstehen.

අත්ථතො පන එවං-සද්දො තාව උපමූපදෙසසම්පහංසනගරහණවචනසම්පටිග්ගහාකාරනිදස්සනාවධාරණාදිඅනෙකත්ථප්පභෙදො. තථාහෙස – ‘‘එවං ජාතෙන මච්චෙන, කත්තබ්බං කුසලං බහු’’න්ති (ධ. ප. 53) එවමාදීසු උපමායං ආගතො. ‘‘එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බ’’න්තිආදීසු (අ. නි. 4.122) උපදෙසෙ. ‘‘එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) සම්පහංසනෙ. ‘‘එවමෙවං පනායං වසලී යස්මිං වා තස්මිං වා තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසතී’’තිආදීසු (සං. නි. 1.187) ගරහණෙ. ‘‘එවං, භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසු’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.1) වචනසම්පටිග්ගහෙ. ‘‘එවං බ්‍යා ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.398) ආකාරෙ. ‘‘එහි ත්වං, මාණවක, යෙන සමණො ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම, උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ. ‘‘සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භවන්තං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’ති. ‘‘එවඤ්ච වදෙහි, සාධු කිර භවං ආනන්දො යෙන සුභස්ස [Pg.28] මාණවස්ස තොදෙය්‍යපුත්තස්ස නිවෙසනං, තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’තිආදීසු (දී. නි. 1.445) නිදස්සනෙ. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, කාලාමා, ඉමෙ ධම්මා කුසලා වා අකුසලා වාති? අකුසලා, භන්තෙ. සාවජ්ජා වා අනවජ්ජා වාති? සාවජ්ජා, භන්තෙ. විඤ්ඤුගරහිතා වා විඤ්ඤුප්පසත්ථා වාති? විඤ්ඤුගරහිතා, භන්තෙ. සමත්තා සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති නො වා, කථං වො එත්ථ හොතීති? සමත්තා, භන්තෙ, සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති, එවං නො එත්ථ හොතී’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) අවධාරණෙ. ස්වායමිධ ආකාරනිදස්සනාවධාරණෙසු දට්ඨබ්බො.

Was die Bedeutung betrifft, so hat das Wort 'evaṃ' (so) zunächst eine Vielzahl von Bedeutungen, wie etwa Vergleich, Unterweisung, freudige Zustimmung, Tadel, Annahme von Worten, Art und Weise, Aufzeigen, Bestimmung und so weiter. Dies zeigt sich wie folgt: In Passagen wie 'Wie ein Sterblicher, der so geboren ist, viel Heilsames tun sollte' steht es für den Vergleich. In Sätzen wie 'So sollst du vorwärtsschreiten, so sollst du zurückweichen' für die Unterweisung. In Sätzen wie 'So ist es, Erhabener! So ist es, Sugata!' für die freudige Zustimmung. In Sätzen wie 'Genau so spricht dieses niedrige Weibsbild den Preis jenes kahlköpfigen Asketen aus' für den Tadel. In Sätzen wie '„So sei es, Herr“, antworteten jene Bhikkhus dem Erhabenen' für die Annahme von Worten. In Sätzen wie 'Genau so verstehe ich, Herr, die vom Erhabenen dargelegte Lehre' für die Art und Weise. In Sätzen wie 'Komm, Jüngling, begib dich dorthin, wo der ehrwürdige Ānanda ist; dort angekommen, frage in meinem Namen nach der Gesundheit des ehrwürdigen Ānanda... Und sprich so: „Es wäre gut, wenn der Herr Ānanda aus Mitgefühl zum Haus des Jünglings Subha käme“' für das Aufzeigen. In Sätzen wie 'Was meint ihr, Kālāmer, sind diese Dinge heilsam oder unheilsam? – Unheilsam, Herr. – Tadelnswert oder untadelig? – Tadelnswert, Herr. – Von Weisen abgelehnt oder von Weisen gepriesen? – Von Weisen abgelehnt, Herr. – Führen sie, wenn sie so unternommen und ausgeführt werden, zum Unheil und zum Leiden, oder nicht? Wie denkt ihr darüber? – Wenn sie unternommen und ausgeführt werden, führen sie zum Unheil und zum Leiden; so denken wir darüber' steht es für die Bestimmung. In diesem Zusammenhang von 'Evaṃ me sutaṃ' ist es in den Bedeutungen von Art und Weise, Aufzeigen und Bestimmung zu verstehen.

තත්ථ ආකාරත්ථෙන එවං-සද්දෙන එතමත්ථං දීපෙති, නානානයනිපුණමනෙකජ්ඣාසයසමුට්ඨානං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නං, විවිධපාටිහාරියං, ධම්මත්ථදෙසනාපටිවෙධගම්භීරං, සබ්බසත්තානං සකසකභාසානුරූපතො සොතපථමාගච්ඡන්තං තස්ස භගවතො වචනං සබ්බප්පකාරෙන කො සමත්ථො විඤ්ඤාතුං, සබ්බථාමෙන පන සොතුකාමතං ජනෙත්වාපි ‘එවං මෙ සුතං’ මයාපි එකෙනාකාරෙන සුතන්ති.

Dabei verdeutlicht er mit dem Wort 'evaṃ' in der Bedeutung der 'Art und Weise' diesen Sinn: Wer wäre fähig, die Rede des Erhabenen – die durch vielfältige Methoden fein ist, die aus den verschiedenen Neigungen der Wesen entspringt, die in Sinn und Wortlaut vollendet ist, die vielfältige Wunder enthält, die tiefgründig in Lehre, Bedeutung, Darlegung und Durchdringung ist und die entsprechend der jeweiligen Sprache aller Wesen in deren Gehörgang eintritt – in jeder Hinsicht zu verstehen? Doch nachdem er den Wunsch zu hören mit aller Kraft geweckt hat, sagt er: 'So habe ich gehört' – also: 'Auch von mir wurde es in dieser einen Weise vernommen'.

නිදස්සනත්ථෙන – ‘‘නාහං සයම්භූ, න මයා ඉදං සච්ඡිකත’’න්ති අත්තානං පරිමොචෙන්තො – ‘එවං මෙ සුතං’, ‘මයාපි එවං සුත’න්ති ඉදානි වත්තබ්බං සකලං සුත්තං නිදස්සෙති.

In der Bedeutung des 'Aufzeigens' befreit er sich von dem Anspruch der Urheberschaft, indem er sagt: 'Ich bin nicht aus mir selbst erwacht, nicht von mir selbst wurde dies verwirklicht'. Mit den Worten 'So habe ich gehört' oder 'Auch von mir wurde es so gehört', zeigt er auf das gesamte Sutta, das nun vorgetragen werden soll.

අවධාරණත්ථෙන – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං බහුස්සුතානං යදිදං ආනන්දො, ගතිමන්තානං, සතිමන්තානං, ධිතිමන්තානං, උපට්ඨාකානං යදිදං ආනන්දො’’ති (අ. නි. 1.223). එවං භගවතා – ‘‘ආයස්මා ආනන්දො අත්ථකුසලො, ධම්මකුසලො, බ්‍යඤ්ජනකුසලො, නිරුත්තිකුසලො, පුබ්බාපරකුසලො’’ති (අ. නි. 5.169). එවං ධම්මසෙනාපතිනා ච පසත්ථභාවානුරූපං අත්තනො ධාරණබලං දස්සෙන්තො සත්තානං සොතුකාමතං ජනෙති – ‘එවං මෙ සුතං’, තඤ්ච ඛො අත්ථතො වා බ්‍යඤ්ජනතො වා අනූනමනධිකං, එවමෙව න අඤ්ඤථා දට්ඨබ්බ’’න්ති.

In der Bedeutung der 'Bestimmung' zeigt er seine eigene Fähigkeit des Behaltens auf, entsprechend dem Lob, das er vom Erhabenen erhielt: 'Bhikkhus, unter meinen Schülern, die viel gelernt haben, ist Ānanda der Höchste... unter denen, die einen klaren Gang des Wissens haben, die achtsam sind, die beharrlich sind und die Diener sind, ist es Ānanda'. Ebenso wurde er vom Heerführer der Lehre (Sāriputta) gepriesen als: 'Der ehrwürdige Ānanda ist erfahren in der Bedeutung, erfahren in der Lehre, erfahren im Wortlaut, erfahren in der Etymologie und erfahren in der Abfolge'. Damit weckt er in den Wesen den Wunsch zu hören: 'So habe ich gehört, und zwar so, dass es weder an Bedeutung noch an Wortlaut mangelt oder zu viel ist; genau so ist es zu verstehen und nicht anders'.

මෙ-සද්දො තීසු අත්ථෙසු දිස්සති. තථා හිස්ස – ‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍ය’’න්තිආදීසු (සු. නි. 81) මයාති අත්ථො. ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතූ’’තිආදීසු (සං. නි. 4.88) මය්හන්ති අත්ථො. ‘‘ධම්මදායාදා මෙ, භික්ඛවෙ[Pg.29], භවථා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.29) මමාති අත්ථො. ඉධ පන මයා සුතන්ති ච, මම සුතන්ති ච අත්ථද්වයෙ යුජ්ජති.

Das Wort 'me' findet sich in drei Bedeutungen. In Versen wie 'Was mit einem Lied besungen wurde, darf von mir nicht gegessen werden' hat es die Bedeutung von 'mayā' (durch mich/von mir). In Sätzen wie 'Es wäre gut, wenn der Erhabene mir die Lehre in Kürze darlegen würde' hat es die Bedeutung von 'mayhaṃ' (mir). In Sätzen wie 'Bhikkhus, seid meine Erben der Lehre' hat es die Bedeutung von 'mama' (mein). Hier in diesem Text passt es jedoch in beiden Bedeutungen: 'von mir wurde gehört' (mayā sutaṃ) und 'mein Hören' (mama sutaṃ).

සුතන්ති අයං සුත-සද්දො සඋපසග්ගො ච අනුපසග්ගො ච – ගමනවිස්සුතකිලින්න-උපචිතානුයොග-සොතවිඤ්ඤෙය්‍ය-සොතද්වාරානුසාර-විඤ්ඤාතාදිඅනෙකත්ථප්පභෙදො, තථා හිස්ස ‘‘සෙනාය පසුතො’’තිආදීසු ගච්ඡන්තොති අත්ථො. ‘‘සුතධම්මස්ස පස්සතො’’තිආදීසු (උදා. 11) විස්සුතධම්මස්සාති අත්ථො. ‘‘අවස්සුතා අවස්සුතස්සා’’තිආදීසු (පාචි. 657) කිලින්නාකිලින්නස්සාති අත්ථො. ‘‘තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පක’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 7.12) උපචිතන්ති අත්ථො. ‘‘යෙ ඣානපසුතා ධීරා’’තිආදීසු (ධ. ප. 181) ඣානානුයුත්තාති අත්ථො. ‘දිට්ඨං සුතං මුත’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.241) සොතවිඤ්ඤෙය්‍යන්ති අත්ථො. ‘‘සුතධරො සුතසන්නිචයො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.339) සොතද්වාරානුසාරවිඤ්ඤාතධරොති අත්ථො. ඉධ පනස්ස සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිතන්ති වා උපධාරණන්ති වාති අත්ථො. ‘මෙ’ සද්දස්ස හි ‘මයා’ති අත්ථෙ සති ‘එවං මයා සුතං’ සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිතන්ති යුජ්ජති. ‘මමා’ති අත්ථෙ සති එවං මම සුතං සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරණන්ති යුජ්ජති.

Das Wort 'suta' (gehört) – ob mit oder ohne Präfix – hat eine Vielzahl von Bedeutungen wie Gehen, Berühmtheit, Befleckung, Ansammlung, Hingabe, Hörbarkeit, das durch den Gehörgang Erkannte und so weiter. So bedeutet es in 'senāya pasuto' (zur Armee gehend) 'gehend'. In 'sutadhammassa passato' (für den, der die berühmte Lehre sieht) bedeutet es 'berühmt'. In 'avassutā avassutassa' (die Befleckte für den Befleckten) bedeutet es 'befleckt'. In 'tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ' (von euch wurde nicht wenig Verdienst angesammelt) bedeutet es 'angesammelt'. In 'ye jhānapasutā dhīrā' (die Weisen, die der Vertiefung hingeben sind) bedeutet es 'hingegeben'. In 'diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ' (Gesehenes, Gehörtes, Empfundenes) bedeutet es 'hörbar' (durch das Ohrenbewusstsein erkennbar). In 'sutadharo sutasannicayo' (ein Bewahrer des Gehörten, ein Speicher des Gehörten) bedeutet es 'das durch den Gehörgang Erkannte'. Hier jedoch bedeutet es entweder 'durch den Gehörgang eingeprägt' oder 'das Einprägen'. Wenn das Wort 'me' die Bedeutung von 'mayā' (von mir) hat, ist die Fügung: 'So wurde von mir durch den Gehörgang eingeprägt' angemessen. Wenn es die Bedeutung von 'mama' (mein) hat, ist die Fügung: 'So war mein Einprägen durch den Gehörgang' angemessen.

එවමෙතෙසු තීසු පදෙසු එවන්ති සොතවිඤ්ඤාණාදිවිඤ්ඤාණකිච්චනිදස්සනං. මෙති වුත්තවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිපුග්ගලනිදස්සනං. සුතන්ති අස්සවනභාවපටික්ඛෙපතො අනූනාධිකාවිපරීතග්ගහණනිදස්සනං. තථා එවන්ති තස්සා සොතද්වාරානුසාරෙන පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තිභාවප්පකාසනං. මෙති අත්තප්පකාසනං. සුතන්ති ධම්මප්පකාසනං. අයඤ්හෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ‘‘නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා මයා න අඤ්ඤං කතං, ඉදං පන කතං, අයං ධම්මො සුතො’’ති.

Von diesen drei Wörtern zeigt das Wort 'evaṃ' (so) die Funktion des Bewusstseins an, wie etwa das Hörbewusstsein und andere Bewusstseinsarten. Das Wort 'me' (von mir) zeigt die Person an, die mit dem genannten Bewusstsein ausgestattet ist. Das Wort 'sutaṃ' (gehört) zeigt, da es den Zustand des Nicht-Hörens ausschließt, das Erfassen ohne Mangel, ohne Übermaß und ohne Verdrehung an. Ebenso zeigt 'evaṃ' das Offenbarsein des Vorgangs jener Bewusstseinsabfolge an, die entsprechend dem Gehörstor in vielfältiger Weise hinsichtlich des Objekts verläuft. 'Me' zeigt die eigene Person an. 'Sutaṃ' zeigt die Darlegung der Lehre an. Dies ist hier die Zusammenfassung: 'Durch die Bewusstseinsabfolge, die in vielfältiger Weise bezüglich des Objekts verlief, wurde von mir nichts anderes getan; vielmehr wurde dies getan: Diese Lehre wurde gehört.'

තථා එවන්ති නිද්දිසිතබ්බධම්මප්පකාසනං. මෙති පුග්ගලප්පකාසනං. සුතන්ති පුග්ගලකිච්චප්පකාසනං. ඉදං වුත්තං හොති. ‘‘යං සුත්තං නිද්දිසිස්සාමි, තං මයා එවං සුත’’න්ති.

Ebenso zeigt 'evaṃ' die Offenbarung der darzulegenden Lehre an. 'Me' zeigt die Offenbarung der Person an. 'Sutaṃ' zeigt die Offenbarung der Tätigkeit der Person an. Dies bedeutet folgendes: 'Welche Lehrrede (Sutta) ich auch darlegen werde, diese wurde von mir so gehört.'

තථා එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනග්ගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසො. එවන්ති හි අයමාකාරපඤ්ඤත්ති. මෙති කත්තුනිද්දෙසො. සුතන්ති විසයනිද්දෙසො. එත්තාවතා නානාකාරප්පවත්තෙන [Pg.30] චිත්තසන්තානෙන තං සමඞ්ගිනො කත්තු විසයග්ගහණසන්නිට්ඨානං කතං හොති.

Ebenso ist 'evaṃ' die Bezeichnung der vielfältigen Weise (ākārapaññatti) jenes Geisteskontinuums, bei dem durch das Ablaufen in vielfältiger Weise das Erfassen der verschiedenen Bedeutungen und Formulierungen erfolgt. Denn 'evaṃ' ist eine Bezeichnung für die Art und Weise. 'Me' ist die Bezeichnung des Handelnden (Katta). 'Sutaṃ' ist die Bezeichnung des Objekts (Visaya). Damit ist durch das in vielfältiger Weise ablaufende Geisteskontinuum die Festlegung des Erfassens des Objekts durch den damit ausgestatteten Handelnden erfolgt.

අථවා එවන්ති පුග්ගලකිච්චනිද්දෙසො. සුතන්ති විඤ්ඤාණකිච්චනිද්දෙසො. මෙති උභයකිච්චයුත්තපුග්ගලනිද්දෙසො. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, ‘‘මයා සවනකිච්චවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිනා පුග්ගලෙන විඤ්ඤාණවසෙන ලද්ධසවනකිච්චවොහාරෙන සුත’’න්ති.

Oder aber: 'evaṃ' ist die Bezeichnung der Tätigkeit der Person. 'Sutaṃ' ist die Bezeichnung der Tätigkeit des Bewusstseins. 'Me' ist die Bezeichnung der Person, die mit beiden Tätigkeiten verbunden ist. Dies ist hier die Zusammenfassung: 'Von mir, der Person, die mit dem Bewusstsein der Hörtätigkeit ausgestattet ist, wurde es durch die Kraft des Bewusstseins, das die Bezeichnung der Hörtätigkeit erlangt hat, gehört.'

තත්ථ එවන්ති ච මෙති ච සච්චිකට්ඨපරමත්ථවසෙන අවිජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. කිඤ්හෙත්ථ තං පරමත්ථතො අත්ථි, යං එවන්ති වා මෙති වා නිද්දෙසං ලභෙථ? සුතන්ති විජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. යඤ්හි තං එත්ථ සොතෙන උපලද්ධං, තං පරමත්ථතො විජ්ජමානන්ති. තථා ‘එව’න්ති ච, මෙති ච, තං තං උපාදාය වත්තබ්බතො උපාදාපඤ්ඤත්ති. ‘සුත’න්ති දිට්ඨාදීනි උපනිධාය වත්තබ්බතො උපනිධාපඤ්ඤත්ති. එත්ථ ච එවන්ති වචනෙන අසම්මොහං දීපෙති. න හි සම්මූළ්හො නානප්පකාරපටිවෙධසමත්ථො හොති. ‘සුත’න්ති වචනෙන සුතස්ස අසම්මොසං දීපෙති. යස්ස හි සුතං සම්මුට්ඨං හොති, න සො කාලන්තරෙන මයා සුතන්ති පටිජානාති. ඉච්චස්ස අසම්මොහෙන පඤ්ඤාසිද්ධි, අසම්මොසෙන පන සතිසිද්ධි. තත්ථ පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය සතියා බ්‍යඤ්ජනාවධාරණසමත්ථතා, සතිපුබ්බඞ්ගමාය පඤ්ඤාය අත්ථපටිවෙධසමත්ථතා. තදුභයසමත්ථතායොගෙන අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නස්ස ධම්මකොසස්ස අනුපාලනසමත්ථතො ධම්මභණ්ඩාගාරිකත්තසිද්ධි.

Dabei sind 'evaṃ' und 'me' im Sinne der absoluten Realität (Paramattha) Begriffe für etwas nicht [als Letztwirklichkeit] Existierendes (avijjamānapaññatti). Denn was gibt es dort in der höchsten Realität, das die Bezeichnung 'so' oder 'mir' erhalten könnte? 'Sutaṃ' hingegen ist ein Begriff für etwas [als Letztwirklichkeit] Existierendes (vijjamānapaññatti). Denn das, was hier durch das Ohr wahrgenommen wurde, ist in der höchsten Realität existierend. Ebenso sind 'evaṃ' und 'me' Begriffe der Abhängigkeit (upādāpaññatti), da sie in Abhängigkeit von verschiedenen Phänomenen ausgesprochen werden. 'Sutaṃ' ist ein Begriff des Vergleichs (upanidhāpaññatti), da es im Hinblick auf Gesehenes und anderes ausgesprochen wird. Zudem zeigt er mit dem Wort 'evaṃ' die Unverwirrtheit (asammoha) an. Denn ein Verwirrter ist nicht fähig zur Durchdringung in vielfältiger Weise. Mit dem Wort 'sutaṃ' zeigt er das Nicht-Vergessen (asammosa) des Gehörten an. Denn wer das Gehörte vergessen hat, kann nach einiger Zeit nicht versichern: 'So wurde es von mir gehört.' So ergibt sich durch die Unverwirrtheit die Vollendung der Weisheit (paññā) und durch das Nicht-Vergessen die Vollendung der Achtsamkeit (sati). Dabei führt die von Weisheit geleitete Achtsamkeit zur Fähigkeit, die Formulierungen (byañjana) zu bewahren, und die von Achtsamkeit geleitete Weisheit zur Fähigkeit, die Bedeutung (attha) zu durchdringen. Durch die Verbindung dieser beiden Fähigkeiten ergibt sich die Vollendung der Eigenschaft als Schatzmeister der Lehre, da er fähig ist, den Schatz der Lehre, der reich an Bedeutung und Formulierung ist, zu bewahren.

අපරො නයො, එවන්ති වචනෙන යොනිසො මනසිකාරං දීපෙති. අයොනිසො මනසිකරොතො හි නානප්පකාරපටිවෙධාභාවතො. සුතන්ති වචනෙන අවික්ඛෙපං දීපෙති, වික්ඛිත්තචිත්තස්ස සවනාභාවතො. තථා හි වික්ඛිත්තචිත්තො පුග්ගලො සබ්බසම්පත්තියා වුච්චමානොපි ‘‘න මයා සුතං, පුන භණථා’’ති භණති. යොනිසො මනසිකාරෙන චෙත්ථ අත්තසම්මාපණිධිං පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතං සාධෙති, සම්මා අප්පණිහිතත්තස්ස පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා තදභාවතො. අවික්ඛෙපෙන සද්ධම්මස්සවනං සප්පුරිසූපනිස්සයඤ්ච සාධෙති. න හි වික්ඛිත්තචිත්තො සොතුං සක්කොති, න ච සප්පුරිසෙ අනුපස්සයමානස්ස සවනං අත්ථීති.

Ein anderer Weg: Mit dem Wort 'evaṃ' zeigt er die weise Aufmerksamkeit (yoniso manasikāra) an. Denn bei jemandem, der unweise aufmerksam ist, mangelt es an der Durchdringung in vielfältiger Weise. Mit dem Wort 'sutaṃ' zeigt er die Unzerstreutheit (avikkhepa) an, da bei einem zerstreuten Geist kein Hören stattfindet. Denn eine Person mit zerstreutem Geist sagt, selbst wenn ihr etwas in aller Vollkommenheit vorgetragen wird: 'Ich habe es nicht gehört, bitte sagt es noch einmal.' Durch die weise Aufmerksamkeit bewirkt er hier die rechte Selbstausrichtung (attasammāpaṇidhi) und den Besitz früherer Verdienste (pubbecakatapuññatā), da diese bei mangelnder Selbstausrichtung oder fehlenden früheren Verdiensten nicht vorhanden sind. Durch Unzerstreutheit bewirkt er das Hören der wahren Lehre (saddhammassavana) und die Nachfolge bei guten Menschen (sappurisūpanissaya). Denn ein zerstreuter Geist kann nicht zuhören, und wer sich nicht an gute Menschen hält, für den gibt es kein Hören.

අපරො [Pg.31] නයො, යස්මා එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනග්ගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසොති වුත්තං, සො ච එවං භද්දකො ආකාරො න සම්මාඅප්පණිහිතත්තනො පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා හොති, තස්මා එවන්ති ඉමිනා භද්දකෙනාකාරෙන පච්ඡිමචක්කද්වයසම්පත්තිමත්තනො දීපෙති. සුතන්ති සවනයොගෙන පුරිමචක්කද්වයසම්පත්තිං. න හි අප්පතිරූපදෙසෙ වසතො සප්පුරිසූපනිස්සයවිරහිතස්ස වා සවනං අත්ථි. ඉච්චස්ස පච්ඡිමචක්කද්වයසිද්ධියා ආසයසුද්ධිසිද්ධා හොති, පුරිමචක්කද්වයසිද්ධියා පයොගසුද්ධි, තාය ච ආසයසුද්ධියා අධිගමබ්‍යත්තිසිද්ධි, පයොගසුද්ධියා ආගමබ්‍යත්තිසිද්ධි. ඉති පයොගාසයසුද්ධස්ස ආගමාධිගමසම්පන්නස්ස වචනං අරුණුග්ගං විය සූරියස්ස උදයතො යොනිසො මනසිකාරො විය ච කුසලකම්මස්ස අරහති භගවතො වචනස්ස පුබ්බඞ්ගමං භවිතුන්ති ඨානෙ නිදානං ඨපෙන්තො – ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදිමාහ.

Ein anderer Weg: Da gesagt wurde, dass 'evaṃ' die Bezeichnung der vielfältigen Weise jenes Geisteskontinuums ist, bei dem durch das Ablaufen in vielfältiger Weise das Erfassen der verschiedenen Bedeutungen und Formulierungen erfolgt, und da eine solch treffliche Art und Weise weder bei jemandem mit schlecht ausgerichtetem Geist noch bei jemandem ohne frühere Verdienste vorkommt, zeigt er mit dem Wort 'evaṃ' durch diese treffliche Art und Weise seine eigene Vollkommenheit in den letzten beiden der vier 'Räder' (Cakka) an. Durch das Wort 'sutaṃ' zeigt er mittels der Verbindung mit dem Hören die Vollkommenheit in den ersten beiden 'Rädern' an. Denn für jemanden, der an einem unpassenden Ort lebt oder der die Nachfolge bei guten Menschen entbehrt, gibt es kein Hören. Somit ist durch die Vollendung der letzten beiden Räder die Reinheit der Gesinnung (āsayasuddhi) erwiesen, und durch die Vollendung der ersten beiden Räder die Reinheit der Anwendung (payogasuddhi). Durch jene Reinheit der Gesinnung ergibt sich die Meisterschaft in der geistigen Realisierung (adhigama), und durch die Reinheit der Anwendung die Meisterschaft in der Überlieferung (āgama). So wie der Aufgang der Morgenröte dem Erscheinen der Sonne vorausgeht und wie die weise Aufmerksamkeit dem heilsamen Wirken vorausgeht, so geziemt es sich für das Wort dessen, der in Anwendung und Gesinnung rein ist und über Überlieferung und Realisierung verfügt, der Vorläufer der Worte des Erhabenen zu sein. Deshalb sprach der ehrwürdige Ānanda, indem er die Einleitung (Nidāna) an die passende Stelle setzte: 'So habe ich gehört' usw.

අපරො නයො, ‘එව’න්ති ඉමිනා නානප්පකාරපටිවෙධදීපකෙන වචනෙන අත්තනො අත්ථපටිභානපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං දීපෙති. ‘සුත’න්ති ඉමිනා සොතබ්බප්පභෙදපටිවෙධදීපකෙන ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං. ‘එව’න්ති ච ඉදං යොනිසො මනසිකාරදීපකං වචනං භාසමානො – ‘‘එතෙ මයා ධම්මා මනසානුපෙක්ඛිතා, දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා’’ති දීපෙති. ‘සුත’න්ති ඉදං සවනයොගදීපකං වචනං භාසමානො – ‘‘බහූ මයා ධම්මා සුතා ධාතා වචසා පරිචිතා’’ති දීපෙති. තදුභයෙනාපි අත්ථබ්‍යඤ්ජනපාරිපූරිං දීපෙන්තො සවනෙ ආදරං ජනෙති. අත්ථබ්‍යඤ්ජනපරිපුණ්ණඤ්හි ධම්මං ආදරෙන අස්සුණන්තො මහතා හිතා පරිබාහිරො හොතීති, තස්මා ආදරං ජනෙත්වා සක්කච්චං අයං ධම්මො සොතබ්බොති.

Eine andere Methode: Mit dem Wort ‚so‘ (evaṃ), das das Durchdringen auf vielfältige Weise verdeutlicht, zeigt er [Ananda] das Vorhandensein seiner eigenen Vollkommenheit in der analytischen Wissensklarheit bezüglich der Bedeutung (Atthapaṭisambhidā) und des Scharfsinns (Paṭibhānapaṭisambhidā) an. Mit dem Wort ‚gehört‘ (sutaṃ), das das Durchdringen der verschiedenen Arten des zu Hörenden verdeutlicht, zeigt er das Vorhandensein der Vollkommenheit in der analytischen Wissensklarheit bezüglich der Lehre (Dhammapaṭisambhidā) und der Sprache (Niruttipaṭisambhidā) an. Und indem er das Wort ‚so‘ (evaṃ) spricht, welches die weise Aufmerksamkeit (yoniso manasikāra) verdeutlicht, zeigt er auf: „Diese Lehren wurden von mir im Geiste erwogen und durch Einsicht wohl durchdrungen.“ Indem er das Wort ‚gehört‘ (sutaṃ) spricht, welches die Verbindung mit dem Hören verdeutlicht, zeigt er auf: „Viele Lehren wurden von mir gehört, behalten und durch Rezitation vertraut gemacht.“ Da er durch beides die Vollständigkeit von Sinn und Wortlaut verdeutlicht, erzeugt er Ehrfurcht beim Zuhören. Wer nämlich die an Sinn und Wortlaut vollkommene Lehre nicht mit Ehrfurcht hört, bleibt von großem Segen ausgeschlossen; daher erweckt er Ehrfurcht, damit diese Lehre respektvoll gehört werden sollte.

‘‘එවං මෙ සුත’’න්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන ආයස්මා ආනන්දො තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මං අත්තනො අදහන්තො අසප්පුරිසභූමිං අතික්කමති. සාවකත්තං පටිජානන්තො සප්පුරිසභූමිං ඔක්කමති. තථා අසද්ධම්මා චිත්තං වුට්ඨාපෙති, සද්ධම්මෙ චිත්තං පතිට්ඨාපෙති. ‘‘කෙවලං සුතමෙවෙතං මයා, තස්සෙව භගවතො වචන’’න්ති දීපෙන්තො අත්තානං පරිමොචෙති, සත්ථාරං අපදිසති, ජිනවචනං අප්පෙති, ධම්මනෙත්තිං පතිට්ඨාපෙති.

Mit diesem gesamten Ausspruch „So habe ich gehört“ überschreitet der ehrwürdige Ānanda die Ebene der unedlen Menschen (asappurisabhūmi), indem er die vom Erhabenen verkündete Lehre nicht als sein eigenes Eigentum beansprucht. Indem er seine Schülerschaft (sāvakatta) bekennt, betritt er die Ebene der edlen Menschen (sappurisabhūmi). Ebenso löst er seinen Geist von der unrechten Lehre und gründet ihn in der wahren Lehre (saddhamma). Indem er verdeutlicht: „Dies wurde von mir lediglich gehört, es ist das Wort jenes Erhabenen selbst“, befreit er sich, weist auf den Lehrer hin, überbringt das Siegerwort (jinavacana) und begründet die Leitlinie der Lehre (dhammanetti).

අපිච [Pg.32] ‘‘එවං මෙ සුත’’න්ති අත්තනා උප්පාදිතභාවං අප්පටිජානන්තො පුරිමවචනං විවරන්තො – ‘‘සම්මුඛා පටිග්ගහිතමිදං මයා තස්ස භගවතො චතුවෙසාරජ්ජවිසාරදස්ස දසබලධරස්ස ආසභට්ඨානට්ඨායිනො සීහනාදනාදිනො සබ්බසත්තුත්තමස්ස ධම්මිස්සරස්ස ධම්මරාජස්ස ධම්මාධිපතිනො ධම්මදීපස්ස ධම්මසරණස්ස සද්ධම්මවරචක්කවත්තිනො සම්මාසම්බුද්ධස්ස වචනං, න එත්ථ අත්ථෙ වා ධම්මෙ වා පදෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා කඞ්ඛා වා විමති වා කාතබ්බා’’ති සබ්බෙසං දෙවමනුස්සානං ඉමස්මිං ධම්මෙ අස්සද්ධියං විනාසෙති, සද්ධාසම්පදං උප්පාදෙති. තෙනෙතං වුච්චති –

Ferner, indem er mit „So habe ich gehört“ nicht behauptet, es selbst hervorgebracht zu haben, sondern das zuvor Gesagte offenlegt, [erklärt er]: „Dies wurde von mir persönlich in Gegenwart jenes Erhabenen empfangen, der in den vier Arten der Furchtlosigkeit (vesārajja) gewiss ist, die zehn Kräfte (dasabala) besitzt, den Platz des Besten (āsabhaṭṭhāna) einnimmt, das Gebrüll des Löwen (sīhanāda) ausstößt, das höchste aller Wesen ist, der Herr der Lehre (dhammissara), der König der Lehre (dhammarāja), das Oberhaupt der Lehre (dhammādhipati), die Leuchte der Lehre (dhammadīpa), die Zuflucht der Lehre (dhammasaraṇa) und der den kostbaren Rad der wahren Lehre drehende vollkommen Erwachte (sammāsambuddha). Hierin darf weder bezüglich des Sinns noch der Lehre, weder bezüglich des Wortes noch des Buchstabens, irgendein Zweifel oder Bedenken gehegt werden.“ So zerstört er den Unglauben (assaddhiya) aller Götter und Menschen gegenüber dieser Lehre und bringt die Vollkommenheit des Vertrauens (saddhāsampada) hervor. Daher wird dies gesagt:

‘‘විනාසයති අස්සද්ධං, සද්ධං වඩ්ඪෙති සාසනෙ;

එවං මෙ සුතමිච්චෙවං, වදං ගොතමසාවකො’’ති.

„Er vernichtet den Unglauben und mehrt das Vertrauen in die Lehre; so sprechend: ‚So habe ich gehört‘, der Schüler des Gotama.“

එකන්ති ගණනපරිච්ඡෙදනිද්දෙසො. සමයන්ති පරිච්ඡින්නනිද්දෙසො. එකං සමයන්ති අනියමිතපරිදීපනං. තත්ථ සමයසද්දො –

„Ekaṃ“ (einer) ist eine Angabe zur Abgrenzung einer Zahl. „Samayaṃ“ (Zeit/Anlass) ist eine Angabe des [durch die Zahl] Abgegrenzten. „Ekaṃ samayaṃ“ (zu einer Zeit) verdeutlicht einen unbestimmten [Zeitpunkt]. In diesem Zusammenhang wird das Wort „Samaya“ wie folgt verwendet:

‘‘සමවායෙ ඛණෙ කාලෙ, සමූහෙ හෙතුදිට්ඨිසු;

පටිලාභෙ පහානෙ ච, පටිවෙධෙ ච දිස්සති’’.

„In [den Bedeutungen von] Zusammenkunft (samavāya), günstiger Gelegenheit (khaṇa), Zeit (kāla), Menge (samūha), Ursache (hetu) und Ansicht (diṭṭhi), beim Erlangen (paṭilābha), beim Aufgeben (pahāna) sowie beim Durchdringen (paṭivedha) wird [das Wort Samaya] gesehen.“

තථා හිස්ස – ‘‘අප්පෙවනාම ස්වෙපි උපසඞ්කමෙය්‍යාම කාලඤ්ච සමයඤ්ච උපාදායා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 1.447) සමවායො අත්ථො. ‘‘එකොව ඛො භික්ඛවෙ, ඛණො ච සමයො ච බ්‍රහ්මචරියවාසායා’’තිආදීසු (අ. නි. 8.29) ඛණො. ‘‘උණ්හසමයො පරිළාහසමයො’’තිආදීසු (පාචි. 358) කාලො. ‘‘මහාසමයො පවනස්මි’’න්තිආදීසු (දී. නි. 2.332) සමූහො. ‘‘සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි, භගවා ඛො සාවත්ථියං විහරති, භගවාපි මං ජානිස්සති, භද්දාලි නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො, තෙ භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.135) හෙතු. ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ පටිවසතී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.260) දිට්ඨි.

Denn so ist es: In Stellen wie „Vielleicht kommen wir auch morgen, unter Berücksichtigung der Zeit und der [passenden] Umstände (samaya)“ ist die Bedeutung ‚Zusammenkunft/Zusammentreffen von Bedingungen‘. In „Nur eine einzige, ihr Mönche, ist die günstige Gelegenheit (khaṇa) und der rechte Zeitpunkt (samaya) für das Führen des heiligen Lebens“ ist die Bedeutung ‚günstige Gelegenheit‘. In „Die Zeit (samaya) der Hitze, die Zeit der Glut“ ist die Bedeutung ‚Zeit‘. In „Die große Versammlung (mahāsamaya) im Walde“ ist die Bedeutung ‚Menge/Versammlung‘. In „Auch die Ursache (samaya) wurde von dir, Bhaddāli, nicht durchdrungen: ‚Der Erhabene weilt in Sāvatthī; der Erhabene wird mich kennen; ein Mönch namens Bhaddāli erfüllt die Schulung in der Lehre des Lehrers nicht ganz‘ – auch diese Ursache (samaya) wurde von dir, Bhaddāli, nicht durchdrungen“ ist die Bedeutung ‚Ursache‘. In „Zu jener Zeit wohnte der Wanderer Uggahamāna, ein Sohn der Samaṇamuṇḍikā, im Mallikā-Park von Tindukācīra, in der ‚Einsaal-Halle‘, wo Ansichten (samaya) verkündet wurden“ ist die Bedeutung ‚Ansicht‘.

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති. (සං. නි. 1.128) –

„Was für ein Wohl im gegenwärtigen Leben und was für ein Wohl im zukünftigen Leben besteht: Durch das Erlangen (abhisamaya) dieses Wohls wird der Standhafte ein Weiser genannt.“

ආදීසු [Pg.33] පටිලාභො. ‘‘සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’තිආදීසු (අ. නි. 7.9) පහානං. ‘‘දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො සඞ්ඛතට්ඨො සන්තාපට්ඨො විපරිණාමට්ඨො අභිසමයට්ඨො’’තිආදීසු (පටි. 108) පටිවෙධො. ඉධ පනස්ස කාලො අත්ථො. තෙන සංවච්ඡරඋතුමාසඩ්ඪමාසරත්තිදිවපුබ්බණ්හමජ්ඣන්හිකසායන්හපඨමමජ්ඣි-මපච්ඡිමයාමමුහුත්තාදීසු කාලප්පභෙදභූතෙසු සමයෙසු එකං සමයන්ති දීපෙති.

In diesen und ähnlichen Fällen bedeutet es ‚Erlangen‘. In „Durch das vollständige Aufgeben (abhisamaya) des Eigendünkels machte er dem Leiden ein Ende“ bedeutet es ‚Aufgeben‘. In „Die Bedeutung des Bedrückens, die Bedeutung des Bedingten, die Bedeutung des Brennens, die Bedeutung der Veränderlichkeit, die Bedeutung des Durchdringens (abhisamaya) des Leidens“ bedeutet es ‚Durchdringen‘. Hier jedoch ist die Bedeutung ‚Zeit‘. Damit verdeutlicht er mit „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) einen unter den verschiedenen Zeitabschnitten wie Jahr, Jahreszeit, Monat, halber Monat, Nacht, Tag, Vormittag, Mittag, Abend, erste, mittlere und letzte Nachtwache, Augenblick (muhutta) usw. ausgewählten Zeitpunkt.

තත්ථ කිඤ්චාපි එතෙසු සංවච්ඡරාදීසු සමයෙසු යං යං සුත්තං යස්මිං යස්මිං සංවච්ඡරෙ උතුම්හි මාසෙ පක්ඛෙ රත්තිභාගෙ වා දිවසභාගෙ වා වුත්තං, සබ්බං තං ථෙරස්ස සුවිදිතං සුවවත්ථාපිතං පඤ්ඤාය. යස්මා පන – ‘‘එවං මෙ සුතං’’ අසුකසංවච්ඡරෙ අසුකඋතුම්හි අසුකමාසෙ අසුකපක්ඛෙ අසුකරත්තිභාගෙ අසුකදිවසභාගෙ වාති එවං වුත්තෙ න සක්කා සුඛෙන ධාරෙතුං වා උද්දිසිතුං වා උද්දිසාපෙතුං වා, බහු ච වත්තබ්බං හොති, තස්මා එකෙනෙව පදෙන තමත්ථං සමොධානෙත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ. යෙ වා ඉමෙ ගබ්භොක්කන්තිසමයො, ජාතිසමයො, සංවෙගසමයො, අභිනික්ඛමනසමයො, දුක්කරකාරිකසමයො, මාරවිජයසමයො, අභිසම්බොධිසමයො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරසමයො, දෙසනාසමයො, පරිනිබ්බානසමයොති, එවමාදයො භගවතො දෙවමනුස්සෙසු අතිවිය පකාසා අනෙකකාලප්පභෙදා එව සමයා. තෙසු සමයෙසු දෙසනාසමයසඞ්ඛාතං එකං සමයන්ති දීපෙති. යො චායං ඤාණකරුණාකිච්චසමයෙසු කරුණාකිච්චසමයො, අත්තහිතපරහිතපටිපත්තිසමයෙසු පරහිතපටිපත්තිසමයො, සන්නිපතිතානං කරණීයද්වයසමයෙසු ධම්මිකථාසමයො දෙසනාපටිපත්තිසමයෙසු දෙසනාසමයො, තෙසුපි සමයෙසු අඤ්ඤතරං සමයං සන්ධාය ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ.

In diesem Zusammenhang gilt Folgendes: Auch wenn der Ehrwürdige Ānanda durch seine Weisheit sehr wohl wusste und genauestens bestimmt hatte, welches Sutta in welchem Jahr, in welcher Jahreszeit, in welchem Monat, in welcher Monatshälfte und in welchem Teil der Nacht oder des Tages verkündet worden war, so wählte er doch die Formulierung ‘zu einer Zeit’ (ekaᅁ samayaᅁ). Denn wenn er gesagt htte: ‘So habe ich gehört: In jenem Jahr, in jener Jahreszeit, in jenem Monat, in jener Monatshlfte, zu jenem Teil der Nacht oder zu jenem Teil des Tages’, wre es nicht möglich gewesen, dies leicht im Gedchtnis zu behalten, vorzutragen oder vortragen zu lassen; zudem htten viel zu viele Worte gesprochen werden mssen. Daher fasste er all diese Zeitangaben in dem einen Begriff ‘zu einer Zeit’ zusammen. Ferner gibt es verschiedene Arten von ‘Zeiten’ des Erhabenen, die unter Göttern und Menschen wohlbekannt sind, wie etwa: die Zeit des Eintritts in den Mutterleib, die Zeit der Geburt, die Zeit der Erschtterung (saᅁvegasamayo), die Zeit des Auszugs in die Hauslosigkeit, die Zeit der Askese, die Zeit des Sieges ber Mra, die Zeit der hchsten Erleuchtung, die Zeit des Verweilens im Glck des gegenwrtigen Lebens, die Zeit der Lehrverkndung und die Zeit des vlligen Erlschens (parinibbna). Unter all diesen verschiedenen Zeitabschnitten meint er hier die ‘Zeit der Lehrverkndung’. Oder aber er bezog sich auf eine bestimmte Zeit unter den Zeiten des Wirkens aus Weisheit und Mitgefhl (nᅇakaruᅇ), unter den Zeiten des Wirkens fr das eigene Wohl und das Wohl anderer, unter den Zeiten der zwei Pflichten der Versammelten (Lehrgesprch oder edles Schweigen) oder unter den Zeiten von Verkndung und Praxis, und sagte daher ‘zu einer Zeit’.

කස්මා පනෙත්ථ යථා අභිධම්මෙ ‘‘යස්මිං සමයෙ කාමාවචර’’න්ති (ධ. ස. 1) ච, ඉතො අඤ්ඤෙසු ච සුත්තපදෙසු – ‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහී’’ති ච භුම්මවචනනිද්දෙසො කතො, විනයෙ ච – ‘‘තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා’’ති කරණවචනෙන, තථා අකත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති උපයොගවචනනිද්දෙසො කතොති? තත්ථ තථා ඉධ ච අඤ්ඤථා අත්ථසම්භවතො. තත්ථ හි අභිධම්මෙ ඉතො අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ච අධිකරණත්ථො [Pg.34] භාවෙන භාවලක්ඛණත්ථො ච සම්භවති. අධිකරණඤ්හි කාලත්ථො, සමූහත්ථො ච සමයො, තත්ථ තත්ථ වුත්තානං ඵස්සාදිධම්මානං ඛණසමවායහෙතුසඞ්ඛාතස්ස ච සමයස්ස භාවෙන තෙසං භාවො ලක්ඛීයති, තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ භුම්මවචනනිද්දෙසො කතො.

Warum aber wurde hier die Form des Akkusativs (upayogavacana) ‘ekaᅁ samayaᅁ’ gewhlt, whrend im Abhidhamma mit ‘yasmiᅁ samaye kmvacaraᅁ’ und in anderen Sutta-Stellen mit ‘yasmiᅁ samaye, bhikkhave, bhikkhu...’ der Lokativ (bhummavacana) verwendet wird, und im Vinaya mit ‘tena samayena buddho bhagav’ der Instrumentalis (karaᅇavacana)? Dies geschah, weil dort (im Abhidhamma und Vinaya) und hier (im Sutta) jeweils unterschiedliche Bedeutungen vorliegen. Im Abhidhamma und in jenen anderen Sutta-Stellen ist nmlich die Bedeutung eines Ortes bzw. einer Grundlage (adhikaraᅇat-tha) oder die Kennzeichnung eines Zustandes durch einen anderen (bhvena bhvalakkhaᅇattha) mglich. Denn die ‘Zeit’ fungiert dort als Grundlage fr die dargelegten Faktoren wie Kontakt (phassa) usw., und durch das Bestehen der Zeit – verstanden als Moment, Verbindung oder Ursache – wird das Bestehen dieser Faktoren gekennzeichnet. Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, wurde dort der Lokativ verwendet.

විනයෙ ච හෙතුඅත්ථො කරණත්ථො ච සම්භවති. යො හි සො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිසමයො සාරිපුත්තාදීහිපි දුබ්බිඤ්ඤෙය්‍යො, තෙන සමයෙන හෙතුභූතෙන කරණභූතෙන ච සික්ඛාපදානි පඤ්ඤාපයන්තො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිහෙතුඤ්ච අපෙක්ඛමානො භගවා තත්ථ තත්ථ විහාසි, තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ කරණවචනෙන නිද්දෙසො කතො.

Im Vinaya hingegen liegen die Bedeutungen der Ursache (hetu) und des Mittels (karaᅇa) vor. Denn jene Zeit der Festlegung einer Trainingsregel (sikkhpada), die selbst fr Personen wie Sriputta schwer zu durchschauen ist – durch jene Zeit als Ursache und als Mittel legte der Erhabene die Trainingsregeln fest, wobei er den Grund fr die Festlegung bercksichtigte und an verschiedenen Orten verweilte. Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, wurde dort der Instrumentalis verwendet.

ඉධ පන අඤ්ඤස්මිඤ්ච එවං ජාතිකෙ අච්චන්තසංයොගත්ථො සම්භවති. යඤ්හි සමයං භගවා ඉමං අඤ්ඤං වා සුත්තන්තං දෙසෙසි, අච්චන්තමෙව තං සමයං කරුණාවිහාරෙන විහාසි, තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං ඉධ උපයොගවචනනිද්දෙසො කතොති.

Hier jedoch (in diesem Sutta) und in anderen hnlich gearteten Fllen liegt die Bedeutung einer ununterbrochenen Zeitdauer (accantasaᅁyoga) vor. Denn whrend der gesamten Zeit, in der der Erhabene dieses oder ein anderes Suttanta verkndete, verweilte er ununterbrochen im Verweilen des Mitgefhls (karuᅇvihra). Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, wurde hier der Akkusativ verwendet.

තෙනෙතං වුච්චති –

Deshalb wird folgendes gesagt:

‘‘තං තං අත්ථමපෙක්ඛිත්වා, භුම්මෙන කරණෙන ච;

අඤ්ඤත්‍ර සමයො වුත්තො, උපයොගෙන සො ඉධා’’ති.

‘Indem man die jeweilige Bedeutung bercksichtigt, wird das Wort ‘samaya’ anderswo im Lokativ oder Instrumentalis gebraucht; hier jedoch wird es im Akkusativ verwendet.’

පොරාණා පන වණ්ණයන්ති – ‘‘තස්මිං සමයෙ’’ති වා, ‘‘තෙන සමයෙනා’’ති වා, ‘‘එකං සමය’’න්ති වා, අභිලාපමත්තභෙදො එස, සබ්බත්ථ භුම්මමෙවත්ථොති. තස්මා ‘‘එකං සමය’’න්ති වුත්තෙපි ‘‘එකස්මිං සමයෙ’’ති අත්ථො වෙදිතබ්බො.

Die Lehrer der alten Zeit (porᅇ) erlutern jedoch: Ob ‘tasmiᅁ samaye’, ‘tena samayena’ oder ‘ekaᅁ samayaᅁ’ – dies ist lediglich ein Unterschied im Ausdruck; an allen Stellen ist die Bedeutung die des Lokativs. Daher ist auch bei der Formulierung ‘ekaᅁ samayaᅁ’ der Sinn von ‘zu einer Zeit’ (im Lokativ) zu verstehen.

භගවාති ගරු. ගරුඤ්හි ලොකෙ භගවාති වදන්ති. අයඤ්ච සබ්බගුණවිසිට්ඨතාය සබ්බසත්තානං ගරු, තස්මා භගවාති වෙදිතබ්බො. පොරාණෙහිපි වුත්තං –

‘Bhagav’ bedeutet ehrwrdig oder gewichtig (garu). In der Welt nennt man nmlich eine ehrwrdige Person ‘Bhagav’. Und da er durch die Vorzˆglichkeit all seiner Tugenden fr alle Wesen hchste Verehrung geniet, ist er als ‘Bhagav’ zu verstehen. Auch von den Lehrern der alten Zeit wurde gesagt:

‘‘භගවාති වචනං සෙට්ඨං, භගවාති වචනමුත්තමං;

ගරු ගාරවයුත්තො සො, භගවා තෙන වුච්චතී’’ති.

‘Das Wort ‘Bhagav’ ist das vorzˆglichste Wort, ‘Bhagav’ ist das hchste Wort. Er ist ehrwrdig und mit Ehrwˆrdigkeit ausgestattet; darum wird er ‘Bhagav’ genannt.’

අපි ච –

Des Weiteren:

‘‘භාග්‍යවා භග්ගවා යුත්තො, භගෙහි ච විභත්තවා;

භත්තවා වන්තගමනො, භවෙසු භගවා තතො’’ති.

‘Er besitzt Glˆck (bhgyav), hat das bel zerstrt (bhaggav), ist mit den Herrlichkeiten (bhagehi) ausgestattet, hat die Lehre unterteilt (vibhattav), ist voller Hingabe (bhattav) und hat das Gehen in den Daseinsformen ausgespien (vantagamano) – deshalb wird er Bhagav genannt.’

ඉමිස්සා [Pg.35] ගාථාය වසෙනස්ස පදස්ස විත්ථාරඅත්ථො වෙදිතබ්බො. සො ච විසුද්ධිමග්ගෙ බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ වුත්තොයෙව.

Die ausführliche Bedeutung dieses Wortes ist gem dieser Strophe zu verstehen. Sie wurde bereits im Visuddhimagga im Abschnitt ber die Betrachtung des Buddha (buddhnussatiniddesa) dargelegt.

එත්තාවතා චෙත්ථ එවං මෙ සුතන්ති වචනෙන යථාසුතං ධම්මං දස්සෙන්තො භගවතො ධම්මකායං පච්චක්ඛං කරොති. තෙන ‘‘නයිදං අතික්කන්තසත්ථුකං පාවචනං, අයං වො සත්ථා’’ති සත්ථු අදස්සනෙන උක්කණ්ඨිතං ජනං සමස්සාසෙති.

Indem der Ehrwürdige Ānanda in dieser Einleitung mit den Worten ‘So habe ich gehört’ den gehörtem Dharma darlegt, macht er den Dharmakya des Erhabenen unmittelbar gegenwrtig. Damit tröstet er jene Menschen, die darber bekˆmmert sind, den Meister nicht mehr sehen zu knnen, indem er zeigt: ‘Diese hchste Lehre ist nicht ohne einen Meister; dies hier ist euer Meister.’

එකං සමයං භගවාති වචනෙන තස්මිං සමයෙ භගවතො අවිජ්ජමානභාවං දස්සෙන්තො රූපකායපරිනිබ්බානං සාධෙති. තෙන ‘‘එවංවිධස්ස නාම අරියධම්මස්ස දෙසකො දසබලධරො වජිරසඞ්ඝාත සමානකායො සොපි භගවා පරිනිබ්බුතො, කෙන අඤ්ඤෙන ජීවිතෙ ආසා ජනෙතබ්බා’’ති ජීවිතමදමත්තං ජනං සංවෙජෙති, සද්ධම්මෙ චස්ස උස්සාහං ජනෙති.

Mit den Worten ‘zu einer Zeit [verweilte] der Erhabene’ zeigt er das Nicht-mehr-Vorhandensein des Erhabenen zu jener Zeit an und besttigt so das Parinibbna des Formkörpers (rˆpakya). Dadurch lst er bei jenen Menschen, die vom Hochmut des Lebens berauscht sind, heilsame Erschtterung (saᅁvega) aus, indem er verdeutlicht: ‘Selbst jener Erhabene, der Verknder eines solch edlen Dharma, der Besitzer der zehn Krfte, dessen Körper so fest wie ein Diamantbˆndel war, ist ins Parinibbna eingegangen; wer sonst sollte da noch Hoffnung auf ein dauerhaftes Leben hegen?’ Auf diese Weise erzeugt er in ihnen Eifer fr die wahre Lehre.

එවන්ති ච භණන්තො දෙසනාසම්පත්තිං නිද්දිසති. මෙ සුතන්ති සාවකසම්පත්තිං. එකං සමයන්ති කාලසම්පත්තිං. භගවාති දෙසකසම්පත්තිං.

Indem er ‘so’ (evaᅁ) sagt, weist er auf die Vollkommenheit der Verkndung (desansampatti) hin; mit ‘habe ich gehört’ (me sutaᅁ) auf die Vollkommenheit des Hrers (svakasampatti); mit ‘zu einer Zeit’ (ekaᅁ samayaᅁ) auf die Vollkommenheit der Zeit (klasampatti) und mit ‘der Erhabene’ (bhagav) auf die Vollkommenheit des Verknders (desakasampatti).

අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දන්ති අන්තරා-සද්දො කාරණඛණචිත්තවෙමජ්ඣවිවරාදීසු දිස්සති. ‘‘තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතා’’ති (අ. නි. 6.44) ච, ‘‘ජනා සඞ්ගම්ම මන්තෙන්ති මඤ්ච තඤ්ච කිමන්තර’’න්ති (සං. නි. 1.228) ච ආදීසු හි කාරණෙ අන්තරා-සද්දො. ‘‘අද්දස මං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරා ඉත්ථී විජ්ජන්තරිකාය භාජනං ධොවන්තී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.149) ඛණෙ. ‘‘යස්සන්තරතො න සන්ති කොපා’’තිආදීසු (උදා. 20) චිත්තෙ. ‘‘අන්තරා වොසානමාපාදී’’තිආදීසු (චූළව. 350) වෙමජ්ඣෙ. ‘‘අපි චායං, භික්ඛවෙ, තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡතී’’තිආදීසු (පාරා. 231) විවරෙ. ස්වායමිධ විවරෙ වත්තති, තස්මා රාජගහස්ස ච නාළන්දාය ච විවරෙති එවමෙත්ථත්ථො වෙදිතබ්බො. අන්තරා-සද්දෙන පන යුත්තත්තා උපයොගවචනං කතං. ඊදිසෙසු ච ඨානෙසු අක්ඛරචින්තකා ‘‘අන්තරා ගාමඤ්ච නදිඤ්ච යාතී’’ති එවං එකමෙව අන්තරාසද්දං පයුජ්ජන්ති, සො දුතියපදෙනපි යොජෙතබ්බො හොති, අයොජියමානෙ උපයොගවචනං න පාපුණාති. ඉධ පන යොජෙත්වායෙව වුත්තොති.

„Zwischen Rājagaha und Nāḷandā“: Das Wort „antarā“ (zwischen/inmitten) wird in den Bedeutungen von Ursache, Augenblick, Geist, Mitte, Zwischenraum und weiteren verwendet. In Stellen wie „Wer außer dem Tathāgata könnte jene Ursache (tadantaraṃ) kennen?“ wird das Wort „antarā“ im Sinne von Ursache gebraucht. In Versen wie „Die Leute kommen zusammen und beraten sich: Was ist der Grund (kimantaraṃ) zwischen mir und dir?“ bezieht es sich ebenfalls auf die Ursache. In Passagen wie „Eine gewisse Frau sah mich, Herr, im Augenblick (vijjantarikāya – im Moment des Blitzeinschlagens), als sie ein Gefäß wusch“, steht es für einen Augenblick. In „In dessen Innerem (antarato) kein Zorn existiert“ bedeutet es im Geist. In „Er erreichte den Stillstand in der Mitte (antarā)“ meint es die Mitte. In „Dieser Tapodā-Fluss, ihr Mönche, fließt durch den Zwischenraum (antarikāya) zweier großer Höllen“ bedeutet es Zwischenraum. Hier in diesem Text wird es im Sinne von Zwischenraum gebraucht; daher ist die Bedeutung als „im Zwischenraum zwischen Rājagaha und Nāḷandā“ zu verstehen. Aufgrund der Verbindung mit dem Wort „antarā“ wurde jedoch der Akkusativ (upayogavacana) verwendet. An solchen Stellen verwenden Grammatiker nur ein einziges Wort „antarā“, wie in „Er geht zwischen dem Dorf und dem Fluss“, und dieses muss auch auf das zweite Glied bezogen werden; bliebe es unbezogen, würde die Akkusativform das Wort „nadiṃ“ nicht erreichen. Hier wurde es jedoch so ausgedrückt, dass es bereits bezogen ist.

අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො [Pg.36] හොතීති අද්ධානසඞ්ඛාතං මග්ගං පටිපන්නො හොති, ‘‘දීඝමග්ග’’න්ති අත්ථො. අද්ධානගමනසමයස්ස හි විභඞ්ගෙ ‘‘අඩ්ඪයොජනං ගච්ඡිස්සාමීති භුඤ්ජිතබ්බ’’න්තිආදිවචනතො (පාචි. 218) අඩ්ඪයොජනම්පි අද්ධානමග්ගො හොති. රාජගහතො පන නාළන්දා යොජනමෙව.

„War auf der Fernstraße unterwegs“ bedeutet, dass er sich auf einem Weg befand, der als Fernweg bezeichnet wird; die Bedeutung ist „ein langer Weg“. Denn in der Analyse der Zeitpunkte für das Reisen auf Fernwegen wird aufgrund von Aussagen wie „Ich werde eine halbe Meile (aḍḍhayojana) gehen, bevor ich esse“ selbst eine halbe Meile als Fernweg (addhānamagga) betrachtet. Von Rājagaha nach Nāḷandā ist es jedoch genau eine Meile (yojana).

මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධින්ති ‘මහතා’ති ගුණමහත්තෙනපි මහතා, සඞ්ඛ්‍යාමහත්තෙනපි මහතා. සො හි භික්ඛුසඞ්ඝො ගුණෙහිපි මහා අහොසි, අප්පිච්ඡතාදිගුණසමන්නාගතත්තා. සඞ්ඛ්‍යායපි මහා, පඤ්චසතසඞ්ඛ්‍යත්තා. භික්ඛූනං සඞ්ඝො ‘භික්ඛුසඞ්ඝො’, තෙන භික්ඛුසඞ්ඝෙන. දිට්ඨිසීලසාමඤ්ඤසඞ්ඝාතසඞ්ඛාතෙන සමණගණෙනාති අත්ථො. සද්ධින්ති එකතො.

„Zusammen mit einer großen Schar von Mönchen“: „Groß“ (mahatā) bedeutet sowohl groß an Tugenden als auch groß an Zahl. Jene Mönchsgemeinschaft war nämlich groß an Tugenden, da sie mit Qualitäten wie Genügsamkeit ausgestattet war. Auch an Zahl war sie groß, da sie fünfhundert Mitglieder zählte. Eine Gemeinschaft von Mönchen ist eine „Mönchsgemeinschaft“ (bhikkhusaṅgha); mit dieser Mönchsgemeinschaft. Die Bedeutung ist: mit einer Schar von Asketen, die durch die Gleichheit von Ansicht und Tugend als Gemeinschaft bezeichnet wird. „Saddhiṃ“ bedeutet zusammen.

පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහීති පඤ්චමත්තා එතෙසන්ති පඤ්චමත්තානි. මත්තාති පමාණං වුච්චති, තස්මා යථා ‘‘භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ’’ති වුත්තෙ ‘‘භොජනෙ මත්තං ජානාති, පමාණං ජානාතී’’ති අත්ථො හොති, එවමිධාපි – ‘‘තෙසං භික්ඛුසතානං පඤ්චමත්තා පඤ්චපමාණ’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. භික්ඛූනං සතානි භික්ඛුසතානි, තෙහි පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි.

„Mit etwa fünfhundert Mönchen“: „Fünf Maße“ (pañcamattā) sind jene, daher nennt man sie „Fünf-Maß-Einheiten“. „Matta“ wird als Maß oder Umfang bezeichnet; deshalb ist die Bedeutung hier ebenso zu verstehen wie bei dem Ausdruck „das Maß beim Essen kennend“ (bhojane mattaññū), was bedeutet „er kennt das Maß, den Umfang beim Essen“. So ist auch hier die Bedeutung als „das Maß von fünf, der Umfang von fünf jener Hundertschaften von Mönchen“ zu sehen. Hundertschaften von Mönchen sind „Mönchshunderte“; mit diesen etwa fünfhundert Mönchen.

සුප්පියොපි ඛො පරිබ්බාජකොති සුප්පියොති තස්ස නාමං. පි-කාරො මග්ගප්පටිපන්නසභාගතාය පුග්ගලසම්පිණ්ඩනත්ථො. ඛො-කාරො පදසන්ධිකරො, බ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාවසෙන වුත්තො. පරිබ්බාජකොති සඤ්ජයස්ස අන්තෙවාසී ඡන්නපරිබ්බාජකො. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘යදා භගවා තං අද්ධානමග්ගං පටිපන්නො, තදා සුප්පියොපි පරිබ්බාජකො පටිපන්නො අහොසී’’ති. අතීතකාලත්ථො හෙත්ථ හොති-සද්දො.

„Auch der Wanderer Suppiya“: Suppiya ist sein Name. Das Wort „pi“ (auch) dient dazu, die Person aufgrund der gemeinsamen Eigenschaft des Unterwegs-Seins miteinzubeziehen. Das Wort „kho“ ist ein Bindewort, das zur lautlichen Glättung des Satzes eingefügt wurde. „Wanderer“ bezeichnet einen Schüler des Sañjaya, einen „bekleideten“ Wanderer. Dies bedeutet: „Als der Erhabene jenen Fernweg beschritt, da war auch der Wanderer Suppiya auf diesem Weg unterwegs.“ Das Wort „hoti“ (ist/war) hat hier die Bedeutung der Vergangenheit.

සද්ධිං අන්තෙවාසිනා බ්‍රහ්මදත්තෙන මාණවෙනාති – එත්ථ අන්තෙ වසතීති අන්තෙවාසී. සමීපචාරො සන්තිකාවචරො සිස්සොති අත්ථො. බ්‍රහ්මදත්තොති තස්ස නාමං. මාණවොති සත්තොපි චොරොපි තරුණොපි වුච්චති.

„Zusammen mit seinem Schüler, dem jungen Brahmadatta“: Hier bedeutet „antevāsī“ (Schüler) jemand, der in der Nähe (des Lehrers) wohnt. Die Bedeutung ist: ein Gefährte, ein Nahestehender, ein Schüler. Brahmadatta ist sein Name. Als „māṇava“ (Jüngling/Mensch) wird sowohl ein Wesen im Allgemeinen als auch ein Dieb oder ein junger Mann bezeichnet.

‘‘චොදිතා දෙවදූතෙහි, යෙ පමජ්ජන්ති මාණවා;

තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති, හීනකායූපගා නරා’’ති. (ම. නි. 3.271) –

„Angetrieben von den göttlichen Boten, jene Jünglinge, die nachlässig sind; sie trauern lange Zeit, Menschen, die in einen niedrigen Daseinszustand geraten sind.“

ආදීසු [Pg.37] හි සත්තො මාණවොති වුත්තො. ‘‘මාණවෙහිපි සමාගච්ඡන්ති කතකම්මෙහිපි අකතකම්මෙහිපී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.149) චොරො. ‘‘අම්බට්ඨො මාණවො, අඞ්ගකො මාණවො’’තිආදීසු (දී. නි. 1.316) තරුණො ‘මාණවො’ති වුත්තො. ඉධාපි අයමෙවත්ථො. ඉදඤ්හි වුත්තං හොති – බ්‍රහ්මදත්තෙන නාම තරුණන්තෙවාසිනා සද්ධින්ති.

In diesen und ähnlichen Stellen wird ein Wesen als „māṇava“ bezeichnet. In Stellen wie „Sie kommen mit Jünglingen zusammen, sowohl mit solchen, die Taten begangen haben, als auch mit solchen, die keine Taten begangen haben“, ist ein Dieb gemeint. In „Der Jüngling Ambaṭṭha, der Jüngling Aṅgaka“ wird ein junger Mann als „māṇava“ bezeichnet. Auch hier gilt diese Bedeutung. Es bedeutet nämlich: zusammen mit dem jungen Schüler namens Brahmadatta.

තත්‍රාති තස්මිං අද්ධානමග්ගෙ, තෙසු වා ද්වීසු ජනෙසු. සුදන්ති නිපාතමත්තං. අනෙකපරියායෙනාති පරියාය-සද්දො තාව වාරදෙසනාකාරණෙසු වත්තති. ‘‘කස්ස නු ඛො, ආනන්ද, අජ්ජ පරියායො භික්ඛුනියො ඔවදිතු’’න්තිආදීසු (ම. නි. 3.398) හි වාරෙ පරියායසද්දො වත්තති. ‘‘මධුපිණ්ඩිකපරියායොත්වෙව නං ධාරෙහී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.205) දෙසනායං. ‘‘ඉමිනාපි ඛො, තෙ රාජඤ්ඤ, පරියායෙන එවං හොතූ’’තිආදීසු (දී. නි. 2.411) කාරණෙ. ස්වායමිධාපි කාරණෙ වත්තති, තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – ‘‘අනෙකවිධෙන කාරණෙනා’’ති, ‘‘බහූහි කාරණෙහී’’ති වුත්තං හොති.

„Dort“ bezieht sich auf jenen Fernweg oder auf jene zwei Personen. „Sudam“ ist lediglich ein Partikel. „In vielerlei Hinsicht“ (anekapariyāyena): Das Wort „pariyāya“ wird für die Bedeutung von „Reihe/Abfolge“, „Lehrdarlegung“ und „Ursache/Grund“ verwendet. In „Wessen Reihe (pariyāyo) ist es heute wohl, Ānanda, die Nonnen zu unterweisen?“ wird es im Sinne von Abfolge gebraucht. In „Behalte dies als die Honigklumpen-Darlegung (madhupiṇḍikapariyāya) im Gedächtnis“ bedeutet es Lehrdarlegung. In „Auch aus diesem Grund (pariyāyena), o Fürst, mag es sich so verhalten“ steht es für die Ursache. Ebenso wird es hier im Sinne von Grund oder Ursache gebraucht; daher ist die Bedeutung hier: „durch mancherlei Gründe“ bzw. „mit vielen Begründungen“.

බුද්ධස්ස අවණ්ණං භාසතීති අවණ්ණවිරහිතස්ස අපරිමාණවණ්ණසමන්නාගතස්සාපි බුද්ධස්ස භගවතො – ‘‘යං ලොකෙ ජාතිවුඩ්ඪෙසු කත්තබ්බං අභිවාදනාදිසාමීචිකම්මං ‘සාමග්ගිරසො’ති වුච්චති, තං සමණස්ස ගොතමස්ස නත්ථි තස්මා අරසරූපො සමණො ගොතමො, නිබ්භොගො, අකිරියවාදො, උච්ඡෙදවාදො, ජෙගුච්ඡී, වෙනයිකො, තපස්සී, අපගබ්භො. නත්ථි සමණස්ස ගොතමස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මො අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො. තක්කපරියාහතං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, වීමංසානුචරිතං, සයංපටිභානං. සමණො ගොතමො න සබ්බඤ්ඤූ, න ලොකවිදූ, න අනුත්තරො, න අග්ගපුග්ගලො’’ති. එවං තං තං අකාරණමෙව කාරණන්ති වත්වා තථා තථා අවණ්ණං දොසං නින්දං භාසති.

„Sprach in Tadel über den Buddha“: Über den Buddha, den Erhabenen, der frei von Tadel ist und mit unermesslichem Lob ausgestattet ist, sagte er: „Jener respektvolle Dienst wie Ehrerbietung, der in der Welt gegenüber den an Geburt Älteren zu leisten ist und der als ‚Geschmack der Eintracht‘ (sāmaggiraso) bezeichnet wird, existiert beim Asketen Gotama nicht. Deshalb ist der Asket Gotama geschmacklos, ohne Genuss, ein Lehrer des Nichtstuns, ein Vernichtungslehrer, ein Abscheu-Empfinder, ein Zerstörer, ein Büßer, ein Schoßloser. Der Asket Gotama besitzt keine übermenschliche Eigenschaft, kein ausreichendes edles Wissen und keine Schauung. Der Asket Gotama lehrt eine Lehre, die durch bloßes Nachdenken (takkapariyāhata) gewonnen, durch Prüfung verfolgt und aus eigener Intuition entstanden ist. Der Asket Gotama ist nicht allwissend, kein Weltenkenner, nicht unvergleichlich, nicht die höchste Person.“ Indem er auf diese Weise Unbegründetes als Gründe anführte, sprach er in verschiedenster Form Tadel, Fehlervorwürfe und Schmähungen aus.

යථා ච බුද්ධස්ස, එවං ධම්මස්සාපි තං තං අකාරණමෙව කාරණතො වත්වා – ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස ධම්මො දුරක්ඛාතො, දුප්පටිවෙදිතො, අනිය්‍යානිකො, අනුපසමසංවත්තනිකො’’ති තථා තථා අවණ්ණං භාසති.

Und wie er über den Buddha sprach, so auch über die Lehre, indem er verschiedene unbegründete Dinge als Gründe anführte: "Die Lehre des Asketen Gotama ist schlecht verkündet, schwer zu verstehen, führt nicht zur Befreiung und trägt nicht zur Beruhigung bei" – in dieser Weise sprach er Tadel aus.

යථා [Pg.38] ච ධම්මස්ස, එවං සඞ්ඝස්සාපි යං වා තං වා අකාරණමෙව කාරණතො වත්වා – ‘‘මිච්ඡාපටිපන්නො සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකසඞ්ඝො, කුටිලපටිපන්නො, පච්චනීකපටිපදං අනනුලොමපටිපදං අධම්මානුලොමපටිපදං පටිපන්නො’’ති තථා තථා අවණ්ණං භාසති.

Und wie er über die Lehre sprach, so auch über den Orden, indem er irgendwelche unbegründeten Dinge als Gründe anführte: "Die Schülerschar des Asketen Gotama praktiziert falsch, praktiziert auf krummen Wegen, praktiziert den entgegengesetzten Pfad, den ungemäßen Pfad, den der Lehre ungemäßen Pfad" – in dieser Weise sprach er Tadel aus.

අන්තෙවාසී පනස්ස – ‘‘අම්හාකං ආචරියො අපරාමසිතබ්බං පරාමසති, අනක්කමිතබ්බං අක්කමති, ස්වායං අග්ගිං ගිලන්තො විය, හත්ථෙන අසිධාරං පරාමසන්තො විය, මුට්ඨිනා සිනෙරුං පදාලෙතුකාමො විය, කකචදන්තපන්තියං කීළමානො විය, පභින්නමදං චණ්ඩහත්ථිං හත්ථෙන ගණ්හන්තො විය ච වණ්ණාරහස්සෙව රතනත්තයස්ස අවණ්ණං භාසමානො අනයබ්‍යසනං පාපුණිස්සති. ආචරියෙ ඛො පන ගූථං වා අග්ගිං වා කණ්ටකං වා කණ්හසප්පං වා අක්කමන්තෙ, සූලං වා අභිරූහන්තෙ, හලාහලං වා විසං ඛාදන්තෙ, ඛාරොදකං වා පක්ඛලන්තෙ, නරකපපාතං වා පපතන්තෙ, න අන්තෙවාසිනා තං සබ්බමනුකාතබ්බං හොති. කම්මස්සකා හි සත්තා අත්තනො කම්මානුරූපමෙව ගතිං ගච්ඡන්ති. නෙව පිතා පුත්තස්ස කම්මෙන ගච්ඡති, න පුත්තො පිතු කම්මෙන, න මාතා පුත්තස්ස, න පුත්තො මාතුයා, න භාතා භගිනියා, න භගිනී භාතු, න ආචරියො අන්තෙවාසිනො, න අන්තෙවාසී ආචරියස්ස කම්මෙන ගච්ඡති. මය්හඤ්ච ආචරියො තිණ්ණං රතනානං අවණ්ණං භාසති, මහාසාවජ්ජො ඛො පනාරියූපවාදොති. එවං යොනිසො උම්මුජ්ජිත්වා ආචරියවාදං මද්දමානො සම්මාකාරණමෙව කාරණතො අපදිසන්තො අනෙකපරියායෙන තිණ්ණං රතනානං වණ්ණං භාසිතුමාරද්ධො, යථා තං පණ්ඩිතජාතිකො කුලපුත්තො’’. තෙන වුත්තං – ‘‘සුප්පියස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස අන්තෙවාසී බ්‍රහ්මදත්තො මාණවො අනෙකපරියායෙන බුද්ධස්ස වණ්ණං භාසති, ධම්මස්ස වණ්ණං භාසති, සඞ්ඝස්ස වණ්ණං භාසතී’’ති.

Sein Schüler aber dachte: "Unser Lehrer greift an, was man nicht angreifen sollte, er übertritt, was man nicht übertreten sollte. Wie einer, der Feuer verschluckt, wie einer, der mit der Hand eine Schwertklinge anfasst, wie einer, der mit der Faust den Berg Sineru zerschmettern will, wie einer, der an einer Reihe von Sägezähnen spielt, oder wie einer, der einen wilden Elefanten in Brunst mit den Händen zu fangen versucht, so wird er, indem er Tadel über die Drei Juwelen ausspricht, die doch nur Lob verdienen, in schweres Unheil und Verderben geraten. Wenn der Lehrer in Kot, Feuer, Dornen oder auf eine Kobra tritt, wenn er auf einen Pfahl steigt, tödliches Gift isst, in ätzendes Wasser fällt oder in einen Abgrund zur Hölle stürzt, so darf der Schüler ihm darin keineswegs folgen. Denn die Wesen sind Besitzer ihrer Taten; sie gelangen gemäß ihrer eigenen Taten zu ihrem Bestimmungsort. Weder gelangt der Vater aufgrund der Tat des Sohnes dahin, noch der Sohn aufgrund der Tat des Vaters, noch die Mutter aufgrund der Tat des Sohnes, noch der Sohn aufgrund der Tat der Mutter, noch der Bruder aufgrund der Tat der Schwester, noch die Schwester aufgrund der Tat des Bruders, noch der Lehrer aufgrund der Tat des Schülers, noch der Schüler aufgrund der Tat des Lehrers. Mein Lehrer spricht Tadel über die Drei Juwelen aus, doch die Verleumdung der Edlen ist eine schwere Verfehlung." Nachdem er sich so weise besonnen und sich von der Verleumdung der Edlen befreit hatte, indem er die Ansicht des Lehrers zurückwies und die richtigen Gründe als Gründe anführte, begann er auf vielfältige Weise das Lob der Drei Juwelen zu sprechen, wie es einem weise gesinnten Edelmann geziemt. Daher heißt es: "Brahmadatta aber, der Schüler des Wanderbettlers Suppiya, sprach auf vielfältige Weise das Lob des Buddha, das Lob der Lehre und das Lob des Ordens."

තත්ථ වණ්ණන්ති වණ්ණ-සද්දො සණ්ඨාන-ජාති-රූපායතන-කාරණ-පමාණ-ගුණ-පසංසාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘මහන්තං සප්පරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’තිආදීසු (සං. නි. 1.142) සණ්ඨානං වුච්චති. ‘‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො’’තිආදීසු (ම. නි. 2.402) ජාති. ‘‘පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො’’තිආදීසු (දී. නි. 1.303) රූපායතනං.

Dabei findet man das Wort „vaṇṇa“ (Farbe/Lob/Eigenschaft) in den Bedeutungen von Gestalt, Kaste, Sehobjekt, Grund, Maß, Tugend, Lobpreisung und so weiter. In Stellen wie "nachdem er die Gestalt (vaṇṇa) eines großen Schlangenkönigs erschaffen hatte" (Saṃ. Ni. 1.142) wird es für Gestalt verwendet. In "nur der Brahmane ist die beste Kaste (vaṇṇa), andere Kasten sind minderwertig" (Ma. Ni. 2.402) bedeutet es Kaste. In "ausgestattet mit höchster Schönheit des Sehobjekts (vaṇṇa)" (Dī. Ni. 1.303) bedeutet es das Sehobjekt.

‘‘න [Pg.39] හරාමි න භඤ්ජාමි, ආරා සිඞ්ඝාමි වාරිජං;

අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධත්ථෙනොති වුච්චතී’’ති. (සං. නි. 1.234) –

"Ich nehme sie nicht weg, ich breche sie nicht, ich rieche nur von fern an der Lotusblüte; aus welchem Grund (vaṇṇa) also werde ich ‚Duftdieb‘ genannt?" (Saṃ. Ni. 1.234) –

ආදීසු කාරණං. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’තිආදීසු (පාරා. 602) පමාණං. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන, තෙ ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’තිආදීසු (ම. නි. 2.77) ගුණො. ‘‘වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසතී’’තිආදීසු (අ. නි. 2.135) පසංසා. ඉධ ගුණොපි පසංසාපි. අයං කිර තං තං භූතමෙව කාරණං අපදිසන්තො අනෙකපරියායෙන රතනත්තයස්ස ගුණූපසඤ්හිතං පසංසං අභාසි. තත්ථ – ‘‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’තිආදිනා (පාරා. 1) නයෙන, ‘‘යෙ භික්ඛවෙ, බුද්ධෙ පසන්නා අග්ගෙ තෙ පසන්නා’’තිආදිනා ‘‘එකපුග්ගලො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති…පෙ… අසමො අසමසමො’’තිආදිනා (අ. නි. 1.174) ච නයෙන බුද්ධස්ස වණ්ණො වෙදිතබ්බො. ‘‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො’’ති (දී. නි. 2.159) ච ‘‘ආලයසමුග්ඝාතො වට්ටුපච්ඡෙදො’’ති (ඉති. 90, අ. නි. 4.34) ච, ‘‘යෙ භික්ඛවෙ, අරියෙ අට්ඨඞ්ගිකෙ මග්ගෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා’’ති ච එවමාදීහි නයෙහි ධම්මස්ස වණ්ණො වෙදිතබ්බො. ‘‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො’’ති (දී. නි. 2.159) ච, ‘‘යෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා’’ති (අ. නි. 4.34) ච එවමාදීහි පන නයෙහි සඞ්ඝස්ස වණ්ණො වෙදිතබ්බො. පහොන්තෙන පන ධම්මකථිකෙන පඤ්චනිකායෙ නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං චතුරාසීතිධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි ඔගාහිත්වා බුද්ධාදීනං වණ්ණො පකාසෙතබ්බො. ඉමස්මිඤ්හි ඨානෙ බුද්ධාදීනං ගුණෙ පකාසෙන්තො අතිත්ථෙන පක්ඛන්දො ධම්මකථිකොති න සක්කා වත්තුං. ඊදිසෙසු හි ඨානෙසු ධම්මකථිකස්ස ථාමො වෙදිතබ්බො. බ්‍රහ්මදත්තො පන මාණවො අනුස්සවාදිමත්තසම්බන්ධිතෙන අත්තනො ථාමෙන රතනත්තයස්ස වණ්ණං භාසති.

In diesen Fällen bedeutet es Grund. In "Es gibt drei Maße (vaṇṇa) für eine Almosenschale" (Pārā. 602) bedeutet es Maß. In "Wann wurden diese Tugenden (vaṇṇa) des Asketen Gotama von dir zusammengestellt, Hausvater?" (Ma. Ni. 2.77) bedeutet es Tugend. In "er spricht das Lob (vaṇṇa) dessen, der Lob verdient" (A. Ni. 2.135) bedeutet es Lobpreisung. Hier bedeutet es sowohl Tugend als auch Lobpreisung. Denn jener sprach die mit den Tugenden verbundene Lobpreisung der Drei Juwelen auf vielfältige Weise aus, indem er die tatsächlichen Gründe anführte. Dabei ist das Lob des Buddha durch Methoden zu verstehen wie: "So ist er, der Erhabene, würdig, vollkommen erwacht..." (Pārā. 1) oder "Ihr Mönche, wer Vertrauen in den Buddha hat, hat Vertrauen in das Höchste" oder "Ein Mensch, ihr Mönche, erscheint in der Welt... ungleich, dem Ungleichen gleich" (A. Ni. 1.174). Das Lob der Lehre ist zu verstehen durch Methoden wie: "Wohlverkündet ist die Lehre durch den Erhabenen" (Dī. Ni. 2.159) oder "Vernichtung der Anhaftung, Durchbrechen des Kreislaufs" (Iti. 90, A. Ni. 4.34) oder "Ihr Mönche, wer Vertrauen in den edlen achtfachen Pfad hat, hat Vertrauen in das Höchste." Das Lob des Ordens aber ist zu verstehen durch Methoden wie: "Gut praktizierend ist die Schülerschar des Erhabenen" (Dī. Ni. 2.159) oder "Ihr Mönche, wer Vertrauen in den Orden hat, hat Vertrauen in das Höchste" (A. Ni. 4.34). Ein fähiger Lehrer der Lehre sollte das Lob des Buddha und der anderen Juwelen verkünden, indem er in die fünf Nikayas, die neun Glieder der Lehre des Meisters und die 84.000 Lehrabschnitte eintaucht. In diesem Zusammenhang kann man nicht sagen, dass ein Lehrer der Lehre, der die Tugenden des Buddha usw. verkündet, unberechtigterweise vordringt. Denn an solchen Stellen erkennt man die geistige Kraft eines Lehrers der Lehre. Der junge Brahmadatta jedoch sprach das Lob der Drei Juwelen mit seiner eigenen Kraft, die lediglich auf dem beruhte, was er vom Hörensagen und Ähnlichem vernommen hatte.

ඉතිහ තෙ උභො ආචරියන්තෙවාසීති එවං තෙ ද්වෙ ආචරියන්තෙවාසිකා. අඤ්ඤමඤ්ඤස්සාති අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස. උජුවිපච්චනීකවාදාති ඊසකම්පි අපරිහරිත්වා උජුමෙව විවිධපච්චනීකවාදා, අනෙකවාරං විරුද්ධවාදා එව හුත්වාති අත්ථො. ආචරියෙන හි රතනත්තයස්ස අවණ්ණෙ භාසිතෙ අන්තෙවාසී වණ්ණං භාසති, පුන ඉතරො අවණ්ණං, ඉතරො වණ්ණන්ති එවං ආචරියො සාරඵලකෙ විසරුක්ඛආණිං ආකොටයමානො විය [Pg.40] පුනප්පුනං රතනත්තයස්ස අවණ්ණං භාසති. අන්තෙවාසී පන සුවණ්ණරජතමණිමයාය ආණියා තං ආණිං පටිබාහයමානො විය පුනප්පුනං රතනත්තයස්ස වණ්ණං භාසති. තෙන වුත්තං – ‘‘උජුවිපච්චනීකවාදා’’ති.

Die Worte „Itiha te ubho ācariyantevāsīti“ bedeuten: So waren jene zwei, Lehrer und Schüler. „Aññamaññassāti“ bedeutet: einer gegenüber dem anderen. „Ujuvipaccanīkavādāti“ bedeutet: ohne im Geringsten auszuweichen, sprachen sie in direktem Gegensatz zueinander; dies meint, dass sie sich viele Male widersprachen. Wenn nämlich der Lehrer die Unwürde des Dreifaltigen Juwels aussprach, sprach der Schüler dessen Lob; dann sprach der andere wieder Unwürde, der andere Lob. So sprach der Lehrer immer wieder die Unwürde des Dreifaltigen Juwels aus, gleichsam als würde er einen Giftpfahl in einen wertvollen Holzblock schlagen. Der Schüler hingegen sprach immer wieder das Lob des Dreifaltigen Juwels aus, gleichsam als würde er jenen Pfahl mit einem Stift aus Gold, Silber oder Edelsteinen abwehren. Darum wurde gesagt: „direkte Gegner in ihrer Rede“ (ujuvipaccanīkavādā).

භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා හොන්ති භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති භගවන්තඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච පච්ඡතො පච්ඡතො දස්සනං අවිජහන්තා ඉරියාපථානුබන්ධනෙන අනුබන්ධා හොන්ති, සීසානුලොකිනො හුත්වා අනුගතා හොන්තීති අත්ථො.

Die Worte „Bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcāti“ bedeuten: Sie folgten dem Erhabenen und der Mönchsgemeinschaft unmittelbar auf dem Fuße. Das heißt, sie ließen den Erhabenen und die Mönchsgemeinschaft nicht aus den Augen, während sie ihnen in ihrer Gangart folgten; sie folgten ihnen, indem sie stets zu ihrem Anführer aufblickten.

කස්මා පන භගවා තං අද්ධානං පටිපන්නො? කස්මා ච සුප්පියො අනුබන්ධො? කස්මා ච සො රතනත්තයස්ස අවණ්ණං භාසතීති? භගවා තාව තස්මිං කාලෙ රාජගහපරිවත්තකෙසු අට්ඨාරසසු මහාවිහාරෙසු අඤ්ඤතරස්මිං වසිත්වා පාතොව සරීරප්පටිජග්ගනං කත්වා භික්ඛාචාරවෙලායං භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරති. සො තං දිවසං භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සුලභපිණ්ඩපාතං කත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො භික්ඛුසඞ්ඝං පත්තචීවරං ගාහාපෙත්වා – ‘‘නාළන්දං ගමිස්සාමී’’ති, රාජගහතො නික්ඛමිත්වා තං අද්ධානං පටිපන්නො. සුප්පියොපි ඛො තස්මිං කාලෙ රාජගහපරිවත්තකෙ අඤ්ඤතරස්මිං පරිබ්බාජකාරාමෙ වසිත්වා පරිබ්බාජකපරිවුතො රාජගහෙ භික්ඛාය චරති. සොපි තං දිවසං පරිබ්බාජකපරිසාය සුලභභික්ඛං කත්වා භුත්තපාතරාසො පරිබ්බාජකෙ පරිබ්බාජකපරික්ඛාරං ගාහාපෙත්වා – නාළන්දං ගමිස්සාමිච්චෙව භගවතො තං මග්ගං පටිපන්නභාවං අජානන්තොව අනුබන්ධො. සචෙ පන ජානෙය්‍ය නානුබන්ධෙය්‍ය. සො අජානිත්වාව ගච්ඡන්තො ගීවං උක්ඛිපිත්වා ඔලොකයමානො භගවන්තං අද්දස බුද්ධසිරියා සොභමානං රත්තකම්බලපරික්ඛිත්තමිව ජඞ්ගමකනකගිරිසිඛරං.

Warum aber schlug der Erhabene diesen Weg ein? Und warum folgte Suppiya? Warum sprach dieser die Unwürde des Dreifaltigen Juwels aus? Zunächst zur Reise des Erhabenen: Zu jener Zeit verweilte der Erhabene in einem der achtzehn großen Klöster in der Umgebung von Rājagaha. Früh am Morgen verrichtete er seine Körperpflege, ging zur Zeit des Almosengangs in Begleitung der Mönchsgemeinschaft in Rājagaha um Almosen, und nachdem er das Mahl beendet hatte und vom Almosengang zurückgekehrt war, ließ er die Mönchsgemeinschaft ihre Schalen und Gewänder nehmen. Mit dem Gedanken: „Ich werde nach Nāḷandā gehen“, brach er von Rājagaha auf und schlug jenen Weg ein. Auch Suppiya verweilte zu jener Zeit in einem Wanderer-Kloster in der Umgebung von Rājagaha und ging, umgeben von einer Schar von Wanderern, in Rājagaha um Almosen. Auch er hatte an jenem Tag leicht Almosen für seine Schar erhalten, sein Frühstück verzehrt und ließ die Wanderer ihr Zubehör nehmen. Allein mit dem Gedanken: „Ich werde nach Nāḷandā gehen“, folgte er jenem Weg, ohne zu wissen, dass der Erhabene diesen Weg bereits eingeschlagen hatte. Hätte er es gewusst, wäre er nicht gefolgt. Während er so unwissend dahinging, blickte er auf und sah den Erhabenen, der in der Herrlichkeit eines Buddhas erstrahlte, wie einen wandelnden goldenen Berggipfel, umhüllt von einem roten Gewand.

තස්මිං කිර සමයෙ දසබලස්ස සරීරතො නික්ඛමිත්වා ඡබ්බණ්ණරස්මියො සමන්තා අසීතිහත්ථප්පමාණෙ පදෙසෙ ආධාවන්ති විධාවන්ති රතනාවෙළරතනදාමරතනචුණ්ණවිප්පකිණ්ණං විය, පසාරිතරතනචිත්තකඤ්චනපටමිව, රත්තසුවණ්ණරසනිසිඤ්චමානමිව, උක්කාසතනිපාතසමාකුලමිව, නිරන්තරවිප්පකිණ්ණකණිකාරපුප්ඵමිව වායුවෙගක්ඛිත්තචීනපිට්ඨචුණ්ණමිව, ඉන්දධනුවිජ්ජුලතාතාරාගණප්පභාවිසරවිප්ඵුරිතවිච්ඡරිතමිව ච තං වනන්තරං හොති.

Es heißt, dass zu jener Zeit die sechsfarbigen Strahlen aus dem Körper des Zehnmächtigen (Dasabala) austraten und sich überall im Umkreis von achtzig Ellen ausbreiteten. Sie huschten hin und her, gleichsam als wären sie mit Juwelenkränzen, Juwelengirlanden und Juwelenstaub bestreut, wie ein ausgebreitetes, mit Juwelen verziertes goldenes Tuch, wie ausgegossenes flüssiges Gold, wie ein Schauer von Meteoren, wie dicht gestreute Kaṇikāra-Blüten, wie durch Windstöße aufgewirbeltes chinesisches Mehl oder wie das Funkeln und Leuchten von Regenbögen, Blitzen und Sternenhaufen; so war der Waldraum dazwischen beschaffen.

අසීති [Pg.41] අනුබ්‍යඤ්ජනානුරඤ්ජිතඤ්ච පන භගවතො සරීරං විකසිතකමලුප්පලමිව, සරං සබ්බපාලිඵුල්ලමිව පාරිච්ඡත්තකං, තාරාමරීචිවිකසිතමිව, ගගනතලං සිරියා අවහසන්තමිව, බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛෙපවිලාසිනී චස්ස ද්වත්තිංසවරලක්ඛණමාලා ගන්ථෙත්වා ඨපිතද්වත්තිංසචන්දමාලාය ද්වත්තිංසසූරියමාලාය පටිපාටියා ඨපිතද්වත්තිංසචක්කවත්තිද්වත්තිංසසක්කදෙවරාජද්වත්තිංසමහාබ්‍රහ්මානං සිරිං සිරියා අභිභවන්තිමිව. තඤ්ච පන භගවන්තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා භික්ඛූ සබ්බෙව අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා පවිවිත්තා අසංසට්ඨා චොදකා පාපගරහිනො වත්තාරො වචනක්ඛමා සීලසම්පන්නා සමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තිවිමුත්තිඤ්ඤාණදස්සනසම්පන්නා. තෙසං මජ්ඣෙ භගවා රත්තකම්බලපාකාරපරික්ඛිත්තො විය කඤ්චනථම්භො, රත්තපදුමසණ්ඩමජ්ඣගතා විය සුවණ්ණනාවා, පවාළවෙදිකාපරික්ඛිත්තො විය අග්ගික්ඛන්ධො, තාරාගණපරිවාරිතො විය පුණ්ණචන්දො මිගපක්ඛීනම්පි චක්ඛූනි පීණයති, පගෙව දෙවමනුස්සානං. තස්මිඤ්ච පන දිවසෙ යෙභුය්‍යෙන අසීතිමහාථෙරා මෙඝවණ්ණං පංසුකූලං එකංසං කරිත්වා කත්තරදණ්ඩං ආදාය සුවම්මවම්මිතා විය ගන්ධහත්ථිනො විගතදොසා වන්තදොසා භින්නකිලෙසා විජටිතජටා ඡින්නබන්ධනා භගවන්තං පරිවාරයිංසු. සො සයං වීතරාගො වීතරාගෙහි, සයං වීතදොසො වීතදොසෙහි, සයං වීතමොහො වීතමොහෙහි, සයං වීතතණ්හො වීතතණ්හෙහි, සයං නික්කිලෙසො නික්කිලෙසෙහි, සයං බුද්ධො අනුබුද්ධෙහි පරිවාරිතො; පත්තපරිවාරිතං විය කෙසරං, කෙසරපරිවාරිතා විය කණ්ණිකා, අට්ඨනාගසහස්සපරිවාරිතො විය ඡද්දන්තො නාගරාජා, නවුතිහංසසහස්සපරිවාරිතො විය ධතරට්ඨො හංසරාජා, සෙනඞ්ගපරිවාරිතො විය චක්කවත්තිරාජා, දෙවගණපරිවාරිතො විය සක්කො දෙවරාජා, බ්‍රහ්මගණපරිවාරිතො විය හාරිතො මහාබ්‍රහ්මා, අපරිමිතකාලසඤ්චිතපුඤ්ඤබලනිබ්බත්තාය අචින්තෙය්‍යාය අනොපමාය බුද්ධලීලාය චන්දො විය ගගනතලං තං මග්ගං පටිපන්නො හොති.

Zudem erstrahlte der Körper des Erhabenen, geschmückt mit den achtzig Nebenmerkmalen, wie ein See mit blühenden Lotusblumen, wie ein gänzlich erblühter Korallenbaum (Pāricchattaka) oder wie das Firmament, das im Glanze der Sterne erstrahlt, gleichsam die Pracht des Himmels verspottend. Die Kette der zweiunddreißig Hauptmerkmale, geziert durch den Glanz der körpergroßen Aura, übertraf an Herrlichkeit eine Kette von zweiunddreißig Monden, eine Kette von zweiunddreißig Sonnen oder die Pracht von zweiunddreißig gleichzeitig nebeneinander gestellten Weltherrschern, Sakka-Götterkönigen oder Mahābrahmās. Die Mönche, die den Erhabenen umgaben, waren alle von wenigen Wünschen, genügsam, zurückgezogen, ungesellig, Ermahner, Tadler des Bösen, Ratgeber, geduldig gegenüber Worten, vollkommen in der Tugend, in der Sammlung, in der Weisheit, in der Befreiung und in der Erkenntnis und Schau der Befreiung. In ihrer Mitte war der Erhabene wie eine goldene Säule, die von einer roten Prunkmauer umgeben ist, wie ein goldenes Schiff inmitten eines roten Lotusmoores, wie eine Feuersäule, umgeben von einem Korallengeländer, oder wie der Vollmond, umgeben von Sternenhaufen; er erfreute die Augen selbst von Tieren und Vögeln, wie viel mehr erst die der Götter und Menschen. An jenem Tag umgaben zumeist achtzig große Älteste den Erhabenen, die ihr wolkenfarbenes Pāṃsukūla-Gewand über eine Schulter gelegt hatten und ihre Wanderstäbe trugen, gleichsam wie wohlgerüstete Gandha-Elefanten, frei von Fehlern, die Makel ausgespien habend, mit zerstörten Befleckungen, entwirrtem Wirrsal und zerrissenen Fesseln. Er selbst, frei von Gier, war von Gierlosen umgeben; er selbst, frei von Hass, von Hasslosen; er selbst, frei von Verblendung, von Verblendungslosen; er selbst, frei von Begehren, von Begehrenslosen; er selbst, ohne Befleckungen, von Befleckungslosen; er selbst, der Erwachte, war von Nacherwachten umgeben; wie der Blütenstaub von Blütenblättern umgeben ist, wie der Fruchtknoten vom Blütenstaub, wie der Elefantenkönig Chaddanta von achttausend Elefanten, wie der Schwanenkönig Dhataraṭṭha von neunzigtausend Schwänen, wie ein Weltherrscher von seinem viergliedrigen Heer, wie Sakka von der Götterschar oder wie der Mahābrahmā Hārita von der Schar der Brahmas; in dieser unvorstellbaren, unvergleichlichen Buddha-Anmut, die aus der Kraft der über unermessliche Zeiträume angesammelten Verdienste entstanden war, schritt er jenen Weg dahin wie der Mond über das Firmament.

අථෙවං භගවන්තං අනොපමාය බුද්ධලීලාය ගච්ඡන්තං භික්ඛූ ච ඔක්ඛිත්තචක්ඛූ සන්තින්ද්‍රියෙ සන්තමානසෙ උපරිනභෙ ඨිතං පුණ්ණචන්දං විය භගවන්තංයෙව නමස්සමානෙ දිස්වාව පරිබ්බාජකො අත්තනො පරිසං අවලොකෙසි. සා හොති කාජදණ්ඩකෙ ඔලම්බෙත්වා ගහිතොලුග්ගවිලුග්ගපිට්ඨකතිදණ්ඩමොරපිඤ්ඡමත්තිකාපත්තපසිබ්බකකුණ්ඩිකාදිඅනෙකපරික්ඛාරභාරභරිතා[Pg.42]. ‘‘අසුකස්ස හත්ථා සොභණා, අසුකස්ස පාදා’’ති එවමාදිනිරත්ථකවචනා මුඛරා විකිණ්ණවාචා අදස්සනීයා අපාසාදිකා. තස්ස තං දිස්වා විප්පටිසාරො උදපාදි.

Als der Wanderer Suppiya den Erhabenen sah, wie dieser mit unvergleichlicher Buddha-Anmut einherging, und auch die Mönche sah, die mit gesenkten Blicken, beruhigten Sinnen und friedvollem Geist den Erhabenen verehrten – der wie der am hohen Himmel stehende Vollmond erstrahlte –, blickte er auf seine eigene Gefolgschaft. Diese war beladen mit einer Vielzahl von Requisiten, die an Tragstangen hingen, wie etwa abgenutzten und zerfallenen Sitzmatten, Dreifüßen, Pfauenfedern, Tonschalen, Taschen und Wassergefäßen. Sie führten sinnloses Geschwätz wie: „Die Hände von demjenigen sind schön, die Füße von jenem...“, waren geschwätzig, unkontrolliert in ihrer Rede, unansehnlich und erweckten kein Vertrauen. Als er dies sah, stieg in ihm tiefe Unzufriedenheit auf.

ඉදානි තෙන භගවතො වණ්ණො වත්තබ්බො භවෙය්‍ය. යස්මා පනෙස ලාභසක්කාරහානියා චෙව පක්ඛහානියා ච නිච්චම්පි භගවන්තං උසූයති. අඤ්ඤතිත්ථියානඤ්හි යාව බුද්ධො ලොකෙ නුප්පජ්ජති, තාවදෙව ලාභසක්කාරා නිබ්බත්තන්ති, බුද්ධුප්පාදතො පන පට්ඨාය පරිහීනලාභසක්කාරා හොන්ති, සූරියුග්ගමනෙ ඛජ්ජොපනකා විය නිස්සිරීකතං ආපජ්ජන්ති. උපතිස්සකොලිතානඤ්ච සඤ්ජයස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිතකාලෙයෙව පරිබ්බාජකා මහාපරිසා අහෙසුං, තෙසු පන පක්කන්තෙසු සාපි තෙසං පරිසා භින්නා. ඉති ඉමෙහි ද්වීහි කාරණෙහි අයං පරිබ්බාජකො යස්මා නිච්චම්පි භගවන්තං උසූයති, තස්මා තං උසූයවිසුග්ගාරං උග්ගිරන්තො රතනත්තයස්ස අවණ්ණමෙව භාසතීති වෙදිතබ්බො.

Zu diesem Zeitpunkt hätte er eigentlich das Lob des Erhabenen sprechen müssen. Doch da dieser Wanderer aufgrund des Verlusts von Gewinn und Ehre sowie des Schwindens seiner Anhängerschaft dem Erhabenen gegenüber stets voller Neid war, [tat er es nicht]. Denn solange kein Buddha in der Welt erscheint, erhalten die Anhänger anderer Lehren Gewinn und Ehre; doch seit dem Erscheinen des Buddha sind ihr Gewinn und ihre Ehre geschwunden, und sie büßen ihren Glanz ein, so wie Glühwürmchen beim Aufgang der Sonne. Zudem gab es zur Zeit, als Upatissa und Kolita bei Sañjaya in die Hauslosigkeit zogen, eine große Schar von Wanderern, doch als jene zum Buddha weggingen, zerfiel auch deren Gruppe. Aus diesen zwei Gründen war dieser Wanderer dem Erhabenen stets missgünstig. Daher ist zu verstehen, dass er, das Gift seines Neides ausspeiend, nur Tadel über die Drei Juwelen aussprach.

2. අථ ඛො භගවා අම්බලට්ඨිකායං රාජාගාරකෙ එකරත්තිවාසං උපගච්ඡි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනාති භගවා තාය බුද්ධලීලාය ගච්ඡමානො අනුපුබ්බෙන අම්බලට්ඨිකාද්වාරං පාපුණිත්වා සූරියං ඔලොකෙත්වා – ‘‘අකාලො දානි ගන්තුං, අත්ථසමීපං ගතො සූරියො’’ති අම්බලට්ඨිකායං රාජාගාරකෙ එකරත්තිවාසං උපගච්ඡි.

2. „Dann begab sich der Erhabene zusammen mit der Mönchsgemeinschaft für eine Übernachtung zum königlichen Rasthaus in Ambalatthika.“ Das bedeutet: Der Erhabene, der mit jener Buddha-Anmut einherging, erreichte nacheinander das Tor von Ambalatthika, blickte zur Sonne und dachte: „Es ist nun nicht mehr die Zeit, um weiterzuziehen, die Sonne ist nahe dem Untergang.“ So begab er sich für eine Übernachtung in das königliche Rasthaus in Ambalatthika.

තත්ථ අම්බලට්ඨිකාති රඤ්ඤො උය්‍යානං. තස්ස කිර ද්වාරසමීපෙ තරුණඅම්බරුක්ඛො අත්ථි, තං ‘‘අම්බලට්ඨිකා’’ති වදන්ති. තස්ස අවිදූරෙ භවත්තා උය්‍යානම්පි අම්බලට්ඨිකා ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගතං. තං ඡායූදකසම්පන්නං පාකාරපරික්ඛිත්තං සුයොජිතද්වාරං මඤ්ජුසා විය සුගුත්තං. තත්ථ රඤ්ඤො කීළනත්ථං පටිභානචිත්තවිචිත්තං අගාරං අකංසු. තං ‘‘රාජාගාරක’’න්ති වුච්චති.

Dabei ist „Ambalatthika“ der Name des königlichen Gartens. Es heißt, dass in der Nähe des Tores dieses Gartens ein junger Mangobaum stand; diesen nannte man „Ambalatthika“ (kleiner Mangobaum). Da der Garten in dessen Nähe lag, erhielt auch er den Namen Ambalatthika. Er war reich an Schatten und Wasser, von einer Mauer umgeben, mit einem gut eingefügten Tor versehen und so wohlbehütet wie ein Schmuckkästchen. Dort hatten sie zum Vergnügen des Königs ein Haus errichtet, das durch einfallsreiche Malereien kunstvoll gestaltet war. Dieses wird „königliches Rasthaus“ (rājāgāraka) genannt.

සුප්පියොපි ඛොති සුප්පියොපි තස්මිං ඨානෙ සූරියං ඔලොකෙත්වා – ‘‘අකාලො දානි ගන්තුං, බහූ ඛුද්දකමහල්ලකා පරිබ්බාජකා, බහුපරිස්සයො ච අයං මග්ගො චොරෙහිපි වාළයක්ඛෙහිපි වාළමිගෙහිපි. අයං ඛො පන සමණො ගොතමො උය්‍යානං පවිට්ඨො, සමණස්ස ච ගොතමස්ස වසනට්ඨානෙ [Pg.43] දෙවතා ආරක්ඛං ගණ්හන්ති, හන්දාහම්පි ඉධ එකරත්තිවාසං උපගන්ත්වා ස්වෙව ගමිස්සාමී’’ති තදෙවුය්‍යානං පාවිසි. තතො භික්ඛුසඞ්ඝො භගවතො වත්තං දස්සෙත්වා අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානං සල්ලක්ඛෙසි. පරිබ්බාජකොපි උය්‍යානස්ස එකපස්සෙ පරිබ්බාජකපරික්ඛාරෙ ඔතාරෙත්වා වාසං උපගච්ඡි සද්ධිං අත්තනො පරිසාය. පාළියමාරූළ්හවසෙනෙව පන – ‘‘සද්ධිං අත්තනො අන්තෙවාසිනා බ්‍රහ්මදත්තෙන මාණවෙනා’’ති වුත්තං.

„Auch Suppiya“ bedeutet: Auch Suppiya blickte an jenem Ort zur Sonne und dachte: „Es ist nun nicht mehr die Zeit, um weiterzuziehen. Die Wanderer sind zahlreich, sowohl Jüngere als auch Ältere, und dieser Weg ist voller Gefahren durch Räuber, wilde Geister und Raubtiere. Dieser Asket Gotama ist in den Garten gegangen, und am Aufenthaltsort des Asketen Gotama übernehmen Gottheiten den Schutz. Wohlan, auch ich werde mich für eine Nacht hierher begeben und erst morgen weiterziehen.“ So betrat er denselben Garten. Danach verrichtete die Mönchsgemeinschaft ihre Dienste für den Erhabenen und jeder suchte sich seinen eigenen Ruheplatz. Auch der Wanderer Suppiya ließ an einer Seite des Gartens die Requisiten der Wanderer ablegen und ließ sich mit seiner Gefolgschaft dort nieder. In der Pali-Überlieferung wird jedoch – entsprechend dem Aufbau des Textes – gesagt: „...zusammen mit seinem Schüler, dem jungen Brahmanen Brahmadatta.“

එවං වාසං උපගතො පන සො පරිබ්බාජකො රත්තිභාගෙ දසබලං ඔලොකෙසි. තස්මිඤ්ච සමයෙ සමන්තා විප්පකිණ්ණතාරකා විය පදීපා ජලන්ති, මජ්ඣෙ භගවා නිසින්නො හොති, භික්ඛුසඞ්ඝො ච භගවන්තං පරිවාරෙත්වා. තත්ථ එකභික්ඛුස්සපි හත්ථකුක්කුච්චං වා පාදකුක්කුච්චං වා උක්කාසිතසද්දො වා ඛිපිතසද්දො වා නත්ථි. සා හි පරිසා අත්තනො ච සික්ඛිතසික්ඛතාය සත්ථරි ච ගාරවෙනාති ද්වීහි කාරණෙහි නිවාතෙ පදීපසිඛා විය නිච්චලා සන්නිසින්නාව අහොසි. පරිබ්බාජකො තං විභූතිං දිස්වා අත්තනො පරිසං ඔලොකෙසි. තත්ථ කෙචි හත්ථං ඛිපන්ති, කෙචි පාදං, කෙචි විප්පලපන්ති, කෙචි නිල්ලාලිතජිව්හා පග්ඝරිතඛෙළා, දන්තෙ ඛාදන්තා කාකච්ඡමානා ඝරුඝරුපස්සාසිනො සයන්ති. සො රතනත්තයස්ස ගුණවණ්ණෙ වත්තබ්බෙපි ඉස්සාවසෙන පුන අවණ්ණමෙව ආරභි. බ්‍රහ්මදත්තො පන වුත්තනයෙනෙව වණ්ණං. තෙන වුත්තං – ‘‘තත්‍රාපි සුදං සුප්පියො පරිබ්බාජකො’’ති සබ්බං වත්තබ්බං. තත්ථ තත්‍රාපීති තස්මිම්පි, අම්බලට්ඨිකායං උය්‍යානෙති අත්ථො.

Als er sich so niedergelassen hatte, blickte der Wanderer Suppiya zur Nachtzeit auf den „Zehnfach Mächtigen“ (Dasabala). Zu dieser Zeit leuchteten ringsum Lampen wie verstreute Sterne. In der Mitte saß der Erhabene, umgeben von der Mönchsgemeinschaft. Dort gab es bei keinem einzigen Mönch ein unruhiges Bewegen der Hände oder Füße, noch den Laut eines Räusperns oder Niesens. Denn jene Versammlung saß aufgrund zweier Gründe – ihrer eigenen Schulung in der Disziplin und der Ehrfurcht gegenüber dem Lehrer – völlig bewegungslos da, wie eine Lampenflamme an einem windstillen Ort. Der Wanderer sah diese Pracht und blickte dann auf seine eigene Gefolgschaft. Dort warfen einige im Schlaf ihre Arme umher, andere ihre Beine, einige redeten wirr, andere lagen da mit herausgestreckten Zungen, triefendem Speichel, zähneknirschend, krächzend wie Krähen oder schwer atmend und schnarchend. Obwohl er eigentlich das Lob der Vorzüge der Drei Juwelen hätte sprechen müssen, begann er aufgrund seines Neides erneut mit Tadel. Brahmadatta hingegen sprach Lobpreisungen auf die bereits erwähnte Weise. Deshalb heißt es: „Auch dort sprach der Wanderer Suppiya...“, und so ist der gesamte Text zu verstehen. „Tatrāpi“ bedeutet in diesem Zusammenhang: „auch dort, im Garten von Ambalatthika“.

3. සම්බහුලානන්ති බහුකානං. තත්ථ විනයපරියායෙන තයො ජනා ‘‘සම්බහුලා’’ති වුච්චන්ති. තතො පරං සඞ්ඝො. සුත්තන්තපරියායෙන පන තයො තයොව තතො පට්ඨාය සම්බහුලා. ඉධ සුත්තන්තපරියායෙන ‘‘සම්බහුලා’’ති වෙදිතබ්බා. මණ්ඩලමාළෙති කත්ථචි ද්වෙ කණ්ණිකා ගහෙත්වා හංසවට්ටකච්ඡන්නෙන කතා කූටාගාරසාලාපි ‘‘මණ්ඩලමාළො’’ති වුච්චති, කත්ථචි එකං කණ්ණිකං ගහෙත්වා ථම්භපන්තිං පරික්ඛිපිත්වා කතා උපට්ඨානසාලාපි ‘‘මණ්ඩලමාළො’’ති වුච්චති. ඉධ පන නිසීදනසාලා ‘‘මණ්ඩලමාළො’’ති වෙදිතබ්බො. සන්නිසින්නානන්ති නිසජ්ජනවසෙන. සන්නිපතිතානන්ති සමොධානවසෙන. අයං සඞ්ඛියධම්මොති සඞ්ඛියා වුච්චති කථා[Pg.44], කථාධම්මොති අත්ථො. උදපාදීති උප්පන්නො. කතමො පන සොති? අච්ඡරියං ආවුසොති එවමාදි. තත්ථ අන්ධස්ස පබ්බතාරොහණං විය නිච්චං න හොතීති අච්ඡරියං. අයං තාව සද්දනයො. අයං පන අට්ඨකථානයො – අච්ඡරායොග්ගන්ති අච්ඡරියං. අච්ඡරං පහරිතුං යුත්තන්ති අත්ථො. අභූතපුබ්බං භූතන්ති අබ්භුතං. උභයං පෙතං විම්හයස්සෙවාධිවචනං. යාවඤ්චිදන්ති යාව ච ඉදං තෙන සුප්පටිවිදිතතාය අප්පමෙය්‍යත්තං දස්සෙති.

3. "Sambahulānaṃ" bedeutet "viele". Dabei werden nach der Vinaya-Methode drei Personen als "sambahulā" bezeichnet; darüber hinaus spricht man von einem "Saṅgha". Nach der Suttanta-Methode hingegen sind es genau drei, und ab drei Personen aufwärts spricht man von "sambahulā". Hier ist es im Sinne der Suttanta-Methode als "viele" zu verstehen. "Maṇḍalamāḷa" bezeichnet an manchen Stellen eine Halle mit zwei Giebeln und einem Dach in Form eines Schwanenkörpers, an anderen Stellen eine Versammlungshalle mit einem Giebel und einer Säulenreihe. Hier ist jedoch eine Sitzhalle als "maṇḍalamāḷa" zu verstehen. "Sannisinnānaṃ" bezieht sich auf das Sitzen, "sannipatitānaṃ" auf das Zusammenkommen. "Saṅkhiyadhamma" bedeutet Gesprächsgegenstand; die Bedeutung ist das Thema der Unterhaltung. "Udapādi" bedeutet "entstand". Welches war dieses? Es beginnt mit "Wunderbar, Freunde!" usw. Dabei ist "Wunderbar" (acchariya) etwas, das nicht ständig vorkommt, so wie das Besteigen eines Berges durch einen Blinden. Dies ist die philologische Erklärung (saddanaya). Die Kommentar-Erklärung (aṭṭhakathānaya) hingegen lautet: "Wunderbar" ist das, was ein Fingerschnippen verdient; das heißt, es ist angemessen, mit den Fingern zu schnippen. "Abbhuta" bedeutet "zuvor nicht gewesen". Beides sind Bezeichnungen für ein erstaunliches Ereignis. "Yāvañcidaṃ" steht für "yāva ca idaṃ" und zeigt durch die gründliche Durchdringung die Unermesslichkeit auf.

තෙන භගවතා ජානතා…පෙ… සුප්පටිවිදිතාති එත්ථායං සඞ්ඛෙපත්ථො. යො සො භගවා සමතිංස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බකිලෙසෙ භඤ්ජිත්වා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො, තෙන භගවතා තෙසං තෙසං සත්තානං ආසයානුසයං ජානතා, හත්ථතලෙ ඨපිතං ආමලකං විය සබ්බඤෙය්‍යධම්මං පස්සතා.

"Durch jenen Erhabenen, der erkennt ... wohl durchdrungen" – dies ist hier die zusammengefasste Bedeutung. Jener Erhabene, der die dreißig Vollkommenheiten (pāramī) erfüllt, alle Befleckungen zerstört und die unübertreffliche vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt hat, jener Erhabene erkennt die Neigungen und latenten Tendenzen der verschiedenen Wesen und sieht alles Wissenswerte so klar wie eine Myrobalane-Frucht (āmalaka), die auf der flachen Hand liegt.

අපි ච පුබ්බෙනිවාසාදීහි ජානතා, දිබ්බෙන චක්ඛුනා පස්සතා. තීහි විජ්ජාහි ඡහි වා පන අභිඤ්ඤාහි ජානතා, සබ්බත්ථ අප්පටිහතෙන සමන්තචක්ඛුනා පස්සතා. සබ්බධම්මජානනසමත්ථාය වා පඤ්ඤාය ජානතා, සබ්බසත්තානං චක්ඛුවිසයාතීතානි තිරොකුට්ටාදිගතානිපි රූපානි අතිවිසුද්ධෙන මංසචක්ඛුනා පස්සතා. අත්තහිතසාධිකාය වා සමාධිපදට්ඨානාය පටිවෙධපඤ්ඤාය ජානතා, පරහිතසාධිකාය කරුණාපදට්ඨානාය දෙසනාපඤ්ඤාය පස්සතා.

Zudem erkennt er durch die Erinnerung an frühere Leben und ähnliche Fähigkeiten und sieht mit dem göttlichen Auge. Er erkennt durch die drei Wissen oder durch die sechs höheren Geisteskräfte (abhiññā) und sieht mit dem allseitigen Auge, das überall ungehindert ist. Er erkennt durch die Weisheit, die fähig ist, alle Dinge zu wissen, und sieht mit dem überaus reinen physischen Auge selbst Formen, die jenseits des Sehbereichs gewöhnlicher Augen liegen, wie etwa hinter Mauern. Er erkennt durch die Durchdringungs-Weisheit, die zum eigenen Wohl führt und auf Konzentration gründet, und er sieht durch die Lehr-Weisheit, die zum Wohl anderer führt und auf Mitgefühl gründet.

අරීනං හතත්තා පච්චයාදීනඤ්ච අරහත්තා අරහතා. සම්මා සාමඤ්ච සබ්බධම්මානං බුද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධෙන අන්තරායිකධම්මෙ වා ජානතා, නිය්‍යානිකධම්මෙ පස්සතා, කිලෙසාරීනං හතත්තා අරහතා. සම්මා සාමඤ්ච සබ්බධම්මානං බුද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධෙනාති. එවං චතූවෙසාරජ්ජවසෙන චතූහාකාරෙහි ථොමිතෙන සත්තානං නානාධිමුත්තිකතා නානජ්ඣාසයතා සුප්පටිවිදිතා යාව ච සුට්ඨු පටිවිදිතා.

Er ist ein "Arahat", weil er die Feinde (die Befleckungen) vernichtet hat und weil er der Requisiten und Gaben würdig ist. Er ist ein "vollkommen Erleuchteter" (Sammāsambuddha), weil er alle Dinge richtig und selbstständig erkannt hat. Er erkennt die hinderlichen Dinge und sieht die zum Ausstieg führenden Dinge; er ist ein Arahat, da er die Feinde der Befleckung vernichtet hat, und ein vollkommen Erleuchteter, da er alle Dinge richtig und selbstständig erkannt hat. So wurde er auf vierfache Weise aufgrund der vier Arten der Furchtlosigkeit (vesārajja) gepriesen; die Vielfalt der Neigungen und Absichten der Wesen ist von ihm wohl durchdrungen, ja bis zum Äußersten wohl durchdrungen.

ඉදානිස්ස සුප්පටිවිදිතභාවං දස්සෙතුං අයඤ්හීතිආදිමාහ. ඉදං වුත්තං හොති යා ච අයං භගවතා ‘‘ධාතුසො, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති, හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු, හීනාධිමුත්තිකා [Pg.45] හීනාධිමුත්තිකෙහි…පෙ… කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු, අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං…පෙ… සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති, එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති, හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි…පෙ… කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති එවං සත්තානං නානාධිමුත්තිකතා, නානජ්ඣාසයතා, නානාදිට්ඨිකතා, නානාඛන්තිතා, නානාරුචිතා, නාළියා මිනන්තෙන විය තුලාය තුලයන්තෙන විය ච නානාධිමුත්තිකතාඤාණෙන සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන විදිතා, සා යාව සුප්පටිවිදිතා. ද්වෙපි නාම සත්තා එකජ්ඣාසයා දුල්ලභා ලොකස්මිං. එකස්මිං ගන්තුකාමෙ එකො ඨාතුකාමො හොති, එකස්මිං පිවිතුකාමෙ එකො භුඤ්ජිතුකාමො. ඉමෙසු චාපි ද්වීසු ආචරියන්තෙවාසීසු අයඤ්හි ‘‘සුප්පියො පරිබ්බාජකො…පෙ… භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා හොන්ති භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. තත්ථ ඉතිහමෙති ඉතිහ ඉමෙ, එවං ඉමෙති අත්ථො. සෙසං වුත්තනයමෙව.

Um nun aufzuzeigen, wie dies wohl durchdrungen ist, sprach er die Worte beginnend mit "Dieser nämlich...". Dies bedeutet: Was vom Erhabenen gesagt wurde: "Nach ihrer Natur (dhātuso), ihr Mönche, finden sich Wesen zusammen und vereinen sich: solche mit niedrigen Neigungen mit jenen mit niedrigen Neigungen, solche mit edlen Neigungen mit jenen mit edlen Neigungen. Auch in der vergangenen Zeit fanden sich Wesen nach ihrer Natur zusammen ... auch in der zukünftigen Zeit werden sie sich zusammenfinden ... auch jetzt in der gegenwärtigen Zeit finden sich Wesen nach ihrer Natur zusammen und vereinen sich: solche mit niedrigen Neigungen mit jenen mit niedrigen Neigungen, solche mit edlen Neigungen mit jenen mit edlen Neigungen." Auf diese Weise wird die Vielfalt der Neigungen, Absichten, Ansichten, Vorlieben und Geschmäcker der Wesen durch das Wissen um die verschiedenen Neigungen, welches das Alleswissen ist, erkannt, so als würde jemand mit einem Maßgefäß messen oder mit einer Waage wiegen; dies ist wohl durchdrungen. Sogar zwei Wesen mit der exakt gleichen Absicht sind in der Welt schwer zu finden. Wenn einer gehen will, möchte der andere stehen; wenn einer trinken will, möchte der andere essen. Und auch bei diesen beiden, dem Lehrer und dem Schüler, heißt es: "Dieser Wanderer Suppiya nämlich ... folgte dem Erhabenen und der Mönchsgemeinschaft Schritt für Schritt." Dabei ist "itihame" als "iti ha ime" aufzulösen, was "so diese" bedeutet. Der Rest ist wie bereits erklärt.

4. අථ ඛො භගවා තෙසං භික්ඛූනං ඉමං සඞ්ඛියධම්මං විදිත්වාති එත්ථ විදිත්වාති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන ජානිත්වා. භගවා හි කත්ථචි මංසචක්ඛුනා දිස්වා ජානාති – ‘‘අද්දසා ඛො භගවා මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමාන’’න්තිආදීසු (සං. නි. 4.241) විය. කත්ථචි දිබ්බචක්ඛුනා දිස්වා ජානාති – ‘‘අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තා දෙවතායො සහස්සස්සෙව පාටලිගාමෙ වත්ථූනි පරිගණ්හන්තියො’’තිආදීසු (දී. නි. 2.152) විය. කත්ථචි පකතිසොතෙන සුත්වා ජානාති – ‘‘අස්සොසි ඛො භගවා ආයස්මතො ආනන්දස්ස සුභද්දෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාප’’න්තිආදීසු (දී. නි. 2.213) විය. කත්ථචි දිබ්බසොතෙන සුත්වා ජානාති – ‘‘අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය සන්ධානස්ස ගහපතිස්ස නිග්‍රොධෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාප’’න්තිආදීසු (දී. නි. 3.54) විය. ඉධ පන සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සුත්වා අඤ්ඤාසි. කිං කරොන්තො අඤ්ඤාසි? පච්ඡිමයාමකිච්චං, කිච්චඤ්ච නාමෙතං සාත්ථකං, නිරත්ථකන්ති දුවිධං හොති. තත්ථ නිරත්ථකකිච්චං භගවතා බොධිපල්ලඞ්කෙයෙව අරහත්තමග්ගෙන සමුග්ඝාතං කතං. සාත්ථකංයෙව පන [Pg.46] භගවතො කිච්චං හොති. තං පඤ්චවිධං – පුරෙභත්තකිච්චං, පච්ඡාභත්තකිච්චං, පුරිමයාමකිච්චං, මජ්ඣිමයාමකිච්චං, පච්ඡිමයාමකිච්චන්ති.

4. Hierauf nun erkannte der Erhabene jenen Gedankengang dieser Mönche; 'erkannte' bedeutet hier, dass er es durch sein Allwissenheits-Wissen (Sabbaññutaññāṇa) wusste. Denn der Erhabene weiß manches, indem er es mit dem physischen Auge (Maṃsacakkhu) sieht – wie in jenen Stellen: 'Der Erhabene sah ein großes Holzstück, das vom Strom des Ganges weggetrieben wurde' usw. Manches weiß er, indem er es mit dem göttlichen Auge (Dibbacakkhu) sieht – wie in jenen Stellen: 'Der Erhabene sah mit dem göttlichen Auge, dem geläuterten, das menschliche übertreffenden, jene Gottheiten, die zu Tausenden in Pāṭaligāme Grundstücke in Besitz nahmen' usw. Manches weiß er, indem er es mit dem natürlichen Ohr (Pakatisota) hört – wie in jenen Stellen: 'Der Erhabene hörte jenes Gespräch zwischen dem ehrwürdigen Ānanda und dem Wanderer Subhadda' usw. Manches weiß er, indem er es mit dem göttlichen Ohr (Dibbasota) hört – wie in jenen Stellen: 'Der Erhabene hörte mit dem göttlichen Ohrelement, dem geläuterten, das menschliche übertreffenden, jenes Gespräch zwischen dem Hausvater Sandhāna und dem Wanderer Nigrodha' usw. Hier jedoch wusste er es, indem er es durch sein Allwissenheits-Wissen vernahm. Was tat er, als er es wusste? Er verrichtete die Pflichten der letzten Nachtwache. Diese Pflicht (Kicca) ist zweierlei: sinnvoll und sinnlos. Dabei wurden die sinnlosen Pflichten vom Erhabenen bereits am Fuße des Bodhi-Baumes durch den Pfad der Heiligkeit (Arahattamagga) gänzlich vernichtet. Der Erhabene hat jedoch nur sinnvolle Pflichten. Diese sind fünffach: die Pflichten vor der Mahlzeit (Purebhattakicca), die Pflichten nach der Mahlzeit (Pacchābhattakicca), die Pflichten der ersten Nachtwache (Purimayāmakicca), die Pflichten der mittleren Nachtwache (Majjhimayāmakicca) und die Pflichten der letzten Nachtwache (Pacchimayāmakicca).

තත්‍රිදං පුරෙභත්තකිච්චං –

Hier folgt nun die Pflicht vor der Mahlzeit (Purebhattakicca):

භගවා හි පාතොව උට්ඨාය උපට්ඨාකානුග්ගහත්ථං සරීරඵාසුකත්ථඤ්ච මුඛධොවනාදිසරීරපරිකම්මං කත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා තාව විවිත්තාසනෙ වීතිනාමෙත්වා, භික්ඛාචාරවෙලායං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං පාරුපිත්වා පත්තමාදාය කදාචි එකකො, කදාචි භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො, ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති; කදාචි පකතියා, කදාචි අනෙකෙහි පාටිහාරියෙහි වත්තමානෙහි. සෙය්‍යථිදං, පිණ්ඩාය පවිසතො ලොකනාථස්ස පුරතො පුරතො ගන්ත්වා මුදුගතවාතා පථවිං සොධෙන්ති, වලාහකා උදකඵුසිතානි මුඤ්චන්තා මග්ගෙ රෙණුං වූපසමෙත්වා උපරි විතානං හුත්වා තිට්ඨන්ති, අපරෙ වාතා පුප්ඵානි උපසංහරිත්වා මග්ගෙ ඔකිරන්ති, උන්නතා භූමිප්පදෙසා ඔනමන්ති, ඔනතා උන්නමන්ති, පාදනික්ඛෙපසමයෙ සමාව භූමි හොති, සුඛසම්ඵස්සානි පදුමපුප්ඵානි වා පාදෙ සම්පටිච්ඡන්ති. ඉන්දඛීලස්ස අන්තො ඨපිතමත්තෙ දක්ඛිණපාදෙ සරීරතො ඡබ්බණ්ණරස්මියො නික්ඛමිත්වා සුවණ්ණරසපිඤ්ජරානි විය චිත්‍රපටපරික්ඛිත්තානි විය ච පාසාදකූටාගාරාදීනි අලඞ්කරොන්තියො ඉතො චිතො ච ධාවන්ති, හත්ථිඅස්සවිහඞ්ගාදයො සකසකට්ඨානෙසු ඨිතායෙව මධුරෙනාකාරෙන සද්දං කරොන්ති, තථා භෙරිවීණාදීනි තූරියානි මනුස්සානඤ්ච කායූපගානි ආභරණානි. තෙන සඤ්ඤාණෙන මනුස්සා ජානන්ති – ‘‘අජ්ජ භගවා ඉධ පිණ්ඩාය පවිට්ඨො’’ති. තෙ සුනිවත්ථා සුපාරුතා ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය ඝරා නික්ඛමිත්වා අන්තරවීථිං පටිපජ්ජිත්වා භගවන්තං ගන්ධපුප්ඵාදීහි සක්කච්චං පූජෙත්වා වන්දිත්වා – ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, දස භික්ඛූ, අම්හාකං වීසති, පඤ්ඤාසං…පෙ… සතං දෙථා’’ති යාචිත්වා භගවතොපි පත්තං ගහෙත්වා ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා සක්කච්චං පිණ්ඩපාතෙන පටිමානෙන්ති. භගවා කතභත්තකිච්චො තෙසං සත්තානං චිත්තසන්තානානි ඔලොකෙත්වා තථා ධම්මං දෙසෙති, යථා කෙචි සරණගමනෙසු පතිට්ඨහන්ති, කෙචි පඤ්චසු සීලෙසු, කෙචි සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලානං අඤ්ඤතරස්මිං; කෙචි පබ්බජිත්වා අග්ගඵලෙ අරහත්තෙති. එවං මහාජනං අනුග්ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං ගච්ඡති. තත්ථ [Pg.47] ගන්ත්වා මණ්ඩලමාළෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදති, භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානං ආගමයමානො. තතො භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානෙ උපට්ඨාකො භගවතො නිවෙදෙති. අථ භගවා ගන්ධකුටිං පවිසති. ඉදං තාව පුරෙභත්තකිච්චං.

Der Erhabene nämlich pflegt frühmorgens aufzustehen und, um seinen Dienern Gutes zu tun sowie zum Wohlbefinden des Körpers, die Körperpflege wie das Waschen des Gesichts zu verrichten. Bis zur Zeit des Almosenganges verbringt er die Zeit an einem einsamen Platz. Zur Zeit des Almosenganges legt er das Untergewand an, bindet den Gürtel um, legt das Obergewand an, nimmt die Almosenschale und begibt sich, mal allein, mal von der Mönchsgemeinschaft begleitet, in ein Dorf oder eine Stadt um Almosen; mal geschieht dies auf gewöhnliche Weise, mal unter dem Wirken zahlreicher Wunderkräfte. Das ist so zu verstehen: Wenn der Weltenhüter zum Almosengang eintritt, gehen sanfte Winde vor ihm her und reinigen den Erdboden. Wolken lassen Wassertropfen herabfallen, bringen den Staub auf dem Weg zum Erliegen und verbleiben dann wie ein Baldachin in der Höhe. Andere Winde tragen Blüten herbei und streuen sie auf den Weg. Erhöhte Bodenstellen senken sich ab, tiefe Stellen heben sich, sodass der Boden beim Niedersetzen des Fußes völlig eben ist; oder aber sanft zu berührende Lotusblüten fangen seine Füße auf. Sobald er nur den rechten Fuß über die Türschwelle (Indakhīla) setzt, treten aus seinem Körper sechsfarbige Strahlen hervor und eilen wie flüssiges Gold oder wie mit bunten Stoffen behangene Prachtbauten hierhin und dorthin, um Paläste, Giebelhäuser und anderes zu schmücken. Elefanten, Pferde, Vögel und andere Wesen geben an ihren jeweiligen Aufenthaltsorten verweilend Laute in lieblicher Weise von sich; ebenso verhält es sich mit Instrumenten wie Trommeln und Vina-Lauten sowie dem Schmuck am Körper der Menschen. An diesem Zeichen erkennen die Menschen: 'Heute ist der Erhabene hier zum Almosengang eingetroffen.' Wohlbekleidet und ordentlich verhüllt verlassen sie ihre Häuser, begeben sich auf die Hauptstraße, verehren den Erhabenen ehrfurchtsvoll mit Duftstoffen, Blumen und dergleichen, verneigen sich und bitten: 'Herr, gebt uns zehn Mönche, gebt uns zwanzig, fünfzig... hundert Mönche.' Nachdem sie darum gebeten haben, nehmen sie die Schale des Erhabenen entgegen, bereiten Sitze vor und bewirten sie ehrfurchtsvoll mit Almosenspeise. Sobald der Erhabene die Mahlzeit beendet hat, schaut er in die Herzensströmungen dieser Wesen und lehrt das Dhamma so, dass manche in der Zuflucht gefestigt werden, manche in den fünf Tugendregeln, manche in einer der Früchte vom Stromeintritt, der Einmalwiederkehr oder der Nichtwiederkehr, und manche, indem sie die Hauslosigkeit erwählt haben, in der höchsten Frucht, der Heiligkeit (Arahatta). Nachdem er so der großen Menschenmenge geholfen hat, erhebt er sich vom Sitz und geht zum Kloster zurück. Dort angekommen, setzt er sich in der Rundhalle (Maṇḍalamāḷa) auf den vorbereiteten, edlen Buddhasitz und wartet darauf, dass die Mönche ihre Mahlzeit beenden. Sobald die Mönche die Mahlzeit beendet haben, meldet dies der Diener dem Erhabenen. Daraufhin begibt sich der Erhabene in die Duftkammer (Gandhakuṭi). Dies ist zunächst die Pflicht vor der Mahlzeit.

අථ භගවා එවං කතපුරෙභත්තකිච්චො ගන්ධකුටියා උපට්ඨානෙ නිසීදිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා පාදපීඨෙ ඨත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදති – ‘‘භික්ඛවෙ, අප්පමාදෙන සම්පාදෙථ, දුල්ලභො බුද්ධුප්පාදො ලොකස්මිං, දුල්ලභො මනුස්සත්තපටිලාභො, දුල්ලභා සම්පත්ති, දුල්ලභා පබ්බජ්ජා, දුල්ලභං සද්ධම්මස්සවන’’න්ති. තත්ථ කෙචි භගවන්තං කම්මට්ඨානං පුච්ඡන්ති. භගවාපි තෙසං චරියානුරූපං කම්මට්ඨානං දෙති. තතො සබ්බෙපි භගවන්තං වන්දිත්වා අත්තනො අත්තනො රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානි ගච්ඡන්ති. කෙචි අරඤ්ඤං, කෙචි රුක්ඛමූලං, කෙචි පබ්බතාදීනං අඤ්ඤතරං, කෙචි චාතුමහාරාජිකභවනං…පෙ… කෙචි වසවත්තිභවනන්ති. තතො භගවා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා සචෙ ආකඞ්ඛති, දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො මුහුත්තං සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. අථ සමස්සාසිතකායො වුට්ඨහිත්වා දුතියභාගෙ ලොකං වොලොකෙති. තතියභාගෙ යං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති තත්ථ මහාජනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුනිවත්ථො සුපාරුතො ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය විහාරෙ සන්නිපතති. තතො භගවා සම්පත්තපරිසාය අනුරූපෙන පාටිහාරියෙන ගන්ත්වා ධම්මසභායං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසජ්ජ ධම්මං දෙසෙති කාලයුත්තං සමයයුත්තං, අථ කාලං විදිත්වා පරිසං උය්‍යොජෙති, මනුස්සා භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමන්ති. ඉදං පච්ඡාභත්තකිච්චං.

Dann setzte sich der Erhabene, nachdem er die Verrichtungen vor dem Mahle beendet hatte, in die Nähe der Gandhakuṭi, wusch seine Füße, stellte sich auf den Schemel und ermahnte die Mönchsgemeinschaft: „Ihr Mönche, bemüht euch mit Achtsamkeit! Selten ist das Erscheinen eines Buddhas in der Welt; schwer zu erlangen ist die menschliche Geburt; selten ist die Vollkommenheit; selten ist das Hinausziehen in die Hauslosigkeit; selten ist das Hören der wahren Lehre.“ Danach befragten einige den Erhabenen über Meditationsobjekte. Der Erhabene gab ihnen entsprechend ihrem Charakter ein Meditationsobjekt. Dann verneigten sich alle vor dem Erhabenen und suchten ihre jeweiligen Orte für die Nacht und den Tag auf. Einige gingen in den Wald, einige an den Fuß eines Baumes, einige an andere Orte wie Berge usw., einige in das Reich der Cātumahārājikā-Götter... bis hin zu... einige in das Reich der Vasavatti-Götter. Danach betrat der Erhabene die Gandhakuṭi und legte sich, falls er es wünschte, für einen Moment achtsam und wissensklar in der Löwenliegestellung auf der rechten Seite nieder. Dann erhob er sich mit erfrischtem Körper und betrachtete im zweiten Teil die Welt. Im dritten Teil begab sich der Erhabene in die Nähe eines Dorfes oder einer Stadt, in der er verweilte; dort versammelte sich das gläubige Volk im Kloster, nachdem sie vor dem Mittagessen Gaben gespendet hatten, am Nachmittag, ordentlich gekleidet und zugedeckt, mit Wohlgerüchen, Blumen usw. Dann begab sich der Erhabene mit einem der Versammlung entsprechenden Wunder dorthin, setzte sich in der Versammlungshalle auf den vorbereiteten edlen Buddhasitz und lehrte das Dhamma zur rechten Zeit und Gelegenheit. Nachdem er den richtigen Zeitpunkt erkannt hatte, entließ er die Versammlung, und die Menschen verneigten sich vor dem Erhabenen und gingen fort. Dies ist die Verrichtung nach dem Mahle (pacchābhattakicca).

සො එවං නිට්ඨිතපච්ඡාභත්තකිච්චො සචෙ ගත්තානි ඔසිඤ්චිතුකාමො හොති, බුද්ධාසනා වුට්ඨාය න්හානකොට්ඨකං පවිසිත්වා උපට්ඨාකෙන පටියාදිතඋදකෙන ගත්තානි උතුං ගණ්හාපෙති. උපට්ඨාකොපි බුද්ධාසනං ආනෙත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ පඤ්ඤපෙති. භගවා සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා උත්තරාසඞ්ගං එකංසං කරිත්වා තත්ථ ගන්ත්වා නිසීදති එකකොව මුහුත්තං පටිසල්ලීනො, අථ භික්ඛූ තතො තතො ආගම්ම භගවතො උපට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. තත්ථ එකච්චෙ පඤ්හං පුච්ඡන්ති, එකච්චෙ කම්මට්ඨානං, එකච්චෙ [Pg.48] ධම්මස්සවනං යාචන්ති. භගවා තෙසං අධිප්පායං සම්පාදෙන්තො පුරිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං පුරිමයාමකිච්චං.

Wenn der Erhabene, nachdem er die Verrichtungen nach dem Mahle beendet hatte, seinen Körper waschen wollte, erhob er sich vom Buddhasitz, betrat das Badehaus und ließ seinen Körper mit dem vom Diener vorbereiteten Wasser abkühlen. Der Diener brachte auch den Buddhasitz und bereitete ihn im Vorhof der Gandhakuṭi vor. Der Erhabene legte sein dunkelrotes Doppelgewand an, band den Gürtel um, legte das Obergewand über eine Schulter, begab sich dorthin und setzte sich für einen Moment allein in die Meditation zurückgezogen nieder. Dann kamen die Mönche von überall her, um den Erhabenen aufzusuchen. Dort stellten einige Fragen, einige baten um ein Meditationsobjekt, und einige baten darum, die Lehre zu hören. Der Erhabene erfüllte ihre Wünsche und verbrachte so die erste Nachtwache. Dies ist die Verrichtung der ersten Nachtwache (purimayāmakicca).

පුරිමයාමකිච්චපරියොසානෙ පන භික්ඛූසු භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කන්තෙසු සකලදසසහස්සිලොකධාතුදෙවතායො ඔකාසං ලභමානා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති, යථාභිසඞ්ඛතං අන්තමසො චතුරක්ඛරම්පි. භගවා තාසං දෙවතානං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො මජ්ඣිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං මජ්ඣිමයාමකිච්චං.

Am Ende der Verrichtungen der ersten Nachtwache, nachdem die Mönche sich vor dem Erhabenen verneigt hatten und weggegangen waren, näherten sich die Gottheiten aus dem gesamten Zehntausender-Weltsystem dem Erhabenen, wann immer sie Gelegenheit dazu erhielten, und stellten Fragen, wie sie es vorbereitet hatten, selbst wenn diese nur aus vier Silben bestanden. Der Erhabene beantwortete die Fragen dieser Gottheiten und verbrachte so die mittlere Nachtwache. Dies ist die Verrichtung der mittleren Nachtwache (majjhimayāmakicca).

පච්ඡිමයාමං පන තයො කොට්ඨාසෙ කත්වා පුරෙභත්තතො පට්ඨාය නිසජ්ජාය පීළිතස්ස සරීරස්ස කිලාසුභාවමොචනත්ථං එකං කොට්ඨාසං චඞ්කමෙන වීතිනාමෙති. දුතියකොට්ඨාසෙ ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. තතියකොට්ඨාසෙ පච්චුට්ඨාය නිසීදිත්වා පුරිමබුද්ධානං සන්තිකෙ දානසීලාදිවසෙන කතාධිකාරපුග්ගලදස්සනත්ථං බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙති. ඉදං පච්ඡිමයාමකිච්චං.

In der letzten Nachtwache teilte er die Zeit in drei Teile auf: Den ersten Teil verbrachte er im Gehweg (caṅkama), um die Erschöpfung des Körpers zu lösen, die durch das lange Sitzen seit der Zeit vor dem Mittagessen entstanden war. Im zweiten Teil betrat er die Gandhakuṭi und legte sich achtsam und wissensklar auf der rechten Seite in der Löwenliegestellung nieder. Im dritten Teil erhob er sich, setzte sich nieder und betrachtete mit dem Buddha-Auge die Welt, um Personen zu sehen, die unter früheren Buddhas Verdienste durch Geben, Tugend usw. angesammelt hatten. Dies ist die Verrichtung der letzten Nachtwache (pacchimayāmakicca).

තස්මිං පන දිවසෙ භගවා පුරෙභත්තකිච්චං රාජගහෙ පරියොසාපෙත්වා පච්ඡාභත්තෙ මග්ගං ආගතො, පුරිමයාමෙ භික්ඛූනං කම්මට්ඨානං කථෙත්වා, මජ්ඣිමයාමෙ දෙවතානං පඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා, පච්ඡිමයාමෙ චඞ්කමං ආරුය්හ චඞ්කමමානො පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං ඉමං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං ආරබ්භ පවත්තං කථං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙනෙව සුත්වා අඤ්ඤාසීති. තෙන වුත්තං – ‘‘පච්ඡිමයාමකිච්චං කරොන්තො අඤ්ඤාසී’’ති.

An jenem Tag hatte der Erhabene seine Verrichtungen vor dem Mahle in Rājagaha beendet und war am Nachmittag auf den Weg gegangen. In der ersten Nachtwache lehrte er den Mönchen Meditationsobjekte, in der mittleren Nachtwache beantwortete er die Fragen der Gottheiten, und in der letzten Nachtwache bestieg er den Gehweg. Während er auf und ab ging, hörte er mit seinem Alleswissenden Wissen jenes Gespräch der fünfhundert Mönche über sein Alleswissendes Wissen und erkannte es. Daher wurde gesagt: „Während er die Verrichtungen der letzten Nachtwache ausführte, erkannte er es.“

ඤත්වා ච පනස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මය්හං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං ආරබ්භ ගුණං කථෙන්ති, එතෙසඤ්ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණකිච්චං න පාකටං, මය්හමෙව පාකටං. මයි පන ගතෙ එතෙ අත්තනො කථං නිරන්තරං ආරොචෙස්සන්ති, තතො නෙසං අහං තං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා තිවිධං සීලං විභජන්තො, ද්වාසට්ඨියා ඨානෙසු අප්පටිවත්තියං සීහනාදං නදන්තො, පච්චයාකාරං සමොධානෙත්වා බුද්ධගුණෙ පාකටෙ කත්වා, සිනෙරුං උක්ඛිපෙන්තො විය සුවණ්ණකූටෙන නභං පහරන්තො විය ච දසසහස්සිලොකධාතුකම්පනං බ්‍රහ්මජාලසුත්තන්තං අරහත්තනිකූටෙන නිට්ඨාපෙන්තො දෙසෙස්සාමි, සා මෙ දෙසනා පරිනිබ්බුතස්සාපි පඤ්චවස්සසහස්සානි සත්තානං අමතමහානිබ්බානං සම්පාපිකා භවිස්සතී’’ති. එවං චින්තෙත්වා යෙන මණ්ඩලමාළො තෙනුපසඞ්කමීති[Pg.49]. යෙනාති යෙන දිසාභාගෙන, සො උපසඞ්කමිතබ්බො. භුම්මත්ථෙ වා එතං කරණවචනං, යස්මිං පදෙසෙ සො මණ්ඩලමාළො, තත්ථ ගතොති අයමෙත්ථ අත්ථො.

Nachdem er dies erkannt hatte, dachte er: „Diese Mönche sprechen über die Vorzüge meines Alleswissenden Wissens, doch das Wirken des Alleswissenden Wissens ist ihnen nicht klar, sondern nur mir selbst. Wenn ich dorthin gehe, werden sie mir von ihrem Gespräch ohne Unterbrechung berichten. Dann werde ich diesen Anlass zum Anlass nehmend, die dreifache Tugend (sīla) darlegen, und indem ich in zweiundsechzig Punkten den unwiderlegbaren Löwenruf erschallen lasse, den Bedingungszusammenhang zusammenfassend und die Buddha-Qualitäten offenbarend, werde ich das Brahmajāla-Suttanta verkünden – so mühsam, als würde man den Berg Sineru emporheben oder den Himmel mit einem goldenen Hammer schlagen –, das die zehntausend Welten erzittern lässt und mit dem Ziel der Arahatschaft abschließt. Diese meine Lehrrede wird selbst nach meinem Verlöschen fünftausend Jahre lang die Wesen zum todlosen, großen Nibbāna führen.“ Nachdem er dies erwogen hatte, begab er sich dorthin, wo sich der Rundpavillon (maṇḍalamāḷa) befand. „Wo“ (yena) bedeutet die Richtung, in die er sich begeben sollte. Oder es ist ein Instrumental im Sinne eines Lokativs: „An den Ort, an dem sich jener Rundpavillon befand, begab er sich.“ Dies ist die Bedeutung hierbei.

පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදීති බුද්ධකාලෙ කිර යත්ථ යත්ථ එකොපි භික්ඛු විහරති සබ්බත්ථ බුද්ධාසනං පඤ්ඤත්තමෙව හොති. කස්මා? භගවා කිර අත්තනො සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ඵාසුකට්ඨානෙ විහරන්තෙ මනසි කරොති – ‘‘අසුකො මය්හං සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ගතො, සක්ඛිස්සති නු ඛො විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං නො වා’’ති. අථ නං පස්සති කම්මට්ඨානං විස්සජ්ජෙත්වා අකුසලවිතක්කං විතක්කයමානං, තතො ‘‘කථඤ්හි නාම මාදිසස්ස සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා විහරන්තං ඉමං කුලපුත්තං අකුසලවිතක්කා අභිභවිත්වා අනමතග්ගෙ වට්ටදුක්ඛෙ සංසාරෙස්සන්තී’’ති තස්ස අනුග්ගහත්ථං තත්ථෙව අත්තානං දස්සෙත්වා තං කුලපුත්තං ඔවදිත්වා ආකාසං උප්පතිත්වා පුන අත්තනො වසනට්ඨානමෙව ගච්ඡති. අථෙවං ඔවදියමානා තෙ භික්ඛූ චින්තයිංසු – ‘‘සත්ථා අම්හාකං මනං ජානිත්වා ආගන්ත්වා අම්හාකං සමීපෙ ඨිතංයෙව අත්තානං දස්සෙති’’. තස්මිං ඛණෙ – ‘‘භන්තෙ, ඉධ නිසීදථ, ඉධ නිසීදථා’’ති ආසනපරියෙසනං නාම භාරොති. තෙ ආසනං පඤ්ඤපෙත්වාව විහරන්ති. යස්ස පීඨං අත්ථි, සො තං පඤ්ඤපෙති. යස්ස නත්ථි, සො මඤ්චං වා ඵලකං වා කට්ඨං වා පාසාණං වා වාලුකපුඤ්ජං වා පඤ්ඤපෙති. තං අලභමානා පුරාණපණ්ණානිපි සඞ්කඩ්ඪිත්වා තත්ථ පංසුකූලං පත්ථරිත්වා ඨපෙන්ති. ඉධ පන රඤ්ඤො නිසීදනාසනමෙව අත්ථි, තං පප්ඵොටෙත්වා පඤ්ඤපෙත්වා පරිවාරෙත්වා තෙ භික්ඛූ භගවතො අධිමුත්තිකඤාණමාරබ්භ ගුණං ථොමයමානා නිසීදිංසු. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදී’’ති.

"Er setzte sich auf den vorbereiteten Sitz": Zur Zeit des Buddha war es wohl so, dass überall dort, wo auch nur ein einziger Mönch lebte, an allen Orten ein Sitz für den Buddha bereitgehalten wurde. Warum? Es heißt, der Erhabene richtet seine Aufmerksamkeit auf jene Mönche, die ein Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) von ihm empfangen haben und an einem angenehmen Ort verweilen, und denkt: „Jener ist weggegangen, nachdem er ein Meditationsobjekt von mir erhalten hat; wird er wohl in der Lage sein, die geistige Auszeichnung (Visesa) hervorzubringen, oder nicht?“ Wenn er dann sieht, dass dieser das Meditationsobjekt aufgegeben hat und unheilsamen Gedanken nachhängt, zeigt er sich diesem Sohn aus guter Familie an eben jenem Ort, um ihn zu unterstützen, ermahnt ihn, steigt in die Luft empor und kehrt an seinen eigenen Wohnort zurück. Die so ermahnten Mönche dachten: „Der Lehrer kennt unseren Geist, kommt herbei und zeigt sich uns, während er in unserer Nähe steht.“ In jenem Moment dachten sie: „Ehrwürdiger Herr, setzt Euch hierher, setzt Euch hierher“ – und die Suche nach einem Sitz wurde als eine Last empfunden. Daher verweilten sie, indem sie stets einen Sitz vorbereiteten. Wer einen Schemel (Pīṭha) hatte, bereitete diesen vor. Wer keinen hatte, bereitete eine Pritsche (Mañca), ein Brett, ein Stück Holz, eine Steinplatte oder einen Sandhaufen vor. Wenn sie dies nicht fanden, sammelten sie sogar altes Laub, breiteten darauf ein Lumpengewand (Paṃsukūla) aus und stellten es bereit. Hier jedoch gab es einen Sitzplatz des Königs; diesen klopften sie aus, bereiteten ihn vor, setzten sich im Kreis darum und priesen die Vorzüge des Erhabenen, wobei sie sich auf sein Wissen über die Neigungen der Wesen (Adhimuttikañāṇa) bezogen. Darauf bezieht sich die Aussage: „Er setzte sich auf den vorbereiteten Sitz“.

එවං නිසින්නො පන ජානන්තොයෙව කථාසමුට්ඨාපනත්ථං භික්ඛූ පුච්ඡි. තෙ චස්ස සබ්බං කථයිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘නිසජ්ජ ඛො භගවා’’තිආදි. තත්ථ කාය නුත්ථාති කතමාය නු කථාය සන්නිසින්නා භවථාති අත්ථො. කාය නෙත්ථාතිපි පාළි, තස්සා කතමාය නු එත්ථාති අත්ථො කාය නොත්ථාතිපි පාළි. තස්සාපි පුරිමොයෙව අත්ථො.

So niedergesessen, fragte er die Mönche, obwohl er es bereits wusste, um ein Gespräch einzuleiten. Diese berichteten ihm alles. Daher wurde gesagt: „Nachdem der Erhabene sich gesetzt hatte“ usw. Darin bedeutet „kāya nuttha“: „Mit welcher Art von Gespräch seid ihr hier versammelt?“ Auch die Lesart „kāya netthā“ existiert; deren Bedeutung ist „mit welcher (Erzählung) seid ihr nun hier“. Ebenso gibt es die Lesart „kāya notthā“. Auch diese hat dieselbe Bedeutung wie die erste.

අන්තරාකථාති[Pg.50], කම්මට්ඨානමනසිකාරඋද්දෙසපරිපුච්ඡාදීනං අන්තරා අඤ්ඤා එකා කථා. විප්පකතාති, මම ආගමනපච්චයා අපරිනිට්ඨිතා සිඛං අප්පත්තා. තෙන කිං දස්සෙති? ‘‘නාහං තුම්හාකං කථාභඞ්ගත්ථං ආගතො, අහං පන සබ්බඤ්ඤුතාය තුම්හාකං කථං නිට්ඨාපෙත්වා මත්ථකප්පත්තං කත්වා දස්සාමීති ආගතො’’ති නිසජ්ජෙව සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති. අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තොති එත්ථාපි අයමධිප්පායො. අයං භන්තෙ අම්හාකං භගවතො සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං ආරබ්භ ගුණකථා විප්පකතා, න රාජකථාදිකා තිරච්ඡානකථා, අථ භගවා අනුප්පත්තො; තං නො ඉදානි නිට්ඨාපෙත්වා දෙසෙථාති.

„Zwischengespräch“ (Antarākathā) bezeichnet ein anderes Gespräch, das zwischen der Verinnerlichung des Meditationsobjekts, der Rezitation, dem Befragen und Ähnlichem stattfindet. „Unterbrochen“ (Vippakatā) bedeutet unvollendet, den Höhepunkt nicht erreicht habend, aufgrund meiner Ankunft. Was zeigt er damit? „Ich bin nicht gekommen, um euer Gespräch zu stören; vielmehr bin ich gekommen, um durch meine Allwissenheit euer Gespräch zu Ende zu führen und es zur Vollendung zu bringen“ – so bekundet er allein durch sein Niedersitzen das Angebot seiner Allwissenheit. Auch in dem Satz „Dies ist, ehrwürdiger Herr, unser unterbrochenes Zwischengespräch, da ist der Erhabene eingetroffen“ liegt dieser Sinn: „Ehrwürdiger Herr, dies ist unser unterbrochenes Gespräch über die Vorzüge bezüglich des Wissens um die Allwissenheit des Erhabenen, es ist kein niedriges Gespräch (Tiracchānakathā) wie etwa über Könige; da ist der Erhabene eingetroffen; möget Ihr es nun für uns zu Ende führen und lehren.“

එත්තාවතා ච යං ආයස්මතා ආනන්දෙන කමලකුවලයුජ්ජලවිමලසාධුරසසලිලාය පොක්ඛරණියා සුඛාවතරණත්ථං නිම්මලසිලාතලරචනවිලාසසොභිතරතනසොපානං, විප්පකිණ්ණමුත්තාතලසදිසවාලුකාකිණ්ණපණ්ඩරභූමිභාගං තිත්ථං විය සුවිභත්තභිත්තිවිචිත්‍රවෙදිකාපරික්ඛිත්තස්ස නක්ඛත්තපථං ඵුසිතුකාමතාය විය, විජම්භිතසමුස්සයස්ස පාසාදවරස්ස සුඛාරොහණත්ථං දන්තමයසණ්හමුදුඵලකකඤ්චනලතාවිනද්ධමණිගණප්පභාසමුදයුජ්ජලසොභං සොපානං විය, සුවණ්ණවලයනූපුරාදිසඞ්ඝට්ටනසද්දසම්මිස්සිතකථිතහසිතමධුරස්සරගෙහජනවිචරිතස්ස උළාරිස්සරිවිභවසොභිතස්ස මහාඝරස්ස සුඛප්පවෙසනත්ථං සුවණ්ණරජතමණිමුත්තපවාළාදිජුතිවිස්සරවිජ්ජොතිතසුප්පතිට්ඨිතවිසාලද්වාරබාහං මහාද්වාරං විය ච අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නස්ස බුද්ධගුණානුභාවසංසූචකස්ස ඉමස්ස සුත්තස්ස සුඛාවගහණත්ථං කාලදෙසදෙසකවත්ථුපරිසාපදෙසපටිමණ්ඩිතං නිදානං භාසිතං, තස්සත්ථවණ්ණනා සමත්තාති.

Hiermit ist die Erläuterung der Einleitung (Nidāna) abgeschlossen, welche vom ehrwürdigen Ānanda dargelegt wurde – eine Einleitung, die mit der Angabe von Zeit, Ort, Lehrendem, Anlass und Versammlung geschmückt ist, um den leichten Zugang zu diesem Brahmajāla-Sutta zu ermöglichen, welches vollkommen an Sinn und Wortlaut ist und die Macht der Vorzüge des Buddha aufzeigt. Sie gleicht einem Landungssteg an einem Lotosteich mit strahlenden roten und blauen Lotosblumen und klarem, wohlschmeckendem Wasser, der mit glänzenden Treppen aus Juwelen und reinem Steinboden verziert ist und einen Bodenbereich aus weißem Sand hat, der wie verstreute Perlen aussieht; sie gleicht einer Treppe zum leichten Aufstieg in einen prächtigen Palast, dessen Bauwerk sich emporreckt, als wolle es den Pfad der Gestirne berühren, umgeben von wohlgegliederten Mauern und bunten Geländern, und die durch den Glanz einer Vielzahl von Edelsteinen erstrahlt, welche mit goldenen Ranken auf glatten, weichen Elfenbeinplatten befestigt sind; und sie gleicht einem großen Portal zum leichten Eintritt in ein stattliches Haus, das durch den Glanz von edlem Reichtum und Macht erstrahlt, wo das Hausvolk umherwandert und die Luft von lieblichen Stimmen aus Gespräch und Lachen erfüllt ist, vermischt mit dem Klang von zusammenstoßenden goldenen Armreifen und Fußringen – ein großes Portal mit wohlgefestigten, breiten Türpfosten, die durch den Schimmer von Gold, Silber, Saphiren, Perlen und Korallen erleuchtet werden.

5. ඉදානි – ‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යු’’න්තිආදිනා නයෙන භගවතා නික්ඛිත්තස්ස සුත්තස්ස වණ්ණනාය ඔකාසො අනුප්පත්තො. සා පනෙසා සුත්තවණ්ණනා. යස්මා සුත්තනික්ඛෙපං විචාරෙත්වා වුච්චමානා පාකටා හොති, තස්මා සුත්තනික්ඛෙපං තාව විචාරයිස්සාම. චත්තාරො හි සුත්තනික්ඛෙපා – අත්තජ්ඣාසයො, පරජ්ඣාසයො, පුච්ඡාවසිකො, අට්ඨුප්පත්තිකොති.

5. Nun ist die Gelegenheit gekommen für die Erläuterung des Sutta, welches vom Erhabenen in der Weise dargelegt wurde: „Mönche, wenn andere von mir Unvorteilhaftes sagen sollten...“ usw. Da diese Erläuterung des Sutta klar wird, wenn man die Art der Darlegung (Suttanikkhepa) untersucht, werden wir zuerst die Art der Darlegung untersuchen. Es gibt nämlich vier Arten der Darlegung von Suttas: aus eigenem Antrieb (Attajjhāsayo), aufgrund der Neigung anderer (Parajjhāsayo), infolge einer Frage (Pucchāvasiko) und aus gegebenem Anlass (Aṭṭhuppattiko).

තත්ථ [Pg.51] යානි සුත්තානි භගවා පරෙහි අනජ්ඣිට්ඨො කෙවලං අත්තනො අජ්ඣාසයෙනෙව කථෙසි; සෙය්‍යථිදං, ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්තං, වත්ථසුත්තං, මහාසතිපට්ඨානං, මහාසළායතනවිභඞ්ගසුත්තං, අරියවංසසුත්තං, සම්මප්පධානසුත්තන්තහාරකො, ඉද්ධිපාදඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගමග්ගඞ්ගසුත්තන්තහාරකොති එවමාදීනි; තෙසං අත්තජ්ඣාසයො නික්ඛෙපො.

Dabei sind jene Suttas, die der Erhabene, ohne von anderen gebeten worden zu sein, allein aus eigenem Antrieb lehrte – wie zum Beispiel das Ākaṅkheyya-Sutta, das Vattha-Sutta, das Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta, das Mahāsaḷāyatanavibhaṅga-Sutta, das Ariyavaṃsa-Sutta, die Abfolge der Suttas über die Rechten Anstrengungen (Sammappadhāna) sowie die Abfolgen der Suttas über die Grundlagen der Wunderkraft (Iddhipāda), die Fähigkeiten (Indriya), die Kräfte (Bala), die Erleuchtungsglieder (Bojjhaṅga) und die Pfadglieder (Maggaṅga) – solche, deren Darlegung aus eigenem Antrieb erfolgte.

යානි පන ‘‘පරිපක්කා ඛො රාහුලස්ස විමුත්තිපරිපාචනියා ධම්මා; යංනූනාහං රාහුලං උත්තරිං ආසවානං ඛයෙ විනෙය්‍ය’’න්ති; (සං. නි. 4.121) එවං පරෙසං අජ්ඣාසයං ඛන්තිං මනං අභිනීහාරං බුජ්ඣනභාවඤ්ච අවෙක්ඛිත්වා පරජ්ඣාසයවසෙන කථිතානි; සෙය්‍යථිදං, චූළරාහුලොවාදසුත්තං, මහාරාහුලොවාදසුත්තං, ධම්මචක්කප්පවත්තනං, ධාතුවිභඞ්ගසුත්තන්ති එවමාදීනි; තෙසං පරජ්ඣාසයො නික්ඛෙපො.

Was jedoch jene [Lehrreden] betrifft, von denen es heißt: 'Die zur Befreiung reifenden Qualitäten Rāhulas sind nun gereift; wie wäre es, wenn ich Rāhula weiterführend zur Vernichtung der Triebe anleiten würde'; so wurden diese im Hinblick auf die Neigung (ajjhāsaya), die Geduld (khanti), die Gesinnung (mana), das Streben (abhinīhāra) und das Verständnisvermögen (bujjhanabhāva) anderer dargelegt, nämlich: das Cūḷarāhulovāda-Sutta, das Mahārāhulovāda-Sutta, das Dhammacakkappavattana-Sutta, das Dhātuvibhaṅga-Sutta und so weiter; bei diesen handelt es sich um die 'Darlegung gemäß der Neigung anderer' (parajjhāsayo nikkhepo).

භගවන්තං පන උපසඞ්කමිත්වා චතස්සො පරිසා, චත්තාරො වණ්ණා, නාගා, සුපණ්ණා, ගන්ධබ්බා, අසුරා, යක්ඛා, මහාරාජානො, තාවතිංසාදයො දෙවා, මහාබ්‍රහ්මාති එවමාදයො – ‘‘බොජ්ඣඞ්ගා බොජ්ඣඞ්ගා’’ති, භන්තෙ, වුච්චන්ති. ‘‘නීවරණා නීවරණා’’ති, භන්තෙ, වුච්චන්ති; ‘‘ඉමෙ නු ඛො, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’’. ‘‘කිං සූධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨ’’න්තිආදිනා නයෙන පඤ්හං පුච්ඡන්ති. එවං පුට්ඨෙන භගවතා යානි කථිතානි බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තාදීනි, යානි වා පනඤ්ඤානිපි දෙවතාසංයුත්ත-මාරසංයුත්ත-බ්‍රහ්මසංයුත්ත-සක්කපඤ්හ-චූළවෙදල්ල-මහාවෙදල්ල-සාමඤ්ඤඵල-ආළවක-සූචිලොම-ඛරලොමසුත්තාදීනි; තෙසං පුච්ඡාවසිකො නික්ඛෙපො.

Was aber jene Lehrreden betrifft, die dargelegt wurden, als die vier Versammlungen, die vier Stände, Nagas, Supannas, Gandharvas, Asuras, Yakkhas, die großen Könige, die Götter der Tāvatiṃsa-Welt und so weiter an den Erhabenen herantraten und Fragen stellten, wie: 'Herr, man spricht von den Gliedern der Erleuchtung (bojjhaṅgā)', 'Herr, man spricht von den Hemmnissen (nīvaraṇā)', 'Herr, sind dies die fünf Gruppen des Ergreifens?', oder 'Was ist der kostbarste Besitz des Menschen hier auf Erden?'; all jene Lehrreden, wie das Bojjhaṅga-Saṃyutta sowie andere wie das Devatā-Saṃyutta, Māra-Saṃyutta, Brahma-Saṃyutta, das Sakkapañha-Sutta, das Cūḷavedalla-Sutta, das Mahāvedalla-Sutta, das Sāmaññaphala-Sutta, das Āḷavaka-Sutta, das Sūciloma-Sutta und das Kharaloma-Sutta; bei diesen handelt es sich um die 'Darlegung aufgrund von Fragen' (pucchāvasiko nikkhepo).

යානි පන තානි උප්පන්නං කාරණං පටිච්ච කථිතානි, සෙය්‍යථිදං – ධම්මදායාදං, චූළසීහනාදං, චන්දූපමං, පුත්තමංසූපමං, දාරුක්ඛන්ධූපමං, අග්ගික්ඛන්ධූපමං, ඵෙණපිණ්ඩූපමං, පාරිච්ඡත්තකූපමන්ති එවමාදීනි; තෙසං අට්ඨුප්පත්තිකො නික්ඛෙපො.

Was hingegen jene [Lehrreden] betrifft, die aufgrund eines eingetretenen Anlasses dargelegt wurden, wie zum Beispiel: das Dhammadāyāda-Sutta, das Cūḷasīhanāda-Sutta, das Candūpama-Sutta, das Puttamaṃsūpama-Sutta, das Dārukkhandhūpama-Sutta, das Aggikkhandhūpama-Sutta, das Pheṇapiṇḍūpama-Sutta, das Pāricchattakūpama-Sutta und so weiter; bei diesen handelt es sich um die 'Darlegung aufgrund eines Anlasses' (aṭṭhuppattiko nikkhepo).

එවමෙතෙසු චතූසු නික්ඛෙපෙසු ඉමස්ස සුත්තස්ස අට්ඨුප්පත්තිකො නික්ඛෙපො. අට්ඨුප්පත්තියා හි ඉදං භගවතා නික්ඛිත්තං. කතරාය අට්ඨුප්පත්තියා? වණ්ණාවණ්ණෙ. ආචරියො රතනත්තයස්ස අවණ්ණං අභාසි, අන්තෙවාසී වණ්ණං. ඉති ඉමං වණ්ණාවණ්ණං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා දෙසනාකුසලො භගවා – ‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යු’’න්ති දෙසනං ආරභි. තත්ථ මමන්ති[Pg.52], සාමිවචනං, මමාති අත්ථො. වාසද්දො විකප්පනත්ථො. පරෙති, පටිවිරුද්ධා සත්තා. තත්‍රාති යෙ අවණ්ණං වදන්ති තෙසු.

Unter diesen vier Arten der Darlegung gehört dieses Sutta [das Brahmajāla-Sutta] zur 'Darlegung aufgrund eines Anlasses'. Denn der Erhabene hat dies aufgrund eines Anlasses dargelegt. Aufgrund welches Anlasses? Aufgrund von Lob und Tadel. Der Lehrer sprach Tadel über das Dreifache Juwel aus, der Schüler sprach Lob aus. Diesen Anlass von Lob und Tadel nehmend, begann der im Lehren erfahrene Erhabene die Unterweisung mit den Worten: 'Ihr Mönche, wenn andere Tadel über mich aussprechen sollten...'. Dabei ist 'mamaṃ' ein Genitiv mit der Bedeutung 'meiner'. Das Wort 'vā' dient der Auswahl (Alternative). 'Pare' bezieht sich auf Wesen, die der Lehre feindlich gegenüberstehen. 'Tatra' bedeutet: unter jenen, die Tadel aussprechen.

න ආඝාතොතිආදීහි කිඤ්චාපි තෙසං භික්ඛූනං ආඝාතොයෙව නත්ථි, අථ ඛො ආයතිං කුලපුත්තානං ඊදිසෙසුපි ඨානෙසු අකුසලුප්පත්තිං පටිසෙධෙන්තො ධම්මනෙත්තිං ඨපෙති. තත්ථ ආහනති චිත්තන්ති ‘ආඝාතො’; කොපස්සෙතං අධිවචනං. අප්පතීතා හොන්ති තෙන අතුට්ඨා අසොමනස්සිකාති අප්පච්චයො; දොමනස්සස්සෙතං අධිවචනං. නෙව අත්තනො න පරෙසං හිතං අභිරාධයතීති අනභිරද්ධි; කොපස්සෙතං අධිවචනං. එවමෙත්ථ ද්වීහි පදෙහි සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, එකෙන වෙදනාක්ඛන්ධොති ද්වෙ ඛන්ධා වුත්තා. තෙසං වසෙන සෙසානම්පි සම්පයුත්තධම්මානං කාරණං පටික්ඛිත්තමෙව.

Mit den Worten 'Kein Groll' (na āghāto) usw. wird deutlich, dass bei jenen Mönchen [in der Versammlung] zwar keinerlei Groll vorhanden war, doch um in der Zukunft das Entstehen von Unheilsamem bei Söhnen guter Herkunft selbst in solchen Situationen [wie bei Lob und Tadel] zu verhindern, legt der Erhabene die Richtschnur der Lehre (dhammanetti) fest. Dabei bedeutet 'āghāto' (Groll), was das Herz bedrängt; dies ist eine Bezeichnung für Zorn (kopa). 'Appaccayo' (Unzufriedenheit) bedeutet, dass man dadurch freudlos (appatītā), unzufrieden (atuṭṭhā) und ohne geistiges Wohlbefinden (asomanassikā) ist; dies ist eine Bezeichnung für Missmut (domanassa). 'Anabhiraddhi' (Missvergnügen) ist das, was weder dem eigenen noch dem Wohl anderer dient; auch dies ist eine Bezeichnung für Zorn. Somit werden hier mit zwei Begriffen [āghāto, anabhiraddhi] die Gruppe der Gestaltungen (saṅkhārakkhandha) und mit einem Begriff [appaccayo] die Gruppe der Gefühle (vedanākkhandha) genannt. Durch die Erwähnung dieser beiden Gruppen ist die Entstehung auch der übrigen verbundenen Phänomene (sampayuttadhamma) bereits mitabgelehnt.

එවං පඨමෙන නයෙන මනොපදොසං නිවාරෙත්වා, දුතියෙන නයෙන තත්ථ ආදීනවං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථ කුපිතා වා අනත්තමනා වා, තුම්හං යෙවස්ස තෙන අන්තරායො’’ති. තත්ථ ‘තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථා’ති තෙසු අවණ්ණභාසකෙසු, තස්මිං වා අවණ්ණෙ තුම්හෙ භවෙය්‍යාථ චෙ; යදි භවෙය්‍යාථාති අත්ථො. ‘කුපිතා’ කොපෙන, අනත්තමනා දොමනස්සෙන. ‘තුම්හං යෙවස්ස තෙන අන්තරායො’ති තුම්හාකංයෙව තෙන කොපෙන, තාය ච අනත්තමනතාය පඨමජ්ඣානාදීනං අන්තරායො භවෙය්‍ය.

Nachdem der Erhabene auf diese erste Weise die geistige Verdorbenheit (manopadosa) unterbunden hat, zeigt er auf die zweite Weise die Gefahr (ādīnava) auf und sagt: 'Wenn ihr dort zornig oder missmutig wärt, so wäre dies ein Hindernis für euch selbst.' Dabei bedeutet 'wenn ihr dort (tatra) [zornig] wärt': gegenüber jenen, die Tadel aussprechen, oder angesichts jenes Tadels. 'Zornig' (kupitā) durch Zorn, 'missmutig' (anattamanā) durch geistigen Missmut. 'Dies wäre ein Hindernis für euch selbst' bedeutet: Durch diesen Zorn und jenen Missmut würde für euch ein Hindernis für die Erlangung der ersten Vertiefung (jhāna) und so weiter entstehen.

එවං දුතියෙන නයෙන ආදීනවං දස්සෙත්වා, තතියෙන නයෙන වචනත්ථසල්ලක්ඛණමත්තෙපි අසමත්ථතං දස්සෙන්තො – ‘‘අපි නු තුම්හෙ පරෙස’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ පරෙසන්ති යෙසං කෙසං චි. කුපිතො හි නෙව බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකානං, න මාතාපිතූනං, න පච්චත්ථිකානං සුභාසිතදුබ්භාසිතස්ස අත්ථං ආජානාති. යථාහ –

Nachdem er so auf die zweite Weise die Gefahr aufgezeigt hat, weist er auf die dritte Weise darauf hin, dass man im Zorn nicht einmal mehr fähig ist, die Bedeutung der Worte zu erfassen: 'Würdet ihr wohl [erkennen]...?' und so weiter. Dabei bedeutet 'paresaṃ' (der anderen): von irgendjemandem. Denn wer zornig ist, erkennt weder den Sinn dessen, was von Buddhas, Paccekabuddhas oder edlen Jüngern gut gesagt wurde, noch den Sinn dessen, was von Mutter und Vater gut gesagt wurde, noch den Sinn dessen, was von Feinden schlecht gesagt wurde. Wie es heißt:

‘‘කුද්ධො අත්ථං න ජානාති, කුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධං තමං තදා හොති, යං කොධො සහතෙ නරං.

'Ein Zorniger erkennt den Sinn nicht, ein Zorniger sieht die Lehre nicht; völlige Finsternis herrscht dann vor, wenn der Zorn den Menschen überwältigt.

අනත්ථජනනො කොධො, කොධො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣතී’’ති. (අ. නි. 7.64);

Zorn bringt Unheil hervor, Zorn bringt den Geist in Aufruhr; die im Inneren entstandene Gefahr, die erkennt das Volk nicht.'

එවං [Pg.53] සබ්බථාපි අවණ්ණෙ මනොපදොසං නිසෙධෙත්වා ඉදානි පටිපජ්ජිතබ්බාකාරං දස්සෙන්තො – ‘‘තත්‍ර තුම්හෙහි අභූතං අභූතතො’’තිආදිමාහ.

Nachdem der Erhabene so auf jede Weise die geistige Verdorbenheit angesichts von Tadel unterbunden hat, zeigt er nun die Art und Weise auf, wie man sich verhalten soll, und sagt: 'Dabei solltet ihr das Unwahre als unwahr [erklären]...' und so weiter.

තත්ථ තත්‍ර තුම්හෙහීති, තස්මිං අවණ්ණෙ තුම්හෙහි. අභූතං අභූතතො නිබ්බෙඨෙතබ්බන්ති යං අභූතං, තං අභූතභාවෙනෙව අපනෙතබ්බං. කථං? ඉතිපෙතං අභූතන්තිආදිනා නයෙන. තත්‍රායං යොජනා – ‘‘තුම්හාකං සත්ථා න සබ්බඤ්ඤූ, ධම්මො දුරක්ඛාතො, සඞ්ඝො දුප්පටිපන්නො’’තිආදීනි සුත්වා න තුණ්හී භවිතබ්බං. එවං පන වත්තබ්බං – ‘‘ඉති පෙතං අභූතං, යං තුම්හෙහි වුත්තං, තං ඉමිනාපි කාරණෙන අභූතං, ඉමිනාපි කාරණෙන අතච්ඡං, ‘නත්ථි චෙතං අම්හෙසු’, ‘න ච පනෙතං අම්හෙසු සංවිජ්ජති’, සබ්බඤ්ඤූයෙව අම්හාකං සත්ථා, ස්වාක්ඛාතො ධම්මො, සුප්පටිපන්නො සඞ්ඝො, තත්‍ර ඉදඤ්චිදඤ්ච කාරණ’’න්ති. එත්ථ ච දුතියං පදං පඨමස්ස, චතුත්ථඤ්ච තතියස්ස වෙවචනන්ති වෙදිතබ්බං. ඉදඤ්ච අවණ්ණෙයෙව නිබ්බෙඨනං කාතබ්බං, න සබ්බත්ථ. යදි හි ‘‘ත්වං දුස්සීලො, තවාචරියො දුස්සීලො, ඉදඤ්චිදඤ්ච තයා කතං, තවාචරියෙන කත’’න්ති වුත්තෙ තුණ්හීභූතො අධිවාසෙති, ආසඞ්කනීයො හොති. තස්මා මනොපදොසං අකත්වා අවණ්ණො නිබ්බෙඨෙතබ්බො. ‘‘ඔට්ඨොසි, ගොණොසී’’තිආදිනා පන නයෙන දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසන්තං පුග්ගලං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා අධිවාසනඛන්තියෙව තත්ථ කාතබ්බා.

Dort [bedeutet] „tatra tumhehi“: bei diesem Tadel durch euch. „Das Unwahre sollte als unwahr dargelegt werden“ [bedeutet]: Was unwahr ist, das sollte eben als unwahr beseitigt werden. Wie? Auf die Weise „Dies ist aus diesem Grund unwahr“ usw. Hierbei ist dies die Anwendung: Wenn man Dinge hört wie „Euer Lehrer ist nicht allwissend, die Lehre ist schlecht verkündet, der Sangha ist schlecht wandelnd“, sollte man nicht schweigen. Vielmehr sollte man so sprechen: „Dies ist unwahr; was von euch gesagt wurde, das ist auch aus diesem Grund unwahr, aus jenem Grund unzutreffend; dies gibt es bei uns nicht, dies ist bei uns nicht zu finden; unser Lehrer ist wahrlich allwissend, die Lehre ist wohlverkündet, der Sangha ist gut wandelnd, und aus diesem und jenem Grund ist es so.“ Hierbei ist zu verstehen, dass das zweite Wort ein Synonym für das erste und das vierte für das dritte ist. Und diese Richtigstellung sollte nur beim Tadel erfolgen, nicht in allen Fällen. Denn wenn gesagt wird: „Du bist unsittlich, dein Lehrer ist unsittlich, dies und das wurde von dir getan, von deinem Lehrer getan“, und man dies schweigend hinnimmt, wird man verdächtig. Daher sollte man, ohne Groll im Geist zu hegen, den Tadel richtigstellen. Wenn einen jedoch jemand auf die Weise von „Du bist ein Kamel, du bist ein Ochse“ usw. mit den zehn Arten der Beschimpfung schmäht, sollte man jene Person ignorieren und dabei nur geduldiges Ertragen (adhivāsanakhanti) üben.

6. එවං අවණ්ණභූමියං තාදිලක්ඛණං දස්සෙත්වා ඉදානි වණ්ණභූමියං දස්සෙතුං ‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ වණ්ණං භාසෙය්‍යු’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ පරෙති යෙ කෙචි පසන්නා දෙවමනුස්සා. ආනන්දන්ති එතෙනාති ආනන්දො, පීතියා එතං අධිවචනං. සුමනස්ස භාවො සොමනස්සං, චෙතසිකසුඛස්සෙතං අධිවචනං. උප්පිලාවිනො භාවො උප්පිලාවිතත්තං. කස්ස උප්පිලාවිතත්තන්ති? චෙතසොති. උද්ධච්චාවහාය උප්පිලාපනපීතියා එතං අධිවචනං. ඉධාපි ද්වීහි පදෙහි සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, එකෙන වෙදනාක්ඛන්ධො වුත්තො.

6. Nachdem er so das Merkmal des Gleichmuts (tādi) im Bereich des Tadels aufgezeigt hat, sagte er nun: „Wenn andere, ihr Mönche, Lob über mich sprechen würden“ usw., um dies im Bereich des Lobes aufzuzeigen. Dabei bedeutet „andere“: irgendwelche vertrauensvollen Götter oder Menschen. „Ānando“ [bedeutet]: Damit freut man sich; dies ist eine Bezeichnung für Verzückung (pīti). Der Zustand eines guten Geistes ist „somanassa“ (geistiges Wohlbefinden); dies ist eine Bezeichnung für das geistige Glücksgefühl (cetasikasukha). Der Zustand des Aufgewühltseins ist „uppilāvitattaṃ“ (Hochstimmung). Wessen Aufgewühltsein? Des Geistes. Dies ist eine Bezeichnung für die aufwallende Verzückung, die zu Aufgeregtheit (uddhacca) führt. Auch hier werden mit zwei Begriffen die Gruppe der Gestaltungen (saṅkhārakkhandha) und mit einem Begriff die Gruppe der Gefühle (vedanākkhandha) bezeichnet.

එවං පඨමනයෙන උප්පිලාවිතත්තං නිවාරෙත්වා, දුතියෙන තත්ථ ආදීනවං දස්සෙන්තො – ‘‘තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථා’’තිආදිමාහ. ඉධාපි තුම්හං යෙවස්ස තෙන අන්තරායොති තෙන උප්පිලාවිතත්තෙන තුම්හාකංයෙව පඨමජ්ඣානාදීනං [Pg.54] අන්තරායො භවෙය්‍යාති අත්ථො වෙදිතබ්බො. කස්මා පනෙතං වුත්තං? නනු භගවතා –

Nachdem er so durch die erste Methode die Hochstimmung untersagt hatte, sagte er nun, um durch die zweite Methode die Gefahr darin aufzuzeigen: „Wenn ihr dabei [erfreut] wärt“ usw. Auch hier ist die Bedeutung von „dies würde euch zum Hindernis werden“ so zu verstehen: Durch jene Hochstimmung würde eben euch ein Hindernis für die erste Vertiefung (jhāna) usw. entstehen. Warum aber wurde dies gesagt? Wurde nicht vom Erhabenen [die Verzückung gepriesen]?

‘‘බුද්ධොති කිත්තයන්තස්ස, කායෙ භවති යා පීති;

වරමෙව හි සා පීති, කසිණෙනාපි ජම්බුදීපස්ස.

„Für jemanden, der ‚Buddha‘ preist, ist die Verzückung, die im Körper entsteht, wahrlich besser als ganz Jambudīpa.“

ධම්මොති කිත්තයන්තස්ස, කායෙ භවති යා පීති;

වරමෙව හි සා පීති, කසිණෙනාපි ජම්බුදීපස්ස.

„Für jemanden, der ‚Dhamma‘ preist, ist die Verzückung, die im Körper entsteht, wahrlich besser als ganz Jambudīpa.“

සඞ්ඝොති කිත්තයන්තස්ස, කායෙ භවති යා පීති;

වරමෙව හි සා පීති, කසිණෙනාපි ජම්බුදීපස්සා’’ති ච.

„Für jemanden, der ‚Saṅgha‘ preist, ist die Verzückung, die im Körper entsteht, wahrlich besser als ganz Jambudīpa.“

‘‘යෙ, භික්ඛවෙ, බුද්ධෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා’’ති ච එවමාදීහි අනෙකසතෙහි සුත්තෙහි රතනත්තයෙ පීතිසොමනස්සමෙව වණ්ණිතන්ති. සච්චං වණ්ණිතං, තං පන නෙක්ඛම්මනිස්සිතං. ඉධ – ‘‘අම්හාකං බුද්ධො, අම්හාකං ධම්මො’’තිආදිනා නයෙන ආයස්මතො ඡන්නස්ස උප්පන්නසදිසං ගෙහස්සිතං පීතිසොමනස්සං අධිප්පෙතං. ඉදඤ්හි ඣානාදිපටිලාභාය අන්තරායකරං හොති. තෙනෙවායස්මා ඡන්නොපි යාව බුද්ධො න පරිනිබ්බායි, තාව විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං නාසක්ඛි, පරිනිබ්බානකාලෙ පඤ්ඤත්තෙන පන බ්‍රහ්මදණ්ඩෙන තජ්ජිතො තං පීතිසොමනස්සං පහාය විසෙසං නිබ්බත්තෙසි. තස්මා අන්තරායකරංයෙව සන්ධාය ඉදං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. අයඤ්හි ලොභසහගතා පීති. ලොභො ච කොධසදිසොව. යථාහ –

In hunderten von Lehrreden wie „Ihr Mönche, jene, die dem Buddha vertrauen, vertrauen dem Höchsten“ wurde wahrlich Verzückung und Freude am Dreifachen Juwel gepriesen. Es ist wahr, es wurde gepriesen, doch jene [Freude] stützt sich auf die Entsagung (nekkhammanissita). Hier jedoch ist jene hausgebundene (gehassita) Verzückung und Freude gemeint, wie sie beim ehrwürdigen Channa in der Weise „unser Buddha, unser Dhamma“ entstand. Denn diese wirkt als Hindernis für die Erlangung der Vertiefungen (jhāna) usw. Eben deshalb konnte auch der ehrwürdige Channa, solange der Buddha noch nicht ins Parinibbāna eingegangen war, keine besondere Stufe erreichen. Erst als er zur Zeit des Parinibbāna durch die verordnete ‚Brahma-Strafe‘ (brahmadaṇḍa) erschüttert wurde, gab er jene Verzückung und Freude auf und verwirklichte die besondere Stufe. Daher ist zu verstehen, dass dies in Bezug auf das, was ein Hindernis darstellt, gesagt wurde. Denn diese Verzückung ist von Gier (lobha) begleitet. Und Gier ist dem Zorn ähnlich. Wie gesagt wurde:

‘‘ලුද්ධො අත්ථං න ජානාති, ලුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධං තමං තදා හොති, යං ලොභො සහතෙ නරං.

„Der Gierige kennt den Nutzen nicht, der Gierige sieht die Lehre nicht; blinde Finsternis herrscht dann vor, wenn die Gier den Menschen überwältigt.“

අනත්ථජනනො ලොභො, ලොභො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣතී’’ති. (ඉතිවු. 88);

„Gier erzeugt Unheil, Gier ist die Zerrüttung des Geistes; die Gefahr, die im Inneren entstanden ist, die erkennt das Volk nicht.“ (Itivuttaka 88).

තතියවාරො පන ඉධ අනාගතොපි අත්ථතො ආගතො යෙවාති වෙදිතබ්බො. යථෙව හි කුද්ධො, එවං ලුද්ධොපි අත්ථං න ජානාතීති.

Obwohl der dritte Abschnitt hier nicht [explizit] aufgeführt ist, ist er doch dem Sinne nach als enthalten zu verstehen. Denn genau wie ein Zorniger erkennt auch ein Gieriger den Nutzen nicht.

පටිපජ්ජිතබ්බාකාරදස්සනවාරෙ පනායං යොජනා – ‘‘තුම්හාකං සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ අරහං සම්මාසම්බුද්ධො, ධම්මො ස්වාක්ඛාතො, සඞ්ඝො සුප්පටිපන්නො’’තිආදීනි සුත්වා න තුණ්හී භවිතබ්බං. එවං පන පටිජානිතබ්බං – ‘‘ඉතිපෙතං භූතං[Pg.55], යං තුම්හෙහි වුත්තං, තං ඉමිනාපි කාරණෙන භූතං, ඉමිනාපි කාරණෙන තච්ඡං. සො හි භගවා ඉතිපි අරහං, ඉතිපි සම්මාසම්බුද්ධො; ධම්මො ඉතිපි ස්වාක්ඛාතො, ඉතිපි සන්දිට්ඨිකො; සඞ්ඝො ඉතිපි සුප්පටිපන්නො, ඉතිපි උජුප්පටිපන්නො’’ති. ‘‘ත්වං සීලවා’’ති පුච්ඡිතෙනාපි සචෙ සීලවා, ‘‘සීලවාහමස්මී’’ති පටිජානිතබ්බමෙව. ‘‘ත්වං පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභී…පෙ… අරහා’’ති පුට්ඨෙනාපි සභාගානං භික්ඛූනංයෙව පටිජානිතබ්බං. එවඤ්හි පාපිච්ඡතා චෙව පරිවජ්ජිතා හොති, සාසනස්ස ච අමොඝතා දීපිතා හොතීති. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

Im Abschnitt über das Aufzeigen der Art und Weise des Verhaltens ist dies die Anwendung: Wenn man Dinge hört wie „Euer Lehrer ist allwissend, ein Würdiger (arahaṃ), ein vollkommen Erleuchteter, die Lehre ist wohlverkündet, der Sangha ist gut wandelnd“, sollte man nicht schweigen. Vielmehr sollte man es so bestätigen: „Dies ist wahr; was von euch gesagt wurde, das ist auch aus diesem Grund wahr, aus jenem Grund unzutreffend. Denn jener Erhabene ist eben deshalb ein Würdiger, deshalb ein vollkommen Erleuchteter; die Lehre ist deshalb wohlverkündet, deshalb unmittelbar einsichtig; der Sangha ist deshalb gut wandelnd, deshalb aufrichtig wandelnd.“ Auch wenn man gefragt wird: „Bist du tugendhaft?“, sollte man, falls man tugendhaft ist, eben bestätigen: „Ich bin tugendhaft.“ Auch wenn man gefragt wird: „Bist du ein Erlanger der ersten Vertiefung … usw. … ein Arahat?“, sollte man dies nur gegenüber gleichgesinnten Mönchen bestätigen. Auf diese Weise wird nämlich sowohl schlechte Begehrlichkeit vermieden als auch die Fruchtbarkeit der Lehre aufgezeigt. Der Rest ist nach der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

චූළසීලවණ්ණනා

Erklärung der kleinen Sittenregeln (Cūḷasīla).

7. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙති කො අනුසන්ධි? ඉදං සුත්තං ද්වීහි පදෙහි ආබද්ධං වණ්ණෙන ච අවණ්ණෙන ච. තත්ථ අවණ්ණො – ‘‘ඉති පෙතං අභූතං ඉති පෙතං අතච්ඡ’’න්ති, එත්ථෙව උදකන්තං පත්වා අග්ගිවිය නිවත්තො. වණ්ණො පන භූතං භූතතො පටිජානිතබ්බං – ‘‘ඉති පෙතං භූත’’න්ති එවං අනුවත්තතියෙව. සො පන දුවිධො බ්‍රහ්මදත්තෙන භාසිතවණ්ණො ච භික්ඛුසඞ්ඝෙන අච්ඡරියං ආවුසොතිආදිනා නයෙන ආරද්ධවණ්ණො ච. තෙසු භික්ඛුසඞ්ඝෙන වුත්තවණ්ණස්ස උපරි සුඤ්ඤතාපකාසනෙ අනුසන්ධිං දස්සෙස්සති. ඉධ පන බ්‍රහ්මදත්තෙන වුත්තවණ්ණස්ස අනුසන්ධිං දස්සෙතුං ‘‘අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ’’ති දෙසනා ආරද්ධා.

7. Was ist der Zusammenhang bei den Worten: 'Geringfügig ist dies, ihr Mönche'? Diese Lehrrede ist durch zwei Begriffe verbunden: das Lob und den Tadel. Dabei endet der Tadel – 'so ist dies unwahr, so ist dies unzutreffend' – genau hier, wie Feuer erlischt, wenn es das Wasser erreicht. Das Lob hingegen folgt der Wirklichkeit: 'so ist dies wahr'. Dieses Lob ist zweifach: das Lob, das von Brahmadatta ausgesprochen wurde, und das Lob, das von der Mönchsgemeinschaft mit Worten wie 'Wunderbar, Freunde' begonnen wurde. Über das Lob der Mönchsgemeinschaft wird später im Abschnitt über die Darlegung der Leerheit ein Zusammenhang aufgezeigt. Hier jedoch wurde die Unterweisung mit 'Geringfügig ist dies, ihr Mönche' begonnen, um den Zusammenhang zu dem von Brahmadatta ausgesprochenen Lob darzulegen.

තත්ථ අප්පමත්තකන්ති පරිත්තස්ස නාමං. ඔරමත්තකන්ති තස්සෙව වෙවචනං. මත්තාති වුච්චති පමාණං. අප්පං මත්තා එතස්සාති අප්පමත්තකං. ඔරං මත්තා එතස්සාති ඔරමත්තකං. සීලමෙව සීලමත්තකං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘අප්පමත්තකං ඛො, පනෙතං භික්ඛවෙ, ඔරමත්තකං සීලමත්තකං’ නාම යෙන ‘‘තථාගතස්ස වණ්ණං වදාමී’’ති උස්සාහං කත්වාපි වණ්ණං වදමානො පුථුජ්ජනො වදෙය්‍යාති. තත්ථ සියා – නනු ඉදං සීලං නාම යොගිනො අග්ගවිභූසනං? යථාහු පොරාණා –

Dabei ist 'appamattaka' (geringfügig) eine Bezeichnung für etwas Kleines. 'Oramattaka' (unbedeutend) ist ein Synonym dafür. 'Mattā' bedeutet Maß. Da sein Maß gering ist, heißt es 'geringfügig'. Da sein Maß niedrig ist, heißt es 'unbedeutend'. Bloße Tugendhaftigkeit wird als 'sīlamattaka' bezeichnet. Damit ist gemeint: 'Dies ist nur etwas Geringfügiges, ihr Mönche, nur etwas Unbedeutendes, nur eine bloße Angelegenheit der Tugend', womit ein Weltling, selbst wenn er sich anstrengt und sagt: 'Ich will das Lob des Erhabenen verkünden', sein Lob aussprechen würde. Hier könnte man einwenden: Ist diese Tugend nicht der höchste Schmuck eines Übenden? Wie die Alten sagten:

‘‘සීලං යොගිස්ස’ලඞ්කාරො, සීලං යොගිස්ස මණ්ඩනං;

සීලෙහි’ලඞ්කතො යොගී, මණ්ඩනෙ අග්ගතං ගතො’’ති.

'Die Tugend ist des Übenden Zier, die Tugend ist des Übenden Schmuck; durch Tugenden geschmückt gelangt der Übende zur höchsten Meisterschaft im Schmücken.'

භගවතාපි [Pg.56] ච අනෙකෙසු සුත්තසතෙසු සීලං මහන්තමෙව කත්වා කථිතං. යථාහ – ‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො චස්සං මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’ති, සීලෙස්වෙවස්ස පරිපූරකාරී’’ති (ම. නි. 1.65) ච.

Auch der Erhabene hat in Hunderten von Lehrreden die Tugend als etwas Großartiges dargelegt. Wie er sagte: 'Wenn, ihr Mönche, ein Mönch wünscht: Möge ich meinen Gefährten im heiligen Leben lieb und angenehm, geachtet und verehrt sein, so soll er seine Tugendregeln vollkommen erfüllen' usw.

‘‘කිකීව අණ්ඩං, චමරීව වාලධිං;

පියංව පුත්තං, නයනංව එකකං.තථෙව සීලං, අනුරක්ඛමානා;

සුපෙසලා හොථ, සදා සගාරවා’’ති ච.

'Wie der Vogel sein Ei, wie der Yak seinen Schweif, wie die Mutter ihr einziges Kind, wie das Auge – so beschützt die Tugend; seid stets voller Ehrfurcht und von edler Gesinnung.'

‘‘න පුප්ඵගන්ධො පටිවාතමෙති;

න චන්දනං තග්ගරමල්ලිකා වා.සතඤ්ච ගන්ධො පටිවාතමෙති;

සබ්බා දිසා සප්පුරිසො පවායති.

'Nicht gegen den Wind zieht der Blumenduft, nicht der von Sandel, Tagara oder Mallikā. Doch der Duft der Rechtschaffenen zieht gegen den Wind; in alle Himmelsrichtungen verbreitet ihn der gute Mensch.'

චන්දනං තගරං වාපි, උප්පලං අථ වස්සිකී;

එතෙසං ගන්ධජාතානං, සීලගන්ධො අනුත්තරො.

'Sandel, Tagara, Lotus oder auch Vassikī; unter all diesen Arten von Düften ist der Duft der Tugend der höchste.'

අප්පමත්තො අයං ගන්ධො, ය්වායං තගරචන්දනං;

යො ච සීලවතං ගන්ධො, වාති දෙවෙසු උත්තමො.

'Gering ist dieser Duft, der von Tagara und Sandel; doch der Duft der Tugendhaften, der zu den Göttern aufsteigt, ist der höchste.'

තෙසං සම්පන්නසීලානං, අප්පමාදවිහාරිනං;

සම්මදඤ්ඤා විමුත්තානං, මාරො මග්ගං න වින්දතී’’ති ච. (ධ. ප. 57);

'Den Pfad derer, die vollkommen in der Tugend sind, die in Achtsamkeit verweilen und durch rechtes Wissen befreit sind, kann Māra nicht finden.'

‘‘සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො, චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයං;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, සො ඉමං විජටයෙ ජට’’න්ති ච. (සං. නි. 1.23);

'Ein weiser Mensch, der in der Tugend fest gegründet ist, Herz und Einsicht entfaltet, ein eifriger und kluger Mönch – der entwirrt dieses Gewirr.'

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි බීජගාමභූතගාමා වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති, සබ්බෙ තෙ පථවිං නිස්සාය, පථවියං පතිට්ඨාය; එවමෙතෙ බීජගාමභූතගාමා වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙන්තො සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙ බහුලීකරොන්තො වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පාපුණාති ධම්මෙසූ’’ති (සං. නි. 5.150) ච. එවං අඤ්ඤානිපි අනෙකානි සුත්තානි දට්ඨබ්බානි. එවමනෙකෙසු සුත්තසතෙසු සීලං මහන්තමෙව කත්වා කථිතං. තං ‘‘කස්මා [Pg.57] ඉමස්මිං ඨානෙ අප්පමත්තක’’න්ති ආහාති? උපරි ගුණෙ උපනිධාය. සීලඤ්හි සමාධිං න පාපුණාති, සමාධි පඤ්ඤං න පාපුණාති, තස්මා උපරිමං උපනිධාය හෙට්ඨිමං ඔරමත්තකං නාම හොති. කථං සීලං සමාධිං න පාපුණාති? භගවා හි අභිසම්බොධිතො සත්තමෙ සංවච්ඡරෙ සාවත්ථිනගර – ද්වාරෙ කණ්ඩම්බරුක්ඛමූලෙ ද්වාදසයොජනෙ රතනමණ්ඩපෙ යොජනප්පමාණෙ රතනපල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා තියොජනිකෙ දිබ්බසෙතච්ඡත්තෙ ධාරියමානෙ ද්වාදසයොජනාය පරිසාය අත්තාදානපරිදීපනං තිත්ථියමද්දනං – ‘‘උපරිමකායතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, හෙට්ඨිමකායතො උදකධාරා පවත්තති…පෙ… එකෙකලොමකූපතො අග්ගික්ඛන්ධො පවත්තති, එකෙකලොමකූපතො උදකධාරා පවත්තති, ඡන්නං වණ්ණාන’’න්තිආදිනයප්පවත්තං යමකපාටිහාරියං දස්සෙති. තස්ස සුවණ්ණවණ්ණසරීරතො සුවණ්ණවණ්ණා රස්මියො උග්ගන්ත්වා යාව භවග්ගා ගච්ඡන්ති, සකලදසසහස්සචක්කවාළස්ස අලඞ්කරණකාලො විය හොති, දුතියා දුතියා රස්මියො පුරිමාය පුරිමාය යමකයමකා විය එකක්ඛණෙ විය පවත්තන්ති.

'Gleichwie, ihr Mönche, alle Arten von Samen und Pflanzen, die zu Wachstum, Gedeihen und Fülle gelangen, dies alles in Abhängigkeit von der Erde und auf der Erde gründend tun; ebenso, ihr Mönche, gelangt ein Mönch, der sich auf die Tugend stützt und in der Tugend gründet, indem er die sieben Erleuchtungsglieder entfaltet und sie vervielfältigt, zu Wachstum, Gedeihen und Fülle in den heilsamen Dingen.' So sind auch viele andere Lehrreden zu betrachten. Wenn also in Hunderten von Lehrreden die Tugend als etwas Großartiges dargelegt wurde, warum nennt er sie an dieser Stelle 'geringfügig'? Im Vergleich zu den höheren Qualitäten. Denn die Tugend reicht nicht an die Sammlung heran, und die Sammlung reicht nicht an die Weisheit heran; deshalb ist das Untere im Vergleich zum Oberen unbedeutend. Inwiefern reicht die Tugend nicht an die Sammlung heran? Der Erhabene zeigte nämlich im siebten Jahr nach seiner vollkommenen Erleuchtung am Tor der Stadt Sāvatthī, am Fuße des Kaṇḍamba-Mangobaums, auf einem Juwelenpavillon von zwölf Meilen und einem Juwelenthron von einer Meile sitzend, während ein göttlicher weißer Schirm von drei Meilen über ihm gehalten wurde, vor einer Versammlung von zwölf Meilen das 'Zwillingswunder' (Yamaka-Pāṭihāriya), welches seine Selbstbeherrschung offenbarte und die Sektierer bezwang – wobei aus dem oberen Körperteil Flammen und aus dem unteren Körperteil Wasserströme hervorgingen... aus jeder einzelnen Pore Flammen und Wasserströme, in den sechs Farben der Strahlen. Von seinem goldfarbenen Körper stiegen goldene Strahlen auf und drangen bis zum höchsten Punkt des Daseins vor, so als würde das gesamte Zehntausend-Welten-System geschmückt; und die aufeinanderfolgenden Strahlen erschienen in einem einzigen Augenblick wie Paare der vorangegangenen.

ද්වින්නඤ්ච චිත්තානං එකක්ඛණෙ පවත්ති නාම නත්ථි. බුද්ධානං පන භගවන්තානං භවඞ්ගපරිවාසස්ස ලහුකතාය පඤ්චහාකාරෙහි ආචිණ්ණවසිතාය ච, තා එකක්ඛණෙ විය පවත්තන්ති. තස්සා තස්සා පන රස්මියා ආවජ්ජනපරිකම්මාධිට්ඨානානි විසුං විසුංයෙව.

Und es gibt kein gleichzeitiges Entstehen zweier Gedanken in einem Augenblick. Doch aufgrund der Schnelligkeit des Verweilens im Lebenskontinuum (Bhavaṅga) der Erhabenen Buddhas und aufgrund ihrer in fünffacher Weise geübten Meisterschaft erscheinen jene Strahlen wie in einem einzigen Augenblick. Die Akte der Aufmerksamkeit, Vorbereitung und Entschließung für jeden einzelnen Strahl erfolgen jedoch jeweils getrennt.

නීලරස්මිඅත්ථාය හි භගවා නීලකසිණං සමාපජ්ජති, පීතරස්මිඅත්ථාය පීතකසිණං, ලොහිතඔදාතරස්මිඅත්ථාය ලොහිතඔදාතකසිණං, අග්ගික්ඛන්ධත්ථාය තෙජොකසිණං, උදකධාරත්ථාය ආපොකසිණං සමාපජ්ජති. සත්ථා චඞ්කමති, නිම්මිතො තිට්ඨති වා නිසීදති වා සෙය්‍යං වා කප්පෙතීති සබ්බං විත්ථාරෙතබ්බං. එත්ථ එකම්පි සීලස්ස කිච්චං නත්ථි, සබ්බං සමාධිකිච්චමෙව. එවං සීලං සමාධිං න පාපුණාති.

Um der blauen Strahlen willen tritt der Erhabene in die vierte Jhana-Sammlung ein, die das blaue Kasiṇa zum Objekt hat; um der gelben Strahlen willen in die vierte Jhana-Sammlung des gelben Kasiṇa; um der roten und weißen Strahlen willen in die vierte Jhana-Sammlung des roten und weißen Kasiṇa; für die Feuererscheinung in die vierte Jhana-Sammlung des Feuer-Kasiṇa und für den Wasserstrom in die vierte Jhana-Sammlung des Wasser-Kasiṇa. Der Lehrer wandelt umher, der erschaffene Buddha steht, sitzt oder legt sich nieder; all dies ist im Einzelnen darzulegen. Hierbei gibt es nicht ein einziges Werk der Tugend (Sīla); alles ist ausschließlich das Werk der Sammlung (Samādhi). So erreicht die Tugend nicht die Stufe der Sammlung.

යං පන භගවා කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙත්වා, එකූනතිංසවස්සකාලෙ චක්කවත්තිසිරීනිවාසභූතා භවනා නික්ඛම්ම අනොමානදීතීරෙ පබ්බජිත්වා, ඡබ්බස්සානි පධානයොගං කත්වා, විසාඛපුණ්ණමායං උරුවෙලගාමෙ සුජාතාය දින්නං පක්ඛිත්තදිබ්බොජං මධුපායාසං පරිභුඤ්ජිත්වා, සායන්හසමයෙ දක්ඛිණුත්තරෙන බොධිමණ්ඩං පවිසිත්වා [Pg.58] අස්සත්ථදුමරාජානං තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා, පුබ්බුත්තරභාගෙ ඨිතො තිණසන්ථාරං සන්ථරිත්වා, තිසන්ධිපල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා, චතුරඞ්ගසමන්නාගතං මෙත්තාකම්මට්ඨානං පුබ්බඞ්ගමං කත්වා, වීරියාධිට්ඨානං අධිට්ඨාය, චුද්දසහත්ථපල්ලඞ්කවරගතො සුවණ්ණපීඨෙ ඨපිතං රජතක්ඛන්ධං විය පඤ්ඤාසහත්ථං බොධික්ඛන්ධං පිට්ඨිතො කත්වා, උපරි මණිඡත්තෙන විය බොධිසාඛාය ධාරියමානො, සුවණ්ණවණ්ණෙ චීවරෙ පවාළසදිසෙසු බොධිඅඞ්කුරෙසු පතමානෙසු, සූරියෙ අත්ථං උපගච්ඡන්තෙ මාරබලං විධමිත්වා, පඨමයාමෙ පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිත්වා, මජ්ඣිමයාමෙ දිබ්බචක්ඛුං විසොධෙත්වා, පච්චූසකාලෙ සබ්බබුද්ධානමාචිණ්ණෙ පච්චයාකාරෙ ඤාණං ඔතාරෙත්වා, ආනාපානචතුත්ථජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා, තදෙව පාදකං කත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා, මග්ගපටිපාටියා අධිගතෙන චතුත්ථමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ ඛෙපෙත්වා සබ්බබුද්ධගුණෙ පටිවිජ්ඣි, ඉදමස්ස පඤ්ඤාකිච්චං. එවං සමාධි පඤ්ඤං න පාපුණාති.

Was aber den Erhabenen betrifft: Nachdem er vier unzählbare Weltzeitalter und hunderttausend Weltalter lang die Vollkommenheiten erfüllt hatte, verließ er im Alter von neunundzwanzig Jahren den Palast, die Wohnstätte der Pracht eines Weltherrschers, trat am Ufer des Flusses Anomā in den Hauslosenstand, übte sechs Jahre lang höchste Anstrengung aus, genoss am Vollmondtag des Monats Visākha im Dorf Uruvelā den von Sujātā dargebrachten Milchreis, dem göttliche Essenz und Honig beigefügt war, betrat am Abend den Ort der Erleuchtung von Süden nach Norden, umrundete den König der Bäume, den Bodhi-Baum, dreimal ehrfurchtsvoll, breitete im nordöstlichen Teil stehend die Grasmatte aus, nahm den dreifach gefalteten Meditationssitz ein, stellte die von vier Faktoren begleitete Herzensgüte-Meditation voran, fasste den Entschluss der Tatkraft, bestieg den vierzehn Ellen breiten erhabenen Thron und platzierte den fünfzig Ellen hohen Stamm des Bodhi-Baumes wie eine silberne Säule hinter seinen Rücken, während er von den Zweigen des Bodhi-Baumes wie von einem Edelsteinschirm beschirmt wurde und korallenartige Bodhi-Sprossen auf seine goldfarbene Robe fielen; als die Sonne unterging, bezwang er das Heer Māras, erinnerte sich in der ersten Nachtwache an frühere Existenzen, reinigte in der mittleren Nachtwache das himmlische Auge, erlangte in der Morgendämmerung die Erkenntnis über die Bedingte Entstehung – jene Praxis aller Buddhas –, brachte das vierte Jhāna der Ein- und Ausatmung hervor, machte eben dieses zur Grundlage, entfaltete die Einsicht, ließ durch die Abfolge der Pfade mit dem vierten Pfad alle Trübungen versiegen und durchdrang alle Buddha-Eigenschaften: dies ist das Werk der Weisheit (Paññā). So erreicht die Sammlung nicht die Stufe der Weisheit.

තත්ථ යථා හත්ථෙ උදකං පාතියං උදකං න පාපුණාති, පාතියං උදකං ඝටෙ උදකං න පාපුණාති, ඝටෙ උදකං කොලම්බෙ උදකං න පාපුණාති, කොලම්බෙ උදකං චාටියං උදකං න පාපුණාති, චාටියං උදකං මහාකුම්භියං උදකං න පාපුණාති, මහාකුම්භියං උදකං කුසොබ්භෙ උදකං න පාපුණාති, කුසොබ්භෙ උදකං කන්දරෙ උදකං න පාපුණාති, කන්දරෙ උදකං කුන්නදියං උදකං න පාපුණාති, කුන්නදියං උදකං පඤ්චමහානදියං උදකං න පාපුණාති, පඤ්චමහානදියං උදකං චක්කවාළමහාසමුද්දෙ උදකං න පාපුණාති, චක්කවාළමහාසමුද්දෙ උදකං සිනෙරුපාදකෙ මහාසමුද්දෙ උදකං න පාපුණාති. පාතියං උදකං උපනිධාය හත්ථෙ උදකං පරිත්තං…පෙ… සිනෙරුපාදකමහාසමුද්දෙ උදකං උපනිධාය චක්කවාළමහාසමුද්දෙ උදකං පරිත්තං. ඉති උපරූපරි උදකං බහුකං උපාදාය හෙට්ඨා හෙට්ඨා උදකං පරිත්තං හොති.

Dabei verhält es sich wie folgt: Das Wasser in der hohlen Hand erreicht nicht die Menge des Wassers in einer Trinkschale; das Wasser in einer Trinkschale erreicht nicht die Menge des Wassers in einem Krug; das Wasser in einem Krug erreicht nicht die Menge des Wassers in einem Kochtopf; das Wasser in einem Kochtopf erreicht nicht die Menge des Wassers in einem großen Tongefäß; das Wasser in einem großen Tongefäß erreicht nicht die Menge des Wassers in einer großen Vorratstonne; das Wasser in einer Vorratstonne erreicht nicht die Menge des Wassers in einem kleinen Teich; das Wasser in einem kleinen Teich erreicht nicht die Menge des Wassers in einer Schlucht; das Wasser in einer Schlucht erreicht nicht die Menge des Wassers in einem kleinen Fluss; das Wasser in einem kleinen Fluss erreicht nicht die Menge des Wassers in den fünf großen Strömen; das Wasser in den fünf großen Strömen erreicht nicht die Menge des Wassers im Weltumfassenden Ozean; das Wasser im Weltumfassenden Ozean erreicht nicht die Menge des Wassers im Großen Ozean am Fuße des Sineru. Im Vergleich zum Wasser in einer Trinkschale ist das Wasser in der hohlen Hand geringfügig ... und so weiter ... im Vergleich zum Wasser im Großen Ozean am Fuße des Sineru ist das Wasser im Weltumfassenden Ozean geringfügig. So ist im Hinblick auf das jeweils höhere, reichliche Wasser das jeweils darunterliegende Wasser geringfügig.

එවමෙව උපරි උපරි ගුණෙ උපාදාය හෙට්ඨා හෙට්ඨා සීලං අප්පමත්තකං ඔරමත්තකන්ති වෙදිතබ්බං. තෙනාහ – ‘‘අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, ඔරමත්තකං සීලමත්තක’’න්ති.

Ebenso ist in Bezug auf die jeweils höheren Tugendqualitäten die jeweils darunterliegende Tugend (Sīla) als unbedeutend und untergeordnet zu verstehen. Daher sprach der Erhabene: „Dies aber, ihr Mönche, ist eine unbedeutende, eine untergeordnete Sache, nämlich bloße Tugend.“

යෙන පුථුජ්ජනොති, එත්ථ –

Zu „durch den ein Weltling“ folgt dies:

‘‘දුවෙ පුථුජ්ජනා වුත්තා, බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනා;

අන්ධො පුථුජ්ජනො එකො, කල්‍යාණෙකො පුථුජ්ජනො’’ති.

„Zwei Arten von Weltlingen wurden vom Buddha, dem Verwandten der Sonne, verkündet: Der eine ist der blinde Weltling, der andere der edle Weltling.“

තත්ථ [Pg.59] යස්ස ඛන්ධධාතුආයතනාදීසු උග්ගහපරිපුච්ඡාසවනධාරණපච්චවෙක්ඛණානි නත්ථි, අයං අන්ධපුථුජ්ජනො. යස්ස තානි අත්ථි, සො කල්‍යාණපුථුජ්ජනො. දුවිධොපි පනෙස –

Dabei ist jener ein blinder Weltling, bei dem kein Studium, kein Befragen, kein Hören, kein Einprägen und kein Erwägen bezüglich der Daseinsgruppen, Elemente, Sinnesbereiche und so weiter vorhanden ist. Jener, bei dem diese vorhanden sind, ist ein edler Weltling. Er ist jedoch von zweifacher Art:

‘‘පුථූනං ජනනාදීහි, කාරණෙහි පුථුජ්ජනො;

පුථුජ්ජනන්තොගධත්තා, පුථුවායං ජනො ඉති’’.

„Wegen des Erzeugens zahlreicher Dinge und aus anderen Gründen ist er ein Weltling (Puthujjana); wegen des Einbezogenseins in die Menge der vielen Menschen und weil dieses Volk von den Edlen getrennt ist, nennt man ihn so.“

සො හි පුථූනං නානප්පකාරානං කිලෙසාදීනං ජනනාදීහි කාරණෙහි පුථුජ්ජනො. යථාහ –

Denn er ist ein Weltling aufgrund von Ursachen wie dem Erzeugen zahlreicher, vielfältiger Leidenschaften und anderer Dinge. Wie gesagt wurde:

‘‘පුථු කිලෙසෙ ජනෙන්තීති පුථුජ්ජනා, පුථු අවිහතසක්කායදිට්ඨිකාති පුථුජ්ජනා, පුථු සත්ථාරානං මුඛුල්ලොකිකාති පුථුජ්ජනා, පුථු සබ්බගතීහි අවුට්ඨිතාති පුථුජ්ජනා, පුථු නානාභිසඞ්ඛාරෙ අභිසඞ්ඛරොන්තීති පුථුජ්ජනා, පුථු නානාඔඝෙහි වුය්හන්ති, පුථු සන්තාපෙහි සන්තප්පන්ති, පුථු පරිළාහෙහි පරිඩය්හන්ති, පුථු පඤ්චසු කාමගුණෙසු රත්තා ගිද්ධා ගථිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා ලග්ගා ලග්ගිතා පලිබුද්ධාති පුථුජ්ජනා, පුථු පඤ්චහි නීවරණෙහි ආවුතා නිවුතා ඔවුතා පිහිතා පටිච්ඡන්නා පටිකුජ්ජිතාති පුථුජ්ජනා’’ති. පුථූනං ගණනපථමතීතානං අරියධම්මපරම්මුඛානං නීචධම්මසමාචාරානං ජනානං අන්තොගධත්තාපි පුථුජ්ජනො, පුථුවායං විසුංයෙව සඞ්ඛ්‍යං ගතො විසංසට්ඨො සීලසුතාදිගුණයුත්තෙහි අරියෙහි ජනෙහීති පුථුජ්ජනොති.

„Sie erzeugen zahlreiche Trübungen, daher nennt man sie Weltlinge. Sie haben die Persönlichkeitsansicht noch nicht überwunden, daher nennt man sie Weltlinge. Sie blicken zu zahlreichen Lehrern auf, daher nennt man sie Weltlinge. Sie sind noch nicht aus allen Daseinsbereichen herausgetreten, daher nennt man sie Weltlinge. Sie bringen zahlreiche vielfältige Gestaltungen hervor, daher nennt man sie Weltlinge. Sie werden von zahlreichen vielfältigen Fluten fortgerissen; sie werden von zahlreichen Qualen gequält; sie werden von zahlreichen Hitzen verbrannt; sie sind an die fünf Sinnenfreuden gefesselt, gierig nach ihnen, verstrickt, berauscht, versunken, hängengeblieben, angehaftet und verfangen, daher nennt man sie Weltlinge. Sie sind von den fünf Hindernissen zahlreich umhüllt, gesperrt, umwoben, verschlossen, verdeckt und überwältigt, daher nennt man sie Weltlinge.“ Ein Weltling ist man auch, weil man zur unzählbaren Menge jener Menschen gehört, die sich von der Lehre der Edlen abwenden und ein niedriges Verhalten zeigen; oder aber, weil man als ein von den Edlen, die mit Tugend, Gelehrsamkeit und anderen Qualitäten ausgestattet sind, getrenntes und nicht vermischtes Volk gezählt wird.

තථාගතස්සාති අට්ඨහි කාරණෙහි භගවා තථාගතො. තථා ආගතොති තථාගතො, තථා ගතොති තථාගතො, තථලක්ඛණං ආගතොති තථාගතො, තථධම්මෙ යාථාවතො අභිසම්බුද්ධොති තථාගතො, තථදස්සිතාය තථාගතො, තථවාදිතාය තථාගතො, තථාකාරිතාය තථාගතො, අභිභවනට්ඨෙන තථාගතොති.

„Tathāgatassa“: Aus acht Gründen wird der Erhabene „Tathāgata“ genannt. Er ist so gekommen, daher Tathāgata. Er ist so gegangen, daher Tathāgata. Er ist zum wahren Merkmal gelangt, daher Tathāgata. Er ist zu den wahren Gegebenheiten der Wirklichkeit entsprechend erwacht, daher Tathāgata. Aufgrund seines wahren Sehens ist er der Tathāgata. Aufgrund seines wahren Sprechens ist er der Tathāgata. Aufgrund seines wahren Handelns ist er der Tathāgata. Wegen seiner alles überwindenden Macht ist er der Tathāgata.

කථං භගවා තථා ආගතොති තථාගතො? යථා සබ්බලොකහිතාය උස්සුක්කමාපන්නා පුරිමකා සම්මාසම්බුද්ධා ආගතා, යථා විපස්සී භගවා ආගතො, යථා සිඛී භගවා, යථා වෙස්සභූ භගවා, යථා කකුසන්ධො භගවා, යථා කොණාගමනො භගවා, යථා කස්සපො භගවා ආගතො. කිං වුත්තං හොති? යෙන අභිනීහාරෙන එතෙ [Pg.60] භගවන්තො ආගතා, තෙනෙව අම්හාකම්පි භගවා ආගතො. අථ වා යථා විපස්සී භගවා…පෙ… යථා කස්සපො භගවා දානපාරමිං පූරෙත්වා, සීලනෙක්ඛම්මපඤ්ඤාවීරියඛන්තිසච්චඅධිට්ඨානමෙත්තාඋපෙක්ඛාපාරමිං පූරෙත්වා, ඉමා දස පාරමියො, දස උපපාරමියො, දස පරමත්ථපාරමියොති සමතිංසපාරමියො පූරෙත්වා අඞ්ගපරිච්චාගං, නයනධනරජ්ජපුත්තදාරපරිච්චාගන්ති ඉමෙ පඤ්ච මහාපරිච්චාගෙ පරිච්චජිත්වා පුබ්බයොගපුබ්බචරියධම්මක්ඛානඤාතත්ථචරියාදයො පූරෙත්වා බුද්ධිචරියාය කොටිං පත්වා ආගතො; තථා අම්හාකම්පි භගවා ආගතො. අථ වා යථා විපස්සී භගවා…පෙ… කස්සපො භගවා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ, චත්තාරො සම්මප්පධානෙ, චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙත්වා බ්‍රූහෙත්වා ආගතො, තථා අම්හාකම්පි භගවා ආගතො. එවං තථා ආගතොති තථාගතො.

Wie ist der Erhabene ein Tathāgata, weil er „so gekommen“ (tathā āgato) ist? So wie die früheren vollkommen Erwachten, die um des Wohles der ganzen Welt willen bestrebt waren, gekommen sind, so wie der erhabene Vipassī gekommen ist, so wie der erhabene Sikhī, so wie der erhabene Vessabhū, so wie der erhabene Kakusandho, so wie der erhabene Koṇāgamano, so wie der erhabene Kassapo gekommen ist. Was ist damit gesagt? Mit eben jenem Entschluss (abhinīhāra), mit dem jene Erhabenen gekommen sind, ist auch unser Erhabener gekommen. Oder aber: So wie der erhabene Vipassī ... wie der erhabene Kassapo die Vollkommenheit des Gebens (dānapāramī) erfüllt hat, die Vollkommenheiten der Tugend, der Entsagung, der Weisheit, der Tatkraft, der Geduld, der Wahrhaftigkeit, der Entschlossenheit, der liebenden Güte und des Gleichmuts erfüllt hat – diese zehn Vollkommenheiten, die zehn niederen Vollkommenheiten und die zehn höchsten Vollkommenheiten, also die dreißig Vollkommenheiten insgesamt erfüllt hat; nachdem er das Opfer von Gliedmaßen, das Opfer der Augen, des Reichtums, des Königreichs sowie von Frau und Kind – diese fünf großen Opfergaben – dargebracht hatte; nachdem er die früheren Bemühungen, den früheren Wandel, die Verkündigung der Lehre und den Wandel zum Wohle der Verwandten usw. erfüllt und den Gipfel des Wandels zur Erleuchtung (buddhicariya) erreicht hatte, so ist er gekommen; ebenso ist auch unser Erhabener gekommen. Oder aber: So wie der erhabene Vipassī ... der erhabene Kassapo die vier Grundlagen der Achtsamkeit, die vier rechten Anstrengungen, die vier Grundlagen der Wunderkraft, die fünf Fähigkeiten, die fünf Kräfte, die sieben Erleuchtungsglieder und den edlen achtfachen Pfad entfaltet und gemehrt hat und so gekommen ist, ebenso ist auch unser Erhabener gekommen. Somit ist er ein Tathāgata, weil er „so gekommen“ ist.

‘‘යථෙව ලොකම්හි විපස්සිආදයො,සබ්බඤ්ඤුභාවං මුනයො ඉධාගතා;

තථා අයං සක්‍යමුනීපි ආගතො,තථාගතො වුච්චති තෙන චක්ඛුමා’’ති.

„Geradeso wie in der Welt die Weisen wie Vipassī und andere hier zur Allwissenheit gelangt sind; so ist auch dieser Weise aus dem Sakya-Geschlecht gekommen, deshalb wird der Sehende (cakkhumā) als Tathāgata bezeichnet.“

එවං තථා ආගතොති තථාගතො.

Somit ist er ein Tathāgata, weil er „so gekommen“ ist.

කථං තථා ගතොති තථාගතො? යථා සම්පතිජාතො විපස්සී භගවා ගතො…පෙ… කස්සපො භගවා ගතො.

Wie ist er ein Tathāgata, weil er „so gegangen“ (tathā gato) ist? So wie der eben geborene erhabene Vipassī gegangen ist ... so wie der erhabene Kassapo gegangen ist.

කථඤ්ච සො භගවා ගතො? සො හි සම්පති ජාතොව සමෙහි පාදෙහි පථවියං පතිට්ඨාය උත්තරාභිමුඛො සත්තපදවීතිහාරෙන ගතො. යථාහ – ‘‘සම්පතිජාතො ඛො, ආනන්ද, බොධිසත්තො සමෙහි පාදෙහි පතිට්ඨහිත්වා උත්තරාභිමුඛො සත්තපදවීතිහාරෙන ගච්ඡති, සෙතම්හි ඡත්තෙ අනුධාරියමානෙ සබ්බා ච දිසා අනුවිලොකෙති, ආසභිං වාචං භාසති – ‘අග්ගොහමස්මි ලොකස්ස, ජෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, සෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථිදානි පුනබ්භවො’ති’’ (දී. නි. 2.31).

Und wie ist jener Erhabene gegangen? Er nämlich blieb sogleich nach der Geburt mit ebenmäßig aufgesetzten Füßen fest auf der Erde stehen, wandte sein Gesicht nach Norden und ging mit einem Gang von sieben Schritten voran. Wie es heißt: „Kaum geboren, o Ānanda, steht der Bodhisatta mit ebenmäßig aufgesetzten Füßen fest, blickt nach Norden, geht mit einem Gang von sieben Schritten voran, während ein weißer Sonnenschirm über ihm gehalten wird, betrachtet alle Himmelsrichtungen und spricht mit herrscherlicher Stimme: ‚Ich bin der Höchste in der Welt, ich bin der Älteste in der Welt, ich bin der Beste in der Welt. Dies ist meine letzte Geburt, nun gibt es keine Wiederkehr mehr.‘“ (Dī. Ni. 2.31)

තඤ්චස්ස [Pg.61] ගමනං තථං අහොසි? අවිතථං අනෙකෙසං විසෙසාධිගමානං පුබ්බනිමිත්තභාවෙන. යඤ්හි සො සම්පතිජාතොව සමෙහි පාදෙහි පතිට්ඨහි. ඉදමස්ස චතුරිද්ධිපාදපටිලාභස්ස පුබ්බනිමිත්තං.

Und jenes Gehen von ihm war wahr (tatha), es war nicht falsch (avitatha), da es ein Vorzeichen für das Erlangen zahlreicher besonderer Errungenschaften war. Dass er nämlich sogleich nach der Geburt mit ebenmäßig aufgesetzten Füßen feststand, dies war das Vorzeichen für sein Erlangen der vier Grundlagen der Wunderkraft (iddhipāda).

උත්තරාභිමුඛභාවො පන සබ්බලොකුත්තරභාවස්ස පුබ්බනිමිත්තං.

Dass er sich nach Norden wandte, war jedoch das Vorzeichen dafür, dass er über der ganzen Welt stehen würde (oder die Welt transzendieren würde).

සත්තපදවීතිහාරො, සත්තබොජ්ඣඞ්ගරතනපටිලාභස්ස.

Der Gang von sieben Schritten war das Vorzeichen für das Erlangen der sieben Juwelen der Erleuchtungsglieder (bojjhaṅga).

‘‘සුවණ්ණදණ්ඩා වීතිපතන්ති චාමරා’’ති, එත්ථ වුත්තචාමරුක්ඛෙපො පන සබ්බතිත්ථියනිම්මද්දනස්ස.

Das Schwenken der Fliegenwedel, das in der Stelle „goldstielige Fliegenwedel wehen herab“ erwähnt wird, war das Vorzeichen für die Unterwerfung aller Andersgläubigen.

සෙතච්ඡත්තධාරණං, අරහත්තවිමුත්තිවරවිමලසෙතච්ඡත්තපටිලාභස්ස.

Das Halten des weißen Sonnenschirms war das Vorzeichen für das Erlangen des edlen, makellosen weißen Sonnenschirms der Befreiung der Arhatschaft.

සත්තමපදූපරි ඨත්වා සබ්බදිසානුවිලොකනං, සබ්බඤ්ඤුතානාවරණඤාණපටිලාභස්ස.

Dass er nach dem siebten Schritt stehen blieb und in alle Himmelsrichtungen blickte, war das Vorzeichen für das Erlangen des Wissens der Allwissenheit, das frei von Hindernissen ist (anāvaraṇañāṇa).

ආසභිවාචාභාසනං අප්පටිවත්තියවරධම්මචක්කප්පවත්තනස්ස පුබ්බනිමිත්තං.

Das Sprechen der herrscherlichen Worte war das Vorzeichen für das In-Gang-Setzen des unvergleichlichen Rades der Lehre, das nicht zurückgedreht werden kann.

තථා අයං භගවාපි ගතො, තඤ්චස්ස ගමනං තථං අහොසි, අවිතථං, තෙසංයෙව විසෙසාධිගමානං පුබ්බනිමිත්තභාවෙන.

Ebenso ist auch dieser Erhabene gegangen; und jenes Gehen von ihm war wahr und nicht falsch, da es ein Vorzeichen für eben diese besonderen Errungenschaften war.

තෙනාහු පොරාණා –

Deshalb sagten die Alten (porāṇā):

‘‘මුහුත්තජාතොව ගවම්පතී යථා,සමෙහි පාදෙහි ඵුසී වසුන්ධරං;

සො වික්කමී සත්ත පදානි ගොතමො,සෙතඤ්ච ඡත්තං අනුධාරයුං මරූ.

„Wie ein Stier, kaum einen Augenblick geboren, mit ebenmäßigen Füßen die Erde berührt; so tat Gotamo sieben Schritte, und die Götter hielten den weißen Sonnenschirm über ihn.

ගන්ත්වාන සො සත්ත පදානි ගොතමො,දිසා විලොකෙසි සමා සමන්තතො;

අට්ඨඞ්ගුපෙතං ගිරමබ්භුදීරයි,සීහො යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො’’ති.

Nachdem er jene sieben Schritte getan hatte, blickte Gotamo ringsum in alle Richtungen; er ließ eine mit acht Vorzügen begabte Stimme erschallen, wie ein Löwe, der auf dem Gipfel eines Berges steht.“

එවං තථා ගතොති තථාගතො.

Somit ist er ein Tathāgata, weil er „so gegangen“ ist.

අථ වා යථා විපස්සී භගවා…පෙ… යථා කස්සපො භගවා, අයම්පි භගවා තථෙව නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දං පහාය ගතො, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදං, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චකුක්කුච්චං, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡං පහාය ඤාණෙන අවිජ්ජං පදාලෙත්වා, පාමොජ්ජෙන [Pg.62] අරතිං විනොදෙත්වා, පඨමජ්ඣානෙන නීවරණකවාටං උග්ඝාටෙත්වා, දුතියජ්ඣානෙන විතක්කවිචාරං වූපසමෙත්වා, තතියජ්ඣානෙන පීතිං විරාජෙත්වා, චතුත්ථජ්ඣානෙන සුඛදුක්ඛං පහාය, ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා රූපසඤ්ඤාපටිඝසඤ්ඤානානත්තසඤ්ඤායො සමතික්කමිත්වා, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං සමතික්කමිත්වා ගතො.

Oder aber: Wie der erhabene Vipassī ... wie der erhabene Kassapo, so ist auch dieser Erhabene gegangen, indem er durch Entsagung die Sinnenlust aufgab; durch Nicht-Hasserfülltheit den Hass, durch die Wahrnehmung des Lichts die Starrheit und Mattheit, durch Unablenkbarkeit die Aufgeregtheit und Gewissensunruhe, durch die Bestimmung der Phänomene den Zweifel aufgab; indem er durch Wissen die Unwissenheit zerschmetterte, durch Freude das Missvergnügen vertrieb, durch die erste Vertiefung das Tor der Hemmungen öffnete, durch die zweite Vertiefung Gedankenfassen und Überlegen zur Ruhe brachte, durch die dritte Vertiefung die Verzückung überwand, durch die vierte Vertiefung Glück und Leid aufgab; indem er durch die Errungenschaft des Gebiets der Raumunendlichkeit die Formwahrnehmungen, die Wahrnehmungen des Widerstands und die Vielheitswahrnehmungen überwand, durch die Errungenschaft des Gebiets der Bewusstseinsunendlichkeit die Wahrnehmung des Gebiets der Raumunendlichkeit überwand, durch die Errungenschaft des Gebiets der Nicht-Irgendetwas-Heit die Wahrnehmung des Gebiets der Bewusstseinsunendlichkeit überwand und durch die Errungenschaft des Gebiets von weder Wahrnehmung noch Nicht-Wahrnehmung die Wahrnehmung des Gebiets der Nicht-Irgendetwas-Heit überwand und so gegangen ist.

අනිච්චානුපස්සනාය නිච්චසඤ්ඤං පහාය, දුක්ඛානුපස්සනාය සුඛසඤ්ඤං, අනත්තානුපස්සනාය අත්තසඤ්ඤං, නිබ්බිදානුපස්සනාය නන්දිං, විරාගානුපස්සනාය රාගං, නිරොධානුපස්සනාය සමුදයං, පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාය ආදානං, ඛයානුපස්සනාය ඝනසඤ්ඤං, වයානුපස්සනාය ආයූහනං, විපරිණාමානුපස්සනාය ධුවසඤ්ඤං, අනිමිත්තානුපස්සනාය නිමිත්තං, අප්පණිහිතානුපස්සනාය පණිධිං, සුඤ්ඤතානුපස්සනාය අභිනිවෙසං, අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය සාරාදානාභිනිවෙසං, යථාභූතඤාණදස්සනෙන සම්මොහාභිනිවෙසං, ආදීනවානුපස්සනාය ආලයාභිනිවෙසං, පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය අප්පටිසඞ්ඛං, විවට්ටානුපස්සනාය සංයොගාභිනිවෙසං, සොතාපත්තිමග්ගෙන දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ භඤ්ජිත්වා, සකදාගාමිමග්ගෙන ඔළාරිකෙ කිලෙසෙ පහාය, අනාගාමිමග්ගෙන අණුසහගතෙ කිලෙසෙ සමුග්ඝාටෙත්වා, අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසෙ සමුච්ඡින්දිත්වා ගතො. එවම්පි තථා ගතොති තථාගතො.

Indem er durch die Betrachtung der Vergänglichkeit die Wahrnehmung der Beständigkeit aufgegeben hat, durch die Betrachtung des Leidens die Wahrnehmung des Glücks, durch die Betrachtung des Nicht-Selbst die Wahrnehmung eines Selbst, durch die Betrachtung der Ernüchterung die Ergötzung, durch die Betrachtung der Leidenschaftslosigkeit die Leidenschaft, durch die Betrachtung des Aufhörens das Entstehen, durch die Betrachtung des Loslassens das Ergreifen, durch die Betrachtung des Schwindens die Wahrnehmung der Kompaktheit, durch die Betrachtung des Vergehens das Anhäufen, durch die Betrachtung der Veränderung die Wahrnehmung der Dauerhaftigkeit, durch die Betrachtung der Merkmallosigkeit das Merkmal, durch die Betrachtung der Wunschlosigkeit den Wunsch, durch die Betrachtung der Leerheit das Verhaftetsein, durch die Einsicht in die Phänomene mittels höherer Weisheit das Verhaftetsein an das Ergreifen eines Wesenskerns, durch die Wissensschau der Wirklichkeit gemäß das Verhaftetsein an Verblendung, durch die Betrachtung des Elends das Verhaftetsein an das Anhaften, durch die reflektierende Betrachtung das Nicht-Reflektieren, durch die Betrachtung der Abkehr das Verhaftetsein an die Fessel; indem er durch den Pfad des Stromeintritts die mit der falschen Ansicht an einer Stelle stehenden Befleckungen zerstört hat, durch den Pfad der Einmalwiederkehr die groben Befleckungen aufgegeben hat, durch den Pfad der Nichtwiederkehr die feinen, mitfolgenden Befleckungen vollständig ausgerottet hat und durch den Pfad der Heiligkeit alle Befleckungen gänzlich abgeschnitten hat, ist er dahin gelangt. Auch auf diese Weise ist er der Tathāgata, da er so gegangen ist.

කථං තථලක්ඛණං ආගතොති තථාගතො?පථවීධාතුයා කක්ඛළත්තලක්ඛණං තථං අවිතථං. ආපොධාතුයා පග්ඝරණලක්ඛණං. තෙජොධාතුයා උණ්හත්තලක්ඛණං. වායොධාතුයා විත්ථම්භනලක්ඛණං. ආකාසධාතුයා අසම්ඵුට්ඨලක්ඛණං. විඤ්ඤාණධාතුයා විජානනලක්ඛණං.

Wie ist er der Tathāgata, weil er zu den wahren Merkmalen gelangt ist? Das Merkmal der Härte des Erdelements ist wahr und unverfälscht. Das Merkmal des Fließens des Wasserelements. Das Merkmal der Hitze des Feuerelements. Das Merkmal der Stützung des Windelements. Das Merkmal des Unberührtseins des Raumelements. Das Merkmal des Erkennens des Bewusstseinselements.

රූපස්ස රුප්පනලක්ඛණං. වෙදනාය වෙදයිතලක්ඛණං. සඤ්ඤාය සඤ්ජානනලක්ඛණං. සඞ්ඛාරානං අභිසඞ්ඛරණලක්ඛණං. විඤ්ඤාණස්ස විජානනලක්ඛණං.

Das Merkmal des Sich-Veränderns der Form. Das Merkmal des Erfahrens des Gefühls. Das Merkmal des Erkennens der Wahrnehmung. Das Merkmal des Gestaltens der Formationen. Das Merkmal des Wissens des Bewusstseins.

විතක්කස්ස [Pg.63] අභිනිරොපනලක්ඛණං. විචාරස්ස අනුමජ්ජනලක්ඛණං පීතියා ඵරණලක්ඛණං. සුඛස්ස සාතලක්ඛණං. චිත්තෙකග්ගතාය අවික්ඛෙපලක්ඛණං. ඵස්සස්ස ඵුසනලක්ඛණං.

Das Merkmal des Ausrichtens des angewandten Denkens. Das Merkmal des Untersuchens des diskursiven Denkens; das Merkmal des Durchdringens der Verzückung. Das Merkmal der Angenehmheit des Glücks. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit der Einspitzigkeit des Geistes. Das Merkmal des Berührens des Kontakts.

සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමොක්ඛලක්ඛණං. වීරියින්ද්‍රියස්ස පග්ගහලක්ඛණං. සතින්ද්‍රියස්ස උපට්ඨානලක්ඛණං. සමාධින්ද්‍රියස්ස අවික්ඛෙපලක්ඛණං. පඤ්ඤින්ද්‍රියස්ස පජානනලක්ඛණං.

Das Merkmal des Entschlusses der Glaubensfähigkeit. Das Merkmal des Ansporns der Energiefähigkeit. Das Merkmal der Gegenwärtigkeit der Achtsamkeitsfähigkeit. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit der Konzentrationsfähigkeit. Das Merkmal des Verstehens der Weisheitsfähigkeit.

සද්ධාබලස්ස අස්සද්ධියෙ අකම්පියලක්ඛණං. වීරියබලස්ස කොසජ්ජෙ, සතිබලස්ස මුට්ඨස්සච්චෙ. සමාධිබලස්ස උද්ධච්චෙ, පඤ්ඤාබලස්ස අවිජ්ජාය අකම්පියලක්ඛණං.

Das Merkmal der Unerschütterlichkeit gegenüber der Ungläubigkeit ist das Merkmal der Glaubenskraft. Das Merkmal der Unerschütterlichkeit gegenüber der Trägheit ist das Merkmal der Energiekraft, gegenüber der Unachtsamkeit das Merkmal der Achtsamkeitskraft. Das Merkmal der Unerschütterlichkeit gegenüber der Zerstreutheit ist das Merkmal der Konzentrationskraft, gegenüber der Unwissenheit das Merkmal der Weisheitskraft.

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උපට්ඨානලක්ඛණං. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පවිචයලක්ඛණං. වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පග්ගහලක්ඛණං. පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස ඵරණලක්ඛණං. පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වූපසමලක්ඛණං. සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස අවික්ඛෙපලක්ඛණං. උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස පටිසඞ්ඛානලක්ඛණං.

Das Merkmal der Gegenwärtigkeit des Achtsamkeits-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal der Untersuchung des Wahrheitsforschungs-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal des Ansporns des Energie-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal des Durchdringens des Verzückungs-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal der Beruhigung des Gestilltheits-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit des Konzentrations-Erleuchtungsgliedes. Das Merkmal der Reflexion des Gleichmut-Erleuchtungsgliedes.

සම්මාදිට්ඨියා දස්සනලක්ඛණං. සම්මාසඞ්කප්පස්ස අභිනිරොපනලක්ඛණං. සම්මාවාචාය පරිග්ගහලක්ඛණං. සම්මාකම්මන්තස්ස සමුට්ඨානලක්ඛණං. සම්මාආජීවස්ස වොදානලක්ඛණං. සම්මාවායාමස්ස පග්ගහලක්ඛණං. සම්මාසතියා උපට්ඨානලක්ඛණං. සම්මාසමාධිස්ස අවික්ඛෙපලක්ඛණං.

Das Merkmal des Sehens der rechten Ansicht. Das Merkmal des Ausrichtens der rechten Absicht. Das Merkmal des Umfassens der rechten Rede. Das Merkmal des Hervorbringens des rechten Handelns. Das Merkmal der Läuterung des rechten Lebensunterhalts. Das Merkmal des Ansporns der rechten Anstrengung. Das Merkmal der Gegenwärtigkeit der rechten Achtsamkeit. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit der rechten Konzentration.

අවිජ්ජාය අඤ්ඤාණලක්ඛණං. සඞ්ඛාරානං චෙතනාලක්ඛණං. විඤ්ඤාණස්ස විජානනලක්ඛණං. නාමස්ස නමනලක්ඛණං. රූපස්ස රුප්පනලක්ඛණං. සළායතනස්ස ආයතනලක්ඛණං. ඵස්සස්ස ඵුසනලක්ඛණං. වෙදනාය වෙදයිතලක්ඛණං. තණ්හාය හෙතුලක්ඛණං. උපාදානස්ස ගහණලක්ඛණං. භවස්ස ආයූහනලක්ඛණං. ජාතියා නිබ්බත්තිලක්ඛණං. ජරාය ජීරණලක්ඛණං. මරණස්ස චුතිලක්ඛණං.

Das Merkmal des Nicht-Wissens der Unwissenheit. Das Merkmal des Willens der Formationen. Das Merkmal des Erkennens des Bewusstseins. Das Merkmal des Neigens des Namens. Das Merkmal des Sich-Veränderns der Form. Das Merkmal des Tätigkeitsbereichs der sechs Sinnesbereiche. Das Merkmal des Berührens des Kontakts. Das Merkmal des Erfahrens des Gefühls. Das Merkmal der Ursache des Durstes. Das Merkmal des Ergreifens des Festhaltens. Das Merkmal des Anhäufens des Werdens. Das Merkmal des Hervorbringens der Geburt. Das Merkmal des Verfallens des Alterns. Das Merkmal des Dahinscheidens des Todes.

ධාතූනං සුඤ්ඤතාලක්ඛණං. ආයතනානං ආයතනලක්ඛණං. සතිපට්ඨානානං උපට්ඨානලක්ඛණං. සම්මප්පධානානං පදහනලක්ඛණං. ඉද්ධිපාදානං ඉජ්ඣනලක්ඛණං. ඉන්ද්‍රියානං අධිපතිලක්ඛණං. බලානං අකම්පියලක්ඛණං. බොජ්ඣඞ්ගානං නිය්‍යානලක්ඛණං. මග්ගස්ස හෙතුලක්ඛණං.

Das Merkmal der Leerheit der Elemente. Das Merkmal des Tätigkeitsbereichs der Sinnesbereiche. Das Merkmal der Gegenwärtigkeit der Grundlagen der Achtsamkeit. Das Merkmal der Anstrengung der rechten Bemühungen. Das Merkmal des Gelingens der Grundlagen der Wunderkraft. Das Merkmal der Vorherrschaft der Fähigkeiten. Das Merkmal der Unerschütterlichkeit der Kräfte. Das Merkmal des Hinausführens der Erleuchtungsglieder. Das Merkmal der Ursache des Pfades.

සච්චානං [Pg.64] තථලක්ඛණං. සමථස්ස අවික්ඛෙපලක්ඛණං. විපස්සනාය අනුපස්සනාලක්ඛණං. සමථවිපස්සනානං එකරසලක්ඛණං. යුගනද්ධානං අනතිවත්තනලක්ඛණං.

Das Merkmal der Wahrheit der Wahrheiten. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit der Geistesruhe. Das Merkmal der betrachtenden Untersuchung der Einsicht. Das Merkmal der einheitlichen Funktion von Geistesruhe und Einsicht. Das Merkmal des Nicht-Überschreitens der gepaarten Zustände.

සීලවිසුද්ධියා සංවරලක්ඛණං. චිත්තවිසුද්ධියා අවික්ඛෙපලක්ඛණං. දිට්ඨිවිසුද්ධියා දස්සනලක්ඛණං.

Das Merkmal der Zügelung der Tugendreinheit. Das Merkmal der Nicht-Zerstreutheit der Geistreinheit. Das Merkmal des Sehens der Ansichtsreinheit.

ඛයෙ ඤාණස්ස සමුච්ඡෙදනලක්ඛණං. අනුප්පාදෙ ඤාණස්ස පස්සද්ධිලක්ඛණං.

Das Merkmal des Abschneidens des Wissens beim Versiegen der Befleckungen. Das Merkmal der Stillung des Wissens beim Nicht-Wiederentstehen der Befleckungen.

ඡන්දස්ස මූලලක්ඛණං. මනසිකාරස්ස සමුට්ඨාපනලක්ඛණං. ඵස්සස්ස සමොධානලක්ඛණං. වෙදනාය සමොසරණලක්ඛණං. සමාධිස්ස පමුඛලක්ඛණං. සතියා ආධිපතෙය්‍යලක්ඛණං. පඤ්ඤාය තතුත්තරියලක්ඛණං. විමුත්තියා සාරලක්ඛණං… අමතොගධස්ස නිබ්බානස්ස පරියොසානලක්ඛණං තථං අවිතථං. එවං තථලක්ඛණං ඤාණගතියා ආගතො අවිරජ්ඣිත්වා පත්තො අනුප්පත්තොති තථාගතො. එවං තථලක්ඛණං ආගතොති තථාගතො.

Das Merkmal der Wurzel des Willens. Das Merkmal des Hervorbringens der Aufmerksamkeit. Das Merkmal des Zusammentreffens des Kontakts. Das Merkmal des Zusammenlaufens des Gefühls. Das Merkmal des Voranstehens der Konzentration. Das Merkmal der Vorherrschaft der Achtsamkeit. Das Merkmal des darüber Hinausgehens der Weisheit. Das Merkmal des Wesenskerns der Befreiung... das Merkmal der Vollendung des im Todlosen gründenden Nirvanas ist wahr und unverfälscht. So ist er zu den wahren Merkmalen durch den Gang des Wissens gelangt, hat sie ohne Verfehlung erreicht und verwirklicht, deshalb ist er der Tathāgata. So ist er der Tathāgata, weil er zu den wahren Merkmalen gelangt ist.

කථං තථධම්මෙ යාථාවතො අභිසම්බුද්ධොති තථාගතො? තථධම්මා නාම චත්තාරි අරියසච්චානි. යථාහ – ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, තථානි අවිතථානි අනඤ්ඤථානි. කතමානි චත්තාරි? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති භික්ඛවෙ, තථමෙතං අවිතථමෙතං අනඤ්ඤථමෙත’’න්ති (සං. නි. 5.1090) විත්ථාරො. තානි ච භගවා අභිසම්බුද්ධො, තස්මා තථානං ධම්මානං අභිසම්බුද්ධත්තා තථාගතොති වුච්චති. අභිසම්බුද්ධත්ථො හෙත්ථ ගතසද්දො.

Inwiefern ist er der Tathāgata, weil er die wahren Dinge (tathadhamma) ihrer Wirklichkeit entsprechend vollkommen durchschaut hat? Die wahren Dinge sind namentlich die vier edlen Wahrheiten. Wie gesagt wurde: „Diese vier, ihr Mönche, sind wahr (tatha), nicht unwahr (avitatha), nicht anders (anaññatha). Welche vier? ‚Dies ist das Leiden‘, ihr Mönche, das ist wahr, das ist nicht unwahr, das ist nicht anders“ ... usw. in ausführlicher Darstellung. Diese hat der Erhabene vollkommen durchschaut; daher wird er Tathāgata genannt, weil er die wahren Dinge vollkommen durchschaut hat. In diesem Zusammenhang hat das Wort ‚gata‘ die Bedeutung von ‚abhisambuddha‘ (vollkommen durchschaut).

අපි ච ජරාමරණස්ස ජාතිපච්චයසම්භූතසමුදාගතට්ඨො තථො අවිතථො අනඤ්ඤථො…පෙ…, සඞ්ඛාරානං අවිජ්ජාපච්චයසම්භූතසමුදාගතට්ඨො තථො අවිතථො අනඤ්ඤථො…පෙ…, තථා අවිජ්ජාය සඞ්ඛාරානං පච්චයට්ඨො, සඞ්ඛාරානං විඤ්ඤාණස්ස පච්චයට්ඨො…පෙ…, ජාතියා ජරාමරණස්ස පච්චයට්ඨො තථො අවිතථො අනඤ්ඤථො. තං සබ්බං භගවා අභිසම්බුද්ධො, තස්මාපි තථානං ධම්මානං අභිසම්බුද්ධත්තා තථාගතොති වුච්චති. එවං තථධම්මෙ යාථාවතො අභිසම්බුද්ධොති තථාගතො.

Ferner ist die Tatsache des Entstehens von Altern und Tod aus der Bedingung der Geburt wahr, nicht unwahr, nicht anders ... usw. ..., die Tatsache des Entstehens der Gestaltungen (saṅkhāra) aus der Bedingung der Unwissenheit (avijjā) ist wahr, nicht unwahr, nicht anders ... usw. ..., ebenso die Bedingungs-Natur der Unwissenheit für die Gestaltungen, der Gestaltungen für das Bewusstsein ... usw. ..., der Geburt für Altern und Tod ist wahr, nicht unwahr, nicht anders. Dies alles hat der Erhabene vollkommen durchschaut; daher wird er ebenfalls Tathāgata genannt, weil er die wahren Dinge vollkommen durchschaut hat. So ist er der Tathāgata, weil er die wahren Dinge ihrer Wirklichkeit entsprechend vollkommen durchschaut hat.

කථං තථදස්සිතාය තථාගතො? භගවා යං සදෙවකෙ ලොකෙ…පෙ…, සදෙවමනුස්සාය පජාය අපරිමාණාසු ලොකධාතූසු අපරිමාණානං [Pg.65] සත්තානං චක්ඛුද්වාරෙ ආපාථමාගච්ඡන්තං රූපාරම්මණං නාම අත්ථි, තං සබ්බාකාරතො ජානාති පස්සති. එවං ජානතා පස්සතා ච, තෙන තං ඉට්ඨානිට්ඨාදිවසෙන වා දිට්ඨසුතමුතවිඤ්ඤාතෙසු ලබ්භමානකපදවසෙන වා. ‘‘කතමං තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං නීලං පීතක’’න්තිආදිනා (ධ. ස. 616) නයෙන අනෙකෙහි නාමෙහි තෙරසහි වාරෙහි ද්වෙපඤ්ඤාසාය නයෙහි විභජ්ජමානං තථමෙව හොති, විතථං නත්ථි. එස නයො සොතද්වාරාදීසුපි ආපාථං ආගච්ඡන්තෙසු සද්දාදීසු. වුත්තඤ්චෙතං භගවතා – ‘‘යං භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්ස…පෙ… සදෙවමනුස්සාය පජාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, තමහං ජානාමි. තමහං අබ්භඤ්ඤාසිං, තං තථාගතස්ස විදිතං, තං තථාගතො න උපට්ඨාසී’’ති (අ. නි. 4.24). එවං තථදස්සිතාය තථාගතො. තත්ථ තථදස්සී අත්ථෙ තථාගතොති පදසම්භවො වෙදිතබ්බො.

Inwiefern ist er der Tathāgata aufgrund des Sehens der Wahrheit (tathadassitā)? Welches Formobjekt auch immer im Bereich des Augentores zahlloser Wesen in den unermesslichen Weltensystemen der Welt mit ihren Göttern ... und Menschen erscheint, das erkennt und sieht der Erhabene in all seinen Aspekten. Da er so erkennt und sieht, wird jenes Objekt – sei es angenehm oder unangenehm, oder entsprechend den Begriffen Gesehenes, Gehörtes, Gedachtes, Erkanntes – von ihm analysiert. „Welche Form ist die Form-Sphäre (rūpāyatana)? Die Form, die auf den vier großen Elementen beruht, eine farbige Erscheinung, sichtbar und mit Widerstand behaftet, blau, gelb ...“ usw.; durch diese Methode, mit vielen Namen, dreizehn Abschnitten und zweiundfünfzig Methoden analysiert, bleibt es genau so wahr, es ist nicht unwahr. Dieselbe Methode gilt für Töne usw., die in das Gehörstor usw. eintreten. Und dies wurde vom Erhabenen gesagt: „Mönche, was in der Welt mit ihren Göttern ... von der Menschheit gesehen, gehört, gedacht, erkannt, erreicht, gesucht und vom Geist erwogen wurde, das erkenne ich. Das habe ich durch höheres Wissen erkannt; dem Tathāgata ist es bekannt, aber der Tathāgata ist nicht daran hängengeblieben.“ So ist er der Tathāgata aufgrund des Sehens der Wahrheit. In diesem Zusammenhang ist die Wortbildung „Tathāgata“ in der Bedeutung von „Seher der Wahrheit“ (tathadassī) zu verstehen.

කථං තථවාදිතාය තථාගතො? යං රත්තිං භගවා බොධිමණ්ඩෙ අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො තිණ්ණං මාරානං මත්ථකං මද්දිත්වා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො, යඤ්ච රත්තිං යමකසාලානමන්තරෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි, එත්ථන්තරෙ පඤ්චචත්තාලීසවස්සපරිමාණෙ කාලෙ පඨමබොධියාපි මජ්ඣිමබොධියාපි පච්ඡිමබොධියාපි යං භගවතා භාසිතං – සුත්තං, ගෙය්‍යං…පෙ… වෙදල්ලං, තං සබ්බං අත්ථතො ච බ්‍යඤ්ජනතො ච අනුපවජ්ජං, අනූනමනධිකං, සබ්බාකාරපරිපුණ්ණං, රාගමදනිම්මදනං, දොසමොහමදනිම්මදනං. නත්ථි තත්ථ වාලග්ගමත්තම්පි අවක්ඛලිතං, සබ්බං තං එකමුද්දිකාය ලඤ්ඡිතං විය, එකනාළියා මිතං විය, එකතුලාය තුලිතං විය ච, තථමෙව හොති අවිතථං අනඤ්ඤථං. තෙනාහ – ‘‘යඤ්ච, චුන්ද, රත්තිං තථාගතො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣති, යඤ්ච රත්තිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති, යං එතස්මිං අන්තරෙ භාසති ලපති නිද්දිසති, සබ්බං තං තථෙව හොති, නො අඤ්ඤථා. තස්මා ‘තථාගතො’ති වුච්චතී’’ති (අ. නි. 4.23). ගදත්ථො හෙත්ථ ගතසද්දො. එවං තථවාදිතාය තථාගතො.

Inwiefern ist er der Tathāgata aufgrund des Sprechens der Wahrheit (tathavāditā)? In der Nacht, in welcher der Erhabene am Fuße des Bodhi-Baumes auf dem unbesiegten Thron sitzend das Haupt der drei Māras zerschmetterte und die unvergleichliche vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangte, und in der Nacht, in welcher er zwischen den Zwillings-Sāla-Bäumen im Element des Erlöschens ohne verbleibende Substrate (anupādisesa-nibbāna) völlig erlosch – was auch immer der Erhabene in dieser dazwischenliegenden Zeit von fünfundvierzig Jahren gesprochen hat – Suttas, Geyyas ... Vedallas – das alles ist sowohl im Sinne als auch im Wortlaut untadelig, weder mangelhaft noch übertrieben, in jeder Hinsicht vollkommen, die Berauschung durch Gier, Hass und Verblendung vernichtend. Darin gibt es nicht einmal eine Haarspitze an Abweichung; alles ist wie mit einem einzigen Siegel besiegelt, wie mit einem einzigen Maß gemessen und wie mit einer einzigen Waage gewogen; es ist genau so, nicht unwahr, nicht anders. Daher sagte er: „Cunda, in welcher Nacht der Tathāgata die unvergleichliche vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt und in welcher Nacht er im Element des Erlöschens ohne verbleibende Substrate völlig erlischt – was er in dieser Zeit dazwischen spricht, redet und erklärt, das ist genau so und nicht anders. Daher wird er ‚Tathāgata‘ genannt.“ In diesem Zusammenhang hat das Wort ‚gata‘ die Bedeutung von ‚gada‘ (Sprechen). So ist er der Tathāgata aufgrund des Sprechens der Wahrheit.

අපි [Pg.66] ච ආගදනං ආගදො, වචනන්ති අත්ථො. තයො අවිපරීතො ආගදො අස්සාති, ද-කාරස්ස ත-කාරං කත්වා තථාගතොති එවමෙතස්මිං අත්ථෙ පදසිද්ධි වෙදිතබ්බා.

Zudem ist ‚āgadana‘ gleich ‚āgado‘, was ‚Rede‘ bedeutet. Einer, dessen Rede (āgada) in dieser Weise (tathā) wahr und unverfälscht ist, ist ein ‚Tathāgata‘ – so ist die Wortbildung in diesem Sinne zu verstehen, indem der Buchstabe ‚d‘ durch ‚t‘ ersetzt wurde.

කථං තථාකාරිතාය තථාගතො? භගවතො හි වාචාය කායො අනුලොමෙති, කායස්සපි වාචා, තස්මා යථාවාදී තථාකාරී, යථාකාරී තථාවාදී ච හොති. එවංභූතස්ස චස්ස යථාවාචා, කායොපි තථා ගතො පවත්තොති අත්ථො. යථා ච කායො, වාචාපි තථා ගතා පවත්තාති තථාගතො. තෙනෙවාහ – ‘‘යථාවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතො තථාකාරී, යථාකාරී තථාවාදී. ඉති යථාවාදී තථාකාරී යථාකාරී තථාවාදී. තස්මා ‘තථාගතො’ති වුච්චතී’’ති (අ. නි. 4.23). එවං තථාකාරිතාය තථාගතො.

Inwiefern ist er der Tathāgata aufgrund des demgemäßen Handelns (tathākāritā)? Denn beim Erhabenen entspricht der Körper der Rede und die Rede dem Körper; deshalb handelt er so, wie er spricht, und spricht so, wie er handelt. Für einen, der so beschaffen ist, bedeutet es: Wie seine Rede ist, so ist auch sein Körper tätig geworden (gata/pavatta). Und wie der Körper ist, so ist auch die Rede tätig geworden; daher ist er der Tathāgata. Deshalb sagte er: „Mönche, wie der Tathāgata spricht, so handelt er; wie er handelt, so spricht er. So ist er einer, der spricht wie er handelt, und handelt wie er spricht. Daher wird er ‚Tathāgata‘ genannt.“ So ist er der Tathāgata aufgrund des demgemäßen Handelns.

කථං අභිභවනට්ඨෙන තථාගතො? උපරි භවග්ගං හෙට්ඨා අවීචිං පරියන්තං කත්වා තිරියං අපරිමාණාසු ලොකධාතූසු සබ්බසත්තෙ අභිභවති සීලෙනපි සමාධිනාපි පඤ්ඤායපි විමුත්තියාපි, විමුත්තිඤාණදස්සනෙනපි න තස්ස තුලා වා පමාණං වා අත්ථි; අතුලො අප්පමෙය්‍යො අනුත්තරො රාජාතිරාජා දෙවදෙවො සක්කානං අතිසක්කො බ්‍රහ්මානං අතිබ්‍රහ්මා. තෙනාහ – ‘‘සදෙවකෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ…පෙ… සදෙවමනුස්සාය පජාය තථාගතො අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී, තස්මා ‘තථාගතො’ති වුච්චතී’’ති.

Inwiefern ist er der Tathāgata im Sinne des Überwindens (abhibhavana)? Indem er oben den Gipfel des Daseins (bhavagga) und unten die Avīci-Hölle als Grenzen festsetzte, überwindet er in den unermesslichen Weltenalben überall alle Wesen durch Tugend, durch Konzentration, durch Weisheit, durch Befreiung und durch das Wissen und die Schau der Befreiung; es gibt für ihn weder einen Vergleich noch ein Maß. Er ist unvergleichlich, unermesslich, unübertrefflich, ein König der Könige, ein Gott der Götter, ein Übergott der Sakkas und ein Überbrahmā der Brahmās. Daher sagte er: „Mönche, in der Welt mit ihren Göttern ... in der Menschheit ist der Tathāgata der Überwinder, der Unüberwundene, der Alles-Sehende, der Gewalt-Haber; daher wird er ‚Tathāgata‘ genannt.“

තත්‍රෙවං පදසිද්ධි වෙදිතබ්බා. අගදො විය අගදො. කො පනෙස? දෙසනාවිලාසමයො චෙව පුඤ්ඤුස්සයො ච. තෙන හෙස මහානුභාවො භිසක්කො දිබ්බාගදෙන සප්පෙ විය සබ්බපරප්පවාදිනො සදෙවකඤ්ච ලොකං අභිභවති. ඉති සබ්බාලොකාභිභවනෙ තථො අවිපරීතො දෙසනාවිලාසමයො චෙව පුඤ්ඤුස්සයො ච අගදො අස්සාති. ද-කාරස්ස ත-කාරං කත්වා තථාගතොති වෙදිතබ්බො. එවං අභිභවනට්ඨෙන තථාගතො.

In Bezug auf das Wort Tathāgata ist die Wortbildung wie folgt zu verstehen: Er ist wie ein Heilmittel (agada), daher wird er agada genannt. Was ist das? Es ist sowohl die Pracht seiner Lehre (desanāvilāsa) als auch die Fülle seines Verdienstes (puññussaya). Durch diese ist er ein Heiler von großer Macht, der wie ein göttliches Heilmittel gegen Schlangen alle gegnerischen Lehrmeinungen und die Welt samt den Göttern bezwingt. So ist in seinem Bezwingen der ganzen Welt sein Wesen wahrhaftig (tatha), unverfälscht, bestehend aus der Pracht der Lehre und der Fülle des Verdienstes wie ein Heilmittel. Indem man das 'd' durch ein 't' ersetzt, ist er als 'Tathāgata' zu verstehen. So bedeutet Tathāgata 'der Bezwingende'.

අපි ච තථාය ගතොතිපි තථාගතො, තථං ගතොතිපි තථාගතො. ගතොති අවගතො, අතීතො පත්තො පටිපන්නොති අත්ථො.

Zudem ist er ein Tathāgata, weil er zum Wahren (tathāya) gegangen ist, oder weil er zum Wirklichen (tathaṃ) gelangt ist. 'Gato' bedeutet hier verstanden, überstiegen, erreicht oder praktiziert.

තත්ථ [Pg.67] සකලලොකං තීරණපරිඤ්ඤාය තථාය ගතො අවගතොති තථාගතො. ලොකසමුදයං පහානපරිඤ්ඤාය තථාය ගතො අතීතොති තථාගතො. ලොකනිරොධං සච්ඡිකිරියාය තථාය ගතො පත්තොති තථාගතො. ලොකනිරොධගාමිනිං පටිපදං තථං ගතො පටිපන්නොති තථාගතො. තෙන වුත්තං භගවතා –

Dabei ist er ein Tathāgata, weil er die gesamte Welt durch die volle Erkenntnis der Untersuchung (tīraṇapariññā) wahrhaftig durchdrungen und verstanden hat. Er ist ein Tathāgata, weil er den Ursprung der Welt (samudaya) durch die volle Erkenntnis des Aufgebens (pahānapariññā) wahrhaftig überstiegen hat. Er ist ein Tathāgata, weil er das Aufhören der Welt (nirodha) durch Verwirklichung wahrhaftig erreicht hat. Er ist ein Tathāgata, weil er den Pfad, der zum Aufhören der Welt führt, wahrhaftig beschritten hat. Daher sagte der Erhabene:

‘‘ලොකො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො, ලොකස්මා තථාගතො විසංයුත්තො. ලොකසමුදයො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො, ලොකසමුදයො තථාගතස්ස පහීනො. ලොකනිරොධො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො, ලොකනිරොධො තථාගතස්ස සච්ඡිකතො. ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා, ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා තථාගතස්ස භාවිතා. යං භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්ස…පෙ… සබ්බං තං තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධං. තස්මා, තථාගතොති වුච්චතී’’ති (අ. නි. 4.23).

„Mönche, die Welt wurde vom Tathāgata vollkommen durchschaut, von der Welt ist der Tathāgata losgelöst. Der Ursprung der Welt wurde vom Tathāgata vollkommen durchschaut, der Ursprung der Welt wurde vom Tathāgata aufgegeben. Das Aufhören der Welt wurde vom Tathāgata vollkommen durchschaut, das Aufhören der Welt wurde vom Tathāgata verwirklicht. Der zum Aufhören der Welt führende Pfad wurde vom Tathāgata vollkommen durchschaut, der zum Aufhören der Welt führende Pfad wurde vom Tathāgata entfaltet. Was auch immer in der Welt mit ihren Göttern ... [usw.] ... all das wurde vom Tathāgata vollkommen durchschaut. Darum wird er Tathāgata genannt.“ (A. IV, 23).

තස්සපි එවං අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉදම්පි ච තථාගතස්ස තථාගතභාවදීපනෙ මුඛමත්තමෙව. සබ්බාකාරෙන පන තථාගතොව තථාගතස්ස තථාගතභාවං වණ්ණෙය්‍ය.

Auch in diesem Sinne ist die Bedeutung zu verstehen. Und dies ist nur eine bloße Andeutung zur Erläuterung des Wesens des Tathāgata. In jeder Hinsicht jedoch könnte nur ein Tathāgata selbst das Wesen eines Tathāgata vollständig beschreiben.

කතමඤ්ච තං භික්ඛවෙති යෙන අප්පමත්තකෙන ඔරමත්තකෙන සීලමත්තකෙන පුථුජ්ජනො තථාගතස්ස වණ්ණං වදමානො වදෙය්‍ය, තං කතමන්ති පුච්ඡති? තත්ථ පුච්ඡා නාම අදිට්ඨජොතනා පුච්ඡා, දිට්ඨසංසන්දනා පුච්ඡා, විමතිච්ඡෙදනා පුච්ඡා, අනුමතිපුච්ඡා, කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡාති පඤ්චවිධා හොති.

Mit der Wendung „Und was ist das, Mönche?“ fragt er: „Was ist das für eine Geringfügigkeit, bloß eine Kleinigkeit an Sittlichkeit, mit der ein Weltling den Lobpreis des Tathāgata verkünden würde?“ Dabei gibt es fünf Arten von Fragen: die Frage zur Erhellung des Nicht-Gesehenen (adiṭṭhajotanā), die Frage zum Vergleich des Gesehenen (diṭṭhasaṃsandanā), die Frage zur Beseitigung von Zweifeln (vimaticchedanā), die Frage zur Einholung der Zustimmung (anumatipucchā) und die Frage aus dem Wunsch zu lehren (kathetukamyatā).

තත්ථ කතමා අදිට්ඨජොතනා පුච්ඡා? පකතියා ලක්ඛණං අඤ්ඤාතං හොති, අදිට්ඨං අතුලිතං අතීරිතං අවිභූතං අවිභාවිතං, තස්ස ඤාණාය දස්සනාය තුලනාය තීරණාය විභාවනාය පඤ්හං පුච්ඡති, අයං අදිට්ඨජොතනා පුච්ඡා.

Was ist dabei die Frage zur Erhellung des Nicht-Gesehenen? Wenn ein Merkmal von Natur aus noch nicht erkannt, nicht gesehen, nicht abgewogen, nicht beurteilt, nicht offenbar und nicht verdeutlicht ist, und man eine Frage stellt, um Erkenntnis, Schau, Abwägung, Beurteilung und Verdeutlichung zu erlangen – dies ist die Frage zur Erhellung des Nicht-Gesehenen.

කතමා දිට්ඨසංසන්දනා පුච්ඡා? පකතියා ලක්ඛණං ඤාතං හොති, දිට්ඨං තුලිතං තීරිතං විභූතං විභාවිතං, තස්ස අඤ්ඤෙහි පණ්ඩිතෙහි සද්ධිං සංසන්දනත්ථාය පඤ්හං පුච්ඡති, අයං දිට්ඨසංසන්දනා පුච්ඡා.

Was ist die Frage zum Vergleich des Gesehenen? Wenn ein Merkmal von Natur aus bereits erkannt, gesehen, abgewogen, beurteilt, offenbar und verdeutlicht ist, und man eine Frage stellt, um dies mit anderen Gelehrten zu vergleichen – dies ist die Frage zum Vergleich des Gesehenen.

කතමා [Pg.68] විමතිච්ඡෙදනා පුච්ඡා? පකතියා සංසයපක්ඛන්දො හොති, විමතිපක්ඛන්දො, ද්වෙළ්හකජාතො, ‘‘එවං නු ඛො, න නු ඛො, කින්නු ඛො, කථං නු ඛො’’ති. සො විමතිච්ඡෙදනත්ථාය පඤ්හං පුච්ඡති. අයං විමතිච්ඡෙදනා පුච්ඡා.

Was ist die Frage zur Beseitigung von Zweifeln? Wenn man von Natur aus in Zweifel und Unsicherheit geraten ist und ein gespaltenes Herz hat: „Ist es so oder nicht? Was ist es? Wie ist es?“ Und man stellt die Frage, um diesen Zweifel zu beseitigen – dies ist die Frage zur Beseitigung von Zweifeln.

කතමා අනුමතිපුච්ඡා? භගවා භික්ඛූනං අනුමතියා පඤ්හං පුච්ඡති – ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති. අනිච්චං, භන්තෙ. යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? දුක්ඛං භන්තෙති (මහාව. 21) සබ්බං වත්තබ්බං, අයං අනුමතිපුච්ඡා.

Was ist die Frage zur Einholung der Zustimmung? Der Erhabene stellt den Mönchen eine Frage, um ihre Zustimmung zu erhalten: „Was meint ihr, Mönche, ist die Form beständig oder unbeständig?“ – „Unbeständig, o Herr.“ – „Was aber unbeständig ist, ist das leidvoll oder freudvoll?“ – „Leidvoll, o Herr.“ So ist die gesamte Lehrrede anzuführen; dies ist die Frage zur Einholung der Zustimmung.

කතමා කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා? භගවා භික්ඛූනං කථෙතුකම්‍යතාය පඤ්හං පුච්ඡති. චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, සතිපට්ඨානා. කතමෙ චත්තාරො?…පෙ… අට්ඨිමෙ භික්ඛවෙ මග්ගඞ්ගා. කතමෙ අට්ඨාති, අයං කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා.

Was ist die Frage aus dem Wunsch zu lehren? Der Erhabene stellt den Mönchen eine Frage aus dem Wunsch heraus, ihnen eine Erklärung zu geben: „Diese vier, Mönche, sind die Grundlagen der Achtsamkeit. Welche vier?“ ... [usw.] ... „Diese acht, Mönche, sind die Glieder des Pfades. Welche acht?“ – dies ist die Frage aus dem Wunsch zu lehren.

ඉති ඉමාසු පඤ්චසු පුච්ඡාසු අදිට්ඨස්ස තාව කස්සචි ධම්මස්ස අභාවතො තථාගතස්ස අදිට්ඨජොතනා පුච්ඡා නත්ථි. ‘‘ඉදං නාම අඤ්ඤෙහි පණ්ඩිතෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙහි සද්ධිං සංසන්දිත්වා දෙසෙස්සාමී’’ති සමන්නාහාරස්සෙව අනුප්පජ්ජනතො දිට්ඨසංසන්දනා පුච්ඡාපි නත්ථි. යස්මා පන බුද්ධානං එකධම්මෙපි ආසප්පනා පරිසප්පනා නත්ථි, බොධිමණ්ඩෙයෙව සබ්බා කඞ්ඛා ඡින්නා; තස්මා විමතිච්ඡෙදනා පුච්ඡාපි නත්ථියෙව. අවසෙසා පන ද්වෙ පුච්ඡා බුද්ධානං අත්ථි, තාසු අයං කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා නාම.

Von diesen fünf Arten von Fragen gibt es beim Tathāgata keine Frage zur Erhellung des Nicht-Gesehenen, da für ihn kein einziger Dhamma ungesehen bleibt. Es gibt auch keine Frage zum Vergleich des Gesehenen, da bei ihm der Gedanke gar nicht erst aufkommt: „Ich werde dies nun im Vergleich mit anderen Gelehrten, Asketen oder Brahmanen lehren.“ Da zudem bei den Buddhas auch nicht in Bezug auf einen einzigen Dhamma ein Schwanken oder Zögern existiert und alle Zweifel bereits am Fuße des Bodhi-Baumes beseitigt wurden, gibt es auch keine Frage zur Beseitigung von Zweifeln. Die verbleibenden zwei Arten von Fragen jedoch existieren bei den Buddhas; unter diesen ist dies hier eine Frage aus dem Wunsch zu lehren.

8. ඉදානි තං කථෙතුකම්‍යතාය පුච්ඡාය පුච්ඡිතමත්ථං කථෙතුං ‘‘පාණාතිපාතං පහායා’’තිආදිමාහ.

8. Um nun den Sinn dessen zu erklären, was durch die Frage aus dem Wunsch zu lehren gefragt wurde, sprach er die Worte beginnend mit: „Nachdem er das Töten von Lebewesen aufgegeben hat“.

තත්ථ පාණස්ස අතිපාතො පාණාතිපාතො, පාණවධො, පාණඝාතොති වුත්තං හොති. පාණොති චෙත්ථ වොහාරතො සත්තො, පරමත්ථතො ජීවිතින්ද්‍රියං, තස්මිං පන පාණෙ පාණසඤ්ඤිනො ජීවිතින්ද්‍රියුපච්ඡෙදකඋපක්කමසමුට්ඨාපිකා කායවචීද්වාරානං අඤ්ඤතරද්වාරප්පවත්තා වධකචෙතනා පාණාතිපාතො. සො ගුණවිරහිතෙසු තිරච්ඡානගතාදීසු පාණෙසු ඛුද්දකෙ පාණෙ අප්පසාවජ්ජො, මහාසරීරෙ මහාසාවජ්ජො, කස්මා? පයොගමහන්තතාය. පයොගසමත්තෙපි වත්ථුමහන්තතාය. ගුණවන්තෙසු මනුස්සාදීසු අප්පගුණෙ පාණෙ අප්පසාවජ්ජො, මහාගුණෙ මහාසාවජ්ජො. සරීරගුණානං පන සමභාවෙ සති කිලෙසානං උපක්කමානඤ්ච මුදුතාය අප්පසාවජ්ජො, තිබ්බතාය මහාසාවජ්ජොති වෙදිතබ්බො.

Dabei bedeutet 'Pāṇātipāta' das gewaltsame Zu-Fall-Bringen eines Lebewesens, also Lebensraub oder das Töten eines Wesens. 'Pāṇa' (Lebewesen) bezeichnet hier im konventionellen Sprachgebrauch ein Wesen, im höchsten Sinne jedoch die Lebenskraft (jīvitindriya). Pāṇātipāta ist der mörderische Wille, der in einem der beiden Tore (Körper oder Sprache) auftritt, das Bemühen hervorruft, welches die Lebenskraft abschneidet, wobei man die Wahrnehmung eines Lebewesens in Bezug auf dieses Wesen hat. Bei tugendlosen Wesen wie Tieren ist das Töten eines kleinen Wesens von geringerem Tadel, das eines Wesens mit großem Körper von größerem Tadel. Warum? Wegen der Größe des Aufwandes. Bei gleichem Aufwand liegt es an der Größe des Objekts. Bei tugendhaften Wesen wie Menschen ist das Töten eines Wesens mit geringer Tugend von geringerem Tadel, das eines Wesens mit großer Tugend von größerem Tadel. Wenn jedoch Körpergröße und Tugend gleich sind, ist es bei Schwäche der Befleckungen und des Aufwandes von geringerem Tadel, bei Heftigkeit von größerem Tadel; so ist dies zu verstehen.

තස්ස [Pg.69] පඤ්ච සම්භාරා හොන්ති – පාණො, පාණසඤ්ඤිතා, වධකචිත්තං, උපක්කමො, තෙන මරණන්ති. ඡ පයොගා – සාහත්ථිකො, ආණත්තිකො, නිස්සග්ගියො, ථාවරො, විජ්ජාමයො, ඉද්ධිමයොති. ඉමස්මිං පනත්ථෙ විත්ථාරියමානෙ අතිවිය පපඤ්චො හොති, තස්මා තං න විත්ථාරයාම, අඤ්ඤඤ්ච එවරූපං. අත්ථිකෙහි පන සමන්තපාසාදිකං විනයට්ඨකථං ඔලොකෙත්වා ගහෙතබ්බං.

Dafür gibt es fünf Faktoren: ein Lebewesen, das Bewusstsein, dass es ein Lebewesen ist, die Tötungsabsicht, die Anstrengung und der dadurch eintretende Tod. Es gibt sechs Arten der Tatausführung: mit eigener Hand, durch Befehl, durch Wurfgeschosse, durch feststehende Vorrichtungen (Fallen), durch Zauberkunst oder durch übernatürliche Kräfte. Wenn man diese Angelegenheit im Detail auslegen würde, entstünde ein allzu großer Wortschwall; daher legen wir dies und Ähnliches nicht weiter im Einzelnen dar. Wer jedoch eine ausführliche Darstellung wünscht, sollte den Vinaya-Kommentar Samantapāsādikā heranziehen und daraus die Informationen entnehmen.

පහායාති ඉමං පාණාතිපාතචෙතනාසඞ්ඛාතං දුස්සීල්‍යං පජහිත්වා. පටිවිරතොති පහීනකාලතො පට්ඨාය තතො දුස්සීල්‍යතො ඔරතො විරතොව. නත්ථි තස්ස වීතික්කමිස්සාමීති චක්ඛුසොතවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා පගෙව කායිකාති ඉමිනාව නයෙන අඤ්ඤෙසුපි එවරූපෙසු පදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

„Nachdem er aufgegeben hat“ bedeutet, dass er diese Sittenlosigkeit, die als die Absicht zur Tötung von Lebewesen bezeichnet wird, abgelegt hat. „Er hält sich fern“ bedeutet, dass er von dem Zeitpunkt an, an dem das Ablegen erfolgte, von jener Sittenlosigkeit absteht und sich wahrhaft davon zurückhält. Es gibt bei ihm keinen Gedanken mehr wie: „Ich werde übertreten“, weder in Bezug auf Dinge, die durch Auge oder Ohr wahrnehmbar sind, und erst recht nicht in Bezug auf körperliche Taten. In dieser Weise ist die Bedeutung auch bei anderen derartigen Formulierungen zu verstehen.

සමණොති භගවා සමිතපාපතාය ලද්ධවොහාරො. ගොතමොති ගොත්තවසෙන. න කෙවලඤ්ච භගවායෙව පාණාතිපාතා පටිවිරතො, භික්ඛුසඞ්ඝොපි පටිවිරතො, දෙසනා පන ආදිතො පට්ඨාය එවං ආගතා, අත්ථං පන දීපෙන්තෙන භික්ඛුසඞ්ඝවසෙනාපි දීපෙතුං වට්ටති.

„Samaṇa“ (Asket) wird der Erhabene genannt, weil er das Böse beruhigt (samita-pāpa) hat. „Gotama“ wird er aufgrund seiner Abstammung (gotta) genannt. Und nicht allein der Erhabene hält sich von der Tötung von Lebewesen fern, sondern auch die Gemeinschaft der Mönche (Bhikkhusaṅgha) hält sich davon fern; die Lehrdarlegung ist jedoch von Anfang an so überliefert. Wer jedoch den Sinn erklärt, dem gebührt es, dies auch in Bezug auf die Gemeinschaft der Mönche zu verdeutlichen.

නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථොති පරූපඝාතත්ථාය දණ්ඩං වා සත්ථං වා ආදාය අවත්තනතො නික්ඛිත්තදණ්ඩො චෙව නික්ඛිත්තසත්ථො චාති අත්ථො. එත්ථ ච ඨපෙත්වා දණ්ඩං සබ්බම්පි අවසෙසං උපකරණං සත්තානං විහෙඨනභාවතො සත්ථන්ති වෙදිතබ්බං. යං පන භික්ඛූ කත්තරදණ්ඩං වා දන්තකට්ඨං වා වාසිං පිප්ඵලිකං වා ගහෙත්වා විචරන්ති, න තං පරූපඝාතත්ථාය. තස්මා නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

„Der den Stock abgelegt hat, der die Waffe abgelegt hat“ bedeutet: Er führt weder einen Stock noch eine Waffe mit sich, um andere zu verletzen; daher ist er einer, der den Stock und die Waffe niedergelegt hat. Hierbei ist zu verstehen, dass – abgesehen vom Stock – jedes andere Werkzeug als „Waffe“ gilt, sofern es dazu dient, Wesen zu quälen. Wenn Mönche jedoch einen Wanderstab, ein Zahnputzhölzchen, ein Messer zum Schneiden von Zahnputzhölzern oder ein Nagelmesserchen bei sich tragen und damit umherziehen, so dient dies nicht dazu, andere zu verletzen. Daher fällt dies unter die Bezeichnung, dass Stock und Waffe abgelegt wurden.

ලජ්ජීති පාපජිගුච්ඡනලක්ඛණාය ලජ්ජාය සමන්නාගතො. දයාපන්නොති දයං මෙත්තචිත්තතං ආපන්නො. සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පීති; සබ්බෙ පාණභූතෙ හිතෙන අනුකම්පකො. තාය දයාපන්නතාය සබ්බෙසං පාණභූතානං හිතචිත්තකොති අත්ථො. විහරතීති ඉරියති යපෙති යාපෙති පාලෙති[Pg.70]. ඉති වා හි, භික්ඛවෙති එවං වා භික්ඛවෙ. වා සද්දො උපරි ‘‘අදින්නාදානං පහායා’’තිආදීනි අපෙක්ඛිත්වා විකප්පත්ථො වුත්තො, එවං සබ්බත්ථ පුරිමං වා පච්ඡිමං වා අපෙක්ඛිත්වා විකප්පභාවො වෙදිතබ්බො.

„Gewissenhaft“ bedeutet, mit Scham (lajjā) ausgestattet zu sein, welche die Eigenschaft hat, das Böse zu verabscheuen. „Voll Mitgefühl“ bedeutet, zu einem Zustand des Mitleids und eines liebenden Geistes gelangt zu sein. „Gütig und mitleidig gegenüber allen Lebewesen“ bedeutet, dass er allen atmenden Wesen mit Wohlwollen begegnet. Der Sinn ist, dass er aufgrund jenes Mitgefühls einen auf das Wohl aller Lebewesen gerichteten Geist hat. „Er lebt“ bedeutet, dass er wandelt, sein Leben aufrechterhält, fristet und bewahrt. Die Wendung „so oder so, ihr Mönche“ (iti vā hi, bhikkhave) meint „in dieser Weise, ihr Mönche“. Das Wort „oder“ (vā) ist hier im Sinne einer Aufzählung (Wahlmöglichkeit) gebraucht, mit Blick auf die folgenden Tugendregeln wie „nachdem er das Nehmen von Nichtgegebenem aufgegeben hat“. So ist überall die Bedeutung der Alternative zu verstehen, indem man sich entweder auf das Vorhergehende oder das Nachfolgende bezieht.

අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො තථාගතස්ස වණ්ණං වදමානො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘සමණො ගොතමො පාණං න හනති, න ඝාතෙති, න තත්ථ සමනුඤ්ඤො හොති, විරතො ඉමස්මා දුස්සීල්‍යා; අහො, වත රෙ බුද්ධගුණා මහන්තා’’ති, ඉති මහන්තං උස්සාහං කත්වා වණ්ණං වත්තුකාමොපි අප්පමත්තකං ඔරමත්තකං ආචාරසීලමත්තකමෙව වක්ඛති. උපරි අසාධාරණභාවං නිස්සාය වණ්ණං වත්තුං න සක්ඛිස්සති. න කෙවලඤ්ච පුථුජ්ජනොව සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිඅරහන්තොපි පච්චෙකබුද්ධාපි න සක්කොන්තියෙව; තථාගතොයෙව පන සක්කොති, තං වො උපරි වක්ඛාමීති, අයමෙත්ථ සාධිප්පායා අත්ථවණ්ණනා. ඉතො පරං පන අපුබ්බපදමෙව වණ්ණයිස්සාම.

Dies ist hier die Zusammenfassung: Ihr Mönche, wenn ein Weltling das Lob des Vollendeten verkünden würde, könnte er so sprechen: „Der Asket Gotama tötet keine Lebewesen, er lässt nicht töten, er billigt das Töten nicht; er hält sich von dieser Sittenlosigkeit fern. Oh, wie großartig sind doch die Tugenden des Buddha!“ Obwohl er also mit großem Eifer sein Lob aussprechen möchte, würde er nur Geringfügiges, Unbedeutendes, nämlich nur das Maß der Tugend des guten Betragens erwähnen. Er wird nicht in der Lage sein, ein Lob auszusprechen, das auf den darüber hinausgehenden, außergewöhnlichen Eigenschaften beruht. Und nicht nur der Weltling allein, sondern auch Stromeingetretene, Einmalwiederkehrende, Nichtwiederkehrende, Arahants und sogar Einzelbuddhas vermögen dies nicht; nur der Vollendete selbst kann es. „Dies werde ich euch weiter oben verkünden“, so lautet hier die sinnvolle Erläuterung. Von hier an werden wir jedoch nur noch die Begriffe erklären, die zuvor noch nicht behandelt wurden.

අදින්නාදානං පහායාති එත්ථ අදින්නස්ස ආදානං අදින්නාදානං, පරසංහරණං, ථෙය්‍යං, චොරිකාති වුත්තං හොති. තත්ථ අදින්නන්ති පරපරිග්ගහිතං, යත්ථ පරො යථාකාමකාරිතං ආපජ්ජන්තො අදණ්ඩාරහො අනුපවජ්ජො ච හොති. තස්මිං පරපරිග්ගහිතෙ පරපරිග්ගහිතසඤ්ඤිනො, තදාදායකඋපක්කමසමුට්ඨාපිකා ථෙය්‍යචෙතනා අදින්නාදානං. තං හීනෙ පරසන්තකෙ අප්පසාවජ්ජං, පණීතෙ මහාසාවජ්ජං, කස්මා? වත්ථුපණීතතාය. වත්ථුසමත්තෙ සති ගුණාධිකානං සන්තකෙ වත්ථුස්මිං මහාසාවජ්ජං. තං තං ගුණාධිකං උපාදාය තතො තතො හීනගුණස්ස සන්තකෙ වත්ථුස්මිං අප්පසාවජ්ජං.

Bei „nachdem er das Nehmen von Nichtgegebenem aufgegeben hat“ bedeutet „Nehmen von Nichtgegebenem“ das Ergreifen dessen, was vom Besitzer nicht gegeben wurde; es wird auch als Wegnahme von Fremdem, Diebstahl oder Räuberei bezeichnet. Dabei meint „nicht gegeben“ das, was im Besitz eines anderen ist, worüber der andere nach Belieben verfügen kann, ohne dafür bestraft oder getadelt zu werden. Wenn jemand die Absicht zu stehlen (theyyacetanā) hat, welche die Anstrengung zur Wegnahme dieses fremden Besitzes hervorruft, und dabei weiß, dass es fremder Besitz ist, so nennt man das „Nehmen von Nichtgegebenem“. Dies ist von geringem Gewicht (wenig tadelnswert), wenn es sich um geringwertiges fremdes Gut handelt, und von großem Gewicht, wenn es sich um kostbares Gut handelt. Warum? Wegen der Kostbarkeit des Objekts. Bei gleicher Beschaffenheit des Objekts ist die Tat von großem Gewicht, wenn das Gut Personen gehört, die reich an Tugenden sind. Je nach den Tugenden der jeweiligen Person ist die Tat im Vergleich dazu von geringerem Gewicht, wenn das Gut jemandem gehört, der weniger tugendhaft ist.

තස්ස පඤ්ච සම්භාරා හොන්ති – පරපරිග්ගහිතං, පරපරිග්ගහිතසඤ්ඤිතා, ථෙය්‍යචිත්තං, උපක්කමො, තෙන හරණන්ති. ඡ පයොගා – සාහත්ථිකාදයොව. තෙ ච ඛො යථානුරූපං ථෙය්‍යාවහාරො, පසය්හාවහාරො, පටිච්ඡන්නාවහාරො, පරිකප්පාවහාරො, කුසාවහාරොති ඉමෙසං අවහාරානං වසෙන පවත්තා, අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන සමන්තපාසාදිකායං වුත්තො.

Dafür gibt es fünf Faktoren: fremder Besitz, das Bewusstsein, dass es fremder Besitz ist, die Diebstahlsabsicht, die Anstrengung und die Wegnahme dadurch. Es gibt sechs Arten der Tatausführung, wie die bereits erwähnte mit eigener Hand und so weiter. Diese erfolgen entsprechend als heimlicher Diebstahl, Raub durch Gewalt, Diebstahl durch Verheimlichung, Diebstahl durch List oder Betrug beim Losen. Dies ist die Zusammenfassung an dieser Stelle. Die ausführliche Darstellung wurde jedoch in der Samantapāsādikā dargelegt.

දින්නමෙව [Pg.71] ආදියතීති දින්නාදායී. චිත්තෙනපි දින්නමෙව පටිකඞ්ඛතීති දින්නපාටිකඞ්ඛී. ථෙනෙතීති ථෙනො. න ථෙනෙන අථෙනෙන. අථෙනත්තායෙව සුචිභූතෙන. අත්තනාති අත්තභාවෙන. අථෙනං සුචිභූතං අත්තානං කත්වා විහරතීති වුත්තං හොති. සෙසං පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව යොජෙතබ්බං. යථා ච ඉධ, එවං සබ්බත්ථ.

„Er nimmt nur Gegebenes“ macht ihn zu einem, der nur Gegebenes nimmt (dinnādāyī). „Er begehrt selbst im Geiste nur das Gegebene“ macht ihn zu einem, der nur auf Gegebenes wartet (dinnapāṭikaṅkhī). Wer stiehlt, ist ein Dieb (theno); wer nicht stiehlt, ist ein Nicht-Dieb (atheno). Eben weil er nicht stiehlt, ist er rein geworden. „Mit sich selbst“ bedeutet mit seinem Wesen (attabhāva). Es bedeutet, dass er lebt, indem er sich selbst zu einem Nicht-Dieb und zu einem reinen Wesen macht. Der Rest ist genau so anzuwenden, wie es bei der ersten Übungsregel erklärt wurde. Und wie hier, so gilt es überall.

අබ්‍රහ්මචරියන්ති අසෙට්ඨචරියං. බ්‍රහ්මං සෙට්ඨං ආචාරං චරතීති බ්‍රහ්මචාරී. ආරාචාරීති අබ්‍රහ්මචරියතො දූරචාරී. මෙථුනාති රාගපරියුට්ඨානවසෙන සදිසත්තා මෙථුනකාති ලද්ධවොහාරෙහි පටිසෙවිතබ්බතො මෙථුනාති සඞ්ඛ්‍යං ගතා අසද්ධම්මා. ගාමධම්මාති ගාමවාසීනං ධම්මා.

„Unkeuschheit“ bedeutet das Verhalten von Unedlen. Wer den „Brahma-Wandel“, also den edlen Wandel praktiziert, wird „Brahmacārī“ (Keuscher) genannt. „Einer, der fernbleibt“ bedeutet, dass er sich weit von der Unkeuschheit entfernt hält. „Geschlechtsverkehr“ (methuna) bezieht sich auf das unedle Verhalten, das von Paaren (mithuna) – wie man Männer und Frauen nennt, die aufgrund ihres Verlangens zusammenkommen – praktiziert wird. „Dorf-Sitte“ (gāmadhamma) meint die Sitte der Dorfbewohner (Laien).

9. මුසාවාදං පහායාති එත්ථ මුසාති විසංවාදනපුරෙක්ඛාරස්ස අත්ථභඤ්ජනකො වචීපයොගො කායපයොගො, වා විසංවාදනාධිප්පායෙන පනස්ස පරවිසංවාදකකායවචීපයොගසමුට්ඨාපිකා චෙතනා මුසාවාදො.

9. In Bezug auf „nachdem er die Lüge aufgegeben hat“ bedeutet „Lüge“ (musā) eine körperliche oder sprachliche Handlung, die darauf abzielt, jemanden zu täuschen und den Nutzen (oder die Wahrheit) zu zerstören. Die Absicht (cetanā), die eine solche täuschende körperliche oder sprachliche Handlung hervorruft, wird als Musāvāda (Lügenhaftigkeit) bezeichnet.

අපරො නයො, ‘මුසා’ති අභූතං අතච්ඡං වත්ථු. ‘වාදො’ති තස්ස භූතතො තච්ඡතො විඤ්ඤාපනං. ලක්ඛණතො පන අතථං වත්ථුං තථතො පරං විඤ්ඤාපෙතුකාමස්ස තථාවිඤ්ඤත්තිසමුට්ඨාපිකා චෙතනා මුසාවාදො. සො යමත්ථං භඤ්ජති, තස්ස අප්පතාය අප්පසාවජ්ජො, මහන්තතාය මහාසාවජ්ජො.

Eine andere Methode: „Musā“ bedeutet eine unwahre, unzutreffende Sache. „Vādo“ bedeutet, diese unwahre Sache als wahr und zutreffend bekannt zu machen. Gemäß dem Merkmal ist „Musāvāda“ (Lügenrede) die Willensentscheidung (cetanā), die eine körperliche oder sprachliche Mitteilung hervorruft, mit der Absicht, einen anderen glauben zu machen, eine unwahre Sache sei wahr. Der Grad der Schuldhaftigkeit richtet sich nach dem Nutzen, der dadurch zerstört wird; bei geringem Verlust des Nutzens ist sie geringfügig tadelnswert, bei großem Verlust schwer tadelnswert.

අපි ච ගහට්ඨානං අත්තනො සන්තකං අදාතුකාමතාය නත්ථීතිආදිනයප්පවත්තො අප්පසාවජ්ජො, සක්ඛිනා හුත්වා අත්ථභඤ්ජනත්ථං වුත්තො මහාසාවජ්ජො, පබ්බජිතානං අප්පකම්පි තෙලං වා සප්පිං වා ලභිත්වා හසාධිප්පායෙන – ‘‘අජ්ජ ගාමෙ තෙලං නදී මඤ්ඤෙ සන්දතී’’ති පූරණකථානයෙන පවත්තො අප්පසාවජ්ජො, අදිට්ඨංයෙව පන දිට්ඨන්තිආදිනා නයෙන වදන්තානං මහාසාවජ්ජො.

Zudem ist bei Hausleuten das Lügen aus dem Unwillen heraus, den eigenen Besitz wegzugeben (z. B. wenn sie sagen: „Es ist nichts da“), von geringer Schuldhaftigkeit. Wenn man jedoch als Zeuge lügt, um jemandes Nutzen zu schädigen, ist dies schwer tadelnswert. Wenn Ordensleute, nachdem sie auch nur wenig Öl oder geklärte Butter erhalten haben, aus Freude am Scherz sagen: „Heute fließt das Öl im Dorf wie ein Fluss“ – was nach der Methode der ausschmückenden Erzählung geschieht –, so ist dies von geringer Schuldhaftigkeit. Wenn man jedoch nach der Methode verfährt, das Ungesehene als „gesehen“ zu bezeichnen, ist dies schwer tadelnswert.

තස්ස චත්තාරො සම්භාරා හොන්ති – අතථං වත්ථු, විසංවාදනචිත්තං, තජ්ජො වායාමො, පරස්ස තදත්ථවිජානනන්ති. එකො පයොගො සාහත්ථිකොව. සො කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා වාචාය වා පරවිසංවාදනකිරියාකරණෙන දට්ඨබ්බො. තාය චෙ කිරියාය පරො තමත්ථං ජානාති, අයං කිරියසමුට්ඨාපිකචෙතනාක්ඛණෙයෙව මුසාවාදකම්මුනා බජ්ඣති.

Dafür gibt es vier Faktoren: eine unwahre Sache, die Absicht zu täuschen, die entsprechende Anstrengung und das Verständnis des Sinnes durch den anderen. Die Ausführung erfolgt nur persönlich (sāhatthika). Diese ist als körperliche Handlung, als eine mit dem Körper verbundene Handlung oder als sprachliche Äußerung zu betrachten, indem man eine Handlung vollzieht, die einen anderen täuscht. Wenn der andere durch diese Handlung jenen Sinn versteht, dann ist man genau in dem Moment der Willensentscheidung, die die Handlung hervorruft, durch das Kamma der Lügenrede gebunden.

යස්මා [Pg.72] පන යථා කායකායපටිබද්ධවාචාහි පරං විසංවාදෙති, තථා ‘‘ඉදමස්ස භණාහී’’ති ආණාපෙන්තොපි පණ්ණං ලිඛිත්වා පුරතො නිස්සජ්ජන්තොපි, ‘‘අයමත්ථො එවං දට්ඨබ්බො’’ති කුඩ්ඩාදීසු ලිඛිත්වා ඨපෙන්තොපි. තස්මා එත්ථ ආණත්තිකනිස්සග්ගියථාවරාපි පයොගා යුජ්ජන්ති, අට්ඨකථාසු පන අනාගතත්තා වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බා.

Da man jedoch einen anderen nicht nur durch den Körper, körpergebundene Dinge oder Sprache täuschen kann, sondern ebenso, indem man befiehlt: „Sag ihm dies (gelogen)“ (āṇattika), oder indem man einen Brief schreibt und ihn vor dem anderen ablegt (nissaggiya), oder indem man etwas Unwahres an Wände usw. schreibt und es dort belässt (thāvara), sind hier auch die Ausführungen durch Befehl, Ablegen und Beständiges zutreffend. Da diese jedoch in den Kommentaren (Aṭṭhakathā) nicht explizit überliefert sind, sollten sie nach sorgfältiger Abwägung angenommen werden.

සච්චං වදතීති සච්චවාදී. සච්චෙන සච්චං සන්දහති ඝටෙතීති සච්චසන්ධො. න අන්තරන්තරා මුසා වදතීති අත්ථො. යො හි පුරිසො කදාචි මුසා වදති, කදාචි සච්චං, තස්ස මුසාවාදෙන අන්තරිතත්තා සච්චං සච්චෙන න ඝටීයති; තස්මා සො න සච්චසන්ධො. අයං පන න තාදිසො, ජීවිතහෙතුපි මුසා අවත්වා සච්චෙන සච්චං සන්දහති යෙවාති සච්චසන්ධො.

Wer die Wahrheit sagt, heißt „Wahrheitsredner“ (saccavādī). Wer durch Wahrheit die Wahrheit verbindet oder zusammenfügt, heißt „der Wahrheit Verbundene“ (saccasandho). Das bedeutet, dass er nicht zwischendurch Lügen spricht. Denn wenn ein Mensch manchmal lügt und manchmal die Wahrheit sagt, wird seine Wahrheit durch die Lügenrede unterbrochen; daher verbindet sich die Wahrheit nicht mit der Wahrheit, und er ist kein „der Wahrheit Verbundener“. Dieser (der Erhabene) jedoch ist nicht so; selbst um des Lebens willen spricht er keine Lüge, sondern verbindet durch Wahrheit stets die Wahrheit; daher wird er „der Wahrheit Verbundene“ genannt.

ථෙතොති ථිරො ථිරකථොති අත්ථො. එකො හි පුග්ගලො හලිද්දිරාගො විය, ථුසරාසිම්හි නිඛාතඛාණු විය, අස්සපිට්ඨෙ ඨපිතකුම්භණ්ඩමිව ච න ථිරකථො හොති, එකො පාසාණලෙඛා විය, ඉන්දඛීලො විය ච ථිරකථො හොති, අසිනා සීසං ඡින්දන්තෙපි ද්වෙ කථා න කථෙති, අයං වුච්චති ථෙතො.

„Theto“ bedeutet fest, von beständiger Rede. Denn ein gewisser Mensch ist nicht von beständiger Rede, wenn er wie eine Färbung mit Gelbwurz ist, wie ein in einen Spreuhaufen gesteckter Pfahl oder wie ein Kürbis auf dem Rücken eines Pferdes. Ein anderer hingegen ist von beständiger Rede wie eine Inschrift in Stein oder wie ein Stadttor-Pfeiler; selbst wenn man ihm mit einem Schwert den Kopf abschneidet, spricht er nicht zweierlei Worte – dieser wird „der Beständige“ (theto) genannt.

පච්චයිකොති පත්තියායිතබ්බකො, සද්ධායිතබ්බකොති අත්ථො. එකච්චො හි පුග්ගලො න පච්චයිකො හොති, ‘‘ඉදං කෙන වුත්තං, අසුකෙනා’’ති වුත්තෙ ‘‘මා තස්ස වචනං සද්දහථා’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. එකො පච්චයිකො හොති, ‘‘ඉදං කෙන වුත්තං, අසුකෙනා’’ති වුත්තෙ ‘‘යදි තෙන වුත්තං, ඉදමෙව පමාණං, ඉදානි උපපරික්ඛිතබ්බං නත්ථි, එවමෙව ඉද’’න්ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, අයං වුච්චති පච්චයිකො. අවිසංවාදකො ලොකස්සාති තාය සච්චවාදිතාය ලොකං න විසංවාදෙතීති අත්ථො.

„Paccayiko“ bedeutet einer, dem man durch Vertrauen begegnen sollte, also glaubwürdig. Ein gewisser Mensch ist nicht vertrauenswürdig; wenn man fragt: „Wer hat das gesagt?“, und die Antwort lautet: „Der und der“, so kommt man zu dem Urteil: „Glaubt seinen Worten nicht“. Ein anderer ist vertrauenswürdig; wenn es heißt: „Der und der hat es gesagt“, so gilt: „Wenn er es gesagt hat, ist dies der Maßstab, nun gibt es nichts mehr zu prüfen; es verhält sich genau so, wie er es sagte“. Dieser wird „Vertrauenswürdiger“ genannt. „Täuscht die Welt nicht“ bedeutet, dass er aufgrund seiner Wahrhaftigkeit die Menschen nicht in die Irre führt.

පිසුණං වාචං පහායාතිආදීසු යාය වාචාය යස්ස තං වාචං භාසති, තස්ස හදයෙ අත්තනො පියභාවං, පරස්ස ච සුඤ්ඤභාවං කරොති, සා පිසුණා වාචා.

In den Abschnitten wie „nachdem er die verleumderische Rede aufgegeben hat“ ist unter „verleumderische Rede“ jene Rede zu verstehen, durch die man im Herzen dessen, zu dem man spricht, für sich selbst Beliebtheit und für den anderen Entfremdung bewirkt.

යාය පන අත්තානම්පි පරම්පි ඵරුසං කරොති, යා වාචා සයම්පි ඵරුසා, නෙව කණ්ණසුඛා න හදයඞ්ගමා, අයං ඵරුසා වාචා.

Jene Rede jedoch, durch die man sowohl sich selbst als auch den anderen verroht, die selbst rau ist, weder angenehm für das Ohr noch herzergreifend ist, das ist die grobe Rede (pharusā vācā).

යෙන [Pg.73] සම්ඵං පලපති නිරත්ථකං, සො සම්ඵප්පලාපො.

Das, womit man sinnloses, nutzloses Zeug daherredet, ist das leere Geschwätz (samphappalāpo).

තෙසං මූලභූතා චෙතනාපි පිසුණවාචාදිනාමෙව ලභති, සා එව ච ඉධාධිප්පෙතාති.

Auch die Willensentscheidung (cetanā), die die Grundlage für jene verleumderische Rede usw. ist, erhält eben jene Namen wie „Verleumdung“. Und genau diese Willensentscheidung ist hier (in den Sīlas) gemeint.

තත්ථ සංකිලිට්ඨචිත්තස්ස පරෙසං වා භෙදාය අත්තනො පියකම්‍යතාය වා කායවචීපයොගසමුට්ඨාපිකා චෙතනා පිසුණවාචා. සා යස්ස භෙදං කරොති, තස්ස අප්පගුණතාය අප්පසාවජ්ජා, මහාගුණතාය මහාසාවජ්ජා.

Dabei ist die verleumderische Rede die Willensentscheidung eines Menschen mit beflecktem Geist, welche körperliche oder sprachliche Bemühungen hervorruft, entweder um andere zu entzweien oder um sich selbst beliebt zu machen. Wenn sie die Spaltung bei jemandem bewirkt, der wenig Tugend besitzt, ist sie von geringer Schuldhaftigkeit; bei jemandem mit großen Tugenden ist sie schwer tadelnswert.

තස්සා චත්තාරො සම්භාරා – භින්දිතබ්බො පරො, ‘‘ඉති ඉමෙ නානා භවිස්සන්ති, විනා භවිස්සන්තී’’ති භෙදපුරෙක්ඛාරතා වා, ‘‘ඉති අහං පියො භවිස්සාමි විස්සාසිකො’’ති පියකම්‍යතා වා, තජ්ජො වායාමො, තස්ස තදත්ථවිජානනන්ති. ඉමෙසං භෙදායාති, යෙසං ඉතොති වුත්තානං සන්තිකෙ සුතං තෙසං භෙදාය.

Dafür gibt es vier Faktoren: ein anderer, der entzweit werden soll; die Absicht zur Entzweiung in dem Sinne „So werden diese getrennt sein, werden sie entfremdet sein“ oder die Absicht, beliebt zu sein in dem Sinne „So werde ich geliebt und vertrauenswürdig sein“; die entsprechende Anstrengung und das Verständnis des Sinnes durch jene Person. „Um diese zu entzweien“ bedeutet: um sie von jenen zu trennen, bei denen man etwas gehört hat.

භින්නානං වා සන්ධාතාති ද්වින්නං මිත්තානං වා සමානුපජ්ඣායකාදීනං වා කෙනචිදෙව කාරණෙන භින්නානං එකමෙකං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘තුම්හාකං ඊදිසෙ කුලෙ ජාතානං එවං බහුස්සුතානං ඉදං න යුත්ත’’න්තිආදීනි වත්වා සන්ධානං කත්තා අනුකත්තා. අනුප්පදාතාති සන්ධානානුප්පදාතා. ද්වෙ ජනෙ සමග්ගෙ දිස්වා – ‘‘තුම්හාකං එවරූපෙ කුලෙ ජාතානං එවරූපෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතානං අනුච්ඡවිකමෙත’’න්තිආදීනි වත්වා දළ්හීකම්මං කත්තාති අත්ථො. සමග්ගො ආරාමො අස්සාති සමග්ගාරාමො. යත්ථ සමග්ගා නත්ථි, තත්ථ වසිතුම්පි න ඉච්ඡතීති අත්ථො. සමග්ගරාමොතිපි පාළි, අයමෙවෙත්ථ අත්ථො. සමග්ගරතොති සමග්ගෙසු රතො, තෙ පහාය අඤ්ඤත්ථ ගන්තුම්පි න ඉච්ඡතීති අත්ථො. සමග්ගෙ දිස්වාපි සුත්වාපි නන්දතීති සමග්ගනන්දී, සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතාති යා වාචා සත්තෙ සමග්ගෙයෙව කරොති, තං සාමග්ගිගුණපරිදීපිකමෙව වාචං භාසති, න ඉතරන්ති.

„Ein Versöhner der Entzweiten“ bedeutet, dass man zu zwei Freunden oder Mitschülern usw., die aus irgendeinem Grund entzweit sind, einzeln hingeht und Worte spricht wie: „Euch, die ihr in einer solchen Familie geboren und so hochgelehrt seid, geziemt diese Entzweiung nicht“, und so die Verbindung herstellt und fördert. „Ein Förderer der Eintracht“ bedeutet, dass man die Verbindung weiter unterstützt. Wenn man zwei Menschen sieht, die einig sind, und Worte spricht wie: „Euch, die ihr in einer solchen Familie geboren und mit solchen Tugenden ausgestattet seid, ist diese Einigkeit angemessen“, und so die Festigung bewirkt. Ein „Freund der Eintracht“ (samaggārāmo) ist einer, dessen Freude die Eintracht ist; wo keine Einigkeit herrscht, dort will er nicht einmal weilen. Auch die Lesart „samaggarāmo“ hat dieselbe Bedeutung. „Samaggarato“ bedeutet, dass er an den Einigen Gefallen findet und sie nicht verlassen will, um anderswohin zu gehen. Er freut sich, wenn er Einigkeit sieht oder davon hört (samagganandī). Er spricht „Worte, die Einigkeit schaffen“, indem er nur solche Worte äußert, die die Vorzüge der Eintracht verdeutlichen, und keine anderen.

පරස්ස මම්මච්ඡෙදකකායවචීපයොගසමුට්ඨාපිකා එකන්තඵරුසචෙතනා ඵරුසාවාචා. තස්සා ආවිභාවත්ථමිදං වත්ථු – එකො කිර දාරකො මාතුවචනං අනාදියිත්වා අරඤ්ඤං ගච්ඡති, තං මාතා නිවත්තෙතුමසක්කොන්තී – ‘‘චණ්ඩා තං මහිංසී අනුබන්ධතූ’’ති අක්කොසි. අථස්ස තථෙව අරඤ්ඤෙ මහිංසී [Pg.74] උට්ඨාසි. දාරකො ‘‘යං මම මාතා මුඛෙන කථෙසි, තං මා හොතු, යං චිත්තෙන චින්තෙසි තං හොතූ’’ති, සච්චකිරියමකාසි. මහිංසී තත්ථෙව බද්ධා විය අට්ඨාසි. එවං මම්මච්ඡෙදකොපි පයොගො චිත්තසණ්හතාය න ඵරුසා වාචා හොති. මාතාපිතරො හි කදාචි පුත්තකෙ එවං වදන්ති – ‘‘චොරා වො ඛණ්ඩාඛණ්ඩං කරොන්තූ’’ති, උප්පලපත්තම්පි ච නෙසං උපරි පතන්තං න ඉච්ඡන්ති. ආචරියුපජ්ඣායා ච කදාචි නිස්සිතකෙ එවං වදන්ති – ‘‘කිං ඉමෙ අහිරීකා අනොත්තප්පිනො චරන්ති, නිද්ධමථ නෙ’’ති, අථ ච නෙසං ආගමාධිගමසම්පත්තිං ඉච්ඡන්ති. යථා ච චිත්තසණ්හතාය ඵරුසා වාචා න හොති, එවං වචනසණ්හතාය අඵරුසා වාචා න හොති. න හි මාරාපෙතුකාමස්ස – ‘‘ඉමං සුඛං සයාපෙථා’’ති වචනං අඵරුසා වාචා හොති, චිත්තඵරුසතාය පනෙසා ඵරුසා වාචාව. සා යං සන්ධාය පවත්තිතා, තස්ස අප්පගුණතාය අප්පසාවජ්ජා, මහාගුණතාය මහාසාවජ්ජා. තස්සා තයො සම්භාරා – අක්කොසිතබ්බො පරො, කුපිතචිත්තං, අක්කොසනාති.

Grobe Rede (pharusāvācā) ist die rein grobe Absicht, welche körperliche oder stimmliche Handlungen hervorruft, die die Lebensnerven anderer verletzen (mammacchedaka), indem sie die Grundlagen der Beleidigung wie Abstammung usw. angreifen. Zur Verdeutlichung dieser groben Absicht dient folgende Geschichte: Ein Junge ging gegen den Rat seiner Mutter in den Wald. Da die Mutter ihn nicht zurückhalten konnte, verfluchte sie ihn: ‘Möge dich eine wilde Büffelkuh verfolgen!’ Tatsächlich tauchte im Wald eine Büffelkuh vor ihm auf. Der Junge vollzog eine Wahrheitsbekräftigung (saccakiriya): ‘Was meine Mutter mit dem Munde sprach, das möge nicht geschehen; was sie jedoch mit ihrem Herzen dachte, das möge geschehen!’ Die Büffelkuh blieb daraufhin wie festgebunden stehen. So gilt eine Handlung, selbst wenn sie die Lebensnerven zu verletzen scheint, aufgrund der Sanftheit des Geistes nicht als grobe Rede. Denn Eltern sagen manchmal zu ihren Kindern: ‘Mögen Räuber euch in Stücke hauen!’, doch wollen sie nicht einmal, dass auch nur ein Lotusblatt auf sie fällt. Auch Lehrer und Mentoren sagen zu ihren Schülern: ‘Warum wandeln diese Schamlosen und Gewissenlosen hier herum? Treibt sie fort!’, und doch wünschen sie ihnen die Vollendung in Studium und Verwirklichung. Wie also aufgrund der Sanftheit des Geistes keine grobe Rede vorliegt, so wird eine Rede nicht allein durch sanfte Worte zur nicht-groben Rede. Wenn jemand mit der Absicht zu töten sagt: ‘Lasst diesen hier sanft schlafen’, so ist dies aufgrund der Grobheit der Absicht dennoch grobe Rede. Diese ist von geringer Schuld, wenn sie sich gegen jemanden mit wenigen Vorzügen richtet, und von großer Schuld bei jemandem mit großen Vorzügen. Ihre drei Faktoren sind: ein anderes Wesen, das beleidigt wird; ein zorniger Geist; und die Beleidigung selbst.

නෙලාති එලං වුච්චති දොසො, නාස්සා එලන්ති නෙලා, නිද්දොසාති අත්ථො. ‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො’’ති, (උදා. 65) එත්ථ වුත්තනෙලං විය. කණ්ණසුඛාති බ්‍යඤ්ජනමධුරතාය කණ්ණානං සුඛා, සූචිවිජ්ඣනං විය කණ්ණසූලං න ජනෙති. අත්ථමධුරතාය සකලසරීරෙ කොපං අජනෙත්වා පෙමං ජනෙතීති පෙමනීයා. හදයං ගච්ඡති, අප්පටිහඤ්ඤමානා සුඛෙන චිත්තං පවිසතීති හදයඞ්ගමා. ගුණපරිපුණ්ණතාය පුරෙ භවාති පොරී පුරෙ සංවඩ්ඪනාරී විය සුකුමාරාතිපි පොරී. පුරස්ස එසාතිපි පොරී. නගරවාසීනං කථාති අත්ථො. නගරවාසිනො හි යුත්තකථා හොන්ති. පිතිමත්තං පිතාති වදන්ති, භාතිමත්තං භාතාති වදන්ති, මාතිමත්තං මාතාති වදන්ති. එවරූපී කථා බහුනො ජනස්ස කන්තා හොතීති බහුජනකන්තා. කන්තභාවෙනෙව බහුනො ජනස්ස මනාපා චිත්තවුඩ්ඪිකරාති බහුජනමනාපා.

‘Nelā’ (makellos) leitet sich von ‘ela’ ab, was Fehler bedeutet; da sie fehlerfrei ist, heißt sie nelā. Dies ist wie im Vers ‘nelaṅgo setapacchādo’ beschrieben. ‘Kaṇṇasukhā’ (angenehm für das Ohr) bedeutet, dass sie aufgrund der Süße der Laute den Ohren wohlgefällig ist und keinen Ohrenschmerz wie durch einen Nadelstich verursacht. ‘Pemanīyā’ (liebevoll) ist sie, weil sie durch die Süße ihres Sinnes keine Erregung im Körper hervorruft, sondern Liebe erzeugt. ‘Hadayaṅgamā’ (zum Herzen gehend) bedeutet, dass sie ungehindert und angenehm in den Geist eintritt. ‘Porī’ (höflich oder städtisch) nennt man sie, weil sie vollkommen an Vorzügen ist oder weil sie so zart ist wie eine in der Stadt aufgewachsene Frau; sie ist die Sprache der Stadtbewohner. Die Bewohner der Stadt pflegen nämlich eine angemessene Rede: Sie reden ältere Männer als Vater an, Gleichaltrige als Bruder und ältere Frauen als Mutter. Eine solche Rede ist ‘bahujanakantā’ (von vielen geliebt). Da sie beliebt ist, ist sie ‘bahujanamanāpā’ (vielen wohlgefällig), da sie das Herz erfreut.

අනත්ථවිඤ්ඤාපිකා කායවචීපයොගසමුට්ඨාපිකා අකුසලචෙතනා සම්ඵප්පලාපො. සො ආසෙවනමන්දතාය අප්පසාවජ්ජො, ආසෙවනමහන්තතාය මහාසාවජ්ජො, තස්ස ද්වෙ සම්භාරා – භාරතයුද්ධසීතාහරණාදිනිරත්ථකකථාපුරෙක්ඛාරතා, තථාරූපී කථා කථනඤ්ච.

Leeres Geschwätz (samphappalāpo) ist die unheilsame Absicht, die körperliche oder stimmliche Bemühungen hervorruft, welche nutzlose Dinge vermitteln. Es ist von geringer Schuld bei seltener Ausübung und von großer Schuld bei häufiger Ausübung. Seine zwei Faktoren sind: die Vorliebe für nutzlose Erzählungen wie über den Bharata-Krieg oder den Raub der Sita sowie das tatsächliche Führen solcher Gespräche.

කාලෙන [Pg.75] වදතීති කාලවාදී වත්තබ්බයුත්තකාලං සල්ලක්ඛෙත්වා වදතීති අත්ථො. භූතං තථං තච්ඡං සභාවමෙව වදතීති භූතවාදී. දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකත්ථසන්නිස්සිතමෙව කත්වා වදතීති අත්ථවාදී. නවලොකුත්තරධම්මසන්නිස්සිතං කත්වා වදතීති ධම්මවාදී සංවරවිනයපහානවිනයසන්නිස්සිතං කත්වා වදතීති විනයවාදී.

‘Kālavādī’ (zur rechten Zeit redend) bedeutet, dass er nur spricht, wenn es angebracht ist. ‘Bhūtavādī’ (der Wahrheit gemäß redend) bedeutet, dass er nur das spricht, was wirklich, wahrhaftig und der Natur der Sache entsprechend ist. ‘Atthavādī’ (vom Nutzen redend) bedeutet, dass er mit Bezug auf den Nutzen in diesem Leben oder in zukünftigen Leben spricht. ‘Dhammavādī’ (vom Dhamma redend) bedeutet, dass er mit Bezug auf die neun überweltlichen Lehren spricht. ‘Vinayavādī’ (von der Disziplin redend) bedeutet, dass er mit Bezug auf die Disziplin der Zügelung (saṃvara) und des Überwindens (pahāna) spricht.

නිධානං වුච්චති ඨපනොකාසො, නිධානමස්සා අත්ථීති නිධානවතී. හදයෙ නිධාතබ්බයුත්තකං වාචං භාසිතාති අත්ථො. කාලෙනාති එවරූපිං භාසමානොපි ච – ‘‘අහං නිධානවතිං වාචං භාසිස්සාමී’’ති න අකාලෙන භාසති, යුත්තකාලං පන අපෙක්ඛිත්වාව භාසතීති අත්ථො. සාපදෙසන්ති සඋපමං, සකාරණන්ති අත්ථො. පරියන්තවතින්ති පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා යථාස්සා පරිච්ඡෙදො පඤ්ඤායති, එවං භාසතීති අත්ථො. අත්ථසංහිතන්ති අනෙකෙහිපි නයෙහි විභජන්තෙන පරියාදාතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය අත්ථසම්පන්නං භාසති. යං වා සො අත්ථවාදී අත්ථං වදති, තෙන අත්ථෙන සහිතත්තා අත්ථසංහිතං වාචං භාසති, න අඤ්ඤං නික්ඛිපිත්වා අඤ්ඤං භාසතීති වුත්තං හොති.

‘Nidhāna’ bedeutet ein Ort der Aufbewahrung; eine Rede, die einen solchen Ort besitzt, heißt ‘nidhānavatī’ (bewahrenswert). Das bedeutet, dass er Worte spricht, die es wert sind, im Herzen bewahrt zu werden. ‘Kālena’ (zur rechten Zeit) bedeutet: Obwohl er eine solche bewahrenswerte Rede führt, spricht er sie nicht zur Unzeit, sondern erst nach Abwägung des passenden Augenblicks. ‘Sāpadesa’ bedeutet mit Gleichnissen und Begründungen versehen. ‘Pariyantavatī’ bedeutet, dass er so spricht, dass die Abgrenzung und das Ende der Darlegung klar erkennbar sind. ‘Atthasaṃhita’ (mit dem Ziel verbunden) bedeutet, dass er Worte spricht, die so inhaltsreich sind, dass sie selbst durch detaillierte Analyse in vielerlei Weisen nicht erschöpft werden können. Oder es bedeutet: Da er als ‘Atthavādī’ von wahrem Nutzen spricht, ist seine Rede mit diesem Nutzen verbunden; er verwirft nicht den einen Sinn, um einen anderen (völlig fremden) zu verkünden.

10. බීජගාමභූතගාමසමාරම්භාති මූලබීජං ඛන්ධබීජං ඵළුබීජං අග්ගබීජං බීජබීජන්ති පඤ්චවිධස්ස බීජගාමස්ස චෙව, යස්ස කස්සචි නීලතිණරුක්ඛාදිකස්ස භූතගාමස්ස ච සමාරම්භා, ඡෙදනභෙදනපචනාදිභාවෙන විකොපනා පටිවිරතොති අත්ථො.

10. ‘Bījagāma-bhūtagāma-samārambhā’ bezieht sich auf die Schädigung der fünf Arten von Samenwelt (Wurzelsamen, Stammsamen, Knotensamen, Ableger und eigentliche Samen) sowie auf die Pflanzenwelt wie grünes Gras und Bäume. Er hält sich fern von deren Zerstörung durch Schneiden, Brechen, Kochen oder ähnliche Arten der Beschädigung.

එකභත්තිකොති පාතරාසභත්තං සායමාසභත්තන්ති ද්වෙ භත්තානි, තෙසු පාතරාසභත්තං අන්තොමජ්ඣන්හිකෙන පරිච්ඡින්නං, ඉතරං මජ්ඣන්හිකතො උද්ධං අන්තො අරුණෙන. තස්මා අන්තොමජ්ඣන්හිකෙ දසක්ඛත්තුං භුඤ්ජමානොපි එකභත්තිකොව හොති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘එකභත්තිකො’’ති.

‘Ekabhattiko’ (einmal am Tag essend) bezieht sich auf die zwei Arten von Mahlzeiten: das Frühstück (pātarāsa) und das Abendessen (sāyamāsa). Davon ist das Frühstück zeitlich durch die Zeit vor dem Mittag begrenzt, während das andere nach dem Mittag bis vor der Morgendämmerung stattfindet. Wer also innerhalb der Zeit vor dem Mittag isst, und sei es zehnmal oder hundertmal, gilt dennoch als jemand, der nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nimmt. Darauf bezieht sich der Begriff ‘ekabhattiko’.

රත්තියා භොජනං රත්ති, තතො උපරතොති රත්තූපරතො. අතික්කන්තෙ මජ්ඣන්හිකෙ යාව සූරියත්ථඞ්ගමනා භොජනං විකාලභොජනං නාම. තතො විරතත්තා විරතො විකාලභොජනා. කදා විරතො? අනොමානදීතීරෙ පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය.

Das Essen in der Nacht wird ‘ratti’ genannt; wer davon absteht, ist ‘rattūparato’. Die Nahrungsaufnahme nach dem Mittag bis zum Sonnenuntergang wird ‘vikālabhojana’ (Essen zur Unzeit) genannt. Aufgrund der Enthaltsamkeit davon heißt er ‘virato vikālabhojanā’. Wann begann diese Enthaltsamkeit? Seit dem Tag seiner Entsagung am Ufer des Flusses Anomā.

සාසනස්ස අනනුලොමත්තා විසූකං පටාණීභූතං දස්සනන්ති විසූකදස්සනං. අත්තනා නච්චනනච්චාපනාදිවසෙන නච්චා ච ගීතා ච වාදිතා ච අන්තමසො [Pg.76] මයූරනච්චාදිවසෙනපි පවත්තානං නච්චාදීනං විසූකභූතා දස්සනා චාති නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා. නච්චාදීනි හි අත්තනා පයොජෙතුං වා පරෙහි පයොජාපෙතුං වා පයුත්තානි පස්සිතුං වා නෙව භික්ඛූනං න භික්ඛුනීනඤ්ච වට්ටන්ති.

Das Schauen von Darbietungen (visūkadassana) bezeichnet ein Schauen oder Zuhören, das der Lehre (sāsana) nicht entspricht und sich als widersinnig oder als Hindernis darstellt. Es umfasst das Tanzen (nacca), Singen (gīta) und Musizieren (vādita), sei es durch eigenes Tun oder durch Veranlassen anderer, sowie das Zuschauen bei Tänzen und Ähnlichem, das sogar Darbietungen wie den Tanz von Pfauen einschließt. Den Mönchen und Nonnen ist es keineswegs gestattet, solche Tänze und dergleichen selbst auszuführen, andere dazu zu veranlassen oder dargebotene Aufführungen zu besuchen.

මාලාදීසු මාලාති යං කිඤ්චි පුප්ඵං. ගන්ධන්ති යං කිඤ්චි ගන්ධජාතං. විලෙපනන්ති ඡවිරාගකරණං. තත්ථ පිළන්ධන්තො ධාරෙති නාම, ඌනට්ඨානං පූරෙන්තො මණ්ඩෙති නාම, ගන්ධවසෙන ඡවිරාගවසෙන ච සාදියන්තො විභූසෙති නාම. ඨානං වුච්චති කාරණං. තස්මා යාය දුස්සීල්‍යචෙතනාය තානි මාලාධාරණාදීනි මහාජනො කරොති, තතො පටිවිරතොති අත්ථො.

Unter 'Blumenkränzen' (mālā) ist jede Art von Blumen zu verstehen. 'Duftstoffe' (gandha) bezeichnen jegliche Art von Wohlgerüchen. 'Salben' (vilepana) sind Mittel, welche die Hautfarbe verschönern. Dabei bedeutet 'dhāreti' das Tragen von Blumen, 'maṇḍeti' das Ausfüllen von Vertiefungen (zur Verschönerung) und 'vibhūseti' das Genießen aufgrund des Duftes oder der Hautverschönerung. Mit 'ṭhāna' ist die Ursache gemeint. Daher bedeutet die Enthaltsamkeit (paṭivirato) das Fernbleiben von jener Absicht zur Tugendlosigkeit, mit der die breite Masse das Tragen von Kränzen und Ähnlichem praktiziert.

උච්චාසයනං වුච්චති පමාණාතික්කන්තං. මහාසයනන්ති අකප්පියපච්චත්ථරණං. තතො විරතොති අත්ථො.

Als 'hohes Lager' (uccāsayana) wird eine Ruhestätte bezeichnet, deren Maße die zulässigen Grenzen überschreiten. Ein 'großes Lager' (mahāsayana) bezeichnet eine für Mönche unzulässige Decke oder Unterlage. Enthaltsamkeit bedeutet das Fernbleiben von diesen Dingen (bzw. vom Sitzen oder Liegen darauf).

ජාතරූපන්ති සුවණ්ණං. රජතන්ති කහාපණො, ලොහමාසකො, ජතුමාසකො, දාරුමාසකොති යෙ වොහාරං ගච්ඡන්ති. තස්ස උභයස්සාපි පටිග්ගහණා පටිවිරතො, නෙව නං උග්ගණ්හාති, න උග්ගණ්හාපෙති, න උපනික්ඛිත්තං සාදියතීති අත්ථො.

'Jātarūpa' bezeichnet Gold. 'Rajata' umfasst Kahāpaṇas sowie aus Kupfer, Lack oder Holz gefertigte Münzen (māsaka), die im Handelsverkehr gebräuchlich sind. Enthaltsamkeit von der Annahme beider Arten bedeutet, dass man sie weder selbst entgegennimmt, noch andere zur Annahme veranlasst, noch an für einen hinterlegten Werten Gefallen findet.

ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණාති, සාලිවීහියවගොධූමකඞ්ගුවරකකුද්‍රූසකසඞ්ඛාතස්ස සත්තවිධස්සාපි ආමකධඤ්ඤස්ස පටිග්ගහණා. න කෙවලඤ්ච එතෙසං පටිග්ගහණමෙව, ආමසනම්පි භික්ඛූනං න වට්ටතියෙව. ආමකමංසපටිග්ගහණාති එත්ථ අඤ්ඤත්‍ර ඔදිස්ස අනුඤ්ඤාතා ආමකමංසමච්ඡානං පටිග්ගහණමෙව භික්ඛූනං න වට්ටති, නො ආමසනං.

Die 'Annahme von rohem Getreide' bezieht sich auf die sieben Getreidearten wie Sāli-Reis, gewöhnlicher Reis, Gerste, Weizen, Hirse, Bohnenarten und Roggenähnliches. Für Mönche ist nicht nur die Annahme dieser sieben Arten unzulässig, sondern auch das bloße Berühren derselben. Bei der 'Annahme von rohem Fleisch' ist die Entgegennahme von Fleisch und Fisch unzulässig, außer es handelt sich um speziell erlaubte Fälle; das bloße Berühren ist hierbei jedoch nicht unzulässig.

ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණාති එත්ථ ඉත්ථීති පුරිසන්තරගතා, ඉතරා කුමාරිකා නාම, තාසං පටිග්ගහණම්පි ආමසනම්පි අකප්පියමෙව.

In Bezug auf die 'Annahme von Frauen und Mädchen' bezeichnet 'Frau' (itthi) eine Person, die bereits mit einem Mann verkehrt hat; die anderen werden als 'Mädchen' (kumārikā) bezeichnet. Sowohl die Annahme als auch das Berühren derselben ist für Mönche absolut unzulässig.

දාසිදාසපටිග්ගහණාති එත්ථ දාසිදාසවසෙනෙව තෙසං පටිග්ගහණං න වට්ටති. ‘‘කප්පියකාරකං දම්මි, ආරාමිකං දම්මී’’ති එවං වුත්තෙ පන වට්ටති.

Hinsichtlich der 'Annahme von Sklavinnen und Sklaven' ist die Entgegennahme unter der Bezeichnung als Sklave oder Sklavin unzulässig. Wenn jedoch gesagt wird: 'Ich stifte einen Gehilfen (kappiyakāraka)' oder 'Ich stifte einen Parkwächter (ārāmika)', dann ist die Annahme zulässig.

අජෙළකාදීසු ඛෙත්තවත්ථුපරියොසානෙසු කප්පියාකප්පියනයො විනයවසෙන උපපරික්ඛිතබ්බො. තත්ථ ඛෙත්තං නාම යස්මිං පුබ්බණ්ණං රුහති. වත්ථු නාම යස්මිං අපරණ්ණං රුහති. යත්ථ වා උභයම්පි රුහති, තං ඛෙත්තං. තදත්ථාය [Pg.77] අකතභූමිභාගො වත්ථු. ඛෙත්තවත්ථුසීසෙන චෙත්ථ වාපිතළාකාදීනිපි සඞ්ගහිතානෙව.

Bei Ziegen, Schafen und ähnlichem bis hin zu Äckern und Grundstücken (khettavatthu) ist die Methode der Unterscheidung zwischen Zulässigem und Unzulässigem gemäß den Regeln der Disziplin (Vinaya) zu prüfen. Dabei ist ein 'Acker' (khetta) ein Ort, an dem Getreide wächst. Ein 'Grundstück' (vatthu) ist ein Ort, an dem Hülsenfrüchte wachsen. Wo beides wächst, nennt man es Acker. Unbearbeitetes Land, das für diesen Zweck bestimmt ist, wird als 'vatthu' bezeichnet. Unter dem Begriff 'Äcker und Grundstücke' sind hier auch Bewässerungsanlagen, Teiche und Ähnliches mit eingeschlossen.

දූතෙය්‍යං වුච්චති දූතකම්මං, ගිහීනං පහිතං පණ්ණං වා සාසනං වා ගහෙත්වා තත්ථ තත්ථ ගමනං. පහිණගමනං වුච්චති ඝරා ඝරං පෙසිතස්ස ඛුද්දකගමනං. අනුයොගො නාම තදුභයකරණං. තස්මා දූතෙය්‍යපහිණගමනානං අනුයොගාති. එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

Als 'Dūteyya' wird die Arbeit eines Boten bezeichnet, also das Entgegennehmen von Briefen oder mündlichen Nachrichten von Laien und das Reisen zu verschiedenen Orten. 'Pahiṇagamana' nennt man die kleinen Botengänge eines Mönchs, der von Haus zu Haus geschickt wird. 'Anuyoga' bedeutet das Ausführen beider Tätigkeiten. Daher ist unter 'Enthaltsamkeit von Botendiensten und Besorgungen' dieser Sinn zu verstehen.

කයවික්කයාති කයා ච වික්කයා ච. තුලාකූටාදීසු කූටන්ති වඤ්චනං. තත්ථ තුලාකූටං නාම රූපකූටං අඞ්ගකූටං, ගහණකූටං, පටිච්ඡන්නකූටන්ති චතුබ්බිධං හොති. තත්ථ රූපකූටං නාම ද්වෙ තුලා සමරූපා කත්වා ගණ්හන්තො මහතියා ගණ්හාති, දදන්තො ඛුද්දිකාය දෙති. අඞ්ගකූටං නාම ගණ්හන්තො පච්ඡාභාගෙ හත්ථෙන තුලං අක්කමති, දදන්තො පුබ්බභාගෙ. ගහණකූටං නාම ගණ්හන්තො මූලෙ රජ්ජුං ගණ්හාති, දදන්තො අග්ගෙ. පටිච්ඡන්නකූටං නාම තුලං සුසිරං කත්වා අන්තො අයචුණ්ණං පක්ඛිපිත්වා ගණ්හන්තො තං පච්ඡාභාගෙ කරොති, දදන්තො අග්ගභාගෙ.

Kauf und Verkauf beziehen sich auf das Erwerben und Veräußern. Bei 'tulākūṭa' (Betrug mit der Waage) bedeutet 'kūṭa' Täuschung. Dies ist vierfältig: Betrug durch Form/Gewichte (rūpakūṭa), durch Körperteile (aṅgakūṭa), durch die Art des Haltens (gahaṇakūṭa) und durch verborgene Manipulation (paṭicchannakūṭa). Rūpakūṭa liegt vor, wenn man zwei Sätze von Gewichten hat und beim Empfangen das schwere, beim Geben das leichte nutzt. Aṅgakūṭa bedeutet, die Waage mit der Hand niederzudrücken – hinten beim Empfangen, vorne beim Geben. Gahaṇakūṭa meint das Greifen der Waagschnur am Ansatz beim Empfangen und an der Spitze beim Geben. Paṭicchannakūṭa ist die Verwendung einer hohlen Waage, die mit Eisenstaub gefüllt ist, den man je nach Bedarf nach hinten oder vorne verlagert.

කංසො වුච්චති සුවණ්ණපාති, තාය වඤ්චනං කංසකූටං. කථං? එකං සුවණ්ණපාතිං කත්වා අඤ්ඤා ද්වෙ තිස්සො ලොහපාතියො සුවණ්ණවණ්ණෙ කරොති, තතො ජනපදං ගන්ත්වා කිඤ්චිදෙව අඩ්ඪං කුලං පවිසිත්වා – ‘‘සුවණ්ණභාජනානි කිණථා’’ති වත්වා අග්ඝෙ පුච්ඡිතෙ සමග්ඝතරං දාතුකාමා හොන්ති. තතො තෙහි – ‘‘කථං ඉමෙසං සුවණ්ණභාවො ජානිතබ්බො’’ති වුත්තෙ, ‘‘වීමංසිත්වා ගණ්හථා’’ති සුවණ්ණපාතිං පාසාණෙ ඝංසිත්වා සබ්බා පාතියො දත්වා ගච්ඡති.

Ein Goldgefäß wird 'kaṃsa' genannt; der Betrug damit ist 'kaṃsakūṭa'. Wie geschieht dieser? Man fertigt ein echtes Goldgefäß und zwei oder drei Messinggefäße an, die wie Gold aussehen. Dann geht man in ländliche Gegenden zu wohlhabenden Familien und bietet Goldgefäße zum Verkauf an. Wird nach dem Preis gefragt, gibt man vor, sie besonders günstig abgeben zu wollen. Fragen die Käufer, wie die Echtheit zu prüfen sei, sagt man: 'Prüft es selbst'. Man reibt das echte Goldgefäß am Prüfstein, gibt ihnen dann aber alle Gefäße (einschließlich der Messinggefäße) und verschwindet.

මානකූටං නාම හදයභෙදසිඛාභෙදරජ්ජුභෙදවසෙන තිවිධං හොති. තත්ථ හදයභෙදො සප්පිතෙලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො හෙට්ඨාඡිද්දෙන මානෙන – ‘‘සණිකං ආසිඤ්චා’’ති වත්වා අන්තොභාජනෙ බහුං පග්ඝරාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො ඡිද්දං පිධාය සීඝං පූරෙත්වා දෙති.

Der Betrug beim Messen (mānakūṭa) ist dreifaltig: durch den Boden/Inneres (hadayabheda), durch die Spitze (sikhābheda) und durch das Seil (rajjubheda). 'Hadayabheda' (innerer Betrug) findet beim Messen von flüssigen Stoffen wie Butterfett oder Öl statt. Wer so betrügt, nutzt ein Maßgefäß mit einem Loch im Boden, sagt 'Gieße langsam ein', lässt viel durch das Loch in sein eigenes Gefäß fließen und nimmt es so entgegen. Beim Geben verschließt er das Loch unbemerkt und füllt es schnell auf.

සිඛාභෙදො තිලතණ්ඩුලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො සණිකං සිඛං උස්සාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො වෙගෙන පූරෙත්වා සිඛං ඡින්දන්තො දෙති.

'Sikhābheda' (Betrug an der Messspitze) findet beim Messen von Sesam, Reis und Ähnlichem statt. Beim Empfangen lässt man das Gut langsam einlaufen, damit sich eine hohe Spitze bildet. Beim Geben füllt man es mit Wucht ein und streicht die Spitze schnell ab (wobei durch die Luftlöcher im Inneren weniger hineinpasst).

රජ්ජුභෙදො [Pg.78] ඛෙත්තවත්ථුමිනනකාලෙ ලබ්භති. ලඤ්ජං අලභන්තා හි ඛෙත්තං අමහන්තම්පි මහන්තං කත්වා මිනන්ති.

'Rajjubheda' (Betrug mit dem Messseil) geschieht beim Vermessen von Äckern und Grundstücken. Wenn Feldmesser keine Bestechungsgelder (lañja) erhalten, messen sie ein Feld so aus, dass sie ein kleines Feld als groß deklarieren (oder umgekehrt).

උක්කොටනාදීසු උක්කොටනන්ති අස්සාමිකෙ සාමිකෙ කාතුං ලඤ්ජග්ගහණං. වඤ්චනන්ති තෙහි තෙහි උපායෙහි පරෙසං වඤ්චනං. තත්‍රිදමෙකං වත්ථු – එකො කිර ලුද්දකො මිගඤ්ච මිගපොතකඤ්ච ගහෙත්වා ආගච්ඡති, තමෙකො ධුත්තො – ‘‘කිං භො, මිගො අග්ඝති, කිං මිගපොතකො’’ති ආහ. ‘‘මිගො ද්වෙ කහාපණෙ, මිගපොතකො එක’’න්ති ච වුත්තෙ එකං කහාපණං දත්වා මිගපොතකං ගහෙත්වා ථොකං ගන්ත්වා නිවත්තො – ‘‘න මෙ භො, මිගපොතකෙන අත්ථො, මිගං මෙ දෙහී’’ති ආහ. තෙන හි – ද්වෙ කහාපණෙ දෙහීති. සො ආහ – ‘‘නනු තෙ භො, මයා පඨමං එකො කහාපණො දින්නො’’ති? ‘‘ආම, දින්නො’’ති. ‘‘ඉදං මිගපොතකං ගණ්හ, එවං සො ච කහාපණො, අයඤ්ච කහාපණග්ඝනකො මිගපොතකොති ද්වෙ කහාපණා භවිස්සන්තී’’ති. සො ‘‘කාරණං වදතී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා මිගපොතකං ගහෙත්වා මිගං අදාසීති. නිකතීති යොගවසෙන වා මායාවසෙන වා අපාමඞ්ගං පාමඞ්ගන්ති, අමණිං මණින්ති, අසුවණ්ණං සුවණ්ණන්ති කත්වා පතිරූපකෙන වඤ්චනං. සාචියොගොති කුටිලයොගො, එතෙසංයෙව උක්කොටනාදීනමෙතං නාමං. තස්මා – උක්කොටනසාචියොගො, වඤ්චනසාචියොගො, නිකතිසාචියොගොති, එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙචි අඤ්ඤං දස්සෙත්වා අඤ්ඤස්ස පරිවත්තනං සාචියොගොති වදන්ති. තං පන වඤ්චනෙනෙව සඞ්ගහිතං.

In den Ausdrücken wie „ukkoṭana“ (Bestechung) usw. bedeutet Bestechung das Annehmen von Schmiergeld, um Nicht-Eigentümer zu Eigentümern zu machen. Täuschung (vañcana) bezeichnet das Betrügen anderer durch verschiedene Listen. Hierzu gibt es folgende Geschichte: Ein Jäger kam mit einem Hirsch und einem Rehkitz. Ein Schelm fragte ihn: „He, Freund, was kostet der Hirsch und was das Kitz?“ Als er antwortete: „Der Hirsch kostet zwei Kahāpaṇas und das Kitz eine“, gab der Schelm eine Münze, nahm das Kitz, ging ein Stück weg, kehrte um und sagte: „Freund, ich brauche das Kitz nicht, gib mir den Hirsch.“ Der Jäger sagte: „Dann gib mir zwei Kahāpaṇas.“ Jener sagte: „Habe ich dir nicht zuerst bereits eine Münze gegeben?“ „Ja, das hast du.“ „Nimm dieses Kitz zurück; so ergeben die bereits gegebene Münze und dieses Kitz, das eine Münze wert ist, zusammen zwei Kahāpaṇas.“ Der Jäger dachte: „Er sagt die Wahrheit“, nahm das Kitz zurück und gab ihm den Hirsch. Betrug (nikati) ist das Täuschen mit Nachahmungen durch Zauberkraft oder Magie, wie etwa das Ausgeben von wertlosem Schmuck als echtem Schmuck, von gewöhnlichen Steinen als Edelsteinen oder von Unedlem als Gold. Sāciyoga bedeutet krummes Handeln bzw. Hinterlist; dies ist eine Bezeichnung für ebendiese Praktiken wie Bestechung usw. Daher sind hier unter Sāciyoga die Hinterlist durch Bestechung, die Hinterlist durch Täuschung und die Hinterlist durch Betrug zu verstehen. Einige sagen, dass Sāciyoga das Vorzeigen einer Sache und das anschließende Vertauschen gegen eine andere sei. Dies ist jedoch bereits unter Täuschung (vañcana) enthalten.

ඡෙදනාදීසු ඡෙදනන්ති හත්ථච්ඡෙදනාදි. වධොති මාරණං. බන්ධොති රජ්ජුබන්ධනාදීහි බන්ධනං. විපරාමොසොති හිමවිපරාමොසො, ගුම්බවිපරාමොසොති දුවිධො. යං හිමපාතසමයෙ හිමෙන පටිච්ඡන්නා හුත්වා මග්ගප්පටිපන්නං ජනං මුසන්ති, අයං හිමවිපරාමොසො. යං ගුම්බාදීහි පටිච්ඡන්නා මුසන්ති, අයං ගුම්බවිපරාමොසො. ආලොපො වුච්චති ගාමනිගමාදීනං විලොපකරණං. සහසාකාරොති සාහසිකකිරියා. ගෙහං පවිසිත්වා මනුස්සානං උරෙ සත්ථං ඨපෙත්වා ඉච්ඡිතභණ්ඩානං ගහණං. එවමෙතස්මා ඡෙදන…පෙ… සහසාකාරා පටිවිරතො සමණො ගොතමොති. ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො තථාගතස්ස වණ්ණං වදමානො වදෙය්‍යාති.

In den Begriffen wie „Verstümmelung“ (chedana) usw. bedeutet Verstümmelung das Abschlagen der Hände und Ähnliches. Töten (vadha) bedeutet das Ermorden bzw. Quälen. Fesseln (bandha) bedeutet das Binden mit Stricken und dergleichen. Raub (viparāmosa) ist zweierlei: Raub im Schutz des Schnees (himaviparāmosa) und Raub aus dem Hinterhalt im Gebüsch (gumbaviparāmosa). Wenn man sich bei Schneefall im Schnee verbirgt und Reisende beraubt, nennt man dies Schneeraub. Wenn man sich in Büschen und Dickichten verbirgt und raubt, ist dies Hinterhaltsraub. Plünderung (ālopa) wird das Ausrauben von Dörfern und Kleinstädten genannt. Gewalttat (sāhasakāra) bezeichnet rücksichtsloses Handeln, wie das Eindringen in ein Haus, wobei man den Menschen eine Waffe auf die Brust setzt, um die gewünschten Güter zu rauben. So ist der Asket Gotama von Verstümmelung, Töten, Fesseln, Wegelagerei, Plünderung und Gewalttat ferngehalten. Wenn ein gewöhnlicher Weltling das Lob des Vollendeten (Tathāgata) verkündet, würde er dies bezüglich dieser Tugend des Abstehens von Verstümmelung, Töten, Fesseln, Raub, Plünderung und Gewalttat sagen.

එත්තාවතා චූළසීලං නිට්ඨිතං හොති.

Damit ist der Abschnitt über die kleinen Tugendregeln (Cūḷasīla) abgeschlossen.

මජ්ඣිමසීලවණ්ණනා

Die Erläuterung der mittleren Tugendregeln (Majjhimasīla).

11. ඉදානි [Pg.79] මජ්ඣිමසීලං විත්ථාරෙන්තො ‘‘යථා වා පනෙකෙ භොන්තො’’තිආදිමාහ. තත්‍රායං අනුත්තානපදවණ්ණනා. සද්ධාදෙය්‍යානීති කම්මඤ්ච ඵලඤ්ච ඉධලොකඤ්ච පරලොකඤ්ච සද්දහිත්වා දින්නානි. ‘අයං මෙ ඤාතී’ති වා, ‘මිත්තො’ති වා, ඉදං පටිකරිස්සති, ඉදං වා තෙන කතපුබ්බන්ති වා, එවං න දින්නානීති අත්ථො. එවං දින්නානි හි න සද්ධාදෙය්‍යානි නාම හොන්ති. භොජනානීති දෙසනාසීසමත්තමෙතං, අත්ථතො පන සද්ධාදෙය්‍යානි භොජනානි භුඤ්ජිත්වා චීවරානි පාරුපිත්වා සෙනාසනානි සෙවමානා ගිලානභෙසජ්ජං පරිභුඤ්ජමානාති සබ්බමෙතං වුත්තමෙව හොති.

11. Um nun die mittleren Tugendregeln (Majjhimasīla) ausführlich darzulegen, sprach der Erhabene die Worte: „Wie nun einige ehrenwerte [Asketen und Brahmanen]...“ usw. Hierzu folgt die Erklärung der nicht unmittelbar offensichtlichen Begriffe. „Aus Glauben dargebracht“ (saddhādeyyāni) bedeutet, dass die Gaben im Vertrauen auf das Kamma, dessen Frucht, auf diese Welt und die nächste Welt gespendet wurden. Es bedeutet, dass sie nicht mit dem Gedanken gegeben wurden: „Dies ist mein Verwandter“, oder „Dies ist mein Freund“, oder „Er wird mir dies vergelten“, oder „Er hat dies früher für mich getan“. Denn Gaben, die aus solchen Beweggründen gegeben werden, nennt man nicht „aus Glauben dargebracht“. Das Wort „Speisen“ (bhojanāni) steht hier stellvertretend für die gesamte Unterweisung; dem Sinne nach ist all das gemeint, was der Erhabene über das Essen von aus Glauben dargebrachten Speisen, das Tragen von Gewändern, das Nutzen von Wohnstätten und den Gebrauch von Arznei für Kranke gelehrt hat.

සෙය්‍යථිදන්ති නිපාතො. තස්සත්ථො කතමො සො බීජගාමභූතගාමො, යස්ස සමාරම්භං අනුයුත්තා විහරන්තීති. තතො තං දස්සෙන්තො මූලබීජන්තිආදිමාහ. තත්ථ මූලබීජං නාම හලිද්දි, සිඞ්ගිවෙරං, වචා, වචත්තං, අතිවිසා, කටුකරොහිණී, උසීරං, භද්දමුත්තකන්ති එවමාදි. ඛන්ධබීජං නාම අස්සත්ථො, නිග්‍රොධො, පිලක්ඛො, උදුම්බරො, කච්ඡකො, කපිත්ථනොති එවමාදි. ඵළුබීජං නාම උච්ඡු, නළො, වෙළූති එවමාදි. අග්ගබීජං නාම අජ්ජකං, ඵණිජ්ජකං, හිරිවෙරන්ති එවමාදි. බීජබීජං නාම පුබ්බණ්ණං අපරණ්ණන්ති එවමාදි. සබ්බඤ්හෙතං රුක්ඛතො වියොජිතං විරුහනසමත්ථමෙව ‘‘බීජගාමො’’ති වුච්චති. රුක්ඛතො පන අවියොජිතං අසුක්ඛං ‘‘භූතගාමො’’ති වුච්චති. තත්ථ භූතගාමසමාරම්භො පාචිත්තියවත්ථු, බීජගාමසමාරම්භො දුක්කටවත්ථූති වෙදිතබ්බො.

„Wie zum Beispiel“ (seyyathidaṃ) ist eine Partikel. Deren Bedeutung ist: Welches ist diese Saatgutgruppe (bījagāma) und Pflanzengruppe (bhūtagāma), deren Schädigung sie hingegeben sind? Um dies zu zeigen, sprach der Erhabene: „Aus Wurzeln gewonnene Saat“ (mūlabīja) usw. Dabei bezeichnet „aus Wurzeln gewonnene Saat“ Pflanzen wie Kurkuma, Ingwer, Kalmus, weißer Kalmus, Ativisā-Wurzel, Katuka-Rohini, Usīra-Gras, Nussgras und ähnliche. „Aus Stämmen gewonnene Saat“ (khandhabīja) bezeichnet Pflanzen wie den heiligen Feigenbaum (Assattha), den Banyanbaum, den Pilakkha-Feigenbaum, den Udumbara-Feigenbaum, den Kacchaka-Baum, den Kapitthana-Baum und ähnliche. „Aus Gliedern gewonnene Saat“ (phaḷubīja) bezeichnet Pflanzen wie Zuckerrohr, Schilf, Bambus und ähnliche. „Aus Trieben gewonnene Saat“ (aggabīja) bezeichnet Pflanzen wie Kanyut (ajjaka), Tulsi, Kardamom und ähnliche. „Aus Samen gewonnene Saat“ (bījabīja) bezeichnet Getreide, Hülsenfrüchte und ähnliche. All dies wird „Saatgut“ (bījagāma) genannt, wenn es vom Baum getrennt ist, aber noch keimfähig ist. Wenn es jedoch nicht vom Baum getrennt ist und noch saftig ist, wird es „Pflanzenwuchs“ (bhūtagāma) genannt. Dabei ist zu wissen: Die Schädigung von Pflanzenwuchs (bhūtagāma) ist ein Grund für ein Pācittiya-Vergehen, die Schädigung von Saatgut (bījagāma) ein Grund für ein Dukkaṭa-Vergehen.

12. සන්නිධිකාරපරිභොගන්ති සන්නිධිකතස්ස පරිභොගං. තත්ථ දුවිධා කථා, විනයවසෙන ච සල්ලෙඛවසෙන ච. විනයවසෙන තාව යං කිඤ්චි අන්නං අජ්ජ පටිග්ගහිතං අපරජ්ජු සන්නිධිකාරකං හොති, තස්ස පරිභොගෙ පාචිත්තියං. අත්තනා ලද්ධං පන සාමණෙරානං දත්වා, තෙහි ලද්ධං ඨපාපෙත්වා දුතියදිවසෙ භුඤ්ජිතුං වට්ටති, සල්ලෙඛො පන න හොති.

12. „Der Gebrauch von Vorräten“ (sannidhikāraparibhoga) bedeutet den Gebrauch von Dingen, die gelagert oder aufbewahrt wurden. Hierzu gibt es zwei Arten der Erläuterung: gemäß der Ordensdisziplin (Vinaya) und gemäß der strengen Lebensweise (Sallekha). Gemäß der Ordensdisziplin gilt: Jede Speise, die heute entgegengenommen wurde und am nächsten Tag zu einem Vorrat wird, führt beim Verzehr zu einem Pācittiya-Vergehen. Wenn man jedoch selbst erhaltene Speisen den Novizen gibt und sie von diesen aufbewahren lässt, um sie am zweiten Tag zu essen, ist dies zwar zulässig, entspricht aber nicht der Praxis der strengen Entsagung (Sallekha).

පානසන්නිධිම්හිපි එසෙව නයො. තත්ථ පානං නාම අම්බපානාදීනි අට්ඨ පානානි, යානි ච තෙසං අනුලොමානි. තෙසං විනිච්ඡයො සමන්තපාසාදිකායං වුත්තො.

Bei Vorräten an Getränken gilt die gleiche Methode. Unter Getränken versteht man die acht Arten von Fruchtsäften, wie Mangosaft usw., sowie jene, die diesen entsprechen. Die genaue Entscheidung darüber wurde in der Samantapāsādikā dargelegt.

වත්ථසන්නිධිම්හි [Pg.80] අනධිට්ඨිතං අවිකප්පිතං සන්නිධි ච හොති, සල්ලෙඛඤ්ච කොපෙති, අයං පරියායකථා. නිප්පරියායතො පන තිචීවරසන්තුට්ඨෙන භවිතබ්බං, චතුත්ථං ලභිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතබ්බං. සචෙ යස්ස කස්සචි දාතුං න සක්කොති, යස්ස පන දාතුකාමො හොති, සො උද්දෙසත්ථාය වා පරිපුච්ඡත්ථාය වා ගතො, ආගතමත්තෙ දාතබ්බං, අදාතුං න වට්ටති. චීවරෙ පන අප්පහොන්තෙ සතියා පච්චාසාය අනුඤ්ඤාතකාලං ඨපෙතුං වට්ටති. සූචිසුත්තචීවරකාරකානං අලාභෙන තතො පරම්පි විනයකම්මං කත්වා ඨපෙතුං වට්ටති. ‘‘ඉමස්මිං ජිණ්ණෙ පුන ඊදිසං කුතො ලභිස්සාමී’’ති පන ඨපෙතුං න වට්ටති, සන්නිධි ච හොති, සල්ලෙඛඤ්ච කොපෙති.

Bei der Aufbewahrung von Kleidung gilt Stoff, der weder förmlich bestimmt (anadhiṭṭhita) noch rituell übertragen (avikappita) ist, als Vorratshaltung (sannidhi) und beeinträchtigt die Praxis der Askese (sallekha). Dies ist eine bedingte Aussage (pariyāyakathā). Tatsächlich sollte man mit den drei Gewändern zufrieden sein. Erhält man ein viertes Gewand, soll man es einem anderen geben. Falls man es niemandem geben kann, aber beabsichtigt, es einer bestimmten Person zu geben, die etwa zum Studium oder zur Befragung abwesend ist, muss man es ihr geben, sobald sie zurückkehrt; es nicht zu geben, ist unzulässig. Wenn der Stoff für ein Gewand nicht ausreicht, ist es statthaft, ihn in der Hoffnung auf weiteres Material während der erlaubten Zeit aufzubewahren. Wenn man keine Nadel, keinen Faden oder keinen Schneider finden kann, darf man den Stoff auch nach Ablauf dieser Frist aufbewahren, sofern man eine kirchenrechtliche Handlung (vinayakamma) vollzieht. Es ist jedoch nicht statthaft, Stoff mit dem Gedanken aufzubewahren: „Woher soll ich ein solches Gewand wiederbekommen, wenn dieses hier verschlissen ist?“, denn dies stellt eine Vorratshaltung dar und beeinträchtigt die Askese.

යානසන්නිධිම්හි යානං නාම වය්හං, රථො, සකටං, සන්දමානිකා, සිවිකා, පාටඞ්කීති; නෙතං පබ්බජිතස්ස යානං. උපාහනා පන පබ්බජිතස්ස යානංයෙව. එකභික්ඛුස්ස හි එකො අරඤ්ඤත්ථාය, එකො ධොතපාදකත්ථායාති, උක්කංසතො ද්වෙ උපාහනසඞ්ඝාටා වට්ටන්ති. තතියං ලභිත්වා අඤ්ඤස්ස දාතබ්බො. ‘‘ඉමස්මිං ජිණ්ණෙ අඤ්ඤං කුතො ලභිස්සාමී’’ති හි ඨපෙතුං න වට්ටති, සන්නිධි ච හොති, සල්ලෙඛඤ්ච කොපෙති.

Bezüglich der Bevorratung von Fahrzeugen: Als Fahrzeuge gelten Sänften, Wagen, Karren, geschlossene Sänften, Tragesessel und Stoffsänften; dies sind für einen Weltentsager keine zulässigen Fahrzeuge. Für einen Weltentsager gelten allein Sandalen als Fahrzeug. Einem einzelnen Mönch sind höchstens zwei Paar Sandalen gestattet: eines für den Gebrauch im Wald und eines, um die gewaschenen Füße sauber zu halten. Erhält man ein drittes Paar, muss es einem anderen gegeben werden. Es ist nämlich nicht statthaft, es mit dem Gedanken aufzubewahren: „Woher soll ich ein anderes Paar bekommen, wenn dieses verschlissen ist?“, da dies Vorratshaltung wäre und die Askese beeinträchtigen würde.

සයනසන්නිධිම්හි සයනන්ති මඤ්චො. එකස්ස භික්ඛුනො එකො ගබ්භෙ, එකො දිවාඨානෙති උක්කංසතො ද්වෙ මඤ්චා වට්ටන්ති. තතො උත්තරි ලභිත්වා අඤ්ඤස්ස භික්ඛුනො වා ගණස්ස වා දාතබ්බො; අදාතුං න වට්ටති. සන්නිධි ච හොති, සල්ලෙඛඤ්ච කොපෙති.

Bei der Bevorratung von Schlafgelegenheiten bedeutet „Lager“ ein Bett. Einem einzelnen Mönch sind höchstens zwei Betten gestattet: eines für das Innenzimmer und eines für den Aufenthaltsort am Tage. Erhält man darüber hinaus weitere Betten, müssen sie einem anderen Mönch oder der Gemeinschaft gegeben werden; sie zu behalten, ist nicht statthaft. Es gilt als Vorratshaltung und beeinträchtigt die Askese.

ගන්ධසන්නිධිම්හි භික්ඛුනො කණ්ඩුකච්ඡුඡවිදොසාදිආබාධෙ සති ගන්ධා වට්ටන්ති. තෙ ගන්ධෙ ආහරාපෙත්වා තස්මිං රොගෙ වූපසන්තෙ අඤ්ඤෙසං වා ආබාධිකානං දාතබ්බා, ද්වාරෙ පඤ්චඞ්ගුලිඝරධූපනාදීසු වා උපනෙතබ්බා. ‘‘පුන රොගෙ සති භවිස්සන්තී’’ති පන ඨපෙතුං න වට්ටති, සන්නිධි ච හොති, සල්ලෙඛඤ්ච කොපෙති.

Bezüglich der Bevorratung von Duftstoffen: Wenn ein Mönch an Hautleiden wie Krätze, Ausschlag oder Hautdefekten leidet, sind Duftstoffe zulässig. Man lässt diese Duftstoffe herbeischaffen, und sobald die Krankheit geheilt ist, sollen sie anderen Kranken gegeben oder für die Kennzeichnung von Türen (mit dem Fünf-Finger-Zeichen) oder zum Räuchern der Klostergebäude verwendet werden. Es ist jedoch nicht statthaft, sie mit dem Gedanken aufzubewahren: „Falls die Krankheit wiederkehrt, werden sie nützlich sein“, da dies eine Vorratshaltung darstellt und die Askese beeinträchtigt.

ආමිසන්ති වුත්තාවසෙසං දට්ඨබ්බං. සෙය්‍යථිදං, ඉධෙකච්චො භික්ඛු – ‘‘තථාරූපෙ කාලෙ උපකාරාය භවිස්සතී’’ති තිලතණ්ඩුලමුග්ගමාසනාළිකෙරලොණමච්ඡමංසවල්ලූරසප්පිතෙලගුළභාජනාදීනි ආහරාපෙත්වා ඨපෙති. සො වස්සකාලෙ කාලස්සෙව සාමණෙරෙහි යාගුං පචාපෙත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා ‘‘සාමණෙර, උදකකද්දමෙ දුක්ඛං ගාමං පවිසිතුං, ගච්ඡ අසුකං කුලං [Pg.81] ගන්ත්වා මය්හං විහාරෙ නිසින්නභාවං ආරොචෙහි; අසුකකුලතො දධිආදීනි ආහරා’’ති පෙසෙති. භික්ඛූහි – ‘‘කිං, භන්තෙ, ගාමං පවිසිස්සථා’’ති වුත්තෙපි, ‘‘දුප්පවෙසො, ආවුසො, ඉදානි ගාමො’’ති වදති. තෙ – ‘‘හොතු, භන්තෙ, අච්ඡථ තුම්හෙ, මයං භික්ඛං පරියෙසිත්වා ආහරිස්සාමා’’ති ගච්ඡන්ති. අථ සාමණෙරොපි දධිආදීනි ආහරිත්වා භත්තඤ්ච බ්‍යඤ්ජනඤ්ච සම්පාදෙත්වා උපනෙති, තං භුඤ්ජන්තස්සෙව උපට්ඨාකා භත්තං පහිණන්ති, තතොපි මනාපං මනාපං භුඤ්ජති. අථ භික්ඛූ පිණ්ඩපාතං ගහෙත්වා ආගච්ඡන්ති, තතොපි මනාපං මනාපං ගීවායාමකං භුඤ්ජතියෙව. එවං චතුමාසම්පි වීතිනාමෙති. අයං වුච්චති – ‘‘භික්ඛු මුණ්ඩකුටුම්බිකජීවිකං ජීවති, න සමණජීවික’’න්ති. එවරූපො ආමිසසන්නිධි නාම හොති.

Unter „materiellen Gütern“ (āmisa) ist alles Übrige zu verstehen. Zum Beispiel: Ein Mönch lässt Vorräte wie Sesam, Reis, Mungbohnen, Schwarze Bohnen, Kokosnüsse, Salz, Fisch, Fleisch, Trockenfleisch, Butter, Öl oder Gefäße mit Melasse herbeischaffen und lagert sie mit dem Gedanken: „In einer entsprechenden Zeit wird dies nützlich sein.“ In der Regenzeit lässt er sich frühmorgens von Novizen Brei kochen, verzehrt diesen und schickt dann einen Novizen mit den Worten aus: „Novize, es ist mühsam, bei Wasser und Schlamm ins Dorf zu gehen; geh zu dieser Familie und berichte ihnen, dass ich im Kloster verweile; bringe von jener Familie Joghurt und andere Speisen mit.“ Selbst wenn andere Mönche fragen: „Ehrwürdiger, werdet Ihr heute ins Dorf gehen?“, sagt er: „Liebe Brüder, das Dorf ist zurzeit schwer zugänglich.“ Die Mönche sagen: „Es sei so, Ehrwürdiger, bleibt Ihr hier, wir werden Almosenspeise suchen und bringen.“ Danach bringt der Novize Joghurt und andere Dinge, bereitet Reis und Beilagen zu und serviert sie; noch während der Mönch isst, senden ihm seine Unterstützer weitere Speisen, von denen er ebenfalls die besten Stücke verzehrt. Wenn dann die anderen Mönche mit der gesammelten Almosenspeise zurückkehren, reckt er den Hals und isst auch davon die schmackhaftesten Anteile. So verbringt er die gesamten vier Monate. Über einen solchen Mönch sagt man: „Er führt das Leben eines kahlköpfigen Hausvaters, nicht das Leben eines Weltentsagers.“ Dies wird als Vorratshaltung von materiellen Gütern bezeichnet.

භික්ඛුනො පන වසනට්ඨානෙ එකා තණ්ඩුලනාළි, එකො ගුළපිණ්ඩො, චතුභාගමත්තං සප්පීති එත්තකං නිධෙතුං වට්ටති, අකාලෙ සම්පත්තචොරානං අත්ථාය. තෙ හි එත්තකම්පි ආමිසපටිසන්ථාරං අලභන්තා ජීවිතාපි වොරොපෙය්‍යුං, තස්මා සචෙ එත්තකං නත්ථි, ආහරාපෙත්වාපි ඨපෙතුං වට්ටති. අඵාසුකකාලෙ ච යදෙත්ථ කප්පියං, තං අත්තනාපි පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. කප්පියකුටියං පන බහුං ඨපෙන්තස්සාපි සන්නිධි නාම නත්ථි. තථාගතස්ස පන තණ්ඩුලනාළිආදීසු වා යං කිඤ්චි චතුරතනමත්තං වා පිලොතිකඛණ්ඩං ‘‘ඉදං මෙ අජ්ජ වා ස්වෙ වා භවිස්සතී’’ති ඨපිතං නාම නත්ථි.

Es ist einem Mönch jedoch gestattet, an seinem Wohnort eine kleine Menge wie ein Maß Reis, einen Klumpen Melasse oder ein Viertelmaß Butter für den Fall aufzubewahren, dass Räuber oder Aufständische zur unpassenden Zeit eintreffen. Würden diese nicht einmal eine solche materielle Geste des Willkommens erhalten, könnten sie ihm das Leben nehmen. Wenn man solche Dinge nicht besitzt, ist es sogar statthaft, sie herbeizuschaffen und aufzubewahren. In Zeiten der Krankheit ist es zudem erlaubt, das, was davon zulässig (kappiya) ist, selbst zu verzehren. In einem Vorratshaus (kappiyakuṭi) hingegen gibt es keine unzulässige Vorratshaltung, selbst wenn man große Mengen lagert. Beim Erhabenen (Tathāgata) jedoch gab es niemals die Praxis, auch nur ein Maß Reis oder ein vier Ellen langes Stück Stoff mit dem Gedanken aufzubewahren: „Dies wird heute oder morgen für mich sein.“

13. විසූකදස්සනෙසු නච්චං නාම යං කිඤ්චි නච්චං, තං මග්ගං ගච්ඡන්තෙනාපි ගීවං පසාරෙත්වා දට්ඨුං න වට්ටති. විත්ථාරවිනිච්ඡයො පනෙත්ථ සමන්තපාසාදිකායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. යථා චෙත්ථ, එවං සබ්බෙසු සික්ඛාපදපටිසංයුත්තෙසු සුත්තපදෙසු. ඉතො පරඤ්හි එත්තකම්පි අවත්වා තත්ථ තත්ථ පයොජනමත්තමෙව වණ්ණයිස්සාමාති.

13. Bei den Schauspielen (visūkadassana) bedeutet Tanz jede Art von Tanz; es ist einem Mönch nicht statthaft, selbst wenn er auf dem Weg ist, den Hals zu recken, um zuzuschauen. Die ausführliche Entscheidung hierüber ist in der Samantapāsādikā gemäß der dort dargelegten Weise zu verstehen. Wie in diesem Fall, so verhält es sich bei allen Sutra-Abschnitten, die sich auf die Übungsregeln beziehen. Im Folgenden werden wir, ohne solche Verweise zu wiederholen, an den jeweiligen Stellen lediglich den Sinngehalt erläutern.

පෙක්ඛන්ති නටසමජ්ජං. අක්ඛානන්ති භාරතයුජ්ඣනාදිකං. යස්මිං ඨානෙ කථීයති, තත්ථ ගන්තුම්පි න වට්ටති. පාණිස්සරන්ති කංසතාළං, පාණිතාළන්තිපි වදන්ති. වෙතාළන්ති ඝනතාළං, මන්තෙන මතසරීරුට්ඨාපනන්තිපි එකෙ. කුම්භථූණන්ති චතුරස්සඅම්බණකතාළං, කුම්භසද්දන්තිපි එකෙ. සොභනකන්ති නටානං [Pg.82] අබ්භොක්කිරණං, සොභනකරං වා, පටිභානචිත්තන්ති වුත්තං හොති. චණ්ඩාලන්ති අයොගුළකීළා, චණ්ඩාලානං සාණධොවනකීළාතිපි වදන්ති. වංසන්ති වෙළුං උස්සාපෙත්වා කීළනං.

„Pekkhanti“ bezieht sich auf Theaterversammlungen. „Akkhānanti“ meint Erzählungen wie die Kämpfe der Bharatas; es ist nicht statthaft, dorthin zu gehen, wo solche Dinge vorgetragen werden. „Pāṇissara“ bezeichnet den Klang von Bronzebecken; manche nennen es Handklatschen. „Vetāḷa“ bedeutet den Schlag von Rhythmusinstrumenten aus Metall; einige erklären es als das Erwecken von Toten durch Zaubersprüche. „Kumbhathūṇa“ bezeichnet den Klang von Trommeln in Form von quadratischen Messgefäßen oder, nach anderen, den Klang von Tontrommeln. „Sobhanaka“ ist das Auswerfen von Opfergaben durch Schauspieler oder bezieht sich auf kunstvolle, ästhetische Gemälde und Statuen. „Caṇḍāla“ meint Spiele mit Eisenkugeln oder das Reinigen von Hanffasern durch Candalas. „Vaṃsa“ bezeichnet akrobatische Spiele an einem aufgerichteten Bambusstaburohr.

ධොවනන්ති අට්ඨිධොවනං, එකච්චෙසු කිර ජනපදෙසු කාලඞ්කතෙ ඤාතකෙ න ඣාපෙන්ති, නිඛණිත්වා ඨපෙන්ති. අථ නෙසං පූතිභූතං කායං ඤත්වා නීහරිත්වා අට්ඨීනි ධොවිත්වා ගන්ධෙහි මක්ඛෙත්වා ඨපෙන්ති. තෙ නක්ඛත්තකාලෙ එකස්මිං ඨානෙ අට්ඨීනි ඨපෙත්වා එකස්මිං ඨානෙ සුරාදීනි ඨපෙත්වා රොදන්තා පරිදෙවන්තා සුරං පිවන්ති. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, දක්ඛිණෙසු ජනපදෙසු අට්ඨිධොවනං නාම, තත්ථ හොති අන්නම්පි පානම්පි ඛජ්ජම්පි භොජ්ජම්පි ලෙය්‍යම්පි පෙය්‍යම්පි නච්චම්පි ගීතම්පි වාදිතම්පි. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, ධොවනං, නෙතං නත්ථීති වදාමී’’ති (අ. නි. 10.107). එකච්චෙ පන ඉන්දජාලෙන අට්ඨිධොවනං ධොවනන්තිපි වදන්ති.

„Dhovana“ bezieht sich auf die Zeremonie der Knochenwaschung (aṭṭhidhovana). Man sagt, dass in einigen Gebieten Verwandte nach ihrem Ableben nicht verbrannt, sondern begraben werden. Später, wenn man feststellt, dass der Körper verwest ist, holt man sie heraus, wäscht die Knochen, salbt sie mit Duftstoffen und bewahrt sie auf. Zur Zeit eines Festes (nakkhattakāle) legt man die Knochen an einen Ort, stellt an einem anderen Ort berauschende Getränke und Speisen bereit und trinkt diese, während man weint und klagt. Dies wurde auch vom Erhabenen wie folgt gelehrt: „Es gibt, ihr Mönche, in den südlichen Gebieten eine Zeremonie namens Knochenwaschung; dort gibt es Speise, Trank, feste Nahrung, weiche Speise, schleckbare und trinkbare Nahrung, Tanz, Gesang und Musik. Es gibt, ihr Mönche, diese Waschung, ich sage nicht, dass es sie nicht gibt“ (A. ni. 10.107). Einige Lehrer behaupten jedoch, dass „Dhovana“ das Zeigen oder Waschen von Knochen mittels Zauberkunst (indajāla) bezeichnet.

හත්ථියුද්ධාදීසු භික්ඛුනො නෙව හත්ථිආදීහි සද්ධිං යුජ්ඣිතුං, න තෙ යුජ්ඣාපෙතුං, න යුජ්ඣන්තෙ දට්ඨුං වට්ටති. නිබ්බුද්ධන්ති මල්ලයුද්ධං. උය්‍යොධිකන්ති යත්ථ සම්පහාරො දිස්සති. බලග්ගන්ති බලගණනට්ඨානං. සෙනාබ්‍යූහන්ති සෙනානිවෙසො, සකටබ්‍යූහාදිවසෙන සෙනාය නිවෙසනං. අනීකදස්සනන්ති – ‘‘තයො හත්ථී පච්ඡිමං හත්ථානීක’’න්තිආදිනා (පාචි. 324) නයෙන වුත්තස්ස අනීකස්ස දස්සනං.

Hinsichtlich Kämpfen mit Elefanten usw. (hatthiyuddhādīsu) ist es einem Mönch weder gestattet, selbst mit Elefanten usw. zu kämpfen, noch sie zum Kampf anzustacheln, noch den Kämpfen zuzusehen. „Nibbuddhaṃ“ bedeutet Ringkampf (mallayuddha). „Uyyodhikaṃ“ bezeichnet einen Ort, an dem ein Kampf oder Gefecht zu sehen ist. „Balaggaṃ“ ist der Ort der Truppenzählung. „Senābyūhaṃ“ ist die Aufstellung des Heeres, etwa in Form einer Wagenburg oder ähnlicher militärischer Anordnungen. „Anīkadassanaṃ“ bedeutet das Betrachten einer Heeresabteilung (anīka), welche gemäß der Lehrrede (Pāci. 324) beispielsweise aus mindestens drei Elefanten besteht.

14. පමාදො එත්ථ තිට්ඨතීති පමාදට්ඨානං. ජූතඤ්ච තං පමාදට්ඨානඤ්චාති ජූතප්පමාදට්ඨානං. එකෙකාය පන්තියා අට්ඨ අට්ඨ පදානි අස්සාති අට්ඨපදං දසපදෙපි එසෙව නයො. ආකාසන්ති අට්ඨපදදසපදෙසු විය ආකාසෙයෙව කීළනං. පරිහාරපථන්ති භූමියං නානාපථමණ්ඩලං කත්වා තත්ථ තත්ථ පරිහරිතබ්බං, පථං පරිහරන්තානං කීළනං. සන්තිකන්ති සන්තිකකීළනං. එකජ්ඣං ඨපිතා සාරියො වා සක්ඛරායො වා අචාලෙන්තා නඛෙනෙව අපනෙන්ති ච උපනෙන්ති ච, සචෙ තත්ථ කාචි චලති, පරාජයො හොති, එවරූපාය කීළායෙතං අධිවචනං. ඛලිකන්ති ජූතඵලකෙ පාසකකීළනං. ඝටිකා වුච්චති දීඝදණ්ඩකෙන රස්සදණ්ඩකං පහරණකීළනං. සලාකහත්ථන්ති ලාඛාය වා මඤ්ජිට්ඨිකාය වා පිට්ඨොදකෙන වා සලාකහත්ථං තෙමෙත්වා – ‘‘කිං [Pg.83] හොතූ’’ති භූමියං වා භිත්තියං වා තං පහරිත්වා හත්ථිඅස්සාදිරූපදස්සනකීළනං. අක්ඛන්ති ගුළකීළා. පඞ්ගචීරං වුච්චති පණ්ණනාළිකං, තං ධමන්තා කීළන්ති. වඞ්කකන්ති ගාමදාරකානං කීළනකං ඛුද්දකනඞ්ගලං. මොක්ඛචිකා වුච්චති සම්පරිවත්තනකීළා, ආකාසෙ වා දණ්ඩකං ගහෙත්වා භූමියං වා සීසං ඨපෙත්වා හෙට්ඨුපරියභාවෙන පරිවත්තනකීළාති වුත්තං හොති. චිඞ්ගුලිකං වුච්චති තාලපණ්ණාදීහි කතං වාතප්පහාරෙන පරිබ්භමනචක්කං. පත්තාළ්හකං වුච්චති පණ්ණනාළිකා. තාය වාලුකාදීනි මිනන්තා කීළන්ති. රථකන්ති ඛුද්දකරථං. ධනුකන්ති ඛුද්දකධනුමෙව. අක්ඛරිකා වුච්චති ආකාසෙ වා පිට්ඨියං වා අක්ඛරජානනකීළා. මනෙසිකා නාම මනසා චින්තිතජානනකීළා. යථාවජ්ජං නාම කාණකුණිඛුජ්ජාදීනං යං යං වජ්ජං, තං තං පයොජෙත්වා දස්සනකීළා.

14. „Pamādaṭṭhānaṃ“ (Stätte der Unachtsamkeit) wird es genannt, weil darin Unachtsamkeit (pamāda) gründet. „Jūtappamādaṭṭhānaṃ“ bezeichnet das Glücksspiel als Grundlage für Unachtsamkeit. Ein Brett mit acht mal acht Feldern in jeder Reihe heißt „Aṭṭhapada“; bei zehn mal zehn Feldern („Dasapada“) verhält es sich ebenso. „Ākāsaṃ“ bezeichnet das Spielen in der Luft, als würde man auf den genannten Brettern spielen. „Parihārapathaṃ“ ist ein Spiel, bei dem man verschiedene Pfade auf dem Boden zeichnet und diese abläuft. „Santikaṃ“ ist ein Spiel, bei dem Spielsteine (sāriyo) oder Kieselsteine auf einem Haufen liegen und man sie mit dem Fingernagel wegzieht oder heranzieht, ohne die anderen zu bewegen; bewegt sich dabei einer, gilt dies als Niederlage. „Khalikaṃ“ ist das Würfelspiel auf einem Spielbrett. „Ghaṭikā“ nennt man das Schlagen eines kurzen Stabes mit einem langen Stab. „Salākahatthaṃ“ ist ein Spiel, bei dem man ein Bündel Halme in Lack, Färberröte oder Mehlwasser taucht und durch Schlagen auf den Boden oder eine Wand Umrisse von Elefanten, Pferden usw. erzeugt. „Akkhanti“ bezieht sich auf das Spiel mit Nüssen oder Kugeln (guḷakīḷā). „Paṅgacīraṃ“ nennt man das Spielen auf einer aus Blättern gefertigten Pfeife. „Vaṅkakaṃ“ ist ein kleiner Spielzeugpflug für Dorfkinder. „Mokkhacikā“ nennt man akrobatische Spiele wie Purzelbäume, sei es in der Luft an einer Stange oder am Boden auf dem Kopf stehend. „Ciṅgulikaṃ“ bezeichnet Windräder aus Palmblättern, die sich im Wind drehen. „Pattāḷhakaṃ“ ist ein aus Blättern gefertigtes Maß, mit dem man Sand oder ähnliches misst. „Rathakaṃ“ ist ein kleiner Spielzeugwagen, „Dhanukaṃ“ ein kleiner Spielzeugbogen. „Akkharikā“ ist das Erraten von Buchstaben, die in die Luft oder auf den Rücken geschrieben werden. „Manesikā“ ist ein Spiel des Gedankenratens. „Yathāvajjaṃ“ bezeichnet das spielerische Nachahmen von körperlichen Gebrechen wie Blindheit, Verkrüppelung oder Buckligkeit.

15. ආසන්දින්ති පමාණාතික්කන්තාසනං. අනුයුත්තා විහරන්තීති ඉදං අපෙක්ඛිත්වා පන සබ්බපදෙසු උපයොගවචනං කතං. පල්ලඞ්කොති පාදෙසු වාළරූපානි ඨපෙත්වා කතො. ගොනකොති දීඝලොමකො මහාකොජවො, චතුරඞ්ගුලාධිකානි කිර තස්ස ලොමානි. චිත්තකන්ති වානවිචිත්තං උණ්ණාමයත්ථරණං. පටිකාති උණ්ණාමයො සෙතත්ථරණො. පටලිකාති ඝනපුප්ඵකො උණ්ණාමයත්ථරණො. යො ආමලකපත්තොතිපි වුච්චති. තූලිකාති තිණ්ණං තූලානං අඤ්ඤතරපුණ්ණා තූලිකා. විකතිකාති සීහබ්‍යග්ඝාදිරූපවිචිත්‍රො උණ්ණාමයත්ථරණො. උද්දලොමීති උභයතොදසං උණ්ණාමයත්ථරණං, කෙචි ‘‘එකතොඋග්ගතපුප්ඵ’’න්ති වදන්ති. එකන්තලොමීති එකතොදසං උණ්ණාමයත්ථරණං. කෙචි ‘‘උභතොඋග්ගතපුප්ඵ’’න්ති වදන්ති. කට්ටිස්සන්ති රතනපරිසිබ්බිතං කොසෙය්‍යකට්ටිස්සමයපච්චත්ථරණං. කොසෙය්‍යන්ති රතනපරිසිබ්බිතමෙව කොසියසුත්තමයපච්චත්ථරණං. සුද්ධකොසෙය්‍යං පන වට්ටතීති විනයෙ වුත්තං. දීඝනිකායට්ඨකථායං පන ‘‘ඨපෙත්වා තූලිකං සබ්බානෙව ගොනකාදීනි රතනපරිසිබ්බිතානි න වට්ටන්තී’’ති වුත්තං.

15. „Āsandī“ ist ein Sitzmöbel, das die vorgeschriebenen Maße überschreitet. In Bezug auf das Prädikat „anuyuttā viharanti“ (hingegeben sein) stehen alle Begriffe im Akkusativ. „Pallaṅko“ ist ein Lagerstatt, an dessen Füßen Raubtierfiguren wie Löwen oder Tiger angebracht sind. „Gonako“ ist ein großer, zottiger Wollteppich; seine Haare sind länger als vier Fingerbreit. „Cittakaṃ“ ist eine kunstvoll gewebte Wolldecke mit Mustern. „Paṭikā“ ist eine weiße Wolldecke. „Paṭalikā“ ist eine dicke Wolldecke mit dichten Blumenmustern, auch „āmalakapattoti“ (wie Myrobalanenblätter) genannt. „Tūlikā“ ist eine Matratze, die mit einer von drei Arten von Watte gefüllt ist. „Vikatikā“ ist eine Wolldecke, die mit Figuren von Löwen, Tigern usw. verziert ist. „Uddalomī“ ist eine Wolldecke mit Fransen auf beiden Seiten; einige beschreiben sie als Decke mit hervorstehenden Blumen auf einer Seite. „Ekantalomī“ ist eine Wolldecke mit Fransen auf nur einer Seite. „Kaṭṭissaṃ“ ist eine mit Edelsteinen bestickte Decke aus grober Seide. „Koseyyaṃ“ ist eine mit Edelsteinen bestickte Decke aus Seidenfäden; reine Seide (suddhakoseyya) ohne Edelsteinbestickung ist jedoch laut Vinaya erlaubt. Im Kommentar zum Dīgha Nikāya wird jedoch gelehrt, dass mit Ausnahme der Watte-Matratze (tūlikā) all diese Decken wie „Gonaka“ usw. nicht erlaubt sind, wenn sie mit Edelsteinen bestickt sind.

කුත්තකන්ති සොළසන්නං නාටකිත්ථීනං ඨත්වා නච්චනයොග්ගං උණ්ණාමයත්ථරණං. හත්ථත්ථරං අස්සත්ථරන්ති හත්ථිඅස්සපිට්ඨීසු අත්ථරණඅත්ථරකායෙව. රථත්ථරෙපි එසෙව නයො. අජිනප්පවෙණීති අජිනචම්මෙහි මඤ්චප්පමාණෙන සිබ්බිත්වා කතා [Pg.84] පවෙණී. කදලීමිගපවරපච්චත්ථරණන්ති කදලීමිගචම්මං නාම අත්ථි, තෙන කතං පවරපච්චත්ථරණං; උත්තමපච්චත්ථරණන්ති අත්ථො. තං කිර සෙතවත්ථස්ස උපරි කදලීමිගචම්මං පත්ථරිත්වා සිබ්බෙත්වා කරොන්ති. සඋත්තරච්ඡදන්ති සහ උත්තරච්ඡදෙන, උපරිබද්ධෙන රත්තවිතානෙන සද්ධින්ති අත්ථො. සෙතවිතානම්පි හෙට්ඨා අකප්පියපච්චත්ථරණෙ සති න වට්ටති, අසති පන වට්ටති. උභතොලොහිතකූපධානන්ති සීසූපධානඤ්ච පාදූපධානඤ්චාති මඤ්චස්ස උභතොලොහිතකං උපධානං, එතං න කප්පති. යං පන එකමෙව උපධානං උභොසු පස්සෙසු රත්තං වා හොති පදුමවණ්ණං වා විචිත්‍රං වා, සචෙ පමාණයුත්තං, වට්ටති. මහාඋපධානං පන පටික්ඛිත්තං. අලොහිතකානි ද්වෙපි වට්ටන්තියෙව. තතො උත්තරි ලභිත්වා අඤ්ඤෙසං දාතබ්බානි. දාතුං අසක්කොන්තො මඤ්චෙ තිරියං අත්ථරිත්වා උපරි පච්චත්ථරණං දත්වා නිපජ්ජිතුම්පි ලභති. ආසන්දීආදීසු පන වුත්තනයෙනෙව පටිපජ්ජිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ආසන්දියා පාදෙ ඡින්දිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං, පල්ලඞ්කස්ස වාළෙ භින්දිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං, තූලිකං විජටෙත්වා බිම්බොහනං කාතුං, අවසෙසං භුම්මත්ථරණං කාතු’’න්ති (චූළව. 297).

„Kuttaka“ ist eine wollene Decke, auf der sechzehn Tänzerinnen Platz finden, um darauf zu tanzen. „Hatthatthara“ und „Assatthara“ sind Decken, die jeweils auf den Rücken von Elefanten und Pferden ausgebreitet werden. Dasselbe Prinzip gilt für „Rathatthara“ (Wagendecken). „Ajinappaveṇī“ ist eine Decke, die aus den Fellen schwarzer Antilopen in der Größe eines Bettes zusammengenäht wurde. „Kadalīmigapavarapaccattharaṇa“ bedeutet eine Decke aus dem Fell der Kadalī-Antilope; dies bezeichnet eine vorzügliche Bettdecke. Man sagt, dass diese hergestellt wird, indem man das Fell der Kadalī-Antilope auf ein weißes Tuch ausbreitet und festnäht. „Sauttaracchada“ bedeutet zusammen mit einem Baldachin (Überzug); das heißt, zusammen mit einem oben befestigten roten Baldachin. Auch ein weißer Baldachin ist unzulässig, wenn sich darunter eine unzulässige Decke befindet; fehlt eine solche jedoch, ist er zulässig. „Ubhatolohitakūpadhāna“ bezieht sich auf rote Kissen an beiden Seiten des Bettes – sowohl als Kopfkissen als auch als Fußkissen; dies ist nicht erlaubt. Wenn jedoch ein einzelnes Kissen an beiden Enden rot, lotusfarben oder bunt gemustert ist, so ist es zulässig, sofern es die angemessene Größe hat. Große Kissen hingegen sind untersagt. Zwei Kissen, die nicht rot sind, sind durchaus zulässig. Erhält man mehr als zwei, sollten diese anderen gegeben werden. Ist man dazu nicht in der Lage, ist es erlaubt, sie quer über das Bett zu legen, eine Decke darüber auszubreiten und sich darauf zu legen. Bei hohen Sesseln (Āsandī) und ähnlichem ist nach der bereits dargelegten Weise zu verfahren. Denn dies wurde gesagt: „Ich erlaube euch, o Mönche, die Beine eines hohen Sessels (Āsandī) zu kürzen und ihn dann zu benutzen; die Tierfiguren eines Prunksessels (Pallaṅka) zu entfernen und ihn dann zu benutzen; die Füllung einer Matratze (Tūlika) herauszunehmen, um daraus Kissen zu machen; und den Rest als Bodenbelag zu verwenden“ (Cūḷavagga 297).

16. උච්ඡාදනාදීසු මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛන්තදාරකානං සරීරගන්ධො ද්වාදසවස්සපත්තකාලෙ නස්සති, තෙසං සරීරදුග්ගන්ධහරණත්ථාය ගන්ධචුණ්ණාදීහි උච්ඡාදෙන්ති, එවරූපං උච්ඡාදනං න වට්ටති. පුඤ්ඤවන්තෙ පන දාරකෙ ඌරූසු නිපජ්ජාපෙත්වා තෙලෙන මක්ඛෙත්වා හත්ථපාදඌරුනාභිආදීනං සණ්ඨානසම්පාදනත්ථං පරිමද්දන්ති, එවරූපං පරිමද්දනං න වට්ටති.

16. Was das Einreiben (Ucchādana) betrifft: Der natürliche Körpergeruch von Kindern, die aus dem Mutterleib geboren wurden, vergeht im Alter von zwölf Jahren; um den üblen Körpergeruch zu vertreiben, reibt man sie mit Duftpulver und ähnlichem ein. Eine derartige Einreibung ist unzulässig. Zudem ist es üblich, wohlhabende Kinder auf die Oberschenkel zu legen, sie mit Öl einzusalben und ihre Hände, Füße, Oberschenkel, den Nabel usw. zu massieren, um eine schöne Körperform zu erzielen. Eine derartige Massage ist unzulässig.

න්හාපනන්ති තෙසංයෙව දාරකානං ගන්ධාදීහි න්හාපනං. සම්බාහනන්ති මහාමල්ලානං විය හත්ථපාදෙ මුග්ගරාදීහි පහරිත්වා බාහුවඩ්ඪනං. ආදාසන්ති යං කිඤ්චි ආදාසං පරිහරිතුං න වට්ටති. අඤ්ජනන්ති අලඞ්කාරඤ්ජනමෙව. මාලාති බද්ධමාලා වා අබද්ධමාලා වා. විලෙපනන්ති යං කිඤ්චි ඡවිරාගකරණං. මුඛචුණ්ණං මුඛලෙපනන්ති මුඛෙ කාළපීළකාදීනං හරණත්ථාය මත්තිකකක්කං දෙන්ති, තෙන ලොහිතෙ චලිතෙ සාසපකක්කං දෙන්ති, තෙන දොසෙ ඛාදිතෙ තිලකක්කං දෙන්ති, තෙන ලොහිතෙ සන්නිසින්නෙ හලිද්දිකක්කං දෙන්ති, තෙන ඡවිවණ්ණෙ ආරූළ්හෙ මුඛචුණ්ණකෙන මුඛං චුණ්ණෙන්ති, තං සබ්බං න වට්ටති.

„Baden“ (Nhāpana) bedeutet das Waschen ebendieser Kinder mit Duftstoffen und ähnlichem. „Massieren“ (Sambāhana) meint das Schlagen der Hände und Füße mit Holzschlägeln oder ähnlichem zur Stärkung der Gliedmaßen, wie es bei großen Ringern üblich ist. „Spiegel“ (Ādāsa) bedeutet, dass es unzulässig ist, irgendeine Art von Spiegel bei sich zu führen. „Augensalbe“ (Añjana) bezieht sich ausschließlich auf Augensalbe, die zur Verschönerung dient. „Blumen“ (Mālā) meint sowohl gebundene Kränze als auch lose Blumen. „Salbe“ (Vilepana) bezeichnet jegliches Mittel, das zur Verschönerung des Teints dient. „Gesichtspuder“ und „Gesichtsschminke“: Um dunkle Flecken und ähnliches im Gesicht zu entfernen, trägt man eine Lehmpaste auf; wenn dadurch das Blut in Wallung gerät, trägt man eine Senfpaste auf; wenn dadurch die Unreinheiten beseitigt sind, trägt man eine Sesampaste auf; wenn das Blut sich beruhigt hat, trägt man eine Gelbwurzpaste auf; wenn sich der Teint dadurch verbessert hat, bestäubt man das Gesicht mit Gesichtspuder. All dies ist unzulässig.

හත්ථබන්ධාදීසු [Pg.85] හත්ථෙ විචිත්‍රසඞ්ඛකපාලාදීනි බන්ධිත්වා විචරන්ති, තං වා අඤ්ඤං වා සබ්බම්පි හත්ථාභරණං න වට්ටති, අපරෙ සිඛං බන්ධිත්වා විචරන්ති. සුවණ්ණචීරකමුත්තලතාදීහි ච තං පරික්ඛිපන්ති; තං සබ්බං න වට්ටති. අපරෙ චතුහත්ථදණ්ඩං වා අඤ්ඤං වා පන අලඞ්කතදණ්ඩකං ගහෙත්වා විචරන්ති, තථා ඉත්ථිපුරිසරූපාදිවිචිත්තං භෙසජ්ජනාළිකං සුපරික්ඛිත්තං වාමපස්සෙ ඔලග්ගිතං; අපරෙ කණ්ණිකරතනපරික්ඛිත්තකොසං අතිතිඛිණං අසිං, පඤ්චවණ්ණසුත්තසිබ්බිතං මකරදන්තකාදිවිචිත්තං ඡත්තං, සුවණ්ණරජතාදිවිචිත්‍රා මොරපිඤ්ඡාදිපරික්ඛිත්තා උපාහනා, කෙචි රතනමත්තායාමං චතුරඞ්ගුලවිත්ථතං කෙසන්තපරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා මෙඝමුඛෙ විජ්ජුලතං විය නලාටෙ උණ්හීසපට්ටං බන්ධන්ති, චූළාමණිං ධාරෙන්ති, චාමරවාලබීජනිං ධාරෙන්ති, තං සබ්බං න වට්ටති.

Was „Handschmuck“ und Ähnliches betrifft: Manche gehen umher, nachdem sie sich bunte Muschelschalen oder Ähnliches an die Hände gebunden haben; weder dieser noch irgendein anderer Handschmuck ist zulässig. Andere gehen umher, nachdem sie ihr Haar zu einem Schopf (Sikhā) gebunden haben. Sie umwinden diesen Schopf zudem mit Goldfäden, Perlenschnüren und Ähnlichem; all dies ist unzulässig. Andere wiederum gehen umher und tragen dabei einen Stab von vier Ellen Länge oder einen anderen verzierten Stab. Desgleichen führen sie eine mit Darstellungen von Frauen, Männern und Ähnlichem verzierte Medizindose mit sich, die gut verwahrt an der linken Seite herabhängt. Andere tragen ein überaus scharfes Schwert in einer Scheide, die mit kostbaren Juwelen besetzt ist, führen einen Sonnenschirm mit sich, der mit fünf-farbigen Fäden genäht und mit Mustern wie Makara-Zähnen verziert ist, oder tragen Sandalen, die mit Gold, Silber und Ähnlichem reich verziert und mit Pfauenfedern besetzt sind. Manche binden sich ein Stirnband (Uṇhīsapaṭṭa) von einer Elle Länge und vier Fingern Breite um die Stirn – wobei sie den Haaransatz sichtbar lassen –, so dass es wie ein Blitz am Rande einer Wolke erscheint. Sie tragen ein Juwel im Haarschopf (Cūḷāmaṇi) und führen einen Fächer aus Yak-Schweifhaaren (Cāmarabījanī) mit sich; all dies ist unzulässig.

17. අනිය්‍යානිකත්තා සග්ගමොක්ඛමග්ගානං තිරච්ඡානභූතා කථාති තිරච්ඡානකථා. තත්ථ රාජානං ආරබ්භ මහාසම්මතො මන්ධාතා ධම්මාසොකො එවං මහානුභාවොතිආදිනා නයෙන පවත්තා කථා රාජකථා. එස නයො චොරකථාදීසු. තෙසු අසුකො රාජා අභිරූපො දස්සනීයොතිආදිනා නයෙන ගෙහස්සිතකථාව තිරච්ඡානකථා හොති. සොපි නාම එවං මහානුභාවො ඛයං ගතොති එවං පවත්තා පන කම්මට්ඨානභාවෙ තිට්ඨති. චොරෙසු මූලදෙවො එවං මහානුභාවො, මෙඝමාලො එවං මහානුභාවොති තෙසං කම්මං පටිච්ච අහො සූරාති ගෙහස්සිතකථාව තිරච්ඡානකථා. යුද්ධෙපි භාරතයුද්ධාදීසු අසුකෙන අසුකො එවං මාරිතො, එවං විද්ධොති කාමස්සාදවසෙනෙව කථා තිරච්ඡානකථා. තෙපි නාම ඛයං ගතාති එවං පවත්තා පන සබ්බත්ථ කම්මට්ඨානමෙව හොති. අපි ච අන්නාදීසු එවං වණ්ණවන්තං ගන්ධවන්තං රසවන්තං ඵස්සසම්පන්නං ඛාදිම්හ භුඤ්ජිම්හාති කාමස්සාදවසෙන කථෙතුං න වට්ටති. සාත්ථකං පන කත්වා පුබ්බෙ එවං වණ්ණාදිසම්පන්නං අන්නං පානං වත්ථං සයනං මාලං ගන්ධං සීලවන්තානං අදම්හ, චෙතියෙ පූජං කරිම්හාති කථෙතුං වට්ටති. ඤාතිකථාදීසු පන ‘‘අම්හාකං ඤාතකා සූරා සමත්ථා’’ති වා ‘‘පුබ්බෙ මයං එවං විචිත්‍රෙහි යානෙහි විචරිම්හා’’ති වා අස්සාදවසෙන වත්තුං න වට්ටති. සාත්ථකං පන කත්වා ‘‘තෙපි නො ඤාතකා ඛයං ගතා’’ති වා ‘‘පුබ්බෙ මයං එවරූපා උපාහනා සඞ්ඝස්ස අදම්හා’’ති වා කථෙතුං වට්ටති. ගාමකථාපි සුනිවිට්ඨදුන්නිවිට්ඨසුභික්ඛදුබ්භික්ඛාදිවසෙන වා ‘‘අසුකගාමවාසිනො සූරා සමත්ථා’’ති [Pg.86] වා එවං අස්සාදවසෙන න වට්ටති. සාත්ථකං පන කත්වා ‘‘සද්ධා පසන්නා’’ති වා ‘‘ඛයවයං ගතා’’ති වා වත්තුං වට්ටති. නිගමනගරජනපදකථාදීසුපි එසෙව නයො.

17. Da sie nicht zur Befreiung führt und den Wegen zum Himmel und zur Erlösung entgegensteht, wird sie 'niedrige Rede' (tiracchānakathā) genannt. Dabei ist 'Rede über Könige' (rājakathā) jene, die über Könige wie Mahāsammata, Mandhātā oder Dhammāsoko in der Weise geführt wird: 'Er war von so großer Macht'. Entsprechendes gilt für Reden über Räuber usw. Unter diesen ist eine weltlich gesinnte Rede über einen König wie: 'Jener König ist wunderschön und ansehnlich', eine niedrige Rede. Wenn man jedoch sagt: 'Selbst einer von so großer Macht ist dem Untergang geweiht', so dient dies der Übung der Meditation. Bei Reden über Räuber wie: 'Mūladeva war von so großer Macht, Meghamāla war von so großer Macht', und wenn man aufgrund ihrer Taten sagt: 'O wie mutig!', so ist eine solche weltlich gesinnte Rede eine niedrige Rede. Auch in Bezug auf Kriege, wie die Schlachten der Bhāratas, ist die Rede: 'Dieser hat jenen so getötet, so durchbohrt', wenn sie allein dem Sinnenreiz dient, eine niedrige Rede. Doch wenn man sagt: 'Auch sie sind dem Untergang geweiht', so dient dies überall der Meditation. Weiterhin ist es nicht statthaft, über Speisen usw. aus Sinnenlust zu sprechen: 'Wir haben so farbenfrohe, duftende, schmackhafte und angenehme Speisen gegessen'. Wenn man es jedoch sinnvoll gestaltet, ist es zulässig zu sagen: 'Früher haben wir Tugendhaften solche an Farbe usw. vollendete Speise, Trank, Kleidung, Lagerstatt, Blumen und Wohlgerüche gegeben und Verehrungen am Cetiya dargebracht'. Bei Reden über Verwandte ist es nicht statthaft, aus Vergnügen zu sagen: 'Unsere Verwandten sind mutig und fähig' oder 'Früher reisten wir mit solch prächtigen Wagen'. Sinnvoll gestaltet ist es jedoch zulässig zu sagen: 'Auch unsere Verwandten sind dem Untergang geweiht' oder 'Früher haben wir der Gemeinde solche Sandalen gegeben'. Auch Reden über Dörfer, etwa über deren gute oder schlechte Anlage, Überfluss oder Hunger, oder: 'Die Bewohner jenes Dorfes sind mutig und fähig', sind aus Sinnenlust nicht statthaft. Sinnvoll gestaltet ist es jedoch zulässig zu sagen: 'Sie sind gläubig und vertrauensvoll' oder 'Sie sind dem Vergehen geweiht'. Bei Reden über Marktflecken, Städte und Provinzen gilt dieselbe Methode.

ඉත්ථිකථාපි වණ්ණසණ්ඨානාදීනි පටිච්ච අස්සාදවසෙන න වට්ටති, සද්ධා පසන්නා ඛයවයං ගතාති එවමෙව වට්ටති. සූරකථාපි ‘නන්දිමිත්තො නාම යොධො සූරො අහොසී’ති අස්සාදවසෙන න වට්ටති. සද්ධො අහොසි ඛයං ගතොති එවමෙව වට්ටති. විසිඛාකථාපි ‘‘අසුකා විසිඛා සුනිවිට්ඨා දුන්නිවිට්ඨා සූරා සමත්ථා’’ති අස්සාදවසෙන න වට්ටති. සද්ධා පසන්නා ඛයවයං ගතාති එවමෙව වට්ටති.

Auch die Rede über Frauen, die sich auf deren Gestalt und Aussehen bezieht und aus Sinnenlust geführt wird, ist nicht statthaft; nur wenn man sagt: 'Sie ist gläubig, sie ist vertrauensvoll, sie ist dem Vergehen geweiht', ist es zulässig. Auch die Rede über Helden: 'Der Krieger namens Nandimitta war ein Held', ist aus Sinnenlust nicht zulässig. Die Rede: 'Er war gläubig, er ist dem Untergang geweiht', ist hingegen zulässig. Ebenso ist die Rede über Straßen: 'Jene Straße ist gut angelegt, jene schlecht; dort sind die Leute mutig und fähig', aus Sinnenlust nicht statthaft. Die Rede: 'Sie sind gläubig, sie sind dem Vergehen geweiht', ist zulässig.

කුම්භට්ඨානකථාති උදකට්ඨානකථා, උදකතිත්ථකථාතිපි වුච්චති, කුම්භදාසිකථා වා, සාපි ‘‘පාසාදිකා නච්චිතුං ගායිතුං ඡෙකා’’ති අස්සාදවසෙන න වට්ටති; සද්ධා පසන්නාතිආදිනා නයෙනෙව වට්ටති. පුබ්බපෙතකථාති අතීතඤාතිකථා. තත්ථ වත්තමානඤාතිකථාසදිසො විනිච්ඡයො.

'Rede über den Ort des Krugs' bezieht sich auf eine Rede über einen Wasserplatz wie einen Brunnen oder Teich, oder eine Anlegestelle; sie wird auch Rede über eine Krug-Sklavin genannt. Auch diese ist nicht statthaft, wenn sie aus Sinnenlust geführt wird, wie: 'Sie ist anmutig, geschickt im Tanzen und Singen'. Nur wenn man in der Weise spricht: 'Sie ist gläubig und vertrauensvoll', ist es zulässig. 'Rede über verstorbene Vorfahren' bedeutet Rede über vergangene Verwandte. Hierbei gilt dieselbe Beurteilung wie bei der Rede über gegenwärtige Verwandte.

නානත්තකථාති පුරිමපච්ඡිමකථාහි විමුත්තා අවසෙසා නානාසභාවා නිරත්ථකකථා. ලොකක්ඛායිකාති අයං ලොකො කෙන නිම්මිතො, අසුකෙන නාම නිම්මිතො. කාකො සෙතො, අට්ඨීනං සෙතත්තා; බලාකා රත්තා. ලොහිතස්ස රත්තත්තාති එවමාදිකා ලොකායතවිතණ්ඩසල්ලාපකථා.

'Verschiedenartige Rede' bedeutet eine von den vorherigen und nachfolgenden Themen freie, übrige Rede über mancherlei Wesensarten, die nutzlos ist. 'Weltanschauungsrede' (lokakkhāyikā) befasst sich mit Fragen wie: 'Von wem wurde diese Welt erschaffen? Sie wurde von jenem (Brahma oder Vishnu) erschaffen'. Oder: 'Die Krähe ist weiß, weil ihre Knochen weiß sind; der Reiher ist rot, weil das Blut rot ist' – dies sind Beispiele für die Streitgespräche der Lokāyata-Philosophie.

සමුද්දක්ඛායිකා නාම කස්මා සමුද්දො සාගරො? සාගරදෙවෙන ඛතො, තස්මා සාගරො. ඛතො මෙති හත්ථමුද්දාය සයං නිවෙදිතත්තා ‘‘සමුද්දො’’ති එවමාදිකා නිරත්ථකා සමුද්දක්ඛායනකථා. භවොති වුඩ්ඪි. අභවොති හානි. ඉති භවො, ඉති අභවොති යං වා තං වා නිරත්ථකකාරණං වත්වා පවත්තිතකථා ඉතිභවාභවකථා.

'Meeresmythen' genannt bedeutet: 'Warum wird das Meer Sāgara genannt? Weil es vom Gott Sāgara gegraben wurde, darum heißt es Sāgara'. Oder: 'Ich habe es selbst gegraben', was durch Handzeichen kundgetan wird – solche nutzlosen Reden über das Meer sind damit gemeint. 'Bhavo' bedeutet Zunahme, 'Abhavo' bedeutet Abnahme. 'Rede über Gedeihen und Verderben' (itibhavābhavakathā) ist jene Rede, bei der man irgendwelche nutzlosen Gründe für Zunahme oder Abnahme anführt.

18. විග්ගාහිකකථාති විග්ගහකථා, සාරම්භකථා. තත්ථ සහිතං මෙති මය්හං වචනං සහිතං සිලිට්ඨං අත්ථයුත්තං කාරණයුත්තන්ති අත්ථො. අසහිතං තෙති තුය්හං වචනං අසහිතං අසිලිට්ඨං. අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තන්ති යං තුය්හං දීඝරත්තාචිණ්ණවසෙන සුප්පගුණං, තං මය්හං එකවචනෙනෙව විපරාවත්තං පරිවත්තිත්වා ඨිතං, න කිඤ්චි ජානාසීති අත්ථො.

18. 'Streitlustige Rede' (viggāhikakathā) bedeutet eine Rede zum Zweck des Streits oder der Überwindung des Gegners. Darin bedeutet 'Meine Rede ist schlüssig' (sahitaṃ me): 'Meine Rede ist zusammenhängend, stimmig, sinnvoll und begründet'. 'Deine Rede ist unschlüssig' (asahitaṃ te) bedeutet: 'Deine Rede ist nicht zusammenhängend und unstimmig'. 'Dein lange Geübtes ist hinfällig' (adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ) bedeutet: 'Das, was du durch langes Üben gut beherrscht hast, ist durch nur ein Wort von mir umgekehrt worden; du verstehst gar nichts mehr'.

ආරොපිතො [Pg.87] තෙ වාදොති මයා තව දොසො ආරොපිතො. චර වාදප්පමොක්ඛායාති දොසමොචනත්ථං චර, විචර; තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා සික්ඛාති අත්ථො. නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසීති අථ සයං පහොසි, ඉදානිමෙව නිබ්බෙඨෙහීති.

'Deine Lehre ist widerlegt' (āropito te vādo) bedeutet: 'Ich habe einen Fehler in deiner Behauptung aufgezeigt'. 'Zieh umher, um deine Lehre zu retten' (cara vādappamokkhāya) bedeutet: 'Zieh umher, um dich von diesem Vorwurf zu befreien; geh zu diesem oder jenem Lehrer und lerne', so ist die Bedeutung. 'Oder löse es auf, wenn du kannst' (nibbeṭhehi vā sace pahosī) bedeutet: 'Wenn du selbst dazu in der Lage bist, so kläre es jetzt sofort auf'.

19. දූතෙය්‍යකථායං ඉධ ගච්ඡාති ඉතො අසුකං නාම ඨානං ගච්ඡ. අමුත්‍රාගච්ඡාති තතො අසුකං නාම ඨානං ආගච්ඡ. ඉදං හරාති ඉතො ඉදං නාම හර. අමුත්‍ර ඉදං ආහරාති අසුකට්ඨානතො ඉදං නාම ඉධ ආහර. සඞ්ඛෙපතො පන ඉදං දූතෙය්‍යං නාම ඨපෙත්වා පඤ්ච සහධම්මිකෙ රතනත්තයස්ස උපකාරපටිසංයුත්තඤ්ච ගිහීසාසනං අඤ්ඤෙසං න වට්ටති.

19. In der 'Rede über Botendienste' (dūteyyakathā) bedeutet 'Geh hierhin': 'Geh von hier an jenen bestimmten Ort'. 'Komm von dort': 'Komm von jenem Ort hierher'. 'Bring dies': 'Bring diesen Gegenstand von hier weg'. 'Hol dies von dort': 'Bring diesen Gegenstand von jenem Ort hierher'. Zusammenfassend: Solche Botendienste für andere als für die fünf Gefährten im Dhamma oder außer für Angelegenheiten, die dem Dreifachen Juwel dienen, sind für Mönche nicht statthaft.

20. කුහකාතිආදීසු තිවිධෙන කුහනවත්ථුනා ලොකං කුහයන්ති, විම්හාපයන්තීති කුහකා. ලාභසක්කාරත්ථිකා හුත්වා ලපන්තීති ලපකා. නිමිත්තං සීලමෙතෙසන්ති නෙමිත්තිකා. නිප්පෙසො සීලමෙතෙසන්ති නිප්පෙසිකා. ලාභෙන ලාභං නිජිගීසන්ති මග්ගන්ති පරියෙසන්තීති ලාභෙන ලාභං නිජිගීසිතාරො. කුහනා, ලපනා, නෙමිත්තිකතා, නිප්පෙසිකතා, ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතාති එතාහි සමන්නාගතානං පුග්ගලානං එතං අධිවචනං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරෙන පනෙතා කුහනාදිකා විසුද්ධිමග්ගෙ සීලනිද්දෙසෙයෙව පාළිඤ්ච අට්ඨකථඤ්ච ආහරිත්වා පකාසිතාති.

20. In Bezug auf Wörter wie 'kuhakā' (Betrüger) usw. sind jene Betrüger, die durch dreierlei Mittel der Täuschung die Welt täuschen oder in Staunen versetzen. Jene, die auf Gewinn und Ehre aus sind und sich selbst oder Spender schmeichelnd ansprechen, werden Schwätzer (lapakā) genannt. Jene, deren Gewohnheit es ist, Vorzeichen zu deuten, sind Zeichendeuter (nemittikā). Jene, deren Gewohnheit es ist, die Tugenden anderer herabzusetzen, sind Verleumder (nippesikā). Jene, die mit einem geringen Gewinn einen großen Gewinn anstreben, suchen oder begehren, werden solche genannt, die Gewinn durch Gewinn erstreben. Dies ist eine Bezeichnung für Personen, die mit diesen Eigenschaften der Täuschung, Geschwätzigkeit, Zeichendeuterei, Verleumdung und dem Streben nach Gewinn durch Gewinn ausgestattet sind. Dies ist die Zusammenfassung an dieser Stelle. Ausführlich jedoch sind diese Dinge wie Täuschung usw. im Visuddhimagga im Abschnitt über die Tugend (sīlaniddesa) unter Heranziehung des Pali-Kanons und der alten Kommentare dargelegt worden.

එත්තාවතා මජ්ඣිමසීලං නිට්ඨිතං හොති.

Hiermit ist die mittlere Sittlichkeit (majjhimasīla) abgeschlossen.

මහාසීලවණ්ණනා

Erläuterung der großen Sittlichkeit (mahāsīla)

21. ඉතො පරං මහාසීලං හොති. අඞ්ගන්ති හත්ථපාදාදීසු යෙන කෙනචි එවරූපෙන අඞ්ගෙන සමන්නාගතො දීඝායු යසවා හොතීතිආදිනයප්පවත්තං අඞ්ගසත්ථං. නිමිත්තන්ති නිමිත්තසත්ථං. පණ්ඩුරාජා කිර තිස්සො මුත්තායො මුට්ඨියං කත්වා නෙමිත්තිකං පුච්ඡි – ‘‘කිං මෙ හත්ථෙ’’ති? සො ඉතො චිතො ච විලොකෙසි, තස්මිඤ්ච සමයෙ ඝරගොලිකාය මක්ඛිකා ගය්හන්තී මුත්තා, සො ‘‘මුත්තා’’ති ආහ. පුන ‘‘කතී’’ති පුට්ඨො කුක්කුටස්ස තික්ඛත්තුං රවන්තස්ස සද්දං සුත්වා ‘‘තිස්සො’’ති ආහ. එවං තං තං ආදිසිත්වා නිමිත්තමනුයුත්තා විහරන්ති.

21. Hierauf folgt die große Sittlichkeit (mahāsīla). 'Körpermerkmale' (aṅga) bezieht sich auf die Wissenschaft von den Körpergliedern, nach der jemand, der mit bestimmten Merkmalen an Händen, Füßen usw. ausgestattet ist, ein langes Leben haben wird oder ruhmreich sein wird. 'Vorzeichen' (nimitta) bezieht sich auf die Wissenschaft von den Vorzeichen. Es wird erzählt, dass König Paṇḍu einst drei Perlen in seiner Faust hielt und einen Zeichendeuter fragte: „Was habe ich in meiner Hand?“ Dieser blickte hierhin und dorthin; in diesem Moment entkam eine Fliege, die von einem Hausgecko gefangen worden war (muttā), und so sagte er: „Perlen“ (muttā - ein Wortspiel). Als er gefragt wurde: „Wie viele?“, hörte er einen Hahn dreimal krähen und sagte: „Drei“. So verweilen sie, indem sie verschiedenen Vorzeichen folgen.

උප්පාතන්ති [Pg.88] අසනිපාතාදීනං මහන්තානං උප්පතිතං, තඤ්හි දිස්වා ‘‘ඉදං භවිස්සති, එවං භවිස්සතී’’ති ආදිසන්ති. සුපිනන්ති යො පුබ්බණ්හසමයෙ සුපිනං පස්සති, එවං විපාකො හොති; යො ඉදං නාම පස්සති, තස්ස ඉදං නාම හොතීතිආදිනා නයෙන සුපිනකං අනුයුත්තා විහරන්ති. ලක්ඛණන්ති ඉමිනා ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො රාජා හොති, ඉමිනා උපරාජාතිආදිකං. මූසිකච්ඡින්නන්ති උන්දූරඛායිතං. තෙනාපි හි අහතෙ වා වත්ථෙ අනහතෙ වා වත්ථෙ ඉතො පට්ඨාය එවං ඡින්නෙ ඉදං නාම හොතීති ආදිසන්ති. අග්ගිහොමන්ති එවරූපෙන දාරුනා එවං හුතෙ ඉදං නාම හොතීති අග්ගිජුහනං. දබ්බිහොමාදීනිපි අග්ගිහොමානෙව, එවරූපාය දබ්බියා ඊදිසෙහි කණාදීහි හුතෙ ඉදං නාම හොතීති එවං පවත්තිවසෙන පන විසුං වුත්තානි.

'Himmelserscheinungen' (uppāta) bezieht sich auf das Eintreten bedeutender Ereignisse wie Blitzeinschläge usw.; wenn sie diese sehen, prophezeien sie: „Dies wird geschehen, so wird es kommen.“ 'Träume' (supina) bedeutet: Wer am Morgen einen Traum hat, wird dieses oder jenes Ergebnis erfahren; wer diesen speziellen Traum sieht, dem wird jenes widerfahren; nach dieser Methode verweilen sie bei der Traumdeutung. 'Merkmale' (lakkhaṇa) meint: Wer mit diesem Merkmal ausgestattet ist, wird König, mit jenem Unterkönig usw. 'Mausfraß' (mūsikacchinnanti) bezieht sich auf Kleidung, die von Ratten angefressen wurde. Wenn Kleidung, ob neu oder gebraucht, an dieser Stelle und auf diese Weise zerrissen ist, wird dieses oder jenes geschehen, so prophezeien sie. 'Feueropfer' (aggihoma) bedeutet: Wenn mit dieser Art von Holz auf diese Weise geopfert wird, wird jenes Ergebnis eintreten; so ist es die Wissenschaft der Feueropfer. Auch Löffelopfer (dabbihoma) usw. sind Formen von Feueropfern; sie werden jedoch separat erwähnt, da sie mit speziellen Löffeln oder mit Dingen wie Reiskleie (kaṇa) usw. ausgeführt werden und bestimmte Ergebnisse versprechen.

තත්ථ කණොති කුණ්ඩකො. තණ්ඩුලාති සාලිආදීනඤ්චෙව තිණජාතීනඤ්ච තණ්ඩුලා. සප්පීති ගොසප්පිආදිකං. තෙලන්ති තිලතෙලාදිකං. සාසපාදීනි පන මුඛෙන ගහෙත්වා අග්ගිම්හි පක්ඛිපනං, විජ්ජං පරිජප්පිත්වා ජුහනං වා මුඛහොමං. දක්ඛිණක්ඛකජණ්ණුලොහිතාදීහි ජුහනං ලොහිතහොමං. අඞ්ගවිජ්ජාති පුබ්බෙ අඞ්ගමෙව දිස්වා බ්‍යාකරණවසෙන අඞ්ගං වුත්තං, ඉධ අඞ්ගුලට්ඨිං දිස්වා විජ්ජං පරිජප්පිත්වා අයං කුලපුත්තො වා නො වා, සිරීසම්පන්නො වා නො වාතිආදිබ්‍යාකරණවසෙන අඞ්ගවිජ්ජා වුත්තා. වත්ථුවිජ්ජාති ඝරවත්ථුආරාමවත්ථාදීනං ගුණදොසසල්ලක්ඛණවිජ්ජා. මත්තිකාදිවිසෙසං දිස්වාපි හි විජ්ජං පරිජප්පිත්වා හෙට්ඨා පථවියං තිංසරතනමත්තෙ, ආකාසෙ ච අසීතිරතනමත්තෙ පදෙසෙ ගුණදොසං පස්සන්ති. ඛත්තවිජ්ජාති අබ්භෙය්‍යමාසුරක්ඛරාජසත්ථාදිසත්ථං. සිවවිජ්ජාති සුසානෙ පවිසිත්වා සන්තිකරණවිජ්ජා, සිඞ්ගාලරුතවිජ්ජාතිපි වදන්ති. භූතවිජ්ජාති භූතවෙජ්ජමන්තො. භූරිවිජ්ජාති භූරිඝරෙ වසන්තෙන උග්ගහෙතබ්බමන්තො. අහිවිජ්ජාති සප්පදට්ඨතිකිච්ඡනවිජ්ජා චෙව සප්පාව්හායනවිජ්ජා ච. විසවිජ්ජාති යාය, පුරාණවිසං වා රක්ඛන්ති, නවවිසං වා කරොන්ති විසවන්තමෙව වා. විච්ඡිකවිජ්ජාති විච්ඡිකදට්ඨතිකිච්ඡනවිජ්ජා. මූසිකවිජ්ජායපි [Pg.89] එසෙව නයො. සකුණවිජ්ජාති සපක්ඛකඅපක්ඛකද්විපදචතුප්පදානං රුතගතාදිවසෙන සකුණඤාණං. වායසවිජ්ජාති කාකරුතඤාණං, තං විසුඤ්ඤෙව සත්ථං, තස්මා විසුං වුත්තං.

Dabei bedeutet 'Kleie' (kaṇa) Reismehl. 'Reiskörner' (taṇḍula) sind die Körner von Sāli-Reis usw. sowie von verschiedenen Grasarten. 'Butterschmalz' (sappi) bezieht sich auf Ghee von Kühen usw. 'Öl' (tela) meint Sesamöl und Ähnliches. 'Mundopfer' (mukhahoma) bedeutet entweder, Senfkörner usw. mit dem Mund zu fassen und ins Feuer zu werfen, oder das Opfern unter dem Murmeln von Zaubersprüchen. 'Blutopfer' (lohitahoma) ist das Opfern mit Blut von der rechten Schlüsselbeinhöhle, dem Knie usw. 'Körperkunde' (aṅgavijjā) wurde zuvor als das Deuten von Körpermerkmalen erwähnt; hier bedeutet es jedoch, die Knochen der Finger oder den gesamten Körper zu betrachten, Zaubersprüche zu rezitieren und zu prophezeien, ob jemand ein Edler ist oder nicht, ob er glückverheißend ist oder nicht. 'Grundstückskunde' (vatthuvijjā) ist die Kenntnis über die Vorzüge und Mängel von Bauplätzen für Häuser, Gärten usw. Selbst wenn sie die Beschaffenheit der Erde betrachten, rezitieren sie Zaubersprüche und sehen Vorzüge oder Mängel im Boden bis zu einer Tiefe von dreißig Ellen oder im Raum bis zu einer Höhe von achtzig Ellen. 'Staatskunst' (khattavijjā) umfasst Schriften wie Abbheyya, Māsurakkha oder Gesetzbücher (rājasattha). 'Geisterbeschwörung' (sivavijjā) ist die Kunst, Befriedung zu bewirken, nachdem man einen Friedhof betreten hat; einige nennen es auch das Deuten von Schakalgeheul. 'Dämonenkunde' (bhūtavijjā) sind Mantras für Exorzisten. 'Erdzauber' (bhūrivijjā) ist ein Mantra, das man lernt, während man in einer Erdhöhle lebt. 'Schlangenkunde' (ahivijjā) umfasst sowohl die Behandlung von Schlangenbissen als auch das Herbeirufen von Schlangen. 'Giftkunde' (visavijjā) ist die Kunst, durch die man altes Gift neutralisiert oder neues Gift erzeugt oder Gift ausbrechen lässt. 'Skorpionkunde' (vicchikavijjā) ist die Heilung von Skorpionstichen. Dasselbe gilt für die 'Mausekunde' (mūsikavijjā). 'Vogelkunde' (sakuṇavijjā) ist das Wissen über Vögel durch deren Rufe oder Bewegungen bei gefiederten, ungefiederten, zwei- oder vierbeinigen Wesen. 'Krähenkunde' (vāyasavijjā) ist das Wissen über das Krächzen von Krähen; dies ist eine separate Wissenschaft und wurde daher einzeln aufgeführt.

පක්කජ්ඣානන්ති පරිපාකගතචින්තා. ඉදානි ‘‘අයං එත්තකං ජීවිස්සති, අයං එත්තක’’න්ති එවං පවත්තං ආදිට්ඨඤාණන්ති අත්ථො. සරපරිත්තාණන්ති සරරක්ඛණං, යථා අත්තනො උපරි න ආගච්ඡති, එවං කරණවිජ්ජා. මිගචක්කන්ති ඉදං සබ්බසඞ්ගාහිකං සබ්බසකුණචතුප්පදානං රුතඤාණවසෙන වුත්තං.

'Lebensdauerdeutung' (pakkajjhāna) bedeutet das Nachdenken über das verbleibende Leben; es ist das Wissen, mit dem man verkündet: „Dieser wird so lange leben, jener so lange.“ 'Pfeilschutz' (saraparittāṇa) ist die Kunst des Schutzes vor Pfeilen, so dass sie einen nicht treffen. Das 'Tierkreis-Rad' (migacakka) ist eine umfassende Lehre, die auf dem Verständnis der Rufe aller Vögel und vierbeinigen Tiere basiert.

22. මණිලක්ඛණාදීසු එවරූපො මණි පසත්ථො, එවරූපො අපසත්ථො, සාමිනො ආරොග්‍යඉස්සරියාදීනං හෙතු හොති, න හොතීති, එවං වණ්ණසණ්ඨානාදිවසෙන මණිආදීනං ලක්ඛණං අනුයුත්තා විහරන්තීති අත්ථො. තත්ථ ආවුධන්ති ඨපෙත්වා අසිආදීනි අවසෙසං ආවුධං. ඉත්ථිලක්ඛණාදීනිපි යම්හි කුලෙ තෙ ඉත්ථිපුරිසාදයො වසන්ති, තස්ස වුඩ්ඪිහානිවසෙනෙව වෙදිතබ්බානි. අජලක්ඛණාදීසු පන එවරූපානං අජාදීනං මංසං ඛාදිතබ්බං, එවරූපානං න ඛාදිතබ්බන්ති අයං විසෙසො වෙදිතබ්බො.

22. In Bezug auf die Merkmale von Edelsteinen (maṇilakkhaṇa) usw. bedeutet es, dass sie damit beschäftigt sind, Merkmale wie Farbe und Form von Edelsteinen zu untersuchen, um zu bestimmen: „Dieser Edelstein ist lobenswert, jener nicht; er wird Gesundheit und Macht für den Besitzer bewirken oder nicht.“ 'Waffen' (āvudha) bezeichnet alle Waffen außer Schwertern und Ähnlichem. Die Merkmale von Frauen usw. sind im Hinblick auf das Gedeihen oder den Niedergang der Familie zu verstehen, in der diese Frauen, Männer, Knaben, Mädchen, Sklaven und Sklavinnen leben. Bei den Merkmalen von Ziegen (ajalakkhaṇa) usw. ist jedoch die Besonderheit zu beachten, dass sie angeben, ob das Fleisch solcher Ziegen, Schafe, Hähne oder Wachteln gegessen werden sollte oder nicht.

අපි චෙත්ථ ගොධාය ලක්ඛණෙ චිත්තකම්මපිළන්ධනාදීසුපි එවරූපාය ගොධාය සති ඉදං නාම හොතීති අයං විසෙසො වෙදිතබ්බො. ඉදඤ්චෙත්ථ වත්ථු – එකස්මිං කිර විහාරෙ චිත්තකම්මෙ ගොධං අග්ගිං ධමමානං අකංසු. තතො පට්ඨාය භික්ඛූනං මහාවිවාදො ජාතො. එකො ආගන්තුකභික්ඛු තං දිස්වා මක්ඛෙසි. තතො පට්ඨාය විවාදො මන්දීභූතො හොති. කණ්ණිකලක්ඛණං පිළන්ධනකණ්ණිකායපි ගෙහකණ්ණිකායපි වසෙන වෙදිතබ්බං. කච්ඡපලක්ඛණං ගොධාලක්ඛණසදිසමෙව. මිගලක්ඛණං සබ්බසඞ්ගාහිකං සබ්බචතුප්පදානං ලක්ඛණවසෙන වුත්තං.

Zudem ist bei den Anzeichen eines Warans (godhā) dieser Unterschied zu beachten: Auch bei Kunstwerken, Verzierungen usw. tritt bei Vorhandensein eines solchen Warans dieser Nutzen oder jener Schaden ein. Und dies ist hier die Geschichte dazu: In einem Kloster fertigte man in einem Kunstwerk einen Waran an, der Feuer blies. Von da an entstand ein großer Streit unter den Mönchen. Ein fremder Mönch sah dies und entfernte (makkhesi) es. Von da an legte sich der Streit. Das Anzeichen der Giebel (kaṇṇika) ist sowohl im Sinne von Ohrschmuck als auch von Dachgiebeln zu verstehen. Das Anzeichen der Schildkröte gleicht dem des Warans. Das Anzeichen des Wildes (miga) wurde als umfassend für alle Vierfüßler dargelegt.

23. රඤ්ඤං නිය්‍යානං භවිස්සතීති අසුකදිවසෙ අසුකනක්ඛත්තෙන අසුකස්ස නාම රඤ්ඤො නිග්ගමනං භවිස්සතීති එවං රාජූනං පවාසගමනං බ්‍යාකරොති. එස නයො සබ්බත්ථ. කෙවලං පනෙත්ථ අනිය්‍යානන්ති විප්පවුත්ථානං පුන ආගමනං. අබ්භන්තරානං රඤ්ඤං උපයානං භවිස්සති, බාහිරානං රඤ්ඤං අපයානන්ති අන්තොනගරෙ අම්හාකං රාජා පටිවිරුද්ධං බහිරාජානං උපසඞ්කමිස්සති, තතො තස්ස පටික්කමනං භවිස්සතීති එවං රඤ්ඤං උපයානාපයානං [Pg.90] බ්‍යාකරොති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. ජයපරාජයා පාකටායෙව.

23. Die Vorhersage "Der Auszug der Könige wird stattfinden" bedeutet: An jenem Tag, unter jenem Gestirn, wird der Aufbruch des Königs mit diesem Namen stattfinden; so sagt man das Ausziehen der Könige in die Fremde vorher. Dies ist überall die Methode. Speziell bedeutet "aniyyāna" hier jedoch die Rückkehr derer, die außer Landes waren. "Der Vormarsch der inneren Könige wird stattfinden, der Rückzug der äußeren Könige" bedeutet: Unser König innerhalb der Stadt wird auf den gegnerischen äußeren König vorrücken, woraufhin dessen Rückzug erfolgen wird; so erklärt man das Vorrücken und Zurückweichen der Könige. Auch beim zweiten Satzteil gilt dasselbe Verfahren. Sieg und Niederlage sind ohnehin offenkundig.

24. චන්දග්ගාහාදයො අසුකදිවසෙ රාහු චන්දං ගහෙස්සතීති බ්‍යාකරණවසෙනෙව වෙදිතබ්බා. අපි ච නක්ඛත්තස්ස අඞ්ගාරකාදිගාහසමායොගොපි නක්ඛත්තගාහොයෙව. උක්කාපාතොති ආකාසතො උක්කානං පතනං. දිසාඩාහොති දිසාකාලුසියං අග්ගිසිඛධූමසිඛාදීහි ආකුලභාවො විය. දෙවදුද්‍රභීති සුක්ඛවලාහකගජ්ජනං. උග්ගමනන්ති උදයනං. ඔක්කමනන්ති අත්ථඞ්ගමනං. සංකිලෙසන්ති අවිසුද්ධතා. වොදානන්ති විසුද්ධතා. එවං විපාකොති ලොකස්ස එවං විවිධසුඛදුක්ඛාවහො.

24. Mondfinsternisse usw. sind durch Erklärungen wie "An jenem Tag wird Rahu den Mond ergreifen" zu verstehen. Ferner ist auch die Konjunktion eines Gestirns mit dem Mars (aṅgāraka) usw. eine Einnahme des Gestirns (nakkhattaggāha). "Meteoritenfall" (ukkāpāta) ist das Herabstürzen feuriger Erscheinungen vom Himmel. "Brennen der Himmelsrichtungen" (disāḍāho) ist eine Trübung der Himmelsrichtungen, wie eine Verwirrung durch Flammen- und Rauchwolken. "Göttertrommeln" (devadundubhī) ist das Donnern bei wolkenlosem Himmel. "Aufgang" bedeutet Erscheinen. "Niedergang" bedeutet Verschwinden. "Trübung" ist Unreinheit. "Läuterung" ist Reinheit. "Solche Folgen" bedeutet, dass dies für die Welt verschiedene Arten von Glück und Leid mit sich bringt.

25. සුවුට්ඨිකාති දෙවස්ස සම්මාධාරානුප්පවෙච්ඡනං. දුබ්බුට්ඨිකාති අවග්ගාහො, වස්සවිබන්ධොති වුත්තං හොති. මුද්දාති හත්ථමුද්දා. ගණනා වුච්චති අච්ඡිද්දකගණනා. සඞ්ඛානන්ති සඞ්කලනසටුප්පාදනාදිවසෙන පිණ්ඩගණනා. යස්ස සා පගුණා හොති, සො රුක්ඛම්පි දිස්වා එත්තකානි එත්ථ පණ්ණානීති ජානාති. කාවෙය්‍යන්ති ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, කවී. කතමෙ චත්තාරො? චින්තාකවි, සුතකවි, අත්ථකවි, පටිභානකවී’’ති (අ. නි. 4.231). ඉමෙසං චතුන්නං කවීනං අත්තනො චින්තාවසෙන වා; ‘‘වෙස්සන්තරො නාම රාජා අහොසී’’තිආදීනි සුත්වා සුතවසෙන වා; ඉමස්ස අයං අත්ථො, එවං තං යොජෙස්සාමීති එවං අත්ථවසෙන වා; කිඤ්චිදෙව දිස්වා තප්පටිභාගං කත්තබ්බං කරිස්සාමීති එවං ඨානුප්පත්තිකපටිභානවසෙන වා; ජීවිකත්ථාය කබ්‍යකරණං. ලොකායතං වුත්තමෙව.

25. "Guter Regen" bedeutet das rechtzeitige Gewähren von Regengüssen durch den Regengott. "Schlechter Regen" bedeutet das Ausbleiben oder die Behinderung des Regens. "Muddā" ist das Rechnen mit den Fingern. "Gaṇanā" nennt man das lückenlose Zählen. "Saṅkhāna" ist das Gesamtrechnen durch Addition, Aufteilung usw. Wer darin geübt ist, erkennt sogar beim Anblick eines Baumes: "So viele Blätter befinden sich hier". "Dichtkunst" (kāveyya) – es heißt: "Mönche, es gibt diese vier Arten von Dichtern. Welche vier? Der Dichter durch Nachdenken, der Dichter durch Überlieferung, der Dichter durch den Sinngehalt und der Dichter durch Intuition" (A. IV. 231). Die Verfassung von Gedichten durch diese vier Arten von Dichtern geschieht zum Broterwerb: Entweder durch eigenes Nachdenken; oder durch Gehörtes wie "Es gab einen König namens Vessantara"; oder durch den Sinngehalt, indem man denkt: "Dies ist der Sinn jenes Wortes, so werde ich es anwenden"; oder durch eine spontane Intuition beim Anblick einer Sache: "Ich werde etwas Entsprechendes verfassen". Über das Lokāyata wurde bereits gesprochen.

26. ආවාහනං නාම ඉමස්ස දාරකස්ස අසුකකුලතො අසුකනක්ඛත්තෙන දාරිකං ආනෙථාති ආවාහකරණං. විවාහනන්ති ඉමං දාරිකං අසුකස්ස නාම දාරකස්ස අසුකනක්ඛත්තෙන දෙථ, එවමස්සා වුඩ්ඪි භවිස්සතීති විවාහකරණං. සංවරණන්ති සංවරණං නාම ‘අජ්ජ නක්ඛත්තං සුන්දරං, අජ්ජෙව සමග්ගා හොථ, ඉති වො වියොගො න භවිස්සතී’ති එවං සමග්ගකරණං. විවරණං නාම ‘සචෙ වියුජ්ජිතුකාමත්ථ, අජ්ජෙව වියුජ්ජථ[Pg.91], ඉති වො පුන සංයොගො න භවිස්සතී’ති එවං විසංයොගකරණං. සඞ්කිරණන්ති ‘උට්ඨානං වා ඉණං වා දින්නං ධනං අජ්ජ සඞ්කඩ්ඪථ, අජ්ජ සඞ්කඩ්ඪිතඤ්හි තං ථාවරං හොතී’ති එවං ධනපිණ්ඩාපනං. විකිරණන්ති ‘සචෙ පයොගඋද්ධාරාදිවසෙන ධනං පයොජිතුකාමත්ථ, අජ්ජ පයොජිතං දිගුණචතුග්ගුණං හොතී’ති එවං ධනපයොජාපනං. සුභගකරණන්ති පියමනාපකරණං වා සස්සිරීකකරණං වා. දුබ්භගකරණන්ති තබ්බිපරීතං. විරුද්ධගබ්භකරණන්ති විරුද්ධස්ස විලීනස්ස අට්ඨිතස්ස මතස්ස ගබ්භස්ස කරණං. පුන අවිනාසාය භෙසජ්ජදානන්ති අත්ථො. ගබ්භො හි වාතෙන, පාණකෙහි, කම්මුනා චාති තීහි කාරණෙහි විනස්සති. තත්ථ වාතෙන විනස්සන්තෙ නිබ්බාපනීයං සීතලං භෙසජ්ජං දෙති, පාණකෙහි විනස්සන්තෙ පාණකානං පටිකම්මං කරොති, කම්මුනා විනස්සන්තෙ පන බුද්ධාපි පටිබාහිතුං න සක්කොන්ති.

26. "Heimführung" (āvāhana) bedeutet die Durchführung der Brautwerbung: "Bringt für diesen Knaben eine Braut aus jener Familie unter jenem Gestirn". "Wegführung" (vivāhana) ist die Durchführung der Verheiratung: "Gebt dieses Mädchen jenem Knaben unter jenem Gestirn; so wird sie gedeihen". "Einigung" (saṃvaraṇa) ist die Aussöhnung: "Heute ist das Gestirn günstig, werdet heute eins, so wird es keine Trennung unter euch geben". "Trennung" (vivaraṇa) ist das Herbeiführen einer Trennung: "Wenn ihr euch trennen wollt, so trennt euch heute; so wird es keine erneute Verbindung geben". "Zusammenhäufung" (saṅkiraṇa) ist das Ansammeln von Vermögen: "Zieht heute Abgaben oder geliehenes Geld ein, denn was heute eingezogen wird, bleibt beständig". "Zerstreuung" (vikiraṇa) ist das Einsetzen von Kapital: "Wenn ihr Geld für Investitionen oder Darlehen einsetzen wollt, wird das heute Eingesetzte sich verdoppeln oder vervierfachen". "Glückbringende Riten" bedeutet das Liebenswürdigmachen oder Glanzvollmachen. "Unglückbringende Riten" ist das Gegenteil davon. "Behandlung eines gefährdeten Fötus" ist die Behandlung eines gestörten, aufgelösten, instabilen oder abgestorbenen Fötus; gemeint ist die Gabe von Medizin, um weiteren Verlust zu verhindern. Ein Fötus kann nämlich durch drei Ursachen zugrunde gehen: Wind, Parasiten oder Kamma. Wenn er durch Wind bedroht ist, gibt man beruhigende, kühlende Medizin; bei Parasiten wendet man entsprechende Gegenmittel an; wenn er jedoch durch Kamma zugrunde geht, können selbst die Buddhas dies nicht verhindern.

ජිව්හානිබන්ධනන්ති මන්තෙන ජිව්හාය බන්ධකරණං. හනුසංහනනන්ති මුඛබන්ධමන්තෙන යථා හනුකං චාලෙතුං න සක්කොන්ති, එවං බන්ධකරණං. හත්ථාභිජප්පනන්ති හත්ථානං පරිවත්තනත්ථං මන්තජප්පනං. තස්මිං කිර මන්තෙ සත්තපදන්තරෙ ඨත්වා ජප්පිතෙ ඉතරො හත්ථෙ පරිවත්තෙත්වා ඛිපති. කණ්ණජප්පනන්ති කණ්ණෙහි සද්දං අස්සවනත්ථාය විජ්ජාය ජප්පනං. තං කිර ජප්පිත්වා විනිච්ඡයට්ඨානෙ යං ඉච්ඡති, තං භණති, පච්චත්ථිකො තං න සුණාති, තතො පටිවචනං සම්පාදෙතුං න සක්කොති. ආදාසපඤ්හන්ති ආදාසෙ දෙවතං ඔතාරෙත්වා පඤ්හපුච්ඡනං. කුමාරිකපඤ්හන්ති කුමාරිකාය සරීරෙ දෙවතං ඔතාරෙත්වා පඤ්හපුච්ඡනං. දෙවපඤ්හන්ති දාසියා සරීරෙ දෙවතං ඔතාරෙත්වා පඤ්හපුච්ඡනං. ආදිච්චුපට්ඨානන්ති ජීවිකත්ථාය ආදිච්චපාරිචරියා. මහතුපට්ඨානන්ති තථෙව මහාබ්‍රහ්මපාරිචරියා. අබ්භුජ්ජලනන්ති මන්තෙන මුඛතො අග්ගිජාලානීහරණං. සිරිව්හායනන්ති ‘‘එහි සිරි, මය්හං සිරෙ පතිට්ඨාහී’’ති එවං සිරෙන සිරියා අව්හායනං.

„Jivhānibandhana“ bedeutet das Fesseln der Zunge durch Mantras. „Hanusaṃhanana“ bedeutet das Fesseln des Kiefers durch ein Mundverschluss-Mantra, so dass man den Kiefer nicht bewegen kann; das ist das Fesseln. „Hatthābhijappana“ bedeutet das Rezitieren von Mantras, um die Hände (die Waffen halten) wegzudrehen. Man sagt, dass wenn man dieses Mantra rezitiert, während man innerhalb von sieben Schritten steht, der andere seine Hände wegdreht und die Waffe fallen lässt. „Kaṇṇajappana“ bedeutet das Rezitieren von Zaubersprüchen, damit man mit den Ohren keinen Ton hört. Man sagt, dass wenn man dies rezitiert, man an einem Ort der Urteilsfindung sagen kann, was man will, und der Gegner hört es nicht und kann daher keine Antwort geben. „Ādāsapañha“ bedeutet das Befragen einer Gottheit, nachdem man sie in einen Spiegel herabgerufen hat. „Kumārikapañha“ bedeutet das Befragen einer Gottheit im Körper eines jungen Mädchens. „Devapañha“ bedeutet das Befragen einer Gottheit im Körper einer Sklavin. „Ādiccupaṭṭhāna“ bedeutet die Verehrung der Sonne zum Zwecke des Lebensunterhalts. „Mahatupaṭṭhāna“ bedeutet ebenso die Verehrung des Großen Brahma. „Abbhujjalana“ bedeutet das Ausstoßen von Flammen aus dem Mund durch Mantras. „Sirivhāyana“ bedeutet das Anrufen der Glücksgöttin Sri mit den Worten: „Komm, Sri, verweile auf meinem Haupt“, indem man so die Sri auf das Haupt herabruft.

27. සන්තිකම්මන්ති දෙවට්ඨානං ගන්ත්වා සචෙ මෙ ඉදං නාම සමිජ්ඣිස්සති, තුම්හාකං ඉමිනා ච ඉමිනා ච උපහාරං කරිස්සාමීති සමිද්ධිකාලෙ කත්තබ්බං සන්තිපටිස්සවකම්මං. තස්මිං පන සමිද්ධෙ තස්ස කරණං පණිධිකම්මං නාම. භූරිකම්මන්ති භූරිඝරෙ වසිත්වා ගහිතමන්තස්ස පයොගකරණං. වස්සකම්මං වොස්සකම්මන්ති එත්ථ වස්සොති පුරිසො, වොස්සොති පණ්ඩකො. ඉති වොස්සස්ස [Pg.92] වස්සකරණං වස්සකම්මං, වස්සස්ස වොස්සකරණං වොස්සකම්මං. තං පන කරොන්තො අච්ඡන්දිකභාවමත්තං පාපෙති, න ලිඞ්ගං අන්තරධාපෙතුං සක්කොති. වත්ථුකම්මන්ති අකතවත්ථුස්මිං ගෙහපතිට්ඨාපනං. වත්ථුපරිකම්මන්ති ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්චාහරථා’’ති වත්වා වත්ථුබලිකම්මකරණං. ආචමනන්ති උදකෙන මුඛසුද්ධිකරණං. න්හාපනන්ති අඤ්ඤෙසං න්හාපනං. ජුහනන්ති තෙසං අත්ථාය අග්ගිජුහනං. වමනන්ති යොගං දත්වා වමනකරණං. විරෙචනෙපි එසෙව නයො. උද්ධංවිරෙචනන්ති උද්ධං දොසානං නීහරණං. අධොවිරෙචනන්ති අධො දොසානං නීහරණං. සීසවිරෙචනන්ති සිරොවිරෙචනං. කණ්ණතෙලන්ති කණ්ණානං බන්ධනත්ථං වා වණහරණත්ථං වා භෙසජ්ජතෙලපචනං. නෙත්තතප්පනන්ති අක්ඛිතප්පනතෙලං. නත්ථුකම්මන්ති තෙලෙන යොජෙත්වා නත්ථුකරණං. අඤ්ජනන්ති ද්වෙ වා තීණි වා පටලානි නීහරණසමත්ථං ඛාරඤ්ජනං. පච්චඤ්ජනන්ති නිබ්බාපනීයං සීතලභෙසජ්ජඤ්ජනං. සාලාකියන්ති සලාකවෙජ්ජකම්මං. සල්ලකත්තියන්ති සල්ලකත්තවෙජ්ජකම්මං. දාරකතිකිච්ඡා වුච්චති කොමාරභච්චවෙජ්ජකම්මං. මූලභෙසජ්ජානං අනුප්පාදනන්ති ඉමිනා කායතිකිච්ඡනං දස්සෙති. ඔසධීනං පටිමොක්ඛොති ඛාරාදීනි දත්වා තදනුරූපෙ වණෙ ගතෙ තෙසං අපනයනං.

27. „Santikamma“ bedeutet das Versprechen, das man an einem Ort einer Gottheit ablegt: „Wenn dieses mein Vorhaben gelingt, werde ich euch diese und jene Opfergabe darbringen“, und das man zur Zeit der Erfüllung ausführt. Wenn das Vorhaben gelungen ist, wird die Ausführung dieses Versprechens „Paṇidhikamma“ genannt. „Bhūrikamma“ bedeutet die Anwendung von Mantras, nachdem man in einem Erdenhaus gelebt hat. Bei „Vassakamma“ und „Vossakamma“ bedeutet „Vassa“ Mann und „Vossa“ Eunuch. So ist „Vassakamma“ das Machen eines Eunuchen zum Mann und „Vossakamma“ das Machen eines Mannes zum Eunuchen; dabei kann der Ausführende jedoch nur einen Zustand der Begierdelosigkeit gegenüber Frauen herbeiführen, er kann jedoch nicht die Geschlechtsmerkmale verschwinden lassen. „Vatthukamma“ bedeutet die Errichtung eines Hauses auf einem noch unbebauten Grundstück. „Vatthuparikamma“ bedeutet das Darbringen von Opfern auf dem Grundstück, nachdem man gesagt hat: „Bringt dies und jenes herbei“. „Ācamana“ bedeutet die Mundreinigung mit Wasser. „Nhāpana“ bedeutet das Badenlassen anderer. „Juhana“ bedeutet das Darbringen von Feueropfern für sie. „Vamana“ bedeutet das Herbeiführen von Erbrechen durch Verabreichung von Medizin. Ebenso verhält es sich mit Abführmitteln (Virecana). „Uddhaṃvirecana“ bedeutet das Ausleiten von Fehlstoffen (wie Schleim oder Galle) nach oben. „Adhovirecana“ bedeutet das Ausleiten von Fehlstoffen nach unten. „Sīsavirecana“ bedeutet die Reinigung des Kopfes. „Kaṇṇatela“ bedeutet das Kochen von medizinischem Öl zum Verbinden der Ohren oder zum Heilen von Wunden. „Nettatappana“ bedeutet linderndes Öl für die Augen. „Natthukamma“ bedeutet die Anwendung von Nasenöl nach dem Mischen mit Fett. „Añjana“ bedeutet eine ätzende Augensalbe, die in der Lage ist, zwei oder drei Schichten (Trübungen) zu entfernen. „Paccañjana“ bedeutet eine kühlende medizinische Augensalbe. „Sālākiya“ bedeutet Augenheilkunde (Chirurgie mit der Sonde). „Sallakattiya“ bedeutet die Chirurgie (zum Entfernen von Pfeilspitzen oder Splittern). „Dārakatikicchā“ wird die Kinderheilkunde genannt. Mit „Mūlabhesajjānaṃ anuppādāna“ wird die allgemeine Medizin (Innere Medizin) aufgezeigt. „Osadhīnaṃ paṭimokkha“ bedeutet das Entfernen der Medikamente, nachdem man Ätzmittel usw. angewendet hat und die Wunde entsprechend geheilt ist.

එත්තාවතා මහාසීලං නිට්ඨිතං හොති.

Damit ist die Auslegung des Großen Sila (Mahāsīla) abgeschlossen.

පුබ්බන්තකප්පිකසස්සතවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehren derer, die über die Vergangenheit spekulieren und die Ewigkeit der Welt behaupten (Pubbantakappika-Sassatavāda).

28. එවං බ්‍රහ්මදත්තෙන වුත්තවණ්ණස්ස අනුසන්ධිවසෙන තිවිධං සීලං විත්ථාරෙත්වා ඉදානි භික්ඛුසඞ්ඝෙන වුත්තවණ්ණස්ස අනුසන්ධිවසෙන – ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤෙව ධම්මා ගම්භීරා දුද්දසා’’තිආදිනා නයෙන සුඤ්ඤතාපකාසනං ආරභි. තත්ථ ධම්මාති ගුණෙ, දෙසනායං, පරියත්තියං, නිස්සත්තෙති එවමාදීසු ධම්මසද්දො වත්තති.

28. Nachdem so das dreifache Sīla im Zusammenhang mit dem Lobpreis durch Brahmadatta ausführlich dargelegt wurde, begann der Erhabene nun – im Zusammenhang mit dem Lobpreis durch die Mönchsgemeinde – die Darlegung der Leerheit (Suññatā) mit der Methode: „Es gibt, ihr Mönche, andere Dinge, die tiefgründig und schwer zu erkennen sind...“. Dabei wird das Wort „Dhammā“ in Bedeutungen wie Eigenschaft, Unterweisung, heilige Schrift (Pariyatti) und Wesenlosigkeit (Nissatta) verwendet.

‘‘න හි ධම්මො අධම්මො ච, උභො සමවිපාකිනො;

අධම්මො නිරයං නෙති, ධම්මො පාපෙති සුග්ගති’’න්ති. (ථෙරගා. 304);

„Denn Dhamma und Nicht-Dhamma haben nicht die gleichen Ergebnisse; Nicht-Dhamma führt in die Hölle, Dhamma führt zu einer guten Bestimmung.“

ආදීසු හි ගුණෙ ධම්මසද්දො. ‘‘ධම්මං, වො භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි ආදිකල්‍යාණ’’න්තිආදීසු (ම. නි. 3.420) දෙසනායං. ‘‘ඉධ භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති සුත්තං[Pg.93], ගෙය්‍ය’’න්තිආදීසු (අ. නි. 5.73) පරියත්තියං. ‘‘තස්මිං ඛො පන සමයෙ ධම්මා හොන්ති, ඛන්ධා හොන්තී’’තිආදීසු (ධ. ස. 121) නිස්සත්තෙ. ඉධ පන ගුණෙ වත්තති. තස්මා අත්ථි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤෙව තථාගතස්ස ගුණාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

An Stellen wie dieser steht das Wort Dhamma für Eigenschaft (guṇa). In „Ich werde euch, Mönche, den Dhamma lehren, der am Anfang gut ist...“ steht es für die Unterweisung (desanā). In „Hier lernt ein Mönch den Dhamma: Sutta, Geyya...“ für die heilige Schrift (pariyatti). In „Zu jener Zeit gibt es Dhammas, gibt es Khandhas...“ für die Wesenlosigkeit (nissatta). Hier jedoch bedeutet es Eigenschaft. Daher ist der Sinn hier so zu verstehen: „Es gibt, ihr Mönche, noch andere Eigenschaften des Tathāgata.“

ගම්භීරාති මහාසමුද්දො විය මකසතුණ්ඩසූචියා අඤ්ඤත්‍ර තථාගතා අඤ්ඤෙසං ඤාණෙන අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨා, ගම්භීරත්තායෙව දුද්දසා. දුද්දසත්තායෙව දුරනුබොධා. නිබ්බුතසබ්බපරිළාහත්තා සන්තා, සන්තාරම්මණෙසු පවත්තනතොපි සන්තා. අතිත්තිකරණට්ඨෙන පණීතා, සාදුරසභොජනං විය. උත්තමඤාණවිසයත්තා න තක්කෙන අවචරිතබ්බාති අතක්කාවචරා. නිපුණාති සණ්හසුඛුමසභාවත්තා. බාලානං අවිසයත්තා, පණ්ඩිතෙහියෙව වෙදිතබ්බාති පණ්ඩිතවෙදනීයා.

„Tiefgründig“ (gambhīrā) bedeutet: Wie der große Ozean für den Rüssel einer Mücke, so finden diese Eigenschaften außerhalb des Tathāgata in der Erkenntnis anderer keinen Halt; eben wegen ihrer Tiefgründigkeit sind sie „schwer zu schauen“. Weil sie schwer zu schauen sind, sind sie „schwer zu begreifen“. Sie sind „friedvoll“ (santā), weil alle Hitze erloschen ist; auch weil sie in friedvollen Objekten verweilen, sind sie friedvoll. Sie sind „erhaben“ (paṇītā) im Sinne von Unersättlichkeit, wie eine wohlschmeckende Speise. Weil sie der Bereich höchsten Wissens sind, können sie nicht durch bloßes Denken ergründet werden (atakkāvacarā). Sie sind „subtil“ (nipuṇā), weil sie von feiner und zarter Natur sind. Da sie nicht im Bereich der Toren liegen, sondern nur von den Weisen erkannt werden können, heißen sie „von den Weisen zu erfahren“ (paṇḍitavedanīyā).

යෙ තථාගතො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙතීති යෙ ධම්මෙ තථාගතො අනඤ්ඤනෙය්‍යො හුත්වා සයමෙව අභිවිසිට්ඨෙන ඤාණෙන පච්චක්ඛං කත්වා පවෙදෙති, දීපෙති, කථෙති, පකාසෙතීති අත්ථො. යෙහීති යෙහි ගුණධම්මෙහි. යථාභුච්චන්ති යථාභූතං. වණ්ණං සම්මා වදමානා වදෙය්‍යුන්ති තථාගතස්ස වණ්ණං වත්තුකාමා සම්මා වදෙය්‍යුං, අහාපෙත්වා වත්තුං සක්කුණෙය්‍යුන්ති අත්ථො. කතමෙ ච පන තෙ ධම්මා භගවතා එවං ථොමිතාති? සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. යදි එවං, කස්මා බහුවචනනිද්දෙසො කතොති? පුථුචිත්තසමායොගතො චෙව, පුථුආරම්මණතො ච. තඤ්හි චතූසු ඤාණසම්පයුත්තමහාකිරියචිත්තෙසු ලබ්භති, න චස්ස කොචි ධම්මො ආරම්මණං නාම න හොති. යථාහ – ‘‘අතීතං සබ්බං ජානාතීති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං, තත්ථ ආවරණං නත්ථීති අනාවරණඤාණ’’න්තිආදි (පටි. ම. 1.120). ඉති පුථුචිත්තසමායොගතො පුනප්පුනං උප්පත්තිවසෙන පුථුආරම්මණතො ච බහුවචනනිද්දෙසො කතොති.

„Welche der Tathāgata durch eigenes höheres Wissen verwirklicht hat und verkündet“ bedeutet: Welche Wahrheiten (Qualitäten) der Tathāgata, ohne von anderen darin unterwiesen worden zu sein, selbst durch sein überragendes Wissen – sei es durch das Wissen des Pfades der Arhatschaft oder durch das Wissen der Rückschau – unmittelbar erkannt hat und nun darlegt, erläutert, lehrt und offenbart. „Durch welche“ bezieht sich auf jene edlen Qualitäten. „Wie sie in Wahrheit sind“ bedeutet der tatsächlichen Wirklichkeit entsprechend. „Wenn sie das Lob rechtmäßig verkünden wollten, würden sie es verkünden“ bedeutet: Diejenigen, die das Lob des Tathāgata aussprechen wollen, würden es auf rechte Weise tun; sie wären in der Lage, es ohne Auslassungen und ohne Schmälerung seiner Qualitäten darzulegen. Welches sind nun diese Wahrheiten, die vom Erhabenen so gepriesen wurden? Es ist das Wissen der Allwissenheit (Sabbaññutaññāṇa). Wenn dem so ist, warum wurde dann die Pluralform („diese Wahrheiten“) verwendet? Es geschah aufgrund der Verbindung mit einer Vielzahl von Bewusstseinsmomenten sowie aufgrund der Vielzahl der Objekte (Ārammaṇa). Denn dieses Wissen findet sich in den vier großen funktionalen Bewusstseinsmomenten, die mit Wissen verbunden sind, und es gibt kein Phänomen, das nicht das Objekt dieses Wissens der Allwissenheit wäre. Wie gesagt wurde: „Dass er alles Vergangene weiß, ist das Wissen der Allwissenheit; dass es dabei kein Hindernis gibt, ist das Wissen der Ungehindertheit (Anāvaraṇañāṇa)“ usw. So wurde die Pluralform aufgrund der Verbindung mit vielen Bewusstseinszuständen, des wiederholten Entstehens und der Vielzahl der Objekte gewählt.

‘‘අඤ්ඤෙවා’’ති ඉදං පනෙත්ථ වවත්ථාපනවචනං, ‘‘අඤ්ඤෙව, න පාණාතිපාතා වෙරමණිආදයො. ගම්භීරාව න උත්තානා’’ති එවං සබ්බපදෙහි යොජෙතබ්බං. සාවකපාරමීඤාණඤ්හි ගම්භීරං, පච්චෙකබොධිඤාණං පන තතො ගම්භීරතරන්ති තත්ථ වවත්ථානං නත්ථි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්ච තතොපි ගම්භීරතරන්ති තත්ථාපි වවත්ථානං නත්ථි, ඉතො පනඤ්ඤං ගම්භීරතරං නත්ථි; තස්මා ගම්භීරා වාති වවත්ථානං ලබ්භති. තථා දුද්දසාව දුරනුබොධා වාති සබ්බං වෙදිතබ්බං.

„Nur andere“ ist hier ein abgrenzender Ausdruck; „eben andere, nicht etwa das Abstehen vom Töten von Lebewesen usw. (die Tugendregeln). Nur tiefgründig, nicht oberflächlich“ – so ist dies mit allen Begriffen zu verknüpfen. Denn das Wissen der Vollkommenheit eines Jüngers (Sāvakapāramīñāṇa) ist tiefgründig, doch das Wissen eines Einzelbuddhas (Paccekabodhiñāṇa) ist noch tiefer als jenes; bei diesen Wissensarten gibt es keine abschließende Abgrenzung (durch das Wort „nur“), da noch Höheres möglich ist. Das Wissen der Allwissenheit aber ist noch tiefer als jenes des Einzelbuddhas; da es jedoch nichts gibt, was über dieses Wissen der Allwissenheit hinausgeht oder tiefer wäre als dieses, wird hier die Bestimmung „nur tiefgründig“ (gambhīrā eva) angewandt. Ebenso ist das alles in Bezug auf „nur schwer zu sehen“ und „nur schwer zu verstehen“ zu verstehen.

කතමෙ [Pg.94] ච තෙ භික්ඛවෙති අයං පන තෙසං ධම්මානං කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා. සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණාතිආදි පුච්ඡාවිස්සජ්ජනං. කස්මා පනෙතං එවං ආරද්ධන්ති චෙ? බුද්ධානඤ්හි චත්තාරි ඨානානි පත්වා ගජ්ජිතං මහන්තං හොති, ඤාණං අනුපවිසති, බුද්ධඤාණස්ස මහන්තභාවො පඤ්ඤායති, දෙසනා ගම්භීරා හොති, තිලක්ඛණාහතා, සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තා. කතමානි චත්තාරි? විනයපඤ්ඤත්තිං, භූමන්තරං, පච්චයාකාරං, සමයන්තරන්ති. තස්මා – ‘‘ඉදං ලහුකං, ඉදං ගරුකං, ඉදං සතෙකිච්ඡං, ඉදං අතෙකිච්ඡං, අයං ආපත්ති, අයං අනාපත්ති, අයං ඡෙජ්ජගාමිනී, අයං වුට්ඨානගාමිනී, අයං දෙසනාගාමිනී, අයං ලොකවජ්ජා, අයං පණ්ණත්තිවජ්ජා, ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං ඉදං පඤ්ඤපෙතබ්බ’’න්ති යං එවං ඔතිණ්ණෙ වත්ථුස්මිං සික්ඛාපදපඤ්ඤාපනං නාම, තත්ථ අඤ්ඤෙසං ථාමො වා බලං වා නත්ථි; අවිසයො එස අඤ්ඤෙසං, තථාගතස්සෙව විසයො. ඉති විනයපඤ්ඤත්තිං පත්වා බුද්ධානං ගජ්ජිතං මහන්තං හොති, ඤාණං අනුපවිසති…පෙ… සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තාති.

„Welche sind das, ihr Mönche?“ – Dies ist eine Frage, die aus dem Wunsch entspringt, die Qualitäten des Allwissenden Wissens zu erklären. „Es gibt, ihr Mönche, einige Asketen und Brahmanen“ usw. ist die Beantwortung der Frage. Warum aber wurde dies auf diese Weise (durch detaillierte Analyse der falschen Ansichten) dargelegt? Wenn die Buddhas vier Themenbereiche erreichen, ist ihr „Löwenruf“ (ihre Verkündung) gewaltig, ihr Wissen dringt tief in die zu lehrenden Phänomene ein, die Größe des Wissens eines Buddhas wird offenbar, die Lehre ist tiefgründig, geprägt von den drei Daseinsmerkmalen und mit der Leerheit (Suññatā) verbunden. Welche vier? Die Festlegung der Ordensregeln (Vinaya), die Abstufung der Daseinsebenen (Bhūmantara), die Verkettung der Bedingungen (Paccayākāra) und die unterschiedlichen philosophischen Ansichten (Samayantara). Daher: „Dies ist eine leichte [Verfehlung], dies eine schwere; dies ist heilbar, dies ist unheilbar; dies ist ein Vergehen, dies ist kein Vergehen; dies führt zum Ausschluss aus dem Orden, dies erfordert Rehabilitation, dies erfordert ein Geständnis; dies ist ein weltlicher Tadel, dies ist ein Verstoß gegen die Satzung; aus diesem Anlass ist diese Regel festzulegen“ – was immer so als Festlegung einer Übungsregel bei einem vorliegenden Fall geschieht, darin haben andere außer dem Erhabenen weder die geistige noch die körperliche Kraft; dies ist nicht der Bereich anderer, sondern allein der Bereich des Tathāgata. So ist die Verkündung der Buddhas gewaltig, wenn sie zur Festlegung des Vinaya gelangen, ihr Wissen dringt ein [...] und ist mit der Leerheit verbunden.

තථා ඉමෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා නාම…පෙ… අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො නාම, පඤ්ච ඛන්ධා නාම, ද්වාදස ආයතනානි නාම, අට්ඨාරස ධාතුයො නාම, චත්තාරි අරියසච්චානි නාම, බාවීසතින්ද්‍රියානි නාම, නව හෙතූ නාම, චත්තාරො ආහාරා නාම, සත්ත ඵස්සා නාම, සත්ත වෙදනා නාම, සත්ත සඤ්ඤා නාම, සත්ත චෙතනා නාම, සත්ත චිත්තානි නාම. එතෙසු එත්තකා කාමාවචරා ධම්මා නාම, එත්තකා රූපාවචරඅරූපාවචරපරියාපන්නා ධම්මා නාම, එත්තකා ලොකියා ධම්මා නාම, එත්තකා ලොකුත්තරා ධම්මා නාමාති චතුවීසතිසමන්තපට්ඨානං අනන්තනයං අභිධම්මපිටකං විභජිත්වා කථෙතුං අඤ්ඤෙසං ථාමො වා බලං වා නත්ථි, අවිසයො එස අඤ්ඤෙසං, තථාගතස්සෙව විසයො. ඉති භූමන්තරපරිච්ඡෙදං පත්වා බුද්ධානං ගජ්ජිතං මහන්තං හොති, ඤාණං අනුපවිසති…පෙ… සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තාති.

Ebenso: Diese vier Grundlagen der Achtsamkeit [...] der edle achtfache Pfad, die fünf Daseinsgruppen, die zwölf Sinnesbereiche, die achtzehn Elemente, die vier edlen Wahrheiten, die zweiundzwanzig Fähigkeiten, die neun Wurzelursachen, die vier Arten der Nahrung, die sieben Arten des Kontakts, die sieben Arten des Gefühls, die sieben Arten der Wahrnehmung, die sieben Arten der Willensbildung, die sieben Arten des Bewusstseins. Unter diesen sind so viele die im Sinnenglück verweilenden (kāmāvacara) Phänomene, so viele die feinstofflichen, immateriellen und die in den Daseinskreislauf einbezogenen Phänomene, so viele die weltlichen (lokiya) Phänomene und so viele die überweltlichen (lokuttara) Phänomene – um das Abhidhammapiṭaka mit seinen vierundzwanzig universellen Bedingungszusammenhängen (Paṭṭhāna) und seinen unendlichen Methoden analytisch zu gliedern und zu lehren, dazu haben andere weder die Kraft noch die Stärke; dies ist nicht der Bereich anderer, sondern allein der Bereich des Tathāgata. So ist die Verkündung der Buddhas gewaltig, wenn sie zur Unterscheidung der Daseinsebenen gelangen, ihr Wissen dringt ein [...] und ist mit der Leerheit verbunden.

තථා අයං අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං නවහාකාරෙහි පච්චයො හොති, උප්පාදො හුත්වා පච්චයො හොති, පවත්තං හුත්වා, නිමිත්තං, ආයූහනං, සංයොගො, පලිබොධො, සමුදයො, හෙතු, පච්චයො හුත්වා පච්චයො හොති, තථා සඞ්ඛාරාදයො විඤ්ඤාණාදීනං. යථාහ – ‘‘කථං පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං? අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච, නිමිත්තට්ඨිති [Pg.95] ච, ආයූහනට්ඨිති ච, සංයොගට්ඨිති ච, පලිබොධට්ඨිති ච, සමුදයට්ඨිති ච, හෙතුට්ඨිති ච, පච්චයට්ඨිති ච, ඉමෙහි නවහාකාරෙහි අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා, උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණං. අතීතම්පි අද්ධානං, අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං උප්පාදට්ඨිති ච…පෙ… ජාති ජරාමරණස්ස උප්පාදට්ඨිති ච…පෙ… පච්චයට්ඨිති ච, ඉමෙහි නවහාකාරෙහි ජාති පච්චයො, ජරාමරණං පච්චයසමුප්පන්නං, උභොපෙතෙ ධම්මා පච්චයසමුප්පන්නාති පච්චයපරිග්ගහෙ පඤ්ඤා ධම්මට්ඨිතිඤාණ’’න්ති (පටි. ම. 1.45). එවමිමං තස්ස තස්ස ධම්මස්ස තථා තථා පච්චයභාවෙන පවත්තං තිවට්ටං තියද්ධං තිසන්ධිං චතුසඞ්ඛෙපං වීසතාකාරං පටිච්චසමුප්පාදං විභජිත්වා කථෙතුං අඤ්ඤෙසං ථාමො වා බලං වා නත්ථි, අවිසයො එස අඤ්ඤෙසං, තථාගතස්සෙව විසයො, ඉති පච්චයාකාරං පත්වා බුද්ධානං ගජ්ජිතං මහන්තං හොති, ඤාණං අනුපවිසති…පෙ… සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තාති.

Ebenso ist diese Unwissenheit die Bedingung für die Gestaltungen auf neunfache Weise: indem sie das Entstehen ist, das Fortbestehen, der Anlass, das Bemühen, die Verbindung, die Behinderung, der Ursprung, die Wurzelursache und die stützende Bedingung; ebenso verhält es sich mit den Gestaltungen usw. in Bezug auf das Bewusstsein usw. Wie gesagt wurde: „Was ist das Wissen um die Beständigkeit der Dinge (dhammaṭṭhitiñāṇa) bei der Erfassung der Bedingungen? Unwissenheit ist für die Gestaltungen die Beständigkeit des Entstehens, des Fortbestehens, des Anlasses, des Bemühens, der Verbindung, der Behinderung, des Ursprungs, der Wurzelursache und der stützenden Bedingung. Durch diese neun Weisen ist die Unwissenheit die Bedingung, die Gestaltungen sind das bedingt Entstandene. Dass beide Phänomene bedingt entstanden sind – dieses Wissen bei der Erfassung der Bedingungen ist das Wissen um die Beständigkeit der Dinge. Auch in der vergangenen Zeit, auch in der zukünftigen Zeit ist die Unwissenheit für die Gestaltungen die Beständigkeit des Entstehens... ebenso ist die Geburt für Altern und Tod die Beständigkeit des Entstehens... bis hin zur Beständigkeit der stützenden Bedingung. Durch diese neun Weisen ist die Geburt die Bedingung, Altern und Tod sind das bedingt Entstandene. Dass beide Phänomene bedingt entstanden sind – dieses Wissen bei der Erfassung der Bedingungen ist das Wissen um die Beständigkeit der Dinge.“ Niemand außer dem Erhabenen hat die Kraft oder Stärke, diesen bedingten Entstehungsprozess, der bei den jeweiligen Phänomenen auf diese Weise wirkt – mit den drei Kreisläufen, den drei Zeiten, den drei Verbindungen, den vier Zusammenfassungen und den zwanzig Modi – im Detail zu analysieren und zu lehren. Dies liegt außerhalb des Bereichs anderer; es ist allein der Bereich des Tathāgata. Wenn man so zur Art und Weise der Bedingungen gelangt, ist das Löwengebrüll der Buddhas gewaltig, das Wissen dringt ein... es ist mit der Leerheit verbunden.

තථා චත්තාරො ජනා සස්සතවාදා නාම, චත්තාරො එකච්චසස්සතවාදා, චත්තාරො අන්තානන්තිකා, චත්තාරො අමරාවික්ඛෙපිකා, ද්වෙ අධිච්චසමුප්පන්නිකා, සොළස සඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදා, සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා නාම. තෙ ඉදං නිස්සාය ඉදං ගණ්හන්තීති ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි භින්දිත්වා නිජ්ජටං නිග්ගුම්බං කත්වා කථෙතුං අඤ්ඤෙසං ථාමො වා බලං වා නත්ථි, අවිසයො එස අඤ්ඤෙසං, තථාගතස්සෙව විසයො. ඉති සමයන්තරං පත්වා බුද්ධානං ගජ්ජිතං මහන්තං හොති, ඤාණං අනුපවිසති, බුද්ධඤාණස්ස මහන්තතා පඤ්ඤායති, දෙසනා ගම්භීරා හොති, තිලක්ඛණාහතා, සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තාති.

Ebenso gibt es vier Gruppen von Menschen, die als Eternalisten bezeichnet werden, vier Teil-Eternalisten, vier Extensionisten, vier Aalschlüpfrige, zwei Verfechter des zufälligen Entstehens, sechzehn Verfechter eines Bewusstseins nach dem Tod, acht Verfechter der Bewusstlosigkeit nach dem Tod, acht Verfechter von weder Bewusstsein noch Nicht-Bewusstsein nach dem Tod, sieben Vernichtungsanhänger und fünf Verfechter des Nibbāna im gegenwärtigen Leben. Da sie sich darauf stützen und dies ergreifen, gibt es keine Kraft oder Stärke bei anderen, diese zweiundsechzig Ansichten zu zerlegen und sie so darzustellen, dass sie frei von Verwicklungen und Dickichten sind; dies liegt außerhalb des Bereichs anderer, es ist allein der Bereich des Tathāgata. Wenn man so zu den verschiedenen Lehrsystemen gelangt, ist das Löwengebrüll der Buddhas gewaltig, das Wissen dringt ein, die Größe des Buddha-Wissens wird offenbar, die Lehre ist tiefgründig, mit den drei Merkmalen geprägt und mit der Leerheit verbunden.

ඉමස්මිං පන ඨානෙ සමයන්තරං ලබ්භති, තස්මා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස මහන්තභාවදස්සනත්ථං දෙසනාය ච සුඤ්ඤතාපකාසනවිභාවනත්ථං සමයන්තරං අනුපවිසන්තො ධම්මරාජා – ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා’’ති එවං පුච්ඡාවිස්සජ්ජනං ආරභි.

An dieser Stelle jedoch finden sich verschiedene Lehrsysteme; um daher die Größe des Alleswissenden Wissens zu zeigen und um die Darlegung der Leerheit zu verdeutlichen, begann der König des Dhamma, indem er in die fremden Lehrsysteme eindrang, diese Antwort auf eine Frage: „Es gibt, o Mönche, einige Asketen und Brahmanen...“

29. තත්ථ සන්තීති අත්ථි සංවිජ්ජන්ති උපලබ්භන්ති. භික්ඛවෙති ආලපනවචනං. එකෙති එකච්චෙ. සමණබ්‍රාහ්මණාති පබ්බජ්ජූපගතභාවෙන සමණා, ජාතියා බ්‍රාහ්මණා. ලොකෙන වා සමණාති ච බ්‍රාහ්මණාති ච එවං සම්මතා. පුබ්බන්තං කප්පෙත්වා විකප්පෙත්වා ගණ්හන්තීති පුබ්බන්තකප්පිකා. පුබ්බන්තකප්පො වා [Pg.96] එතෙසං අත්ථීති පුබ්බන්තකප්පිකා. තත්ථ අන්තොති අයං සද්දො අන්තඅබ්භන්තරමරියාදලාමකපරභාගකොට්ඨාසෙසු දිස්සති. ‘‘අන්තපූරො උදරපූරො’’තිආදීසු හි අන්තෙ අන්තසද්දො. ‘‘චරන්ති ලොකෙ පරිවාරඡන්නා අන්තො අසුද්ධා බහි සොභමානා’’තිආදීසු (සං. නි. 1.122) අබ්භන්තරෙ. ‘‘කායබන්ධනස්ස අන්තො ජීරති (චූළව. 278). ‘‘සා හරිතන්තං වා පන්ථන්තං වා සෙලන්තං වා උදකන්තං වා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.304) මරියාදායං. ‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍ය’’න්තිආදීසු (සං. නි. 3.80) ලාමකෙ. ‘‘එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’තිආදීසු (සං. නි. 2.51) පරභාගෙ. සබ්බපච්චයසඞ්ඛයො හි දුක්ඛස්ස පරභාගො කොටීති වුච්චති. ‘‘සක්කායො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො’’තිආදීසු (අ. නි. 6.61) කොට්ඨාසෙ. ස්වායං ඉධාපි කොට්ඨාසෙ වත්තති.

29. Dabei bedeutet „santi“: sie existieren, sie sind vorhanden, sie sind auffindbar. „Bhikkhave“ ist ein Anrufungswort. „Eke“ bedeutet einige. „Samaṇabrāhmaṇā“ sind Asketen aufgrund des Eintritts in das Hauslosenleben und Brahmanen durch Geburt. Oder sie sind von der Welt als Asketen und Brahmanen anerkannt. „Pubbantakappikā“ sind jene, die über die Vergangenheit spekulieren und sie konstruieren. Oder „pubbantakappikā“ sind jene, deren Spekulation die Vergangenheit betrifft. Dabei wird das Wort „anta“ in den Bedeutungen von Ende, Inneres, Grenze, niedrig, der Teil jenseits und Abschnitt gefunden. In „antapūro udarapūro“ (voll von Gedärm) steht „anta“ für Gedärm. In „sie wandern in der Welt umher... innen unrein, außen glänzend“ steht es für das Innere. In „das Ende des Gürtels nutzt ab“ und „sie erreicht das Ende des Grases oder das Ende des Weges oder das Ende des Felsens oder das Ende des Wassers“ steht es für die Grenze. In „Dies, o Mönche, ist das Niedrigste unter den Lebensweisen, nämlich das Betteln“ steht es für das Niedrige. In „Dies allein ist das Ende des Leidens“ steht es für den jenseitigen Teil; denn die Versiegung aller Bedingungen, das Nibbāna, wird als der jenseitige Teil, die Spitze des Leidens, bezeichnet. In „Die Persönlichkeit, o Freund, ist ein Ende (Teil)“ steht es für Abschnitt. Und eben hier wird es im Sinne von Abschnitt verwendet.

කප්පසද්දොපි – ‘‘තිට්ඨතු, භන්තෙ භගවා කප්පං’’ (දී. නි. 2.167), ‘‘අත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතුං’’ (අ. නි. 8.80), ‘‘කප්පකතෙන අකප්පකතං සංසිබ්බිතං හොතී’’ති, (පාචි. 371) එවං ආයුකප්පලෙසකප්පවිනයකප්පාදීසු සම්බහුලෙසු අත්ථෙසු වත්තති. ඉධ තණ්හාදිට්ඨීසු වත්තතීති වෙදිතබ්බො. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘කප්පාති ද්වෙ කප්පා, තණ්හාකප්පො ච දිට්ඨිකප්පො චා’’ති (මහානි. 28). තස්මා තණ්හාදිට්ඨිවසෙන අතීතං ඛන්ධකොට්ඨාසං කප්පෙත්වා පකප්පෙත්වා ඨිතාති පුබ්බන්තකප්පිකාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. තෙසං එවං පුබ්බන්තං කප්පෙත්වා ඨිතානං පුනප්පුනං උප්පජ්ජනවසෙන පුබ්බන්තමෙව අනුගතා දිට්ඨීති පුබ්බන්තානුදිට්ඨිනො. තෙ එවංදිට්ඨිනො තං පුබ්බන්තං ආරබ්භ ආගම්ම පටිච්ච අඤ්ඤම්පි ජනං දිට්ඨිගතිකං කරොන්තා අනෙකවිහිතානි අධිමුත්තිපදානි අභිවදන්ති අට්ඨාරසහි වත්ථූහි.

Auch das Wort „kappa“ wird in vielen Bedeutungen verwendet, wie in: „Der Erhabene möge ein Weltalter (kappa) lang verweilen“, „es gibt eine Möglichkeit (kappa) zum Schlafen“, „das Unzulässige ist mit dem Zulässigen (kappakata) vernäht“. Hier ist es im Sinne von Verlangen (taṇhā-kappa) und Ansichten (diṭṭhi-kappa) zu verstehen. Es wurde auch gesagt: „Spekulationen (kappā) sind zweierlei: die Spekulation des Verlangens und die Spekulation der Ansichten.“ Daher sind „pubbantakappikā“ jene, die den Abschnitt der vergangenen Daseinsfaktoren mittels Verlangen und Ansichten konstruieren und darin verweilen; so ist die Bedeutung hier zu verstehen. Da bei jenen, die so die Vergangenheit konstruieren, die Ansicht durch wiederholtes Entstehen der Vergangenheit folgt, nennt man sie „pubbantānudiṭṭhino“ (der Vergangenheit folgende Ansichten habend). Jene, die solche Ansichten haben, machen auch andere Menschen zu Anhängern falscher Ansichten, indem sie sich auf die Vergangenheit beziehen, sich ihr nähern und sich auf sie stützen, und sie verkünden vielfältige dogmatische Begriffe aufgrund von achtzehn Grundlagen.

තත්ථ අනෙකවිහිතානීති අනෙකවිධානි. අධිමුත්තිපදානීති අධිවචනපදානි. අථ වා භූතං අත්ථං අභිභවිත්වා යථාසභාවතො අග්ගහෙත්වා පවත්තනතො අධිමුත්තියොති දිට්ඨියො වුච්චන්ති. අධිමුත්තීනං පදානි අධිමුත්තිපදානි, දිට්ඨිදීපකානි වචනානීති අත්ථො. අට්ඨාරසහි වත්ථූහීති අට්ඨාරසහි කාරණෙහි.

Dort (in dieser Textpassage) bedeutet 'anekavihitāni' vielfältig (anekavidhāni). 'Adhivuttipadānīti' bezeichnet Ausdrücke für Benennungen (adhivacanapadāni). Oder aber, Ansichten (diṭṭhiyo) werden als 'adhivutti' bezeichnet, weil sie das tatsächliche Wesen (bhūtaṃ atthaṃ) überlagern, es nicht gemäß seiner wahren Beschaffenheit (yathāsabhāvato) erfassen und so in Erscheinung treten. 'Adhivuttipadāni' sind die Ausdrücke dieser Ansichten, das heißt Worte, welche die (falschen) Ansichten verdeutlichen. 'Aṭṭhārasahi vatthūhīti' bedeutet aufgrund von achtzehn Gründen (kāraṇehi).

30. ඉදානි [Pg.97] යෙහි අට්ඨාරසහි වත්ථූහි අභිවදන්ති, තෙසං කථෙතුකම්‍යතාය පුච්ඡාය ‘‘තෙ ච ඛො භොන්තො’’තිආදිනා නයෙන පුච්ඡිත්වා තානි වත්ථූනි විභජිත්වා දස්සෙතුං ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ වදන්ති එතෙනාති වාදො, දිට්ඨිගතස්සෙතං අධිවචනං. සස්සතො වාදො එතෙසන්ති සස්සතවාදා, සස්සතදිට්ඨිනොති අත්ථො. එතෙනෙව නයෙන ඉතො පරෙසම්පි එවරූපානං පදානං අත්ථො වෙදිතබ්බො. සස්සතං අත්තානඤ්ච ලොකඤ්චාති රූපාදීසු අඤ්ඤතරං අත්තාති ච ලොකොති ච ගහෙත්වා තං සස්සතං අමරං නිච්චං ධුවං පඤ්ඤපෙන්ති. යථාහ – ‘‘රූපං අත්තා චෙව ලොකො ච සස්සතො චාති අත්තානඤ්ච ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙන්ති තථා වෙදනං, සඤ්ඤං, සඞ්ඛාරෙ, විඤ්ඤාණං අත්තා චෙව ලොකො ච සස්සතො චාති අත්තානඤ්ච ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙන්තී’’ති.

30. Um nun die Absicht zu bekunden, jene achtzehn Gründe darzulegen, aufgrund derer sie ihre Behauptungen aufstellen, fragte er in der Art von 'te ca kho bhonto' (Diese ehrwürdigen [Asketen und Brahmanen]...) und sprach dann 'santi, bhikkhave' (Es gibt, o Mönche...), um diese Gründe detailliert zu analysieren und aufzuzeigen. Dort (in diesem Zusammenhang) ist 'vāda' (Lehre/Aussage) das, womit man spricht; dies ist eine Bezeichnung für eine (falsche) Ansicht (diṭṭhigata). 'Sassatavādā' bedeutet, dass ihre Lehre 'ewig' (sassato) lautet; dies meint Personen mit der Ansicht der Ewigkeit. Nach derselben Methode ist der Sinn der darauffolgenden Begriffe (wie 'ekaccasassatavāda') zu verstehen. 'Sassataṃ attānañca lokañcāti' bedeutet, dass man eines der Aggregate wie die Form (rūpa) etc. entweder als 'Selbst' oder als 'Welt' ergreift und dieses als ewig, unsterblich, beständig und fest proklamiert. Wie gesagt wurde: 'Sie proklamieren das Selbst und die Welt als ewig, indem sie die Form als das Selbst und die Welt ansehen; ebenso verfahren sie mit dem Gefühl, der Wahrnehmung, den Gestaltungen und dem Bewusstsein.'

31. ආතප්පමන්වායාතිආදීසු වීරියං කිලෙසානං ආතාපනභාවෙන ආතප්පන්ති වුත්තං. තදෙව පදහනවසෙන පධානං. පුනප්පුනං යුත්තවසෙන අනුයොගොති. එවං තිප්පභෙදං වීරියං අන්වාය ආගම්ම පටිච්චාති අත්ථො. අප්පමාදො වුච්චති සතියා අවිප්පවාසො. සම්මා මනසිකාරොති උපායමනසිකාරො, පථමනසිකාරො, අත්ථතො ඤාණන්ති වුත්තං හොති. යස්මිඤ්හි මනසිකාරෙ ඨිතස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සති ඤාණං ඉජ්ඣති, අයං ඉමස්මිං ඨානෙ මනසිකාරොති අධිප්පෙතො. තස්මා වීරියඤ්ච සතිඤ්ච ඤාණඤ්ච ආගම්මාති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. තථාරූපන්ති තථාජාතිකං. චෙතොසමාධින්ති චිත්තසමාධිං. ඵුසතීති වින්දති පටිලභති. යථා සමාහිතෙ චිත්තෙති යෙන සමාධිනා සම්මා ආහිතෙ සුට්ඨු ඨපිතෙ චිත්තම්හි අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසන්තිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො.

31. In Passagen wie 'ātappamanvāyāti' (infolge von Eifer) wird Energie (vīriya) aufgrund ihrer Eigenschaft, die Defilements (kilesa) zu verbrennen, als 'Eifer' (ātappa) bezeichnet. Dieselbe Energie wird aufgrund der Anstrengung 'Bestreben' (padhāna) genannt und aufgrund der wiederholten Anwendung 'Hingabe' (anuyoga). 'Appamāda' (Achtsamkeit) wird als das Nicht-Getrenntsein von der Vergegenwärtigung (sati) definiert. 'Sammā manasikāro' bezeichnet die angemessene Aufmerksamkeit (upāyamanasikāro), die Aufmerksamkeit auf dem richtigen Pfad; dem Sinne nach ist damit Wissen (ñāṇa) gemeint. Denn jene Aufmerksamkeit, in der gefestigt der Übende die Erkenntnis der Erinnerung an frühere Existenzen (pubbenivāsānussatiññāṇa) erlangt, ist hier mit 'manasikāro' gemeint. Daher ist der zusammengefasste Sinn: 'Indem man sich auf Energie, Achtsamkeit und Wissen stützt'. 'Tathārūpaṃ' bedeutet von solcher Art. 'Cetosamādhiṃ' bedeutet die Konzentration des Geistes (die vierte Vertiefung). 'Phusatīti' bedeutet erlangt oder findet. 'Yathā samāhite citte' bedeutet: Wenn der Geist durch jene Konzentration wohlgerichtet und fest verankert ist. Die Bedeutung von 'anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ' usw. wurde von mir bereits im Visuddhimagga dargelegt.

සො එවමාහාති සො එවං ඣානානුභාවසම්පන්නො හුත්වා දිට්ඨිගතිකො එවං වදති. වඤ්ඣොති වඤ්ඣපසුවඤ්ඣතාලාදයො විය අඵලො කස්සචි අජනකොති. එතෙන ‘‘අත්තා’’ති ච ‘‘ලොකො’’ති ච ගහිතානං ඣානාදීනං රූපාදිජනකභාවං පටික්ඛිපති. පබ්බතකූටං විය ඨිතොති කූටට්ඨො. එසිකට්ඨායිට්ඨිතොති එසිකට්ඨායී විය හුත්වා ඨිතොති එසිකට්ඨායිට්ඨිතො. යථා සුනිඛාතො එසිකත්ථම්භො නිච්චලො තිට්ඨති, එවං ඨිතොති අත්ථො. උභයෙනපි ලොකස්ස විනාසාභාවං දීපෙති. කෙචි පන ඊසිකට්ඨායිට්ඨිතොති පාළිං වත්වා මුඤ්ජෙ ඊසිකා විය ඨිතොති වදන්ති[Pg.98]. තත්‍රායමධිප්පායො – යදිදං ජායතීති වුච්චති, තං මුඤ්ජතො ඊසිකා විය විජ්ජමානමෙව නික්ඛමති. යස්මා ච ඊසිකට්ඨායිට්ඨිතො, තස්මා තෙව සත්තා සන්ධාවන්ති, ඉතො අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡන්තීති අත්ථො.

'So evamāhāti': Er (der Asket oder Brahmane), der so mit der Kraft der Vertiefung ausgestattet ist und eine (falsche) Ansicht vertritt, spricht so. 'Vañjho' bedeutet unfruchtbar (aphalo), wie ein unfruchtbares Tier oder ein unfruchtbarer Palmbaum, und bringt nichts hervor; damit wird die Schöpferkraft der Vertiefungen (jhāna) etc. in Bezug auf die Formung der Aggregate (rūpa) usw. abgelehnt. 'Kūṭaṭṭho' bedeutet feststehend wie ein Berggipfel. 'Esikaṭṭhāyiṭṭhito' bedeutet feststehend wie ein (Stadt-)Torpfeiler (esika); so wie ein tief eingegrabener Pfeiler unbeweglich steht. Durch beide Begriffe wird das Nichtvorhandensein einer Vernichtung (vināsābhāva) der Welt (des Selbst) verdeutlicht. Einige Lehrer lesen jedoch 'īsikaṭṭhāyiṭṭhito' und sagen, es stehe wie der Markhalm im Muñja-Gras; die Absicht dahinter ist: Was als 'geboren' bezeichnet wird, tritt nur (neu) hervor, während es (als Markhalm) bereits existierte. Und da es wie ein Markhalm (im Gras) besteht, deshalb wandern eben diese Wesen umher und gehen von hier nach anderswo.

සංසරන්තීති අපරාපරං සඤ්චරන්ති. චවන්තීති එවං සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. තථා උපපජ්ජන්තීති. අට්ඨකථායං පන පුබ්බෙ ‘‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො චා’’ති වත්වා ඉදානි තෙ ච සත්තා සන්ධාවන්තීතිආදිනා වචනෙන අයං දිට්ඨිගතිකො අත්තනායෙව අත්තනො වාදං භින්දති, දිට්ඨිගතිකස්ස දස්සනං නාම න නිබද්ධං, ථුසරාසිම්හි නිඛාතඛාණු විය චඤ්චලං, උම්මත්තකපච්ඡියං පූවඛණ්ඩගූථගොමයාදීනි විය චෙත්ථ සුන්දරම්පි අසුන්දරම්පි හොති යෙවාති වුත්තං. අත්ථිත්වෙව සස්සතිසමන්ති එත්ථ සස්සතීති නිච්චං විජ්ජමානතාය මහාපථවිංව මඤ්ඤති, තථා සිනෙරුපබ්බතචන්දිමසූරියෙ. තතො තෙහි සමං අත්තානං මඤ්ඤමානා අත්ථි ත්වෙව සස්සතිසමන්ති වදන්ති.

'Saṃsarantīti' bedeutet, sie wandern von einer Existenz zur nächsten. 'Cavantīti' bedeutet, sie geraten unter die Bezeichnung des 'Verscheidens'. Ebenso verhält es sich mit 'upapajjantī' (wiedergeboren werden). Im Kommentar wurde jedoch gesagt: Nachdem er zuvor behauptet hatte, 'das Selbst und die Welt seien ewig', zerstört dieser Ansichtsinhaber nun mit den Worten 'eben diese Wesen wandern umher' etc. seine eigene Lehre. Die Sichtweise eines Sektierers ist wahrlich nicht beständig; sie ist schwankend wie ein in einen Spreuhaufen gesteckter Pfahl. Und wie in dem Korb eines Wahnsinnigen Stücke von Kuchen, Exkremente und Kuhmist durcheinanderliegen, so findet sich in dieser falschen Ansicht sowohl Richtiges als auch Falsches. Zu 'atthitveva sassatisamanti': Wegen der beständigen Existenz betrachtet er das Selbst als der Erde gleich, ebenso dem Berg Sineru, dem Mond und der Sonne. Da er das Selbst diesen gleichachtet, sagt er: 'Es existiert wahrlich ewiglich.'

ඉදානි සස්සතො අත්තා ච ලොකො චාතිආදිකාය පටිඤ්ඤාය සාධනත්ථං හෙතුං දස්සෙන්තො ‘‘තං කිස්ස හෙතු? අහඤ්හි ආතප්පමන්වායා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඉමිනාමහං එතං ජානාමීති ඉමිනා විසෙසාධිගමෙන අහං එතං පච්චක්ඛතො ජානාමි, න කෙවලං සද්ධාමත්තකෙනෙව වදාමීති දස්සෙති, මකාරො පනෙත්ථ පදසන්ධිකරණත්ථං වුත්තො. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං ඨානන්ති චතූහි වත්ථූහීති වත්ථුසද්දෙන වුත්තෙසු චතූසු ඨානෙසු ඉදං පඨමං ඨානං, ඉදං ජාතිසතසහස්සමත්තානුස්සරණං පඨමං කාරණන්ති අත්ථො.

Um nun einen Grund (hetu) zur Untermauerung der Behauptung 'ewig ist das Selbst und die Welt' aufzuzeigen, sprach er: 'Aus welchem Grund ist das so? Ich nämlich, infolge von Eifer...' usw. Dabei zeigt er mit 'durch dieses weiß ich dies': 'Durch diese besondere Errungenschaft (der Erinnerung an Vorleben) erkenne ich dies unmittelbar; ich sage es nicht bloß aus reinem Glauben.' Der Buchstabe 'm' in 'imināmahaṃ' dient hierbei der lautlichen Wortverbindung (Sandhi). 'Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ' bedeutet: Unter den vier Fällen, die mit dem Wort 'vatthu' (Grundlage/Gegenstand) bezeichnet wurden, ist dies der erste Fall; dies meint, dass die Erinnerung an bis zu hunderttausend Geburten der erste Grund (kāraṇa) ist.

32-33. උපරි වාරද්වයෙපි එසෙව නයො. කෙවලඤ්හි අයං වාරො අනෙකජාතිසතසහස්සානුස්සරණවසෙන වුත්තො. ඉතරෙ දසචත්තාලීසසංවට්ටවිවට්ටකප්පානුස්සරණවසෙන. මන්දපඤ්ඤො හි තිත්ථියො අනෙකජාතිසතසහස්සමත්තං අනුස්සරති, මජ්ඣිමපඤ්ඤො දසසංවට්ටවිවට්ටකප්පානි, තික්ඛපඤ්ඤො චත්තාලීසං, න තතො උද්ධං.

32-33. In den beiden darauffolgenden Abschnitten gilt dasselbe Prinzip. Einziger Unterschied: Dieser (erste) Abschnitt wurde im Hinblick auf die Erinnerung an viele hunderttausend Geburten gelehrt. Die anderen (zweite und dritte) wurden im Hinblick auf die Erinnerung an zehn bzw. vierzig Weltzyklen (Kappas) der Entstehung und des Vergehens gelehrt. Denn ein Sektierer mit geringer Weisheit erinnert sich an etwa hunderttausend Geburten, einer mit mittlerer Weisheit an zehn Weltzyklen und einer mit scharfer Weisheit an vierzig Weltzyklen; darüber hinaus (erinnert er sich) nicht.

34. චතුත්ථවාරෙ තක්කයතීති තක්කී, තක්කො වා අස්ස අත්ථීති තක්කී. තක්කෙත්වා විතක්කෙත්වා දිට්ඨිගාහිනො එතං අධිවචනං. වීමංසාය සමන්නාගතොති වීමංසී. වීමංසා නාම තුලනා රුච්චනා ඛමනා. යථා හි පුරිසො යට්ඨියා උදකං වීමංසිත්වා ඔතරති, එවමෙව යො තුලයිත්වා රුච්චිත්වා [Pg.99] ඛමාපෙත්වා දිට්ඨිං ගණ්හාති, සො ‘‘වීමංසී’’ති වෙදිතබ්බො. තක්කපරියාහතන්ති තක්කෙන පරියාහතං, තෙන තෙන පරියායෙන තක්කෙත්වාති අත්ථො. වීමංසානුචරිතන්ති තාය වුත්තප්පකාරාය වීමංසාය අනුචරිතං. සයංපටිභානන්ති අත්තනො පටිභානමත්තසඤ්ජාතං. එවමාහාති සස්සතදිට්ඨිං ගහෙත්වා එවං වදති.

34. Im vierten Durchgang wird die Bedeutung wie folgt verstanden: Ein 'Spekulant' (takkī) ist jemand, der logisch folgert (takkayati), oder jemand, dem logisches Denken (takko) eigen ist. Dies ist eine Bezeichnung für eine Person, die Ansichten ergreift, nachdem sie darüber nachgedacht und reflektiert hat. Ein 'Untersucher' (vīmaṃsī) ist jemand, der mit Untersuchung (vīmaṃsā) ausgestattet ist. 'Untersuchung' bedeutet Abwägung, Gefallenfinden und Akzeptanz. So wie ein Mann das Wasser mit einem Stab prüft, bevor er hineinsteigt, so sollte man denjenigen als 'Untersucher' verstehen, der eine Ansicht annimmt, nachdem er sie abgewogen, für gut befunden und akzeptiert hat. 'Durch Logik konstruiert' (takkapariyāhata) bedeutet durch logisches Denken gehämmert, also auf diese oder jene Weise durchdacht. 'Von Untersuchung begleitet' (vīmaṃsānucarita) bedeutet von der oben beschriebenen Untersuchung begleitet. 'Aus eigener Intuition' (sayaṃpaṭibhāna) bedeutet aus der bloßen eigenen Geistesgegenwart entstanden. 'Er sagt dies' bedeutet, dass er eine Ewigkeit-Ansicht ergreift und diese so verkündet.

තත්ථ චතුබ්බිධො තක්කී – අනුස්සුතිකො, ජාතිස්සරො, ලාභී, සුද්ධතක්කිකොති. තත්ථ යො ‘‘වෙස්සන්තරො නාම රාජා අහොසී’’තිආදීනි සුත්වා ‘‘තෙන හි යදි වෙස්සන්තරොව භගවා, සස්සතො අත්තා’’ති තක්කයන්තො දිට්ඨිං ගණ්හාති, අයං අනුස්සුතිකො නාම. ද්වෙ තිස්සො ජාතියො සරිත්වා – ‘‘අහමෙව පුබ්බෙ අසුකස්මිං නාම අහොසිං, තස්මා සස්සතො අත්තා’’ති තක්කයන්තො ජාතිස්සරතක්කිකො නාම. යො පන ලාභිතාය ‘‘යථා මෙ ඉදානි අත්තා සුඛී හොති, අතීතෙපි එවං අහොසි, අනාගතෙපි භවිස්සතී’’ති තක්කයිත්වා දිට්ඨිං ගණ්හාති, අයං ලාභීතක්කිකො නාම. ‘‘එවං සති ඉදං හොතී’’ති තක්කමත්තෙනෙව ගණ්හන්තො පන සුද්ධතක්කිකො නාම.

Dabei gibt es vier Arten von Spekulanten: jene, die auf Überlieferung basieren, jene, die sich an frühere Geburten erinnern, jene, die aufgrund gegenwärtigen Glücks folgern, und reine Logiker. Wer hört, dass es einen König namens Vessantara gab, und daraus schließt: 'Wenn Vessantara nun der Erhabene ist, dann ist das Selbst ewig', und so eine Ansicht ergreift, wird ein auf Überlieferung basierender Spekulant genannt. Wer sich an zwei oder drei Geburten erinnert und denkt: 'Ich selbst war früher an jenem Ort, deshalb ist das Selbst ewig', wird ein sich an Geburten erinnernder Spekulant genannt. Wer aber aufgrund seines Besitzes denkt: 'Wie mein Selbst jetzt glücklich ist, so war es auch in der Vergangenheit und wird es auch in der Zukunft sein', und so eine Ansicht ergreift, wird ein folgernder Spekulant genannt. Wer jedoch allein durch bloßes logisches Denken annimmt: 'Wenn dies so ist, folgt daraus jenes', wird ein reiner Logiker genannt.

35. එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙනාති එතෙසංයෙව චතුන්නං වත්ථූනං අඤ්ඤතරෙන එකෙන වා ද්වීහි වා තීහි වා. නත්ථි ඉතො බහිද්ධාති ඉමෙහි පන වත්ථූහි බහි අඤ්ඤං එකං කාරණම්පි සස්සතපඤ්ඤත්තියා නත්ථීති අප්පටිවත්තියං සීහනාදං නදති.

35. 'Oder durch eines von diesen' bezieht sich auf irgendeinen dieser vier Gründe, sei es durch einen, zwei oder drei. 'Es gibt nichts außerhalb davon' bedeutet, dass es außer diesen vier Gründen keinen weiteren Grund für die Proklamation einer Ewigkeit-Lehre gibt; so lässt der Erhabene ein unwiderstehliches Löwenbrüllen erschallen.

36. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො පජානාතීති භික්ඛවෙ, තං ඉදං චතුබ්බිධම්පි දිට්ඨිගතං තථාගතො නානප්පකාරතො ජානාති. තතො තං පජානනාකාරං දස්සෙන්තො ඉමෙ දිට්ඨිට්ඨානාතිආදිමාහ. තත්ථ දිට්ඨියොව දිට්ඨිට්ඨානා නාම. අපි ච දිට්ඨීනං කාරණම්පි දිට්ඨිට්ඨානමෙව. යථාහ ‘‘කතමානි අට්ඨ දිට්ඨිට්ඨානානි? ඛන්ධාපි දිට්ඨිට්ඨානං, අවිජ්ජාපි, ඵස්සොපි, සඤ්ඤාපි, විතක්කොපි, අයොනිසොමනසිකාරොපි, පාපමිත්තොපි, පරතොඝොසොපි දිට්ඨිට්ඨාන’’න්ති. ‘‘ඛන්ධා හෙතු, ඛන්ධා පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන, එවං ඛන්ධාපි දිට්ඨිට්ඨානං. අවිජ්ජා හෙතු…පෙ… පාපමිත්තො හෙතු. පරතොඝොසො හෙතු, පරතොඝොසො පච්චයො දිට්ඨිට්ඨානං උපාදාය සමුට්ඨානට්ඨෙන, එවං පරතොඝොසොපි දිට්ඨිට්ඨාන’’න්ති (පටි. ම. 1.124). එවංගහිතාති දිට්ඨිසඞ්ඛාතා තාව [Pg.100] දිට්ඨිට්ඨානා – ‘‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො චා’’ති එවංගහිතා ආදින්නා, පවත්තිතාති අත්ථො. එවංපරාමට්ඨාති නිරාසඞ්කචිත්තතාය පුනප්පුනං ආමට්ඨා පරාමට්ඨා, ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති පරිනිට්ඨාපිතා. කාරණසඞ්ඛාතා පන දිට්ඨිට්ඨානා යථා ගය්හමානා දිට්ඨියො සමුට්ඨාපෙන්ති, එවං ආරම්මණවසෙන ච පවත්තනවසෙන ච ආසෙවනවසෙන ච ගහිතා. අනාදීනවදස්සිතාය පුනප්පුනං ගහණවසෙන පරාමට්ඨා. එවංගතිකාති එවං නිරයතිරච්ඡානපෙත්තිවිසයගතිකානං අඤ්ඤතරගතිකා. එවං අභිසම්පරායාති ඉදං පුරිමපදස්සෙව වෙවචනං, එවංවිධපරලොකාති වුත්තං හොති.

36. 'Dies, ihr Mönche, erkennt der Tathāgata': Das bedeutet, ihr Mönche, dass der Tathāgata diese vier Arten von Ansichten auf vielfältige Weise erkennt. Um die Art und Weise dieses Erkennens aufzuzeigen, sprach er: 'Dies sind die Grundlagen für Ansichten' usw. Hierbei sind die Ansichten selbst die 'Grundlagen für Ansichten'. Zudem ist auch die Ursache der Ansichten eine 'Grundlage für Ansichten'. Wie es heißt: 'Welches sind die acht Grundlagen für Ansichten? Die Aggregate sind eine Grundlage für Ansichten, ebenso Unwissenheit, Kontakt, Wahrnehmung, Denken, unsachgemäße Aufmerksamkeit, schlechter Umgang und die Stimme eines anderen.' 'Die Aggregate sind die Ursache, die Aggregate sind die Bedingung für die Grundlage der Ansicht im Sinne des Entstehens durch Ergreifen; so sind auch die Aggregate eine Grundlage für Ansichten... [bis hin zu] die Stimme eines anderen ist die Ursache, die Stimme eines anderen ist die Bedingung für die Grundlage der Ansicht im Sinne des Entstehens durch Ergreifen; so ist auch die Stimme eines anderen eine Grundlage für Ansichten.' 'So ergriffen' bedeutet, dass die als Ansichten bezeichneten Grundlagen – wie 'ewig ist das Selbst und die Welt' – so ergriffen, angenommen und aufrechterhalten wurden. 'So berührt' (parāmaṭṭha) bedeutet, dass sie aufgrund eines zweifelsfreien Geistes immer wieder berührt, erwogen und als 'nur dies ist die Wahrheit, alles andere ist nichtig' endgültig festgelegt wurden. Die als Ursachen bezeichneten Grundlagen für Ansichten hingegen werden so ergriffen, wie sie die Ansichten hervorbringen, nämlich durch die Macht des Objekts, des Fortbestehens und der Gewohnheit. Wegen des Nichtsehens der Gefahr wurden sie durch wiederholtes Ergreifen berührt. 'Von solcher Bestimmung' (evaṃgatikā) bedeutet, dass sie eine Bestimmung wie die Hölle, das Tierreich oder das Reich der Hungergeister zur Folge haben. 'Von solchem zukünftigem Zustand' (evaṃ abhisamparāyā) ist ein Synonym für den vorherigen Begriff und bedeutet, dass sie eine solche Art der jenseitigen Welt haben.

තඤ්ච තථාගතො පජානාතීති න කෙවලඤ්ච තථාගතො සකාරණං සගතිකං දිට්ඨිගතමෙව පජානාති, අථ ඛො තඤ්ච සබ්බං පජානාති, තතො ච උත්තරිතරං සීලඤ්චෙව සමාධිඤ්ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්ච පජානාති. තඤ්ච පජානනං න පරාමසතීති තඤ්ච එවංවිධං අනුත්තරං විසෙසං පජානන්තොපි අහං පජානාමීති තණ්හාදිට්ඨිමානපරාමාසවසෙන තඤ්ච න පරාමසති. අපරාමසතො චස්ස පච්චත්තඤ්ඤෙව නිබ්බුති විදිතාති එවං අපරාමසතො චස්ස අපරාමාසපච්චයා සයමෙව අත්තනායෙව තෙසං පරාමාසකිලෙසානං නිබ්බුති විදිතා. පාකටං, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස නිබ්බානන්ති දස්සෙති.

'Und das erkennt der Tathāgata': Der Tathāgata erkennt nicht nur die Ansichten mitsamt ihren Ursachen und ihrer Bestimmung, sondern er erkennt dies alles und darüber hinaus auch die Tugend, die Sammlung und das Wissen der Allwissenheit. 'Und dieses Erkennen ergreift er nicht falsch': Obwohl er diese unvergleichliche Besonderheit erkennt, ergreift er sie nicht durch die Macht des Ergreifens von Begehren, Ansichten oder Stolz, indem er denkt: 'Ich erkenne'. 'Da er es nicht falsch ergreift, ist ihm die vollkommene Ruhe in sich selbst bekannt': Weil er es nicht falsch ergreift, hat er durch diese Nicht-Anhaftung die Beruhigung jener befleckenden Leidenschaften des falschen Ergreifens selbst in sich erkannt. Dies zeigt, ihr Mönche, dass das Erlöschen (Nibbāna) des Tathāgata offenkundig ist.

ඉදානි යථාපටිපන්නෙන තථාගතෙන සා නිබ්බුති අධිගතා, තං පටිපත්තිං දස්සෙතුං යාසු වෙදනාසු රත්තා තිත්ථියා ‘‘ඉධ සුඛිනො භවිස්සාම, එත්ථ සුඛිනො භවිස්සාමා’’ති දිට්ඨිගහනං පවිසන්ති, තාසංයෙව වෙදනානං වසෙන කම්මට්ඨානං ආචික්ඛන්තො වෙදනානං සමුදයඤ්චාතිආදිමාහ. තත්ථ යථාභූතං විදිත්වාති ‘‘අවිජ්ජාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති, තණ්හාසමුදයා වෙදනාසමුදයොති පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති, කම්මසමුදයා වෙදනාසමුදයොති පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති, ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයොති පච්චයසමුදයට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සති (පටි. ම. 1.50). නිබ්බත්තිලක්ඛණං පස්සන්තොපි වෙදනාක්ඛන්ධස්ස උදයං පස්සතී’’ති ඉමෙසං පඤ්චන්නං ලක්ඛණානං වසෙන වෙදනානං සමුදයං යථාභූතං විදිත්වා; ‘‘අවිජ්ජානිරොධා වෙදනානිරොධොති පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති, තණ්හානිරොධා වෙදනානිරොධොති පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති[Pg.101], කම්මනිරොධා වෙදනානිරොධොති පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති, ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධොති පච්චයනිරොධට්ඨෙන වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සති. විපරිණාමලක්ඛණං පස්සන්තොපි වෙදනාක්ඛන්ධස්ස වයං පස්සතී’’ති (පටි. ම. 1.50) ඉමෙසං පඤ්චන්නං ලක්ඛණානං වසෙන වෙදනානං අත්ථඞ්ගමං යථාභූතං විදිත්වා, ‘‘යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං වෙදනාය අස්සාදො’’ති (සං. නි. 3.26) එවං අස්සාදඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා, ‘‘යං වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො’’ති එවං ආදීනවඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා, ‘‘යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණ’’න්ති එවං නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා විගතඡන්දරාගතාය අනුපාදානො අනුපාදාවිමුත්තො, භික්ඛවෙ, තථාගතො; යස්මිං උපාදානෙ සති කිඤ්චි උපාදියෙය්‍ය, උපාදින්නත්තා ච ඛන්ධො භවෙය්‍ය, තස්ස අභාවා කිඤ්චි ධම්මං අනුපාදියිත්වාව විමුත්තො භික්ඛවෙ තථාගතොති.

Nun hat der Tathāgata durch jene Praxis jene Erlöschung erlangt. Um diese Praxis aufzuzeigen, lehrte er – während jene Außenstehenden (titthiyā), die an die Empfindungen gefesselt sind, denken: 'Hier werden wir glücklich sein, dort werden wir glücklich sein' und so in das Gestrüpp der Ansichten geraten – das Meditationsthema (kammaṭṭhāna) mittels ebendieser Empfindungen, beginnend mit den Worten: 'Und den Ursprung der Empfindungen'. Hier bedeutet 'gemäß der Wirklichkeit wissend': Er sieht das Entstehen (udaya) des Aggregats der Empfindungen durch den Ursprung der Unwissenheit (avijjā) im Sinne des Entstehens durch Bedingungen; er sieht das Entstehen des Aggregats der Empfindungen durch den Ursprung des Verlangens (taṇhā); er sieht das Entstehen des Aggregats der Empfindungen durch den Ursprung des Kammas; er sieht das Entstehen des Aggregats der Empfindungen durch den Ursprung des Kontakts (phassa). Auch wer das Merkmal des Entstehens (nibbattilakkhaṇa) sieht, sieht das Entstehen des Aggregats der Empfindungen. Indem er so den Ursprung der Empfindungen mittels dieser fünf Merkmale gemäß der Wirklichkeit erkannt hat; und indem er das Vergehen (vaya) des Aggregats der Empfindungen durch das Aufhören der Unwissenheit im Sinne des Aufhörens der Bedingungen sieht; durch das Aufhören des Verlangens; durch das Aufhören des Kammas; durch das Aufhören des Kontakts; und auch wer das Merkmal der Veränderung (vipariṇāmalakkhaṇa) sieht, sieht das Vergehen des Aggregats der Empfindungen. Indem er so das Verschwinden der Empfindungen mittels dieser fünf Merkmale gemäß der Wirklichkeit erkannt hat; und indem er die Sättigung (assāda) gemäß der Wirklichkeit erkannt hat, nämlich: 'Welches Glück und welche Freude in Abhängigkeit von einer Empfindung entsteht, das ist die Sättigung an der Empfindung'; und indem er das Elend (ādīnava) gemäß der Wirklichkeit erkannt hat, nämlich: 'Dass die Empfindungen unbeständig, leidvoll und der Veränderung unterworfen sind, das ist das Elend an den Empfindungen'; und indem er das Entkommen (nissaraṇa) gemäß der Wirklichkeit erkannt hat, nämlich: 'Was an der Empfindung die Bändigung von Begehren und Verlangen, das Aufgeben von Begehren und Verlangen ist, das ist das Entkommen von der Empfindung'; – so ist der Tathāgata, ihr Mönche, durch das Schwinden von Begehren und Verlangen ohne Ergreifen (anupādāno) und ohne Ergreifen befreit. Ihr Mönche, gäbe es ein Ergreifen, an dem der Tathāgata festhalten könnte, so würde durch dieses Festhalten ein Daseinsaggregat entstehen. Da dieses jedoch nicht vorhanden ist, ist der Tathāgata befreit, ohne an irgendeinem Ding festzuhalten.

37. ඉමෙ ඛො තෙ, භික්ඛවෙති යෙ තෙ අහං – ‘‘කතමෙ, ච තෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා ගම්භීරා’’ති අපුච්ඡිං, ‘‘ඉමෙ ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, තඤ්ච තථාගතො පජානාති තතො ච උත්තරිතරං පජානාතී’’ති එවං නිද්දිට්ඨා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණධම්මා ගම්භීරා දුද්දසා…පෙ… පණ්ඩිතවෙදනීයාති වෙදිතබ්බා. යෙහි තථාගතස්ස නෙව පුථුජ්ජනො, න සොතාපන්නාදීසු අඤ්ඤතරො වණ්ණං යථාභූතං වත්තුං සක්කොති, අථ ඛො තථාගතොව යථාභූතං වණ්ණං සම්මා වදමානො වදෙය්‍යාති එවං පුච්ඡමානෙනාපි සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණමෙව පුට්ඨං, නිය්‍යාතෙන්තෙනාපි තදෙව නිය්‍යාතිතං, අන්තරා පන දිට්ඨියො විභත්තාති.

37. Die Worte 'Dies sind wahrlich jene, ihr Mönche' beziehen sich auf das, was ich fragte: 'Welches sind jene tiefgründigen Dinge, ihr Mönche?' Diese so dargelegten Qualitäten des Wissens der Allwissenheit (sabbaññutaññāṇadhammā) sind als tiefgründig, schwer zu sehen ... nur für Weise erfahrbar zu verstehen. Es sind jene, durch die weder ein gewöhnlicher Weltling noch einer der Edlen wie ein Stromeingetretener den Ruhm des Tathāgata gemäß der Wirklichkeit verkünden kann; vielmehr könnte nur der Tathāgata selbst seinen Ruhm gemäß der Wirklichkeit rechtmäßig verkünden. So wurde durch die Fragestellung nur das Wissen der Allwissenheit erfragt, und durch die abschließende Antwort wurde eben dieses dargelegt; zwischendurch wurden jedoch die Ansichten (diṭṭhiyo) analysiert.

පඨමභාණවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung des ersten Abschnitts der Rezitation (Paṭhamabhāṇavāra) ist abgeschlossen.

එකච්චසස්සතවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre vom teilweisen Ewigkeitismus (Ekaccasassatavāda)

38. එකච්චසස්සතිකාති එකච්චසස්සතවාදා. තෙ දුවිධා හොන්ති – සත්තෙකච්චසස්සතිකා, සඞ්ඛාරෙකච්චසස්සතිකාති. දුවිධාපි ඉධ ගහිතායෙව.

38. 'Teilweise Ewigkeitisten' sind jene, die einen teilweisen Ewigkeitismus lehren. Sie sind zweifach: jene, die ein teilweises Fortbestehen von Wesen lehren, und jene, die ein teilweises Fortbestehen von Formationen (saṅkhāra) lehren. Beide Arten sind hier mit eingeschlossen.

39. යන්ති නිපාතමත්තං. කදාචීති කිස්මිඤ්චි කාලෙ. කරහචීති තස්සෙව වෙවචනං. දීඝස්ස අද්ධුනොති දීඝස්ස කාලස්ස. අච්චයෙනාති අතික්කමෙන[Pg.102]. සංවට්ටතීති විනස්සති. යෙභුය්‍යෙනාති යෙ උපරිබ්‍රහ්මලොකෙසු වා අරූපෙසු වා නිබ්බත්තන්ති, තදවසෙසෙ සන්ධාය වුත්තං. ඣානමනෙන නිබ්බත්තත්තා මනොමයා. පීති තෙසං භක්ඛො ආහාරොති පීතිභක්ඛා. අත්තනොව තෙසං පභාති සයංපභා. අන්තලික්ඛෙ චරන්තීති අන්තලික්ඛචරා. සුභෙසු උය්‍යානවිමානකප්පරුක්ඛාදීසු තිට්ඨන්තීති, සුභට්ඨායිනො සුභා වා මනොරම්මවත්ථාභරණා හුත්වා තිට්ඨන්තීති සුභට්ඨායිනො. චිරං දීඝමද්ධානන්ති උක්කංසෙන අට්ඨ කප්පෙ.

39. Das Wort 'yaṃ' ist bloß eine Partikel. 'Kadāci' bedeutet zu irgendeiner Zeit. 'Karahaci' ist ein Synonym dafür. 'Dīghassa addhuno' bedeutet einer langen Zeitspanne. 'Accayena' bedeutet nach dem Vergehen oder nach Ablauf. 'Saṃvaṭṭatīti' bedeutet es wird zerstört oder es vergeht. 'Yebhuyyena' (zumeist) bezieht sich auf jene Wesen, die in den höheren Brahma-Welten oder den formlosen Bereichen wiedergeboren werden; es ist in Bezug auf die übrigen Wesen gesagt. 'Manomayā' (aus dem Geist geschaffen) werden sie genannt, weil sie durch den Geist der Vertiefung (jhāna) geboren werden. 'Pītibhakkhā' bedeutet, dass Entzücken (pīti) ihr Futter oder ihre Nahrung ist. 'Sayaṃpabhā' bedeutet, dass sie ihr eigenes Licht besitzen. 'Antalikkhacarā' bedeutet, dass sie sich am Himmel bewegen können. 'Subhaṭṭhāyino' bedeutet, dass sie in schönen Gärten, Palästen, Wunschbäumen und ähnlichem verweilen; oder sie heißen 'subhaṭṭhāyino', weil sie in Schönheit verweilen, indem sie mit entzückenden Gewändern und Schmuck ausgestattet sind. 'Ciraṃ dīghamaddhānaṃ' bedeutet im Höchstmaß acht Weltalter (kappe).

40. විවට්ටතීති සණ්ඨාති. සුඤ්ඤං බ්‍රහ්මවිමානන්ති පකතියා නිබ්බත්තසත්තානං නත්ථිතාය සුඤ්ඤං, බ්‍රහ්මකායිකභූමි නිබ්බත්තතීති අත්ථො. තස්ස කත්තා වා කාරෙතා වා නත්ථි, විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තනයෙන පන කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානා රතනභූමි නිබ්බත්තති. පකතිනිබ්බත්තිට්ඨානෙසුයෙව චෙත්ථ උය්‍යානකප්පරුක්ඛාදයො නිබ්බත්තන්ති. අථ සත්තානං පකතියා වසිතට්ඨානෙ නිකන්ති උප්පජ්ජති, තෙ පඨමජ්ඣානං භාවෙත්වා තතො ඔතරන්ති, තස්මා අථ ඛො අඤ්ඤතරො සත්තොතිආදිමාහ. ආයුක්ඛයා වා පුඤ්ඤක්ඛයා වාති යෙ උළාරං පුඤ්ඤකම්මං කත්වා යත්ථ කත්ථචි අප්පායුකෙ දෙවලොකෙ නිබ්බත්තන්ති, තෙ අත්තනො පුඤ්ඤබලෙන ඨාතුං න සක්කොන්ති, තස්ස පන දෙවලොකස්ස ආයුප්පමාණෙනෙව චවන්තීති ආයුක්ඛයා චවන්තීති වුච්චන්ති. යෙ පන පරිත්තං පුඤ්ඤකම්මං කත්වා දීඝායුකදෙවලොකෙ නිබ්බත්තන්ති, තෙ යාවතායුකං ඨාතුං න සක්කොන්ති, අන්තරාව චවන්තීති පුඤ්ඤක්ඛයා චවන්තීති වුච්චන්ති. දීඝමද්ධානං තිට්ඨතීති කප්පං වා උපඩ්ඪකප්පං වා.

40. 'Vivaṭṭatī' bedeutet: Er etabliert sich (steht fest). 'Ein leerer Brahma-Palast' bedeutet: Er ist leer aufgrund der Abwesenheit von Wesen, die dort natürlicherweise entstehen würden; die Ebene der Brahma-Gefolgschaft entsteht, so ist der Sinn. Es gibt keinen Schöpfer oder jemanden, der ihn bauen lässt; vielmehr entsteht die Juwelenebene durch die Bedingung des Kamma und die Ursache der klimatischen Verhältnisse (Utu), wie im Visuddhimagga dargelegt. An den natürlichen Entstehungsorten entstehen dort Parks, Wunschbäume und so weiter. Dann entsteht bei den Wesen Verlangen nach ihrem natürlichen früheren Wohnort; nachdem sie das erste Jhana entwickelt haben, steigen sie von dort herab; deshalb sagte er: 'Da ist nun ein gewisses Wesen' und so weiter. 'Entweder durch das Ende der Lebensspanne oder durch das Ende des Verdienstes' bedeutet: Jene, die eine großartige verdienstvolle Tat vollbracht haben und in irgendeiner Götterwelt mit kurzer Lebensdauer wiedergeboren werden, können dort nicht allein durch ihre eigene Verdienstkraft bleiben; sie scheiden gemäß der Lebensdauer jener Götterwelt aus, daher werden sie als 'durch Ende der Lebensspanne ausscheidend' bezeichnet. Jene hingegen, die eine geringe verdienstvolle Tat vollbracht haben und in einer Götterwelt mit langer Lebensdauer wiedergeboren werden, können dort nicht für die volle Lebensdauer bleiben; sie scheiden zwischendurch aus, daher werden sie als 'durch Ende des Verdienstes ausscheidend' bezeichnet. 'Er bleibt für eine lange Zeit bestehen' bedeutet entweder für ein Kappa oder ein halbes Kappa.

41. අනභිරතීති අපරස්සාපි සත්තස්ස ආගමනපත්ථනා. යා පන පටිඝසම්පයුත්තා උක්කණ්ඨිතා, සා බ්‍රහ්මලොකෙ නත්ථි. පරිතස්සනාති උබ්බිජ්ජනා ඵන්දනා, සා පනෙසා තාසතස්සනා, තණ්හාතස්සනා, දිට්ඨිතස්සනා, ඤාණතස්සනාති චතුබ්බිධා හොති. තත්ථ ‘‘ජාතිං පටිච්ච භයං භයානකං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො චෙතසො උත්‍රාසො. ජරං… බ්‍යාධිං… මරණං පටිච්ච…පෙ… උත්‍රාසො’’ති (විභ. 921) අයං තාසතස්සනා නාම. ‘‘අහො වත අඤ්ඤෙපි සත්තා ඉත්ථත්තං ආගච්ඡෙය්‍යු’’න්ති (දී. නි. 3.38) අයං තණ්හාතස්සනා නාම. ‘‘පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිතමෙවා’’ති අයං දිට්ඨිතස්සනා නාම. ‘‘තෙපි තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං [Pg.103] සුත්වා යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්තී’’ති (අ. නි. 4.33) අයං ඤාණතස්සනා නාම. ඉධ පන තණ්හාතස්සනාපි දිට්ඨිතස්සනාපි වට්ටති. බ්‍රහ්මවිමානන්ති ඉධ පන පඨමාභිනිබ්බත්තස්ස අත්ථිතාය සුඤ්ඤන්ති න වුත්තං. උපපජ්ජන්තීති උපපත්තිවසෙන උපගච්ඡන්ති. සහබ්‍යතන්ති සහභාවං.

41. 'Anabhirati' (Unbehagen/Unzufriedenheit) ist der Wunsch nach der Ankunft eines anderen Wesens. Die mit Ärger verbundene Überdrüssigkeit gibt es in der Brahma-Welt jedoch nicht. 'Paritassanā' bedeutet Aufregung oder Erschütterung; diese ist vierfacher Art: Angst-Zittern (tāsatassanā), Verlangens-Zittern (taṇhātassanā), Ansichten-Zittern (diṭṭhitassanā) und Erkenntnis-Zittern (ñāṇatassanā). Dabei ist 'in Abhängigkeit von Geburt... Angst, Furcht, Erstarrung, Gänsehaut, Schrecken des Geistes... in Abhängigkeit von Alter, Krankheit, Tod... Schrecken' das sogenannte Angst-Zittern. 'O mögen doch auch andere Wesen in diesen Zustand kommen' ist das Verlangens-Zittern. 'Das Schwanken aufgrund von Sehnsucht' ist das Ansichten-Zittern. 'Auch sie geraten meist in Furcht, Erschütterung und Schrecken, wenn sie die Dhamma-Lehre des Tathāgata hören' ist das Erkenntnis-Zittern. Hier jedoch sind sowohl Verlangens-Zittern als auch Ansichten-Zittern angemessen. 'Brahma-Palast' wird hier nicht als 'leer' bezeichnet, da das zuerst entstandene Wesen bereits anwesend ist. 'Upapajjanti' bedeutet, sie gelangen dorthin durch die Kraft der Wiedergeburt. 'Sahabyataṃ' bedeutet den Zustand des Zusammenseins (Gefährtenschaft).

42. අභිභූති අභිභවිත්වා ඨිතො ජෙට්ඨකොහමස්මීති. අනභිභූතොති අඤ්ඤෙහි අනභිභූතො. අඤ්ඤදත්ථූති එකංසවචනෙ නිපාතො. දස්සනවසෙන දසො, සබ්බං පස්සාමීති අත්ථො. වසවත්තීති සබ්බං ජනං වසෙ වත්තෙමි. ඉස්සරො කත්තා නිම්මාතාති අහං ලොකෙ ඉස්සරො, අහං ලොකස්ස කත්තා ච නිම්මාතා ච, පථවී – හිමවන්ත-සිනෙරු-චක්කවාළ-මහාසමුද්ද-චන්දිම-සූරියා මයා නිම්මිතාති. සෙට්ඨො සජිතාති අහං ලොකස්ස උත්තමො ච සජිතා ච, ‘‘ත්වං ඛත්තියො නාම හොහි, ත්වං බ්‍රාහ්මණො, වෙස්සො, සුද්දො, ගහට්ඨො, පබ්බජිතො නාම. අන්තමසො ත්වං ඔට්ඨො හොහි, ගොණො හොහී’’ති ‘‘එවං සත්තානං සංවිසජෙතා අහ’’න්ති මඤ්ඤති. වසී පිතා භූතභබ්‍යානන්ති (දී. නි. 1.17) අහමස්මි චිණ්ණවසිතාය වසී, අහං පිතා භූතානඤ්ච භබ්‍යානඤ්චාති මඤ්ඤති. තත්ථ අණ්ඩජජලාබුජා සත්තා අන්තොඅණ්ඩකොසෙ චෙව අන්තොවත්ථිම්හි ච භබ්‍යා නාම, බහි නික්ඛන්තකාලතො පට්ඨාය භූතා නාම. සංසෙදජා පඨමචිත්තක්ඛණෙ භබ්‍යා, දුතියතො පට්ඨාය භූතා. ඔපපාතිකා පඨමඉරියාපථෙ භබ්‍යා, දුතියතො පට්ඨාය භූතාති වෙදිතබ්බා. තෙ සබ්බෙපි මය්හං පුත්තාති සඤ්ඤාය ‘‘අහං පිතා භූතභබ්‍යාන’’න්ති මඤ්ඤති.

42. 'Abhibhū' bedeutet, dass er andere Wesen überwältigt hat und denkt: 'Ich bin der Höchste'. 'Anabhibhūto' bedeutet, von anderen nicht überwältigt. 'Aññadatthu' ist ein Partikel im Sinne von 'gewiss'. Wegen des Sehens heißt er 'daso' (Seher); der Sinn ist: 'Ich sehe alles'. 'Vasavattī' bedeutet: 'Ich halte alle Wesen unter meiner Kontrolle'. 'Issaro Kattā Nimmātā' bedeutet: 'Ich bin der Herr in der Welt, ich bin der Schöpfer und der Bildner der Welt; die Erde, der Himavanta, der Sineru, das Cakkavāḷa, der Ozean, Mond und Sonne wurden von mir erschaffen'. 'Seṭṭho Sajitā' bedeutet: 'Ich bin der Vorzüglichste der Welt und ihr Einrichter'; er denkt: 'Du sollst Khattiya sein, du Brāhmaṇa, Vessa, Sudda, Hausvater oder ein Entsagender. Sogar: Du sollst ein Kamel sein, du ein Rind', so meint er: 'Ich bin der Zuteiler der Wesen'. 'Vasī, der Vater der Gewordenen und Werdenden' bedeutet: 'Ich bin mächtig durch meine Meisterschaft (Vasi); ich bin der Vater der Wesen, die bereits geworden sind und derer, die noch werden sollen'. Dabei sind bei den aus Eiern Geborenen (aṇḍaja) und den aus dem Mutterleib Geborenen (jalābuja) die Wesen, solange sie in der Eierschale oder im Uterus sind, 'Werdende' (bhabyā); ab dem Zeitpunkt des Austritts heißen sie 'Gewordene' (bhūtā). Die Feuchtigkeitsgeborenen (saṃsedaja) sind im ersten Gedankenmoment 'Werdende', ab dem zweiten 'Gewordene'. Die spontan Erscheinenden (opapātika) sind in der ersten Körperhaltung der Wiedergeburt 'Werdende', ab der zweiten 'Gewordene' – so ist es zu verstehen. Im Bewusstsein 'Sie alle sind meine Söhne' denkt er: 'Ich bin der Vater der Gewordenen und Werdenden'.

ඉදානි කාරණතො සාධෙතුකාමො – ‘‘මයා ඉමෙ සත්තා නිම්මිතා’’ති පටිඤ්ඤං කත්වා ‘‘තං කිස්ස හෙතූ’’තිආදිමාහ. ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථභාවං, බ්‍රහ්මභාවන්ති අත්ථො. ඉමිනා මයන්ති අත්තනො කම්මවසෙන චුතාපි උපපන්නාපි ච කෙවලං මඤ්ඤනාමත්තෙනෙව ‘‘ඉමිනා මයං නිම්මිතා’’ති මඤ්ඤමානා වඞ්කච්ඡිද්දෙ වඞ්කආණී විය ඔනමිත්වා තස්සෙව පාදමූලං ගච්ඡන්තීති.

Um dies nun durch einen Grund zu belegen, gab er die Versicherung ab: 'Von mir wurden diese Wesen erschaffen', und sprach dann: 'Was ist der Grund dafür?' und so weiter. 'Itthattaṃ' bedeutet dieser Zustand, also der Brahma-Zustand. 'Iminā mayaṃ' bedeutet: Obwohl sie durch die Kraft ihres eigenen Kamma verschieden und wiedergeboren sind, denken sie allein durch die Einbildung der falschen Ansicht: 'Durch diesen (Brahma) wurden wir erschaffen'; so wie sich ein krummer Stift in ein krummes Loch fügt, verneigen sie sich und begeben sich zu seinen Füßen.

43. වණ්ණවන්තතරො චාති වණ්ණවන්තතරො, අභිරූපො පාසාදිකොති අත්ථො. මහෙසක්ඛතරොති ඉස්සරියපරිවාරවසෙන මහායසතරො.

43. 'Und von schönerer Farbe' bedeutet von schönerer Gestalt, überragend im Aussehen und vertrauenerweckend, so ist der Sinn. 'Mächtiger' (mahesakkhataro) bedeutet aufgrund von Herrschaft und Gefolge von größerem Ruhm.

44. ඨානං [Pg.104] ඛො පනෙතන්ති කාරණං ඛො පනෙතං. සො තතො චවිත්වා අඤ්ඤත්‍ර න ගච්ඡති, ඉධෙව ආගච්ඡති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. අගාරස්මාති ගෙහා. අනගාරියන්ති පබ්බජ්ජං. පබ්බජ්ජා හි යස්මා අගාරස්ස හි තං කසිගොරක්ඛාදිකම්මං තත්ථ නත්ථි, තස්මා අනගාරියන්ති වුච්චති. පබ්බජතීති උපගච්ඡති. තතො පරං නානුස්සරතීති තතො පුබ්බෙනිවාසා පරං න සරති, සරිතුං අසක්කොන්තො තත්ථ ඨත්වා දිට්ඨිං ගණ්හාති.

44. 'Dies ist eine Möglichkeit' bedeutet, dies ist ein Grund. Jener scheidet von dort aus und geht nicht anderswohin, sondern kommt genau hierher; darauf bezogen wurde dies gesagt. 'Agārasmā' bedeutet aus dem Haus. 'Anagāriyaṃ' bedeutet den Stand der Heimatlosigkeit (Pabbajjā). Denn in der Heimatlosigkeit gibt es keine häuslichen Tätigkeiten wie Ackerbau oder Viehzucht, deshalb wird sie Heimatlosigkeit genannt. 'Pabbajati' bedeutet, er tritt in diesen Stand ein. 'Er erinnert sich nicht an das, was darüber hinausgeht' bedeutet, er erinnert sich nicht an etwas jenseits eines früheren Lebens; da er sich nicht erinnern kann, verharrt er dort und ergreift eine falsche Ansicht.

නිච්චොතිආදීසු තස්ස උපපත්තිං අපස්සන්තො නිච්චොති වදති, මරණං අපස්සන්තො ධුවොති, සදාභාවතො සස්සතොති, ජරාවසෙනාපි විපරිණාමස්ස අභාවතො අවිපරිණාමධම්මොති. සෙසමෙත්ථ පඨමවාරෙ උත්තානමෙවාති.

Bei Worten wie 'beständig' (nicca) spricht er 'beständig', weil er dessen Wiedergeburt nicht sieht; er spricht 'fest' (dhuva), weil er dessen Sterben nicht sieht; er spricht 'ewig' (sassata), weil er immer gegenwärtig ist; er spricht 'unveränderlich' (avipariṇāmadhamma), weil es selbst durch Alter keine Veränderung gibt. Der Rest in diesem ersten Abschnitt ist klar verständlich.

45-46. දුතියවාරෙ ඛිඩ්ඩාය පදුස්සන්ති විනස්සන්තීති ඛිඩ්ඩාපදොසිකා, පදූසිකාතිපි පාළිං ලිඛන්ති, සා අට්ඨකථායං නත්ථි. අතිවෙලන්ති අතිකාලං, අතිචිරන්ති අත්ථො. හස්සඛිඩ්ඩාරතිධම්මසමාපන්නාති හස්සරති ධම්මඤ්චෙව ඛිඩ්ඩාරතිධම්මඤ්ච සමාපන්නා අනුයුත්තා, කෙළිහස්සසුඛඤ්චෙව කායිකවාචසිකකීළාසුඛඤ්ච අනුයුත්තා, වුත්තප්පකාරරතිධම්මසමඞ්ගිනො හුත්වා විහරන්තීති අත්ථො.

45-46. Im zweiten Durchgang: „Durch Spiel verderben sie und gehen zugrunde“ – daher werden sie „durch Spiel Verdorbene“ (khiḍḍāpadosikā) genannt. In einigen Versionen wird der Pali-Text auch als „padūsikā“ geschrieben, doch dies findet sich nicht im alten Kommentar (Aṭṭhakathā). „Übermäßig“ (ativelaṃ) bedeutet über die Zeit hinaus, sehr lange, so ist die Bedeutung. „Hingeben an die Natur von Lachen, Spiel und Vergnügen“ bedeutet, dass sie sowohl dem Vergnügen des Lachens als auch dem Vergnügen des Spiels voll und ganz zugetan sind und diese wiederholt ausüben; sie verweilen, indem sie das Glück des Scherzens und Lachens sowie das körperliche und sprachliche Spielglück praktizieren und mit der zuvor genannten Art des Vergnügens ausgestattet sind.

සති සම්මුස්සතීති ඛාදනීයභොජනීයෙසු සති සම්මුස්සති. තෙ කිර පුඤ්ඤවිසෙසාධිගතෙන මහන්තෙන අත්තනො සිරිවිභවෙන නක්ඛත්තං කීළන්තා තාය සම්පත්තිමහන්තතාය – ‘‘ආහාරං පරිභුඤ්ජිම්හ, න පරිභුඤ්ජිම්හා’’තිපි න ජානන්ති. අථ එකාහාරාතික්කමනතො පට්ඨාය නිරන්තරං ඛාදන්තාපි පිවන්තාපි චවන්තියෙව, න තිට්ඨන්ති. කස්මා? කම්මජතෙජස්ස බලවතාය, කරජකායස්ස මන්දතාය, මනුස්සානඤ්හි කම්මජතෙජො මන්දො, කරජකායො බලවා. තෙසං තෙජස්ස මන්දතාය කරජකායස්ස බලවතාය සත්තාහම්පි අතික්කමිත්වා උණ්හොදකඅච්ඡයාගුආදීහි සක්කා වත්ථුං උපත්ථම්භෙතුං. දෙවානං පන තෙජො බලවා හොති, කරජං මන්දං. තෙ එකං ආහාරවෙලං අතික්කමිත්වාව සණ්ඨාතුං න සක්කොන්ති. යථා නාම ගිම්හානං මජ්ඣන්හිකෙ තත්තපාසාණෙ ඨපිතං පදුමං වා උප්පලං වා සායන්හසමයෙ ඝටසතෙනාපි සිඤ්චියමානං පාකතිකං න හොති, විනස්සතියෙව. එවමෙව පච්ඡා නිරන්තරං ඛාදන්තාපි පිවන්තාපි චවන්තියෙව, න [Pg.105] තිට්ඨන්ති. තෙනාහ ‘‘සතියා සම්මොසා තෙ දෙවා තම්හා කායා චවන්තී’’ති. කතමෙ පන තෙ දෙවාති? ඉමෙ දෙවාති අට්ඨකථායං විචාරණා නත්ථි, ‘‘දෙවානං කම්මජතෙජො බලවා හොති, කරජං මන්ද’’න්ති අවිසෙසෙන වුත්තත්තා පන යෙ කෙචි කබළීකාරාහාරූපජීවිනො දෙවා එවං කරොන්ති, තෙයෙව චවන්තීති වෙදිතබ්බා. කෙචි පනාහු – ‘‘නිම්මානරතිපරනිම්මිතවසවත්තිනො තෙ දෙවා’’ති. ඛිඩ්ඩාපදුස්සනමත්තෙනෙව හෙතෙ ඛිඩ්ඩාපදොසිකාති වුත්තා. සෙසමෙත්ථ පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

„Die Achtsamkeit schwindet“ (sati sammussati) bedeutet, dass die Achtsamkeit bezüglich fester und weicher Speisen verloren geht. Es heißt, dass diese Götter, während sie aufgrund ihres durch besondere Verdienste erlangten großen Ruhmes und Wohlstandes an einem Fest teilnehmen, wegen der Größe dieses Überflusses nicht wissen: „Haben wir Nahrung zu uns genommen oder nicht?“ Wenn sie dann den Zeitpunkt einer Mahlzeit überschritten haben, verscheiden sie unweigerlich, selbst wenn sie danach ohne Unterlass essen oder trinken; sie können nicht weiterbestehen. Warum? Wegen der Stärke des karmisch bedingten Verdauungsfeuers (kammaja-tejo) und der Schwäche des physischen Körpers (karaja-kāya). Bei Menschen hingegen ist das Verdauungsfeuer schwach und der physische Körper stark. Wegen der Schwäche ihres Verdauungsfeuers und der Stärke des Körpers ist es möglich, den Körper selbst nach dem Verstreichen von sieben Tagen durch warmes Wasser oder dünnen Reisschleim zu stützen. Bei den Göttern jedoch ist das Feuer stark und der Körper schwach. Sobald sie auch nur eine Mahlzeit versäumen, können sie nicht länger bestehen. Wie ein Lotus oder eine Seerose, die zur Mittagszeit im Sommer auf einen heißen Stein gelegt wurde und am Abend selbst durch das Begießen mit hundert Töpfen Wasser nicht in den ursprünglichen Zustand zurückkehrt, sondern einfach vergeht, genau so verscheiden sie unweigerlich, selbst wenn sie später ununterbrochen essen oder trinken; sie können nicht bleiben. Daher sagte der Erhabene: „Durch den Verlust der Achtsamkeit scheiden jene Götter aus jener Daseinsform aus.“ Wer aber sind diese Götter? Im Kommentar gibt es keine genaue Untersuchung darüber, welche Götter dies sind. Da jedoch allgemein gesagt wurde: „Das Verdauungsfeuer der Götter ist stark und der Körper schwach“, sollte man verstehen, dass alle Götter, die von materieller Nahrung (kabaḷīkārāhāra) leben und so handeln, verscheiden. Einige Lehrer sagen jedoch: „Diese Götter sind die Nimmānarati- und Paranimmitavasavatti-Götter.“ Allein wegen des Verderbens durch übermäßiges Spiel werden sie „durch Spiel Verdorbene“ genannt. Der Rest ist hier nach der zuvor erklärten Weise zu verstehen.

47-48. තතියවාරෙ මනෙන පදුස්සන්ති විනස්සන්තීති මනොපදොසිකා, එතෙ චාතුමහාරාජිකා. තෙසු කිර එකො දෙවපුත්තො – නක්ඛත්තං කීළිස්සාමීති සපරිවාරො රථෙන වීථිං පටිපජ්ජති, අථඤ්ඤො නික්ඛමන්තො තං පුරතො ගච්ඡන්තං දිස්වා – ‘භො අයං කපණො’, අදිට්ඨපුබ්බං විය එතං දිස්වා – ‘‘පීතියා උද්ධුමාතො විය භිජ්ජමානො විය ච ගච්ඡතී’’ති කුජ්ඣති. පුරතො ගච්ඡන්තොපි නිවත්තිත්වා තං කුද්ධං දිස්වා – කුද්ධා නාම සුවිදිතා හොන්තීති කුද්ධභාවමස්ස ඤත්වා – ‘‘ත්වං කුද්ධො, මය්හං කිං කරිස්සසි, අයං සම්පත්ති මයා දානසීලාදීනං වසෙන ලද්ධා, න තුය්හං වසෙනා’’ති පටිකුජ්ඣති. එකස්මිඤ්හි කුද්ධෙ ඉතරො අකුද්ධො රක්ඛති, උභොසු පන කුද්ධෙසු එකස්ස කොධො ඉතරස්ස පච්චයො හොති. තස්සපි කොධො ඉතරස්ස පච්චයො හොතීති උභො කන්දන්තානංයෙව ඔරොධානං චවන්ති. අයමෙත්ථ ධම්මතා. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

47-48. Im dritten Durchgang: „Durch den Geist (Zorn) verderben sie und gehen zugrunde“ – daher werden sie „durch den Geist Verdorbene“ (manopadosikā) genannt; dies sind die Götter der Vier Großkönige (Cātumahārājikā). Unter ihnen, so heißt es, bricht ein Göttersohn mit Gefolge auf einem Wagen zu einer Straße auf, um an einem Fest teilzunehmen. Ein anderer Göttersohn, der gerade herauskommt, sieht ihn vorangehen und wird zornig, indem er denkt: „He, dieser Elende! Als hätte er so etwas noch nie gesehen, fährt er dahin, als wäre er vor lauter Entzücken (pīti) aufgebläht oder würde daran zerbersten.“ Auch derjenige, der vorausfährt, dreht sich um, sieht den anderen zornig und erkennt dessen Zustand, da Zornige leicht zu erkennen sind. Er wird daraufhin ebenfalls zornig und sagt: „Du bist zornig, was willst du mir schon tun? Diesen Wohlstand habe ich durch die Kraft von Gaben und Tugend (dāna, sīla) erlangt, nicht durch deine Kraft!“ Wenn nur einer zornig ist, bewahrt der andere, der nicht zornig ist, ihn vor dem Verscheiden. Wenn jedoch beide zornig sind, wird der Zorn des einen zur Bedingung für den anderen, und dessen Zorn wiederum zur Bedingung für den ersten. So verscheiden beide, während ihre Frauen wehklagen. Dies ist die Gesetzmäßigkeit (dhammatā) in diesem Fall. Der Rest ist nach der bereits genannten Weise zu verstehen.

49-52. තක්කීවාදෙ අයං චක්ඛාදීනං භෙදං පස්සති, චිත්තං පන යස්මා පුරිමං පුරිමං පච්ඡිමස්ස පච්ඡිමස්ස පච්චයං දත්වාව නිරුජ්ඣති, තස්මා චක්ඛාදීනං භෙදතො බලවතරම්පි චිත්තස්ස භෙදං න පස්සති. සො තං අපස්සන්තො යථා නාම සකුණො එකං රුක්ඛං ජහිත්වා අඤ්ඤස්මිං නිලීයති, එවමෙව ඉමස්මිං අත්තභාවෙ භින්නෙ චිත්තං අඤ්ඤත්‍ර ගච්ඡතීති ගහෙත්වා එවමාහ. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

49-52. In der Lehre der Logiker (takkīvāda): Dieser sieht das Vergehen von Auge und anderen materiellen Formen. Da jedoch der Geist so beschaffen ist, dass jeder vorangehende Moment dem nachfolgenden die Bedingung gibt und dann erst vergeht, sieht er das Vergehen des Geistes nicht, obwohl dieses noch kraftvoller als das Vergehen von Auge usw. ist. Da er dieses Vergehen nicht sieht, nimmt er an: „Wie ein Vogel, der einen Baum verlässt und sich auf einem anderen niederlässt, genau so geht der Geist, wenn dieses Dasein (attabhāva) zerfällt, anderswohin.“ So spricht er. Der Rest ist hier nach der bereits genannten Weise zu verstehen.

අන්තානන්තවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehren über die Endlichkeit und Unendlichkeit

53. අන්තානන්තිකාති අන්තානන්තවාදා, අන්තං වා අනන්තං වා අන්තානන්තං වා නෙවන්තානානන්තං වා ආරබ්භ පවත්තවාදාති අත්ථො.

53. „Antānantikā“ bezeichnet jene, die die Lehre von Endlichkeit und Unendlichkeit vertreten. Dies bedeutet, dass sie Ansichten aufstellen, die sich auf die Endlichkeit, die Unendlichkeit, beides oder keines von beidem beziehen.

54-60. අන්තසඤ්ඤී [Pg.106] ලොකස්මිං විහරතීති පටිභාගනිමිත්තං චක්කවාළපරියන්තං අවඩ්ඪෙත්වා තං – ‘‘ලොකො’’ති ගහෙත්වා අන්තසඤ්ඤී ලොකස්මිං විහරති, චක්කවාළපරියන්තං කත්වා වඩ්ඪිතකසිණො පන අනන්තසඤ්ඤී හොති, උද්ධමධො අවඩ්ඪෙත්වා පන තිරියං වඩ්ඪෙත්වා උද්ධමධො අන්තසඤ්ඤී, තිරියං අනන්තසඤ්ඤී. තක්කීවාදො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ඉමෙ චත්තාරොපි අත්තනා දිට්ඨපුබ්බානුසාරෙනෙව දිට්ඨියා ගහිතත්තා පුබ්බන්තකප්පිකෙසු පවිට්ඨා.

54-60. „Er verweilt in der Welt mit der Wahrnehmung der Endlichkeit“ bedeutet: Er lässt das Gegenbild (paṭibhāganimitta) nicht bis an die Grenzen des Weltensystems (cakkavāḷa) anwachsen, nimmt dieses begrenzte Bild als „die Welt“ wahr und verweilt so mit der Wahrnehmung der Endlichkeit. Wer jedoch das Kasiṇa bis zu den Grenzen des Weltensystems ausgedehnt hat, hat die Wahrnehmung der Unendlichkeit. Wenn er es nach oben und unten nicht ausdehnt, aber in der Horizontalen, dann hat er nach oben und unten die Wahrnehmung der Endlichkeit und in der Horizontalen die Wahrnehmung der Unendlichkeit. Die Lehre der Logiker (takkīvāda) ist nach der bereits erklärten Weise zu verstehen. Da alle diese vier ihre Ansichten aufgrund dessen gefasst haben, was sie zuvor gesehen oder erfahren haben, gehören sie zu jenen, die über die Vergangenheit spekulieren (pubbantakappika).

අමරාවික්ඛෙපවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre vom aalglatten Ausweichen

61. න මරතීති අමරා. කා සා? එවන්තිපි මෙ නොතිආදිනා නයෙන පරියන්තරහිතා දිට්ඨිගතිකස්ස දිට්ඨි චෙව වාචා ච. විවිධො ඛෙපොති වික්ඛෙපො, අමරාය දිට්ඨියා වාචාය ච වික්ඛෙපොති අමරාවික්ඛෙපො, සො එතෙසං අත්ථීති අමරාවික්ඛෙපිකා, අපරො නයො – අමරා නාම එකා මච්ඡජාති, සා උම්මුජ්ජනනිමුජ්ජනාදිවසෙන උදකෙ සන්ධාවමානා ගහෙතුං න සක්කාති, එවමෙව අයම්පි වාදො ඉතොචිතො ච සන්ධාවති, ගාහං න උපගච්ඡතීති අමරාවික්ඛෙපොති වුච්චති. සො එතෙසං අත්ථීති අමරාවික්ඛෙපිකා.

61. „Amarā“ (unvergänglich) bedeutet, dass etwas nicht endet oder nicht vergeht. Was ist das? Es ist die endlose Ansicht und Rede eines Irregeleiteten in der Weise von „Auch so ist es für mich nicht“ usw. „Vikkhepo“ bedeutet vielfältiges Verwerfen oder Ablenken. Das Ablenken durch die endlose Ansicht und Rede nennt man „aalglattes Ausweichen“ (amarāvikkhepo). Da dies jenen eigen ist, werden sie „Aalglatt-Ausweichende“ (amarāvikkhepikā) genannt. Eine andere Erklärung: „Amarā“ ist der Name einer Fischart. Diese kann man nicht fangen, während sie im Wasser durch Auftauchen und Abtauchen hin und her flitzt. Genau so flitzt diese Lehre hierhin und dorthin und lässt sich nicht greifen; daher nennt man sie „aalglattes Ausweichen“. Da dies jenen eigen ist, werden sie „Aalglatt-Ausweichende“ genannt.

62. ‘‘ඉදං කුසල’’න්ති යථාභූතං නප්පජානාතීති දස කුසලකම්මපථෙ යථාභූතං නප්පජානාතීති අත්ථො. අකුසලෙපි දස අකුසලකම්මපථාව අධිප්පෙතා. සො මමස්ස විඝාතොති ‘‘මුසා මයා භණිත’’න්ති විප්පටිසාරුප්පත්තියා මම විඝාතො අස්ස, දුක්ඛං භවෙය්‍යාති අත්ථො. සො මමස්ස අන්තරායොති සො මම සග්ගස්ස චෙව මග්ගස්ස ච අන්තරායො අස්ස. මුසාවාදභයා මුසාවාදපරිජෙගුච්ඡාති මුසාවාදෙ ඔත්තප්පෙන චෙව හිරියා ච. වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජතීති වාචාය වික්ඛෙපං ආපජ්ජති. කීදිසං? අමරාවික්ඛෙපං, අපරියන්තවික්ඛෙපන්ති අත්ථො.

62. Die Erläuterung zu „‚Dies ist heilsam‘ – er erkennt es nicht, wie es wirklich ist“ bedeutet: Er erkennt die zehn Pfade des heilsamen Handelns nicht so, wie sie tatsächlich sind. Auch beim Unheilsamen sind die zehn Pfade des unheilsamen Handelns gemeint. „Das wäre ein Bedrängnis für mich“ bedeutet: Wegen des Entstehens von Gewissensbissen (vippaṭisāra) darüber, dass er gesagt hat „Ich habe Unwahres gesprochen“, würde mir ein Bedrängnis entstehen; es würde ein Leiden sein. „Das wäre ein Hindernis für mich“ bedeutet: Das wäre ein Hindernis sowohl für den Himmel als auch für den Pfad (zur Befreiung). „Aus Furcht vor der Lüge und aus Abscheu vor der Lüge“ meint (das Meiden der Lüge) sowohl durch Gewissensscheu (ottappa) als auch durch Schamgefühl (hiri). „Er verfällt in verbale Ausflüchte“ bedeutet, er begibt sich in eine Zerstreuung der Rede. Welcher Art? Eine unentschiedene, endlose Zerstreuung (Amarāvikkhepa), so lautet die Bedeutung.

එවන්තිපි මෙ නොතිආදීසු එවන්තිපි මෙ නොති අනියමිතවික්ඛෙපො. තථාතිපි මෙ නොති ‘‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො චා’’ති වුත්තං සස්සතවාදං පටික්ඛිපති. අඤ්ඤථාතිපි මෙ නොති සස්සතතො අඤ්ඤථා වුත්තං එකච්චසස්සතං පටික්ඛිපති. නොතිපි මෙ නොති – ‘‘න [Pg.107] හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති වුත්තං උච්ඡෙදං පටික්ඛිපති. නො නොතිපි මෙ නොති ‘‘නෙව හොති න න හොතී’’ති වුත්තං තක්කීවාදං පටික්ඛිපති. සයං පන ‘‘ඉදං කුසල’’න්ති වා ‘‘අකුසල’’න්ති වා පුට්ඨො න කිඤ්චි බ්‍යාකරොති. ‘‘ඉදං කුසල’’න්ති පුට්ඨො ‘‘එවන්තිපි මෙ නො’’ති වදති. තතො ‘‘කිං අකුසල’’න්ති වුත්තෙ ‘‘තථාතිපි මෙ නො’’ති වදති. ‘‘කිං උභයතො අඤ්ඤථා’’ති වුත්තෙ ‘‘අඤ්ඤථාතිපි මෙ නො’’ති වදති. තතො ‘‘තිවිධෙනාපි න හොති, කිං තෙ ලද්ධී’’ති වුත්තෙ ‘‘නොතිපි මෙ නො’’ති වදති. තතො ‘‘කිං නො නොති තෙ ලද්ධී’’ති වුත්තෙ ‘‘නො නොතිපි මෙ නො’’ති එවං වික්ඛෙපමෙව ආපජ්ජති, එකස්මිම්පි පක්ඛෙ න තිට්ඨති.

In den Passagen wie „Auch so ist es für mich nicht“ (evantipi me no) bedeutet „Auch so ist es für mich nicht“ ein unbestimmtes Ausweichen. Mit dem Satz „Ebenso ist es für mich nicht“ (tathātipi me no) weist er den Eternalismus (sassatavāda) zurück, der besagt: „Beständig ist das Selbst und die Welt“. Mit „Anders ist es für mich nicht“ (aññathātipi me no) weist er den teilweisen Eternalismus (ekaccasassata) zurück, der abweichend vom vollständigen Eternalismus gelehrt wird. Mit „Nicht ist es für mich nicht“ (notipi me no) weist er den Annihilationismus (uccheda) zurück, welcher besagt: „Ein Wesen existiert nach dem Tod nicht“. Mit „Weder-noch ist es für mich nicht“ (no notipi me no) weist er die spekulative Ansicht (takkīvāda) zurück, die besagt: „Er existiert weder, noch existiert er nicht“. Wenn er selbst jedoch gefragt wird: „Ist dies heilsam?“ oder „Ist dies unheilsam?“, erklärt er gar nichts. Gefragt: „Ist dies heilsam?“, sagt er: „Auch so ist es für mich nicht.“ Daraufhin gefragt: „Ist es dann unheilsam?“, sagt er: „Ebenso ist es für mich nicht.“ Daraufhin gefragt: „Ist es anders als beides?“, sagt er: „Anders ist es für mich nicht.“ Wenn dann gefragt wird: „Ist es auf keine der drei Arten, was ist deine Ansicht?“, sagt er: „Nicht ist es für mich nicht.“ Wenn schließlich gefragt wird: „Ist deine Ansicht ‚Nicht-Nicht‘?“, sagt er: „Weder-noch ist es für mich nicht.“ Auf diese Weise verfällt er gänzlich in verbale Ausflüchte und legt sich auf keine einzige Seite fest.

63. ඡන්දො වා රාගො වාති අජානන්තොපි සහසා කුසලමෙව ‘‘කුසල’’න්ති වත්වා අකුසලමෙව ‘‘අකුසල’’න්ති වත්වා මයා අසුකස්ස නාම එවං බ්‍යාකතං, කිං තං සුබ්‍යාකතන්ති අඤ්ඤෙ පණ්ඩිතෙ පුච්ඡිත්වා තෙහි – ‘‘සුබ්‍යාකතං, භද්‍රමුඛ, කුසලමෙව තයා කුසලං, අකුසලමෙව අකුසලන්ති බ්‍යාකත’’න්ති වුත්තෙ නත්ථි මයා සදිසො පණ්ඩිතොති එවං මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා අස්සාති අත්ථො. එත්ථ ච ඡන්දො දුබ්බලරාගො, රාගො බලවරාගො. දොසො වා පටිඝො වාති කුසලං පන ‘‘අකුසල’’න්ති, අකුසලං වා ‘‘කුසල’’න්ති වත්වා අඤ්ඤෙ පණ්ඩිතෙ පුච්ඡිත්වා තෙහි – ‘‘දුබ්‍යාකතං තයා’’ති වුත්තෙ එත්තකම්පි නාම න ජානාමීති තත්ථ මෙ අස්ස දොසො වා පටිඝො වාති අත්ථො. ඉධාපි දොසො දුබ්බලකොධො, පටිඝො බලවකොධො.

63. Zu „Wunsch oder Leidenschaft“ (chando vā rāgo vā): Selbst wenn er es nicht genau weiß, könnte er vorschnell Heilsames als „heilsam“ und Unheilsames als „unheilsam“ bezeichnen. Wenn er dann andere Gelehrte fragt: „Ich habe jenem gegenüber so geantwortet, ist das wohl gut erklärt?“, und diese antworten: „Es ist gut erklärt, o Würdiger! Du hast Heilsames als heilsam und Unheilsames als unheilsam dargelegt“, dann könnte bei ihm aufgrund dieser richtigen Antwort der Gedanke entstehen: „Es gibt keinen Gelehrten, der mir gleichkommt.“ So würde in diesem Fall Wunsch oder Leidenschaft entstehen. Dabei ist „Wunsch“ (chando) eine schwache Leidenschaft und „Leidenschaft“ (rāgo) eine starke Leidenschaft. Zu „Zorn oder Groll“ (doso vā paṭigho vā): Wenn er jedoch Heilsames als „unheilsam“ oder Unheilsames als „heilsam“ bezeichnet und nach Befragung anderer Gelehrter die Antwort erhält: „Das wurde von dir schlecht erklärt“, dann würde er denken: „Nicht einmal so viel weiß ich offensichtlich.“ Aufgrund dieses Fehlers würde in ihm Zorn oder Groll entstehen. Auch hier ist „Zorn“ (doso) ein schwacher Ärger und „Groll“ (paṭigho) ein starker Ärger.

තං මමස්ස උපාදානං, සො මමස්ස විඝාතොති තං ඡන්දරාගද්වයං මම උපාදානං අස්ස, දොසපටිඝද්වයං විඝාතො. උභයම්පි වා දළ්හග්ගහණවසෙන උපාදානං, විහනනවසෙන විඝාතො. රාගො හි අමුඤ්චිතුකාමතාය ආරම්මණං ගණ්හාති ජලූකා විය. දොසො විනාසෙතුකාමතාය ආසීවිසො විය. උභොපි චෙතෙ සන්තාපකට්ඨෙන විහනන්ති යෙවාති ‘‘උපාදාන’’න්ති ච ‘‘විඝාතො’’ති ච වුත්තා. සෙසං පඨමවාරසදිසමෙව.

„Das wäre ein Ergreifen (upādāna) für mich, das wäre ein Bedrängnis (vighāta) für mich“ bedeutet: Jedes Paar von Wunsch und Leidenschaft wäre für mich ein Ergreifen, und das Paar von Zorn und Groll wäre ein Bedrängnis. Oder: Beides zusammen wird wegen des festen Ergreifens „Upādāna“ und wegen des Quälens „Vighāta“ genannt. Denn Leidenschaft ergreift das Objekt aufgrund des Nicht-loslassen-Wollens wie ein Blutegel (jalūkā). Zorn ergreift das Objekt aufgrund des Zerstören-Wollens wie eine Giftschlange (āsīviso). Da beide aufgrund ihrer brennenden Natur den Geist quälen, werden sie „Ergreifen“ und „Bedrängnis“ genannt. Der Rest ist genau wie im ersten Abschnitt.

64. පණ්ඩිතාති [Pg.108] පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතා. නිපුණාති සණ්හසුඛුමබුද්ධිනො සුඛුමඅත්ථන්තරං පටිවිජ්ඣනසමත්ථා. කතපරප්පවාදාති විඤ්ඤාතපරප්පවාදා චෙව පරෙහි සද්ධිං කතවාදපරිචයා ච. වාලවෙධිරූපාති වාලවෙධිධනුග්ගහසදිසා. තෙ භින්දන්තා මඤ්ඤෙති වාලවෙධි විය වාලං සුඛුමානිපි පරෙසං දිට්ඨිගතානි අත්තනො පඤ්ඤාගතෙන භින්දන්තා විය චරන්තීති අත්ථො. තෙ මං තත්ථාති තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා මං තෙසු කුසලාකුසලෙසු. සමනුයුඤ්ජෙය්‍යුන්ති ‘‘කිං කුසලං, කිං අකුසලන්ති අත්තනො ලද්ධිං වදා’’ති ලද්ධිං පුච්ඡෙය්‍යුං. සමනුගාහෙය්‍යුන්ති ‘‘ඉදං නාමා’’ති වුත්තෙ ‘‘කෙන කාරණෙන එතමත්ථං ගාහෙය්‍යු’’න්ති කාරණං පුච්ඡෙය්‍යුං. සමනුභාසෙය්‍යුන්ති ‘‘ඉමිනා නාම කාරණෙනා’’ති වුත්තෙ කාරණෙ දොසං දස්සෙත්වා ‘‘න ත්වං ඉදං ජානාසි, ඉදං පන ගණ්හ, ඉදං විස්සජ්ජෙහී’’ති එවං සමනුයුඤ්ජෙය්‍යුං. න සම්පායෙය්‍යන්ති න සම්පාදෙය්‍යං, සම්පාදෙත්වා කථෙතුං න සක්කුණෙය්‍යන්ති අත්ථො. සො මමස්ස විඝාතොති යං තං පුනප්පුනං වත්වාපි අසම්පායනං නාම, සො මම විඝාතො අස්ස, ඔට්ඨතාලුජිව්හාගලසොසනදුක්ඛමෙව අස්සාති අත්ථො. සෙසමෙත්ථාපි පඨමවාරසදිසමෙව.

64. „Gelehrte“ (paṇḍitā) sind jene, die mit Weisheit ausgestattet sind. „Scharfsinnig“ (nipuṇā) sind jene mit feinem, subtilem Verstand, die fähig sind, tiefgründige Bedeutungsunterschiede zu durchdringen. „Erfahren in den Lehren anderer“ (kataparappavādā) sind jene, welche die Ansichten anderer kennen und im Debattieren mit anderen geübt sind. „Haarspaltern gleich“ (vālavedhirūpā) sind jene, die wie Bogenschützen sind, die ein Haar spalten können. „Sie wandeln umher und durchbohren (Ansichten), so scheint es“ (te bhindantā maññe) bedeutet: Wie ein Bogenschütze ein Haar spaltet, so wandeln sie umher und durchbohren gleichsam mit ihrer eigenen Weisheit selbst die subtilsten Ansichten anderer. „Diese könnten mich dort“ bedeutet: Jene Asketen und Brahmanen könnten mich in Bezug auf die Fragen nach Heilsamem und Unheilsamem „zur Rede stellen“ (samanuyuñjeyyuṃ), indem sie nach der eigenen Ansicht fragen: „Was ist heilsam, was unheilsam? Sag deine Meinung.“ „Sie könnten mich ausfragen“ (samanuggāheyyuṃ) bedeutet: Wenn gesagt wurde „Dies ist so“, könnten sie nach dem Grund fragen: „Aus welchem Grund nimmst du diese Bedeutung an?“. „Sie könnten mich widerlegen“ (samanubhāseyyuṃ) bedeutet: Wenn ein Grund genannt wurde, könnten sie Fehler in diesem Grund aufzeigen und den Übenden bedrängen: „Du verstehst das nicht; nimm dies an, lass jenes.“ „Ich könnte nicht standhalten“ (na sampāyeyyaṃ) bedeutet, ich wäre nicht in der Lage, eine schlüssige Antwort zu geben. „Das wäre ein Bedrängnis für mich“ bedeutet: Selbst wenn man immer wieder spricht, ist dieses Unvermögen, eine schlüssige Antwort zu geben, ein Bedrängnis; es wäre das bloße Leid der Austrocknung von Lippen, Gaumen, Zunge und Kehle. Der Rest hierbei ist ebenfalls wie im ersten Abschnitt.

65-66. මන්දොති මන්දපඤ්ඤො අපඤ්ඤස්සෙවෙතං නාමං. මොමූහොති අතිසම්මූළ්හො. හොති තථාගතොතිආදීසු සත්තො ‘‘තථාගතො’’ති අධිප්පෙතො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඉමෙපි චත්තාරො පුබ්බෙ පවත්තධම්මානුසාරෙනෙව දිට්ඨියා ගහිතත්තා පුබ්බන්තකප්පිකෙසු පවිට්ඨා.

65-66. „Töricht“ (mando) bedeutet von schwacher Weisheit; dies ist eine Bezeichnung für einen Unwissenden. „Völlig verblendet“ (momūho) bedeutet extrem verwirrt. In den Passagen wie „Ein Tathāgata existiert“ ist mit „Tathāgata“ ein Wesen (satto) gemeint. Der Rest ist hier offensichtlich. Auch diese vier (Arten von Eel-Wrigglern) sind aufgrund des Festhaltens an einer falschen Ansicht gemäß den früher dargelegten Lehren in die Kategorie derer eingegangen, die Spekulationen über die Vergangenheit (pubbantakappika) anstellen.

අධිච්චසමුප්පන්නවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von der zufälligen Entstehung

67. ‘‘අධිච්චසමුප්පන්නො අත්තා ච ලොකො චා’’ති දස්සනං අධිච්චසමුප්පන්නං. තං එතෙසං අත්ථීති අධිච්චසමුප්පන්නිකා. අධිච්චසමුප්පන්නන්ති අකාරණසමුප්පන්නං.

67. Die Ansicht „Selbst und Welt sind zufällig entstanden“ wird als „adhiccasamuppanna“ (zufällig entstanden) bezeichnet. Da jene Asketen und Brahmanen diese Ansicht haben, werden sie „Adhiccasamuppannikā“ genannt. „Zufällig entstanden“ (adhiccasamuppanna) bedeutet ohne Ursache entstanden (akāraṇasamuppanna).

68-73. අසඤ්ඤසත්තාති දෙසනාසීසමෙතං, අචිත්තුප්පාදා රූපමත්තකඅත්තභාවාති අත්ථො. තෙසං එවං උප්පත්ති වෙදිතබ්බා – එකච්චො හි තිත්ථායතනෙ පබ්බජිත්වා වායොකසිණෙ පරිකම්මං කත්වා චතුත්ථජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා ඣානා වුට්ඨාය – ‘‘චිත්තෙ දොසං පස්සති, චිත්තෙ සති හත්ථච්ඡෙදාදිදුක්ඛඤ්චෙව [Pg.109] සබ්බභයානි ච හොන්ති, අලං ඉමිනා චිත්තෙන, අචිත්තකභාවොව සන්තො’’ති, එවං චිත්තෙ දොසං පස්සිත්වා අපරිහීනජ්ඣානො කාලං කත්වා අසඤ්ඤසත්තෙසු නිබ්බත්තති, චිත්තමස්ස චුතිචිත්තනිරොධෙන ඉධෙව නිවත්තති, රූපක්ඛන්ධමත්තමෙව තත්ථ පාතුභවති. තෙ තත්ථ යථා නාම ජියාවෙගක්ඛිත්තො සරො යත්තකො ජියාවෙගො, තත්තකමෙව ආකාසෙ ගච්ඡති. එවමෙව ඣානවෙගක්ඛිත්තා උපපජ්ජිත්වා යත්තකො ඣානවෙගො, තත්තකමෙව කාලං තිට්ඨන්ති, ඣානවෙගෙ පන පරිහීනෙ තත්ථ රූපක්ඛන්ධො අන්තරධායති, ඉධ පන පටිසන්ධිසඤ්ඤා උප්පජ්ජති. යස්මා පන තාය ඉධ උප්පන්නසඤ්ඤාය තෙසං තත්ථ චුති පඤ්ඤායති, තස්මා ‘‘සඤ්ඤුප්පාදා ච පන තෙ දෙවා තම්හා කායා චවන්තී’’ති වුත්තං. සන්තතායාති සන්තභාවාය. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. තක්කීවාදොපි වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බොති.

68-73. 'Asaññasattā' (nicht-wahrnehmende Wesen) – dies ist der Kopf der Lehrdarlegung; die Bedeutung ist: Wesen, deren Daseinsform (attabhāva) lediglich aus Materie (rūpa) besteht, ohne das Entstehen von Bewusstseinsprozessen. Deren Entstehung ist folgendermaßen zu verstehen: Ein gewisser Mensch, der in einer sektiererischen Tradition (titthāyatane) ordiniert wurde, übt die Vorbereitungen für das Wind-Kasiṇa (vāyokasiṇe) und bringt die vierte meditative Vertiefung (catutthajjhāna) hervor. Nachdem er aus dieser Vertiefung aufgestanden ist, betrachtet er die Fehlerhaftigkeit des Geistes: 'Wenn Geist vorhanden ist, entstehen Leiden wie das Abschlagen der Hände und alle Arten von Gefahren. Genug mit diesem Geist! Der Zustand der Geistlosigkeit allein ist friedvoll.' Indem er so den Fehler im Geist erkennt, stirbt er, ohne dass seine Vertiefung schwindet, und wird unter den nicht-wahrnehmenden Wesen wiedergeboren. Sein Geist zieht sich genau hier (in der Sinnenwelt) durch das Aufhören des Todesbewusstseins zurück; dort erscheint lediglich die Gruppe der Form (rūpakkhandha). Dort verweilen sie so: Wie ein Pfeil, der durch die Kraft der Bogensehne abgeschossen wurde, nur so lange durch die Luft fliegt, wie die Kraft der Bogensehne reicht, so verweilen sie, die durch die Kraft der Vertiefung (jhānavega) dorthin geschleudert wurden, genau so lange, wie die Kraft der Vertiefung anhält. Wenn die Kraft der Vertiefung jedoch erschöpft ist, verschwindet dort die Gruppe der Form, und hier entsteht die Wahrnehmung der Wiederverknüpfung (paṭisandhisaññā). Da nun durch diese hier entstandene Wahrnehmung ihr Sterben dort offenbar wird, sagte der Erhabene: 'Mit dem Entstehen der Wahrnehmung scheiden jene Götter aus jenem Körper.' 'Santatāyā' bedeutet: zum Zwecke des Fortbestehens. Das Übrige ist hierin klar ersichtlich. Auch die Ansicht der Logiker (takkīvāda) ist nach der bereits dargelegten Methode zu verstehen.

අපරන්තකප්පිකවණ්ණනා

Erläuterung zu den Spekulanten über die Zukunft (Aparantakappika).

74. එවං අට්ඨාරස පුබ්බන්තකප්පිකෙ දස්සෙත්වා ඉදානි චතුචත්තාරීසං අපරන්තකප්පිකෙ දස්සෙතුං – ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අනාගතකොට්ඨාසසඞ්ඛාතං අපරන්තං කප්පෙත්වා ගණ්හන්තීති අපරන්තකප්පිකා, අපරන්තකප්පො වා එතෙසං අත්ථීති අපරන්තකප්පිකා. එවං සෙසම්පි පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

74. Nachdem so die achtzehn Spekulanten über die Vergangenheit dargelegt wurden, sprach der Herr 'Santi, bhikkhave' usw., um nun die vierundvierzig Spekulanten über die Zukunft aufzuzeigen. Darin bedeutet 'aparantakappikā', dass sie über die Zukunft (aparanta), die als der kommende Zeitabschnitt gilt, Mutmaßungen anstellen und diese als Ansicht ergreifen; oder: sie werden 'aparantakappikā' genannt, weil sie Mutmaßungen über die Zukunft hegen. Alles Übrige ist ebenso nach der zuvor dargelegten Weise zu verstehen.

සඤ්ඤීවාදවණ්ණනා

Erläuterung zur Lehre von der Wahrnehmungsbegabtheit (Saññīvāda).

75. උද්ධමාඝාතනිකාති ආඝාතනං වුච්චති මරණං, උද්ධමාඝාතනා අත්තානං වදන්තීති උද්ධමාඝාතනිකා. සඤ්ඤීති පවත්තො වාදො, සඤ්ඤීවාදො, සො එතෙසං අත්ථීති සඤ්ඤීවාදා.

75. 'Uddhamāghātanikā': Mit 'āghātana' wird der Tod bezeichnet; jene, die ein Selbst nach dem Tode (uddhamāghātanā) lehren, heißen 'Uddhamāghātanikā'. 'Saññī' (wahrnehmungsbegabt) ist die dargelegte Lehre (vāda); jene, die diese Lehre vom wahrnehmungsbegabten Selbst haben, nennt man 'Saññīvādā'.

76-77. රූපී අත්තාතිආදීසු කසිණරූපං ‘‘අත්තා’’ති තත්ථ පවත්තසඤ්ඤඤ්චස්ස ‘‘සඤ්ඤා’’ති ගහෙත්වා වා ආජීවකාදයො විය තක්කමත්තෙනෙව වා ‘‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා සඤ්ඤී’’ති නං පඤ්ඤපෙන්ති. තත්ථ අරොගොති නිච්චො. අරූපසමාපත්තිනිමිත්තං පන ‘‘අත්තා’’ති සමාපත්තිසඤ්ඤඤ්චස්ස ‘‘සඤ්ඤා’’ති ගහෙත්වා වා නිගණ්ඨාදයො විය තක්කමත්තෙනෙව වා ‘‘අරූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා සඤ්ඤී’’ති නං පඤ්ඤපෙන්ති. තතියා පන මිස්සකගාහවසෙන පවත්තා දිට්ඨි. චතුත්ථා තක්කගාහෙනෙව. දුතියචතුක්කං [Pg.110] අන්තානන්තිකවාදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. තතියචතුක්කෙ සමාපන්නකවසෙන එකත්තසඤ්ඤී, අසමාපන්නකවසෙන නානත්තසඤ්ඤී, පරිත්තකසිණවසෙන පරිත්තසඤ්ඤී, විපුලකසිණවසෙන අප්පමාණසඤ්ඤීති වෙදිතබ්බා. චතුත්ථචතුක්කෙ පන දිබ්බෙන චක්ඛුනා තිකචතුක්කජ්ඣානභූමියං නිබ්බත්තමානං දිස්වා ‘‘එකන්තසුඛී’’ති ගණ්හාති. නිරයෙ නිබ්බත්තමානං දිස්වා ‘‘එකන්තදුක්ඛී’’ති. මනුස්සෙසු නිබ්බත්තමානං දිස්වා ‘‘සුඛදුක්ඛී’’ති. වෙහප්ඵලදෙවෙසු නිබ්බත්තමානං දිස්වා ‘‘අදුක්ඛමසුඛී’’ති ගණ්හාති. විසෙසතො හි පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණලාභිනො පුබ්බන්තකප්පිකා හොන්ති, දිබ්බචක්ඛුකා අපරන්තකප්පිකාති.

76-77. In den Passagen wie 'rūpī attā' (das Selbst ist körperlich) usw. ist die Bedeutung so zu verstehen: Entweder nehmen sie die Form eines Kasiṇa als 'Selbst' an und die darin ablaufende Wahrnehmung als dessen 'Wahrnehmung', oder sie lehren dies – wie die Ājīvakas und andere – bloß durch logisches Grübeln: 'Das Selbst ist körperlich, nach dem Tode gesund und wahrnehmungsbegabt.' 'Arogo' bedeutet hier 'beständig' (nicca). In Bezug auf das Objekt einer unkörperlichen Erreichung (arūpasamāpatti) nehmen andere wiederum – wie die Nigaṇṭhas – dieses als 'Selbst' und die Wahrnehmung der Erreichung als dessen 'Wahrnehmung' an, oder sie lehren bloß durch logisches Grübeln: 'Das Selbst ist unkörperlich, nach dem Tode gesund und wahrnehmungsbegabt.' Die dritte Ansicht hingegen ist durch das Ergreifen einer Mischform entstanden. Die vierte allein durch logisches Ergreifen. Die zweite Vierergruppe ist nach der Methode zu verstehen, die bei der Lehre von der Endlichkeit und Unendlichkeit dargelegt wurde. In der dritten Vierergruppe ist zu verstehen: 'einheitlich wahrnehmend' aufgrund eines Vertieften, 'vielfältig wahrnehmend' aufgrund eines Nicht-Vertieften, 'begrenzt wahrnehmend' aufgrund eines begrenzten Kasiṇa und 'unermesslich wahrnehmend' aufgrund eines ausgedehnten Kasiṇa. In der vierten Vierergruppe schließlich sieht einer mit dem himmlischen Auge ein Wesen, das in der Ebene der ersten drei oder vier Vertiefungen wiedergeboren wird, und nimmt an: 'Das Selbst ist rein glücklich.' Sieht er ein Wesen, das in der Hölle wiedergeboren wird, nimmt er an: 'Das Selbst ist rein leidvoll.' Sieht er ein Wesen unter den Menschen, nimmt er an: 'Das Selbst ist glücklich und leidvoll.' Sieht er ein Wesen unter den Vehapphala-Göttern, nimmt er an: 'Das Selbst ist weder-leidvoll-noch-glücklich.' Denn insbesondere jene, die die Fähigkeit zur Erinnerung an frühere Existenzen besitzen, werden zu Spekulanten über die Vergangenheit, während jene mit dem himmlischen Auge zu Spekulanten über die Zukunft werden.

අසඤ්ඤීවාදවණ්ණනා

Erläuterung zur Lehre von der Wahrnehmungslosigkeit und der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung.

78-83. අසඤ්ඤීවාදො සඤ්ඤීවාදෙ ආදිම්හි වුත්තානං ද්වින්නං චතුක්කානං වසෙන වෙදිතබ්බො. තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදො. කෙවලඤ්හි තත්ථ ‘‘සඤ්ඤී අත්තා’’ති ගණ්හන්තානං තා දිට්ඨියො, ඉධ ‘‘අසඤ්ඤී’’ති ච ‘‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී’’ති ච. තත්ථ න එකන්තෙන කාරණං පරියෙසිතබ්බං. දිට්ඨිගතිකස්ස හි ගාහො උම්මත්තකපච්ඡිසදිසොති වුත්තමෙතං.

78-83. Die Lehre von der Wahrnehmungslosigkeit (asaññīvāda) ist anhand der ersten beiden Vierergruppen zu verstehen, die bei der Lehre von der Wahrnehmungsbegabtheit (saññīvāda) genannt wurden. Ebenso ist die Lehre von der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung zu verstehen. Der einzige Unterschied ist, dass dort jene, die die Ansicht ergreifen, das Selbst sei 'wahrnehmungsbegabt', ihre Theorien haben, während hier jene stehen, die es als 'wahrnehmungslos' oder 'weder-wahrnehmungsbegabt-noch-nicht-wahrnehmungsbegabt' ergreifen. Man sollte dort nicht nach einem absolut zwingenden Grund suchen. Denn das Ergreifen eines Ansichten-Hegers gleicht dem Korb eines Wahnsinnigen; dies wurde bereits so gesagt.

උච්ඡෙදවාදවණ්ණනා

Erläuterung zur Lehre von der Vernichtung (Ucchedavāda).

84. උච්ඡෙදවාදෙ සතොති විජ්ජමානස්ස. උච්ඡෙදන්ති උපච්ඡෙදං. විනාසන්ති අදස්සනං. විභවන්ති භාවවිගමං. සබ්බානෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව. තත්ථ ද්වෙ ජනා උච්ඡෙදදිට්ඨිං ගණ්හන්ති, ලාභී ච අලාභී ච. ලාභී අරහතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා චුතිං දිස්වා උපපත්තිං අපස්සන්තො, යො වා චුතිමත්තමෙව දට්ඨුං සක්කොති, න උපපාතං; සො උච්ඡෙදදිට්ඨිං ගණ්හාති. අලාභී ච ‘‘කො පරලොකං න ජානාතී’’ති කාමසුඛගිද්ධතාය වා. ‘‘යථා රුක්ඛතො පණ්ණානි පතිතානි න පුන විරුහන්ති, එවමෙව සත්තා’’තිආදිනා තක්කෙන වා උච්ඡෙදං ගණ්හාති. ඉධ පන තණ්හාදිට්ඨීනං වසෙන තථා ච අඤ්ඤථා ච විකප්පෙත්වාව ඉමා සත්ත දිට්ඨියො උප්පන්නාති වෙදිතබ්බා.

84. In der Lehre von der Vernichtung bedeutet 'sato': eines existierenden Wesens. 'Ucchedaṃ' bedeutet Abschneiden. 'Vināsaṃ' bedeutet das Nicht-mehr-Gesehenwerden. 'Vibhavaṃ' bedeutet das Verschwinden des Seins. All dies sind Synonyme füreinander. In diesem Zusammenhang ergreifen zwei Arten von Menschen die Vernichtungsansicht: solche mit geistigen Errungenschaften (lābhī) und solche ohne (alābhī). Ein Erlangender sieht mit dem himmlischen Auge das Sterben, sieht aber nicht die Wiedergeburt; oder wer nur das bloße Sterben sehen kann, nicht aber das Erscheinen der Wiedergeburt, der ergreift die Vernichtungsansicht. Ein Nicht-Erlangender hingegen denkt entweder aus Gier nach Sinnenfreuden: 'Wer weiß schon, ob es eine jenseitige Welt gibt?' oder er ergreift die Vernichtung durch logisches Grübeln wie: 'Wie Blätter, die vom Baum gefallen sind, nicht wieder anwachsen, so ist es auch mit den Wesen.' Hierbei ist zu verstehen, dass diese sieben Ansichten entstanden sind, indem man aufgrund von Begehren und Ansichten auf die eine oder andere Weise spekulierte.

85. තත්ථ රූපීති රූපවා. චාතුමහාභූතිකොති චතුමහාභූතමයො. මාතාපිතූනං එතන්ති මාතාපෙත්තිකං. කිං තං? සුක්කසොණිතං. මාතාපෙත්තිකෙ [Pg.111] සම්භූතො ජාතොති මාතාපෙත්තිකසම්භවො. ඉති රූපකායසීසෙන මනුස්සත්තභාවං ‘‘අත්තා’’ති වදති. ඉත්ථෙකෙති ඉත්ථං එකෙ එවමෙකෙති අත්ථො.

85. Darin bedeutet 'rūpī': einen Körper besitzend. 'Cātumahābhūtiko': aus den vier großen Elementen bestehend. 'Mātāpitūnaṃ etaṃ' bedeutet 'von Mutter und Vater stammend' (mātāpettikaṃ). Was ist das? Sperma und Blut. 'Mātāpettike sambhūto jāto' (aus den Eltern entstanden und geboren) bedeutet 'mātāpettikasambhavo'. So bezeichnet er die menschliche Daseinsform unter dem Hauptbegriff des Körpers (rūpakāya) als 'Selbst'. 'Ittheketi' bedeutet: so (itthaṃ) lehren einige (eke). 'Evaṃ eke' ist der Sinn.

86. දුතියො තං පටික්ඛිපිත්වා දිබ්බත්තභාවං වදති. දිබ්බොති දෙවලොකෙ සම්භූතො. කාමාවචරොති ඡ කාමාවචරදෙවපරියාපන්නො. කබළීකාරං ආහාරං භක්ඛතීති කබළීකාරාහාරභක්ඛො.

86. Der Zweite weist jene Ansicht zurück und spricht von einer göttlichen Daseinsform. 'Dibbo' bedeutet: in der Götterwelt entstanden. 'Kāmāvacaro' bedeutet: zu den sechs Götterwelten der Sinnensphäre gehörig. 'Kabaḷīkāraṃ āhāraṃ bhakkhatī' (er verzehrt feste Nahrung) bedeutet 'kabaḷīkārāhārabhakkho'.

87. මනොමයොති ඣානමනෙන නිබ්බත්තො. සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගීති සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගයුත්තො. අහීනින්ද්‍රියොති පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො. යානි බ්‍රහ්මලොකෙ අත්ථි, තෙසං වසෙන ඉතරෙසඤ්ච සණ්ඨානවසෙනෙතං වුත්තං.

87. „Aus Geist geschaffen“ (manomayo) bedeutet, dass er durch den Jhana-Geist (den Geist der Vertiefung) hervorgebracht wurde. „Mit allen Gliedern und Organen versehen“ (sabbaṅgapaccaṅgī) bedeutet, mit sämtlichen großen und kleinen Körperteilen ausgestattet zu sein. „Mit unversehrten Sinnen“ (ahīnindriyo) bedeutet, über vollständige Sinnesorgane zu verfügen. In Bezug auf jene Sinne (Sehen und Hören), die in der Brahma-Welt existieren, sowie aufgrund der äußeren Form der übrigen Sinne wurde dies so ausgesagt.

88-92. සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමාතිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො. ආකාසානඤ්චායතනූපගොතිආදීසු පන ආකාසානඤ්චායතනභවං උපගතොති, එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

88-92. Die Bedeutung von Ausdrücken wie „durch das vollständige Überwinden der Form-Wahrnehmungen“ wurde bereits im Visuddhimagga erläutert. Bei Formulierungen wie „er gelangt in die Sphäre der unendlichen Raumweite“ ist jedoch zu verstehen, dass er in den Daseinszustand der unendlichen Raumweite eingetreten ist. Alles Übrige an dieser Stelle ist offensichtlich.

දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre vom Nibbana im gegenwärtigen Leben (Diṭṭhadhammanibbānavāda).

93. දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදෙ දිට්ඨධම්මොති පච්චක්ඛධම්මො වුච්චති, තත්ථ තත්ථ පටිලද්ධත්තභාවස්සෙතං අධිවචනං. දිට්ඨධම්මෙ නිබ්බානං දිට්ඨධම්මනිබ්බානං, ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ දුක්ඛවූපසමනන්ති අත්ථො. තං වදන්තීති දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා. පරමදිට්ඨධම්මනිබ්බානන්ති පරමං දිට්ඨධම්මනිබ්බානං උත්තමන්ති අත්ථො.

93. In der Lehre vom Nibbana im gegenwärtigen Leben wird mit „gegenwärtiges Leben“ (diṭṭhadhamma) das unmittelbar erfahrbare Phänomen bezeichnet; es ist ein Begriff für den in dem jeweiligen Daseinszustand erlangten individuellen Zustand. „Nibbana im gegenwärtigen Leben“ bedeutet die Beruhigung des Leidens in genau diesem gegenwärtigen Dasein. Jene, die dies behaupten, werden als „Lehrer des Nibbana im gegenwärtigen Leben“ bezeichnet. „Höchstes Nibbana im gegenwärtigen Leben“ bedeutet das vorzüglichste oder höchste Zur-Ruhe-Kommen des Leidens im gegenwärtigen Dasein.

94. පඤ්චහි කාමගුණෙහීති මනාපියරූපාදීහි පඤ්චහි කාමකොට්ඨාසෙහි බන්ධනෙහි වා. සමප්පිතොති සුට්ඨු අප්පිතො අල්ලීනො හුත්වා. සමඞ්ගීභූතොති සමන්නාගතො. පරිචාරෙතීති තෙසු කාමගුණෙසු යථාසුඛං ඉන්ද්‍රියානි චාරෙති සඤ්චාරෙති ඉතොචිතො ච උපනෙති. අථ වා ලළති රමති කීළති. එත්ථ ච දුවිධා කාමගුණා – මානුසකා චෙව දිබ්බා ච. මානුසකා මන්ධාතුකාමගුණසදිසා දට්ඨබ්බා, දිබ්බා පරනිම්මිතවසවත්තිදෙවරාජස්ස කාමගුණසදිසාති. එවරූපෙ කාමෙ උපගතානඤ්හි තෙ දිට්ඨධම්මනිබ්බානසම්පත්තිං පඤ්ඤපෙන්ති.

94. „Mit den fünf Strängen der Sinnenlust“ bezieht sich auf die fünf Arten von Sinnesobjekten wie angenehme Formen usw., welche als Bindungen fungieren. „Völlig hingegeben“ bedeutet, dass man fest anhaftet und darin versunken ist. „Ausgestattet“ bedeutet, damit versehen zu sein. „Er genießt“ (paricāreti) bedeutet, dass er seine Sinne in jenen Sinnesobjekten nach Belieben wandeln lässt, sie umherführt und sie hierhin und dorthin lenkt. Oder aber er erfreut sich, ergötzt sich und spielt damit. Hierbei gibt es zwei Arten von Sinnenlust: die menschliche und die göttliche. Die menschliche Sinnenlust ist wie jene des Königs Mandhatu zu betrachten, die göttliche wie die des Götterkönigs der Paranimmitavasavatti-Götter. Denn jene, die solchen Sinnesgenüssen nachgehen, verkünden dies als das Erlangen des Nibbana im gegenwärtigen Leben.

95. දුතියවාරෙ [Pg.112] හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චා පටිපීළනට්ඨෙන දුක්ඛා, පකතිජහනට්ඨෙන විපරිණාමධම්මාති වෙදිතබ්බා. තෙසං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවාති තෙසං කාමානං විපරිණාමසඞ්ඛාතා අඤ්ඤථාභාවා, යම්පි මෙ අහොසි, තම්පි මෙ නත්ථීති වුත්තනයෙන උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. තත්ථ අන්තොනිජ්ඣායනලක්ඛණො සොකො, තන්නිස්සිතලාලප්පනලක්ඛණො පරිදෙවො, කායප්පටිපීළනලක්ඛණං දුක්ඛං, මනොවිඝාතලක්ඛණං දොමනස්සං, විසාදලක්ඛණො උපායාසො, විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදීනමත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො.

95. Im zweiten Abschnitt sind die Dinge als „unbeständig“ zu verstehen, da sie nach ihrem Entstehen vergehen; als „leidvoll“, da sie fortwährend bedrängen; und als „dem Wandel unterworfen“, da sie ihre ursprüngliche Natur aufgeben. Aufgrund dieses Wandels und Anderswerdens der Sinnesobjekte entstehen Kummer, Wehklagen, Schmerz, Trübsal und Verzweiflung nach der Weise: „Was ich einst besaß, das habe ich nun nicht mehr.“ Dabei ist Kummer (soka) durch das innere Verbrennen gekennzeichnet, Wehklagen (parideva) durch das darauf beruhende Jammern, Schmerz (dukkha) durch die Bedrängnis des Körpers, Trübsal (domanassa) durch die Qual des Geistes und Verzweiflung (upāyāsa) durch tiefe Betrübnis. Die Bedeutung von „fern von den Sinnengenüssen“ usw. wurde im Visuddhimagga dargelegt.

96. විතක්කිතන්ති අභිනිරොපනවසෙන පවත්තො විතක්කො. විචාරිතන්ති අනුමජ්ජනවසෙන පවත්තො විචාරො. එතෙනෙතන්ති එතෙන විතක්කිතෙන ච විචාරිතෙන ච එතං පඨමජ්ඣානං ඔළාරිකං සකණ්ඩකං විය ඛායති.

96. „Gedacht“ (vitakkita) bezeichnet das Denken, das durch das Ausrichten des Geistes auf das Objekt geschieht. „Besonnen“ (vicārita) bezeichnet das Nachsinnen, das durch das wiederholte Berühren des Objekts geschieht. Mit dem Satz „dadurch erscheint dies“ ist gemeint, dass aufgrund dieses Denkens und Sinnens die erste Vertiefung als etwas Grobes erscheint, so als wäre sie mit Dornen behaftet.

97-98. පීතිගතන්ති පීතියෙව. චෙතසො උප්පිලාවිතත්තන්ති චිත්තස්ස උප්පිලභාවකරණං. චෙතසො ආභොගොති ඣානා වුට්ඨාය තස්මිං සුඛෙ පුනප්පුනං චිත්තස්ස ආභොගො මනසිකාරො සමන්නාහාරොති. සෙසමෙත්ථ දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදෙ උත්තානමෙව.

97-98. „Mit Verzückung verbunden“ (pītigata) bedeutet die Verzückung selbst. „Das Erhobensein des Geistes“ (cetaso uppilāvitatta) bedeutet das Bewirken eines Zustands, in dem der Geist emporgehoben wird. „Die Hinwendung des Geistes“ (cetaso ābhogo) bedeutet die wiederholte Ausrichtung, Aufmerksamkeit und Zuwendung des Geistes auf jene Glückseligkeit nach dem Aufstehen aus der Vertiefung. Alles Übrige in diesem Abschnitt über die Lehre vom Nibbana im gegenwärtigen Leben ist offensichtlich.

එත්තාවතා සබ්බාපි ද්වාසට්ඨිදිට්ඨියො කථිතා හොන්ති. යාසං සත්තෙව උච්ඡෙදදිට්ඨියො, සෙසා සස්සතදිට්ඨියො.

Damit sind nun alle zweiundsechzig Ansichten dargelegt worden. Von diesen sind genau sieben Vernichtungsansichten (ucchedadiṭṭhi), während die übrigen Ewigkeitsansichten (sassatadiṭṭhi) sind.

100-104. ඉදානි – ‘‘ඉමෙහි ඛො තෙ, භික්ඛවෙ’’ති ඉමිනා වාරෙන සබ්බෙපි තෙ අපරන්තකප්පිකෙ එකජ්ඣං නිය්‍යාතෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං විස්සජ්ජෙති. පුන – ‘‘ඉමෙහි, ඛො තෙ භික්ඛවෙ’’තිආදිනා වාරෙන සබ්බෙපි තෙ පුබ්බන්තාපරන්තකප්පිකෙ එකජ්ඣං නිය්‍යාතෙත්වා තදෙව ඤාණං විස්සජ්ජෙති. ඉති ‘‘කතමෙ ච තෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා’’තිආදිම්හි පුච්ඡමානොපි සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණමෙව පුච්ඡිත්වා විස්සජ්ජමානොපි සත්තානං අජ්ඣාසයං තුලාය තුලයන්තො විය සිනෙරුපාදතො වාලුකං උද්ධරන්තො විය ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි උද්ධරිත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණමෙව විස්සජ්ජෙති. එවමයං යථානුසන්ධිවසෙන දෙසනා ආගතා.

100-104. Nun fasst der Erhabene mit dem Abschnitt „Durch diese [Gründe], o Mönche“ alle jene, die über die Zukunft spekulieren, zusammen und entfaltet sein Alleswissen. Danach fasst er mit dem Abschnitt „Durch diese [Gründe], o Mönche“ usw. alle jene zusammen, die über die Vergangenheit, die Zukunft oder beides spekulieren, und entfaltet eben dieses Wissen erneut. So hat er bei der einleitenden Frage „Welches sind nun, o Mönche, jene Dinge?“ sein Alleswissen erfragt und bei der Beantwortung die Neigungen der Wesen wie mit einer Waage abgewogen; er hat die zweiundsechzig Ansichten gleichsam herausgeholt, wie man Sand am Fuße des Berges Sineru wegschafft, und dabei allein sein Alleswissen dargelegt. Auf diese Weise ist diese Lehrverkündung gemäß dem Zusammenhang der Darlegung (yathānusandhi) zustande gekommen.

තයො හි සුත්තස්ස අනුසන්ධී – පුච්ඡානුසන්ධි, අජ්ඣාසයානුසන්ධි, යථානුසන්ධීති. තත්ථ ‘‘එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – කිං නු [Pg.113] ඛො, භන්තෙ, ඔරිමං තීරං, කිං පාරිමං තීරං, කො මජ්ඣෙ සංසීදො, කො ථලෙ උස්සාදො, කො මනුස්සග්ගාහො, කො අමනුස්සග්ගාහො, කො ආවට්ටග්ගාහො, කො අන්තොපූතිභාවො’’ති (සං. නි. 4.241) එවං පුච්ඡන්තානං භගවතා විස්සජ්ජිතසුත්තවසෙන පුච්ඡානුසන්ධි වෙදිතබ්බො.

Es gibt nämlich drei Arten des Zusammenhangs in einer Lehrrede: den Zusammenhang durch eine Frage (pucchānusandhi), den Zusammenhang durch die Neigung (ajjhāsayānusandhi) und den natürlichen Zusammenhang (yathānusandhi). Dabei ist der Zusammenhang durch eine Frage an jener Stelle zu verstehen, wo es heißt: „Als dies gesagt wurde, sprach ein gewisser Mönch zum Erhabenen: ‚Was, o Herr, ist das diesseitige Ufer, was das jenseitige Ufer? Was ist das Versinken in der Mitte, was das Festsitzen auf dem Trockenen? Was ist das Ergriffenwerden durch Menschen, was das Ergriffenwerden durch Nichtmenschen? Was ist das Ergriffenwerden durch einen Strudel, was das Verfaulen im Inneren?‘“ Aufgrund der Beantwortung dieser Fragen durch den Erhabenen in der Sutta ist dies als Zusammenhang durch eine Frage zu erkennen.

අථ ඛො අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ඉති කිර භො රූපං අනත්තා…, වෙදනා…, සඤ්ඤා…, සඞ්ඛාරා …, විඤ්ඤාණං අනත්තා, අනත්තකතානි කිර කම්මානි කමත්තානං ඵුසිස්සන්තී’’ති. අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතො පරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති, යං ඉධෙකච්චො මොඝපුරිසො අවිද්වා අවිජ්ජාගතො තණ්හාධිපතෙය්‍යෙන චෙතසා සත්ථුසාසනං අතිධාවිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය – ‘‘ඉති කිර භො රූපං අනත්තා…පෙ… ඵුසිස්සන්තී’’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති (ම. නි. 3.10). එවං පරෙසං අජ්ඣාසයං විදිත්වා භගවතා වුත්තසුත්තවසෙන අජ්ඣාසයානුසන්ධි වෙදිතබ්බො.

Da entstand bei einem gewissen Mönch folgende Überlegung im Geist: „So ist also, wie man hört, die Form Nicht-Selbst, das Gefühl …, die Wahrnehmung …, die Gestaltungen …, das Bewusstsein Nicht-Selbst. Welche Art von Selbst werden dann Taten treffen, die von einem Nicht-Selbst begangen wurden?“ Der Erhabene erkannte mit seinem Geist die Überlegung jenes Mönchs und wandte sich an die Mönche: „Es ist möglich, o Mönche, dass hier ein gewisser törichter Mensch, der unwissend ist und der Unwissenheit verfallen ist, mit einem von Begehren beherrschten Geist meint, die Lehre des Meisters überspringen zu müssen, indem er denkt: ‚So ist also die Form Nicht-Selbst … usw. … welche [Art von Selbst] werden sie treffen?‘ Was meint ihr dazu, o Mönche, ist die Form beständig oder unbeständig?“ Da der Erhabene die Neigung anderer erkannt und die Lehrrede entsprechend verkündet hat, ist dies als Zusammenhang durch die Neigung (ajjhāsayānusandhi) zu verstehen.

යෙන පන ධම්මෙන ආදිම්හි දෙසනා උට්ඨිතා, තස්ස ධම්මස්ස අනුරූපධම්මවසෙන වා පටිපක්ඛවසෙන වා යෙසු සුත්තෙසු උපරි දෙසනා ආගච්ඡති, තෙසං වසෙන යථානුසන්ධි වෙදිතබ්බො. සෙය්‍යථිදං, ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්තෙ හෙට්ඨා සීලෙන දෙසනා උට්ඨිතා, උපරි ඡ අභිඤ්ඤා ආගතා. වත්ථසුත්තෙ හෙට්ඨා කිලෙසෙන දෙසනා උට්ඨිතා, උපරි බ්‍රහ්මවිහාරා ආගතා. කොසම්බකසුත්තෙ හෙට්ඨා භණ්ඩනෙන උට්ඨිතා, උපරි සාරණීයධම්මා ආගතා. කකචූපමෙ හෙට්ඨා අක්ඛන්තියා උට්ඨිතා, උපරි කකචූපමා ආගතා. ඉමස්මිම්පි බ්‍රහ්මජාලෙ හෙට්ඨා දිට්ඨිවසෙන දෙසනා උට්ඨිතා, උපරි සුඤ්ඤතාපකාසනං ආගතං. තෙන වුත්තං – ‘‘එවමයං යථානුසන්ධිවසෙන දෙසනා ආගතා’’ති.

Mit welchem Thema auch immer eine Unterweisung zu Beginn erhoben wurde, wird die Verbindung (yathānusandhi) in jenen Suttas anhand der nachfolgenden Unterweisung erkannt, die entweder durch die Kraft eines entsprechenden (anurūpa) oder eines gegensätzlichen (paṭipakkha) Themas erscheint. Dies ist wie folgt: Im Ākaṅkheyya-Sutta beginnt die Unterweisung im vorangehenden Teil mit der Tugend (sīla), und im folgenden Teil erscheinen die sechs Arten des höheren Wissens (abhiññā). Im Vattha-Sutta beginnt die Unterweisung im vorangehenden Teil mit den Befleckungen (kilesa), und im folgenden Teil erscheinen die göttlichen Verweilzustände (brahmavihārā). Im Kosambaka-Sutta beginnt sie im vorangehenden Teil mit Streit (bhaṇḍana), und im folgenden Teil erscheinen die Prinzipien der Herzlichkeit (sāraṇīyadhammā). Im Kakacūpama-Sutta beginnt sie im vorangehenden Teil mit Ungeduld (akkhanti), und im folgenden Teil erscheint das Gleichnis von der Säge (kakacūpamā). Auch in diesem Brahmajāla-Sutta beginnt die Unterweisung im vorangehenden Teil durch die Kraft der Ansichten (diṭṭhi), und im folgenden Teil erscheint die Darlegung der Leerheit (suññatā). Daher wurde gesagt: „Auf diese Weise ist diese Unterweisung durch die Kraft der Verbindung gemäß dem Thema (yathānusandhi) überliefert.“

පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිතවාරවණ්ණනා

Erläuterung des Abschnitts über das durch Begehren Verängstigte und Erschütterte (Paritassitavipphanditavāra)

105-117. ඉදානි මරියාදවිභාගදස්සනත්ථං – ‘‘තත්‍ර භික්ඛවෙ’’තිආදිකා දෙසනා ආරද්ධා. තදපි තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං අජානතං අපස්සතං වෙදයිතං තණ්හාගතානං පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිතමෙවාති යෙන දිට්ඨිඅස්සාදෙන [Pg.114] දිට්ඨිසුඛෙන දිට්ඨිවෙදයිතෙන තෙ සොමනස්සජාතා සස්සතං අත්තානඤ්ච ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙන්ති චතූහි වත්ථූහි, තදපි තෙසං භවන්තානං සමණබ්‍රාහ්මණානං යථාභූතං ධම්මානං සභාවං අජානන්තානං අපස්සන්තානං වෙදයිතං තණ්හාගතානං කෙවලං තණ්හාගතානංයෙව තං වෙදයිතං, තඤ්ච ඛො පනෙතං පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිතමෙව. දිට්ඨිසඞ්ඛාතෙන චෙව තණ්හාසඞ්ඛාතෙන ච පරිතස්සිතෙන විප්ඵන්දිතමෙව චලිතමෙව කම්පිතමෙව ථුසරාසිම්හි නිඛාතඛාණුසදිසං, න සොතාපන්නස්ස දස්සනමිව නිච්චලන්ති දස්සෙති. එස නයො එකච්චසස්සතවාදාදීසුපි.

105-117. Nun wurde, um die Abgrenzung der Bereiche aufzuzeigen, die Unterweisung begonnen, die mit „Dort, ihr Mönche“ einsetzt. „Auch dieses Empfinden jener verehrten Asketen und Brahmanen, die nicht wissen und nicht sehen, ist nur ein durch Begehren verursachtes Verängstigtsein und Erschüttertsein“: Dies bedeutet, dass durch jenen Genuss an Ansichten, jene Freude aus Ansichten und jenes durch Ansichten bedingte Empfinden, wodurch sie freudig gestimmt sind und das Selbst sowie die Welt in vierfacher Weise als beständig proklamieren, auch dieses Empfinden jener verehrten Asketen und Brahmanen – die das Wesen der Dinge nicht der Wirklichkeit entsprechend wissen und sehen – lediglich von Begehren durchsetzt ist. Und eben dieses Empfinden ist ein durch Begehren Verängstigtes und Erschüttertes. Es wird aufgezeigt, dass es allein durch das als „Ansicht“ bezeichnete und als „Begehren“ bezeichnete Verängstigtsein erschüttert, bewegt und schwankend ist, vergleichbar mit einem Pfahl, der in einen Spreuhaufen gesteckt wurde, und nicht unerschütterlich wie die Schau eines Stromeingetretenen (Sotāpanna). Diese Methode gilt auch für die Anhänger der Lehre von der teilweisen Beständigkeit (ekaccasassatavāda) und so weiter.

ඵස්සපච්චයවාරවණ්ණනා

Erläuterung des Abschnitts über die Bedingtheit durch Kontakt (Phassapaccayavāra)

118-130. පුන – ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සස්සතවාදා’’තිආදි පරම්පරපච්චයදස්සනත්ථං ආරද්ධං. තත්ථ තදපි ඵස්සපච්චයාති යෙන දිට්ඨිඅස්සාදෙන දිට්ඨිසුඛෙන දිට්ඨිවෙදයිතෙන තෙ සොමනස්සජාතා සස්සතං අත්තානඤ්ච ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙන්ති චතූහි වත්ථූහි, තදපි තණ්හාදිට්ඨිපරිඵන්දිතං වෙදයිතං ඵස්සපච්චයාති දස්සෙති. එස නයො සබ්බත්ථ.

118-130. Wiederum wurde der Abschnitt „Dort, ihr Mönche, jene Asketen und Brahmanen, die Anhänger der Lehre von der Beständigkeit sind“ usw. begonnen, um die Abfolge der Bedingungen aufzuzeigen. Darin bedeutet „Auch dies ist durch Kontakt bedingt“: Jenes durch den Genuss an Ansichten, die Freude aus Ansichten und das durch Ansichten bedingte Empfinden, wodurch sie freudig gestimmt sind und das Selbst sowie die Welt in vierfacher Weise als beständig proklamieren – auch jenes durch Begehren und Ansichten erschütterte Empfinden, so zeigt er auf, ist durch Kontakt bedingt. Diese Methode gilt überall.

131-143. ඉදානි තස්ස පච්චයස්ස දිට්ඨිවෙදයිතෙ බලවභාවදස්සනත්ථං පුන – ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සස්සතවාදා’’තිආදිමාහ. තත්ථ තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සාති තෙ වත සමණබ්‍රාහ්මණා තං වෙදයිතං විනා ඵස්සෙන පටිසංවෙදිස්සන්තීති කාරණමෙතං නත්ථීති. යථා හි පතතො ගෙහස්ස උපත්ථම්භනත්ථාය ථූණා නාම බලවපච්චයො හොති, න තං ථූණාය අනුපත්ථම්භිතං ඨාතුං සක්කොති, එවමෙව ඵස්සොපි වෙදනාය බලවපච්චයො, තං විනා ඉදං දිට්ඨිවෙදයිතං නත්ථීති දස්සෙති. එස නයො සබ්බත්ථ.

131-143. Um nun die starke Wirksamkeit dieser Bedingung für das durch Ansichten bedingte Empfinden aufzuzeigen, sagte er wiederum: „Dort, ihr Mönche, jene Asketen und Brahmanen, die Anhänger der Lehre von der Beständigkeit sind“ usw. Darin bedeutet „Wahrlich, dass sie ohne Kontakt (empfinden würden)“: Es gibt keinen Grund dafür, dass jene Asketen und Brahmanen jenes Empfinden ohne Kontakt erfahren könnten. Denn wie für ein einstürzendes Haus ein Pfeiler eine starke Stütze (Bedingung) ist und das Haus ohne die Stütze durch den Pfeiler nicht stehen bleiben kann, ebenso ist der Kontakt eine starke Bedingung für das Gefühl; er zeigt auf, dass es ohne diesen kein durch Ansichten bedingtes Empfinden gibt. Diese Methode gilt überall.

දිට්ඨිගතිකාධිට්ඨානවට්ටකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Darlegung über den Kreislauf der Grundlagen für jene, die in Ansichten befangen sind (Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā)

144. ඉදානි තත්‍ර භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සස්සතවාදා සස්සතං අත්තානඤ්ච ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙන්ති චතූහි වත්ථූහි, යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එකච්චසස්සතිකාතිආදිනා නයෙන සබ්බදිට්ඨිවෙදයිතානි සම්පිණ්ඩෙති. කස්මා? උපරි ඵස්සෙ පක්ඛිපනත්ථාය. කථං? සබ්බෙ තෙ ඡහි ඵස්සායතනෙහි ඵුස්ස ඵුස්ස පටිසංවෙදෙන්තීති. තත්ථ ඡ ඵස්සායතනානි නාම – චක්ඛුඵස්සායතනං, සොතඵස්සායතනං, ඝානඵස්සායතනං, ජිව්හාඵස්සායතනං, කායඵස්සායතනං, මනොඵස්සායතනන්ති ඉමානි ඡ. සඤ්ජාති-සමොසරණ-කාරණ-පණ්ණත්තිමත්තත්ථෙසු හි අයං [Pg.115] ආයතනසද්දො පවත්තති. තත්ථ – ‘‘කම්බොජො අස්සානං ආයතනං, ගුන්නං දක්ඛිණාපථො’’ති සඤ්ජාතියං පවත්තති, සඤ්ජාතිට්ඨානෙති අත්ථො. ‘‘මනොරමෙ ආයතනෙ, සෙවන්ති නං විහඞ්ගමා’’ති (අ. නි. 5.38) සමොසරණෙ. ‘‘සති සතිආයතනෙ’’ති (අ. නි. 3.102) කාරණෙ. ‘‘අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තී’’ති (සං. නි. 1.255) පණ්ණත්තිමත්තෙ. ස්වායමිධ සඤ්ජාතිආදිඅත්ථත්තයෙපි යුජ්ජති. චක්ඛාදීසු හි ඵස්සපඤ්චමකා ධම්මා සඤ්ජායන්ති සමොසරන්ති, තානි ච තෙසං කාරණන්ති ආයතනානි. ඉධ පන ‘‘චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො’’ති (සං. නි. 2.43) ඉමිනා නයෙන ඵස්සසීසෙනෙව දෙසනං ආරොපෙත්වා ඵස්සං ආදිං කත්වා පච්චයපරම්පරං දස්සෙතුං ඵස්සායතනාදීනි වුත්තානි.

144. Nun fasst er mit der Methode „Dort, ihr Mönche, jene Asketen und Brahmanen, die Anhänger der Lehre von der Beständigkeit sind ... die das Selbst und die Welt in vierfacher Weise als beständig proklamieren, und auch jene Asketen und Brahmanen, die Anhänger der Lehre von der teilweisen Beständigkeit sind“ usw. alle durch Ansichten bedingten Empfindungen zusammen. Warum? Um sie im Folgenden dem Kontakt unterzuordnen. Wie? Indem er sagt: „Sie alle erfahren dies, indem sie durch die sechs Bereiche des Kontakts immer wieder berührt werden.“ Darin sind die sechs Bereiche des Kontakts (phassāyatana) folgende: der Bereich des Seh-Kontakts, der Bereich des Hör-Kontakts, der Bereich des Riech-Kontakts, der Bereich des Geschmack-Kontakts, der Bereich des Körper-Kontakts und der Bereich des Geist-Kontakts – dies sind die sechs. Das Wort „āyatana“ (Bereich/Grundlage) wird nämlich in den Bedeutungen von Ursprung (sañjāti), Versammlungsort (samosaraṇa), Ursache (kāraṇa) und bloßer Bezeichnung (paṇṇattimatta) verwendet. Darin bedeutet „Kamboja ist das āyatana der Pferde, der Dakkhināpatha das der Rinder“ den Ort des Ursprungs (sañjāti). „An einem erfreulichen Ort (āyatane) lassen sich die Vögel nieder“ bedeutet Versammlungsort (samosaraṇa). „Wenn die Ursache (āyatane) vorhanden ist“ bedeutet Ursache (kāraṇa). „Sie ruhen in Blätterhütten im Waldbereich (araññāyatane)“ bedeutet bloße Bezeichnung. Hier treffen alle drei ersten Bedeutungen (Ursprung usw.) zu. Denn in den Sinnesorganen wie dem Auge usw. entstehen (sañjāyanti) und versammeln sich (samosaranti) die fünf mit dem Kontakt beginnenden Geistesfaktoren (phassapañcamakā), und jene Sinnesorgane sind deren Ursache (kāraṇa), daher nennt man sie „āyatana“. Hier aber wurden die Bereiche des Kontakts usw. angeführt, um die Unterweisung mit dem Kontakt als Hauptpunkt (phassasīsa) einzuleiten und, beginnend mit dem Kontakt, die Abfolge der Bedingungen aufzuzeigen, gemäß der Methode: „In Abhängigkeit vom Auge und von Formen entsteht Sehbewusstsein; das Zusammentreffen der drei ist Kontakt.“

ඵුස්ස ඵුස්ස පටිසංවෙදෙන්තීති ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා පටිසංවෙදෙන්ති. එත්ථ ච කිඤ්චාපි ආයතනානං ඵුසනකිච්චං විය වුත්තං, තථාපි න තෙසං ඵුසනකිච්චතා වෙදිතබ්බා. න හි ආයතනානි ඵුසන්ති, ඵස්සොව තං තං ආරම්මණං ඵුසති, ආයතනානි පන ඵස්සෙ උපනික්ඛිපිත්වා දස්සිතානි; තස්මා සබ්බෙ තෙ ඡ ඵස්සායතනසම්භවෙන ඵස්සෙන රූපාදීනි ආරම්මණානි ඵුසිත්වා තං දිට්ඨිවෙදනං පටිසංවෙදයන්තීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

„Indem sie immer wieder berührt werden, erfahren sie“ bedeutet, dass sie nach wiederholter Berührung empfinden. Hierbei wird zwar so gesprochen, als ob die Sinnesbereiche (āyatana) die Funktion des Berührens hätten, doch ist ihnen diese Funktion des Berührens nicht zuzuschreiben. Denn nicht die Sinnesbereiche berühren, sondern allein der Kontakt (phassa) berührt das jeweilige Objekt; die Sinnesbereiche werden jedoch als dem Kontakt zugeordnet dargestellt. Daher ist der Sinn hierbei wie folgt zu verstehen: „Sie alle, indem sie durch den aus den sechs Sinnesbereichen entstandenen Kontakt Formen und andere Objekte berühren, erfahren jene durch Ansichten bedingte Empfindung.“

තෙසං වෙදනාපච්චයා තණ්හාතිආදීසු වෙදනාති ඡ ඵස්සායතනසම්භවා වෙදනා. සා රූපතණ්හාදිභෙදාය තණ්හාය උපනිස්සයකොටියා පච්චයො හොති. තෙන වුත්තං – ‘‘තෙසං වෙදනාපච්චයා තණ්හා’’ති. සා පන චතුබ්බිධස්ස උපාදානස්ස උපනිස්සයකොටියා චෙව සහජාතකොටියා ච පච්චයො හොති. තථා උපාදානං භවස්ස. භවො ජාතියා උපනිස්සයකොටියා පච්චයො හොති.

In den Worten „durch Empfindung bedingt ist Begehren“ usw. bedeutet Empfindung (vedanā) jene Empfindung, die aus den sechs Sinnesbereichen (phassāyatana) entsteht. Diese ist eine Bedingung für das Begehren, das in Formenbegehren usw. unterteilt wird, und zwar in der Weise der höchsten Grenze der starken Abhängigkeit (upanissaya-koṭi). Daher wurde gesagt: „Durch deren Empfindung bedingt ist Begehren“. Sie ist jedoch auch eine Bedingung für die vierfache Art des Ergreifens (upādāna), sowohl durch die höchste Grenze der starken Abhängigkeit als auch durch die der Mitgeborenheit (sahajāta-koṭi). Ebenso ist das Ergreifen für das Werden (bhava) maßgeblich. Das Werden ist eine Bedingung für die Geburt (jāti) durch die höchste Grenze der starken Abhängigkeit.

ජාතීති පනෙත්ථ සවිකාරා පඤ්චක්ඛන්ධා දට්ඨබ්බා, ජාති ජරාමරණස්ස චෙව සොකාදීනඤ්ච උපනිස්සයකොටියා පච්චයො හොති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පන පටිච්චසමුප්පාදකථා විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තා. ඉධ පනස්ස පයොජනමත්තමෙව වෙදිතබ්බං. භගවා හි වට්ටකථං කථෙන්තො – ‘‘පුරිමා, භික්ඛවෙ, කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජාය, ‘ඉතො පුබ්බෙ අවිජ්ජා නාහොසි, අථ පච්ඡා සමභවී’ති එවඤ්චෙතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති, අථ ච පන පඤ්ඤායති ‘‘ඉදප්පච්චයා අවිජ්ජා’’ති (අ. නි. 10.61) එවං අවිජ්ජාසීසෙන වා, පුරිමා, භික්ඛවෙ, කොටි [Pg.116] න පඤ්ඤායති භවතණ්හාය…පෙ… ‘‘ඉදප්පච්චයා භවතණ්හා’’ති (අ. නි. 10.62) එවං තණ්හාසීසෙන වා, පුරිමා, භික්ඛවෙ, කොටි න පඤ්ඤායති භවදිට්ඨියා…පෙ… ‘‘ඉදප්පච්චයා භවදිට්ඨී’’ති එවං දිට්ඨිසීසෙන වා කථෙසි’’. ඉධ පන දිට්ඨිසීසෙන කථෙන්තො වෙදනාරාගෙන උප්පජ්ජමානා දිට්ඨියො කථෙත්වා වෙදනාමූලකං පටිච්චසමුප්පාදං කථෙසි. තෙන ඉදං දස්සෙති – ‘‘එවමෙතෙ දිට්ඨිගතිකා, ඉදං දස්සනං ගහෙත්වා තීසු භවෙසු චතූසු යොනීසු පඤ්චසු ගතීසු සත්තසු විඤ්ඤාණට්ඨිතීසු නවසු සත්තාවාසෙසු ඉතො එත්ථ එත්තො ඉධාති සන්ධාවන්තා සංසරන්තා යන්තෙ යුත්තගොණො විය, ථම්භෙ උපනිබද්ධකුක්කුරො විය, වාතෙන විප්පන්නට්ඨනාවා විය ච වට්ටදුක්ඛමෙව අනුපරිවත්තන්ති, වට්ටදුක්ඛතො සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොන්තී’’ති.

Unter „Geburt“ (jāti) sind hierbei die fünf Aggregate mit ihren Veränderungen zu verstehen; die Geburt ist eine Bedingung für Altern und Tod sowie für Kummer usw. durch die höchste Grenze der starken Abhängigkeit. Dies ist die Zusammenfassung hierzu; die ausführliche Darstellung der Lehre vom Bedingten Entstehen (paṭiccasamuppāda) wurde von mir im Visuddhimagga dargelegt. Hier jedoch ist nur deren Anwendung zu verstehen. Denn der Erhabene, der die Rede über den Kreislauf (vaṭṭakatha) hielt, sprach: „Mönche, ein früherer Anfangspunkt des Nichtwissens (avijjā) ist nicht ersichtlich; ‘vor diesem gab es kein Nichtwissen, erst danach entstand es’ – so wird es zwar gesagt, Mönche, doch dennoch ist er gemäß dem Gesetz der Natur (dhammaniyāma) als ‘durch diese Bedingung (idappaccayā) entsteht Nichtwissen’ ersichtlich.“ So lehrte er es am Beispiel des Nichtwissens, am Beispiel des Werde-Begehrens (bhavataṇhā) oder am Beispiel der Werde-Ansicht (bhavadiṭṭhi). Hier lehrte er, indem er von der Ansicht ausging, die aufgrund der Lust an der Empfindung entsteht, das Bedingte Entstehen mit der Empfindung als Wurzel. Damit zeigt er: „So nehmen diese Anhänger von Ansichten diese Ansicht an und wandern und kreisen in den drei Daseinsformen, den vier Geburtsarten, den fünf Bestimmungsorten, den sieben Stationen des Bewusstseins und den neun Wohnstätten der Wesen von hier dorthin umher; wie ein Ochse, der an eine Mühle gespannt ist, wie ein Hund, der an einen Pfosten gebunden ist, oder wie ein Boot, das im Wind verloren gegangen ist; sie rotieren nur im Leiden des Kreislaufs und können ihr Haupt nicht aus dem Leiden des Kreislaufs erheben.“

විවට්ටකථාදිවණ්ණනා

Erläuterung der Rede über das Ende des Kreislaufs (vivaṭṭa) usw.

145. එවං දිට්ඨිගතිකාධිට්ඨානං වට්ටං කථෙත්වා ඉදානි යුත්තයොගභික්ඛුඅධිට්ඨානං කත්වා විවට්ටං දස්සෙන්තො – ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ’’තිආදිමාහ. තත්ථ යතොති යදා. ඡන්නං ඵස්සායතනානන්ති යෙහි ඡහි ඵස්සායතනෙහි ඵුසිත්වා පටිසංවෙදයමානානං දිට්ඨිගතිකානං වට්ටං වත්තති, තෙසංයෙව ඡන්නං ඵස්සායතනානං. සමුදයන්තිආදීසු අවිජ්ජාසමුදයා චක්ඛුසමුදයොතිආදිනා වෙදනාකම්මට්ඨානෙ වුත්තනයෙන ඵස්සායතනානං සමුදයාදයො වෙදිතබ්බා. යථා පන තත්ථ ‘‘ඵස්සසමුදයා ඵස්සනිරොධා’’ති වුත්තං, එවමිධ, තං චක්ඛාදීසු – ‘‘ආහාරසමුදයා ආහාරනිරොධා’’ති වෙදිතබ්බං. මනායතනෙ ‘‘නාමරූපසමුදයා නාමරූපනිරොධා’’ති.

145. Nachdem er so den Kreislauf als Grundlage für die Anhänger von Ansichten dargelegt hatte, sprach er nun, um das Ende des Kreislaufs (vivaṭṭa) aufzuzeigen, indem er den Standpunkt eines sich bemühenden Mönchs einnahm: „Wenn nun, Mönche, ein Mönch...“ usw. Dabei bedeutet „wenn“ (yato): zu welcher Zeit. „Von den sechs Berührungsbereichen“ bedeutet: von eben jenen sechs Berührungsbereichen, durch deren Berührung und Empfinden der Kreislauf der Anhänger von Ansichten fortbesteht. Bei den Worten „das Entstehen“ usw. sind das Entstehen usw. der Berührungsbereiche nach der in der Meditation über die Empfindung dargelegten Methode zu verstehen, wie: „durch das Entstehen des Nichtwissens entsteht das Auge“. Wie dort gesagt wurde: „durch das Entstehen der Berührung geschieht das Entstehen der Berührung“, so ist es hier bei den Augen usw. als „durch das Entstehen der Nahrung geschieht das Entstehen der Nahrung“ zu verstehen; beim Geistbereich (manāyatana) als „durch das Entstehen von Name und Form geschieht das Entstehen von Name und Form“.

උත්තරිතරං පජානාතීති දිට්ඨිගතිකො දිට්ඨිමෙව ජානාති. අයං පන දිට්ඨිඤ්ච දිට්ඨිතො ච උත්තරිතරං සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තින්ති යාව අරහත්තා ජානාති. කො එවං ජානාතීති? ඛීණාසවො ජානාති, අනාගාමී, සකදාගාමී, සොතාපන්නො, බහුස්සුතො, ගන්ථධරො භික්ඛු ජානාති, ආරද්ධවිපස්සකො ජානාති. දෙසනා පන අරහත්තනිකූටෙනෙව නිට්ඨාපිතාති.

„Er erkennt das Höhere“ bedeutet: Ein Anhänger von Ansichten erkennt nur die Ansicht. Dieser Mönch jedoch erkennt sowohl die Ansicht als auch das, was höher als die Ansicht ist, nämlich Tugend, Sammlung, Weisheit und Befreiung bis hin zur Arahantschaft. Wer erkennt so? Ein Triebversiegter (khīṇāsavo) erkennt es, ein Nicht-Wiederkehrer, ein Einmal-Wiederkehrer, ein Stromeingetretener, ein vielgelehrter Mönch, der die Texte bewahrt, und ein Mönch, der mit der Einsichtsmeditation (vipassanā) begonnen hat, erkennt es. Die Lehrdarlegung wurde jedoch mit der Arahantschaft als höchstem Gipfel abgeschlossen.

146. එවං [Pg.117] විවට්ටං කථෙත්වා ඉදානි ‘‘දෙසනාජාලවිමුත්තො දිට්ඨිගතිකො නාම නත්ථී’’ති දස්සනත්ථං පුන – ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ’’ති ආරභි. තත්ථ අන්තොජාලීකතාති ඉමස්ස මය්හං දෙසනාජාලස්ස අන්තොයෙව කතා. එත්ථ සිතා වාති එතස්මිං මම දෙසනාජාලෙ සිතා නිස්සිතා අවසිතාව. උම්මුජ්ජමානා උම්මුජ්ජන්තීති කිං වුත්තං හොති? තෙ අධො ඔසීදන්තාපි උද්ධං උග්ගච්ඡන්තාපි මම දෙසනාජාලෙ සිතාව හුත්වා ඔසීදන්ති ච උග්ගච්ඡන්ති ච. එත්ථ පරියාපන්නාති එත්ථ මය්හං දෙසනාජාලෙ පරියාපන්නා, එතෙන ආබද්ධා අන්තොජාලීකතා ච හුත්වා උම්මුජ්ජමානා උම්මුජ්ජන්ති, න හෙත්ථ අසඞ්ගහිතො දිට්ඨිගතිකො නාම අත්ථීති.

146. Nachdem er so das Ende des Kreislaufs dargelegt hatte, begann er erneut mit den Worten „Welche auch immer, Mönche“, um zu zeigen, dass es keinen Anhänger von Ansichten gibt, der dem Netz der Lehrdarlegung entkommen könnte. Dabei bedeutet „in das Netz eingeschlossen“ (antojālīkatā): sie sind genau in das Innere dieses meines Netzes der Lehrdarlegung gebracht worden. „Hierin verfangen“ (ettha sitā) bedeutet: sie sind in diesem meinem Netz der Lehrdarlegung verfangen, hängen daran und sind darauf angewiesen. „Auftauchend tauchen sie auf“ – was ist damit gemeint? Ob sie nach unten sinken oder nach oben steigen, sie sind in meinem Netz der Lehrdarlegung verfangen, sinken und steigen auf. „Hierin einbezogen“ bedeutet: sie sind in dieses Netz der Lehrdarlegung einbezogen, damit verbunden und darin eingeschlossen; wenn sie auftauchen, tauchen sie darin auf. Denn es gibt hier keinen Anhänger von Ansichten, der nicht erfasst wäre.

සුඛුමච්ඡිකෙනාති සණ්හඅච්ඡිකෙන සුඛුමච්ඡිද්දෙනාති අත්ථො. කෙවට්ටො විය හි භගවා, ජාලං විය දෙසනා, පරිත්තඋදකං විය දසසහස්සිලොකධාතු, ඔළාරිකා පාණා විය ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතිකා. තස්ස තීරෙ ඨත්වා ඔලොකෙන්තස්ස ඔළාරිකානං පාණානං අන්තොජාලීකතභාවදස්සනං විය භගවතො සබ්බදිට්ඨිගතානං දෙසනාජාලස්ස අන්තොකතභාවදස්සනන්ති එවමෙත්ථ ඔපම්මසංසන්දනං වෙදිතබ්බං.

„Mit feinen Maschen“ bedeutet mit feinen Öffnungen, mit winzigen Löchern. Denn wie ein Fischer ist der Erhabene, wie das Netz ist die Lehrdarlegung, wie das begrenzte Wasser ist das Zehntausender-Weltsystem, wie die großen Wassertiere sind die zweiundsechzig Arten von Anhängern von Ansichten. Wie das Sehen, dass die großen Wassertiere in das Netz eingeschlossen sind, für jemanden ist, der am Ufer steht und schaut, so ist das Sehen des Erhabenen, dass alle Anhänger von Ansichten in das Netz der Lehrdarlegung eingeschlossen sind. So ist hier der Vergleich der Gleichnisse zu verstehen.

147. එවං ඉමාහි ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨීහි සබ්බදිට්ඨීනං සඞ්ගහිතත්තා සබ්බෙසං දිට්ඨිගතිකානං එතස්මිං දෙසනාජාලෙ පරියාපන්නභාවං දස්සෙත්වා ඉදානි අත්තනො කත්ථචි අපරියාපන්නභාවං දස්සෙන්තො – ‘‘උච්ඡින්නභවනෙත්තිකො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස කායො’’තිආදිමාහ. තත්ථ නයන්ති එතායාති නෙත්ති. නයන්තීති ගීවාය බන්ධිත්වා ආකඩ්ඪන්ති, රජ්ජුයා එතං නාමං. ඉධ පන නෙත්තිසදිසතාය භවතණ්හා නෙත්තීති අධිප්පෙතා. සා හි මහාජනං ගීවාය බන්ධිත්වා තං තං භවං නෙති උපනෙතීති භවනෙත්ති. අරහත්තමග්ගසත්ථෙන උච්ඡින්නා භවනෙත්ති අස්සාති උච්ඡින්නභවනෙත්තිකො.

147. Nachdem er so gezeigt hatte, dass durch diese zweiundsechzig Ansichten alle Ansichten erfasst sind und somit alle Anhänger von Ansichten in diesem Netz der Lehrdarlegung einbezogen sind, sprach er nun, um seine eigene Unbezüglichkeit zu irgendeiner Daseinsform aufzuzeigen: „Mönche, der Körper des Vollendeten (tathāgata) ist einer, dessen Schnur zum Werden durchschnitten ist“ usw. Dabei ist die „Schnur“ (netti) das, womit man führt. „Sie führen“ (nayanti) bedeutet: sie binden es am Hals fest und ziehen es; dies ist ein Name für ein Seil. Hier ist jedoch aufgrund der Ähnlichkeit mit einer Schnur das Werde-Begehren (bhavataṇhā) als „Schnur“ gemeint. Denn dieses bindet die große Volksmenge gleichsam am Hals fest und führt sie zu dieser oder jener Daseinsform, bringt sie dorthin; daher heißt es „Werde-Schnur“. Derjenige, dessen Werde-Schnur mit dem Schwert des Pfades der Arahantschaft durchschnitten ist, ist „einer, dessen Schnur zum Werden durchschnitten ist“.

කායස්ස භෙදා උද්ධන්ති කායස්ස භෙදතො උද්ධං. ජීවිතපරියාදානාති ජීවිතස්ස සබ්බසො පරියාදින්නත්තා පරික්ඛීණත්තා, පුන අප්පටිසන්ධිකභාවාති අත්ථො. න තං දක්ඛන්තීති තං තථාගතං. දෙවා වා මනුස්සා වා න දක්ඛිස්සන්ති, අපණ්ණත්තිකභාවං ගමිස්සතීති අත්ථො.

„Nach dem Zerfall des Körpers“ bedeutet nach dem Auseinanderbrechen der Form. „Durch das Erlöschen des Lebens“ meint das vollständige Aufgebrauchtsein und Erschöpftsein der Lebenskraft (Lebensfakultät) in jeder Hinsicht, was bedeutet, dass es keine neue Wiedergeburt mehr gibt. „Sie werden ihn nicht sehen“ bezieht sich auf den Tathāgata. Weder Götter noch Menschen werden ihn fortan sehen; er wird in den Zustand der Namenlosigkeit (Begriffslosigkeit) übergehen.

සෙය්‍යථාපි[Pg.118], භික්ඛවෙති, උපමායං පන ඉදං සංසන්දනං. අම්බරුක්ඛො විය හි තථාගතස්ස කායො, රුක්ඛෙ ජාතමහාවණ්ටො විය තං නිස්සාය පුබ්බෙ පවත්තතණ්හා. තස්මිං වණ්ටෙ උපනිබද්ධා පඤ්චපක්කද්වාදසපක්කඅට්ඨාරසපක්කපරිමාණා අම්බපිණ්ඩී විය තණ්හාය සති තණ්හූපනිබන්ධනා හුත්වා ආයතිං නිබ්බත්තනකා පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරස ධාතුයො. යථා පන තස්මිං වණ්ටෙ ඡින්නෙ සබ්බානි තානි අම්බානි තදන්වයානි හොන්ති, තංයෙව වණ්ටං අනුගතානි, වණ්ටච්ඡෙදා ඡින්නානි යෙවාති අත්ථො; එවමෙව යෙ භවනෙත්තිවණ්ටස්ස අනුපච්ඡින්නත්තා ආයතිං උප්පජ්ජෙය්‍යුං පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරසධාතුයො, සබ්බෙ තෙ ධම්මා තදන්වයා හොන්ති භවනෙත්තිං අනුගතා, තාය ඡින්නාය ඡින්නා යෙවාති අත්ථො.

„Gleichwie, ihr Mönche“ – in diesem Gleichnis ist dies die Erläuterung des Vergleichs. Wie ein Mangobaum ist der Körper des Tathāgata zu verstehen; wie der große Stiel, der am Baum gewachsen ist, ist das in früheren Leben entstandene Verlangen zu verstehen, welches mit jenem Körper verbunden war. Wie eine Fruchtdolde von fünf, zwölf oder achtzehn reifen Mangos, die an jenem Stiel hängt, so sind die künftigen fünf Aggregate, die zwölf Sinnesbereiche und die achtzehn Elemente zu verstehen, die entstehen würden, wenn Verlangen vorhanden wäre, da sie durch die Bindung des Verlangens bedingt sind. So wie jedoch, wenn jener Stiel abgeschnitten ist, alle jene Mangos mit ihm gehen und jenem Stiel folgen – was bedeutet, dass sie durch das Abschneiden des Stiels ebenfalls abgetrennt sind –, ebenso sind alle jene Dinge – die fünf Aggregate, die zwölf Sinnesbereiche und die achtzehn Elemente –, die in der Zukunft aufgrund des Nicht-Abgeschnittenseins des Stiels der „Daseinsleitung“ (des Verlangens) entstehen würden, jener Daseinsleitung folgend; wenn diese (die Daseinsleitung) abgeschnitten ist, sind auch jene alle abgeschnitten.

යථා පන තස්මිම්පි රුක්ඛෙ මණ්ඩූකකණ්ටකවිසසම්ඵස්සං ආගම්ම අනුපුබ්බෙන සුස්සිත්වා මතෙ – ‘‘ඉමස්මිං ඨානෙ එවරූපො නාම රුක්ඛො අහොසී’’ති වොහාරමත්තමෙව හොති, න තං රුක්ඛං කොචි පස්සති, එවං අරියමග්ගසම්ඵස්සං ආගම්ම තණ්හාසිනෙහස්ස පරියාදින්නත්තා අනුපුබ්බෙන සුස්සිත්වා විය භින්නෙ ඉමස්මිං කායෙ, කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා න තං දක්ඛන්ති, තථාගතම්පි දෙවමනුස්සා න දක්ඛිස්සන්ති, එවරූපස්ස නාම කිර සත්ථුනො ඉදං සාසනන්ති වොහාරමත්තමෙව භවිස්සතීති අනුපාදිසෙසනිබ්බානධාතුං පාපෙත්වා දෙසනං නිට්ඨපෙසි.

Wie jedoch jener Baum, wenn er mit dem Gift eines Froschstachels in Berührung kommt, allmählich vertrocknet und abstirbt, so dass es nur noch die bloße Redeweise gibt: „An dieser Stelle stand einmal ein solcher Baum“, aber niemand diesen Baum mehr sieht; ebenso wird es, wenn dieser Körper zerfällt, nachdem das „Harz“ des Verlangens durch die Berührung mit dem Edlen Pfad allmählich vertrocknet und gänzlich aufgebraucht ist: Nach dem Zerfall des Körpers und dem Erlöschen der Lebenskraft werden Götter und Menschen den Tathāgata nicht mehr sehen. Es wird nur noch die bloße Redeweise geben: „Dies war die Lehre eines solchen Meisters.“ Mit diesen Worten schloss er die Lehrrede ab, indem er sie bis zum Element des Nibbāna ohne verbleibende Reste der Bindung (anupādisesa-nibbānadhātu) führte.

148. එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දොති එවං භගවතා ඉමස්මිං සුත්තෙ වුත්තෙ ථෙරො ආදිතො පට්ඨාය සබ්බං සුත්තං සමන්නාහරිත්වා එවං බුද්ධබලං දීපෙත්වා කථිතසුත්තස්ස න භගවතා නාමං ගහිතං, හන්දස්ස නාමං ගණ්හාපෙස්සාමීති චින්තෙත්වා භගවන්තං එතදවොච.

148. „Als dies gesagt worden war, sprach der ehrwürdige Ānanda“: Nachdem der Erhabene diese Lehrrede so dargelegt hatte, fasste der ältere Ānanda die gesamte Lehrrede vom Anfang an aufmerksam in seinem Geiste zusammen. Er dachte: „Obwohl der Erhabene die Kraft des Wissens der Buddhas dargelegt hat, hat er dieser verkündeten Lehrrede noch keinen Namen gegeben. Wohlan, ich werde ihn nun veranlassen, der Rede einen Namen zu geben“, und so sprach er zum Erhabenen.

තස්මාතිහ ත්වන්තිආදීසු අයමත්ථයොජනා – ආනන්ද, යස්මා ඉමස්මිං ධම්මපරියායෙ ඉධත්ථොපි පරත්ථොපි විභත්තො, තස්මාතිහ ත්වං ඉමං ධම්මපරියායං ‘‘අත්ථජාල’’න්තිපි නං ධාරෙහි; යස්මා පනෙත්ථ බහූ තන්තිධම්මා කථිතා, තස්මා ‘‘ධම්මජාල’’න්තිපි නං ධාරෙහි; යස්මා ච එත්ථ සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං විභත්තං, තස්මා ‘‘බ්‍රහ්මජාල’’න්තිපි නං ධාරෙහි; යස්මා එත්ථ ද්වාසට්ඨිදිට්ඨියො විභත්තා, තස්මා ‘‘දිට්ඨිජාල’’න්තිපි නං ධාරෙහි; යස්මා පන ඉමං ධම්මපරියායං සුත්වා දෙවපුත්තමාරම්පි ඛන්ධමාරම්පි මච්චුමාරම්පි කිලෙසමාරම්පි [Pg.119] සක්කා මද්දිතුං, තස්මා ‘‘අනුත්තරො සඞ්ගාමවිජයොතිපි නං ධාරෙහී’’ති.

In den Worten „Darum nun, Ānanda“ usw. liegt folgende Bedeutungserklärung: Ānanda, weil in dieser Darlegung der Lehre sowohl der Nutzen für dieses Leben als auch der Nutzen für das künftige Leben ausführlich analysiert wurde, deshalb sollst du diese Darlegung der Lehre als „Netz des Nutzens“ (Atthajāla) behalten. Weil hierin zudem viele Lehrtexte (Tanti-Dhamma) verkündet wurden, behalte sie als „Netz der Lehre“ (Dhammajāla). Weil hierin das höchste allwissende Wissen (Sabbaññuta-ñāṇa) als das „Vortreffliche“ (Brahma) analysiert wurde, behalte sie als „Netz der Vollkommenheit“ (Brahmajāla). Weil hierin die zweiundsechzig Ansichten analysiert wurden, behalte sie als „Netz der Ansichten“ (Diṭṭhijāla). Und schließlich, weil man durch das Hören dieser Darlegung der Lehre in der Lage ist, den Gottsohn-Māra, den Aggregate-Māra, den Todes-Māra, den Befleckungs-Māra und den Gestaltungs-Māra zu bezwingen, deshalb sollst du sie als den „unübertrefflichen Sieg im Kampf“ (Anuttara Saṅgāmavijaya) behalten.

ඉදමවොච භගවාති ඉදං නිදානාවසානතො පභුති යාව ‘‘අනුත්තරො සඞ්ගාමවිජයොතිපි නං ධාරෙහී’’ති සකලං සුත්තන්තං භගවා පරෙසං පඤ්ඤාය අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨං පරමගම්භීරං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පකාසෙන්තො සූරියො විය අන්ධකාරං දිට්ඨිගතමහන්ධකාරං විධමන්තො අවොච.

„Dies sprach der Erhabene“: Von der Einleitung bis zu den Worten „Behalte sie als den unübertrefflichen Sieg im Kampf“ verkündete der Erhabene diese gesamte Lehrrede. Dabei offenbarte er das für die Weisheit anderer unerreichbare, zutiefst gründende, allwissende Wissen und vertrieb – gleich der Sonne, welche die Finsternis verscheucht – die große Finsternis der falschen Ansichten.

149. අත්තමනා තෙ භික්ඛූති තෙ භික්ඛූ අත්තමනා සකමනා, බුද්ධගතාය පීතියා උදග්ගචිත්තා හුත්වාති වුත්තං හොති. භගවතො භාසිතන්ති එවං විචිත්‍රනයදෙසනාවිලාසයුත්තං ඉදං සුත්තං කරවීකරුතමඤ්ජුනා කණ්ණසුඛෙන පණ්ඩිතජනහදයානං අමතාභිසෙකසදිසෙන බ්‍රහ්මස්සරෙන භාසමානස්ස භගවතො වචනං. අභිනන්දුන්ති අනුමොදිංසු චෙව සම්පටිච්ඡිංසු ච. අයඤ්හි අභිනන්දසද්දො – ‘‘අභිනන්දති අභිවදතී’’තිආදීසු (සං. නි. 3.5) තණ්හායම්පි ආගතො. ‘‘අන්නමෙවාභිනන්දන්ති, උභයෙ දෙවමානුසා’’තිආදීසු (සං. නි. 1.43) උපගමනෙපි.

149. „Zufrieden waren jene Mönche“: Das bedeutet, jene Mönche waren frohen Sinnes und ihr Geist war durch die auf den Buddha gerichtete Verzückung (Pīti) erhoben. „Das Wort des Erhabenen“: Dies bezieht sich auf diese Lehrrede, die mit der Vielfalt der Methoden und der Schönheit der Darlegung geschmückt ist; die Worte des Erhabenen, der mit einer göttlichen Stimme (Brahmassara) sprach, die lieblich wie der Gesang des Karavīka-Vogels, angenehm für das Ohr und für die Herzen weiser Menschen wie eine Salbung mit dem Trank der Unsterblichkeit (Amata) ist. „Sie freuten sich“: Sie stimmten freudig zu (anumodiṃsu) und nahmen sie an (sampaṭicchiṃsu). Denn das Wort „abhinandati“ kommt in Passagen wie „er freut sich, er heißt gut“ auch im Sinne von Begehren (Taṇhā) vor. In Passagen wie „Sowohl Götter als auch Menschen erfreuen sich an der Speise“ wird es im Sinne von „sich zuwenden“ (upagamana) verwendet.

‘‘චිරප්පවාසිං පුරිසං, දූරතො සොත්ථිමාගතං;

ඤාතිමිත්තා සුහජ්ජා ච, අභිනන්දන්ති ආගත’’න්ති. (ධ. ප. 219);

„Einen Mann, der lange Zeit in der Ferne weilte und wohlbehalten aus der Ferne zurückkehrt, heißen Verwandte, Freunde und Wohlgesinnte mit Freude willkommen, wenn er heimkehrt.“

ආදීසු සම්පටිච්ඡනෙපි. ‘‘අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.205) අනුමොදනෙපි. ස්වායමිධ අනුමොදනසම්පටිච්ඡනෙසු යුජ්ජති. තෙන වුත්තං – ‘‘අභිනන්දුන්ති අනුමොදිංසු චෙව සම්පටිච්ඡිංසු චා’’ති.

In solchen Passagen wird es im Sinne von „Annehmen“ (sampaṭicchana) verwendet. In Passagen wie „nachdem er sich gefreut und zugestimmt hatte“ wird es im Sinne von „Mitfreude“ (anumodana) gebraucht. Hier (in diesem Text) ist dieses Wort in der Bedeutung von Mitfreude und Annehmen passend. Daher wurde gesagt: „Sie freuten sich“ bedeutet „sie stimmten freudig zu und nahmen sie an“.

සුභාසිතං සුලපිතං, ‘‘සාධු සාධූ’’ති තාදිනො;

අනුමොදමානා සිරසා, සම්පටිච්ඡිංසු භික්ඛවොති.

„Das gut Gesprochene, das trefflich Gesagte des Unerschütterlichen (Tādī) hießen die Mönche mit ‚Heil, Heil‘ freudig willkommen und nahmen es ehrfürchtig mit dem Haupte an.“

ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මින්ති ඉමස්මිං නිග්ගාථකසුත්තෙ. නිග්ගාථකත්තා හි ඉදං වෙය්‍යාකරණන්ති වුත්තං.

„Und in dieser Auslegung“ (veyyākaraṇasmiṃ) bezieht sich auf diese Lehrrede, die keine Verse enthält. Denn da sie keine Verse enthält, wurde sie von den Sängern der Konzile als eine „Auslegung“ (Veyyākaraṇa) bezeichnet.

දසසහස්සී ලොකධාතූති දසසහස්සචක්කවාළපරිමාණා ලොකධාතු. අකම්පිත්ථාති න සුත්තපරියොසානෙයෙව අකම්පිත්ථාති වෙදිතබ්බා. භඤ්ඤමානෙති හි වුත්තං. තස්මා ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨිගතෙසු විනිවෙඨෙත්වා දෙසියමානෙසු [Pg.120] තස්ස තස්ස දිට්ඨිගතස්ස පරියොසානෙ පරියොසානෙති ද්වාසට්ඨියා ඨානෙසු අකම්පිත්ථාති වෙදිතබ්බා.

„Das zehntausendfache Weltsystem“ bezeichnet den Bereich von zehntausend Weltkreisen (Cakkavāḷa). „Erbebte“: Man sollte nicht verstehen, dass es erst am Ende der Lehrrede erbebte. Denn es wurde gesagt: „während sie gesprochen wurde“ (bhaññamāne). Daher ist zu verstehen, dass es an zweiundsechzig Stellen erbebte – jeweils am Ende der Analyse einer jeden der zweiundsechzig Arten von Ansichten, während diese dargelegt und aufgelöst wurden.

තත්ථ අට්ඨහි කාරණෙහි පථවීකම්පො වෙදිතබ්බො – ධාතුක්ඛොභෙන, ඉද්ධිමතො ආනුභාවෙන, බොධිසත්තස්ස ගබ්භොක්කන්තියා, මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමනෙන, සම්බොධිප්පත්තියා, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙන, ආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනෙන, පරිනිබ්බානෙනාති. තෙසං විනිච්ඡයං – ‘‘අට්ඨ ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, හෙතූ අට්ඨ පච්චයා මහතො භූමිචාලස්ස පාතුභාවායා’’ති එවං මහාපරිනිබ්බානෙ ආගතාය තන්තියා වණ්ණනාකාලෙ වක්ඛාම. අයං පන මහාපථවී අපරෙසුපි අට්ඨසු ඨානෙසු අකම්පිත්ථ – මහාභිනික්ඛමනෙ, බොධිමණ්ඩූපසඞ්කමනෙ, පංසුකූලග්ගහණෙ, පංසුකූලධොවනෙ, කාළකාරාමසුත්තෙ, ගොතමකසුත්තෙ, වෙස්සන්තරජාතකෙ, ඉමස්මිං බ්‍රහ්මජාලෙති. තත්ථ මහාභිනික්ඛමනබොධිමණ්ඩූපසඞ්කමනෙසු වීරියබලෙන අකම්පිත්ථ. පංසුකූලග්ගහණෙ ද්විසහස්සදීපපරිවාරෙ චත්තාරො මහාදීපෙ පහාය පබ්බජිත්වා සුසානං ගන්ත්වා පංසුකූලං ගණ්හන්තෙන දුක්කරං භගවතා කතන්ති අච්ඡරියවෙගාභිහතා අකම්පිත්ථ. පංසුකූලධොවනවෙස්සන්තරජාතකෙසු අකාලකම්පනෙන අකම්පිත්ථ. කාළකාරාමගොතමකසුත්තෙසු – ‘‘අහං සක්ඛී භගවා’’ති සක්ඛිභාවෙන අකම්පිත්ථ. ඉමස්මිං පන බ්‍රහ්මජාලෙ ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨිගතෙසු විජටෙත්වා නිග්ගුම්බං කත්වා දෙසියමානෙසු සාධුකාරදානවසෙන අකම්පිත්ථාති වෙදිතබ්බා.

Dabei ist ein Erdbeben aus acht Gründen zu verstehen: durch die Erschütterung der Elemente, durch die übernatürliche Macht eines Wunderkräftigen, durch den Eintritt des Bodhisatta in den Mutterschoß, durch das Heraustreten aus dem Mutterschoß, durch das Erreichen der vollkommenen Erleuchtung, durch das Ingangsetzen des Rades der Lehre, durch das Aufgeben der Lebenskraft und durch das Parinibbāna. Die Erläuterung dazu werden wir bei der Kommentierung des Mahāparinibbāna-Sutta geben, wenn jener Textabschnitt ausgelegt wird: „Es gibt, Ānanda, acht Ursachen und acht Bedingungen für das Auftreten eines großen Erdbebens.“ Aber diese große Erde bebte auch bei acht weiteren Gelegenheiten: beim Großen Aufbruch, beim Aufsuchen des Bodhi-Baumes, beim Aufnehmen des Lumpengewandes, beim Waschen des Lumpengewandes, beim Kāḷakārāma-Sutta, beim Gotamaka-Sutta, beim Vessantara-Jātaka und bei diesem Brahmajāla-Sutta. Davon bebte sie beim Großen Aufbruch und beim Aufsuchen des Bodhi-Baumes durch die Kraft der Tatkraft (Vīriya). Beim Aufnehmen des Lumpengewandes bebte sie, erschüttert von einem gewaltigen Staunen darüber, dass der Erhabene die vier großen Kontinente mitsamt den zweitausend kleinen Inseln aufgegeben hatte, um als Mönch zum Friedhof zu gehen und ein Lumpengewand aufzunehmen – eine Tat, die wahrlich schwer zu vollbringen ist. Beim Waschen des Lumpengewandes und im Vessantara-Jātaka bebte sie durch ein Beben außerhalb der gewöhnlichen Zeit. Im Kāḷakārāma- und Gotamaka-Sutta bebte sie in der Funktion eines Zeugen, gleichsam als würde sie sagen: „Ich bin die Zeugin des Erhabenen.“ In diesem Brahmajāla-Sutta jedoch bebte sie – so ist es zu verstehen – als die zweiundsechzig Ansichten entwirrt und die Verstrickung beseitigt wurde, während die Lehre verkündet wurde, gleichsam um Beifall zu spenden.

න කෙවලඤ්ච එතෙසු ඨානෙසුයෙව පථවී අකම්පිත්ථ, අථ ඛො තීසු සඞ්ගහෙසුපි මහාමහින්දත්ථෙරස්ස ඉමං දීපං ආගන්ත්වා ජොතිවනෙ නිසීදිත්වා ධම්මං දෙසිතදිවසෙපි අකම්පිත්ථ. කල්‍යාණියවිහාරෙ ච පිණ්ඩපාතියත්ථෙරස්ස චෙතියඞ්ගණං සම්මජ්ජිත්වා තත්ථෙව නිසීදිත්වා බුද්ධාරම්මණං පීතිං ගහෙත්වා ඉමං සුත්තන්තං ආරද්ධස්ස සුත්තපරියොසානෙ උදකපරියන්තං කත්වා අකම්පිත්ථ. ලොහපාසාදස්ස පාචීනඅම්බලට්ඨිකට්ඨානං නාම අහොසි. තත්ථ නිසීදිත්වා දීඝභාණකත්ථෙරා බ්‍රහ්මජාලසුත්තං ආරභිංසු, තෙසං සජ්ඣායපරියොසානෙපි උදකපරියන්තමෙව කත්වා පථවී අකම්පිත්ථාති.

Nicht nur an diesen Orten bebte die Erde, sondern auch während der drei Ratsversammlungen (Saṅgītis) sowie an dem Tag, als der ehrwürdige Mahā-Mahinda auf diese Insel kam, im Jotivana-Hain saß und die Lehre verkündete. Auch im Kalyāṇiya-Vihāra, als der Ehrwürdige Piṇḍapātiya den Vorplatz des Cetiya gefegt hatte, dort saß, von Freude über den Buddha erfüllt war und mit diesem Suttanta begann, bebte die Erde am Ende des Sutta bis hinunter zur Wassergrenze. Es gab einen Ort namens Pācīna-Ambalaṭṭhika beim Lohapāsāda. Dort saßen die Rezitatoren der Längeren Sammlung (Dīghabhāṇakas) und begannen das Brahmajāla-Sutta; auch am Ende ihrer Rezitation bebte die Erde bis hinunter zur Wassergrenze.

එවං [Pg.121] යස්සානුභාවෙන, අකම්පිත්ථ අනෙකසො;

මෙදනී සුත්තසෙට්ඨස්ස, දෙසිතස්ස සයම්භුනා.

So bebte durch die Macht dieses hervorragenden Sutta, welches vom Selbstgewordenen verkündet wurde, die Erde viele Male.

බ්‍රහ්මජාලස්ස තස්සීධ, ධම්මං අත්ථඤ්ච පණ්ඩිතා;

සක්කච්චං උග්ගහෙත්වාන, පටිපජ්ජන්තු යොනිසොති.

Mögen die Weisen hier sowohl den Wortlaut als auch den Sinn dieses Brahmajāla-Sutta ehrfürchtig erlernen und auf die rechte Weise praktizieren.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīghanikāya,

බ්‍රහ්මජාලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Brahmajāla-Sutta.

2. සාමඤ්ඤඵලසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erläuterung des Sāmaññaphala-Sutta

රාජාමච්චකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Erzählung über den König und die Minister

150. එවං [Pg.122] මෙ සුතං…පෙ… රාජගහෙති සාමඤ්ඤඵලසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා – රාජගහෙති එවංනාමකෙ නගරෙ. තඤ්හි මන්ධාතුමහාගොවින්දාදීහි පරිග්ගහිතත්තා රාජගහන්ති වුච්චති. අඤ්ඤෙපි එත්ථ පකාරෙ වණ්ණයන්ති, කිං තෙහි? නාමමත්තමෙතං තස්ස නගරස්ස. තං පනෙතං බුද්ධකාලෙ ච චක්කවත්තිකාලෙ ච නගරං හොති, සෙසකාලෙ සුඤ්ඤං හොති යක්ඛපරිග්ගහිතං, තෙසං වසනවනං හුත්වා තිට්ඨති. විහරතීති අවිසෙසෙන ඉරියාපථදිබ්බබ්‍රහ්මඅරියවිහාරෙසු අඤ්ඤතරවිහාරසමඞ්ගිපරිදීපනමෙතං. ඉධ පන ඨානගමනනිසජ්ජසයනප්පභෙදෙසු ඉරියාපථෙසු අඤ්ඤතරඉරියාපථසමායොගපරිදීපනං. තෙන ඨිතොපි ගච්ඡන්තොපි නිසින්නොපි සයානොපි භගවා විහරති චෙව වෙදිතබ්බො. සො හි එකං ඉරියාපථබාධනං අඤ්ඤෙන ඉරියාපථෙන විච්ඡින්දිත්වා අපරිපතන්තං අත්තභාවං හරති පවත්තෙති, තස්මා විහරතීති වුච්චති.

150. „So habe ich gehört... in Rājagaha“ bezeichnet das Sāmaññaphala-Sutta. Hier folgt die Erläuterung der Begriffe, die zuvor noch nicht erklärt wurden: „in Rājagaha“ bezieht sich auf die Stadt dieses Namens. Sie wird Rājagaha (Haus der Könige) genannt, weil sie von Herrschern wie Mandhātu, dem Brahmanen Mahāgovinda und anderen als Wohnsitz gewählt wurde. Andere geben hierzu noch weitere Erklärungen, doch was nützen diese? Es ist lediglich der Eigenname dieser Stadt. Diese Stadt existiert als Stadt nur zur Zeit eines Buddha oder eines Weltenherrschers (Cakkavatti); in der übrigen Zeit ist sie verlassen, wird von Yakkhas bewohnt und bleibt als deren Aufenthaltswald bestehen. Das Wort „verweilte“ (viharati) bezeichnet allgemein das Vollziehen einer der Verweilungsweisen: der körperlichen Haltung, der himmlischen, der göttlichen oder der edlen Verweilungsweise. Hier jedoch ist es die Darstellung der Verbundenheit mit einer der Körperhaltungen wie Stehen, Gehen, Sitzen oder Liegen. Daher ist zu verstehen, dass der Erhabene verweilt, ob er nun steht, geht, sitzt oder liegt. Denn er unterbricht das Leid der einen Körperhaltung durch eine andere Körperhaltung und führt so das Fortbestehen des Körpers herbei; deshalb heißt es „er verweilt“.

ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙති ඉදමස්ස යං ගොචරගාමං උපනිස්සාය විහරති, තස්ස සමීපනිවාසනට්ඨානපරිදීපනං. තස්මා – රාජගහෙ විහරති ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙති රාජගහසමීපෙ ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙ විහරතීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සමීපත්ථෙ හෙතං භුම්මවචනං. තත්ථ ජීවතීති ජීවකො, කුමාරෙන භතොති කොමාරභච්චො. යථාහ – ‘‘කිං භණෙ, එතං කාකෙහි සම්පරිකිණ්ණන්ති? දාරකො දෙවාති. ජීවති භණෙති? ජීවති, දෙවාති. තෙන හි, භණෙ තං දාරකං අම්හාකං අන්තෙපුරං නෙත්වා ධාතීනං දෙථ පොසෙතුන්ති. තස්ස ජීවතීති ජීවකොති නාමං අකංසු. කුමාරෙන පොසාපිතොති කොමාරභච්චොති නාමං අකංසූ’’ති (මහාව. 328) අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරෙන පන ජීවකවත්ථුඛන්ධකෙ ආගතමෙව. විනිච්ඡයකථාපිස්ස සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථායං වුත්තා.

„Im Mangohain von Jīvaka Komārabhacca“ – dies ist die Bezeichnung des nahegelegenen Wohnortes in Abhängigkeit von jenem Dorf, in dem er für Almosen verweilte. Daher ist der Sinn hier so zu verstehen: „Er verweilt im Mangohain von Jīvaka Komārabhacca nahe Rājagaha“. Dies ist nämlich eine Lokativ-Endung im Sinne von räumlicher Nähe. Dabei bedeutet „Jīvaka“: „er lebt“. „Komārabhacca“ bedeutet: „vom Prinzen aufgezogen“. Wie es heißt: „‚He, was ist das, das von Krähen umringt ist?‘ ‚Ein Knabe, o Herr.‘ ‚Lebt er, He?‘ ‚Er lebt, o Herr.‘ ‚Dann, He, bringt diesen Knaben in unseren Palast und gebt ihn den Ammen zur Pflege.‘ Weil man fragte: ‚Lebt er?‘, gab man ihm den Namen Jīvaka. Weil er vom Prinzen (Abhaya) aufgezogen wurde, nannte man ihn Komārabhacca.“ Dies ist die Zusammenfassung hierzu. Ausführlich ist die Geschichte von Jīvaka im Khandhaka (des Vinaya) überliefert. Auch die rechtliche Erörterung dazu wurde von mir im Samantapāsādikā, dem Vinaya-Kommentar, dargelegt.

අයං [Pg.123] පන ජීවකො එකස්මිං සමයෙ භගවතො දොසාභිසන්නං කායං විරෙචෙත්වා සිවෙය්‍යකං දුස්සයුගං දත්වා වත්ථානුමොදනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය චින්තෙසි – ‘‘මයා දිවසස්ස ද්වත්තික්ඛත්තුං බුද්ධුපට්ඨානං ගන්තබ්බං, ඉදඤ්ච වෙළුවනං අතිදූරෙ, මය්හං පන අම්බවනං උය්‍යානං ආසන්නතරං, යංනූනාහං එත්ථ භගවතො විහාරං කාරෙය්‍ය’’න්ති. සො තස්මිං අම්බවනෙ රත්තිට්ඨානදිවාඨානලෙණකුටිමණ්ඩපාදීනි සම්පාදෙත්වා භගවතො අනුච්ඡවිකං ගන්ධකුටිං කාරාපෙත්වා අම්බවනං අට්ඨාරසහත්ථුබ්බෙධෙන තම්බපට්ටවණ්ණෙන පාකාරෙන පරික්ඛිපාපෙත්වා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං සචීවරභත්තෙන සන්තප්පෙත්වා දක්ඛිණොදකං පාතෙත්වා විහාරං නිය්‍යාතෙසි. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනෙ’’ති.

Dieser Jīvaka nun reinigte einst den Körper des Erhabenen, der von einem Übermaß an Körpersäften beeinträchtigt war. Nachdem er ein Paar Gewänder aus dem Sivi-Land dargebracht hatte, festigte er sich am Ende der Lehrrede über die Dankbarkeit für die Gewänder in der Frucht des Stromeintritts und dachte: „Ich sollte den Buddha zwei- oder dreimal am Tag aufsuchen, um ihm zu dienen. Doch dieses Veḷuvana ist zu weit entfernt; mein Park im Mangohain hingegen liegt viel näher. Wie wäre es, wenn ich hier ein Kloster für den Erhabenen errichten ließe?“ Er stellte in jenem Mangohain Nacht- und Tagunterkünfte, Höhlen, Zellen, Pavillons und Ähnliches fertig. Er ließ eine angemessene Dufthütte (Gandhakuṭi) für den Erhabenen bauen, umgab den Mangohain mit einer achtzehn Ellen hohen Mauer von der Farbe kupferner Platten, bewirtete die Gemeinde der Mönche mit dem Buddha an der Spitze mit Gewändern und Speisen, goss das Spendenwasser aus und übergab das Kloster. In Bezug darauf wurde gesagt: „Im Mangohain des Jīvaka Komārabhacca“.

අඩ්ඪතෙළසෙහි භික්ඛුසතෙහීති අඩ්ඪසතෙන ඌනෙහි තෙරසහි භික්ඛුසතෙහි. රාජාතිආදීසු රාජති අත්තනො ඉස්සරියසම්පත්තියා චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි මහාජනං රඤ්ජෙති වඩ්ඪෙතීති රාජා. මගධානං ඉස්සරොති මාගධො. අජාතොයෙව රඤ්ඤො සත්තු භවිස්සතීති නෙමිත්තකෙහි නිද්දිට්ඨොති අජාතසත්තු.

„Mit zwölfeinhalb Hundert Mönchen“ bedeutet mit dreizehn Hundert Mönchen abzüglich eines halben Hunderts. In Begriffen wie „Rājā“ (König) bedeutet es: Er glänzt (rājati) durch seine eigene herrschaftliche Fülle; er erfreut (rañjeti) und fördert die Volksmenge durch die vier Grundlagen des gütigen Wirkens (saṅgahavatthu), daher wird er König genannt. Er ist der Gebieter der Magadhaner, daher wird er „Māgadho“ genannt. Da die Wahrsager voraussagten, dass er noch ungeboren der Feind des Königs sein werde, wird er „Ajātasattu“ (der den Feind schon vor der Geburt hat) genannt.

තස්මිං කිර කුච්ඡිගතෙ දෙවියා එවරූපො දොහළො උප්පජ්ජි – ‘‘අහො වතාහං රඤ්ඤො දක්ඛිණබාහුලොහිතං පිවෙය්‍ය’’න්ති, සා ‘‘භාරියෙ ඨානෙ දොහළො උප්පන්නො, න සක්කා කස්සචි ආරොචෙතු’’න්ති තං කථෙතුං අසක්කොන්තී කිසා දුබ්බණ්ණා අහොසි. තං රාජා පුච්ඡි – ‘‘භද්දෙ, තුය්හං අත්තභාවො න පකතිවණ්ණො, කිං කාරණ’’න්ති? ‘‘මා පුච්ඡ, මහාරාජාති’’. ‘‘භද්දෙ, ත්වං අත්තනො අජ්ඣාසයං මය්හං අකථෙන්තී කස්ස කථෙස්සසී’’ති තථා තථා නිබන්ධිත්වා කථාපෙසි. සුත්වා ච – ‘‘බාලෙ, කිං එත්ථ තුය්හං භාරියසඤ්ඤා අහොසී’’ති වෙජ්ජං පක්කොසාපෙත්වා සුවණ්ණසත්ථකෙන බාහුං ඵාලාපෙත්වා සුවණ්ණසරකෙන ලොහිතං ගහෙත්වා උදකෙන සම්භින්දිත්වා පායෙසි. නෙමිත්තකා තං සුත්වා – ‘‘එස ගබ්භො රඤ්ඤො සත්තු භවිස්සති, ඉමිනා රාජා හඤ්ඤිස්සතී’’ති බ්‍යාකරිංසු. දෙවී සුත්වා – ‘‘මය්හං කිර කුච්ඡිතො නික්ඛන්තො රාජානං මාරෙස්සතී’’ති ගබ්භං පාතෙතුකාමා උය්‍යානං ගන්ත්වා කුච්ඡිං මද්දාපෙසි, ගබ්භො න පතති. සා පුනප්පුනං ගන්ත්වා තථෙව කාරෙසි. රාජා කිමත්ථං අයං [Pg.124] අභිණ්හං උය්‍යානං ගච්ඡතීති පරිවීමංසන්තො තං කාරණං සුත්වා – ‘‘භද්දෙ, තව කුච්ඡියං පුත්තොති වා ධීතාති වා න පඤ්ඤායති, අත්තනො නිබ්බත්තදාරකං එවමකාසීති මහා අගුණරාසිපි නො ජම්බුදීපතලෙ ආවිභවිස්සති, මා ත්වං එවං කරොහී’’ති නිවාරෙත්වා ආරක්ඛං අදාසි. සා ගබ්භවුට්ඨානකාලෙ ‘‘මාරෙස්සාමී’’ති චින්තෙසි. තදාපි ආරක්ඛමනුස්සා දාරකං අපනයිංසු. අථාපරෙන සමයෙන වුඩ්ඪිප්පත්තං කුමාරං දෙවියා දස්සෙසුං. සා තං දිස්වාව පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙසි, තෙන නං මාරෙතුං නාසක්ඛි. රාජාපි අනුක්කමෙන පුත්තස්ස ඔපරජ්ජමදාසි.

Als er sich, so heißt es, im Mutterleib befand, entstand in der Königin ein solches Schwangerschaftsverlangen: „O möchte ich doch das Blut vom rechten Arm des Königs trinken!“ Sie dachte: „Ein schwerwiegendes Verlangen ist entstanden, man kann es niemandem mitteilen.“ Da sie nicht fähig war, darüber zu sprechen, wurde sie hager und von schlechter Gesichtsfarbe. Der König fragte sie: „Meine Liebe, dein Aussehen ist nicht natürlich, was ist der Grund?“ Sie antwortete: „Frage nicht, o Großkönig.“ Der König bedrängte sie auf verschiedene Weise: „Meine Liebe, wenn du deine Gesinnung mir nicht mitteilst, wem wirst du sie dann mitteilen?“ und brachte sie so zum Sprechen. Nachdem er es gehört hatte, sagte er: „Du Törin, warum hast du dies für eine so schwere Bürde gehalten?“ Er ließ den Arzt rufen, ließ seinen Arm mit einem goldenen Messer ritzen, fing das Blut in einer goldenen Schale auf, vermischte es mit Wasser und ließ sie trinken. Als die Wahrsager davon hörten, verkündeten sie: „Diese Leibesfrucht wird der Feind des Königs sein; durch ihn wird der König getötet werden.“ Als die Königin hörte: „Der aus meinem Schoß Entkommene wird angeblich den König töten“, wollte sie die Frucht abtreiben, ging in den Park und ließ sich den Bauch massieren; doch die Frucht ging nicht ab. Sie ging immer wieder hin und handelte ebenso. Der König untersuchte, warum sie so oft in den Park ging, und als er den Grund hörte, sagte er: „Meine Liebe, in deinem Schoß ist noch nicht erkennbar, ob es ein Sohn oder eine Tochter ist. Wenn du so an dem von dir geborenen Kind handelst, wird sich eine große Schar von Unheilsfolgen für uns auf dem Erdboden von Jambudīpa offenbaren. Tu dies nicht!“ Er verbot es ihr und stellte eine Bewachung bereit. Zur Zeit der Niederkunft dachte sie: „Ich werde ihn töten.“ Doch auch da nahmen die Wächter das Kind weg. Zu einer späteren Zeit zeigten sie der Königin den heranwachsenden Knaben. Sobald sie ihn sah, entstand Mutterliebe zu ihm; deshalb konnte sie ihn nicht töten. Auch der König gab dem Sohn nach und nach die Würde eines Unterkönigs.

අථෙකස්මිං සමයෙ දෙවදත්තො රහොගතො චින්තෙසි – ‘‘සාරිපුත්තස්ස පරිසා මහාමොග්ගල්ලානස්ස පරිසා මහාකස්සපස්ස පරිසාති, එවමිමෙ විසුං විසුං ධුරා, අහම්පි එකං ධුරං නීහරාමී’’ති. සො ‘‘න සක්කා විනා ලාභෙන පරිසං උප්පාදෙතුං, හන්දාහං ලාභං නිබ්බත්තෙමී’’ති චින්තෙත්වා ඛන්ධකෙ ආගතනයෙන අජාතසත්තුං කුමාරං ඉද්ධිපාටිහාරියෙන පසාදෙත්වා සායං පාතං පඤ්චහි රථසතෙහි උපට්ඨානං ආගච්ඡන්තං අතිවිස්සත්ථං ඤත්වා එකදිවසං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘‘පුබ්බෙ ඛො, කුමාර, මනුස්සා දීඝායුකා, එතරහි අප්පායුකා, තෙන හි ත්වං කුමාර, පිතරං හන්ත්වා රාජා හොහි, අහං භගවන්තං හන්ත්වා බුද්ධො භවිස්සාමී’’ති කුමාරං පිතුවධෙ උය්‍යොජෙති.

Dann, zu einer gewissen Zeit, dachte Devadatta im Geheimen: „Die Gefolgschaft des Sāriputta ist groß, die Gefolgschaft des Mahāmoggallāna ist groß, die Gefolgschaft des Mahākassapa ist groß; so sind diese einzeln jeweils Anführer. Auch ich will eine Führungsrolle übernehmen.“ Er dachte: „Es ist nicht möglich, ohne Gewinn eine Gefolgschaft zu schaffen. Wohlan, ich werde Gewinn herbeiführen.“ Er überlegte dies und gemäß der im Khandhaka überlieferten Weise machte er den Prinzen Ajātasattu durch übernatürliche Wunderkräfte gläubig. Als er wusste, dass dieser, der morgens und abends mit fünfhundert Wagen zum Dienst kam, ihm völlig vertraute, suchte er ihn eines Tages auf und sagte dies: „Früher, o Prinz, waren die Menschen langlebig, heutzutage sind sie kurzlebig. Deshalb, o Prinz, töte deinen Vater und werde König; ich werde den Erhabenen töten und Buddha werden.“ So stachelte er den Prinzen zum Vatermord an.

සො – ‘‘අය්‍යො දෙවදත්තො මහානුභාවො, එතස්ස අවිදිතං නාම නත්ථී’’ති ඌරුයා පොත්ථනියං බන්ධිත්වා දිවා දිවස්ස භීතො උබ්බිග්ගො උස්සඞ්කී උත්‍රස්තො අන්තෙපුරං පවිසිත්වා වුත්තප්පකාරං විප්පකාරං අකාසි. අථ නං අමච්චා ගහෙත්වා අනුයුඤ්ජිත්වා – ‘‘කුමාරො ච හන්තබ්බො, දෙවදත්තො ච, සබ්බෙ ච භික්ඛූ හන්තබ්බා’’ති සම්මන්තයිත්වා රඤ්ඤො ආණාවසෙන කරිස්සාමාති රඤ්ඤො ආරොචෙසුං.

Er dachte: „Der ehrwürdige Devadatta besitzt große Macht; es gibt nichts, was ihm unbekannt wäre.“ Er band sich einen Dolch an den Oberschenkel, trat am hellichten Tag voller Furcht, Aufregung, Argwohn und Schrecken in den Palast ein und beging die erwähnte unnatürliche Tat. Daraufhin ergriffen ihn die Minister, verhörten ihn und berieten sich: „Sowohl der Prinz als auch Devadatta müssen getötet werden, und alle Mönche müssen getötet werden.“ Sie sagten: „Wir werden gemäß dem Befehl des Königs handeln“, und meldeten es dem König.

රාජා යෙ අමච්චා මාරෙතුකාමා අහෙසුං, තෙසං ඨානන්තරානි අච්ඡින්දිත්වා, යෙ න මාරෙතුකාමා, තෙ උච්චෙසු ඨානෙසු ඨපෙත්වා කුමාරං පුච්ඡි – ‘‘කිස්ස පන ත්වං, කුමාර, මං මාරෙතුකාමොසී’’ති? ‘‘රජ්ජෙනම්හි, දෙව, අත්ථිකො’’ති. රාජා තස්ස රජ්ජං අදාසි.

Der König entzog jenen Ministern, die töten wollten, ihre Ämter; jene, die nicht töten wollten, setzte er in hohe Stellungen ein. Dann fragte er den Prinzen: „Warum aber, o Prinz, willst du mich töten?“ Er antwortete: „O Herr, ich begehre das Königreich.“ Der König gab ihm das Königreich.

සො [Pg.125] මය්හං මනොරථො නිප්ඵන්නොති දෙවදත්තස්ස ආරොචෙසි. තතො නං සො ආහ – ‘‘ත්වං සිඞ්ගාලං අන්තොකත්වා භෙරිපරියොනද්ධපුරිසො විය සුකිච්චකාරිම්හීති මඤ්ඤසි, කතිපාහෙනෙව තෙ පිතා තයා කතං අවමානං චින්තෙත්වා සයමෙව රාජා භවිස්සතී’’ති. අථ, භන්තෙ, කිං කරොමීති? මූලඝච්චං ඝාතෙහීති. නනු, භන්තෙ, මය්හං පිතා න සත්ථවජ්ඣොති? ආහාරුපච්ඡෙදෙන නං මාරෙහීති. සො පිතරං තාපනගෙහෙ පක්ඛිපාපෙසි, තාපනගෙහං නාම කම්මකරණත්ථාය කතං ධූමඝරං. ‘‘මම මාතරං ඨපෙත්වා අඤ්ඤස්ස දට්ඨුං මා දෙථා’’ති ආහ. දෙවී සුවණ්ණසරකෙ භත්තං පක්ඛිපිත්වා උච්ඡඞ්ගෙනාදාය පවිසති. රාජා තං භුඤ්ජිත්වා යාපෙති. සො – ‘‘මය්හං පිතා කථං යාපෙතී’’ති පුච්ඡිත්වා තං පවත්තිං සුත්වා – ‘‘මය්හං මාතු උච්ඡඞ්ගං කත්වා පවිසිතුං මා දෙථා’’ති ආහ. තතො පට්ඨාය දෙවී මොළියං පක්ඛිපිත්වා පවිසති. තම්පි සුත්වා ‘‘මොළිං බන්ධිත්වා පවිසිතුං මා දෙථා’’ති. තතො සුවණ්ණපාදුකාසු භත්තං ඨපෙත්වා පිදහිත්වා පාදුකා ආරුය්හ පවිසති. රාජා තෙන යාපෙති. පුන ‘‘කථං යාපෙතී’’ති පුච්ඡිත්වා තමත්ථං සුත්වා ‘‘පාදුකා ආරුය්හ පවිසිතුම්පි මා දෙථා’’ති ආහ. තතො පට්ඨාය දෙවී ගන්ධොදකෙන න්හායිත්වා සරීරං චතුමධුරෙන මක්ඛෙත්වා පාරුපිත්වා පවිසති. රාජා තස්සා සරීරං ලෙහිත්වා යාපෙති. පුන පුච්ඡිත්වා තං පවත්තිං සුත්වා ‘‘ඉතො පට්ඨාය මය්හං මාතු පවෙසනං නිවාරෙථා’’ති ආහ. දෙවී ද්වාරමූලෙ ඨත්වා ‘‘සාමි, බිම්බිසාර, එතං දහරකාලෙ මාරෙතුං න අදාසි, අත්තනො සත්තුං අත්තනාව පොසෙසි, ඉදං පන දානි තෙ පච්ඡිමදස්සනං, නාහං ඉතො පට්ඨාය තුම්හෙ පස්සිතුං ලභාමි, සචෙ මය්හං දොසො අත්ථි, ඛමථ දෙවා’’ති රොදිත්වා කන්දිත්වා නිවත්ති.

Er berichtete Devadatta: ‘Mein Wunsch ist in Erf%fclltung gegangen.’ Daraufhin sagte dieser zu ihm: ‘Glaubst du, dass du deine Aufgabe gut erledigt hast, wie ein Mann, der einen Schakal in eine Trommel einsperrt? In nur wenigen Tagen wird dein Vater %fcber die Missachtung nachdenken, die du ihm angetan hast, und von selbst wieder K%f6nig werden.’ ‘Ehrw%fcrdiger, was soll ich dann tun?’ ‘T%f6te ihn g%e4nzlich, bis zur Wurzel.’ ‘Aber Ehrw%fcrdiger, mein Vater sollte nicht durch eine Waffe sterben, oder?’ ‘Dann t%f6te ihn durch Entzug von Nahrung.’ Er lie%df seinen Vater in ein Qualenhaus sperren; ein Qualenhaus ist ein Rauchhaus, das zum Zwecke der Folter errichtet wurde. Er sagte: ‘Au%dfer meiner Mutter gebt niemandem die Erlaubnis, ihn zu sehen.’ Die K%f6nigin legte Speise in eine goldene Schale, verbarg sie in ihrem Gewand und trat ein. Der K%f6nig a%df davon und hielt sich am Leben. Er fragte: ‘Wie erh%e4lt sich mein Vater am Leben?’ Nachdem er die Umst%e4nde erfahren hatte, sagte er: ‘Gebt meiner Mutter keine Erlaubnis mehr, mit etwas in ihrem Gewand einzutreten.’ Von da an trug die K%f6nigin die Speise in ihrem Haarknoten verborgen hinein. Als er auch davon h%f6rte, sagte er: ‘Gebt ihr keine Erlaubnis mehr, mit gebundenem Haarknoten einzutreten.’ Danach legte sie Speise in goldene Sandalen, verschloss diese, zog sie an und trat ein. Der K%f6nig hielt sich damit am Leben. Wieder fragte er: ‘Wie erh%e4lt er sich am Leben?’ Nachdem er den Sachverhalt erfahren hatte, sagte er: ‘Gebt ihr auch keine Erlaubnis mehr, mit Sandalen einzutreten.’ Von da an badete die K%f6nigin in Duftwasser, bestrich ihren K%f6rper mit den vier S%fc%dfigkeiten, legte ihr Obergewand an und trat ein. Der K%f6nig leckte ihren K%f6rper ab und erh%e4lt sich so am Leben. Als er erneut fragte und die Umst%e4nde h%f6rte, sagte er: ‘Verweigert meiner Mutter von nun an den Zutritt.’ Die K%f6nigin blieb an der T%fcr stehen und sagte: ‘Herr Bimbisara, als dieser Sohn klein war, hast du nicht zugelassen, dass man ihn t%f6tet; du hast deinen eigenen Feind selbst aufgezogen. Dies ist nun mein letzter Anblick von dir. Von nun an werde ich keine Gelegenheit mehr haben, dich zu sehen. O K%f6nig, wenn ich eine Schuld trage, so verzeihe mir.’ Nachdem sie so gesprochen, geweint und geklagt hatte, kehrte sie um.

තතො පට්ඨාය රඤ්ඤො ආහාරො නත්ථි. රාජා මග්ගඵලසුඛෙන චඞ්කමෙන යාපෙති. අතිවිය අස්ස අත්තභාවො විරොචති. සො – ‘‘කථං, මෙ භණෙ, පිතා යාපෙතී’’ති පුච්ඡිත්වා ‘‘චඞ්කමෙන, දෙව, යාපෙති; අතිවිය චස්ස අත්තභාවො විරොචතී’’ති සුත්වා ‘චඞ්කමං දානිස්ස හාරෙස්සාමී’ති චින්තෙත්වා – ‘‘මය්හං පිතු පාදෙ ඛුරෙන ඵාලෙත්වා ලොණතෙලෙන මක්ඛෙත්වා ඛදිරඞ්ගාරෙහි වීතච්චිතෙහි පචථා’’ති න්හාපිතෙ පෙසෙසි. රාජා තෙ දිස්වා – ‘‘නූන මය්හං පුත්තො කෙනචි සඤ්ඤත්තො භවිස්සති, ඉමෙ මම මස්සුකරණත්ථායාගතා’’ති [Pg.126] චින්තෙසි. තෙ ගන්ත්වා වන්දිත්වා අට්ඨංසු. ‘කස්මා ආගතත්ථා’ති ච පුට්ඨා තං සාසනං ආරොචෙසුං. ‘‘තුම්හාකං රඤ්ඤො මනං කරොථා’’ති ච වුත්තා ‘නිසීද, දෙවා’ති වත්වා ච රාජානං වන්දිත්වා – ‘‘දෙව, මයං රඤ්ඤො ආණං කරොම, මා අම්හාකං කුජ්ඣිත්ථ, නයිදං තුම්හාදිසානං ධම්මරාජූනං අනුච්ඡවික’’න්ති වත්වා වාමහත්ථෙන ගොප්ඵකෙ ගහෙත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන ඛුරං ගහෙත්වා පාදතලානි ඵාලෙත්වා ලොණතෙලෙන මක්ඛෙත්වා ඛදිරඞ්ගාරෙහි වීතච්චිතෙහි පචිංසු. රාජා කිර පුබ්බෙ චෙතියඞ්ගණෙ සඋපාහනො අගමාසි, නිසජ්ජනත්ථාය පඤ්ඤත්තකටසාරකඤ්ච අධොතෙහි පාදෙහි අක්කමි, තස්සායං නිස්සන්දොති වදන්ති. රඤ්ඤො බලවවෙදනා උප්පන්නා. සො – ‘‘අහො බුද්ධො, අහො ධම්මො, අහො සඞ්ඝො’’ති අනුස්සරන්තොයෙව චෙතියඞ්ගණෙ ඛිත්තමාලා විය මිලායිත්වා චාතුමහාරාජිකදෙවලොකෙ වෙස්සවණස්ස පරිචාරකො ජනවසභො නාම යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති.

Von da an erhielt der K%f6nig keine Nahrung mehr. Der K%f6nig hielt sich durch das Auf-und-ab-Gehen im Gl%fcck von Pfad und Frucht am Leben. Seine Erscheinung strahlte %fcberaus hell. Er fragte: ‘Ihr M%e4nner, wie erh%e4lt sich mein Vater am Leben?’ Als er h%f6rte: ‘O K%f6nig, er erh%e4lt sich durch das Auf-und-ab-Gehen am Leben; zudem strahlt seine Erscheinung %fcberaus hell’, dachte er: ‘Nun werde ich ihm sein Gehen nehmen.’ Er befahl den Barbieren: ‘Schneidet die F%fc%dfe meines Vaters mit einem Rasiermesser auf, bestreicht sie mit Salzlauge und r%f6stet sie %fcber flammenloser Glut aus Khadira-Holz.’ Als der K%f6nig sie sah, dachte er: ‘Sicherlich wurde mein Sohn von jemandem belehrt; diese sind wohl gekommen, um mir den Bart zu stutzen.’ Sie gingen hin, verbeugten sich und blieben stehen. Auf die Frage: ‘Warum seid ihr gekommen?’, berichteten sie von dem Befehl. Nachdem man ihm gesagt hatte: ‘Erf%fcllt den Willen eures K%f6nigs’, sagten sie: ‘Setzt Euch, o K%f6nig’, verbeugten sich vor ihm und sprachen: ‘O K%f6nig, wir f%fchren den Befehl des K%f6nigs aus, seid uns nicht zornig; dies ist f%fcr Rechtsk%f6nige wie Euch nicht angemessen.’ Dann ergriffen sie mit der linken Hand die Kn%f6chel, mit der rechten das Rasiermesser, schnitten die Fu%dfsohlen auf, bestrichen sie mit Salzlauge und r%f6steten sie %fcber flammenloser Glut aus Khadira-Holz. Es wird gesagt, dass der K%f6nig einst mit Schuhen den Hof eines Schreins betreten hatte und mit ungewaschenen F%fc%dfen auf eine f%fcr die Sangha ausgebreitete Matte getreten war; dies, so sagt man, sei die Folge jener Tat. Den K%f6nig %fcberkamen heftige Schmerzen. W%e4hrend er sich fortw%e4hrend an den Erwachten, die Lehre und die Gemeinschaft erinnerte — ‘O wie wunderbar ist der Buddha, o wie wunderbar die Lehre, o wie wunderbar die Gemeinschaft’ — welkte er dahin wie eine auf den Hof eines Schreins geworfene Blumengirlande und wurde in der G%f6tterwelt der Vier Gro%dfen K%f6nige als ein Diener von Vessavana namens Janavasabha, ein Yakkha, wiedergeboren.

තං දිවසමෙව අජාතසත්තුස්ස පුත්තො ජාතො, පුත්තස්ස ජාතභාවඤ්ච පිතුමතභාවඤ්ච නිවෙදෙතුං ද්වෙ ලෙඛා එකක්ඛණෙයෙව ආගතා. අමච්චා – ‘‘පඨමං පුත්තස්ස ජාතභාවං ආරොචෙස්සාමා’’ති තං ලෙඛං රඤ්ඤො හත්ථෙ ඨපෙසුං. රඤ්ඤො තඞ්ඛණෙයෙව පුත්තසිනෙහො උප්පජ්ජිත්වා සකලසරීරං ඛොභෙත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ පිතුගුණමඤ්ඤාසි – ‘‘මයි ජාතෙපි මය්හං පිතු එවමෙව සිනෙහො උප්පන්නො’’ති. සො – ‘‘ගච්ඡථ, භණෙ, මය්හං පිතරං විස්සජ්ජෙථා’’ති ආහ. ‘‘කිං විස්සජ්ජාපෙථ, දෙවා’’ති ඉතරං ලෙඛං හත්ථෙ ඨපයිංසු.

Am selben Tag wurde Ajatasattu ein Sohn geboren. Um die Geburt des Sohnes und den Tod des Vaters zu melden, trafen zwei Briefe im selben Augenblick ein. Die Minister berieten sich: ‘Zuerst wollen wir die Nachricht von der Geburt des Sohnes verk%fcnden’, und legten jenen Brief in die Hand des K%f6nigs. In diesem Moment stieg in dem K%f6nig die Liebe zu seinem Sohn auf, die seinen ganzen K%f6rper durchdrang und ihn bis ins Knochenmark ersch%fctterte. In jener Sekunde erkannte er die G%fcte seines Vaters: ‘Ebenso muss bei meiner Geburt in meinem Vater die Liebe aufgestiegen sein.’ Er rief: ‘Geht, ihr M%e4nner, lasst meinen Vater frei!’ ‘O K%f6nig, warum lasst Ihr ihn freilassen?’, sprachen sie und legten den anderen Brief in seine Hand.

සො තං පවත්තිං සුත්වා රොදමානො මාතුසමීපං ගන්ත්වා – ‘‘අහොසි නු, ඛො, අම්ම, මය්හං පිතු මයි ජාතෙ සිනෙහො’’ති? සා ආහ – ‘‘බාලපුත්ත, කිං වදෙසි, තව දහරකාලෙ අඞ්ගුලියා පීළකා උට්ඨහි. අථ තං රොදමානං සඤ්ඤාපෙතුං අසක්කොන්තා තං ගහෙත්වා විනිච්ඡයට්ඨානෙ නිසින්නස්ස තව පිතු සන්තිකං අගමංසු. පිතා තෙ අඞ්ගුලිං මුඛෙ ඨපෙසි. පීළකා මුඛෙයෙව භිජ්ජි. අථ ඛො පිතා තව සිනෙහෙන තං ලොහිතමිස්සකං පුබ්බං අනිට්ඨුභිත්වාව අජ්ඣොහරි. එවරූපො තෙ පිතු සිනෙහො’’ති. සො රොදිත්වා පරිදෙවිත්වා පිතු සරීරකිච්චං අකාසි.

Als er diese Nachricht h%f6rte, ging er weinend zu seiner Mutter und fragte: ‘Mutter, gab es wirklich eine solche Liebe meines Vaters zu mir, als ich geboren wurde?’ Sie antwortete: ‘T%f6richter Sohn, was sagst du da? Als du klein warst, bildete sich ein Geschw%fcr an deinem Finger. Da sie dich nicht zum Schweigen bringen konnten, brachten sie dich zu deinem Vater, der gerade am Ort der Rechtsprechung sa%df. Dein Vater nahm deinen Finger in seinen Mund. Das Geschw%fcr platzte genau in seinem Mund auf. Doch dein Vater schluckte den mit Blut vermischten Eiter aus Liebe zu dir einfach hinunter, ohne ihn auszuspucken. Solcherart war die Liebe deines Vaters.’ Er weinte und klagte und f%fchrte die Bestattungsriten f%fcr seinen Vater durch.

දෙවදත්තොපි [Pg.127] අජාතසත්තුං උපසඞ්කමිත්වා – ‘‘පුරිසෙ, මහාරාජ, ආණාපෙහි, යෙ සමණං ගොතමං ජීවිතා වොරොපෙස්සන්තී’’ති වත්වා තෙන දින්නෙ පුරිසෙ පෙසෙත්වා සයං ගිජ්ඣකූටං ආරුය්හ යන්තෙන සිලං පවිජ්ඣිත්වා නාළාගිරිහත්ථිං මුඤ්චාපෙත්වාපි කෙනචි උපායෙන භගවන්තං මාරෙතුං අසක්කොන්තො පරිහීනලාභසක්කාරො පඤ්ච වත්ථූනි යාචිත්වා තානි අලභමානො තෙහි ජනං සඤ්ඤාපෙස්සාමීති සඞ්ඝභෙදං කත්වා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු පරිසං ආදාය පක්කන්තෙසු උණ්හලොහිතං මුඛෙන ඡඩ්ඩෙත්වා නවමාසෙ ගිලානමඤ්චෙ නිපජ්ජිත්වා විප්පටිසාරජාතො – ‘‘කුහිං එතරහි සත්ථා වසතී’’ති පුච්ඡිත්වා ‘‘ජෙතවනෙ’’ති වුත්තෙ මඤ්චකෙන මං ආහරිත්වා සත්ථාරං දස්සෙථාති වත්වා ආහරියමානො භගවතො දස්සනාරහස්ස කම්මස්ස අකතත්තා ජෙතවනෙ පොක්ඛරණීසමීපෙයෙව ද්වෙධා භින්නං පථවිං පවිසිත්වා මහානිරයෙ පතිට්ඨිතොති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරකථානයො ඛන්ධකෙ ආගතො. ආගතත්තා පන සබ්බං න වුත්තන්ති. එවං අජාතොයෙව රඤ්ඤො සත්තු භවිස්සතීති නෙමිත්තකෙහි නිද්දිට්ඨොති අජාතසත්තු.

Auch Devadatta begab sich zu Ajātasattu und sagte: 'Großer König, gib den Männern Befehl, die den Asketen Gotama ums Leben bringen sollen.' Er sandte die vom König bereitgestellten Männer aus, bestieg selbst den Gijjhakūṭa-Berg, schleuderte mit einer Wurfmaschine einen Felsbrocken herab und ließ den Elefanten Nāḷāgiri los. Da es ihm jedoch mit keinem Mittel gelang, den Erhabenen zu töten, und er an Gewinn und Ehre verlor, bat er um fünf Regeln. Als er diese nicht erhielt, dachte er: 'Mit diesen werde ich die Menschen überzeugen', vollzog eine Spaltung des Ordens und als Sāriputta und Moggallāna die Gefolgschaft mitnahmen und weggingen, spie er heißes Blut aus seinem Mund. Nachdem er neun Monate lang krank auf seinem Lager gelegen hatte und von Reue erfüllt war, fragte er: 'Wo weilt der Lehrer jetzt?' Als ihm geantwortet wurde: 'Im Jetavana', sagte er: 'Bringt mich auf einer Sänfte dorthin und zeigt mir den Lehrer.' Während er herbeigebracht wurde, tat sich – da er keine Taten vollbracht hatte, die ihn würdig gemacht hätten, den Erhabenen zu sehen – direkt beim Lotosteich im Jetavana die Erde in zwei Teile auf, er versank darin und landete in der großen Hölle. Dies ist hier die kurze Zusammenfassung. Die ausführliche Darstellung findet sich im Khandhaka. Da sie dort bereits steht, wurde hier nicht alles wiederholt. Er wurde von den Zeichendeutern so bezeichnet: 'Schon ungeboren (ajāto) wird er der Feind (sattu) des Königs sein'; daher heißt er Ajātasattu.

වෙදෙහිපුත්තොති අයං කොසලරඤ්ඤො ධීතාය පුත්තො, න විදෙහරඤ්ඤො. වෙදෙහීති පන පණ්ඩිතාධිවචනමෙතං. යථාහ – ‘‘වෙදෙහිකා ගහපතානී (ම. නි. 1.226), අය්‍යො ආනන්දො වෙදෙහමුනී’’ති (සං. නි. 2.154). තත්‍රායං වචනත්ථො – විදන්ති එතෙනාති වෙදො, ඤාණස්සෙතං අධිවචනං. වෙදෙන ඊහති ඝටති වායමතීති වෙදෙහී. වෙදෙහියා පුත්තො වෙදෙහිපුත්තො.

'Vedehīputto' bedeutet: Er ist der Sohn der Tochter des Königs von Kosala, nicht des Königs von Videha. 'Vedehī' ist jedoch eine Bezeichnung für eine weise Frau (paṇḍitā). Wie es heißt: 'Die Hausfrau Vedehikā', 'der ehrwürdige Ānando, der weise Weise (Vedehamunī)'. Hierzu die Wortbedeutung: 'Vidanti etenāti vedo' – das, womit man erkennt, ist Wissen (vedo); dies ist ein Synonym für Erkenntnis (ñāṇa). Wer durch Wissen (vedena) strebt, sich bemüht und anstrengt, ist eine 'Vedehī'. Der Sohn einer Vedehī ist ein 'Vedehīputto'.

තදහූති තස්මිං අහු, තස්මිං දිවසෙති අත්ථො. උපවසන්ති එත්ථාති උපොසථො, උපවසන්තීති සීලෙන වා අනසනෙන වා උපෙතා හුත්වා වසන්තීති අත්ථො. අයං පනෙත්ථ අත්ථුද්ධාරො – ‘‘ආයාමාවුසො, කප්පින, උපොසථං ගමිස්සාමා’’තිආදීසු පාතිමොක්ඛුද්දෙසො උපොසථො. ‘‘එවං අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො ඛො, විසාඛෙ, උපොසථො උපවුත්ථො’’තිආදීසු (අ. නි. 8.43) සීලං. ‘‘සුද්ධස්ස වෙ සදා ඵග්ගු, සුද්ධස්සුපොසථො සදා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.79) උපවාසො. ‘‘උපොසථො නාම නාගරාජා’’තිආදීසු (දී. නි. 2.246) පඤ්ඤත්ති[Pg.128]. ‘‘න, භික්ඛවෙ, තදහුපොසථෙ සභික්ඛුකා ආවාසා’’තිආදීසු (මහාව. 181) උපවසිතබ්බදිවසො. ඉධාපි සොයෙව අධිප්පෙතො. සො පනෙස අට්ඨමී චාතුද්දසී පන්නරසීභෙදෙන තිවිධො. තස්මා සෙසද්වයනිවාරණත්ථං පන්නරසෙති වුත්තං. තෙනෙව වුත්තං – ‘‘උපවසන්ති එත්ථාති උපොසථො’’ති.

'Tadahū' bedeutet 'an jenem Tag' (tasmiṃ divase). 'Uposatho' bedeutet 'sie weilen darin' (upavasanti ettha); 'upavasanti' meint, dass sie leben, indem sie entweder mit Tugend (sīla) oder durch Fasten (anasanena) ausgestattet sind. Dies ist die Begriffsbestimmung dazu: In Sätzen wie 'Lasst uns gehen, ihr Freunde, wir wollen zum Uposatha gehen' bezieht sich 'Uposatha' auf das Rezitieren des Pātimokkha. In 'So ist, Visākhā, der mit acht Gliedern versehene Uposatha begangen worden' bezieht es sich auf die Tugend (sīla). In 'Dem Reinen ist stets das Phaggu-Fest, dem Reinen ist stets Uposatha' bezieht es sich auf das Fasten (upavāso). In 'Ein Elefantenkönig namens Uposatho' ist es ein Name (paññatti). In 'An einem solchen Uposatha-Tag, ihr Mönche, soll man nicht aus einem Wohnsitz, in dem Mönche weilen, weggehen' bezeichnet es den Tag, an dem die Observanz einzuhalten ist. Hier ist genau letzteres gemeint. Dieser Uposatha ist dreifach unterteilt in den des achten, des vierzehnten und des fünfzehnten Tages. Um die anderen zwei auszuschließen, wurde 'am fünfzehnten Tag' gesagt. Daher wurde gesagt: 'Uposatho ist das, an dem sie die Observanz einhalten'.

කොමුදියාති කුමුදවතියා. තදා කිර කුමුදානි සුපුප්ඵිතානි හොන්ති, තානි එත්ථ සන්තීති කොමුදී. චාතුමාසිනියාති චාතුමාසියා, සා හි චතුන්නං මාසානං පරියොසානභූතාති චාතුමාසී. ඉධ පන චාතුමාසිනීති වුච්චති. මාසපුණ්ණතාය උතුපුණ්ණතාය සංවච්ඡරපුණ්ණතාය පුණ්ණා සම්පුණ්ණාති පුණ්ණා. මා ඉති චන්දො වුච්චති, සො එත්ථ පුණ්ණොති පුණ්ණමා. එවං පුණ්ණාය පුණ්ණමායාති ඉමස්මිං පදද්වයෙ ච අත්ථො වෙදිතබ්බො.

'Komudiyā' bedeutet 'in der Zeit der Kumuda-Lilien'. Zu jener Zeit stehen die Kumuda-Lilien in voller Blüte; weil sie dann vorhanden sind, heißt die Nacht 'Komudī'. 'Cātumāsiniyā' bedeutet 'am Ende der vier Monate'; denn diese Nacht bildet den Abschluss der vier (Regen-)Monate, daher heißt sie 'Cātumāsī'. Hier wird sie jedoch 'Cātumāsinī' genannt. Sie ist voll und ganz erfüllt (puṇṇā sampuṇṇā) durch das Vollenden des Monats, das Vollenden der Jahreszeit und das Vollenden des Jahres. 'Mā' wird der Mond genannt; da er in dieser Nacht voll (puṇṇo) ist, heißt sie 'Puṇṇamā' (Vollmond). So ist der Sinn in diesen beiden Wörtern 'puṇṇāya puṇṇamāyā' zu verstehen.

රාජාමච්චපරිවුතොති එවරූපාය රජතඝටවිනිග්ගතාහි ඛීරධාරාහි ධොවියමානදිසාභාගාය විය, රජතවිමානවිච්චුතෙහි මුත්තාවළිසුමනකුසුමදාමසෙතදුකූලකුමුදවිසරෙහි සම්පරිකිණ්ණාය විය ච, චතුරුපක්කිලෙසවිමුත්තපුණ්ණචන්දප්පභාසමුදයොභාසිතාය රත්තියා රාජාමච්චෙහි පරිවුතොති අත්ථො. උපරිපාසාදවරගතොති පාසාදවරස්ස උපරිගතො. මහාරහෙ සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තෙ කඤ්චනාසනෙ නිසින්නො හොති. කස්මා නිසින්නො? නිද්දාවිනොදනත්ථං. අයඤ්හි රාජා පිතරි උපක්කන්තදිවසතො පට්ඨාය – ‘‘නිද්දං ඔක්කමිස්සාමී’’ති නිමීලිතමත්තෙසුයෙව අක්ඛීසු සත්තිසතඅබ්භාහතො විය කන්දමානොයෙව පබුජ්ඣි. කිමෙතන්ති ච වුත්තෙ, න කිඤ්චීති වදති. තෙනස්ස අමනාපා නිද්දා, ඉති නිද්දාවිනොදනත්ථං නිසින්නො. අපි ච තස්මිං දිවසෙ නක්ඛත්තං සඞ්ඝුට්ඨං හොති. සබ්බං නගරං සිත්තසම්මට්ඨං විප්පකිණ්ණවාලුකං පඤ්චවණ්ණකුසුමලාජපුණ්ණඝටපටිමණ්ඩිතඝරද්වාරං සමුස්සිතධජපටාකවිචිත්‍රසමුජ්ජලිතදීපමාලාලඞ්කතසබ්බදිසාභාගං වීථිසභාගෙන රච්ඡාසභාගෙන නක්ඛත්තකීළං අනුභවමානෙන මහාජනෙන සමාකිණ්ණං හොති. ඉති නක්ඛත්තදිවසතායපි නිසින්නොති වදන්ති. එවං පන වත්වාපි – ‘‘රාජකුලස්ස නාම සදාපි නක්ඛත්තමෙව, නිද්දාවිනොදනත්ථංයෙව පනෙස නිසින්නො’’ති සන්නිට්ඨානං කතං.

'Umgeben von den Ministern des Königs' bedeutet: In einer Nacht, die gleichsam wie von Milchströmen aus silbernen Gefäßen gewaschen erscheint, die wie übersät ist mit reinen Perlenschnüren, Jasminblütenkränzen, weißen Seidengewändern und Kumuda-Lilien, und die vom Glanz des von den vier Trübungen befreiten Vollmondes erleuchtet wird, war er von den Ministern des Königs umgeben. 'Auf dem Dach des prächtigen Palastes' bedeutet, dass er sich oben auf dem Palast befand. Er saß auf einem goldenen Thron unter einem hoch aufgerichteten weißen Schirm, wie es hohen Persönlichkeiten gebührt. Warum saß er dort? Um den Schlaf zu vertreiben. Denn seit dem Tag, an dem dieser König Hand an seinen Vater gelegt hatte, schreckte er schreiend auf, sobald er die Augen schloss, als ob er von hundert Speeren durchbohrt würde, in der Absicht: 'Ich will schlafen gehen'. Auf die Frage 'Was ist das?' antwortete er nichts. Deshalb war ihm der Schlaf unangenehm, und so saß er da, um den Schlaf zu vertreiben. Zudem war an jenem Tag ein Fest ausgerufen worden. Die ganze Stadt war rein gefegt, mit Sand bestreut, die Haustüren mit fünf farbigen Blumen, Röstgetreide und gefüllten Krügen geschmückt, und alle Richtungen waren mit aufgerichteten Bannern, Flaggen und bunten, hell leuchtenden Lichterketten verziert. Die Stadt war angefüllt mit einer großen Menschenmenge, die auf den Straßen und Gassen das Fest genoss. So sagen manche, er saß da, weil es ein Festtag war. Doch obwohl dies gesagt wurde, steht die Entscheidung fest: 'Für ein Königshaus ist zwar immer Festzeit, er saß jedoch dort einzig und allein, um den Schlaf zu vertreiben'.

උදානං [Pg.129] උදානෙසීති උදාහාරං උදාහරි, යථා හි යං තෙලං මානං ගහෙතුං න සක්කොති, විස්සන්දිත්වා ගච්ඡති, තං අවසෙකොති වුච්චති. යඤ්ච ජලං තළාකං ගහෙතුං න සක්කොති, අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගච්ඡති, තං ඔඝොති වුච්චති; එවමෙව යං පීතිවචනං හදයං ගහෙතුං න සක්කොති, අධිකං හුත්වා අන්තො අසණ්ඨහිත්වා බහිනික්ඛමති, තං උදානන්ති වුච්චති. එවරූපං පීතිමයං වචනං නිච්ඡාරෙසීති අත්ථො.

'Er stieß einen Freudenausspruch aus' (udānaṃ udānesi) bedeutet, er äußerte eine feierliche Rede. Wie Öl, das ein Gefäß nicht mehr fassen kann und überfließt, 'Überfluss' (avaseko) genannt wird; und wie Wasser, das ein Becken nicht mehr fassen kann und es überschwemmt, 'Flut' (ogho) genannt wird; ebenso wird eine Rede voller Entzücken (pīti), die das Herz nicht mehr fassen kann, die übermäßig wird, im Inneren keinen Halt mehr findet und nach außen bricht, als 'Udāna' bezeichnet. Er ließ eine solche aus Entzücken geborene Rede vernehmen, das ist die Bedeutung.

දොසිනාති දොසාපගතා, අබ්භා, මහිකා, ධූමො, රජො, රාහූති ඉමෙහි පඤ්චහි උපක්කිලෙසෙහි විරහිතාති වුත්තං හොති. තස්මා රමණීයාතිආදීනි පඤ්ච ථොමනවචනානි. සා හි මහාජනස්ස මනං රමයතීති රමණීයා. වුත්තදොසවිමුත්තාය චන්දප්පභාය ඔභාසිතත්තා අතිවිය සුරූපාති අභිරූපා. දස්සිතුං යුත්තාති දස්සනීයා. චිත්තං පසාදෙතීති පාසාදිකා. දිවසමාසාදීනං ලක්ඛණං භවිතුං යුත්තාති ලක්ඛඤ්ඤා.

„Dosinā“ bedeutet frei von Makeln, nämlich befreit von diesen fünf Trübungen: Wolken, Nebel, Rauch, Staub und Rahu. Daher sind die fünf Begriffe, beginnend mit „ramaṇīyā“, Worte des Lobes. Weil sie (die Nacht) den Geist der Menschenmenge erfreut, heißt sie „ramaṇīyā“ (erfreulich). Da sie durch das Mondlicht, das von den genannten Makeln befreit ist, erleuchtet wird und überaus wohlgestaltet ist, wird sie „abhirūpā“ (wunderschön) genannt. Weil sie es wert ist, betrachtet zu werden, heißt sie „dassanīyā“ (sehenswert). Da sie den Geist klärt, wird sie „pāsādikā“ (anmutig) genannt. Weil sie geeignet ist, als Merkmal für Tage und Monate zu dienen, wird sie „lakkhaññā“ (glückverheißend) genannt.

කං නු ඛ්වජ්ජාති කං නු ඛො අජ්ජ. සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වාති සමිතපාපතාය සමණං. බාහිතපාපතාය බ්‍රාහ්මණං. යං නො පයිරුපාසතොති වචනබ්‍යත්තයො එස, යං අම්හාකං පඤ්හපුච්ඡනවසෙන පයිරුපාසන්තානං මධුරං ධම්මං සුත්වා චිත්තං පසීදෙය්‍යාති අත්ථො. ඉති රාජා ඉමිනා සබ්බෙනපි වචනෙන ඔභාසනිමිත්තකම්මං අකාසි. කස්ස අකාසීති? ජීවකස්ස. කිමත්ථං? භගවතො දස්සනත්ථං. කිං භගවන්තං සයං දස්සනාය උපගන්තුං න සක්කොතීති? ආම, න සක්කොති. කස්මා? මහාපරාධතාය.

„Kaṃ nu khvajjā“ bedeutet: Wen wohl heute? Ein „Samaṇa“ (Asket) aufgrund der Beruhigung des Bösen, ein „Brāhmaṇa“ (Brahmane) aufgrund des Beiseitelegens des Bösen. „Yaṃ no payirupāsato“ ist eine grammatikalische Vertauschung; die Bedeutung ist: Damit unser Geist geklärt werde, wenn wir ihn aufsuchen, um Fragen zu stellen und das süße Dhamma zu hören. So gab der König mit all diesen Worten einen Wink. Für wen tat er dies? Für Jīvaka. Zu welchem Zweck? Um den Erhabenen zu sehen. Ist er etwa nicht in der Lage, selbst zu kommen, um den Erhabenen zu sehen? Ja, er ist nicht dazu in der Lage. Warum? Wegen eines schweren Vergehens.

තෙන හි භගවතො උපට්ඨාකො අරියසාවකො අත්තනො පිතා මාරිතො, දෙවදත්තො ච තමෙව නිස්සාය භගවතො බහුං අනත්ථමකාසි, ඉති මහාපරාධො එස, තාය මහාපරාධතාය සයං ගන්තුං න සක්කොති. ජීවකො පන භගවතො උපට්ඨාකො, තස්ස පිට්ඨිඡායාය භගවන්තං පස්සිස්සාමීති ඔභාසනිමිත්තකම්මං අකාසි. කිං ජීවකො පන – ‘‘මය්හං ඉදං ඔභාසනිමිත්තකම්ම’’න්ති ජානාතීති? ආම ජානාති. අථ කස්මා තුණ්හී අහොසීති? වික්ඛෙපපච්ඡෙදනත්ථං.

Denn er hat seinen eigenen Vater getötet, der ein Diener des Erhabenen und ein edler Schüler war; zudem hat Devadatta, indem er sich auf eben diesen König stützte, dem Erhabenen viel Unheil zugefügt. Dies ist ein schweres Vergehen, und wegen dieses schweren Vergehens kann er nicht selbst hingehen. Jīvaka hingegen ist ein Diener des Erhabenen; in der Hoffnung: „Ich werde den Erhabenen im Schutze Jīvakas sehen“, gab er den Wink. Wusste Jīvaka aber: „Dieser Wink gilt mir“? Ja, er wusste es. Warum blieb er dann schweigsam? Um jegliche Ablenkung oder Unterbrechung seines Vorhabens zu verhindern.

තස්සඤ්හි පරිසති ඡන්නං සත්ථාරානං උපට්ඨාකා බහූ සන්නිපතිතා, තෙ අසික්ඛිතානං පයිරුපාසනෙන සයම්පි අසික්ඛිතාව. තෙ මයි භගවතො ගුණකථං [Pg.130] ආරද්ධෙ අන්තරන්තරා උට්ඨායුට්ඨාය අත්තනො සත්ථාරානං ගුණං කථෙස්සන්ති, එවං මෙ සත්ථු ගුණකථා පරියොසානං න ගමිස්සති. රාජා පන ඉමෙසං කුලූපකෙ උපසඞ්කමිත්වා ගහිතාසාරතාය තෙසං ගුණකථාය අනත්තමනො හුත්වා මං පටිපුච්ඡිස්සති, අථාහං නිබ්බික්ඛෙපං සත්ථු ගුණං කථෙත්වා රාජානං සත්ථු සන්තිකං ගහෙත්වා ගමිස්සාමීති ජානන්තොව වික්ඛෙපපච්ඡෙදනත්ථං තුණ්හී අහොසීති.

In dieser Versammlung waren nämlich viele Minister zusammengekommen, die Anhänger der sechs häretischen Lehrer waren. Durch den Umgang mit diesen ungeschulten Lehrern waren sie selbst ungeschult. Sie würden, sobald ich die Lobpreisung des Erhabenen begänne, immer wieder aufstehen und das Lob ihrer eigenen Lehrer verkünden; so käme meine Lobpreisung des Meisters nie zum Ende. Der König aber wird, nachdem er zu den Hauslehrern dieser Minister gegangen ist und deren Gehaltlosigkeit erkannt hat, unzufrieden mit deren Lobreden sein und mich dann fragen. Dann werde ich ohne Unterbrechung die Vorzüge des Meisters verkünden und den König in die Gegenwart des Meisters führen. In diesem Wissen blieb er schweigsam, um eine Störung der Rede zu vermeiden.

තෙපි අමච්චා එවං චින්තෙසුං – ‘‘අජ්ජ රාජා පඤ්චහි පදෙහි රත්තිං ථොමෙති, අද්ධා කිඤ්චි සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡිත්වා ධම්මං සොතුකාමො, යස්ස චෙස ධම්මං සුත්වා පසීදිස්සති, තස්ස ච මහන්තං සක්කාරං කරිස්සති, යස්ස පන කුලූපකො සමණො රාජකුලූපකො හොති, භද්දං තස්සා’’ති.

Auch jene Minister dachten so: „Heute preist der König die Nacht mit fünf Begriffen; gewiss wünscht er, irgendeinen Asketen oder Brahmanen aufzusuchen, ihm eine Frage zu stellen und das Dhamma zu hören. Wem gegenüber er nach dem Hören der Lehre Vertrauen fassen wird, dem wird er große Verehrung erweisen. Wenn nun der Hauslehrer eines Ministers zum Lehrer des Königs wird, so ist das für diesen Minister von Vorteil.“

151-152. තෙ එවං චින්තෙත්වා – ‘‘අහං අත්තනො කුලූපකසමණස්ස වණ්ණං වත්වා රාජානං ගහෙත්වා ගමිස්සාමි, අහං ගමිස්සාමී’’ති අත්තනො අත්තනො කුලූපකානං වණ්ණං කථෙතුං ආරද්ධා. තෙනාහ – ‘‘එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො රාජාමච්චො’’තිආදි. තත්ථ පූරණොති තස්ස සත්ථුපටිඤ්ඤස්ස නාමං. කස්සපොති ගොත්තං. සො කිර අඤ්ඤතරස්ස කුලස්ස එකූනදාසසතං පූරයමානො ජාතො, තෙනස්ස පූරණොති නාමං අකංසු. මඞ්ගලදාසත්තා චස්ස ‘‘දුක්කට’’න්ති වත්තා නත්ථි, අකතං වා න කතන්ති. සො ‘‘කිමහං එත්ථ වසාමී’’ති පලායි. අථස්ස චොරා වත්ථානි අච්ඡින්දිංසු, සො පණ්ණෙන වා තිණෙන වා පටිච්ඡාදෙතුම්පි අජානන්තො ජාතරූපෙනෙව එකං ගාමං පාවිසි. මනුස්සා තං දිස්වා ‘‘අයං සමණො අරහා අප්පිච්ඡො, නත්ථි ඉමිනා සදිසො’’ති පූවභත්තාදීනි ගහෙත්වා උපසඞ්කමන්ති. සො – ‘‘මය්හං සාටකං අනිවත්ථභාවෙන ඉදං උප්පන්න’’න්ති තතො පට්ඨාය සාටකං ලභිත්වාපි න නිවාසෙසි, තදෙව පබ්බජ්ජං අග්ගහෙසි, තස්ස සන්තිකෙ අඤ්ඤෙපි අඤ්ඤෙපීති පඤ්චසතමනුස්සා පබ්බජිංසු. තං සන්ධායාහ – ‘‘පූරණො කස්සපො’’ති.

151-152. In diesem Gedanken begannen sie, die Vorzüge ihrer jeweiligen Hauslehrer zu rühmen, in der Hoffnung: „Ich werde die Vorzüge meines Hauslehrers verkünden und den König dorthin führen.“ Daher heißt es: „Als dies gesagt war, sprach ein gewisser Minister des Königs“ usw. „Pūraṇa“ ist der Name jenes Lehrers, der von sich behauptete, ein Erleuchteter zu sein. „Kassapa“ ist sein Clan-Name. Man sagt, er wurde geboren, um die Zahl von einhundert Sklaven einer bestimmten Familie zu vervollständigen; daher gaben sie ihm den Namen Pūraṇa (der Vervollständiger). Weil er ein Glückssklave war, gab es niemanden, der ihn für Schlechtes tadelte oder ihm Ungetanes vorwarf. Er dachte: „Warum sollte ich hier bleiben?“ und floh. Dann raubten ihm Diebe seine Kleider. Da er nicht wusste, wie er sich auch nur mit Blättern oder Gras bedecken sollte, betrat er ein Dorf so nackt, wie er geboren war. Als die Menschen ihn sahen, dachten sie: „Dieser Asket ist ein Heiliger, verlangenslos; es gibt keinen wie ihn“, und brachten ihm Gaben wie Kuchen und Speisen. Er dachte: „Diese Gaben sind mir zugefallen, weil ich kein Gewand trage“, und trug deshalb von da an kein Gewand mehr, selbst wenn er eines erhielt. Er nahm eben diese Form der Weltentsagung an. In seiner Nachfolge traten auch andere in den Orden ein, insgesamt fünfhundert Menschen. In Bezug auf ihn heißt es: „Pūraṇa Kassapa“.

පබ්බජිතසමූහසඞ්ඛාතො සඞ්ඝො අස්ස අත්ථීති සඞ්ඝී. ස්වෙව ගණො අස්ස අත්ථීති ගණී. ආචාරසික්ඛාපනවසෙන තස්ස ගණස්ස ආචරියොති ගණාචරියො. ඤාතොති පඤ්ඤාතො පාකටො. ‘‘අප්පිච්ඡො [Pg.131] සන්තුට්ඨො. අප්පිච්ඡතාය වත්ථම්පි න නිවාසෙතී’’ති එවං සමුග්ගතො යසො අස්ස අත්ථීති යසස්සී. තිත්ථකරොති ලද්ධිකරො. සාධුසම්මතොති අයං සාධු, සුන්දරො, සප්පුරිසොති එවං සම්මතො. බහුජනස්සාති අස්සුතවතො අන්ධබාලපුථුජ්ජනස්ස. පබ්බජිතතො පට්ඨාය අතික්කන්තා බහූ රත්තියො ජානාතීති රත්තඤ්ඤූ. චිරං පබ්බජිතස්ස අස්සාති චිරපබ්බජිතො, අචිරපබ්බජිතස්ස හි කථා ඔකප්පනීයා න හොති, තෙනාහ ‘‘චිරපබ්බජිතො’’ති. අද්ධගතොති අද්ධානං ගතො, ද්වෙ තයො රාජපරිවට්ටෙ අතීතොති අධිප්පායො. වයොඅනුප්පත්තොති පච්ඡිමවයං අනුප්පත්තො. ඉදං උභයම්පි – ‘‘දහරස්ස කථා ඔකප්පනීයා න හොතී’’ති එතං සන්ධාය වුත්තං.

„Saṅghī“ bedeutet, dass er eine Gemeinschaft (Saṅgha) von Weltentsagern hat. „Gaṇī“ bedeutet, dass er eben diese Gruppe (Gaṇa) besitzt. „Gaṇācariyo“ heißt er, weil er die Gruppe in ihrer Lebensweise unterweist. „Ñāto“ bedeutet bekannt und offenkundig. „Yasassī“ heißt er, weil sein Ruhm weit verbreitet ist, da man glaubt: „Er ist verlangenslos und zufrieden; aufgrund seiner Wunschlosigkeit trägt er nicht einmal ein Gewand.“ „Titthakaro“ bedeutet der Begründer einer Lehrmeinung. „Sādhu sammato“ bedeutet, dass er als „gut“, „trefflich“ oder „ein edler Mensch“ angesehen wird. „Bahujanassāti“ bezieht sich auf den unwissenden, verblendeten Weltenling. „Rattaññū“ ist einer, der viele Nächte seit seiner Ordination kennt. „Cirapabbajito“ bedeutet, dass seine Zeit als Weltentsager schon lange währt; denn die Rede eines erst vor Kurzem Ordinierten genießt kein Vertrauen. „Addhagato“ bedeutet „einen weiten Weg gegangen“; damit ist gemeint, dass er zwei oder drei Regierungswechsel erlebt hat. „Vayo anuppatto“ bedeutet, dass er das letzte Lebensalter erreicht hat. Beides wurde mit der Absicht gesagt, dass die Rede eines jungen Menschen kein Vertrauen genießt.

තුණ්හී අහොසීති සුවණ්ණවණ්ණං මධුරරසං අම්බපක්කං ඛාදිතුකාමො පුරිසො ආහරිත්වා හත්ථෙ ඨපිතං කාජරපක්කං දිස්වා විය ඣානාභිඤ්ඤාදිගුණයුත්තං තිලක්ඛණබ්භාහතං මධුරං ධම්මකථං සොතුකාමො පුබ්බෙ පූරණස්ස දස්සනෙනාපි අනත්තමනො ඉදානි ගුණකථාය සුට්ඨුතරං අනත්තමනො හුත්වා තුණ්හී අහොසි. අනත්තමනො සමානොපි පන ‘‘සචාහං එතං තජ්ජෙත්වා ගීවායං ගහෙත්වා නීහරාපෙස්සාමි, ‘යො යො කථෙසි, තං තං රාජා එවං කරොතී’ති භීතො අඤ්ඤොපි කොචි කිඤ්චි න කථෙස්සතී’’ති අමනාපම්පි තං කථං අධිවාසෙත්වා තුණ්හී එව අහොසි. අථඤ්ඤො – ‘‘අහං අත්තනො කුලූපකස්ස වණ්ණං කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා වත්තුං ආරභි. තෙන වුත්තං – අඤ්ඤතරොපි ඛොතිආදි. තං සබ්බං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

„Er schwieg“: Wie ein Mann, der eine goldfarbene, süß schmeckende reife Mango zu essen wünscht, aber eine bittere Frucht sieht, die man ihm in die Hand gelegt hat, und darüber unzufrieden ist, so war auch der König, der eine süße Dhamma-Rede zu hören wünschte, die mit Tugenden wie Jhanas und Abhiññas verbunden und von den drei Merkmalen geprägt ist. Er war bereits unzufrieden, allein weil er Pūraṇa sah, und wurde durch dessen Rede über seine (falschen) Tugenden noch viel unzufriedener und blieb daher stumm. Obwohl er unzufrieden war, dachte er: „Wenn ich diesen Minister bedrohe, am Hals packe und hinauswerfen lasse, wird jeder andere Minister, der sprechen möchte, aus Furcht denken: ‚Der König verfährt so mit jedem, der spricht‘, und niemand sonst wird mehr etwas sagen.“ Daher duldete er diese unangenehme Rede und schwieg einfach. Danach dachte ein anderer Minister: „Ich werde das Lob meines eigenen Lehrers verkünden“, und begann zu sprechen. Deshalb heißt es: „Da sprach ein gewisser (Minister)“ usw. All dies ist nach der bereits dargelegten Methode zu verstehen.

එත්ථ පන මක්ඛලීති තස්ස නාමං. ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොති දුතියං නාමං. තං කිර සකද්දමාය භූමියා තෙලඝටං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තං – ‘‘තාත, මා ඛලී’’ති සාමිකො ආහ. සො පමාදෙන ඛලිත්වා පතිත්වා සාමිකස්ස භයෙන පලායිතුං ආරද්ධො. සාමිකො උපධාවිත්වා දුස්සකණ්ණෙ අග්ගහෙසි. සො සාටකං ඡඩ්ඩෙත්වා අචෙලකො හුත්වා පලායි. සෙසං පූරණසදිසමෙව.

Hierbei ist „Makkhalī“ sein Eigenname. Wegen seiner Geburt in einem Kuhstall ist „Gosāla“ sein zweiter Name. Es wird erzählt, dass sein Herr zu ihm sagte, als er mit einem Öltopf über schlammigen Boden ging: „Lieber Junge, gleite nicht aus (mā khali)!“ Aus Unachtsamkeit glitt er jedoch aus, fiel hin und begann aus Furcht vor seinem Herrn wegzulaufen. Der Herr lief ihm nach und packte ihn am Zipfel seines Gewandes. Er ließ das Gewand fallen, floh nackt und rannte davon. Der Rest seiner Geschichte gleicht der von Pūraṇa.

153. අජිතොති තස්ස නාමං. කෙසකම්බලං ධාරෙතීති කෙසකම්බලො. ඉති නාමද්වයං සංසන්දිත්වා අජිතො කෙසකම්බලොති වුච්චති[Pg.132]. තත්ථ කෙසකම්බලො නාම මනුස්සකෙසෙහි කතකම්බලො. තතො පටිකිට්ඨතරං වත්ථං නාම නත්ථි. යථාහ – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි තන්තාවුතානං වත්ථානං, කෙසකම්බලො තෙසං පටිකිට්ඨො අක්ඛායති. කෙසකම්බලො, භික්ඛවෙ, සීතෙ සීතො, උණ්හෙ උණ්හො, දුබ්බණ්ණො දුග්ගන්ධො දුක්ඛසම්ඵස්සො’’ති (අ. නි. 3.138).

153. „Ajita“ ist sein Eigenname. Weil er eine Decke aus Menschenhaar trägt, wird er „Kesakambalo“ (Haardecken-Träger) genannt. So werden beide Namen kombiniert und er wird „Ajito Kesakambalo“ genannt. Dabei bezeichnet „Kesakambalo“ eine Decke, die aus Menschenhaaren gefertigt ist. Es gibt kein minderwertigeres Gewand als dieses. Wie es heißt: „Wie auch immer, ihr Mönche, unter allen gewebten Stoffen gilt die Haardecke als der minderwertigste. Eine Haardecke, ihr Mönche, ist bei Kälte kalt, bei Hitze heiß, von hässlicher Farbe, üblem Geruch und unangenehm bei Berührung.“

154. පකුධොති තස්ස නාමං. කච්චායනොති ගොත්තං. ඉති නාමගොත්තං සංසන්දිත්වා පකුධො කච්චායනොති වුච්චති. සීතුදකපටික්ඛිත්තකො එස, වච්චං කත්වාපි උදකකිච්චං න කරොති, උණ්හොදකං වා කඤ්ජියං වා ලභිත්වා කරොති, නදිං වා මග්ගොදකං වා අතික්කම්ම – ‘‘සීලං මෙ භින්න’’න්ති වාලිකථූපං කත්වා සීලං අධිට්ඨාය ගච්ඡති. එවරූපො නිස්සිරීකලද්ධිකො එස.

154. „Pakudha“ ist sein Eigenname, „Kaccāyana“ ist sein Clan-Name. So werden Name und Clan kombiniert und er wird „Pakudho Kaccāyano“ genannt. Er ist jemand, der kaltes Wasser ablehnt; selbst nach der Notdurft verrichtet er keine Reinigung mit Wasser, es sei denn, er erhält warmes Wasser oder Reisschleimwasser. Wenn er einen Fluss oder eine Wasserstelle auf dem Weg überquert, denkt er: „Meine Tugend ist gebrochen“, errichtet einen Sandhügel und setzt seinen Weg erst fort, nachdem er seine Praxis erneut gefestigt hat. Von solch glanzloser Anschauung ist er.

155. සඤ්චයොති තස්ස නාමං. බෙලට්ඨස්ස පුත්තොති බෙලට්ඨපුත්තො.

155. „Sañcaya“ ist sein Eigenname. Weil er der Sohn von Belaṭṭha ist, wird er „Belaṭṭhaputto“ genannt.

156. අම්හාකං ගණ්ඨනකිලෙසො පලිබන්ධනකිලෙසො නත්ථි, කිලෙසගණ්ඨරහිතා මයන්ති එවංවාදිතාය ලද්ධනාමවසෙන නිගණ්ඨො. නාටස්ස පුත්තො නාටපුත්තො.

156. Er wird „Nigaṇṭha“ (Knotenloser) genannt aufgrund seiner Lehre: „In uns gibt es keine fesselnden oder bindenden Verunreinigungen; wir sind frei von den Knoten der Verunreinigungen.“ Er ist der Sohn von Nāṭa, daher „Nāṭaputto“.

කොමාරභච්චජීවකකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Erzählung über Jīvaka Komārabhacca.

157. අථ ඛො රාජාති රාජා කිර තෙසං වචනං සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘අහං යස්ස යස්ස වචනං න සොතුකාමො, සො සො එව කථෙසි. යස්ස පනම්හි වචනං සොතුකාමො, එස නාගවසං පිවිත්වා ඨිතො සුපණ්ණො විය තුණ්හීභූතො, අනත්ථො වත මෙ’’ති. අථස්ස එතදහොසි – ‘‘ජීවකො උපසන්තස්ස බුද්ධස්ස භගවතො උපට්ඨාකො, සයම්පි උපසන්තො, තස්මා වත්තසම්පන්නො භික්ඛු විය තුණ්හීභූතොව නිසින්නො, න එස මයි අකථෙන්තෙ කථෙස්සති, හත්ථිම්හි ඛො පන මද්දන්තෙ හත්ථිස්සෙව පාදො ගහෙතබ්බො’’ති තෙන සද්ධිං සයං මන්තෙතුමාරද්ධො. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො රාජා’’ති. තත්ථ කිං තුණ්හීති කෙන කාරණෙන තුණ්හී. ඉමෙසං අමච්චානං අත්තනො අත්තනො කුලූපකසමණස්ස වණ්ණං කථෙන්තානං මුඛං නප්පහොති[Pg.133]. කිං යථා එතෙසං, එවං තව කුලූපකසමණො නත්ථි, කිං ත්වං දලිද්දො, න තෙ මම පිතරා ඉස්සරියං දින්නං, උදාහු අස්සද්ධොති පුච්ඡති.

157. „Da sprach der König“: Es heißt, der König dachte, nachdem er ihre Worte gehört hatte: „Genau jene Minister, deren Worte ich nicht zu hören wünsche, haben gesprochen. Doch dieser (Jīvaka), dessen Worte ich zu hören wünsche, verharrt schweigend wie ein Garuda, der das Mark eines Nagas getrunken hat. Wahrlich, das ist mein Pech.“ Dann kam ihm dieser Gedanke: „Jīvaka ist der Diener des friedvollen Buddha, des Erhabenen, und er selbst ist ebenfalls friedvoll. Deshalb sitzt er da in tiefem Schweigen, wie ein Mönch, der vollkommen in seinen Pflichten ist. Er wird nicht sprechen, wenn ich nicht zuerst das Wort ergreife. Wenn ein Elefant einen niedertrampelt, muss man den Fuß eben dieses Elefanten fassen.“ So begann er, selbst mit ihm zu beratschlagen. Deshalb heißt es: „Da sprach der König“. Dabei bedeutet „Warum schweigst du?“, aus welchem Grund er schweigt. „Den Mund dieser Minister, die das Lob ihrer jeweiligen Lehrer-Mönche verkünden, bekommt man nicht voll. Gibt es für dich nicht ebenso einen Lehrer-Mönch wie für sie? Bist du etwa arm? Hat mein Vater dir keinen Reichtum verliehen? Oder bist du etwa ohne Vertrauen?“, so fragte er.

තතො ජීවකස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං රාජා මං කුලූපකසමණස්ස ගුණං කථාපෙති, න දානි මෙ තුණ්හීභාවස්ස කාලො, යථා ඛො පනිමෙ රාජානං වන්දිත්වා නිසින්නාව අත්තනො කුලූපකසමණානං ගුණං කථයිංසු, න මය්හං එවං සත්ථුගුණෙ කථෙතුං යුත්ත’’න්ති උට්ඨායාසනා භගවතො විහාරාභිමුඛො පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා දසනඛසමොධානසමුජ්ජලං අඤ්ජලිං සිරසි පග්ගහෙත්වා – ‘‘මහාරාජ, මා මං එවං චින්තයිත්ථ, ‘අයං යං වා තං වා සමණං උපසඞ්කමතී’ති, මම සත්ථුනො හි මාතුකුච්ඡිඔක්කමනෙ, මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමනෙ, මහාභිනික්ඛමනෙ, සම්බොධියං, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ ච, දසසහස්සිලොකධාතු කම්පිත්ථ, එවං යමකපාටිහාරියං අකාසි, එවං දෙවොරොහණං, අහං සත්ථුනො ගුණෙ කථයිස්සාමි, එකග්ගචිත්තො සුණ, මහාරාජා’’ති වත්වා – ‘‘අයං දෙව, භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’තිආදිමාහ. තත්ථ තං ඛො පන භගවන්තන්ති ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානත්ථෙ උපයොගවචනං, තස්ස ඛො පන භගවතොති අත්ථො. කල්‍යාණොති කල්‍යාණගුණසමන්නාගතො, සෙට්ඨොති වුත්තං හොති. කිත්තිසද්දොති කිත්තියෙව. ථුතිඝොසො වා. අබ්භුග්ගතොති සදෙවකං ලොකං අජ්ඣොත්ථරිත්වා උග්ගතො. කින්ති? ‘‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… භගවා’’ති.

Daraufhin dachte Jīvaka: „Dieser König möchte mich dazu bringen, die Vorzüge meines Lehrer-Mönchs zu verkünden. Jetzt ist nicht die Zeit für mich zu schweigen. Doch so, wie diese Minister sitzend dem König huldigten und das Lob ihrer jeweiligen Lehrer verkündeten, so ziemt es sich für mich nicht, die Vorzüge meines Meisters zu verkünden.“ Er erhob sich von seinem Platz, wandte sich in Richtung des Klosters des Erhabenen, verneigte sich mit der fünffachen Niederwerfung, erhob die durch die Vereinigung der zehn Finger glänzenden, gefalteten Hände zum Haupte und sagte: „Großer König, denkt nicht so von mir: ‚Dieser hier sucht irgendeinen beliebigen Asketen auf.‘ Denn bei der Empfängnis meines Meisters im Mutterleib, bei seiner Geburt, bei seinem großen Aufbruch in die Hauslosigkeit, bei seiner Erleuchtung und beim Drehen des Rades der Lehre erbebte das Zehntausender-Weltsystem. Ebenso vollbrachte er das Zwillingswunder und den Abstieg aus der Götterwelt. Ich werde die Vorzüge des Meisters verkünden; hört mit gesammeltem Geist zu, o großer König!“ Nachdem er dies gesagt hatte, sprach er: „Dieser Erhabene, o Herr, ist der Heilige, der vollkommen Erwachte...“ usw. In diesem Zusammenhang steht „taṃ kho pana bhagavantaṃ“ als Akkusativobjekt im Sinne einer Zustandsbeschreibung, was die Bedeutung von „tassa kho pana bhagavato“ hat. „Kalyāṇo“ bedeutet mit edlen Tugenden ausgestattet, also „vortrefflich“. „Kittisaddo“ ist der Ruf oder der Klang des Lobes. „Abbhuggato“ bedeutet, dass sein Ruf die Welt mitsamt den Göttern durchdrungen hat und emporgestiegen ist. Auf welche Weise? „So ist er, der Erhabene: ein Heiliger, ein vollkommen Erwachter... bis hin zu... der Erhabene.“

තත්‍රායං පදසම්බන්ධො – සො භගවා ඉතිපි අරහං ඉතිපි සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… ඉතිපි භගවාති. ඉමිනා ච ඉමිනා ච කාරණෙනාති වුත්තං හොති. තත්ථ ආරකත්තා අරීනං, අරානඤ්ච හතත්තා, පච්චයාදීනං අරහත්තා, පාපකරණෙ රහාභාවාති, ඉමෙහි තාව කාරණෙහි සො භගවා අරහන්ති වෙදිතබ්බොතිආදිනා නයෙන මාතිකං නික්ඛිපිත්වා සබ්බානෙව චෙතානි පදානි විසුද්ධිමග්ගෙ බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ විත්ථාරිතානීති තතො නෙසං විත්ථාරො ගහෙතබ්බො.

In diesem Zusammenhang ist die Wortverbindung wie folgt: „Jener Erhabene ist aus diesem und jenem Grund (itipi) ein Arahant, aus diesem und jenem Grund ein vollkommen Erleuchteter … usw. … aus diesem und jenem Grund der Erhabene.“ Dies bedeutet: „Aus diesem und jenem Grunde.“ Dabei ist jener Erhabene zuerst aufgrund dieser Gründe als „Arahant“ zu verstehen: wegen der Fernheit von den Befleckungen, wegen der Vernichtung der Feinde (der Leidenschaften) sowie der Speichen (des Rades des Daseins), wegen der Würdigkeit für Gaben wie Almosen und wegen des Fehlens von Geheimhaltung bei bösen Taten. Nachdem diese Übersicht (mātikaṃ) auf diese Weise dargelegt wurde, sind all diese Begriffe im Visuddhimagga in der Erklärung der Betrachtung des Buddha (buddhānussatiniddesa) ausführlich erläutert worden; daher ist die ausführliche Erläuterung von dort zu entnehmen.

ජීවකො පන එකමෙකස්ස පදස්ස අත්ථං නිට්ඨාපෙත්වා – ‘‘එවං, මහාරාජ, අරහං මය්හං සත්ථා, එවං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… එවං භගවා’’ති වත්වා – ‘‘තං, දෙවො, භගවන්තං පයිරුපාසතු, අප්පෙව නාම දෙවස්ස තං භගවන්තං පයිරුපාසතො චිත්තං පසීදෙය්‍යා’’ති ආහ. එත්ථ ච තං දෙවො පයිරුපාසතූති වදන්තො ‘‘මහාරාජ, තුම්හාදිසානඤ්හි සතෙනපි සහස්සෙනපි සතසහස්සෙනපි පුට්ඨස්ස [Pg.134] මය්හං සත්ථුනො සබ්බෙසං චිත්තං ගහෙත්වා කථෙතුං ථාමො ච බලඤ්ච අත්ථි, විස්සත්ථො උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡෙය්‍යාසි මහාරාජා’’ති ආහ.

Jīvaka schloss jedoch die Erklärung der Bedeutung eines jeden Begriffes ab und sagte: „So, großer König, ist mein Lehrer ein Arahant, so ein vollkommen Erleuchteter … usw. … so der Erhabene.“ Dann fügte er hinzu: „Möge Majestät jenen Erhabenen aufsuchen; vielleicht klärt sich das Herz Eurer Majestät beim Aufsuchen des Erhabenen.“ Indem er hier sagte „Möge Majestät ihn aufsuchen“, meinte er: „Großer König, mein Lehrer besitzt die geistige Kraft und Stärke, das Herz aller zu erfassen und die Fragen von Hunderten, Tausenden oder gar Hunderttausenden wie Euch zu beantworten; möget Ihr, großer König, ohne Zögern herantreten und ihn befragen.“

රඤ්ඤොපි භගවතො ගුණකථං සුණන්තස්ස සකලසරීරං පඤ්චවණ්ණාය පීතියා නිරන්තරං ඵුටං අහොසි. සො තඞ්ඛණඤ්ඤෙව ගන්තුකාමො හුත්වා – ‘‘ඉමාය ඛො පන වෙලාය මය්හං දසබලස්ස සන්තිකං ගච්ඡතො න අඤ්ඤො කොචි ඛිප්පං යානානි යොජෙතුං සක්ඛිස්සති අඤ්ඤත්‍ර ජීවකා’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘තෙන හි, සම්ම ජීවක, හත්ථියානානි කප්පාපෙහී’’ති ආහ.

Während der König die Lobpreisung der Tugenden des Erhabenen hörte, wurde sein ganzer Körper beständig von fünfartigem Entzücken durchströmt. Er wollte in diesem Augenblick aufbrechen und dachte: „Wenn ich zu dieser Zeit zum Zehnkräftigen (Dasabala) gehen will, wird außer Jīvaka niemand in der Lage sein, die Fahrzeuge schnell bereitzustellen.“ Daraufhin sagte er: „Nun denn, lieber Jīvaka, lass die Elefantenfahrzeuge herrichten.“

158. තත්ථ තෙන හීති උය්‍යොජනත්ථෙ නිපාතො. ගච්ඡ, සම්ම ජීවකාති වුත්තං හොති. හත්ථියානානීති අනෙකෙසු අස්සරථාදීසු යානෙසු විජ්ජමානෙසුපි හත්ථියානං උත්තමං; උත්තමස්ස සන්තිකං උත්තමයානෙනෙව ගන්තබ්බන්ති ච, අස්සයානරථයානානි සසද්දානි, දූරතොව තෙසං සද්දො සුය්‍යති, හත්ථියානස්ස පදානුපදං ගච්ඡන්තාපි සද්දං න සුණන්ති. නිබ්බුතස්ස පන ඛො භගවතො සන්තිකෙ නිබ්බුතෙහෙව යානෙහි ගන්තබ්බන්ති ච චින්තයිත්වා හත්ථියානානීති ආහ.

158. Dabei ist „tena hi“ (nun denn) eine Partikel im Sinne einer Aufforderung. Damit ist gemeint: „Geh, lieber Jīvaka.“ Mit „Elefantenfahrzeuge“ (hatthiyānāni) ist gemeint: Obwohl es viele Fahrzeuge wie Pferdegespanne und Wagen gibt, ist das Elefantenfahrzeug das edelste; man sollte zum Edelsten nur mit dem edelsten Fahrzeug gehen. Zudem sind Pferde- und Wagenfahrzeuge lärmend, und ihr Geräusch ist schon von weitem zu hören; bei einem Elefanten hingegen hört man kein Geräusch, selbst wenn man ihm unmittelbar folgt. Zudem dachte er, dass man zu dem zur Ruhe gekommenen (nibbuta) Erhabenen nur mit ruhigen Fahrzeugen gehen sollte; deshalb sagte er: „Elefantenfahrzeuge“.

පඤ්චමත්තානි හත්ථිනිකාසතානීති පඤ්ච කරෙණුසතානි. කප්පාපෙත්වාති ආරොහණසජ්ජානි කාරෙත්වා. ආරොහණීයන්ති ආරොහණයොග්ගං, ඔපගුය්හන්ති අත්ථො. කිං පනෙස රඤ්ඤා වුත්තං අකාසි අවුත්තන්ති? අවුත්තං. කස්මා? පණ්ඩිතතාය. එවං කිරස්ස අහොසි – රාජා ඉමාය වෙලාය ගච්ඡාමීති වදති, රාජානො ච නාම බහුපච්චත්ථිකා. සචෙ අන්තරාමග්ගෙ කොචි අන්තරායො හොති, මම්පි ගරහිස්සන්ති – ‘‘ජීවකො රාජා මෙ කථං ගණ්හාතීති අකාලෙපි රාජානං ගහෙත්වා නික්ඛමතී’’ති. භගවන්තම්පි ගරහිස්සන්ති ‘‘සමණො ගොතමො, ‘මය්හං කථා වත්තතී’ති කාලං අසල්ලක්ඛෙත්වාව ධම්මං කථෙතී’’ති. තස්මා යථා නෙව මය්හං, න භගවතො, ගරහා උප්පජ්ජති; රඤ්ඤො ච රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති, තථා කරිස්සාමී’’ති.

„Fünfhundert Elefantenkühe“ bedeutet fünfhundert weibliche Elefanten. „Herrichten lassen“ bedeutet, sie für das Reiten bereitmachen zu lassen. „Das Reittier“ (ārohaṇīyaṃ) bedeutet das zum Reiten geeignete, also den königlichen Staatselefanten. Hat er (Jīvaka) nun das getan, was der König sagte, oder das, was er nicht sagte? Er tat das, was nicht gesagt worden war. Warum? Aufgrund seiner Klugheit. Es wird berichtet, dass er Folgendes dachte: „Der König sagt, dass er zu dieser Zeit aufbrechen will. Könige haben jedoch viele Feinde. Falls unterwegs irgendein Hindernis auftritt, wird man auch mich tadeln: ‚Jīvaka denkt, der König folgt seinem Wort, und bricht mit dem König sogar zu einer unpassenden Zeit auf.‘ Man wird auch den Erhabenen tadeln: ‚Der Asket Gotama denkt, sein Vortrag sei wichtig, und predigt das Dhamma, ohne auf die Zeit zu achten.‘ Deshalb werde ich so handeln, dass weder über mich noch über den Erhabenen Tadel entsteht und der Schutz des Königs gut gewährleistet ist.“

තතො ඉත්ථියො නිස්සාය පුරිසානං භයං නාම නත්ථි, ‘සුඛං ඉත්ථිපරිවුතො ගමිස්සාමී’ති පඤ්ච හත්ථිනිකාසතානි කප්පාපෙත්වා පඤ්ච ඉත්ථිසතානි පුරිසවෙසං ගාහාපෙත්වා – ‘‘අසිතොමරහත්ථා රාජානං පරිවාරෙය්‍යාථා’’ති වත්වා පුන චින්තෙසි – ‘‘ඉමස්ස රඤ්ඤො ඉමස්මිං අත්තභාවෙ මග්ගඵලානං [Pg.135] උපනිස්සයො නත්ථි, බුද්ධා ච නාම උපනිස්සයං දිස්වාව ධම්මං කථෙන්ති. හන්දාහං, මහාජනං සන්නිපාතාපෙමි, එවඤ්හි සති සත්ථා කස්සචිදෙව උපනිස්සයෙන ධම්මං දෙසෙස්සති, සා මහාජනස්ස උපකාරාය භවිස්සතී’’ති. සො තත්ථ තත්ථ සාසනං පෙසෙසි, භෙරිං චරාපෙසි – ‘‘අජ්ජ රාජා භගවතො සන්තිකං ගච්ඡති, සබ්බෙ අත්තනො විභවානුරූපෙන රඤ්ඤො ආරක්ඛං ගණ්හන්තූ’’ති.

Deshalb dachte er: „In Gegenwart von Frauen gibt es für Männer keine Furcht; ich werde bequem, von Frauen umgeben, reisen.“ Er ließ fünfhundert Elefantenkühe herrichten und ließ fünfhundert Frauen Männerkleidung anlegen und sagte zu ihnen: „Umringt den König mit Schwertern und Lanzen in den Händen.“ Dann dachte er weiter: „Dieser König besitzt in diesem Dasein keine Grundlage (upanissaya) für die Pfade und Früchte. Buddhas lehren das Dhamma jedoch nur, wenn sie eine solche Grundlage sehen. Wohlan, ich werde eine große Menschenmenge versammeln; wenn dies geschieht, wird der Lehrer aufgrund der Grundlage von jemandem das Dhamma lehren, und dies wird der großen Menge zum Nutzen gereichen.“ Er sandte Botschaften hierhin und dorthin und ließ die Trommel schlagen: „Heute begibt sich der König zum Erhabenen; mögen alle entsprechend ihrem Wohlstand den Schutz für den König übernehmen.“

තතො මහාජනො චින්තෙසි – ‘‘රාජා කිර සත්ථුදස්සනත්ථං ගච්ඡති, කීදිසී වත භො ධම්මදෙසනා භවිස්සති, කිං නො නක්ඛත්තකීළාය, තත්ථෙව ගමිස්සාමා’’ති. සබ්බෙ ගන්ධමාලාදීනි ගහෙත්වා රඤ්ඤො ආගමනං ආකඞ්ඛමානා මග්ගෙ අට්ඨංසු. ජීවකොපි රඤ්ඤො පටිවෙදෙසි – ‘‘කප්පිතානි ඛො තෙ, දෙව, හත්ථියානානි, යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. තත්ථ යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසීති උපචාරවචනමෙතං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘යං තයා ආණත්තං, තං මයා කතං, ඉදානි ත්වං යස්ස ගමනස්ස වා අගමනස්ස වා කාලං මඤ්ඤසි, තදෙව අත්තනො රුචියා කරොහී’’ති.

Daraufhin dachte die große Menschenmenge: „Es heißt, der König geht, um den Lehrer zu sehen. Was für eine Dhamma-Lehre wird das wohl sein? Was nützt uns das Sternenfest? Wir werden eben dorthin gehen.“ Alle nahmen Duftstoffe, Blumen usw. mit und warteten auf dem Weg auf das Erscheinen des Königs. Auch Jīvaka meldete dem König: „Die Elefantenfahrzeuge sind für Euch hergerichtet, Majestät; nun möget Ihr tun, was Ihr für zeitgemäß haltet.“ Dabei ist „yassa dāni kālaṃ maññasi“ eine höfliche Redewendung. Damit ist gemeint: „Was von Euch befohlen wurde, das wurde von mir ausgeführt; nun möget Ihr nach eigenem Belieben entscheiden, ob es Zeit zum Aufbruch oder zum Bleiben ist.“

159. පච්චෙකා ඉත්ථියොති පාටියෙක්කා ඉත්ථියො, එකෙකිස්සා හත්ථිනියා එකෙකං ඉත්ථින්ති වුත්තං හොති. උක්කාසු ධාරියමානාසූති දණ්ඩදීපිකාසු ධාරියමානාසු. මහච්ච රාජානුභාවෙනාති මහතා රාජානුභාවෙන. මහච්චාතිපි පාළි, මහතියාති අත්ථො, ලිඞ්ගවිපරියායො එස. රාජානුභාවො වුච්චති රාජිද්ධි. කා පනස්ස රාජිද්ධි? තියොජනසතානං ද්වින්නං මහාරට්ඨානං ඉස්සරියසිරී. තස්ස හි අසුකදිවසං රාජා තථාගතං උපසඞ්කමිස්සතීති පඨමතරං සංවිදහනෙ අසතිපි තඞ්ඛණඤ්ඤෙව පඤ්ච ඉත්ථිසතානි පුරිසවෙසං ගහෙත්වා පටිමුක්කවෙඨනානි අංසෙ ආසත්තඛග්ගානි මණිදණ්ඩතොමරෙ ගහෙත්වා නික්ඛමිංසු. යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘පච්චෙකා ඉත්ථියො ආරොපෙත්වා’’ති.

159. „Paccekā itthiyo“ bedeutet jeweils einzelne Frauen; es wird gesagt, dass eine Frau auf je einer Elefantin saß. „Ukkāsu dhāriyamānāsu“ bedeutet, dass Fackeln (Öllampen an Stäben) getragen wurden. „Mahacca rājānubhāvena“ bedeutet mit großer königlicher Macht. Die Lesart „mahacca“ steht für „mahatiyā“ (groß); dies ist eine Vertauschung der Genera (liṅgavipariyāyo). Als königliche Macht (rājānubhāva) wird die königliche Wirkkraft (rājiddhi) bezeichnet. Was ist nun seine königliche Wirkkraft? Es ist der Glanz der Herrschaft über die beiden großen Reiche [Aṅga und Magadha] von dreihundert Yojanas Ausdehnung. Denn obwohl es für jenen Tag keine vorherige Anordnung gab, dass der König den Erhabenen aufsuchen würde, nahmen in jenem Augenblick fünfhundert Frauen männliche Gestalt an, legten Kopfbünde an, hängten sich Schwerter um die Schultern, ergriffen Speere mit juwelenbesetzten Griffen und zogen aus. Darauf bezieht sich die Aussage des ehrwürdigen Ānanda: „nachdem er die Frauen einzeln aufsitzen ließ“.

අපරාපි සොළසසහස්සඛත්තියනාටකිත්ථියො රාජානං පරිවාරෙසුං. තාසං පරියන්තෙ ඛුජ්ජවාමනකකිරාතාදයො. තාසං පරියන්තෙ අන්තෙපුරපාලකා විස්සාසිකපුරිසා. තෙසං පරියන්තෙ විචිත්‍රවෙසවිලාසිනො සට්ඨිසහස්සමත්තා මහාමත්තා. තෙසං පරියන්තෙ විවිධාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතා නානප්පකාරආවුධහත්ථා [Pg.136] විජ්ජාධරතරුණා විය නවුතිසහස්සමත්තා රට්ඨියපුත්තා. තෙසං පරියන්තෙ සතග්ඝනිකානි නිවාසෙත්වා පඤ්චසතග්ඝනිකානි එකංසං කත්වා සුන්හාතා සුවිලිත්තා කඤ්චනමාලාදිනානාභරණසොභිතා දසසහස්සමත්තා බ්‍රාහ්මණා දක්ඛිණහත්ථං උස්සාපෙත්වා ජයසද්දං ඝොසන්තා ගච්ඡන්ති. තෙසං පරියන්තෙ පඤ්චඞ්ගිකානි තූරියානි. තෙසං පරියන්තෙ ධනුපන්තිපරික්ඛෙපො. තස්ස පරියන්තෙ හත්ථිඝටා. හත්ථීනං පරියන්තෙ ගීවාය ගීවං පහරමානා අස්සපන්ති. අස්සපරියන්තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං සඞ්ඝට්ටනරථා. රථපරියන්තෙ බාහාය බාහං පහරයමානා යොධා. තෙසං පරියන්තෙ අත්තනො අත්තනො අනුරූපාය ආභරණසම්පත්තියා විරොචමානා අට්ඨාරස සෙනියො. ඉති යථා පරියන්තෙ ඨත්වා ඛිත්තො සරො රාජානං න පාපුණාති, එවං ජීවකො කොමාරභච්චො රඤ්ඤො පරිසං සංවිදහිත්වා අත්තනා රඤ්ඤො අවිදූරෙනෙව ගච්ඡති – ‘‘සචෙ කොචි උපද්දවො හොති, පඨමතර රඤ්ඤො ජීවිතදානං දස්සාමී’’ති. උක්කානං පන එත්තකානි සතානි වා සහස්සානි වාති පරිච්ඡෙදො නත්ථීති එවරූපිං රාජිද්ධිං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘මහච්චරාජානුභාවෙන යෙන ජීවකස්ස කොමාරභච්චස්ස අම්බවනං, තෙන පායාසී’’ති.

Weitere 16.000 Tänzerinnen aus dem Kriegerstand umgaben den König. An deren Rand befanden sich Bucklige, Zwerge, Kirātas und andere. An deren Rand waren die Wächter des inneren Palastes, vertraute Männer. An deren Rand befanden sich etwa 60.000 Minister, die in prächtigen Gewändern glänzten. An deren Rand waren etwa 90.000 Söhne der Bürger (raṭṭhiyaputtā), geschmückt mit verschiedenem Zierrat und mit vielfältigen Waffen in den Händen, wie junge Vidyādharas. An deren Rand gingen etwa 10.000 Brahmanen, die Untergewänder im Wert von einhundert Einheiten trugen, Obergewänder im Wert von fünfhundert über eine Schulter gelegt hatten, wohlgebadet und gesalbt waren, durch Goldschmuck und Kränze glänzten und mit erhobener rechter Hand Siegesrufe anstimmten. An deren Rand spielten die fünf Arten von Musikinstrumenten. An deren Rand war ein Schutzring aus Reihen von Bogenschützen. An dessen Rand befand sich eine Schar von Elefanten. Am Rand der Elefanten zog eine Reihe von Pferden her, wobei sich Hals an Hals drängte. Am Rand der Pferde fuhren Streitwagen, die einander berührten. Am Rand der Streitwagen marschierten Krieger, Schulter an Schulter. An deren Rand zogen die achtzehn Gilden, die durch ihren jeweils angemessenen Schmuck glänzten. So war die Menge angeordnet, dass ein vom Rand ausgeschossener Pfeil den König nicht erreichen konnte; in dieser Weise stellte Jīvaka Komārabhacca das Gefolge des Königs auf und ging selbst in unmittelbarer Nähe des Königs. Er dachte: „Falls irgendeine Gefahr entsteht, werde ich als Erster mein Leben für den König geben.“ Es gab keine Grenze für die Anzahl der Fackeln, ob es Hunderte oder Tausende waren; auf eine solche königliche Pracht bezieht sich die Aussage: „Mit großer königlicher Macht zog er dorthin, wo sich der Mangohain von Jīvaka Komārabhacca befand.“

අහුදෙව භයන්ති එත්ථ චිත්තුත්‍රාසභයං, ඤාණභයං, ආරම්මණභයං, ඔත්තප්පභයන්ති චතුබ්බිධං භයං, තත්ථ ‘‘ජාතිං පටිච්ච භයං භයානක’’න්තිආදිනා නයෙන වුත්තං චිත්තුත්‍රාසභයං නාම. ‘‘තෙපි තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්තී’’ති (සං. නි. 3.78) එවමාගතං ඤාණභයං නාම. ‘‘එතං නූන තං භයභෙරවං ආගච්ඡතී’’ති (ම. නි. 1.49) එත්ථ වුත්තං ආරම්මණභයං නාම.

„Ahudeva bhayaṃ“ (Es entstand wahrlich Furcht): Hierbei gibt es vier Arten von Furcht: Furcht als geistiger Schrecken, Furcht aus Erkenntnis, Furcht durch ein Objekt und Furcht als Gewissensangst (ottappa). Dabei wird als „geistiger Schrecken“ (cittutrāsabhaya) jene Furcht bezeichnet, die in Passagen wie „aufgrund der Geburt entsteht Furcht und Entsetzen“ gelehrt wird. „Furcht aus Erkenntnis“ (ñāṇabhaya) ist jene, die in Stellen vorkommt wie: „Auch sie geraten meist in Furcht, Erschütterung und Schrecken, wenn sie die Lehrdarlegung des Vollendeten hören.“ „Furcht durch ein Objekt“ (ārammaṇabhaya) ist jene, die hier gemeint ist: „Wahrlich, dieses Grauen kommt heran.“

‘‘භීරුං පසංසන්ති, න හි තත්ථ සූරං;

භයා හි සන්තො, න කරොන්ති පාප’’න්ති. (සං. නි. 1.33);

„Man lobt den Furchtsamen, nicht den Tapferen in dieser Sache; denn aus Furcht begehen die Guten kein Übel.“

ඉදං ඔත්තප්පභයං නාම. තෙසු ඉධ චිත්තුත්‍රාසභයං, අහු අහොසීති අත්ථො. ඡම්භිතත්තන්ති ඡම්භිතස්ස භාවො. සකලසරීරචලනන්ති අත්ථො. ලොමහංසොති ලොමහංසනං, උද්ධං ඨිතලොමතාති අත්ථො. සො පනායං ලොමහංසො ධම්මස්සවනාදීසු පීතිඋප්පත්තිකාලෙ පීතියාපි හොති[Pg.137]. භීරුකජාතිකානං සම්පහාරපිසාචාදිදස්සනෙසු භයෙනාපි. ඉධ භයලොමහංසොති වෙදිතබ්බො.

Dies wird als „Furcht als Gewissensangst“ (ottappabhaya) bezeichnet. Unter diesen vier Arten war es hier der geistige Schrecken. „Ahu“ bedeutet „ahosi“ (es entstand). „Chambhitatta“ ist der Zustand des Erstarrtseins, was das Zittern des gesamten Körpers bedeutet. „Lomahaṃsa“ ist das Sträuben der Haare, was bedeutet, dass die Haare nach oben stehen. Dieses Haarsträuben tritt auch bei Freude auf, etwa beim Hören der Lehre aufgrund von Verzückung (pīti). Bei furchtsamen Naturen tritt es auch aus Angst auf, etwa beim Anblick von Kämpfen oder Dämonen. Hier ist es als Haarsträuben aus Furcht (bhayalomahaṃsa) zu verstehen.

කස්මා පනෙස භීතොති? අන්ධකාරෙනාති එකෙ වදන්ති. රාජගහෙ කිර ද්වත්තිංස මහාද්වාරානි, චතුසට්ඨි ඛුද්දකද්වාරානි. ජීවකස්ස අම්බවනං පාකාරස්ස ච ගිජ්ඣකූටස්ස ච අන්තරා හොති. සො පාචීනද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා පබ්බතච්ඡායාය පාවිසි, තත්ථ පබ්බතකූටෙන චන්දො ඡාදිතො, පබ්බතච්ඡායාය ච රුක්ඛච්ඡායාය ච අන්ධකාරං අහොසීති, තම්පි අකාරණං. තදා හි උක්කානං සතසහස්සානම්පි පරිච්ඡෙදො නත්ථි.

Warum aber fürchtete er sich? Einige Lehrer der Uttaravihāra-Schule sagen: „Wegen der Dunkelheit.“ In Rājagaha gibt es nämlich zweiunddreißig Haupttore und vierundsechzig Nebentore. Der Mangohain von Jīvaka liegt zwischen der Stadtmauer und dem Geierberg. Er verließ die Stadt durch das Osttor und trat in den Schatten des Berges ein; dort war der Mond durch den Berggipfel verdeckt, und durch den Schatten des Berges sowie den Schatten der Bäume entstand Dunkelheit. Doch auch dies ist kein stichhaltiger Grund. Denn zu jener Zeit gab es keine Grenze für die Zahl der Fackeln, selbst wenn es Hunderttausende gewesen wären.

අයං පන අප්පසද්දතං නිස්සාය ජීවකෙ ආසඞ්කාය භීතො. ජීවකො කිරස්ස උපරිපාසාදෙයෙව ආරොචෙසි – ‘‘මහාරාජ අප්පසද්දකාමො භගවා, අප්පසද්දෙනෙව උපසඞ්කමිතබ්බො’’ති. තස්මා රාජා තූරියසද්දං නිවාරෙසි. තූරියානි කෙවලං ගහිතමත්තානෙව හොන්ති, වාචම්පි උච්චං අනිච්ඡාරයමානා අච්ඡරාසඤ්ඤාය ගච්ඡන්ති. අම්බවනෙපි කස්සචි ඛිපිතසද්දොපි න සුය්‍යති. රාජානො ච නාම සද්දාභිරතා හොන්ති. සො තං අප්පසද්දතං නිස්සාය උක්කණ්ඨිතො ජීවකෙපි ආසඞ්කං උප්පාදෙසි. ‘‘අයං ජීවකො මය්හං අම්බවනෙ අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානී’’ති ආහ. එත්ථ ච ඛිපිතසද්දමත්තම්පි න සුය්‍යති, අභූතං මඤ්ඤෙ, එස වඤ්චෙත්වා මං නගරතො නීහරිත්වා පුරතො බලකායං උපට්ඨපෙත්වා මං ගණ්හිත්වා අත්තනා ඡත්තං උස්සාපෙතුකාමො. අයඤ්හි පඤ්චන්නං හත්ථීනං බලං ධාරෙති. මම ච අවිදූරෙනෙව ගච්ඡති, සන්තිකෙ ච මෙ ආවුධහත්ථො එකපුරිසොපි නත්ථි. අහො වත මෙ අනත්ථො’’ති. එවං භායිත්වා ච පන අභීතො විය සන්ධාරෙතුම්පි නාසක්ඛි. අත්තනො භීතභාවං තස්ස ආවි අකාසි. තෙන වුත්තං. ‘‘අථ ඛො රාජා…පෙ… න නිග්ඝොසො’’ති. තත්ථ සම්මාති වයස්සාභිලාපො එස, කච්චි මං වයස්සාති වුත්තං හොති. න පලම්භෙසීති යං නත්ථි තං අත්ථීති වත්වා කච්චි මං න විප්පලම්භයසි. නිග්ඝොසොති කථාසල්ලාපනිග්ඝොසො.

Dieser König jedoch fürchtete sich aufgrund der Stille und hegte Argwohn gegenüber Jīvaka. Jīvaka hatte ihm nämlich bereits oben im Palast mitgeteilt: „Großkönig, der Erhabene liebt die Stille; man sollte sich ihm in Stille nähern.“ Daher unterband der König den Klang der Musikinstrumente. Die Instrumente wurden lediglich getragen; man sprach nicht laut, sondern verständigte sich beim Gehen durch Fingerzeichen. Im Mangohain war nicht einmal das Geräusch eines Niesens zu hören. Könige pflegen jedoch den Klang zu lieben. Aufgrund dieser Stille wurde er unruhig und schöpfte Verdacht gegen Jīvaka. Er dachte: „Dieser Jīvaka sagte mir, in meinem Mangohain seien zwölfeinhalb Hundertschaften von Mönchen.“ Hier ist jedoch nicht einmal das Geräusch eines Niesens zu hören; ich glaube, das ist unwahr. Dieser Jīvaka hat mich wohl getäuscht, aus der Stadt herausgeführt und will mich nun, indem er vor mir eine Streitmacht aufstellt, gefangen nehmen, um selbst den weißen Schirm der Herrschaft zu erheben. Denn dieser verfügt über die Kraft von fünf Elefanten. Er geht ganz in meiner Nähe, und bei mir befindet sich nicht ein einziger Mann mit einer Waffe in der Hand. O weh, welch ein Unheil für mich!“ Da er sich so fürchtete, vermochte er nicht einmal Haltung zu bewahren, als ob er keine Angst hätte. Er offenbarte Jīvaka seinen Zustand der Furcht. Daher wurde gesagt: „Da nun der König... usw. ... kein Geräusch.“ Dabei ist „samma“ eine Anrede für Gleichaltrige; „Meinst du mich, Freund?“, das ist damit gemeint. „Na palambhesi“ bedeutet: „Hoffentlich täuschst du mich nicht, indem du behauptest, es gäbe etwas, das gar nicht vorhanden ist.“ „Nigghosa“ bezeichnet das Geräusch von Gesprächen und Unterredungen.

මා භායි, මහාරාජාති ජීවකො – ‘‘අයං රාජා මං න ජානාති ‘නායං පරං ජීවිතා වොරොපෙතී’ති; සචෙ ඛො පන නං න අස්සාසෙස්සාමි, විනස්සෙය්‍යා’’ති [Pg.138] චින්තයිත්වා දළ්හං කත්වා සමස්සාසෙන්තො ‘‘මා භායි මහාරාජා’’ති වත්වා ‘‘න තං දෙවා’’තිආදිමාහ. අභික්කමාති අභිමුඛො කම ගච්ඡ, පවිසාති අත්ථො. සකිං වුත්තෙ පන දළ්හං න හොතීති තරමානොව ද්වික්ඛත්තුං ආහ. එතෙ මණ්ඩලමාළෙ දීපා ඣායන්තීති මහාරාජ, චොරබලං නාම න දීපෙ ජාලෙත්වා තිට්ඨති, එතෙ ච මණ්ඩලමාළෙ දීපා ජලන්ති. එතාය දීපසඤ්ඤාය යාහි මහාරාජාති වදති.

„Fürchte dich nicht, Großkönig“, dachte Jīvaka: „Dieser König weiß nicht über mich: ‚Dieser wird niemanden um sein Leben bringen‘ (da er ein Stromeingetretener ist); wenn ich ihn jedoch nicht beruhige, könnte er zugrunde gehen.“ Nachdem er dies erwogen hatte, sprach er, um ihn fest zu bestärken und zu trösten: „Fürchte dich nicht, Großkönig“, und sagte dann: „Nicht wirst du getäuscht, o Herr“, und so weiter. „Abhikkama“ bedeutet: „Geh vorwärts, tritt ein.“ Da jedoch ein einmaliges Sagen keine feste Sicherheit gibt, sagte er es voller Eile zweimal. „Dort im Rundpavillon brennen Lampen“ bedeutet: „Großkönig, eine Räuberbande pflegt keine Lampen brennen zu lassen; doch dort im Rundpavillon leuchten Lampen. Geh aufgrund dieses Zeichens der Lampen voran, Großkönig“, so spricht er.

සාමඤ්ඤඵලපුච්ඡාවණ්ණනා

Erläuterung der Frage nach der Frucht der Askese (Sāmaññaphala-pucchā)

160. නාගස්ස භූමීති යත්ථ සක්කා හත්ථිං අභිරූළ්හෙන ගන්තුං, අයං නාගස්ස භූමි නාම. නාගා පච්චොරොහිත්වාති විහාරස්ස බහිද්වාරකොට්ඨකෙ හත්ථිතො ඔරොහිත්වා. භූමියං පතිට්ඨිතසමකාලමෙව පන භගවතො තෙජො රඤ්ඤො සරීරං ඵරි. අථස්ස තාවදෙව සකලසරීරතො සෙදා මුච්චිංසු, සාටකා පීළෙත්වා අපනෙතබ්බා විය අහෙසුං. අත්තනො අපරාධං සරිත්වා මහාභයං උප්පජ්ජි. සො උජුකං භගවතො සන්තිකං ගන්තුං අසක්කොන්තො ජීවකං හත්ථෙ ගහෙත්වා ආරාමචාරිකං චරමානො විය ‘‘ඉදං තෙ සම්ම ජීවක සුට්ඨු කාරිතං ඉදං සුට්ඨු කාරිත’’න්ති විහාරස්ස වණ්ණං භණමානො අනුක්කමෙන යෙන මණ්ඩලමාළස්ස ද්වාරං තෙනුපසඞ්කමි, සම්පත්තොති අත්ථො.

160. „Boden für einen Elefanten“ (nāgassa bhūmi) bezeichnet jenen Ort, an den man auf einem Elefanten reitend gelangen kann. „Nachdem er vom Elefanten abgestiegen war“ (nāgā paccorohitvā) bedeutet, dass er beim äußeren Torhaus des Klosters vom Elefanten herabstieg. In dem Moment jedoch, als er den Boden berührte, durchströmte die Ausstrahlung (teja) des Erhabenen den Körper des Königs. Da trat ihm sogleich am ganzen Körper der Schweiß aus; die Gewänder wurden so feucht, als müsse man sie auswringen und ablegen. Da er sich seines Vergehens erinnerte, stieg große Furcht in ihm auf. Da er nicht fähig war, direkt vor den Erhabenen zu treten, nahm er Jīvaka bei der Hand und tat so, als wandle er im Park umher: „Dies, mein Freund Jīvaka, hast du gut erbauen lassen, dies ist gut errichtet“, und während er so das Lob des Klosters sprach, näherte er sich schrittweise dem Eingang des Rundpavillons; „er kam an“, das ist die Bedeutung.

කහං පන සම්මාති කස්මා පුච්ඡීති. එකෙ තාව ‘‘අජානන්තො’’ති වදන්ති. ඉමිනා කිර දහරකාලෙ පිතරා සද්ධිං ආගම්ම භගවා දිට්ඨපුබ්බො, පච්ඡා පන පාපමිත්තසංසග්ගෙන පිතුඝාතං කත්වා අභිමාරෙ පෙසෙත්වා ධනපාලං මුඤ්චාපෙත්වා මහාපරාධො හුත්වා භගවතො සම්මුඛීභාවං න උපගතපුබ්බොති අසඤ්ජානන්තො පුච්ඡතීති. තං අකාරණං, භගවා හි ආකිණ්ණවරලක්ඛණො අනුබ්‍යඤ්ජනපටිමණ්ඩිතො ඡබ්බණ්ණාහි රස්මීහි සකලං ආරාමං ඔභාසෙත්වා තාරාගණපරිවුතො විය පුණ්ණචන්දො භික්ඛුගණපරිවුතො මණ්ඩලමාළමජ්ඣෙ නිසින්නො, තං කො න ජානෙය්‍ය. අයං පන අත්තනො ඉස්සරියලීලාය පුච්ඡති. පකති හෙසා රාජකුලානං, යං ජානන්තාපි අජානන්තා විය පුච්ඡන්ති. ජීවකො පන තං සුත්වා – ‘අයං රාජා පථවියං ඨත්වා කුහිං පථවීති, නභං උල්ලොකෙත්වා කුහිං චන්දිමසූරියාති, සිනෙරුමූලෙ ඨත්වා [Pg.139] කුහිං සිනෙරූති වදමානො විය දසබලස්ස පුරතො ඨත්වා කුහිං භගවා’ති පුච්ඡති. ‘‘හන්දස්ස භගවන්තං දස්සෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ‘‘එසො මහාරාජා’’තිආදිමාහ. පුරක්ඛතොති පරිවාරෙත්වා නිසින්නස්ස පුරතො නිසින්නො.

„Wo aber, Freund?“, warum fragte er dies? Einige sagen zunächst: „Weil er es nicht wusste.“ Dieser König soll zwar in seiner Jugendzeit zusammen mit seinem Vater gekommen sein und den Erhabenen früher schon gesehen haben; da er jedoch später durch den Umgang mit schlechten Freunden seinen Vater ermordet, Bogenschützen ausgesandt und den Elefanten Dhanapāla losgelassen hatte, war er schwer schuldbeladen und dem Erhabenen zuvor nicht mehr persönlich gegenübergetreten; deshalb frage er aus Unkenntnis. Das ist jedoch nicht stichhaltig. Denn der Erhabene, versehen mit den vorzüglichen Merkmalen und geschmückt mit den Nebenmerkmalen, erleuchtete den gesamten Park mit sechsfarbigen Strahlen und saß in der Mitte des Rundpavillons, umgeben von der Mönchsschar wie der Vollmond vom Sternenheer; wer sollte ihn da nicht erkennen? Dieser König fragte jedoch gemäß seiner königlichen Art. Das ist nämlich die Natur der Königshäuser, dass sie, selbst wenn sie es wissen, so fragen, als wüssten sie es nicht. Jīvaka aber dachte, nachdem er das gehört hatte: „Dieser König steht auf der Erde und fragt: ‚Wo ist die Erde?‘; er blickt zum Himmel und fragt: ‚Wo sind Mond und Sonne?‘; er steht am Fuße des Sineru und fragt: ‚Wo ist der Sineru?‘ – so fragt er vor dem Zehnfach-Mächtigen stehend: ‚Wo ist der Erhabene?‘“ Er dachte: „Wohlan, ich werde ihm den Erhabenen zeigen“, neigte die zusammengelegten Hände dorthin, wo der Erhabene war, und sagte: „Das ist er, Großkönig“, und so weiter. „An der Spitze sitzend“ (purakkhato) bedeutet: Er sitzt vor der ihn umgebenden Mönchsgemeinde.

161. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති යත්ථ භගවා තත්ථ ගතො, භගවතො සන්තිකං උපගතොති අත්ථො. එකමන්තං අට්ඨාසීති භගවන්තං වා භික්ඛුසංඝං වා අසඞ්ඝට්ටයමානො අත්තනො ඨාතුං අනුච්ඡවිකෙ එකස්මිං පදෙසෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකොව අට්ඨාසි. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති යතො යතො අනුවිලොකෙති, තතො තතො තුණ්හීභූතමෙවාති අත්ථො. තත්ථ හි එකභික්ඛුස්සපි හත්ථකුක්කුච්චං වා පාදකුක්කුච්චං වා ඛිපිතසද්දො වා නත්ථි, සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතං නාටකපරිවාරං භගවතො අභිමුඛෙ ඨිතං රාජානං වා රාජපරිසං වා එකභික්ඛුපි න ඔලොකෙසි. සබ්බෙ භගවන්තංයෙව ඔලොකයමානා නිසීදිංසු.

161. „Er begab sich dorthin, wo der Erhabene war“ bedeutet: Er ging dorthin, wo der Erhabene sich befand; er trat in die Gegenwart des Erhabenen. „Er stellte sich an eine Seite“ bedeutet: Ohne den Erhabenen oder die Mönchsgemeinde zu bedrängen, verbeugte er sich vor dem Erhabenen an einer für ihn angemessenen Stelle und blieb dort allein stehen. „Schweigend, schweigend“ bedeutet: Wohin er auch blickte, dort herrschte vollkommene Stille. Denn dort gab es bei keinem einzigen Mönch ein unruhiges Bewegen der Hände oder Füße oder das Geräusch eines Niesens. Nicht ein einziger Mönch blickte den vor dem Erhabenen stehenden König oder das Gefolge des Königs an, obgleich diese mit allem Schmuck geziert waren und von Tänzerinnen begleitet wurden. Alle saßen da und blickten allein auf den Erhabenen.

රාජා තෙසං උපසමෙ පසීදිත්වා විගතපඞ්කතාය විප්පසන්නරහදමිව උපසන්තින්ද්‍රියං භික්ඛුසඞ්ඝං පුනප්පුනං අනුවිලොකෙත්වා උදානං උදානෙසි. තත්ථ ඉමිනාති යෙන කායිකෙන ච වාචසිකෙන ච මානසිකෙන ච සීලූපසමෙන භික්ඛුසඞ්ඝො උපසන්තො, ඉමිනා උපසමෙනාති දීපෙති. තත්ථ ‘‘අහො වත මෙ පුත්තො පබ්බජිත්වා ඉමෙ භික්ඛූ විය උපසන්තො භවෙය්‍යා’’ති නයිදං සන්ධාය එස එවමාහ. අයං පන භික්ඛුසඞ්ඝං දිස්වා පසන්නො පුත්තං අනුස්සරි. දුල්ලභඤ්හි ලද්ධා අච්ඡරියං වා දිස්වා පියානං ඤාතිමිත්තාදීනං අනුස්සරණං නාම ලොකස්ස පකතියෙව. ඉති භික්ඛුසඞ්ඝං දිස්වා පුත්තං අනුස්සරමානො එස එවමාහ.

Der König, vertrauensvoll gestimmt durch ihre Ruhe und die Sangha der Mönche mit ihren gezügelten Sinnen wieder und wieder betrachtend – die aufgrund ihrer Reinheit einem klaren See glich –, stieß diesen Ausruf der Freude (Udāna) aus. In diesem Zusammenhang bedeutet „durch diese [Ruhe]“ (iminā): Durch welche körperliche, sprachliche und geistige Ruhe durch Tugend die Mönchsgemeinschaft beruhigt ist, mit dieser Ruhe möge [mein Sohn] ausgestattet sein; so verdeutlicht er es. Dabei sagte er dies nicht in der Absicht: „O möge doch mein Sohn, wenn er ins Hauslose zieht, so friedvoll sein wie diese Mönche“. Vielmehr erinnerte er sich beim Anblick der Mönchsgemeinschaft voller Vertrauen an seinen Sohn. Denn es ist die Natur der Welt, dass man sich beim Erlangen von etwas Seltenem oder beim Erblicken von etwas Erstaunlichem an seine Lieben, wie Verwandte und Freunde, erinnert. So erinnerte er sich beim Anblick der Mönchsgemeinschaft an seinen Sohn und sprach so.

අපි ච පුත්තෙ ආසඞ්කාය තස්ස උපසමං ඉච්ඡමානො පෙස එවමාහ. එවං කිරස්ස අහොසි, පුත්තො මෙ පුච්ඡිස්සති – ‘‘මය්හං පිතා දහරො. අය්‍යකො මෙ කුහි’’න්ති. සො ‘‘පිතරා තෙ ඝාතිතො’’ති සුත්වා ‘‘අහම්පි පිතරං ඝාතෙත්වා රජ්ජං කාරෙස්සාමී’’ති මඤ්ඤිස්සති. ඉති පුත්තෙ ආසඞ්කාය තස්ස උපසමං ඉච්ඡමානො පෙස එවමාහ. කිඤ්චාපි හි එස එවමාහ. අථ ඛො නං පුත්තො ඝාතෙස්සතියෙව. තස්මිඤ්හි වංසෙ පිතුවධො පඤ්චපරිවට්ටෙ ගතො. අජාතසත්තු බිම්බිසාරං ඝාතෙසි, උදයො අජාතසත්තුං[Pg.140]. තස්ස පුත්තො මහාමුණ්ඩිකො නාම උදයං. තස්ස පුත්තො අනුරුද්ධො නාම මහාමුණ්ඩිකං. තස්ස පුත්තො නාගදාසො නාම අනුරුද්ධං. නාගදාසං පන – ‘‘වංසච්ඡෙදකරාජානො ඉමෙ, කිං ඉමෙහී’’ති රට්ඨවාසිනො කුපිතා ඝාතෙසුං.

Zudem sprach er dies so, da er wegen seines Sohnes besorgt war und dessen Ruhe wünschte. Er dachte nämlich: „Mein Sohn wird mich fragen: ‚Mein Vater ist noch jung. Wo ist mein Großvater?‘“. Wenn jener [Udayabhadda] hört: „Er wurde von deinem Vater getötet“, wird er denken: „Auch ich werde den Vater töten und die Herrschaft übernehmen“. Aus dieser Besorgnis um den Sohn und dem Wunsch nach dessen Ruhe sprach er so. Doch obwohl er dies sagte, wird ihn sein Sohn dennoch töten. Denn in dieser Dynastie zog sich der Vatermord über fünf Generationen hin. Ajātasattu tötete Bimbisāra, Udaya tötete Ajātasattu. Dessen Sohn namens Mahāmuṇḍika tötete Udaya. Dessen Sohn namens Anuruddha tötete Mahāmuṇḍika. Dessen Sohn namens Nāgadāsa tötete Anuruddha. Was Nāgadāsa betrifft, so töteten ihn die Bewohner des Reiches voller Zorn, da sie dachten: „Dies sind Könige, die das Geschlecht vernichten, was nützen sie uns?“.

අගමා ඛො ත්වන්ති කස්මා එවමාහ? භගවා කිර රඤ්ඤො වචීභෙදෙ අකතෙයෙව චින්තෙසි – ‘‘අයං රාජා ආගන්ත්වා තුණ්හී නිරවො ඨිතො, කිං නු ඛො චින්තෙසී’’ති. අථස්ස චිත්තං ඤත්වා – ‘‘අයං මයා සද්ධිං සල්ලපිතුං අසක්කොන්තො භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා පුත්තං අනුස්සරි, න ඛො පනායං මයි අනාලපන්තෙ කිඤ්චි කථෙතුං සක්ඛිස්සති, කරොමි තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාප’’න්ති. තස්මා රඤ්ඤො වචනානන්තරං ‘‘අගමා ඛො ත්වං, මහාරාජ, යථාපෙම’’න්ති ආහ. තස්සත්ථො – මහාරාජ, යථා නාම උන්නමෙ වුට්ඨං උදකං යෙන නින්නං තෙන ගච්ඡති, එවමෙව ත්වං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා යෙන පෙමං තෙන ගතොති.

Warum sprach [der Erhabene] die Worte: „Du bist wahrlich [dorthin] gelangt“ (agamā kho tvaṃ)? Der Erhabene dachte nämlich, noch bevor der König ein Wort geäußert hatte: „Dieser König ist gekommen und steht schweigend und lautlos da; was mag er wohl denken?“. Als er dessen Geisteszustand erkannte, dachte er: „Dieser ist nicht imstande, mit mir zu sprechen, und erinnerte sich beim Betrachten der Mönchsgemeinschaft an seinen Sohn; solange ich ihn nicht anspreche, wird er nichts sagen können. Ich werde ein Gespräch mit ihm beginnen.“ Deshalb sprach er unmittelbar nach den Worten des Königs: „Du bist wahrlich dorthin gelangt, o Großer König, wohin dich deine Liebe führte (yathāpemaṃ)“. Die Bedeutung ist: O Großer König, so wie Regenwasser, das auf einer Anhöhe herabkommt, dorthin fließt, wo eine Vertiefung ist, genau so bist du beim Betrachten der Mönchsgemeinschaft dorthin gelangt, wo deine Liebe weilt.

අථ රඤ්ඤො එතදහොසි – ‘‘අහො අච්ඡරියා බුද්ධගුණා, මයා සදිසො භගවතො අපරාධකාරකො නාම නත්ථි, මයා හිස්ස අග්ගුපට්ඨාකො ඝාතිතො, දෙවදත්තස්ස ච කථං ගහෙත්වා අභිමාරා පෙසිතා, නාළාගිරි මුත්තො, මං නිස්සාය දෙවදත්තෙන සිලා පවිද්ධා, එවං මහාපරාධං නාම මං ආලපතො දසබලස්ස මුඛං නප්පහොති; අහො භගවා පඤ්චහාකාරෙහි තාදිලක්ඛණෙ සුප්පතිට්ඨිතො. එවරූපං නාම සත්ථාරං පහාය බහිද්ධා න පරියෙසිස්සාමා’’ති සො සොමනස්සජාතො භගවන්තං ආලපන්තො ‘‘පියො මෙ, භන්තෙ’’තිආදිමාහ.

Da dachte der König: „O wie erstaunlich sind die Tugenden des Buddha! Es gibt niemanden, der dem Erhabenen gegenüber so ein Übeltäter ist wie ich. Denn ich habe seinen höchsten Diener [Bimbisāra] töten lassen, die Worte Devadattas angenommen und Bogenschützen ausgesandt, den Elefanten Nāḷāgiri losgelassen, und wegen mir hat Devadatta einen Felsblock herabgerollt. Obwohl ich ein Mensch mit solch großen Verfehlungen bin, weigert sich der Mund des Zehnkräftigen (Dasabala) nicht, mit mir zu sprechen. O der Erhabene ist in den fünf Aspekten des Tādi-Merkmals (Gleichmut) wohlgefestigt. Einen solchen Lehrer werde ich nicht verlassen, um außerhalb [der Lehre] nach einem Lehrer zu suchen.“ Voller Freude sprach er den Erhabenen an: „Lieb ist mir [mein Sohn], o Herr“, und so weiter.

162. භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අඤ්ජලිං පණාමෙත්වාති එවං කිරස්ස අහොසි භගවන්තං වන්දිත්වා ඉතොචිතො ච ගන්ත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං වන්දන්තෙන ච භගවා පිට්ඨිතො කාතබ්බො හොති, ගරුකාරොපි චෙස න හොති. රාජානං වන්දිත්වා උපරාජානං වන්දන්තෙනපි හි රඤ්ඤො අගාරවො කතො හොති. තස්මා භගවන්තං වන්දිත්වා ඨිතට්ඨානෙයෙව භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. කඤ්චිදෙව දෙසන්ති කඤ්චි ඔකාසං.

162. Bezüglich der Worte „er erwies der Mönchsgemeinschaft die Ehrerbietung mit zusammengelegten Händen“ (bhikkhusaṅghassa añjaliṃ paṇāmetvā): Er dachte nämlich, wenn er den Erhabenen verehrt hätte und dann hierhin und dorthin ginge, um die Mönchsgemeinschaft zu verehren, würde er dem Erhabenen den Rücken zukehren, und dies wäre keine angemessene Respektbezeugung. Denn wer erst dem König die Ehre erweist und dann dem Vizekönig, erweist dem König einen Mangel an Respekt. Deshalb verehrte er den Erhabenen und erwies von seinem Standplatz aus der Mönchsgemeinschaft die Ehrerbietung mit zusammengelegten Händen und setzte sich an eine Seite nieder. „An eine gewisse Stelle“ (kañcideva desaṃ) bedeutet an einen gewissen Platz.

අථස්ස [Pg.141] භගවා පඤ්හපුච්ඡනෙ උස්සාහං ජනෙන්තො ආහ – ‘‘පුච්ඡ, මහාරාජ, යදාකඞ්ඛසී’’ති. තස්සත්ථො – ‘‘පුච්ඡ යදි ආකඞ්ඛසි, න මෙ පඤ්හවිස්සජ්ජනෙ භාරො අත්ථි’’. අථ වා ‘‘පුච්ඡ, යං ආකඞ්ඛසි, සබ්බං තෙ විස්සජ්ජෙස්සාමී’’ති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි, අසාධාරණං පච්චෙකබුද්ධඅග්ගසාවකමහාසාවකෙහි. තෙ හි යදාකඞ්ඛසීති න වදන්ති, සුත්වා වෙදිස්සාමාති වදන්ති. බුද්ධා පන – ‘‘පුච්ඡ, ආවුසො, යදාකඞ්ඛසී’’ති (සං. නි. 1.237), වා ‘‘පුච්ඡ, මහාරාජ, යදාකඞ්ඛසී’’ති වා,

Daraufhin sprach der Erhabene, um ihn zum Fragen zu ermutigen: „Frage, o Großer König, wonach immer es dich verlangt (yadākaṅkhasī)“. Die Bedeutung ist: „Frage, wenn du den Wunsch hast; mir bereitet die Beantwortung von Fragen keine Last.“ Oder: „Frage, was immer du begehrst, ich werde dir alles beantworten.“ So sprach er die Einladung des Allwissenden (sabbaññupavāraṇa) aus, die den Einzelbuddhas, Hauptschülern und großen Schülern nicht eigen ist. Denn diese sagen nicht: „Wonach immer es dich verlangt“, sondern sie sagen: „Nachdem wir es gehört haben, werden wir es wissen“. Die Buddhas aber sagen: „Frage, Freund, wonach immer es dich verlangt“, oder: „Frage, o Großer König, wonach immer es dich verlangt“,

‘‘පුච්ඡ, වාසව, මං පඤ්හං, යං කිඤ්චි මනසිච්ඡසි;

තස්ස තස්සෙව පඤ්හස්ස, අහං අන්තං කරොමි තෙ’’ති. (දී. නි. 2.356) වා;

„Frage mich, o Vāsava, die Frage, was immer du im Sinn hast; einer jeden dieser Fragen werde ich für dich ein Ende bereiten.“ (Dī. Ni. 2.356) oder:

තෙන හි ත්වං, භික්ඛු, සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡ, යදාකඞ්ඛසීති වා,

„Wohlan denn, o Mönch, setze dich auf deinen Platz und frage, wonach immer es dich verlangt“, oder:

‘‘බාවරිස්ස ච තුය්හං වා, සබ්බෙසං සබ්බසංසයං;

කතාවකාසා පුච්ඡව්හො, යං කිඤ්චි මනසිච්ඡථා’’ති. (සු. නි. 1036) වා;

„Sowohl Bāvari als auch dir, für euch alle, bezüglich aller Zweifel: Ihr habt die Erlaubnis erhalten, zu fragen, was immer ihr im Sinn habt.“ (Su. Ni. 1036) oder:

‘‘පුච්ඡ මං, සභිය, පඤ්හං, යං කිඤ්චි මනසිච්ඡසි;

තස්ස තස්සෙව පඤ්හස්ස, අහං අන්තං කරොමි තෙ’’ති. (සු. නි. 517) වා;

„Frage mich, o Sabhiya, die Frage, was immer du im Sinn hast; einer jeden dieser Fragen werde ich für dich ein Ende bereiten.“ (Su. Ni. 517) oder:

තෙසං තෙසං යක්ඛනරින්දදෙවසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකානං සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙන්ති. අනච්ඡරියඤ්චෙතං, යං භගවා බුද්ධභූමිං පත්වා එතං පවාරණං පවාරෙය්‍ය. යො බොධිසත්තභූමියං පදෙසඤාණෙ ඨිතො –

So sprechen sie gegenüber den jeweiligen Yakkhas, Menschenkönigen, Devas, Asketen, Brahmanen und Wanderbetitlern die Einladung des Allwissenden aus. Es ist nicht verwunderlich, dass der Erhabene diese Einladung ausspricht, nachdem er den Zustand der Buddhaschaft erlangt hat. Doch auch wer auf der Stufe eines Bodhisatta im Teilerkenntnis-Wissen (padesaññāṇa) verweilt –

‘‘කොණ්ඩඤ්ඤ, පඤ්හානි වියාකරොහි;

යාචන්ති තං ඉසයො සාධුරූපා.කොණ්ඩඤ්ඤ, එසො මනුජෙසු ධම්මො;

යං වුද්ධමාගච්ඡති එස භාරො’’ති. (ජා. 2.17.60);

„O Koṇḍañña, beantworte die Fragen; dich bitten die Weisen von edler Gestalt. Koṇḍañña, dies ist der Brauch unter den Menschen: Dass diese Last dem an Weisheit Gereiften zufällt.“ (Jā. 2.17.60);

එවං සක්කාදීනං අත්ථාය ඉසීහි යාචිතො –

So wurde er um der Sakka und anderer willen von den Weisen gebeten –

‘‘කතාවකාසා පුච්ඡන්තු භොන්තො,යං කිඤ්චි පඤ්හං මනසාභිපත්ථිතං;

අහඤ්හි තං තං වො වියාකරිස්සං,ඤත්වා සයං ලොකමිමං පරඤ්චා’’ති. (ජා. 2.17.61);

„Mögen die Herren fragen, da ihnen die Gelegenheit gegeben wurde; welche Frage auch immer im Geiste begehrt wurde. Denn ich werde euch dies und jenes erklären, da ich selbst diese Welt und die jenseitige kenne.“

එවං [Pg.142] සරභඞ්ගකාලෙ. සම්භවජාතකෙ ච සකලජම්බුදීපං තික්ඛත්තුං විචරිත්වා පඤ්හානං අන්තකරං අදිස්වා සුචිරතෙන බ්‍රාහ්මණෙන, පඤ්හං පුට්ඨුං ඔකාසෙ කාරිතෙ ජාතියා සත්තවස්සිකො රථිකාය පංසුං කීළන්තො පල්ලඞ්කමාභුජිත්වා අන්තරවීථියං නිසින්නොව –

So verhielt es sich zur Zeit Sarabhaṅgas. Und im Sambhava-Jātaka, nachdem er dreimal durch ganz Jambudīpa gewandert war und niemanden gefunden hatte, der die Fragen endgültig klären konnte, wurde dem Brahmanen namens Sucirata die Gelegenheit gegeben, eine Frage zu stellen; da saß der Sambhava-Kumāra, nach der Geburt erst sieben Jahre alt, der auf der Fahrstraße im Staub spielte, mit verschränkten Beinen mitten auf dem Weg –

‘‘තග්ඝ තෙ අහමක්ඛිස්සං, යථාපි කුසලො තථා;

රාජා ච ඛො තං ජානාති, යදි කාහති වා න වා’’ති. (ජා. 1.16.172);

„Gewiss werde ich es dir verkünden, so wie es ein Kundiger tut; doch auch der König weiß es, ob er es ausführen wird oder nicht.“

සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි.

Er sprach die Einladung eines Allwissenden aus.

163. එවං භගවතා සබ්බඤ්ඤුපවාරණාය පවාරිතාය අත්තමනො රාජා පඤ්හං පුච්ඡන්තො – ‘‘යථා නු ඛො ඉමානි, භන්තෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ සිප්පමෙව සිප්පායතනං. පුථුසිප්පායතනානීති බහූනි සිප්පානි. සෙය්‍යථිදන්ති කතමෙ පන තෙ. හත්ථාරොහාතිආදීහි යෙ තං තං සිප්පං නිස්සාය ජීවන්ති, තෙ දස්සෙති. අයඤ්හි අස්සාධිප්පායො – ‘‘යථා ඉමෙසං සිප්පූපජීවීනං තං තං සිප්පං නිස්සාය සන්දිට්ඨිකං සිප්පඵලං පඤ්ඤායති. සක්කා නු ඛො එවං සන්දිට්ඨිකං සාමඤ්ඤඵලං පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති. තස්මා සිප්පායතනානි ආහරිත්වා සිප්පූපජීවිනො දස්සෙති.

163. Als der Erhabene auf diese Weise die Einladung eines Allwissenden ausgesprochen hatte, fragte der König, erfreuten Geistes: „Wie ist es nun, Herr...“ usw. Dabei bedeutet „Sippa“ (Handwerk) eben „Sippāyatana“ (Bereich des Handwerks). „Puthusippāyatanānīti“ meint viele Handwerke. „Seyyathidaṃ“ bedeutet: welche sind das aber? Mit „Hatthārohā“ (Elefantenreiter) usw. zeigt er jene auf, die von diesem oder jenem Handwerk leben. Denn dies war die Absicht des Königs: „Wie bei diesen Handwerkern, die von ihrem jeweiligen Handwerk leben, eine sichtbare Frucht des Handwerks erkennbar ist. Ist es wohl möglich, ebenso eine sichtbare Frucht des Mönchtums aufzuzeigen?“ Daher führt er die Handwerksbereiche an und zeigt die Handwerker auf.

තත්ථ හත්ථාරොහාති සබ්බෙපි හත්ථාචරියහත්ථිවෙජ්ජහත්ථිමෙණ්ඩාදයො දස්සෙති. අස්සාරොහාති සබ්බෙපි අස්සාචරියඅස්සවෙජ්ජඅස්සමෙණ්ඩාදයො. රථිකාති සබ්බෙපි රථාචරියරථයොධරථරක්ඛාදයො. ධනුග්ගහාති ධනුආචරියා ඉස්සාසා. චෙලකාති යෙ යුද්ධෙ ජයධජං ගහෙත්වා පුරතො ගච්ඡන්ති. චලකාති ඉධ රඤ්ඤො ඨානං හොතු, ඉධ අසුකමහාමත්තස්සාති එවං සෙනාබ්‍යූහකාරකා. පිණ්ඩදායකාති සාහසිකමහායොධා. තෙ කිර පරසෙනං පවිසිත්වා පරසීසං පිණ්ඩමිව ඡෙත්වා ඡෙත්වා දයන්ති, උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා නිග්ගච්ඡන්තීති අත්ථො. යෙ වා සඞ්ගාමමජ්ඣෙ යොධානං භත්තපාතිං ගහෙත්වා පරිවිසන්ති, තෙසම්පෙතං නාමං. උග්ගා රාජපුත්තාති උග්ගතුග්ගතා සඞ්ගාමාවචරා රාජපුත්තා. පක්ඛන්දිනොති යෙ ‘‘කස්ස සීසං වා ආවුධං වා ආහරාමා’’ති [Pg.143] ‘‘වත්වා අසුකස්සා’’ති වුත්තා සඞ්ගාමං පක්ඛන්දිත්වා තදෙව ආහරන්ති, ඉමෙ පක්ඛන්දන්තීති පක්ඛන්දිනො. මහානාගාති මහානාගා විය මහානාගා, හත්ථිආදීසුපි අභිමුඛං ආගච්ඡන්තෙසු අනිවත්තිතයොධානමෙතං අධිවචනං. සූරාති එකන්තසූරා, යෙ සජාලිකාපි සචම්මිකාපි සමුද්දං තරිතුං සක්කොන්ති. චම්මයොධිනොති යෙ චම්මකඤ්චුකං වා පවිසිත්වා සරපරිත්තාණචම්මං වා ගහෙත්වා යුජ්ඣන්ති. දාසිකපුත්තාති බලවසිනෙහා ඝරදාසයොධා. ආළාරිකාති පූවිකා. කප්පකාති න්හාපිකා. න්හාපකාති යෙ න්හාපෙන්ති. සූදාති භත්තකාරකා. මාලාකාරාදයො පාකටායෙව. ගණකාති අච්ඡිද්දකපාඨකා. මුද්දිකාති හත්ථමුද්දාය ගණනං නිස්සාය ජීවිනො. යානි වා පනඤ්ඤානිපීති අයකාරදන්තකාරචිත්තකාරාදීනි. එවංගතානීති එවං පවත්තානි. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙති තෙ හත්ථාරොහාදයො තානි පුථුසිප්පායතනානි දස්සෙත්වා රාජකුලතො මහාසම්පත්තිං ලභමානා සන්දිට්ඨිකමෙව සිප්පඵලං උපජීවන්ති. සුඛෙන්තීති සුඛිතං කරොන්ති. පීණෙන්තීති පීණිතං ථාමබලූපෙතං කරොන්ති. උද්ධග්ගිකාදීසු උපරි ඵලනිබ්බත්තනතො උද්ධං අග්ගමස්සා අත්ථීති උද්ධග්ගිකා. සග්ගං අරහතීති සොවග්ගිකා. සුඛො විපාකො අස්සාති සුඛවිපාකා. සුට්ඨු අග්ගෙ රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බආයුවණ්ණසුඛයසආධිපතෙය්‍යසඞ්ඛාතෙ දස ධම්මෙ සංවත්තෙති නිබ්බත්තෙතීති සග්ගසංවත්තනිකා. තං එවරූපං දක්ඛිණං දානං පතිට්ඨපෙන්තීති අත්ථො. සාමඤ්ඤඵලන්ති එත්ථ පරමත්ථතො මග්ගො සාමඤ්ඤං. අරියඵලං සාමඤ්ඤඵලං. යථාහ – ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සාමඤ්ඤං? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං, සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාමඤ්ඤං. කතමානි ච, භික්ඛවෙ, සාමඤ්ඤඵලානි? සොතාපත්තිඵලං…පෙ… අරහත්තඵල’’න්ති (සං. නි. 5.35). තං එස රාජා න ජානාති. උපරි ආගතං පන දාසකස්සකොපමං සන්ධාය පුච්ඡති.

Hier zeigt er mit „Hatthārohā“ alle Elefantenlehrer, Elefantenärzte, Elefantenwärter usw. auf. „Assārohā“ meint alle Pferdelehrer, Pferdeärzte, Pferdewärter usw. „Rathikā“ sind alle Wagenlenker, Wagenkämpfer, Wagenschützer usw. „Dhanuggahā“ sind Bogenmeister und Bogenschützen. „Celakā“ sind jene, die im Kampf die Siegesfahne haltend vorangehen. „Calakā“ sind jene, die die Truppenaufstellung vornehmen: „Hier soll der Platz des Königs sein, hier der des Ministers Soundso“. „Piṇډadāyakā“ sind tollkühne Großkrieger. Es heißt, sie dringen in das feindliche Heer ein und schlagen feindliche Köpfe wie Fleischklumpen oder Palmfrüchte ab und kommen springend wieder heraus; das ist die Bedeutung von „dayanti“. Oder es ist die Bezeichnung für jene, die mitten im Kampf den Soldaten die Speiseschalen halten und sie bedienen. „Uggā rājaputtā“ sind hochberühmte, im Krieg erfahrene Königssöhne. „Pakkhandino“ sind jene, die sagen: „Wessen Kopf oder Waffe sollen wir holen?“ und wenn sie hören „den von Soundso“, stürmen sie in die Schlacht und bringen eben jenes; weil sie so stürmen, nennt man sie „Pakkhandino“. „Mahānāgā“ sind wie große Elefantenbullen; dies ist eine Bezeichnung für Soldaten, die nicht weichen, selbst wenn Elefanten auf sie zukommen. „Sūrā“ sind absolut Tapfere, die sogar mit Rüstung und Lederschild ein Meer durchqueren können. „Cammayodhinino“ sind jene, die entweder einen Lederpanzer tragen oder mit einem Lederschild kämpfen. „Dāsikaputtā“ sind treu ergebene Haussklaven-Krieger. „Āḷārikā“ sind Kuchenbäcker. „Kappakā“ sind Barbiere. „Nhāpakā“ sind Bademeister, die andere baden. „Sūdā“ sind Köche. Blumenhändler usw. sind allgemein bekannt. „Gaṇakā“ sind Rechner, die die Kunst des Rechnens beherrschen. „Muddikā“ sind jene, die vom Rechnen mittels Fingerzeichen leben. „Yāni vā panaññānipi“ umfasst Schmiede, Elfenbeinschnitzer, Maler usw. „Evaṃgatānīti“ bedeutet: solcherart bestehend. „Te diṭṭheva dhamme“ bedeutet, dass diese Elefantenreiter usw. durch die Ausübung dieser vielfältigen Handwerke von der königlichen Familie großen Reichtum erlangen und von der sichtbaren Frucht des Handwerks leben. „Sukhentīti“ heißt, sie machen sich glücklich. „Pīṇentīti“ heißt, sie erfreuen sich und machen sich kräftig und stark. Bei „Uddhaggikā“ usw. ist die Bedeutung so zu verstehen: Wegen der Erzeugung von Früchten im Jenseits hat sie eine nach oben zum Himmel gerichtete Spitze wie eine Flamme oder sie hat eine vorzügliche Frucht; daher heißt sie „Uddhaggikā“. Da sie den Himmel mit den fünf Sinnenfreuden verdient, heißt sie „Sovaggikā“. Da sie eine glückliche Reifung hat, heißt sie „Sukhavipākā“. Da sie zu den zehn vorzüglichen Zuständen führt – nämlich Gestalt, Klang, Geruch, Geschmack, Berührung, langes Leben, Schönheit, Glück, Ruhm und Macht – heißt sie „Saggasaṃvattanikā“. Dies bedeutet, sie begründen eine solche Gabe als Gabe des Gebers. „Sāmaññaphala“ bedeutet hier im höchsten Sinne: der Pfad ist das Mönchtum (Sāmañña), die edle Frucht ist die Frucht des Mönchtums (Sāmaññaphala). Wie gesagt wurde: „Was, ihr Mönche, ist das Mönchtum? Eben dieser edle achtfache Pfad...“. Das weiß dieser König nicht. Er fragt jedoch mit Bezug auf die weiter unten vorkommenden Gleichnisse vom Sklaven und vom Bauern.

අථ භගවා පඤ්හං අවිස්සජ්ජෙත්වාව චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ බහූ අඤ්ඤතිත්ථියසාවකා රාජාමච්චා ඉධාගතා, තෙ කණ්හපක්ඛඤ්ච සුක්කපක්ඛඤ්ච දීපෙත්වා කථීයමානෙ අම්හාකං රාජා මහන්තෙන උස්සාහෙන ඉධාගතො, තස්සාගතකාලතො පට්ඨාය සමණො ගොතමො සමණකොලාහලං සමණභණ්ඩනමෙව [Pg.144] කථෙතීති උජ්ඣායිස්සන්ති, න සක්කච්චං ධම්මං සොස්සන්ති, රඤ්ඤා පන කථීයමානෙ උජ්ඣායිතුං න සක්ඛිස්සන්ති, රාජානමෙව අනුවත්තිස්සන්ති. ඉස්සරානුවත්තකො හි ලොකො. ‘හන්දාහං රඤ්ඤොව භාරං කරොමී’ති රඤ්ඤො භාරං කරොන්තො ‘‘අභිජානාසි නො ත්ව’’න්තිආදිමාහ.

Da überlegte der Erhabene, ohne die Frage sogleich zu beantworten: „Hier sind viele königliche Minister anwesend, die Anhänger anderer Sekten sind. Wenn ich das Gesetz erkläre, indem ich die dunkle und die helle Seite aufzeige, werden sie tadeln: ‚Seit der Ankunft unseres Königs, der mit großem Eifer hierherkam, spricht der Asket Gotama nur über den Tumult der Asketen und den Streit der Asketen‘, und sie werden dem Dharma nicht ehrerbietig zuhören. Wenn es aber dem König erklärt wird, werden sie nicht tadeln können, sondern dem König folgen. Denn die Welt folgt dem Mächtigen. Wohlan, ich werde mich der Angelegenheit des Königs annehmen.“ In diesem Sinne, um die Verantwortung des Königs zu übernehmen, sprach er: „Erinnerst du dich wohl...?“ usw.

164. තත්ථ අභිජානාසි නො ත්වන්ති අභිජානාසි නු ත්වං. අයඤ්ච නො-සද්දො පරතො පුච්ඡිතාති පදෙන යොජෙතබ්බො. ඉදඤ්හි වුත්තං හොති – ‘‘මහාරාජ, ත්වං ඉමං පඤ්හං අඤ්ඤෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡිතා නු, අභිජානාසි ච නං පුට්ඨභාවං, න තෙ සම්මුට්ඨ’’න්ති. සචෙ තෙ අගරූති සචෙ තුය්හං යථා තෙ බ්‍යාකරිංසු, තථා ඉධ භාසිතුං භාරියං න හොති, යදි න කොචි අඵාසුකභාවො අත්ථි, භාසස්සූති අත්ථො. න ඛො මෙ භන්තෙති කිං සන්ධායාහ? පණ්ඩිතපතිරූපකානඤ්හි සන්තිකෙ කථෙතුං දුක්ඛං හොති, තෙ පදෙ පදෙ අක්ඛරෙ අක්ඛරෙ දොසමෙව වදන්ති. එකන්තපණ්ඩිතා පන කථං සුත්වා සුකථිතං පසංසන්ති, දුක්කථිතෙසු පාළිපදඅත්ථබ්‍යඤ්ජනෙසු යං යං විරුජ්ඣති, තං තං උජුකං කත්වා දෙන්ති. භගවතා ච සදිසො එකන්තපණ්ඩිතො නාම නත්ථි. තෙනාහ – ‘‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, ගරු; යත්ථස්ස භගවා නිසින්නො භගවන්තරූපො වා’’ති.

164. In dem Satz „abhijānāsi no tvaሑ“ bedeutet „no“ soviel wie „nu“ (eine Fragepartikel). Dieses Wort „no“ soll mit dem folgenden Wort „pucchitā“ verbunden werden. Damit ist gemeint: „Gro ßkönig, hast du diese Frage anderen Asketen und Brahmanen gestellt, erinnerst du dich an die Tatsache, sie gefragt zu haben, und ist es dir nicht entfallen?“ „Sace te agarū“ bedeutet: „Wenn es für dich nicht beschwerlich ist, hier so zu sprechen, wie jene geantwortet haben; wenn es keinerlei Unbehagen bereitet, dann sprich.“ Warum sagte er: ‐Na kho me bhante‐? Es ist nämlich schwierig, in Gegenwart von Scheingelehrten zu sprechen, da sie bei jedem Wort und jedem Buchstaben nur nach Fehlern suchen. Vollkommen Weise hingegen hören die Rede an, loben das gut Gesagte und korrigieren bei schlecht Gesagtem das, was in Bezug auf den Pali-Wortlaut, die Bedeutung oder die Formulierung widersprüchlich ist. Es gibt niemanden, der so vollkommen weise ist wie der Erhabene. Deshalb sagte er: ‐Es ist mir nicht beschwerlich, Herr, wo doch der Erhabene oder jemand, der dem Erhabenen gleicht, hier sitzt.‐

පූරණකස්සපවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Pūṗaṇa Kassapa

165. එකමිදාහන්ති එකං ඉධ අහං. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වාති සම්මොදජනකං සරිතබ්බයුත්තකං කථං පරියොසාපෙත්වා.

165. ‐Ekamidāhaሑ‐ bedeutet „hier bin ich einmal“. ‐SammodanĪyaሑ kathaሑ sāraሑĪyaሑ vītisāretvā‐ heißt, eine erfreuliche und erinnerungswürdige Unterhaltung zu Ende geföhrt zu haben.

166. ‘‘කරොතො ඛො, මහාරාජ, කාරයතො’’තිආදීසු කරොතොති සහත්ථා කරොන්තස්ස. කාරයතොති ආණත්තියා කාරෙන්තස්ස. ඡින්දතොති පරෙසං හත්ථාදීනි ඡින්දන්තස්ස. පචතොති පරෙ දණ්ඩෙන පීළෙන්තස්ස. සොචයතොති පරස්ස භණ්ඩහරණාදීහි සොචයතො. සොචාපයතොති සොකං සයං කරොන්තස්සපි පරෙහි කාරාපෙන්තස්සපි[Pg.145]. කිලමතොති ආහාරුපච්ඡෙදබන්ධනාගාරප්පවෙසනාදීහි සයං කිලමන්තස්සපි පරෙහි කිලමාපෙන්තස්සපි. ඵන්දතො ඵන්දාපයතොති පරං ඵන්දන්තං ඵන්දනකාලෙ සයම්පි ඵන්දතො පරම්පි ඵන්දාපයතො. පාණමතිපාතාපයතොති පාණං හනන්තස්සපි හනාපෙන්තස්සපි. එවං සබ්බත්ථ කරණකාරණවසෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො.

166. In den Passagen wie ‐Karoto kho, mahārāja, kārayato‐ bedeutet ‐karoto‐: für denjenigen, der mit eigener Hand handelt. ‐Kārayato‐ bedeutet: für denjenigen, der durch Befehl handeln lässt. ‐Chindato‐ bedeutet: für denjenigen, der anderen die Hände usw. abschneidet. ‐Pacato‐ bedeutet: für denjenigen, der andere mit dem Stock quält. ‐Socayato‐ bedeutet: für denjenigen, der anderen durch Raub ihres Eigentums Kummer bereitet. ‐Socāpayato‐ bedeutet: für denjenigen, der Kummer entweder selbst bereitet oder durch andere bereiten lässt. ‐Kilamato‐ bedeutet: für denjenigen, der durch Entzug von Nahrung, Gefangenschaft usw. selbst Ermüdung erleidet oder andere ermüden lässt. ‐Phandato phandāpayato‐ bedeutet: für denjenigen, der ein zitterndes Wesen zur Zeit des Zitterns selbst zum Zittern bringt oder andere zum Zittern veranlasst. ‐Pāṇamatipātāpayato‐ bedeutet: für denjenigen, der ein Lebewesen selbst tötet oder töten lässt. So ist an allen Stellen die Bedeutung gemäß dem Wirken (Handeln) und dem Veranlassen zu verstehen.

සන්ධින්ති ඝරසන්ධිං. නිල්ලොපන්ති මහාවිලොපං. එකාගාරිකන්ති එකමෙව ඝරං පරිවාරෙත්වා විලුප්පනං. පරිපන්ථෙති ආගතාගතානං අච්ඡින්දනත්ථං මග්ගෙ තිට්ඨතො. කරොතො න කරීයති පාපන්ති යං කිඤ්චි පාපං කරොමීති සඤ්ඤාය කරොතොපි පාපං න කරීයති, නත්ථි පාපං. සත්තා පන පාපං කරොමාති එවංසඤ්ඤිනො හොන්තීති දීපෙති. ඛුරපරියන්තෙනාති ඛුරනෙමිනා, ඛුරධාරසදිසපරියන්තෙන වා. එකං මංසඛලන්ති එකං මංසරාසිං. පුඤ්ජන්ති තස්සෙව වෙවචනං. තතොනිදානන්ති එකමංසඛලකරණනිදානං.

‐Sandhiሑ‐ bedeutet einen Hauseinbruch (Mauerdurchbruch). ‐Nillopaሑ‐ bedeutet einen großen Raubzug. ‐Ekāgārikaሑ‐ bedeutet das Umstellen und Berauben eines einzelnen Hauses. ‐Paripanthe‐ bezieht sich auf jemanden, der auf dem Weg lauert, um Vorbeikommende zu berauben. ‐Karoto na karĪyati pāpaሑ‐ bedeutet: Selbst wenn man mit der Vorstellung „Ich begehe eine Sünde“ handelt, wird keine Sünde begangen; es gibt keine Sünde. Er zeigt damit auf, dass die Wesen lediglich die Vorstellung haben: „Wir begehen eine Sünde“. ‐Khurapariyantena‐ bedeutet mit einem Rad, das einen messerscharfen Kranz hat. ‐Ekaሑ maሑsakhalaሑ‐ bedeutet einen einzigen Fleischhaufen. ‐Puñjaሑ‐ ist ein Synonym für ebendieses Wort. ‐Tatonidānaሑ‐ bedeutet aufgrund der Erschaffung eines einzigen Fleischhaufens.

දක්ඛිණන්ති දක්ඛිණතීරෙ මනුස්සා කක්ඛළා දාරුණා, තෙ සන්ධාය ‘‘හනන්තො’’තිආදිමාහ. උත්තරතීරෙ සත්තා සද්ධා හොන්ති පසන්නා බුද්ධමාමකා ධම්මමාමකා සඞ්ඝමාමකා, තෙ සන්ධාය දදන්තොතිආදිමාහ. තත්ථ යජන්තොති මහායාගං කරොන්තො. දමෙනාති ඉන්ද්‍රියදමෙන උපොසථකම්මෙන වා. සංයමෙනාති සීලසංයමෙන. සච්චවජ්ජෙනාති සච්චවචනෙන. ආගමොති ආගමනං, පවත්තීති අත්ථො. සබ්බථාපි පාපපුඤ්ඤානං කිරියමෙව පටික්ඛිපති.

Mit ‐Dakkhiሑaሑ‐ sind die Menschen am Südufer des Ganges gemeint, die hart und grausam sind; auf sie bezieht sich der Ausdruck „wer tötet“ usw. Am Nordufer (UttaratĪre) sind die Wesen vertrauensvoll, gläubig und dem Buddha, der Lehre und der Gemeinschaft ergeben; auf sie bezieht sich der Ausdruck „wer gibt“ usw. ‐Yajanto‐ bedeutet ein großes Opfer darbringend. ‐Damena‐ bedeutet durch die Zähmung der Sinne oder durch die Uposatha-Praxis. ‐Saሑyamena‐ bedeutet durch die Beherrschung der Tugendregeln. ‐Saccavajjena‐ bedeutet durch wahrhaftiges Sprechen. ‐Āgamo‐ bedeutet Herkunft oder Entstehung. In jeder Hinsicht weist er das Wirken von Sünde und Verdienst zurück.

අම්බං පුට්ඨො ලබුජං බ්‍යාකරොති නාම, යො කීදිසො අම්බො කීදිසානි වා අම්බස්ස ඛන්ධපණ්ණපුප්ඵඵලානීති වුත්තෙ එදිසො ලබුජො එදිසානි වා ලබුජස්ස ඛන්ධපණ්ණපුප්ඵඵලානීති බ්‍යාකරොති. විජිතෙති ආණාපවත්තිදෙසෙ. අපසාදෙතබ්බන්ති විහෙඨෙතබ්බං. අනභිනන්දිත්වාති ‘‘සාධු සාධූ’’ති එවං පසංසං අකත්වා. අප්පටික්කොසිත්වාති බාලදුබ්භාසිතං තයා භාසිතන්ති එවං අප්පටිබාහිත්වා. අනුග්ගණ්හන්තොති සාරතො අග්ගණ්හන්තො. අනික්කුජ්ජන්තොති සාරවසෙනෙව ඉදං නිස්සරණං, අයං පරමත්ථොති හදයෙ අට්ඨපෙන්තො. බ්‍යඤ්ජනං පන තෙන උග්ගහිතඤ්චෙව නික්කුජ්ජිතඤ්ච.

Jemand wird als einer bezeichnet, der nach einer Mango gefragt wird, aber über die Brotfrucht antwortet, wenn er auf die Frage „Wie sieht der Mangobaum aus?“ oder „Wie sind Stamm, Blätter, Blüten und Früchte der Mango?“ antwortet: ‐So sieht der Brotfruchtbaum aus‐ oder ‐So sind Stamm, Blätter, Blüten und Früchte der Brotfrucht‐. ‐Vijite‐ bedeutet im Bereich, in dem der Befehl gilt. ‐Apasādetabbaሑ‐ bedeutet, dass man jemanden bedrängen oder schelten sollte. ‐Anabhinanditvā‐ bedeutet, ohne das Lob ‐Gut, gut!‐ auszusprechen. ‐Appaṭikkositvā‐ bedeutet, ohne ihn zurückzuweisen mit den Worten: ‐Du Narr, du hast Schlechtes gesprochen.‐ ‐Anuggaṇhanto‐ bedeutet, dass er das Wesentliche nicht erfasste. ‐Anikkujjanto‐ bedeutet, dass er den Gedanken ‐Dies ist der Ausweg, dies ist die höchste Wahrheit‐ nicht in seinem Herzen bewahrte. Er prägte sich lediglich den Wortlaut ein und behielt die Abfolge der Sätze bei, die der Lehrer Pūṗaṇa gesprochen hatte.

මක්ඛලිගොසාලවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Makkhali Gosāla

167-169. මක්ඛලිවාදෙ [Pg.146] පච්චයොති හෙතුවෙවචනමෙව, උභයෙනාපි විජ්ජමානමෙව කායදුච්චරිතාදීනං සංකිලෙසපච්චයං, කායසුචරිතාදීනඤ්ච විසුද්ධිපච්චයං පටික්ඛිපති. අත්තකාරෙති අත්තකාරො. යෙන අත්තනා කතකම්මෙන ඉමෙ සත්තා දෙවත්තම්පි මාරත්තම්පි බ්‍රහ්මත්තම්පි සාවකබොධිම්පි පච්චෙකබොධිම්පි සබ්බඤ්ඤුතම්පි පාපුණන්ති, තම්පි පටික්ඛිපති. දුතියපදෙන යං පරකාරං පරස්ස ඔවාදානුසාසනිං නිස්සාය ඨපෙත්වා මහාසත්තං අවසෙසො ජනො මනුස්සසොභග්‍යතං ආදිං කත්වා යාව අරහත්තං පාපුණාති, තං පරකාරං පටික්ඛිපති. එවමයං බාලො ජිනචක්කෙ පහාරං දෙති නාම. නත්ථි පුරිසකාරෙති යෙන පුරිසකාරෙන සත්තා වුත්තප්පකාරා සම්පත්තියො පාපුණන්ති, තම්පි පටික්ඛිපති. නත්ථි බලන්ති යම්හි අත්තනො බලෙ පතිට්ඨිතා සත්තා වීරියං කත්වා තා සම්පත්තියො පාපුණන්ති, තං බලං පටික්ඛිපති. නත්ථි වීරියන්තිආදීනි සබ්බානි පුරිසකාරවෙවචනානෙව. ‘‘ඉදං නො වීරියෙන ඉදං පුරිසථාමෙන, ඉදං පුරිසපරක්කමෙන පවත්ත’’න්ති එවං පවත්තවචනපටික්ඛෙපකරණවසෙන පනෙතානි විසුං ආදියන්ති.

167-169. In der Lehre von Makkhali ist das Wort ‐paccaya‐ (Bedingung) lediglich ein Synonym für ‐hetu‐ (Ursache). Durch beide Begriffe weist er die tatsächlich existierenden Bedingungen für die Verunreinigung (wie körperliches Fehlverhalten) und die Bedingungen für die Reinheit (wie körperliches Wohlverhalten) zurück. Mit ‐attakāre‐ weist er das eigene Handeln zurück, durch welches die Wesen den Zustand von Göttern, Maras, Brahmas, die Erleuchtung eines Jüngers, die Erleuchtung eines Einzelbuddhas oder die Allwissenheit erlangen könnten. Mit dem zweiten Begriff ‐parakāra‐ weist er das Handeln anderer zurück, wie etwa die Unterweisung und Ermahnung durch andere, auf die gestützt (mit Ausnahme des großen Wesens/Bodhisattvas) die übrigen Menschen den Glanz eines Menschenlebens bis hin zur Heiligkeit (Arahatschaft) erlangen. So föhrt dieser Tor einen Schlag gegen die Herrschaft (das Rad) des Siegers. Mit ‐natthi purisakāre‐ weist er die menschliche Anstrengung zurück, durch die Wesen die beschriebenen Erfolge erreichen könnten. Mit ‐natthi balaሑ‐ weist er die Kraft zurück, in der gefestigt die Wesen Tatkraft (vīriya) aufwenden und jene Erfolge erzielen. Die Begriffe wie ‐natthi vīriyaሑ‐ usw. sind allesamt Synonyme für menschliche Anstrengung (purisakāra). Sie werden jedoch einzeln angeföhrt, um die Aussagen anderer zurückzuweisen, die sagen: ‐Dies geschah durch unsere Tatkraft, dies durch menschliche Stärke, dies durch menschliches Vorankommen.‐

සබ්බෙ සත්තාති ඔට්ඨගොණගද්‍රභාදයො අනවසෙසෙ පරිග්ගණ්හාති. සබ්බෙ පාණාති එකින්ද්‍රියො පාණො, ද්වින්ද්‍රියො පාණොතිආදිවසෙන වදති. සබ්බෙ භූතාති අණ්ඩකොසවත්ථිකොසෙසු භූතෙ සන්ධාය වදති. සබ්බෙ ජීවාති සාලියවගොධුමාදයො සන්ධාය වදති. තෙසු හි සො විරූහනභාවෙන ජීවසඤ්ඤී. අවසා අබලා අවීරියාති තෙසං අත්තනො වසො වා බලං වා වීරියං වා නත්ථි. නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතාති එත්ථ නියතීති නියතා. සඞ්ගතීති ඡන්නං අභිජාතීනං තත්ථ තත්ථ ගමනං. භාවොති සභාවොයෙව. එවං නියතියා ච සඞ්ගතියා ච භාවෙන ච පරිණතා නානප්පකාරතං පත්තා. යෙන හි යථා භවිතබ්බං, සො තථෙව භවති. යෙන න භවිතබ්බං, සො න භවතීති දස්සෙති. ඡස්වෙවාභිජාතීසූති ඡසු එව අභිජාතීසු ඨත්වා සුඛඤ්ච දුක්ඛඤ්ච පටිසංවෙදෙන්ති. අඤ්ඤා සුඛදුක්ඛභූමි නත්ථීති දස්සෙති.

„Alle Wesen“ (sabbe sattā) umfasst ausnahmslos Kamele, Rinder, Esel und so weiter. „Alle Atmer“ (sabbe pāṇā) bezieht sich auf Wesen mit einem Sinnesorgan, zwei Sinnesorganen usw. „Alle gewordenen Wesen“ (sabbe bhūtā) meint Wesen, die in Eiern oder Mutterleibern entstanden sind. „Alle Lebensfunken“ (sabbe jīvā) bezieht sich auf Getreidearten wie Reis, Gerste, Weizen usw.; denn Makkhali schreibt diesen aufgrund ihres Wachstums eine Lebenswahrnehmung zu. „Machtlos, kraftlos, energielos“ bedeutet, dass sie weder eigene Macht noch Kraft noch Willensanstrengung besitzen. In „bestimmt durch Schicksal, Zusammentreffen und Natur“ (niyati-saṅgati-bhāva-pariṇatā) bedeutet Schicksal (niyati) Bestimmtheit. Zusammentreffen (saṅgati) bedeutet das Eintreten in eine der sechs Klassen (abhijāti). Natur (bhāva) ist das Wesenseigene selbst. So gelangen sie, durch Schicksal, Zusammentreffen und Natur umgewandelt, zur Vielfalt der Zustände. Er zeigt damit auf: Was so sein muss, das geschieht genau so. Was nicht sein soll, das geschieht nicht. „In den sechs Klassen“ bedeutet, dass sie nur innerhalb dieser sechs Klassen Glück und Leid erfahren; er zeigt auf, dass es keine andere Ebene für Glück und Leid gibt.

යොනිපමුඛසතසහස්සානීති පමුඛයොනීනං උත්තමයොනීනං චුද්දසසතසහස්සානි අඤ්ඤානි ච සට්ඨිසතානි අඤ්ඤානි ච ඡසතානි. පඤ්ච ච කම්මුනො [Pg.147] සතානීති පඤ්චකම්මසතානි ච. කෙවලං තක්කමත්තකෙන නිරත්ථකං දිට්ඨිං දීපෙති. පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානීතිආදීසුපි එසෙව නයො. කෙචි පනාහු – ‘‘පඤ්ච ච කම්මානීති පඤ්චින්ද්‍රියවසෙන භණති. තීණීති කායකම්මාදිවසෙනා’’ති. කම්මෙ ච උපඩ්ඪකම්මෙ චාති එත්ථ පනස්ස කායකම්මඤ්ච වචීකම්මඤ්ච කම්මන්ති ලද්ධි, මනොකම්මං උපඩ්ඪකම්මන්ති. ද්වට්ඨිපටිපදාති ද්වාසට්ඨි පටිපදාති වදති. ද්වට්ඨන්තරකප්පාති එකස්මිං කප්පෙ චතුසට්ඨි අන්තරකප්පා නාම හොන්ති. අයං පන අඤ්ඤෙ ද්වෙ අජානන්තො එවමාහ.

„Einhunderttausend Hauptgeburtsstätten“ (yonipamukhasatasahassāni) bezieht sich auf 1.400.000 vornehmste Geburtsstätten, dazu weitere 6.000 und 600. „Fünfhundert Arten von Karma“ meint genau 500 Taten. Er legt damit eine bloß spekulative, sinnlose Ansicht dar. Das Gleiche gilt für „fünf Taten und drei Taten“ usw. Einige sagen jedoch: „Er meint mit ‚fünf Taten‘ die fünf Sinne. Mit ‚drei Taten‘ meint er Körperhandlungen usw.“ Bei „Tat und halbe Tat“ (kamme ca upaḍḍhakamme ca) ist seine Lehre, dass Körper- und Sprachhandlung eine „Tat“ sind, die geistige Handlung hingegen nur eine „halbe Tat“. „Zweiundsechzig Praktiken“ (dvaṭṭhipaṭipadā) sagt er für 62 Arten des Wandels. „Zweiundsechzig Zwischen-Äonen“ (dvaṭṭhantarakappa) meint, dass es in einem Weltzyklus eigentlich 64 Zwischen-Äonen gibt; er sagte dies jedoch so, weil er die anderen zwei nicht kannte.

ඡළාභිජාතියොති කණ්හාභිජාති, නීලාභිජාති, ලොහිතාභිජාති, හලිද්දාභිජාති, සුක්කාභිජාති, පරමසුක්කාභිජාතීති ඉමා ඡ අභිජාතියො වදති. තත්ථ ඔරබ්භිකා, සාකුණිකා, මාගවිකා, සූකරිකා, ලුද්දා, මච්ඡඝාතකා චොරා, චොරඝාතකා, බන්ධනාගාරිකා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා, අයං කණ්හාභිජාතීති (අ. නි. 6.57) වදති. භික්ඛූ නීලාභිජාතීති වදති, තෙ කිර චතූසු පච්චයෙසු කණ්ටකෙ පක්ඛිපිත්වා ඛාදන්ති. ‘‘භික්ඛූ කණ්ටකවුත්තිකා’’ති (අ. නි. 6.57) අයඤ්හිස්ස පාළියෙව. අථ වා කණ්ටකවුත්තිකා එව නාම එකෙ පබ්බජිතාති වදති. ලොහිතාභිජාති නාම නිගණ්ඨා එකසාටකාති වදති. ඉමෙ කිර පුරිමෙහි ද්වීහි පණ්ඩරතරා. ගිහී ඔදාතවසනා අචෙලකසාවකා හලිද්දාභිජාතීති වදති. එවං අත්තනො පච්චයදායකෙ නිගණ්ඨෙහිපි ජෙට්ඨකතරෙ කරොති. ආජීවකා ආජීවකිනියො සුක්කාභිජාතීති වදති. තෙ කිර පුරිමෙහි චතූහි පණ්ඩරතරා. නන්දො, වච්ඡො, කිසො, සඞ්කිච්ඡො, මක්ඛලිගොසාලො, පරමසුක්කාභිජාතීති (අ. නි. 6.57) වදති. තෙ කිර සබ්බෙහි පණ්ඩරතරා.

„Die sechs Klassen der Wiedergeburt“ (chaḷābhijātiyo) sind: die schwarze Klasse, die blaue, die rote, die gelbe, die weiße und die höchste weiße Klasse. Dabei bezeichnet er Schlächter, Vogelfänger, Jäger, Schweinezüchter, Wilddiebe, Fischer, Diebe, Henker, Kerkermeister oder wer sonst noch grausame Taten vollbringt, als die „schwarze Klasse“. Die Mönche (Bhikkhus) bezeichnet er als die „blaue Klasse“; sie würden gleichsam unter Beigabe von „Dornen“ (Verlangen) in den vier Lebensbedarfsartikeln essen. „Bhikkhus haben eine dornige Lebensweise“ ist ein Vers aus seiner eigenen Überlieferung. Oder er meint damit bestimmte Asketen, die eben diese „dornige Lebensweise“ führen. Als „rote Klasse“ bezeichnet er die Niganthas, die nur ein Gewand tragen; diese seien reiner als die ersten beiden Klassen. Hausleute in weißen Gewändern, die Schüler der Acelakas sind, nennt er die „gelbe Klasse“. So stellt er seine eigenen Spender sogar über die Niganthas. Die männlichen und weiblichen Ājīvakas nennt er die „weiße Klasse“; diese seien reiner als die vorherigen vier. Nanda, Vaccha, Kiso, Saṅkiccha und Makkhali Gosāla selbst bezeichnet er als die „höchste weiße Klasse“; diese seien am reinsten von allen.

අට්ඨ පුරිසභූමියොති මන්දභූමි, ඛිඩ්ඩාභූමි, පදවීමංසභූමි, උජුගතභූමි, සෙක්ඛභූමි, සමණභූමි, ජිනභූමි, පන්නභූමීති ඉමා අට්ඨ පුරිසභූමියොති වදති. තත්ථ ජාතදිවසතො පට්ඨාය සත්තදිවසෙ සම්බාධට්ඨානතො නික්ඛන්තත්තා සත්තා මන්දා හොන්ති මොමූහා, අයං මන්දභූමීති වදති. යෙ පන දුග්ගතිතො ආගතා හොන්ති, තෙ අභිණ්හං රොදන්ති චෙව විරවන්ති ච, සුගතිතො ආගතා තං අනුස්සරිත්වා හසන්ති, අයං ඛිඩ්ඩාභූමි නාම. මාතාපිතූනං හත්ථං වා පාදං වා මඤ්චං වා පීඨං වා ගහෙත්වා භූමියං පදනික්ඛිපනං පදවීමංසභූමි නාම. පදසා ගන්තුං සමත්ථකාලෙ උජුගතභූමි නාම. සිප්පානි සික්ඛිතකාලෙ [Pg.148] සෙක්ඛභූමි නාම. ඝරා නික්ඛම්ම පබ්බජිතකාලෙ සමණභූමි නාම. ආචරියං සෙවිත්වා ජානනකාලෙ ජිනභූමි නාම. භික්ඛු ච පන්නකො ජිනො න කිඤ්චි ආහාති එවං අලාභිං සමණං පන්නභූමීති වදති.

Die „acht Stufen der Menschwerdung“ (aṭṭha purisabhūmiyo) sind: die Stufe der Dumpfheit, der Verspieltheit, der Geherprobung, des aufrechten Ganges, des Lernens, der Askese, des Sieges und des Erlahmten (pannabhūmi). Dabei meint die „Stufe der Dumpfheit“ die ersten sieben Tage nach der Geburt, in denen die Wesen aufgrund des Verlassens des engen Mutterleibs dumpf und völlig verwirrt sind. Diejenigen, die aus einer niederen Welt kommen, weinen und schreien beständig, während jene aus einer glücklichen Welt lächeln, wenn sie sich an diese erinnern; dies nennt man die „Stufe der Verspieltheit“. Das Aufsetzen der Füße auf den Boden, während man sich an Händen oder Füßen der Eltern, an einem Bett oder einem Stuhl festhält, nennt man die „Stufe der Geherprobung“. Die Zeit, in der man fähig ist, auf eigenen Füßen zu gehen, ist die „Stufe des aufrechten Ganges“. Die Zeit des Erlernens von Künsten ist die „Stufe des Lernens“. Die Zeit des Auszugs aus dem Heim in die Hauslosigkeit ist die „Stufe der Askese“. Die Zeit des Erkennens durch den Dienst beim Lehrer ist die „Stufe des Sieges“. Und wenn ein Bhikkhu alt geworden ist oder – wie es in ihrer Tradition heißt – ein Asket nichts mehr erhält und schweigt, so nennt er diesen erfolglosen Asketen die „Stufe des Erlahmten“.

එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙති එකූනපඤ්ඤාසආජීවකවුත්තිසතානි. පරිබ්බාජකසතෙති පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජාසතානි. නාගාවාසසතෙති නාගමණ්ඩලසතානි. වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙති වීසතින්ද්‍රියසතානි. තිංසෙ නිරයසතෙති තිංස නිරයසතානි. රජොධාතුයොති රජඔකිරණට්ඨානානි, හත්ථපිට්ඨිපාදපිට්ඨාදීනි සන්ධාය වදති. සත්ත සඤ්ඤීගබ්භාති ඔට්ඨගොණගද්‍රභඅජපසුමිගමහිංසෙ සන්ධාය වදති. සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භාති සාලිවීහියවගොධූමකඞ්ගුවරකකුද්‍රූසකෙ සන්ධාය වදති. නිගණ්ඨිගබ්භාති ගණ්ඨිම්හි ජාතගබ්භා, උච්ඡුවෙළුනළාදයො සන්ධාය වදති. සත්ත දෙවාති බහූ දෙවා. සො පන සත්තාති වදති. මනුස්සාපි අනන්තා, සො සත්තාති වදති. සත්ත පිසාචාති පිසාචා මහන්තමහන්තා සත්තාති වදති. සරාති මහාසරා, කණ්ණමුණ්ඩරථකාරඅනොතත්තසීහප්පපාතඡද්දන්තමන්දාකිනීකුණාලදහෙ ගහෙත්වා වදති.

„Neunundvierzig-Hunderte von Lebensweisen“ bezieht sich auf 4.900 Arten des Lebensunterhalts der Ājīvakas. „Hunderte von Wanderasketen“ meint 4.900 Formen der Askese. „Hunderte von Schlangenbehausungen“ sind 4.900 Naga-Reiche. „Zwanzig-Hunderte von Sinnen“ sind 2.000 Sinnesfähigkeiten. „Dreißig-Hunderte von Höllen“ sind 3.000 Höllenbereiche. Mit „Staub-Elementen“ (rajodhātuyo) meint er Stellen, an denen sich Staub ansammelt, wie Hand- und Fußrücken. „Sieben bewusste Geburten“ (saññīgabbhā) bezieht sich auf Kamele, Rinder, Esel, Ziegen, Schafe, Hirsche und Büffel. „Sieben unbewusste Geburten“ bezieht sich auf Getreidearten wie Reis, Rohreis, Gerste, Weizen, Hirse, Bohnen und Gras. „Knotengeburten“ (nigaṇṭhigabbhā) meint solche, die aus Knoten entstehen, wie Zuckerrohr, Bambus, Schilf usw. „Sieben Götter“: Obwohl es viele Götter gibt, sagt er, es seien sieben. Auch Menschen gibt es unendlich viele, doch er sagt, es seien sieben. „Sieben Dämonen“: Obwohl die Pisācas überaus zahlreich sind, nennt er die Zahl sieben. „Seen“: Damit meint er die sieben großen Seen, nämlich Kaṇṇamuṇḍa, Rathakāra, Anotatta, Sīhappapāta, Chaddanta, Mandākinī und Kuṇāla.

පවුටාති ගණ්ඨිකා. පපාතාති මහාපපාතා. පපාතසතානීති ඛුද්දකපපාතසතානි. සුපිනාති මහාසුපිනා. සුපිනසතානීති ඛුද්දකසුපිනසතානි. මහාකප්පිනොති මහාකප්පානං. තත්ථ එකම්හා මහාසරා වස්සසතෙ වස්සසතෙ කුසග්ගෙන එකං උදකබින්දුං නීහරිත්වා සත්තක්ඛත්තුං තම්හි සරෙ නිරුදකෙ කතෙ එකො මහාකප්පොති වදති. එවරූපානං මහාකප්පානං චතුරාසීතිසතසහස්සානි ඛෙපෙත්වා බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච දුක්ඛස්සන්තං කරොන්තීති අයමස්ස ලද්ධි. පණ්ඩිතොපි කිර අන්තරා විසුජ්ඣිතුං න සක්කොති. බාලොපි තතො උද්ධං න ගච්ඡති.

"Pavuṭā" bedeutet Knoten oder Gelenke. "Papātā" bedeutet große Abgründe. "Papātasatāni" bezieht sich auf siebenhundert kleine Abgründe. "Supinā" bedeutet große Träume. "Supinasatāni" meint siebenhundert kleine Träume. "Mahākappino" bezieht sich auf große Weltalter (Mahākappas). Darin lehrt er, dass ein großes Weltalter so lange dauert, wie es braucht, um einen großen See zu leeren, indem man alle hundert Jahre einen einzigen Wassertropfen mit der Spitze eines Grashalms herausnimmt; wenn der See nach siebenfacher Wiederholung dieser Prozedur völlig ausgetrocknet ist, ist das ein großes Weltalter. Nachdem sie acht Millionen vierhunderttausend solcher Weltalter durchlaufen haben, machen sowohl Toren als auch Weise dem Leiden ein Ende – dies ist seine (Makkhalis) Lehre. Selbst ein Weiser kann sich angeblich nicht in der Zeit dazwischen reinigen. Auch der Törichte geht nicht über diese zeitliche Grenze hinaus.

සීලෙනාති අචෙලකසීලෙන වා අඤ්ඤෙන වා යෙන කෙනචි. වතෙනාති තාදිසෙනෙව වතෙන. තපෙනාති තපොකම්මෙන. අපරිපක්කං පරිපාචෙති නාම, යො ‘‘අහං පණ්ඩිතො’’ති අන්තරා විසුජ්ඣති. පරිපක්කං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තිං කරොති නාම යො ‘‘අහං බාලො’’ති වුත්තපරිමාණං කාලං අතික්කමිත්වා යාති. හෙවං නත්ථීති එවං නත්ථි. තඤ්හි උභයම්පි න සක්කා [Pg.149] කාතුන්ති දීපෙති. දොණමිතෙති දොණෙන මිතං විය. සුඛදුක්ඛෙති සුඛදුක්ඛං. පරියන්තකතෙති වුත්තපරිමාණෙන කාලෙන කතපරියන්තෙ. නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙති නත්ථි හායනවඩ්ඪනානි. න සංසාරො පණ්ඩිතස්ස හායති, න බාලස්ස වඩ්ඪතීති අත්ථො. උක්කංසාවකංසෙති උක්කංසාවකංසා. හායනවඩ්ඪනානමෙතං අධිවචනං.

"Durch Tugend" bedeutet durch die Tugend der Nackt-Asketen oder durch irgendeine andere Art von Sittenregel. "Durch Gelübde" bedeutet durch ein solches Gelübde. "Durch Kasteiung" bedeutet durch asketische Übung. Jemand, der denkt: „Ich bin weise“ und versucht, sich vorzeitig zu reinigen, wird als einer bezeichnet, der noch ungeläutertes Kamma zur Reife bringen will. Jemand, der denkt: „Ich bin ein Tor“ und die genannte Zeitspanne überschreitet, wird als einer bezeichnet, der das gereifte Kamma erschöpft, indem er es immer wieder durchleidet. „Dies ist nicht möglich“ bedeutet, dass ein solches vorzeitiges Reifenlassen oder Erschöpfen nicht existiert. Er zeigt damit auf, dass beides unmöglich getan werden kann. „Mit einem Maß gemessen“ bedeutet wie mit einem Scheffel (Doṇa) abgemessen. „Glück und Leid“ bedeutet das Wohlergehen und den Schmerz. „Begrenzt“ bedeutet, dass durch die genannte Zeitspanne eine feste Grenze gesetzt wurde. „Es gibt kein Abnehmen oder Zunehmen“ bedeutet, dass es keine Verminderung und keine Vergrößerung gibt. Das bedeutet: Der Kreislauf der Wiedergeburten (Saṃsāra) verringert sich nicht für den Weisen und vergrößert sich nicht für den Toren. „Erhöhung und Erniedrigung“ (Ukkaṃsāvakaṃsa) sind hier Synonyme für Abnehmen und Zunehmen.

ඉදානි තමත්ථං උපමාය සාධෙන්තො ‘‘සෙය්‍යථාපි නාමා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සුත්තගුළෙති වෙඨෙත්වා කතසුත්තගුළෙ. නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙතීති පබ්බතෙ වා රුක්ඛග්ගෙ වා ඨත්වා ඛිත්තං සුත්තප්පමාණෙන නිබ්බෙඨියමානමෙව ගච්ඡති, සුත්තෙ ඛීණෙ තත්ථෙව තිට්ඨති, න ගච්ඡති. එවමෙව වුත්තකාලතො උද්ධං න ගච්ඡතීති දස්සෙති.

Um nun diesen Sinn mit einem Gleichnis zu belegen, sprach er die Worte: „Gleichwie zum Beispiel“ und so weiter. Dabei bedeutet „Suttaguḷe“ ein fest gewickeltes Garnknäuel. „Es rollt nur so weit, wie es sich abwickelt“ bedeutet: Wenn es von einem Berg oder von einem Baumwipfel herabgeworfen wird, bewegt es sich nur so weit, wie es die Länge des Fadens durch Abwickeln zulässt; wenn der Faden zu Ende ist, bleibt es genau dort liegen und bewegt sich nicht weiter. Ebenso zeigt er auf, dass man nicht über die genannte Zeitspanne hinausgeht.

අජිතකෙසකම්බලවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Ajita Kesakambala

170-172. අජිතවාදෙ නත්ථි දින්නන්ති දින්නඵලාභාවං සන්ධාය වදති. යිට්ඨං වුච්චති මහායාගො. හුතන්ති පහෙණකසක්කාරො අධිප්පෙතො. තම්පි උභයං ඵලාභාවමෙව සන්ධාය පටික්ඛිපති. සුකතදුක්කටානන්ති සුකතදුක්කටානං, කුසලාකුසලානන්ති අත්ථො. ඵලං විපාකොති යං ඵලන්ති වා විපාකොති වා වුච්චති, තං නත්ථීති වදති. නත්ථි අයං ලොකොති පරලොකෙ ඨිතස්ස අයං ලොකො නත්ථි, නත්ථි පරො ලොකොති ඉධ ලොකෙ ඨිතස්සාපි පරො ලොකො නත්ථි, සබ්බෙ තත්ථ තත්ථෙව උච්ඡිජ්ජන්තීති දස්සෙති. නත්ථි මාතා නත්ථි පිතාති තෙසු සම්මාපටිපත්තිමිච්ඡාපටිපත්තීනං ඵලාභාවවසෙන වදති. නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකාති චවිත්වා උපපජ්ජනකා සත්තා නාම නත්ථීති වදති.

170-172. In Ajitas Lehre bedeutet „es gibt kein Geben“, dass er dies im Hinblick auf die Wirkungslosigkeit von Gaben sagt. „Yiṭṭhaṃ“ nennt man ein großes Opfer. Mit „Hutaṃ“ ist die Gabe zur Bewirtung von Gästen gemeint. Auch diese beiden lehnt er ab, indem er sich allein auf das Fehlen von Früchten der Taten bezieht. „Der wohlgetanen und übelgetanen Taten“ meint die heilsamen und unheilsamen Handlungen. Zu „Frucht und Vergeltung“ sagt er, dass das, was man Frucht oder Vergeltung nennt, nicht existiert. „Es gibt nicht diese Welt“ bedeutet, dass für jemanden, der in der jenseitigen Welt weilt, diese Welt nicht existiert; „es gibt nicht die jenseitige Welt“ bedeutet, dass auch für jemanden, der in dieser Welt weilt, die jenseitige Welt nicht existiert; er zeigt auf, dass alle Wesen genau dort, wo sie sterben, vernichtet werden. „Es gibt keine Mutter, keinen Vater“ sagt er im Sinne der Wirkungslosigkeit von rechtem oder falschem Verhalten gegenüber den Eltern. „Es gibt keine spontan geborenen Wesen“ bedeutet, dass er sagt, es gäbe keine Wesen, die nach dem Verscheiden an einem anderen Ort wiedererscheinen.

චාතුමහාභූතිකොති චතුමහාභූතමයො. පථවී පථවිකායන්ති අජ්ඣත්තිකපථවීධාතු බාහිරපථවීධාතුං. අනුපෙතීති අනුයායති. අනුපගච්ඡතීති තස්සෙව වෙවචනං. අනුගච්ඡතීතිපි අත්ථො. උභයෙනාපි උපෙති, උපගච්ඡතීති දස්සෙති. ආපාදීසුපි එසෙව නයො. ඉන්ද්‍රියානීති මනච්ඡට්ඨානි ඉන්ද්‍රියානි ආකාසං පක්ඛන්දන්ති. ආසන්දිපඤ්චමාති නිපන්නමඤ්චෙන පඤ්චමා, මඤ්චො චෙව චත්තාරො මඤ්චපාදෙ ගහෙත්වා ඨිතා චත්තාරො පුරිසා චාති අත්ථො. යාවාළාහනාති යාව සුසානා. පදානීති ‘අයං එවං සීලවා [Pg.150] අහොසි, එවං දුස්සීලො’තිආදිනා නයෙන පවත්තානි ගුණාගුණපදානි, සරීරමෙව වා එත්ථ පදානීති අධිප්පෙතං. කාපොතකානීති කපොතවණ්ණානි, පාරාවතපක්ඛවණ්ණානීති අත්ථො. භස්සන්තාති භස්මන්තා, අයමෙව වා පාළි. ආහුතියොති යං පහෙණකසක්කාරාදිභෙදං දින්නදානං, සබ්බං තං ඡාරිකාවසානමෙව හොති, න තතො පරං ඵලදායකං හුත්වා ගච්ඡතීති අත්ථො. දත්තුපඤ්ඤත්තන්ති දත්තූහි බාලමනුස්සෙහි පඤ්ඤත්තං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘බාලෙහි අබුද්ධීහි පඤ්ඤත්තමිදං දානං, න පණ්ඩිතෙහි. බාලා දෙන්ති, පණ්ඩිතා ගණ්හන්තී’ති දස්සෙති.

„Bestehend aus den vier Elementen“ bedeutet aus den vier großen Elementen zusammengesetzt. „Die Erde zur Erd-Ansammlung“: Das innere Erd-Element kehrt zum äußeren Erd-Element zurück. „Folgt nach“ (Anupeti) bedeutet sich angleichen oder hingehen. „Geht nach“ (Anupagacchati) ist ein Synonym für dasselbe Wort. Es hat auch die Bedeutung „nachfolgen“. Mit beiden Worten zeigt er an: Es nähert sich an, es geht darin auf. Bei Wasser und den anderen Elementen gilt dasselbe Prinzip. „Fähigkeiten“ bedeutet, dass die Sinnesfähigkeiten mit dem Geist als sechstem in den Raum (Ākāsa) entweichen. „Die Tragbahre als fünfte“ bedeutet, dass einschließlich der Bahre, auf der man liegt, vier Männer, welche die Füße der Bahre halten, die fünfte Komponente bilden. „Bis zum Verbrennungsplatz“ bedeutet bis zum Friedhof. „Worte“ (Padāni) bezieht sich auf die Aussagen über Tugenden und Laster, wie: „Dieser war tugendhaft, jener war lasterhaft“; oder es ist hier mit „Padāni“ der Körper selbst gemeint. „Taubengrau“ bedeutet von der Farbe einer Taube, also aschfarben. „In Asche endend“ (Bhassantā) bedeutet, dass sie die Asche als Endpunkt haben. „Opfergaben“ (Āhutiyo) meint jene Gaben wie Gastgeschenke usw.; all dies endet nur in Asche und liefert darüber hinaus keine Ergebnisse. „Von Toren verordnet“ bedeutet von unverständigen Menschen festgelegt. Das bedeutet: „Dieses Geben wurde von Toren ohne Weisheit erdacht, nicht von Weisen. Die Toren geben, die Schlauen nehmen“ – das ist es, was er aufzeigt.

තත්ථ පූරණො ‘‘කරොතො න කරීයති පාප’’න්ති වදන්තො කම්මං පටිබාහති. අජිතො ‘‘කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජතී’’ති වදන්තො විපාකං පටිබාහති. මක්ඛලි ‘‘නත්ථි හෙතූ’’ති වදන්තො උභයං පටිබාහති. තත්ථ කම්මං පටිබාහන්තෙනාපි විපාකො පටිබාහිතො හොති, විපාකං පටිබාහන්තෙනාපි කම්මං පටිබාහිතං හොති. ඉති සබ්බෙපෙතෙ අත්ථතො උභයප්පටිබාහකා අහෙතුකවාදා චෙව අකිරියවාදා ච නත්ථිකවාදා ච හොන්ති.

Unter diesen drei Lehrern verneint Pūraṇa das Kamma (die Tat), indem er lehrt: „Dem Handelnden entsteht keine Sünde“. Ajita verneint die Vergeltung (Vipāka), indem er lehrt: „Beim Zerfall des Körpers wird man vernichtet“. Makkhali verneint beides, indem er lehrt: „Es gibt keine Ursache“. Dabei ist es so, dass wenn Pūraṇa das Kamma verneint, damit faktisch auch die Vergeltung verneint ist; und wenn Ajita die Vergeltung verneint, damit faktisch auch das Kamma verneint ist. So sind sie alle drei dem Sinne nach Leugner von Ursache und Wirkung und sind sowohl Anhänger der Ursachlosigkeit (Ahetukavāda) als auch Anhänger der Wirkungslosigkeit (Akiriyavāda) und Nihilisten (Natthikavāda).

යෙ වා පන තෙසං ලද්ධිං ගහෙත්වා රත්තිට්ඨානෙ දිවාඨානෙ නිසින්නා සජ්ඣායන්ති වීමංසන්ති, තෙසං ‘‘කරොතො න කරීයති පාපං, නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො, මතො උච්ඡිජ්ජතී’’ති තස්මිං ආරම්මණෙ මිච්ඡාසති සන්තිට්ඨති, චිත්තං එකග්ගං හොති, ජවනානි ජවන්ති, පඨමජවනෙ සතෙකිච්ඡා හොන්ති, තථා දුතියාදීසු, සත්තමෙ බුද්ධානම්පි අතෙකිච්ඡා අනිවත්තිනො අරිට්ඨකණ්ටකසදිසා. තත්ථ කොචි එකං දස්සනං ඔක්කමති, කොචි ද්වෙ, කොචි තීණිපි, එකස්මිං ඔක්කන්තෙපි, ද්වීසු තීසු ඔක්කන්තෙසුපි, නියතමිච්ඡාදිට්ඨිකොව හොති; පත්තො සග්ගමග්ගාවරණඤ්චෙව මොක්ඛමග්ගාවරණඤ්ච, අභබ්බො තස්සත්තභාවස්ස අනන්තරං සග්ගම්පි ගන්තුං, පගෙව මොක්ඛං. වට්ටඛාණු නාමෙස සත්තො පථවිගොපකො, යෙභුය්‍යෙන එවරූපස්ස භවතො වුට්ඨානං නත්ථි.

Wer aber deren Lehre annimmt und an nächtlichen oder täglichen Aufenthaltsorten sitzend rezitiert und reflektiert – für sie festigt sich in diesem Objekt die falsche Achtsamkeit: „Wer Böses tut, begeht keine Tat; es gibt keine Ursache, keine Bedingung; wer gestorben ist, ist vernichtet.“ Der Geist wird einspitzig konzentriert, und die Impulsmomente (Javanas) laufen ab. Beim ersten Impulsmoment sind sie noch heilbar, ebenso beim zweiten usw. Beim siebten jedoch sind sie selbst für Buddhas unheilbar und unumkehrbar, gleich den Mönchen Ariṭṭha und Kaṇṭaka. Ob man dabei einer, zwei oder allen drei Ansichten verfällt, man wird zu einem Menschen mit feststehender falscher Ansicht (niyata-micchādiṭṭhika); man hat den Weg zum Himmel und den Weg zur Befreiung versperrt und ist unfähig, unmittelbar nach dieser Existenz in den Himmel zu gelangen, geschweige denn zur Befreiung. Ein solches Wesen wird „Stumpf im Daseinskreislauf“ genannt, ein Hüter der Erde; meist gibt es für jemanden dieser Art kein Entrinnen aus dem Dasein.

‘‘තස්මා අකල්‍යාණජනං, ආසීවිසමිවොරගං;

ආරකා පරිවජ්ජෙය්‍ය, භූතිකාමො විචක්ඛණො’’ති.

„Darum sollte der Weise, der nach Wohlergehen strebt, einen schlechten Menschen von weitem meiden wie eine giftige Schlange.“

පකුධකච්චායනවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Pakudha Kaccāyana

173-175. පකුධවාදෙ [Pg.151] අකටාති අකතා. අකටවිධාති අකතවිධානා. එවං කරොහීති කෙනචි කාරාපිතාපි න හොන්තීති අත්ථො. අනිම්මිතාති ඉද්ධියාපි න නිම්මිතා. අනිම්මාතාති අනිම්මාපිතා, කෙචි අනිම්මාපෙතබ්බාති පදං වදන්ති, තං නෙව පාළියං, න අට්ඨකථායං දිස්සති. වඤ්ඣාදිපදත්තයං වුත්තත්ථමෙව. න ඉඤ්ජන්තීති එසිකත්ථම්භො විය ඨිතත්තා න චලන්ති. න විපරිණමන්තීති පකතිං න ජහන්ති. න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්තීති න අඤ්ඤමඤ්ඤං උපහනන්ති. නාලන්ති න සමත්ථා. පථවිකායොතිආදීසු පථවීයෙව පථවිකායො, පථවිසමූහො වා. තත්ථාති තෙසු ජීවසත්තමෙසු කායෙසු. සත්තන්නං ත්වෙව කායානන්ති යථා මුග්ගරාසිආදීසු පහතං සත්ථං මුග්ගාදීනං අන්තරෙන පවිසති, එවං සත්තන්නං කායානං අන්තරෙන ඡිද්දෙන විවරෙන සත්ථං පවිසති. තත්ථ අහං ඉමං ජීවිතා වොරොපෙමීති කෙවලං සඤ්ඤාමත්තමෙව හොතීති දස්සෙති.

173-175. In der Lehre von Pakudha bedeutet „akaṭā“ nicht erschaffen. „Akaṭavidhā“ bedeutet ohne Anordnung geschaffen; es meint, dass sie von niemandem veranlasst wurden. „Animmitā“ bedeutet nicht durch Wunderkraft erschaffen. „Animmātā“ bedeutet nicht erschaffen lassen; einige sagen „animmāpetabbā“, aber das findet sich weder im Pali-Kanon noch im Kommentar. Die drei Begriffe beginnend mit „vañjhā“ (unfruchtbar) haben die bereits genannte Bedeutung. „Na iñjanti“ (sie wanken nicht) bedeutet, dass sie aufgrund ihrer Festigkeit wie eine Torpfoste nicht schwanken. „Na vipariṇamanti“ bedeutet, dass sie ihre ursprüngliche Natur nicht aufgeben. „Na aññamaññaṃ byābādhenti“ bedeutet, dass sie einander nicht schädigen. „Nālanti“ bedeutet nicht fähig. In den Begriffen „pathavīkāyo“ (Erdkörper) usw. ist der Erdkörper die Erde selbst oder eine Ansammlung von Erde. „Tattha“ bezieht sich auf jene Körper, unter denen das Leben (jīva) das siebte ist. „Sattannaṃ tveva kāyānaṃ“ bedeutet: So wie eine Waffe in einen Haufen Mungobohnen usw. eindringt und zwischen den Bohnen hindurchgleitet, so dringt die Waffe durch die Zwischenräume und Öffnungen zwischen den sieben Körpern ein. Dort zeigt er auf, dass die Vorstellung „Ich beraube diesen des Lebens“ lediglich eine reine Wahrnehmung ist.

නිගණ්ඨනාටපුත්තවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Nigaṇṭha Nāṭaputta

176-178. නාටපුත්තවාදෙ චාතුයාමසංවරසංවුතොති චතුකොට්ඨාසෙන සංවරෙන සංවුතො. සබ්බවාරිවාරිතො චාති වාරිතසබ්බඋදකො පටික්ඛිත්තසබ්බසීතොදකොති අත්ථො. සො කිර සීතොදකෙ සත්තසඤ්ඤී හොති, තස්මා න තං වළඤ්ජෙති. සබ්බවාරියුත්තොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන යුත්තො. සබ්බවාරිධුතොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ධුතපාපො. සබ්බවාරිඵුටොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ඵුට්ඨො. ගතත්තොති කොටිප්පත්තචිත්තො. යතත්තොති සංයතචිත්තො. ඨිතත්තොති සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො. එතස්ස වාදෙ කිඤ්චි සාසනානුලොමම්පි අත්ථි, අසුද්ධලද්ධිතාය පන සබ්බා දිට්ඨියෙව ජාතා.

176-178. In der Lehre von Nāṭaputta bedeutet „cātuyāmasaṃvarasaṃvuto“ durch eine vierfache Zügelung gezügelt. „Sabbavārivārito“ bedeutet, dass er den Gebrauch allen kalten Wassers untersagt hat. Er hat nämlich die Wahrnehmung, dass sich im kalten Wasser Lebewesen befinden; daher verwendet er es nicht. „Sabbavāriyutto“ bedeutet, mit der Abhaltung alles Bösen verbunden. „Sabbavāridhuto“ bedeutet, dass das Böse durch die Abhaltung alles Bösen abgeschüttelt wurde. „Sabbavāriphuṭo“ bedeutet, von der Abhaltung alles Bösen berührt. „Gatatto“ bedeutet ein Geist, der den Gipfel erreicht hat. „Yatatto“ bedeutet ein gezügelter Geist. „Ṭhitatto“ bedeutet ein wohlgefestigter Geist. In seiner Lehre gibt es einiges, was mit der Lehre des Buddha übereinstimmt, doch aufgrund der Unreinheit seiner Auffassung wurden alle seine Ansichten zu falschen Ansichten.

සඤ්චයබෙලට්ඨපුත්තවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Lehre von Sañcaya Belaṭṭhaputta

179-181. සඤ්චයවාදො අමරාවික්ඛෙපෙ වුත්තනයො එව.

179-181. Die Lehre von Sañcaya folgt derselben Methode, wie sie bei der „Aalschlüpfrigkeit“ (Amarāvikkhepa) dargelegt wurde.

පඨමසන්දිට්ඨිකසාමඤ්ඤඵලවණ්ණනා

Die Erläuterung der ersten sichtbaren Frucht des asketischen Lebens

182. සොහං[Pg.152], භන්තෙති සො අහං භන්තෙ, වාලුකං පීළෙත්වා තෙලං අලභමානො විය තිත්ථියවාදෙසු සාරං අලභන්තො භගවන්තං පුච්ඡාමීති අත්ථො.

182. „Sohaṃ bhante“ bedeutet: „Ehrwürdiger Herr, dieser ich bin wie jemand, der Sand presst und kein Öl erhält; da ich in den Lehren der Sektierer keinen Kern fand, frage ich den Erhabenen.“

183. යථා තෙ ඛමෙය්‍යාති යථා තෙ රුච්චෙය්‍ය. දාසොති අන්තොජාතධනක්කීතකරමරානීතසාමංදාසබ්‍යොපගතානං අඤ්ඤතරො. කම්මකාරොති අනලසො කම්මකරණසීලොයෙව. දූරතො දිස්වා පඨමමෙව උට්ඨහතීති පුබ්බුට්ඨායී. එවං උට්ඨිතො සාමිනො ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා පාදධොවනාදිකත්තබ්බකිච්චං කත්වා පච්ඡා නිපතති නිසීදතීති පච්ඡානිපාතී. සාමිකම්හි වා සයනතො අවුට්ඨිතෙ පුබ්බෙයෙව වුට්ඨාතීති පුබ්බුට්ඨායී. පච්චූසකාලතො පට්ඨාය යාව සාමිනො රත්තිං නිද්දොක්කමනං, තාව සබ්බකිච්චානි කත්වා පච්ඡා නිපතති, සෙය්‍යං කප්පෙතීති පච්ඡානිපාතී. කිං කරොමි, කිං කරොමීති එවං කිංකාරමෙව පටිසුණන්තො විචරතීති කිං කාරපටිස්සාවී. මනාපමෙව කිරියං කරොතීති මනාපචාරී. පියමෙව වදතීති පියවාදී. සාමිනො තුට්ඨපහට්ඨං මුඛං උල්ලොකයමානො විචරතීති මුඛුල්ලොකකො.

183. „Yathā te khameyya“ bedeutet: wie es dir gefallen mag. „Dāso“ (Sklave) bezeichnet einen aus der Gruppe von im Haus geborenen, gekauften, als Kriegsgefangene herbeigeführten oder sich selbst zum Sklaven machenden. „Kammakāro“ (Arbeiter) ist einer, der nicht träge ist und dessen Gewohnheit es ist zu arbeiten. „Pubbuṭṭhāyī“ bedeutet, dass er sich beim Anblick des Herrn aus der Ferne zuerst erhebt; so erhoben bereitet er dem Herrn den Sitz, verrichtet Dienste wie das Waschen der Füße und legt sich danach nieder oder setzt sich; daher heißt er „pacchānipātī“. Oder: Er steht auf, bevor der Herr vom Lager erwacht, daher „pubbuṭṭhāyī“; von der Morgenröte an verrichtet er alle Aufgaben, bis der Herr zur Nachtruhe geht, und legt sich danach zum Schlafen nieder, daher „pacchānipātī“. Jener Mann, der umhergeht und stets aufmerksam fragt: „Was soll ich tun? Was soll ich tun?“, wird „kiṃkārapaṭissāvī“ genannt. Wer nur Handlungen ausführt, die das Herz erfreuen, heißt „manāpacārī“. Wer nur liebevolle Worte spricht, heißt „piyavādī“. Wer stets in das erfreute Gesicht des Herrn blickt, wird „mukhullokako“ genannt.

දෙවො මඤ්ඤෙති දෙවො විය. සො වතස්සාහං පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යන්ති සො වත අහං එවරූපො අස්සං, යදි පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යන්ති අත්ථො. ‘‘සො වතස්ස’ස්ස’’න්තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො. යංනූනාහන්ති සචෙ දානං දස්සාමි, යං රාජා එකදිවසං දෙති, තතො සතභාගම්පි යාවජීවං න සක්ඛිස්සාමි දාතුන්ති පබ්බජ්ජායං උස්සාහං කත්වා එවං චින්තනභාවං දස්සෙති.

„Devo maññe“ bedeutet: wie ein Gott. „So vatassāhaṃ puññāni kareyyaṃ“ bedeutet: „Wahrlich, wenn ich Verdienste erwerben würde, könnte ich wie dieser König sein.“ Es gibt auch die Lesarten „so vatassa’ssaṃ“ und „so vatassāyaṃ“, welche dieselbe Bedeutung haben. Mit den Worten „yaṃ nūnāhaṃ“ zeigt er seine Entschlossenheit zur Weltentsagung: „Sollte ich Almosen geben, so könnte ich zeitlebens nicht einmal den hundertsten Teil dessen geben, was der König an einem einzigen Tag gibt; daher werde ich das Hauslose Leben antreten.“

කායෙන සංවුතොති කායෙන පිහිතො හුත්වා අකුසලස්ස පවෙසනද්වාරං ථකෙත්වාති අත්ථො. එසෙව නයො සෙසපදද්වයෙපි. ඝාසච්ඡාදනපරමතායාති ඝාසච්ඡාදනෙන පරමතාය උත්තමතාය, එතදත්ථම්පි අනෙසනං පහාය අග්ගසල්ලෙඛෙන සන්තුට්ඨොති අත්ථො. අභිරතො පවිවෙකෙති ‘‘කායවිවෙකො ච විවෙකට්ඨකායානං, චිත්තවිවෙකො ච නෙක්ඛම්මාභිරතානං, පරමවොදානප්පත්තානං උපධිවිවෙකො ච නිරුපධීනං පුග්ගලානං විසඞ්ඛාරගතාන’’න්ති එවං වුත්තෙ තිවිධෙපි විවෙකෙ රතො; ගණසඞ්ගණිකං [Pg.153] පහාය කායෙන එකො විහරති, චිත්තකිලෙසසඞ්ගණිකං පහාය අට්ඨසමාපත්තිවසෙන එකො විහරති, ඵලසමාපත්තිං වා නිරොධසමාපත්තිං වා පවිසිත්වා නිබ්බානං පත්වා විහරතීති අත්ථො. යග්ඝෙති චොදනත්ථෙ නිපාතො.

„Durch den Körper beherrscht“ bedeutet, dass man die körperliche Tür geschlossen hält und so den Eingang für unheilsame körperliche Taten versperrt. Dasselbe gilt für die anderen beiden Glieder (Rede und Geist). „Höchste Genügsamkeit bezüglich Nahrung und Kleidung“ bedeutet, dass man unrechtes Erwerben aufgibt und durch höchste Askese mit Nahrung und Kleidung zufrieden ist. „Erfreut an der Abgeschiedenheit“ heißt, dass man an der dreifachen Abgeschiedenheit Gefallen findet, wie es im Mahāniddesa gelehrt wird: körperliche Abgeschiedenheit (für jene, deren Körper in der Einsamkeit weilen), geistige Abgeschiedenheit (für jene, die sich an der Entsagung erfreuen und höchste Reinheit erreicht haben) und die Abgeschiedenheit von den Grundlagen der Wiedergeburt (für jene, die frei von Bindungen sind und das Ungeformte erreicht haben). Dies bedeutet: Er gibt die Verflechtung mit der Menge auf und lebt körperlich allein; er gibt die geistige Verflechtung mit den Befleckungen auf und lebt durch die Kraft der acht Erreichungen allein; oder er tritt in die Frucht-Erreichung oder die Erreichung des Erlöschens ein und verweilt im Erreichen von Nibbāna. Das Wort „yagghe“ ist ein Partikel, der im Sinne einer Aufforderung verwendet wird.

184. ආසනෙනපි නිමන්තෙය්‍යාමාති නිසින්නාසනං පප්ඵොටෙත්වා ඉධ නිසීදථාති වදෙය්‍යාම. අභිනිමන්තෙය්‍යාමපි නන්ති අභිහරිත්වාපි නං නිමන්තෙය්‍යාම. තත්ථ දුවිධො අභිහාරො – වාචාය චෙව කායෙන ච. තුම්හාකං ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ අම්හාකං චීවරාදීහි වදෙය්‍යාථ යෙනත්ථොති වදන්තො හි වාචාය අභිහරිත්වා නිමන්තෙති නාම. චීවරාදිවෙකල්ලං සල්ලක්ඛෙත්වා ඉදං ගණ්හාථාති තානි දෙන්තො පන කායෙන අභිහරිත්වා නිමන්තෙති නාම. තදුභයම්පි සන්ධාය අභිනිමන්තෙය්‍යාමපි නන්ති ආහ. එත්ථ ච ගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරොති යං කිඤ්චි ගිලානස්ස සප්පායං ඔසධං. වචනත්ථො පන විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො. රක්ඛාවරණගුත්තින්ති රක්ඛාසඞ්ඛාතඤ්චෙව ආවරණසඞ්ඛාතඤ්ච ගුත්තිං. සා පනෙසා න ආවුධහත්ථෙ පුරිසෙ ඨපෙන්තෙන ධම්මිකා නාම සංවිදහිතා හොති. යථා පන අවෙලාය කට්ඨහාරිකපණ්ණහාරිකාදයො විහාරං න පවිසන්ති, මිගලුද්දකාදයො විහාරසීමාය මිගෙ වා මච්ඡෙ වා න ගණ්හන්ති, එවං සංවිදහන්තෙන ධම්මිකා නාම රක්ඛා සංවිහිතා හොති, තං සන්ධායාහ – ‘‘ධම්මික’’න්ති.

184. „Wir würden ihn sogar mit einem Sitz einladen“ bedeutet, dass wir seinen Sitzplatz abstauben und sagen würden: „Setzen Sie sich hierher.“ „Wir würden ihn sogar dazu einladen“ bedeutet, dass wir ihm Dinge herbeibringen und ihn einladen würden. Dabei gibt es zwei Arten des Herbeibringens: durch Rede und durch den Körper. Wer sagt: „Sagen Sie mir, was Sie benötigen; ich werde zu jedem von Ihnen gewünschten Zeitpunkt für Roben und andere Erfordernisse sorgen“, der lädt durch Rede ein. Wer hingegen einen Mangel an Roben und anderem bemerkt und diese Dinge mit den Worten „Bitte nehmen Sie dies an“ übergibt, der lädt durch den Körper ein. In Hinblick auf beides wurde gesagt: „Wir würden ihn dazu einladen.“ „Heilmittel für Kranke“ bezeichnet jede für einen Kranken zuträgliche Medizin. Die Worterklärung dazu wurde bereits im Visuddhimagga dargelegt. „Schutz, Schirm und Wacht“ bezeichnet den Schutz, der sowohl Bewahrung als auch Abwehr bedeutet. Dieser rechtmäßige Schutz wird nicht dadurch bewirkt, dass man Männer mit Waffen in der Hand aufstellt. Wenn man jedoch so vorsieht, dass Holz- und Kräutersammlerinnen das Kloster nicht zur Unzeit betreten und Jäger keine Tiere oder Fische im Bereich des Klosters fangen, dann ist ein rechtmäßiger Schutz eingerichtet. In diesem Sinne wurde „rechtmäßig“ gesagt.

185. යදි එවං සන්තෙති යදි තව දාසො තුය්හං සන්තිකා අභිවාදනාදීනි ලභෙය්‍ය. එවං සන්තෙ. අද්ධාති එකංසවචනමෙතං. පඨමන්ති භණන්තො අඤ්ඤස්සාපි අත්ථිතං දීපෙති. තෙනෙව ච රාජා සක්කා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤම්පීතිආදිමාහ.

185. „Wenn es so wäre“ bedeutet: Wenn dein Sklave von dir Ehrerbietung und anderes erhalten würde. „Sicherlich“ (addhā) ist ein Wort der Gewissheit. Indem der Erhabene von der „ersten“ Frucht spricht, zeigt er auf, dass es noch eine weitere (zweite) Frucht des Asketentums gibt. Eben deshalb sagte der König: „Ist es aber möglich, o Herr, noch eine andere [Frucht aufzuzeigen]?“

දුතියසන්දිට්ඨිකසාමඤ්ඤඵලවණ්ණනා

Erklärung der zweiten sichtbaren Frucht des Asketentums.

186-188. කසතීති කස්සකො. ගෙහස්ස පති, එකගෙහමත්තෙ ජෙට්ඨකොති ගහපතිකො. බලිසඞ්ඛාතං කරං කරොතීති කරකාරකො. ධඤ්ඤරාසිං ධනරාසිඤ්ච වඩ්ඪෙතීති රාසිවඩ්ඪකො.

186-188. „Einer, der pflügt“ ist ein Bauer (kassako). Ein „Hausvater“ (gahapatiko) ist der Herr eines Hauses oder das Oberhaupt eines einzelnen Haushalts. Einer, der die als Steuern bezeichnete Abgabe entrichtet, ist ein Steuerzahler (karakārako). Einer, der Getreide- und Geldvorräte vermehrt, ist ein Mehrer des Reichtums (rāsivaḍḍhuko).

අප්පං [Pg.154] වාති පරිත්තකං වා අන්තමසො තණ්ඩුලනාළිමත්තකම්පි. භොගක්ඛන්ධන්ති භොගරාසිං. මහන්තං වාති විපුලං වා. යථා හි මහන්තං පහාය පබ්බජිතුං දුක්කරං, එවං අප්පම්පීති දස්සනත්ථං උභයමාහ. දාසවාරෙ පන යස්මා දාසො අත්තනොපි අනිස්සරො, පගෙව භොගානං. යඤ්හි තස්ස ධනං, තං සාමිකානඤ්ඤෙව හොති, තස්මා භොගග්ගහණං න කතං. ඤාතියෙව ඤාතිපරිවට්ටො.

„Oder einen geringen“ bedeutet einen winzigen Besitz, im geringsten Fall etwa ein Maß Reis. „Besitzmenge“ bedeutet eine Anhäufung von Gütern. „Oder einen großen“ bedeutet einen reichlichen Besitz. Um zu zeigen, dass es ebenso schwierig ist, einen kleinen Besitz aufzugeben, um in die Hauslosigkeit zu ziehen, wie einen großen, wurden beide genannt. Im Abschnitt über den Sklaven hingegen wurde das Wort „Besitz“ nicht verwendet, da ein Sklave nicht einmal über sich selbst verfügt, geschweige denn über Besitz. Denn was immer er an Vermögen besitzt, gehört allein seinen Herren. „Verwandtenkreis“ bezeichnet schlicht die Verwandtschaft.

පණීතතරසාමඤ්ඤඵලවණ්ණනා

Erklärung der noch vorzüglicheren Früchte des Asketentums.

189. සක්කා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤම්පි දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉධ එවමෙවාති න වුත්තං. තං කස්මාති චෙ, එවමෙවාති හි වුච්චමානෙ පහොති භගවා සකලම්පි රත්තින්දිවං තතො වා භිය්‍යොපි එවරූපාහි උපමාහි සාමඤ්ඤඵලං දීපෙතුං. තත්ථ කිඤ්චාපි එතස්ස භගවතො වචනසවනෙ පරියන්තං නාම නත්ථි, තථාපි අත්ථො තාදිසොයෙව භවිස්සතීති චින්තෙත්වා උපරි විසෙසං පුච්ඡන්තො එවමෙවාති අවත්වා – ‘‘අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්චා’’ති ආහ. තත්ථ අභික්කන්තතරන්ති අභිමනාපතරං අතිසෙට්ඨතරන්ති අත්ථො. පණීතතරන්ති උත්තමතරං. තෙන හීති උය්‍යොජනත්ථෙ නිපාතො. සවනෙ උය්‍යොජෙන්තො හි නං එවමාහ. සුණොහීති අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච සාමඤ්ඤඵලං සුණාති.

189. In diesem Abschnitt, bei der Frage „Ist es aber möglich, o Herr, noch eine andere sichtbare Frucht aufzuzeigen?“, wurde nicht „ebenso“ gesagt. Wenn man fragt, warum das nicht gesagt wurde: Weil der Erhabene in der Lage wäre, einen ganzen Tag und eine Nacht lang oder noch länger solche Gleichnisse (wie das vom Sklaven oder vom Bauern) anzuführen. Auch wenn das Hören der Worte des Erhabenen kein Ende finden würde, dachte der König, dass die Bedeutung wohl dieselbe bliebe; deshalb wollte er nach einem höheren Vorzug fragen und sagte nicht „ebenso“, sondern: „eine, die noch schöner und vorzüglicher ist“. Dabei bedeutet „noch schöner“ (abhikkantatara) weitaus ansprechender und weitaus vortrefflicher. „Noch vorzüglicher“ (paṇītatara) bedeutet erhabener. „Wohlan denn“ (tena hi) ist ein Partikel der Aufforderung; der Erhabene, der ihn zum Zuhören auffordert, sprach so zu ihm. „Höre zu“ bedeutet: Höre die noch schönere und vorzüglichere Frucht des Asketentums.

සාධුකං මනසිකරොහීති එත්ථ පන සාධුකං සාධූති එකත්ථමෙතං. අයඤ්හි සාධු-සද්දො ආයාචනසම්පටිච්ඡනසම්පහංසනසුන්දර දළ්හීකම්මාදීසු දිස්සති. ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතූ’’තිආදීසු (සං. නි. 4.95) හි ආයාචනෙ දිස්සති. ‘‘සාධු, භන්තෙති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා’’තිආදීසු (ම. නි. 3.86) සම්පටිච්ඡනෙ. ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්තා’’තිආදීසු (දී. නි. 3.349) සම්පහංසනෙ.

„Schenke dem gründlich Aufmerksamkeit“: Hierbei haben „gründlich“ (sādhukaṃ) und „gut“ (sādhu) dieselbe Bedeutung. Das Wort „sādhu“ findet sich nämlich im Sinne von Bitten, Zustimmen, Erfreuen (über Qualitäten), Vortrefflichkeit, Bestärken und anderem. In Sätzen wie „O Herr, möge der Erhabene mir die Lehre kurz darlegen“ (sādhu me bhante) erscheint es im Sinne einer Bitte. In Sätzen wie „‚Sehr wohl, o Herr‘, antwortete jener Mönch, indem er sich über das Wort des Erhabenen freute und ihm zustimmte“ erscheint es im Sinne der Zustimmung. In Sätzen wie „Gut so, gut so, Sāriputta“ erscheint es im Sinne der Freude über die Tugenden.

‘‘සාධු ධම්මරුචි රාජා, සාධු පඤ්ඤාණවා නරො;

සාධු මිත්තානමද්දුබ්භො, පාපස්සාකරණං සුඛ’’න්ති. (ජා. 2.17.101);

„Gut ist ein König, der die Gerechtigkeit liebt; gut ist ein weiser Mensch; gut ist, wer Freunde nicht hintergeht; kein Übel zu tun, bringt Glück.“

ආදීසු සුන්දරෙ. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණොහි සාධුකං මනසි කරොහී’’තිආදීසු (අ. නි. 5.192) සාධුකසද්දොයෙව දළ්හීකම්මෙ, ආණත්තියන්තිපි වුච්චති[Pg.155]. ඉධාපි අස්ස එත්ථෙව දළ්හීකම්මෙ ච ආණත්තියඤ්ච වෙදිතබ්බො. සුන්දරෙපි වට්ටති. දළ්හීකම්මත්ථෙන හි දළ්හමිමං ධම්මං සුණාහි, සුග්ගහිතං ගණ්හන්තො. ආණත්තිඅත්ථෙන මම ආණත්තියා සුණාහි, සුන්දරත්ථෙන සුන්දරමිමං භද්දකං ධම්මං සුණාහීති එවං දීපිතං හොති.

In diesen Beispielen steht es für das Vortreffliche. In Sätzen wie „Wohlan, Brahmane, höre zu und schenke dem wohl (sādhukaṃ) Aufmerksamkeit“ wird das Wort „sādhukaṃ“ im Sinne der Bestärkung oder auch der Aufforderung verwendet. Auch hier ist es in eben diesem Sinne der Bestärkung und Aufforderung zu verstehen. Es ist aber auch im Sinne von „vortrefflich“ angemessen. Das bedeutet: Im Sinne der Bestärkung heißt es „höre diese Lehre fest zu, indem du sie gut ergreifst“; im Sinne der Aufforderung heißt es „höre auf mein Geheiß hin zu“; und im Sinne der Vortrefflichkeit heißt es „höre diese vortreffliche und heilvolle Lehre“. So wird es hier verdeutlicht.

මනසි කරොහීති ආවජ්ජ, සමන්නාහරාති අත්ථො, අවික්ඛිත්තචිත්තො හුත්වා නිසාමෙහි, චිත්තෙ කරොහීති අධිප්පායො. අපි චෙත්ථ සුණොහීති සොතින්ද්‍රියවික්ඛෙපනිවාරණමෙතං. සාධුකං මනසි කරොහීති මනසිකාරෙ දළ්හීකම්මනියොජනෙන මනින්ද්‍රියවික්ඛෙපනිවාරණං. පුරිමඤ්චෙත්ථ බ්‍යඤ්ජනවිපල්ලාසග්ගාහවාරණං, පච්ඡිමං අත්ථවිපල්ලාසග්ගාහවාරණං. පුරිමෙන ච ධම්මස්සවනෙ නියොජෙති, පච්ඡිමෙන සුතානං ධම්මානං ධාරණූපපරික්ඛාදීසු. පුරිමෙන ච සබ්‍යඤ්ජනො අයං ධම්මො, තස්මා සවනීයොති දීපෙති. පච්ඡිමෙන සත්ථො, තස්මා සාධුකං මනසි කාතබ්බොති. සාධුකපදං වා උභයපදෙහි යොජෙත්වා යස්මා අයං ධම්මො ධම්මගම්භීරො චෙව දෙසනාගම්භීරො ච, තස්මා සුණාහි සාධුකං, යස්මා අත්ථගම්භීරො ච පටිවෙධගම්භීරො ච, තස්මා සාධුකං මනසි කරොහීති එවං යොජනා වෙදිතබ්බා. භාසිස්සාමීති සක්කා මහාරාජාති එවං පටිඤ්ඤාතං සාමඤ්ඤඵලදෙසනං විත්ථාරතො භාසිස්සාමි. ‘‘දෙසෙස්සාමී’’ති හි සඞ්ඛිත්තදීපනං හොති. භාසිස්සාමීති විත්ථාරදීපනං. තෙනාහ වඞ්ගීසත්ථෙරො –

„‚Richtet eure Aufmerksamkeit darauf‘ (manasi karohīti) bedeutet: ‚erwägt‘ (āvajja), ‚bringt es recht in den Geist‘ (samannāhara). Die Absicht ist: ‚Hört mit ungestörtem Geist aufmerksam zu, prägt es euch im Geist ein.‘ Zudem bedeutet ‚hört zu‘ (suṇohīti) hier das Verhindern der Ablenkung des Gehörsinns. ‚Richtet eure Aufmerksamkeit gründlich darauf‘ (sādhukaṃ manasi karohīti) bedeutet das Verhindern der Ablenkung des Geistsinns durch die Aufforderung zur festen geistigen Ausrichtung. Das Vorangehende verhindert dabei das verkehrte Erfassen des Wortlautes (byañjanavipallāsa), das Nachfolgende verhindert das verkehrte Erfassen der Bedeutung (atthavipallāsa). Durch das Vorangehende spornt er zum Hören der Lehre an, durch das Nachfolgende zum Bewahren, Untersuchen usw. der gehörten Lehren. Das Vorangehende verdeutlicht zudem: ‚Diese Lehre ist wohlformuliert (sabyañjano), daher ist sie hörenswert‘; das Nachfolgende verdeutlicht: ‚Sie ist bedeutungsvoll (sāttho), daher sollte man sie gründlich im Geist erwägen.‘ Oder man verbindet das Wort ‚gründlich‘ (sādhukaṃ) mit beiden Verben: ‚Da diese Lehre sowohl in ihrem Wesen (dhamma) als auch in ihrer Verkündigung (desanā) tiefgründig ist, hört gründlich zu; da sie in ihrer Bedeutung (attha) und in ihrer Durchdringung (paṭivedha) tiefgründig ist, richtet eure Aufmerksamkeit gründlich darauf‘ – so ist die Verknüpfung zu verstehen. ‚Ich werde sprechen‘ (bhāsissāmīti) bedeutet: ‚Nachdem der große König so zugestimmt hat, werde ich die Lehrrede über die Früchte des Asketentums ausführlich darlegen.‘ Denn ‚ich werde lehren‘ (desessāmīti) zeigt eine zusammenfassende Erläuterung an, während ‚ich werde sprechen‘ (bhāsissāmīti) eine ausführliche Erläuterung anzeigt. Daher sagte der Thera Vaṅgīsa:“

‘‘සඞ්ඛිත්තෙනපි දෙසෙති, විත්ථාරෙනපි භාසති;

සාළිකායිව නිග්ඝොසො, පටිභානං උදීරයී’’ති. (සං. නි. 1.214);

„‚Er lehrt in Kürze und spricht auch ausführlich; seine Stimme ist wie die eines Myna-Vogels, er lässt seine Inspiration erklingen.‘“

එවං වුත්තෙ උස්සාහජාතො හුත්වා – ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි භගවතො වචනං සම්පටිච්ඡි, පටිග්ගහෙසීති වුත්තං හොති.

„Als dies so gesagt wurde, war der König von Magadha, Ajātasattu, der Sohn der Videhī, voller Eifer und antwortete dem Erhabenen: ‚So sei es, Herr‘; er nahm die Worte des Erhabenen an, er empfing sie – dies ist damit gemeint.“

190. අථස්ස භගවා එතදවොච, එතං අවොච, ඉදානි වත්තබ්බං ‘‘ඉධ මහාරාජා’’තිආදිං සකලං සුත්තං අවොචාති අත්ථො. තත්ථ ඉධාති දෙසාපදෙසෙ නිපාතො, ස්වායං කත්ථචි ලොකං උපාදාය වුච්චති. යථාහ – ‘‘ඉධ තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජතී’’ති. කත්ථචි සාසනං යථාහ [Pg.156] – ‘‘ඉධෙව, භික්ඛවෙ, පඨමො සමණො, ඉධ දුතියො සමණො’’ති (අ. නි. 4.241). කත්ථචි ඔකාසං. යථාහ –

190. „Daraufhin sagte der Erhabene dies zu ihm; er sprach das gesamte Sutta, beginnend mit ‚Hier, o großer König‘. Darin ist ‚hier‘ (idha) eine Partikel, die den Ort anzeigt. Diese bezieht sich an manchen Stellen der Schriften auf die Welt (loka), wie es heißt: ‚Hier erscheint ein Tathāgata in der Welt.‘ An manchen Stellen bezieht es sich auf die Lehre (sāsana), wie es heißt: ‚Hier nur, ihr Mönche, gibt es den ersten Asketen, hier den zweiten Asketen.‘ An manchen Stellen bezieht es sich auf einen bestimmten Ort, wie es heißt:“

‘‘ඉධෙව තිට්ඨමානස්ස, දෙවභූතස්ස මෙ සතො;

පුනරායු ච මෙ ලද්ධො, එවං ජානාහි මාරිසා’’ති. (දී. නි. 2.369);

„‚Genau hier verweilend, als ein göttliches Wesen, habe ich mein Leben wiedergewonnen; wisse dies, o Herr.‘“

කත්ථචි පදපූරණමත්තමෙව. යථාහ ‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, භුත්තාවී අස්සං පවාරිතො’’ති (ම. නි. 1.30). ඉධ පන ලොකං උපාදාය වුත්තොති වෙදිතබ්බො. මහාරාජාති යථා පටිඤ්ඤාතං දෙසනං දෙසෙතුං පුන මහාරාජාති ආලපති. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘මහාරාජ ඉමස්මිං ලොකෙ තථාගතො උප්පජ්ජති අරහං…පෙ… බුද්ධො භගවා’’ති. තත්ථ තථාගතසද්දො බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තො. අරහන්තිආදයො විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතා. ලොකෙ උප්පජ්ජතීති එත්ථ පන ලොකොති – ඔකාසලොකො සත්තලොකො සඞ්ඛාරලොකොති තිවිධො. ඉධ පන සත්තලොකො අධිප්පෙතො. සත්තලොකෙ උප්පජ්ජමානොපි ච තථාගතො න දෙවලොකෙ, න බ්‍රහ්මලොකෙ, මනුස්සලොකෙව උප්පජ්ජති. මනුස්සලොකෙපි න අඤ්ඤස්මිං චක්කවාළෙ, ඉමස්මිංයෙව චක්කවාළෙ. තත්‍රාපි න සබ්බට්ඨානෙසු, ‘‘පුරත්ථිමාය දිසාය ගජඞ්ගලං නාම නිගමො තස්සාපරෙන මහාසාලො, තතො පරා පච්චන්තිමා ජනපදා ඔරතො මජ්ඣෙ, පුරත්ථිමදක්ඛිණාය දිසාය සලළවතී නාම නදී. තතො පරා පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ, දක්ඛිණාය දිසාය සෙතකණ්ණිකං නාම නිගමො, තතො පරා පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ, පච්ඡිමාය දිසාය ථූණං නාම බ්‍රාහ්මණගාමො, තතො පරා පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ, උත්තරාය දිසාය උසිරද්ධජො නාම පබ්බතො, තතො පරා පච්චන්තිමා ජනපදා ඔරතො මජ්ඣෙ’’ති එවං පරිච්ඡින්නෙ ආයාමතො තියොජනසතෙ, විත්ථාරතො අඩ්ඪතෙය්‍යයොජනසතෙ, පරික්ඛෙපතො නවයොජනසතෙ මජ්ඣිමපදෙසෙ උප්පජ්ජති. න කෙවලඤ්ච තථාගතො, පච්චෙකබුද්ධා, අග්ගසාවකා, අසීතිමහාථෙරා, බුද්ධමාතා, බුද්ධපිතා, චක්කවත්තී රාජා අඤ්ඤෙ ච සාරප්පත්තා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා එත්ථෙවුප්පජ්ජන්ති.

„An manchen Stellen dient es lediglich als Versfüllsel (padapūraṇa), wie es heißt: ‚Hier, ihr Mönche, hätte ich zu Ende gegessen und die Einladung abgelehnt.‘ In diesem Sutta jedoch ist es in Bezug auf die Welt (loka) zu verstehen. Er spricht ihn erneut mit ‚Großer König‘ an, um die versprochene Unterweisung darzulegen. Dies ist gemeint: ‚Großer König, in dieser Welt erscheint ein Tathāgata, ein Heiliger … ein vollkommen Erwachter, ein Erhabener.‘ Der Begriff ‚Tathāgata‘ wurde im Brahmajāla-Sutta erklärt. ‚Arahaṃ‘ und die folgenden Begriffe wurden im Visuddhimagga ausführlich dargelegt. In ‚erscheint in der Welt‘ (loke uppajjatī) ist ‚Welt‘ dreifach: die Welt der Orte (okāsaloka), die Welt der Wesen (sattaloka) und die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). Hier ist die Welt der Wesen gemeint. Obwohl er in der Welt der Wesen erscheint, erscheint ein Tathāgata nicht in der Götterwelt oder in der Brahmā-Welt, sondern nur in der Menschenwelt. Auch in der Menschenwelt erscheint er nicht in einem anderen Universum, sondern nur in diesem Universum. Und auch dort nicht an allen Orten, sondern im Mittleren Land (Majjhimapadesa), das so begrenzt ist: Im Osten das Dorf Gajaṅgala, im Südosten der Fluss Salaḷavatī, im Süden das Dorf Setakaṇṇika, im Westen das Brahmanendorf Thūṇa, im Norden der Berg Usīraddhaja. In diesem Gebiet von dreihundert Yojanas Länge, zweihundertfünfzig Yojanas Breite und neunhundert Yojanas Umfang erscheint er. Und nicht nur der Tathāgata, sondern auch Paccekabuddhas, die Hauptschüler, die achtzig großen Theras, die Mutter des Buddha, der Vater des Buddha, der Raddreher-König und andere edle Brahmanen und Hausväter erscheinen genau hier.“

තත්ථ [Pg.157] තථාගතො සුජාතාය දින්නමධුපායාසභොජනතො යාව අරහත්තමග්ගො, තාව උප්පජ්ජති නාම, අරහත්තඵලෙ උප්පන්නො නාම. මහාභිනික්ඛමනතො වා යාව අරහත්තමග්ගො. තුසිතභවනතො වා යාව අරහත්තමග්ගො. දීපඞ්කරපාදමූලතො වා යාව අරහත්තමග්ගො, තාව උප්පජ්ජති නාම, අරහත්තඵලෙ උප්පන්නො නාම. ඉධ සබ්බපඨමං උප්පන්නභාවං සන්ධාය උප්පජ්ජතීති වුත්තං. තථාගතො ලොකෙ උප්පන්නො හොතීති අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො.

„Darin bedeutet ‚Tathāgata‘: Von der Zeit an, als er die von Sujātā dargebrachte Opferspeise aus Milchspeise verzehrte, bis hin zum Pfad der Heiligkeit (Arahattamaggi), sagt man, er ‚erscheint‘ (uppajjati); bei der Frucht der Heiligkeit (Arahattaphale) heißt es, er ‚ist erschienen‘ (uppanno). Oder vom Zeitpunkt des Großen Auszugs an bis zum Pfad der Heiligkeit. Oder vom Verweilen im Tusita-Himmel an bis zum Pfad der Heiligkeit. Oder vom Aufenthalt zu Füßen des Buddha Dīpaṅkara an bis zum Pfad der Heiligkeit sagt man ‚erscheint‘ (uppajjati), und mit der Frucht der Heiligkeit ‚ist erschienen‘ (uppanno). Hier wurde ‚erscheint‘ (uppajjatī) in Bezug auf den Zustand des allerersten Erscheinens gesagt. ‚Ein Tathāgata ist in der Welt erschienen‘ – das ist hier die Bedeutung.“

සො ඉමං ලොකන්ති සො භගවා ඉමං ලොකං. ඉදානි වත්තබ්බං නිදස්සෙති. සදෙවකන්ති සහ දෙවෙහි සදෙවකං. එවං සහ මාරෙන සමාරකං, සහ බ්‍රහ්මුනා සබ්‍රහ්මකං, සහ සමණබ්‍රාහ්මණෙහි සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං. පජාතත්තා පජා, තං පජං. සහ දෙවමනුස්සෙහි සදෙවමනුස්සං. තත්ථ සදෙවකවචනෙන පඤ්ච කාමාවචරදෙවග්ගහණං වෙදිතබ්බං. සමාරක – වචනෙන ඡට්ඨකාමාවචරදෙවග්ගහණං. සබ්‍රහ්මකවචනෙන බ්‍රහ්මකායිකාදිබ්‍රහ්මග්ගහණං. සස්සමණබ්‍රාහ්මණීවචනෙන සාසනස්ස පච්චත්ථිකපච්චාමිත්තසමණබ්‍රාහ්මණග්ගහණං, සමිතපාපබාහිතපාපසමණබ්‍රාහ්මණග්ගහණඤ්ච. පජාවචනෙන සත්තලොකග්ගහණං. සදෙවමනුස්සවචනෙන සම්මුතිදෙවඅවසෙසමනුස්සග්ගහණං. එවමෙත්ථ තීහි පදෙහි ඔකාසලොකෙන සද්ධිං සත්තලොකො. ද්වීහි පජාවසෙන සත්තලොකොව ගහිතොති වෙදිතබ්බො.

„Diese Welt“ (so imaṃ lokaṃ): Jener Erhabene zeigt mit diesem Textabschnitt „imaṃ lokaṃ“ nun die Welt auf, die beschrieben werden soll. „Mit ihren Göttern“ (sadevakaṃ) bedeutet zusammen mit den Göttern. Ebenso bedeutet „mit Māra“ (samārakaṃ) zusammen mit Māra; „mit Brahmā“ (sabrahmakaṃ) zusammen mit Brahmā; „mit Asketen und Brahmanen“ (sassamaṇabrāhmaṇiṃ) zusammen mit Asketen und Brahmanen. „Nachkommenschaft“ (pajātattā pajā) wird sie genannt, weil sie aufgrund von Kamma und Befleckungen in vielfältiger Weise hervorgebracht wurde; diese Wesenheit (taṃ pajaṃ). „Mit Göttern und Menschen“ (sadevamanussaṃ) bedeutet zusammen mit Göttern und Menschen. Dabei ist unter dem Begriff „mit ihren Göttern“ das Erfassen der Götter der fünf niederen Götterwelten der Sinnessphäre zu verstehen. Unter dem Begriff „mit Māra“ ist das Erfassen der Götter der sechsten Götterwelt der Sinnessphäre (Paranimmitavasavatti) zu verstehen. Unter dem Begriff „mit Brahmā“ ist das Erfassen der Brahmā-Scharen (Brahmakāyika) und anderer Brahmās zu verstehen. Unter dem Begriff „mit Asketen und Brahmanen“ ist sowohl das Erfassen von gegnerischen und feindseligen Asketen und Brahmanen gegenüber der Lehre zu verstehen, als auch das Erfassen jener Asketen, die das Böse gestillt haben (samaṇa), und jener Brahmanen, die das Böse vertrieben haben (brāhmaṇa). Unter dem Begriff „Nachkommenschaft“ (pajā) ist das Erfassen der Welt der Lebewesen (sattaloka) zu verstehen. Unter dem Begriff „mit Göttern und Menschen“ ist das Erfassen der konventionellen Götter (Könige) und der übrigen Menschen zu verstehen. So ist zu verstehen, dass hier mit drei Begriffen (sadevaka etc.) die Welt der Lebewesen zusammen mit der Raumwelt (okāsaloka) erfasst wird, während mit zwei Begriffen (sassamaṇabrāhmaṇiṃ etc.) allein die Welt der Lebewesen durch die Kraft des Wortes „Nachkommenschaft“ erfasst wird.

අපරො නයො, සදෙවකග්ගහණෙන අරූපාවචරදෙවලොකො ගහිතො. සමාරකග්ගහණෙන ඡ කාමාවචරදෙවලොකො. සබ්‍රහ්මකග්ගහණෙන රූපී බ්‍රහ්මලොකො. සස්සමණබ්‍රාහ්මණාදිග්ගහණෙන චතුපරිසවසෙන සම්මුතිදෙවෙහි වා සහ මනුස්සලොකො, අවසෙසසබ්බසත්තලොකො වා.

Eine andere Methode: Durch das Ergreifen des Begriffs „mit ihren Göttern“ ist die formlose Götterwelt (arūpāvacara) erfasst. Durch das Ergreifen des Begriffs „mit Māra“ ist die Götterwelt der sechs Sinnessphären erfasst. Durch das Ergreifen des Begriffs „mit Brahmā“ ist die feinstoffliche Brahmā-Welt (rūpī brahmaloko) erfasst. Durch das Ergreifen des Begriffs „mit Asketen und Brahmanen“ usw. ist durch die Kraft der vier Versammlungen die Menschenwelt zusammen mit den konventionellen Göttern oder die gesamte restliche Welt der Lebewesen erfasst.

අපි චෙත්ථ සදෙවකවචනෙන උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදතො සබ්බස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකතභාවමාහ. තතො යෙසං අහොසි – ‘‘මාරො මහානුභාවො ඡ කාමාවචරිස්සරො වසවත්තී, කිං සොපි එතෙන සච්ඡිකතො’’ති, තෙසං විමතිං විධමන්තො ‘‘සමාරක’’න්ති ආහ. යෙසං පන අහොසි – ‘‘බ්‍රහ්මා මහානුභාවො එකඞ්ගුලියා එකස්මිං චක්කවාළසහස්සෙ ආලොකං ඵරති, ද්වීහි [Pg.158] …පෙ… දසහි අඞ්ගුලීහි දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු ආලොකං ඵරති. අනුත්තරඤ්ච ඣානසමාපත්තිසුඛං පටිසංවෙදෙති, කිං සොපි සච්ඡිකතො’’ති, තෙසං විමතිං විධමන්තො සබ්‍රහ්මකන්ති ආහ. තතො යෙ චින්තෙසුං – ‘‘පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණා සාසනස්ස පච්චත්ථිකා, කිං තෙපි සච්ඡිකතා’’ති, තෙසං විමතිං විධමන්තො සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජන්ති ආහ. එවං උක්කට්ඨුක්කට්ඨානං සච්ඡිකතභාවං පකාසෙත්වා අථ සම්මුතිදෙවෙ අවසෙසමනුස්සෙ ච උපාදාය උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදවසෙන සෙසසත්තලොකස්ස සච්ඡිකතභාවං පකාසෙන්තො සදෙවමනුස්සන්ති ආහ. අයමෙත්ථ භාවානුක්කමො.

Zudem wurde hier mit dem Begriff „mit ihren Göttern“ durch die Bestimmung des Höchsten die Tatsache der Erkenntnis der gesamten Welt dargelegt. Danach sagte er „mit Māra“, um den Zweifel jener zu zerstreuen, die dachten: „Māra ist von großer Macht, der Herrscher über die sechs Götterwelten der Sinnessphäre, der andere seinem Willen unterwirft; wurde etwa auch er von Ihm erkannt?“ Er sagte „mit Brahmā“, um den Zweifel jener zu zerstreuen, die dachten: „Brahmā ist von großer Macht, er kann mit einem Finger Licht über tausend Weltensysteme ausstrahlen, mit zwei ... bis zu zehn Fingern über zehntausend Weltensysteme Licht ausstrahlen. Er erfährt das höchste Glück der Vertiefungen und Erreichungen; wurde etwa auch er erkannt?“ Danach sagte er „die Nachkommenschaft mit ihren Asketen und Brahmanen“, um den Zweifel jener zu zerstreuen, die dachten: „Es gibt viele Asketen und Brahmanen, die Gegner der Lehre sind; wurden auch diese erkannt?“ Nachdem er so die Tatsache der Erkenntnis der jeweils Höchsten offenbart hatte, sagte er „mit Göttern und Menschen“, indem er die konventionellen Götter und die übrigen Menschen einbezog, um durch die Bestimmung des Höchsten die Tatsache der Erkenntnis der restlichen Welt der Lebewesen zu offenbaren. Dies ist hier die begriffliche Abfolge gemäß der Absicht anderer.

පොරාණා පනාහු සදෙවකන්ති දෙවෙහි සද්ධිං අවසෙසලොකං. සමාරකන්ති මාරෙන සද්ධිං අවසෙසලොකං. සබ්‍රහ්මකන්ති බ්‍රහ්මෙහි සද්ධිං අවසෙසලොකං. එවං සබ්බෙපි තිභවූපගෙ සත්තෙ තීහාකාරෙහි තීසු පදෙසු පක්ඛිපිත්වා පුන ද්වීහි පදෙහි පරියාදියන්තො සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සන්ති ආහ. එවං පඤ්චහිපි පදෙහි තෙන තෙනාකාරෙන තෙධාතුකමෙව පරියාදින්නන්ති.

Die Alten (Porāṇā) jedoch sagten: „Mit ihren Göttern“ bedeutet die übrige Welt zusammen mit den formlosen Göttern. „Mit Māra“ bedeutet die übrige Welt zusammen mit Māra. „Mit Brahmā“ bedeutet die übrige Welt zusammen mit den feinstofflichen Brahmās. Indem er so alle Wesen, die in die drei Daseinssphären eingegangen sind, auf dreifache Weise in drei Begriffen zusammenfasste, sagte er weiter „die Nachkommenschaft mit ihren Asketen und Brahmanen, mit Göttern und Menschen“, um alles vollständig zu erfassen. So wurde mit allen fünf Begriffen auf die jeweilige Weise eben die dreifache Welt (Sinn-, Form- und formlose Welt) vollständig einbezogen.

සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙතීති එත්ථ පන සයන්ති සාමං අපරනෙය්‍යො හුත්වා. අභිඤ්ඤාති අභිඤ්ඤාය, අධිකෙන ඤාණෙන ඤත්වාති අත්ථො. සච්ඡිකත්වාති පච්චක්ඛං කත්වා, එතෙන අනුමානාදිපටික්ඛෙපො කතො හොති. පවෙදෙතීති බොධෙති විඤ්ඤාපෙති පකාසෙති.

„Nachdem er es selbst durch höheres Wissen erkannt und verwirklicht hat, macht er es bekannt“ (sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti): Hierbei bedeutet „selbst“ (sayaṃ) eigenständig, ohne von anderen geführt werden zu müssen. „Durch höheres Wissen“ (abhiññā) bedeutet durch Abhiññā, d.h. durch Erkenntnis mit überlegenem Wissen. „Nachdem er es verwirklicht hat“ (sacchikatvā) bedeutet, nachdem er es unmittelbar erfahren hat; damit wird die Erkenntnis durch bloße Schlussfolgerung (Anumāna) und Ähnliches ausgeschlossen. „Er macht es bekannt“ (pavedeti) bedeutet er lässt wissen, er lässt begreifen, er offenbart.

සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරියොසානකල්‍යාණන්ති සො භගවා සත්තෙසු කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච හිත්වාපි අනුත්තරං විවෙකසුඛං ධම්මං දෙසෙති. තඤ්ච ඛො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙති. ආදිම්හිපි, කල්‍යාණං භද්දකං අනවජ්ජමෙව කත්වා දෙසෙති, මජ්ඣෙපි, පරියොසානෙපි, කල්‍යාණං භද්දකං අනවජ්ජමෙව කත්වා දෙසෙතීති වුත්තං හොති. තත්ථ අත්ථි දෙසනාය ආදිමජ්ඣපරියොසානං, අත්ථි සාසනස්ස. දෙසනාය තාව චතුප්පදිකායපි ගාථාය පඨමපාදො ආදි නාම, තතො ද්වෙ මජ්ඣං නාම, අන්තෙ එකො පරියොසානං නාම. එකානුසන්ධිකස්ස සුත්තස්ස නිදානං ආදි, ඉදමවොචාති පරියොසානං, උභින්නමන්තරා [Pg.159] මජ්ඣං. අනෙකානුසන්ධිකස්ස සුත්තස්ස පඨමානුසන්ධි ආදි, අන්තෙ අනුසන්ධි පරියොසානං, මජ්ඣෙ එකො වා ද්වෙ වා බහූ වා මජ්ඣමෙව.

„Er lehrt das Dhamma, welches am Anfang gut ist ... am Ende gut ist“ (so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ ...): Jener Erhabene lehrt aus Mitgefühl für die Lebewesen das Dhamma, obwohl er dafür das unvergleichliche Glück der Abgeschiedenheit aufgibt. Und ob er es nun in geringem oder großem Umfang lehrt, er lehrt es stets so, dass es am Anfang gut ist usw. Das bedeutet: Er lehrt es, indem er es am Anfang gut, vorteilhaft und makellos gestaltet; ebenso in der Mitte und am Ende. Dabei gibt es einen Anfang, eine Mitte und ein Ende sowohl der Darlegung (desanā) als auch der Lehre (sāsana). Was die Darlegung betrifft, so ist bei einer vierzeiligen Strophe (Gāthā) die erste Zeile der Anfang; danach bilden zwei Zeilen die Mitte; die letzte Zeile ist das Ende. Bei einer Sutta mit einem einzigen Zusammenhang ist die Einleitung (nidāna) der Anfang; der Schluss „Dies sagte der Erhabene“ (idamavoca) ist das Ende; das dazwischen Liegende ist die Mitte. Bei einer Sutta mit mehreren Zusammenhängen ist der erste Zusammenhang der Anfang; der letzte Zusammenhang am Ende ist das Ende; in der Mitte ist ein, zwei oder sind viele Zusammenhänge eben die Mitte.

සාසනස්ස පන සීලසමාධිවිපස්සනා ආදි නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘කො චාදි කුසලානං ධම්මානං? සීලඤ්ච සුවිසුද්ධං දිට්ඨි ච උජුකා’’ති (සං. නි. 5.369). ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා’’ති එවං වුත්තො පන අරියමග්ගො මජ්ඣං නාම. ඵලඤ්චෙව නිබ්බානඤ්ච පරියොසානං නාම. ‘‘එතදත්ථමිදං, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මචරියං, එතං සාරං, එතං පරියොසාන’’න්ති (ම. නි. 1.324) හි එත්ථ ඵලං පරියොසානන්ති වුත්තං. ‘‘නිබ්බානොගධං හි, ආවුසො විසාඛ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති, නිබ්බානපරායනං නිබ්බානපරියොසාන’’න්ති (ම. නි. 1.466) එත්ථ නිබ්බානං පරියොසානන්ති වුත්තං. ඉධ දෙසනාය ආදිමජ්ඣපරියොසානං අධිප්පෙතං. භගවා හි ධම්මං දෙසෙන්තො ආදිම්හි සීලං දස්සෙත්වා මජ්ඣෙ මග්ගං පරියොසානෙ නිබ්බානං දස්සෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණ’’න්ති. තස්මා අඤ්ඤොපි ධම්මකථිකො ධම්මං කථෙන්තො –

Hinsichtlich der Lehre (Sāsana) werden Sittlichkeit, Sammlung und Hellblick (Sīla, Samādhi, Vipassanā) als der Anfang bezeichnet. Es wurde auch gesagt: „Was ist der Anfang der heilsamen Dinge? Die vollkommen reine Sittlichkeit und die gerade Ansicht.“ Der edle Pfad jedoch, der mit den Worten „Es gibt, ihr Mönche, einen mittleren Weg, den der Tathāgata vollkommen erkannt hat“ dargelegt wurde, wird als die Mitte bezeichnet. Die Frucht und das Nibbāna werden als der Abschluss bezeichnet. Denn in der Passage „Diesem Zweck dient, o Brahmane, dieses heilige Leben (brahmacariya), dies ist sein Kern, dies sein Abschluss“ wird die Frucht als der Abschluss bezeichnet. In der Passage „Denn das heilige Leben mündet im Nibbāna, o Visākha, es führt zum Nibbāna und hat das Nibbāna als Abschluss“ wird das Nibbāna als der Abschluss bezeichnet. Hier in dieser Lehrverkündung ist der Anfang, die Mitte und der Abschluss gemeint. Denn wenn der Erhabene das Dhamma lehrt, zeigt er am Anfang die Sittlichkeit, in der Mitte den Pfad und am Abschluss das Nibbāna. Daher heißt es: „Er lehrt das Dhamma, welches am Anfang gut, in der Mitte gut und am Abschluss gut ist.“ Deshalb sollte auch ein anderer Dhamma-Lehrer, wenn er das Dhamma lehrt:

‘‘ආදිම්හි සීලං දස්සෙය්‍ය, මජ්ඣෙ මග්ගං විභාවයෙ;

පරියොසානම්හි නිබ්බානං, එසා කථිකසණ්ඨිතී’’ති.

„Am Anfang sollte er die Sittlichkeit zeigen, in der Mitte den Pfad darlegen; am Abschluss das Nibbāna – dies ist die rechte Weise eines Lehrers.“

සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනන්ති යස්ස හි යාගුභත්තඉත්ථිපුරිසාදිවණ්ණනානිස්සිතා දෙසනා හොති, න සො සාත්ථං දෙසෙති. භගවා පන තථාරූපං දෙසනං පහාය චතුසතිපට්ඨානාදිනිස්සිතං දෙසනං දෙසෙති. තස්මා සාත්ථං දෙසෙතීති වුච්චති. යස්ස පන දෙසනා එකබ්‍යඤ්ජනාදියුත්තා වා සබ්බනිරොට්ඨබ්‍යඤ්ජනා වා සබ්බවිස්සට්ඨසබ්බනිග්ගහීතබ්‍යඤ්ජනා වා, තස්ස දමිළකිරාතසවරාදිමිලක්ඛූනං භාසා විය බ්‍යඤ්ජනපාරිපූරියා අභාවතො අබ්‍යඤ්ජනා නාම දෙසනා හොති. භගවා පන –

„Mit Sinn und mit Wortlaut“: Wenn nämlich jemandes Lehrrede auf der Beschreibung von Reisschleim, Speise, Frauen, Männern usw. beruht, so lehrt er nicht „mit Sinn“. Der Erhabene jedoch verwirft eine solche Art der Lehrrede und lehrt eine Lehrrede, die auf den vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. beruht. Deshalb wird gesagt, dass er „mit Sinn“ lehrt. Wenn aber jemandes Lehrrede nur aus einem einzelnen Laut besteht oder alle Lippenlaute fehlen oder alle Laute unverbunden oder nur als Niggahīta-Laute gesprochen werden, so ist diese Lehrrede aufgrund des Fehlens der Vollkommenheit des Wortlauts – ähnlich der Sprache der Damiḷas, Kirātas, Savaras und anderer Milakkhas – eine Lehrrede „ohne Wortlaut“. Der Erhabene jedoch:

‘‘සිථිලං ධනිතඤ්ච දීඝරස්සං, ගරුකං ලහුකඤ්ච නිග්ගහීතං;

සම්බන්ධවවත්ථිතං විමුත්තං, දසධා බ්‍යඤ්ජනබුද්ධියා පභෙදො’’ති.

„Locker und fest, lang und kurz, schwer und leicht sowie Niggahīta, verbunden, getrennt und befreit – so ist die zehnfache Unterscheidung der Artikulation der Laute.“

එවං [Pg.160] වුත්තං දසවිධං බ්‍යඤ්ජනං අමක්ඛෙත්වා පරිපුණ්ණබ්‍යඤ්ජනමෙව කත්වා ධම්මං දෙසෙති, තස්මා සබ්‍යඤ්ජනං ධම්මං දෙසෙතීති වුච්චති. කෙවලපරිපුණ්ණන්ති එත්ථ කෙවලන්ති සකලාධිවචනං. පරිපුණ්ණන්ති අනූනාධිකවචනං. ඉදං වුත්තං හොති සකලපරිපුණ්ණමෙව දෙසෙති, එකදෙසනාපි අපරිපුණ්ණා නත්ථීති. උපනෙතබ්බඅපනෙතබ්බස්ස අභාවතො කෙවලපරිපුණ්ණන්ති වෙදිතබ්බං. පරිසුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. යො හි ඉමං ධම්මදෙසනං නිස්සාය ලාභං වා සක්කාරං වා ලභිස්සාමීති දෙසෙති, තස්ස අපරිසුද්ධා දෙසනා හොති. භගවා පන ලොකාමිසනිරපෙක්ඛො හිතඵරණෙන මෙත්තාභාවනාය මුදුහදයො උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙන චිත්තෙන දෙසෙති. තස්මා පරිසුද්ධං ධම්මං දෙසෙතීති වුච්චති.

Ohne die so dargelegten zehn Arten der Artikulation zu verletzen, lehrt er das Dhamma mit vollkommenem Wortlaut; deshalb wird gesagt, dass er das Dhamma „mit Wortlaut“ lehrt. „Völlig vollendet“ (kevalaparipuṇṇa): Hier ist „kevala“ eine Bezeichnung für das Ganze. „Paripuṇṇa“ ist eine Bezeichnung für das, was weder zu wenig noch zu viel ist. Dies bedeutet: Er lehrt eine in jeder Hinsicht vollendete Lehrrede; es gibt nicht einmal einen Teil der Lehrrede, der unvollständig wäre. Da es nichts gibt, was hinzugefügt oder weggenommen werden müsste, ist es als „völlig vollendet“ zu verstehen. „Rein“ (parisuddha) bedeutet frei von Trübungen. Wer nämlich in Abhängigkeit von dieser Lehrverkündung denkt: „Ich werde Gewinn oder Ehre erlangen“, dessen Lehrrede ist unrein. Der Erhabene jedoch lehrt ohne Rücksicht auf weltlichen Gewinn, mit einem durch das Entfalten der Liebenden Güte sanften Herzen, das darauf ausgerichtet ist, die Wesen aus dem Leiden emporzuheben. Deshalb wird gesagt, dass er das Dhamma „rein“ lehrt.

බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති එත්ථ පනායං බ්‍රහ්මචරිය-සද්දො දානෙ වෙය්‍යාවච්චෙ පඤ්චසික්ඛාපදසීලෙ අප්පමඤ්ඤාසු මෙථුනවිරතියං සදාරසන්තොසෙ වීරියෙ උපොසථඞ්ගෙසු අරියමග්ගෙ සාසනෙති ඉමෙස්වත්ථෙසු දිස්සති.

In dem Ausdruck „er verkündet das heilige Leben“ findet man das Wort „brahmacariya“ in den Bedeutungen von: Geben, Dienstfertigkeit, Sittlichkeit der fünf Übungsregeln, den unermesslichen Zuständen, der Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr, der Genügsamkeit mit der eigenen Ehefrau, Tatkraft, den Bestandteilen des Uposatha-Tages, dem edlen Pfad und der Lehre.

‘‘කිං තෙ වතං කිං පන බ්‍රහ්මචරියං,කිස්ස සුචිණ්ණස්ස අයං විපාකො;

ඉද්ධී ජුතී බලවීරියූපපත්ති,ඉදඤ්ච තෙ නාග, මහාවිමානං.

„Was war dein Gelübde, was dein heiliges Leben? Welches Gutgehandelte trägt diese Frucht? Diese Übernatürlichkeit, dieser Glanz, die Entstehung von Kraft und Energie – und dieser große Palast für dich, o Naga?“

අහඤ්ච භරියා ච මනුස්සලොකෙ,සද්ධා උභො දානපතී අහුම්හා;

ඔපානභූතං මෙ ඝරං තදාසි,සන්තප්පිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච.

„Ich und meine Frau waren in der Menschenwelt beide gläubig und großzügige Geber; mein Haus war damals wie ein Brunnen für alle, und Asketen und Brahmanen wurden darin gesättigt.“

තං මෙ වතං තං පන බ්‍රහ්මචරියං,තස්ස සුචිණ්ණස්ස අයං විපාකො;

ඉද්ධී ජුතී බලවීරියූපපත්ති,ඉදඤ්ච මෙ ධීර මහාවිමාන’’න්ති. (ජා. 2.17.1595);

„Das war mein Gelübde, das mein heiliges Leben; dies ist die Frucht jenes Gutgehandelten; die Übernatürlichkeit, der Glanz, die Entstehung von Kraft und Energie – und dieser große Palast für mich, o Weiser.“

ඉමස්මිඤ්හි පුණ්ණකජාතකෙ දානං බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තං.

In diesem Puṇṇaka-Jātaka wird das Geben als „brahmacariya“ bezeichnet.

‘‘කෙන පාණි කාමදදො, කෙන පාණි මධුස්සවො;

කෙන තෙ බ්‍රහ්මචරියෙන, පුඤ්ඤං පාණිම්හි ඉජ්ඣති.

„Wodurch ist deine Hand ein Wunscherfüller, wodurch fließt Honig aus deiner Hand? Durch welches heilige Leben reift das Verdienst in deiner Hand?“

තෙන [Pg.161] පාණි කාමදදො, තෙන පාණි මධුස්සවො;

තෙන මෙ බ්‍රහ්මචරියෙන, පුඤ්ඤං පාණිම්හි ඉජ්ඣතී’’ති. (පෙ. ව. 275,277);

„Dadurch ist meine Hand ein Wunscherfüller, dadurch fließt Honig aus meiner Hand; durch dieses mein heiliges Leben reift das Verdienst in meiner Hand.“

ඉමස්මිං අඞ්කුරපෙතවත්ථුම්හි වෙය්‍යාවච්චං බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තං. ‘‘එවං, ඛො තං භික්ඛවෙ, තිත්තිරියං නාම බ්‍රහ්මචරියං අහොසී’’ති (චූළව. 311) ඉමස්මිං තිත්තිරජාතකෙ පඤ්චසික්ඛාපදසීලං බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තං. ‘‘තං ඛො පන මෙ, පඤ්චසිඛ, බ්‍රහ්මචරියං නෙව නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය…පෙ… යාවදෙව බ්‍රහ්මලොකූපපත්තියා’’ති (දී. නි. 2.329) ඉමස්මිං මහාගොවින්දසුත්තෙ චතස්සො අප්පමඤ්ඤායො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තා. ‘‘පරෙ අබ්‍රහ්මචාරී භවිස්සන්ති, මයමෙත්ථ බ්‍රහ්මචාරී භවිස්සාමා’’ති (ම. නි. 1.83) ඉමස්මිං සල්ලෙඛසුත්තෙ මෙථුනවිරති බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තා.

In dieser Geschichte vom Geist Aṅkura wird Dienstfertigkeit als „brahmacariya“ bezeichnet. In diesem Tittira-Jātaka wird die Sittlichkeit der fünf Übungsregeln als „brahmacariya“ bezeichnet mit den Worten: „So war, ihr Mönche, jenes heilige Leben der Wachtel.“ In diesem Mahāgovinda-Sutta werden die vier unermesslichen Zustände als „brahmacariya“ bezeichnet: „Doch dieses mein heiliges Leben, o Pañcasikha, führt weder zur Abkehr noch zur Leidenschaftslosigkeit noch zum Aufhören... sondern nur zur Wiedergeburt in der Brahma-Welt.“ In diesem Sallekha-Sutta wird die Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr als „brahmacariya“ bezeichnet: „Andere werden unkeusch sein, wir aber wollen hierin keusch (brahmacārī) sein.“

‘‘මයඤ්ච භරියා නාතික්කමාම,අම්හෙ ච භරියා නාතික්කමන්ති;

අඤ්ඤත්‍ර තාහි බ්‍රහ්මචරියං චරාම,තස්මා හි අම්හං දහරා න මීයරෙ’’ති. (ජා. 1.4.97);

„Wir gehen nicht über unsere Ehefrauen hinaus, und unsere Ehefrauen gehen nicht über uns hinaus; außer mit ihnen führen wir ein keusches Leben; deshalb sterben bei uns die Jungen nicht.“

මහාධම්මපාලජාතකෙ සදාරසන්තොසො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තො. ‘‘අභිජානාමි ඛො පනාහං, සාරිපුත්ත, චතුරඞ්ගසමන්නාගතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතා, තපස්සී සුදං හොමී’’ති (ම. නි. 1.155) ලොමහංසනසුත්තෙ වීරියං බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තං.

Im Mahādhammapāla-Jātaka wird die Genügsamkeit mit der eigenen Ehefrau als „brahmacariya“ bezeichnet. Im Lomahaṃsana-Sutta wird Tatkraft als „brahmacariya“ bezeichnet: „Ich erinnere mich wohl, o Sāriputta, ein vierfaches heiliges Leben geführt zu haben; ein Asket war ich damals.“

‘‘හීනෙන බ්‍රහ්මචරියෙන, ඛත්තියෙ උපපජ්ජති;

මජ්ඣිමෙන ච දෙවත්තං, උත්තමෙන විසුජ්ඣතී’’ති. (ජා. 1.8.75);

„Durch ein geringes heiliges Leben wird man unter Adligen (Khattiyas) wiedergeboren; durch ein mittleres erlangt man das Götterdasein, und durch das höchste wird man vollkommen rein.“

එවං නිමිජාතකෙ අත්තදමනවසෙන කතො අට්ඨඞ්ගිකො උපොසථො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තො. ‘‘ඉදං ඛො පන මෙ, පඤ්චසිඛ, බ්‍රහ්මචරියං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය…පෙ… අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො’’ති (දී. නි. 2.329) මහාගොවින්දසුත්තස්මිංයෙව අරියමග්ගො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තො. ‘‘තයිදං බ්‍රහ්මචරියං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිත’’න්ති (දී. නි. 3.174) පාසාදිකසුත්තෙ සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං සකලසාසනං බ්‍රහ්මචරියන්ති වුත්තං. ඉමස්මිම්පි ඨානෙ ඉදමෙව බ්‍රහ්මචරියන්ති අධිප්පෙතං. තස්මා බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරිසුද්ධං. එවං දෙසෙන්තො ච සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං සකලසාසනං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති [Pg.162] එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. බ්‍රහ්මචරියන්ති සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතං චරියං. බ්‍රහ්මභූතානං වා බුද්ධාදීනං චරියන්ති වුත්තං හොති.

So wird im Nimi-Jātaka der achtgliedrige Uposatha, der durch die Kraft der Selbstbezähmung vollzogen wird, als „Brahmacariya“ (heiliger Wandel) bezeichnet. Im Mahāgovinda-Sutta wird der Edle Pfad selbst als Brahmacariya bezeichnet: „Dies wahrlich, Pañcasikha, ist mein heiliger Wandel, der zur völligen Abkehr, zur Leidenschaftslosigkeit, zum Aufhören führt … eben dieser Edle Achtfache Pfad.“ Im Pāsādika-Sutta wird die gesamte Lehre, die in den drei Schulungen enthalten ist, als Brahmacariya bezeichnet: „Dieser heilige Wandel ist erfolgreich, blühend, weit verbreitet, volkstümlich, ausgedehnt und bis hin zu den Göttern und Menschen wohlverkündet.“ Auch an dieser Stelle [im Sāmaññaphala-Sutta] ist eben diese gesamte Lehre, welche die drei Schulungen umfasst, mit „Brahmacariya“ gemeint. Deshalb bedeutet „Er verkündet den heiligen Wandel“, dass er den Dhamma lehrt, der am Anfang gut, in der Mitte gut und am Ende gut ist … vollkommen rein. Indem er so lehrt, offenbart er den heiligen Wandel, also die gesamte in den drei Schulungen enthaltene Lehre; so ist die Bedeutung an dieser Stelle zu verstehen. „Brahmacariya“ bedeutet aufgrund seiner Vorzüglichkeit ein erhabener (brahma) Wandel (cariya). Oder es wird als der Wandel der Erhabenen bezeichnet, wie etwa der Buddhas und anderer heiliger Wesen.

191. තං ධම්මන්ති තං වුත්තප්පකාරසම්පදං ධම්මං. සුණාති ගහපති වාති කස්මා පඨමං ගහපතිං නිද්දිසති? නිහතමානත්තා, උස්සන්නත්තා ච. යෙභුය්‍යෙන හි ඛත්තියකුලතො පබ්බජිතා ජාතිං නිස්සාය මානං කරොන්ති. බ්‍රාහ්මණකුලා පබ්බජිතා මන්තෙ නිස්සාය මානං කරොන්ති. හීනජච්චකුලා පබ්බජිතා අත්තනො අත්තනො විජාතිතාය පතිට්ඨාතුං න සක්කොන්ති. ගහපතිදාරකා පන කච්ඡෙහි සෙදං මුඤ්චන්තෙහි පිට්ඨියා ලොණං පුප්ඵමානාය භූමිං කසිත්වා තාදිසස්ස මානස්ස අභාවතො නිහතමානදප්පා හොන්ති. තෙ පබ්බජිත්වා මානං වා දප්පං වා අකත්වා යථාබලං සකලබුද්ධවචනං උග්ගහෙත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තා සක්කොන්ති අරහත්තෙ පතිට්ඨාතුං. ඉතරෙහි ච කුලෙහි නික්ඛමිත්වා පබ්බජිතා නාම න බහුකා, ගහපතිකාව බහුකා. ඉති නිහතමානත්තා උස්සන්නත්තා ච පඨමං ගහපතිං නිද්දිසතීති.

191. „Diesen Dhamma“ bezieht sich auf jene Lehre mit den zuvor beschriebenen Vorzügen. „Ein Hausvater hört [diesen Dhamma]“: Warum wird zuerst der Hausvater angeführt? Wegen seiner Demut und wegen der großen Anzahl [dieses Standes]. Denn meistens sind jene, die aus kriegerischen Adelsfamilien (Khattiya) hervorgehen und Mönch werden, stolz auf ihre Abstammung. Jene, die aus Brahmanenfamilien kommen, sind stolz auf ihre Mantras. Jene aus niederen Familien können aufgrund ihrer Minderwertigkeit oft nicht fest [in der Übung] bestehen. Die Söhne der Hausväter jedoch pflügen das Land, während der Schweiß aus ihren Achselhöhlen rinnt und das Salz [des getrockneten Schweißes] auf ihrem Rücken blüht; mangels solchen Stolzes sind sie frei von Überheblichkeit und Dünkel. Wenn sie Mönch werden, ohne Stolz oder Hochmut zu entwickeln, und das gesamte Wort des Buddha nach Kräften erlernen und die Vipassanā-Praxis ausüben, sind sie fähig, die Arahatschaft zu erlangen. Zudem sind jene, die aus anderen Familien kommen, um Mönch zu werden, nicht so zahlreich wie die Hausväter. So wird zuerst der Hausvater wegen seiner Demut und seiner großen Anzahl erwähnt.

අඤ්ඤතරස්මිං වාති ඉතරෙසං වා කුලානං අඤ්ඤතරස්මිං. පච්චාජාතොති පතිජාතො. තථාගතෙ සද්ධං පටිලභතීති පරිසුද්ධං ධම්මං සුත්වා ධම්මස්සාමිම්හි තථාගතෙ – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා’’ති සද්ධං පටිලභති. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවං පච්චවෙක්ඛති. සම්බාධො ඝරාවාසොති සචෙපි සට්ඨිහත්ථෙ ඝරෙ යොජනසතන්තරෙපි වා ද්වෙ ජායම්පතිකා වසන්ති, තථාපි නෙසං සකිඤ්චනසපලිබොධට්ඨෙන ඝරාවාසො සම්බාධොයෙව. රජොපථොති රාගරජාදීනං උට්ඨානට්ඨානන්ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. ආගමනපථොතිපි වදන්ති. අලග්ගනට්ඨෙන අබ්භොකාසො වියාති අබ්භොකාසො. පබ්බජිතො හි කූටාගාරරතනපාසාදදෙවවිමානාදීසු පිහිතද්වාරවාතපානෙසු පටිච්ඡන්නෙසු වසන්තොපි නෙව ලග්ගති, න සජ්ජති, න බජ්ඣති. තෙන වුත්තං – ‘‘අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා’’ති. අපි ච සම්බාධො ඝරාවාසො කුසලකිරියාය ඔකාසාභාවතො. රජොපථො අසංවුතසඞ්කාරට්ඨානං විය රජානං කිලෙසරජානං සන්නිපාතට්ඨානතො. අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා කුසලකිරියාය යථාසුඛං ඔකාසසබ්භාවතො.

„Oder in einer anderen [Familie]“ bedeutet in einer der übrigen Familien. „Hineingeboren“ (paccājāto) bedeutet wiedergeboren. „Er erlangt Vertrauen zum Tathāgata“ heißt, dass er nach dem Hören der reinen Lehre Vertrauen zum Herrn der Lehre, dem Tathāgata, fasst: „Wahrlich, dieser Erhabene ist der vollkommen Erwachte.“ „So überlegt er“ bedeutet, er betrachtet es auf diese Weise. „Ein Beengnis ist das häusliche Leben“: Selbst wenn zwei Eheleute in einem Haus von sechzig Ellen Breite wohnen oder in einem Gebiet von hundert Meilen Ausdehnung, ist das häusliche Leben für sie dennoch ein Beengnis, da es mit Besorgnissen und Hindernissen verbunden ist. „Ein Pfad des Staubes“: In der Großen Kommentarschrift (Mahā-Aṭṭhakathā) heißt es, dies sei der Entstehungsort für den Staub der Leidenschaften usw. Man sagt auch, es sei der Zugangsweg für den Staub der Leidenschaften. Wegen des Nicht-Anhaftens wird das mönchische Leben als „freier Raum“ bezeichnet. Ein Mönch nämlich, selbst wenn er in einem Giebelhaus, einem kostbaren Palast oder einem Götterpalast mit geschlossenen Türen und Fenstern wohnt, haftet nicht an, verstrickt sich nicht und ist nicht gebunden. Daher wurde gesagt: „Das mönchische Leben ist wie der freie Raum.“ Zudem ist das häusliche Leben ein Beengnis, weil es keine Gelegenheit für heilsame Taten lässt. Es ist ein „Staubpfad“, weil es wie ein offener Kehrrichtplatz ein Sammelplatz für den Staub der Befleckungen ist. Das mönchische Leben ist der „freie Raum“, weil es nach Belieben Gelegenheit zur Ausübung des Heilsamen bietet.

නයිදං [Pg.163] සුකරං…පෙ… පබ්බජෙය්‍යන්ති එත්ථායං සඞ්ඛෙපකථා, යදෙතං සික්ඛත්තයබ්‍රහ්මචරියං එකම්පි දිවසං අඛණ්ඩං කත්වා චරිමකචිත්තං පාපෙතබ්බතාය එකන්තපරිපුණ්ණං, චරිතබ්බං එකදිවසම්පි ච කිලෙසමලෙන අමලීනං කත්වා චරිමකචිත්තං පාපෙතබ්බතාය එකන්තපරිසුද්ධං. සඞ්ඛලිඛිතන්ති ලිඛිතසඞ්ඛසදිසං ධොතසඞ්ඛසප්පටිභාගං චරිතබ්බං. ඉදං න සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා අගාරමජ්ඣෙ වසන්තෙන එකන්තපරිපුණ්ණං…පෙ… චරිතුං, යංනූනාහං කෙසෙ ච මස්සුඤ්ච ඔහාරෙත්වා කසායරසපීතතාය කාසායානි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තානං අනුච්ඡවිකානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා පරිදහිත්වා අගාරස්මා නික්ඛමිත්වා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යන්ති. එත්ථ ච යස්මා අගාරස්ස හිතං කසිවාණිජ්ජාදිකම්මං අගාරියන්ති වුච්චති, තඤ්ච පබ්බජ්ජාය නත්ථි, තස්මා පබ්බජ්ජා අනගාරියන්ති ඤාතබ්බා, තං අනගාරියං. පබ්බජෙය්‍යන්ති පටිපජ්ජෙය්‍යං.

„Es ist nicht leicht … [das mönchische Leben] anzunehmen“ – dies ist eine kurze Erläuterung: Dieser heilige Wandel der drei Schulungen sollte vollkommen erfüllt gelebt werden, indem man ihn auch nur einen Tag lang ununterbrochen führt, bis hin zum letzten Gedankenmoment. Und er sollte vollkommen rein gelebt werden, indem man ihn unbefleckt vom Schmutz der Leidenschaften bis zum letzten Gedankenmoment führt. Er sollte wie ein „poliertes Muschelhorn“ gelebt werden, vergleichbar mit einer geschliffenen und gewaschenen Muschel. Es ist für jemanden, der in einem Haus und inmitten häuslicher Sorgen lebt, nicht leicht, diesen [Wandel] vollkommen erfüllt zu praktizieren. „Wie wäre es, wenn ich mir Haar und Bart scheren ließe, die gelben Gewänder anlegte – welche denen angemessen sind, die den heiligen Wandel führen und die Farbe von Baumrinde (kasāya) haben –, aus dem Haus auszöge und in die Hauslosigkeit (anagāriya) ginge.“ In diesem Zusammenhang wird Arbeit wie Ackerbau oder Handel, die dem Haus nützt, als „āgāriya“ bezeichnet; diese gibt es im mönchischen Leben nicht. Daher ist das mönchische Leben als „Hauslosigkeit“ (anagāriya) zu verstehen. „Ich will in die Hauslosigkeit ziehen“ bedeutet: Ich will diesen Weg beschreiten.

192-193. අප්පං වාති සහස්සතො හෙට්ඨා භොගක්ඛන්ධො අප්පො නාම හොති, සහස්සතො පට්ඨාය මහා. ආබන්ධනට්ඨෙන ඤාතියෙව ඤාතිපරිවට්ටො. සොපි වීසතියා හෙට්ඨා අප්පො නාම හොති, වීසතියා පට්ඨාය මහා. පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතොති පාතිමොක්ඛසංවරෙන සමන්නාගතො. ආචාරගොචරසම්පන්නොති ආචාරෙන චෙව ගොචරෙන ච සම්පන්නො. අණුමත්තෙසූති අප්පමත්තකෙසු. වජ්ජෙසූති අකුසලධම්මෙසු. භයදස්සාවීති භයදස්සී. සමාදායාති සම්මා ආදියිත්වා. සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූති සික්ඛාපදෙසු තං තං සික්ඛාපදං සමාදියිත්වා සික්ඛති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො.

192-193. „Wenig [Besitz]“ bedeutet: Eine Menge an Reichtum unter tausend [Einheiten] gilt als wenig; ab tausend aufwärts gilt sie als viel. Der Begriff „Verwandtenkreis“ (ñātiparivaṭṭo) bezieht sich auf die Verwandtschaft, da sie einen wie mit Fesseln binden kann. Auch dieser gilt unter zwanzig Personen als klein, und ab zwanzig aufwärts als groß. „Gezügelt durch die Zügelung der Ordensregeln (Pātimokkha)“ bedeutet: Mit der Pātimokkha-Sittlichkeit ausgestattet. „Vollkommen in Wandel und Weide“ heißt: Sowohl im Verhalten als auch in den Aufenthaltsorten (Umgang) vollkommen. „In den geringsten [Dingen]“ bedeutet: In sehr unbedeutenden. „In Verfehlungen“ (vajjesu) bezieht sich auf unheilsame Zustände. „Die Gefahr sehend“ bedeutet, dass er gewohnt ist, die Gefahr darin zu erkennen. „Sich zu eigen machend“ (samādāya) heißt: In richtiger Weise annehmend. „Er übt sich in den Übungsregeln“ bedeutet: Er nimmt die jeweilige Übungsregel an und praktiziert sie. Dies ist die kurze Zusammenfassung an dieser Stelle; die ausführliche Erklärung wurde jedoch von mir im Visuddhimagga dargelegt.

කායකම්මවචීකම්මෙන සමන්නාගතො කුසලෙන පරිසුද්ධාජීවොති එත්ථ ආචාරගොචරග්ගහණෙනෙව ච කුසලෙ කායකම්මවචීකම්මෙ ගහිතෙපි යස්මා ඉදං ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං නාම න ආකාසෙ වා රුක්ඛග්ගාදීසු වා උප්පජ්ජති, කායවචීද්වාරෙසුයෙව පන උප්පජ්ජති; තස්මා තස්ස උප්පත්තිද්වාරදස්සනත්ථං කායකම්මවචීකම්මෙන සමන්නාගතො කුසලෙනාති වුත්තං. යස්මා පන තෙන සමන්නාගතො, තස්මා පරිසුද්ධාජීවො. සමණමුණ්ඩිකපුත්තසුත්තන්තවසෙන (ම. නි. 2.260) වා එවං වුත්තං. තත්ථ හි ‘‘කතමෙ ච, ථපති, කුසලා සීලා? කුසලං [Pg.164] කායකම්මං, කුසලං වචීකම්මං, පරිසුද්ධං ආජීවම්පි ඛො අහං ථපති සීලස්මිං වදාමී’’ති වුත්තං. යස්මා පන තෙන සමන්නාගතො, තස්මා පරිසුද්ධාජීවොති වෙදිතබ්බො.

In Bezug auf den Ausdruck 'ausgestattet mit heilsamem körperlichem und sprachlichem Handeln, von reinem Lebensunterhalt' (parisuddhājīvo) gilt: Obwohl heilsames körperliches und sprachliches Handeln bereits durch die Begriffe 'Wandel und Umgang' (ācāragocara) mitumfasst ist, wird es hier ausdrücklich erwähnt, um die Entstehungstore dieser Sittenreinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) aufzuzeigen. Denn diese entsteht weder im leeren Raum noch auf Baumwipfeln, sondern ausschließlich an den Toren von Körper und Sprache. Daher heißt es zur Verdeutlichung ihrer Entstehungstore: 'ausgestattet mit heilsamem körperlichem und sprachlichem Handeln'. Weil er damit ausgestattet ist, führt er einen reinen Lebensunterhalt. Alternativ wird dies gemäß dem Samaṇamuṇḍikaputta Sutta erklärt: 'Welches, Handwerker, sind die heilsamen Tugendregeln? Heilsames körperliches Handeln, heilsames sprachliches Handeln; auch einen reinen Lebensunterhalt, sage ich, Handwerker, rechne ich zur Tugend (sīla)'. Man sollte verstehen: Weil er mit jenem körperlichen und sprachlichen Handeln ausgestattet ist, besitzt er einen reinen Lebensunterhalt.

සීලසම්පන්නොති බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තෙන තිවිධෙන සීලෙන සමන්නාගතො හොති. ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරොති මනච්ඡට්ඨෙසු ඉන්ද්‍රියෙසු පිහිතද්වාරො හොති. සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතොති අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙතිආදීසු සත්තසු ඨානෙසු සතියා චෙව සම්පජඤ්ඤෙන ච සමන්නාගතො හොති. සන්තුට්ඨොති චතූසු පච්චයෙසු තිවිධෙන සන්තොසෙන සන්තුට්ඨො හොති.

'Vollkommen in der Tugend' (sīlasampanno) bedeutet, mit der im Brahmajāla Sutta dargelegten dreifachen Tugend ausgestattet zu sein. 'An den Sinntoren bewacht' (indriyesu guttadvāro) bedeutet, die Tore der sechs Sinne, beginnend mit dem Geist als sechstem, geschlossen zu halten. 'Mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit ausgestattet' (satisampajaññena samannāgato) bedeutet, in den sieben Situationen, wie beim Vorwärts- und Rückwärtsgehen, mit Achtsamkeit und Wissensklarheit versehen zu sein. 'Zufrieden' (santuṭṭho) bedeutet, mit den vier Erfordernissen in dreifacher Weise der Zufriedenheit begnügt zu sein.

චූළසීලවණ්ණනා

Erläuterung der kleinen Tugendregeln (Cūḷasīla).

194-211. එවං මාතිකං නික්ඛිපිත්වා අනුපුබ්බෙන භාජෙන්තො ‘‘කථඤ්ච, මහාරාජ, භික්ඛු සීලසම්පන්නො හොතී’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඉදම්පිස්ස හොති සීලස්මින්ති ඉදම්පි අස්ස භික්ඛුනො පාණාතිපාතා වෙරමණි සීලස්මිං එකං සීලං හොතීති අත්ථො. පච්චත්තවචනත්ථෙ වා එතං භුම්මං. මහාඅට්ඨකථායඤ්හි ඉදම්පි තස්ස සමණස්ස සීලන්ති අයමෙව අත්ථො වුත්තො. සෙසං බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉදමස්ස හොති සීලස්මින්ති ඉදං අස්ස සීලං හොතීති අත්ථො.

194-211. Nachdem die Zusammenfassung (mātika) so dargelegt wurde, wird sie nun schrittweise erläutert, beginnend mit: 'Und wie, o König, ist ein Mönch vollkommen in der Tugend?'. Dabei bedeutet der Ausdruck 'Auch dies gehört zu seiner Tugend' (idampissa hoti sīlasminti): Auch dieses Abstehen vom Töten von Lebewesen ist eine einzelne Tugend innerhalb seiner Gesamttugend. Grammatisch steht der Lokativ hier im Sinne des Nominativs. In der Mahāaṭṭhakathā wird erklärt: 'Auch dies ist die Tugend jenes Asketen'; genau dies ist die Bedeutung. Der Rest ist gemäß der im Brahmajāla Sutta dargelegten Methode zu verstehen. 'Dies gehört zu seiner Tugend' bedeutet: Dies ist seine Tugend.

212. න කුතොචි භයං සමනුපස්සති, යදිදං සීලසංවරතොති යානි අසංවරමූලකානි භයානි උප්පජ්ජන්ති, තෙසු යං ඉදං භයං සීලසංවරතො භවෙය්‍ය, තං කුතොචි එකසංවරතොපි න සමනුපස්සති. කස්මා? සංවරතො අසංවරමූලකස්ස භයස්ස අභාවා. මුද්ධාභිසිත්තොති යථාවිධානවිහිතෙන ඛත්තියාභිසෙකෙන මුද්ධනි අවසිත්තො. යදිදං පච්චත්ථිකතොති යං කුතොචි එකපච්චත්ථිකතොපි භයං භවෙය්‍ය, තං න සමනුපස්සති. කස්මා? යස්මා නිහතපච්චාමිත්තො. අජ්ඣත්තන්ති නියකජ්ඣත්තං, අත්තනො සන්තානෙති අත්ථො. අනවජ්ජසුඛන්ති අනවජ්ජං අනින්දිතං කුසලං සීලපදට්ඨානෙහි අවිප්පටිසාරපාමොජ්ජපීතිපස්සද්ධිධම්මෙහි පරිග්ගහිතං කායිකචෙතසිකසුඛං පටිසංවෙදෙති. එවං ඛො, මහාරාජ, භික්ඛු සීලසම්පන්නො හොතීති එවං නිරන්තරං විත්ථාරෙත්වා දස්සිතෙන තිවිධෙන සීලෙන සමන්නාගතො භික්ඛු සීලසම්පන්නො නාම හොතීති සීලකථං නිට්ඨාපෙසි.

212. 'Er sieht von keiner Seite her eine Gefahr aufgrund der Zügelung durch Tugend' bedeutet: Von jenen Gefahren, die in mangelnder Zügelung wurzeln, gibt es keine einzige Gefahr, die er aufgrund der Zügelung seiner Tugend wahrnimmt. Warum? Weil bei bestehender Zügelung die Gefahren, die auf mangelnder Zügelung beruhen, nicht vorhanden sind. 'Ein gesalbter König' (muddhābhisitto) ist einer, der vorschriftsmäßig durch die königliche Weihe auf dem Haupt gesalbt wurde. 'Was die Feinde betrifft' (yadidaṃ paccatthikatoti) bedeutet, dass er keine Gefahr von irgendeinem einzelnen Feind sieht. Warum? Weil seine Feinde vernichtet sind. 'Innerlich' (ajjhattaṃ) bedeutet im eigenen Wesen, im eigenen Kontinuum. 'Tadelloses Glück' (anavajjasukhaṃ) bedeutet ein untadeliges, von Weisen nicht getadeltes, heilsames körperliches und geistiges Glück, das von Faktoren wie Reuelosigkeit, Freude, Entzücken und Stillung begleitet wird, welche die Tugend als unmittelbare Ursache haben. Mit den Worten 'So, o König, ist ein Mönch vollkommen in der Tugend' schloss der Erhabene die Darlegung über die Tugend ab, nachdem er sie lückenlos und ausführlich dargelegt hatte.

ඉන්ද්‍රියසංවරකථා

Abhandlung über die Zügelung der Sinne.

213. ඉන්ද්‍රියෙසු [Pg.165] ගුත්තද්වාරභාජනීයෙ චක්ඛුනා රූපන්ති අයං චක්ඛුසද්දො කත්ථචි බුද්ධචක්ඛුම්හි වත්තති, යථාහ – ‘‘බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙසී’’ති (මහාව. 9). කත්ථචි සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණසඞ්ඛාතෙ සමන්තචක්ඛුම්හි, යථාහ – ‘‘තථූපමං ධම්මමයං, සුමෙධ, පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛූ’’ති (මහාව. 8). කත්ථචි ධම්මචක්ඛුම්හි ‘‘විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදී’’ති (මහාව. 16) හි එත්ථ අරියමග්ගත්තයපඤ්ඤා. ‘‘චක්ඛුං උදපාදි ඤාණං උදපාදී’’ති (මහාව. 15) එත්ථ පුබ්බෙනිවාසාදිඤාණං පඤ්ඤාචක්ඛූති වුච්චති. ‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා’’ති (ම. නි. 1.284) ආගතට්ඨානෙසු දිබ්බචක්ඛුම්හි වත්තති. ‘‘චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ චා’’ති එත්ථ පසාදචක්ඛුම්හි වත්තති. ඉධ පනායං පසාදචක්ඛුවොහාරෙන චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ වත්තති, තස්මා චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන රූපං දිස්වාති අයමෙත්ථත්ථො. සෙසපදෙසු යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තං. අබ්‍යාසෙකසුඛන්ති කිලෙසබ්‍යාසෙකවිරහිතත්තා අබ්‍යාසෙකං අසම්මිස්සං පරිසුද්ධං අධිචිත්තසුඛං පටිසංවෙදෙතීති.

213. In der Erläuterung zur Bewachung der Sinntore, beim Ausdruck 'mit dem Auge eine Form sehend' (cakkhunā rūpanti), wird das Wort 'Auge' (cakkhu) in verschiedenen Kontexten verwendet: Manchmal steht es für das 'Buddha-Auge', wie es heißt: 'Er betrachtete die Welt mit dem Buddha-Auge'. Manchmal bezeichnet es das 'All-Auge' (samantacakkhu) im Sinne der Allwissenheit, wie es heißt: 'Steige auf den Palast des Dhamma, o Allsehender'. Manchmal steht es für das 'Dhamma-Auge' (dhammacakkhu), wie in: 'Das staubfreie, makellose Dhamma-Auge entstand'; hier ist die Weisheit der drei unteren Pfade gemeint. In 'Das Auge entstand, die Erkenntnis entstand' wird das Wissen um frühere Daseinsschritte usw. als 'Weisheitsauge' bezeichnet. In Texten wie 'mit dem göttlichen Auge' bezieht es sich auf das göttliche Auge. In 'abhängig vom Auge und den Formen' bezieht es sich auf die Augen-Sensitivität (pasādacakkhu). Hier jedoch wird die Bezeichnung der Augen-Sensitivität verwendet, um das 'Augenbewusstsein' (cakkhuviññāṇa) zu bezeichnen. Die Bedeutung ist daher: 'nachdem er mit dem Augenbewusstsein eine Form gesehen hat'. Was zu den übrigen Begriffen zu sagen ist, wurde vollständig im Visuddhimagga dargelegt. 'Das Glück des Ungetrübten' (abyāsekasukhaṃ) bedeutet, dass er ein ungemischtes, reines Glück der höheren Geisteskonzentration erfährt, da es frei vom Einfließen der Befleckungen (kilesa) ist.

සතිසම්පජඤ්ඤකථා

Abhandlung über Achtsamkeit und Wissensklarheit.

214. සතිසම්පජඤ්ඤභාජනීයම්හි අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙති එත්ථ තාව අභික්කන්තං වුච්චති ගමනං, පටික්කන්තං නිවත්තනං, තදුභයම්පි චතූසු ඉරියාපථෙසු ලබ්භති. ගමනෙ තාව පුරතො කායං අභිහරන්තො අභික්කමති නාම. පටිනිවත්තන්තො පටික්කමති නාම. ඨානෙපි ඨිතකොව කායං පුරතො ඔනාමෙන්තො අභික්කමති නාම, පච්ඡතො අපනාමෙන්තො පටික්කමති නාම. නිසජ්ජාය නිසින්නකොව ආසනස්ස පුරිමඅඞ්ගාභිමුඛො සංසරන්තො අභික්කමති නාම, පච්ඡිමඅඞ්ගපදෙසං පච්චාසංසරන්තො පටික්කමති නාම. නිපජ්ජනෙපි එසෙව නයො.

214. In der Erläuterung zur Achtsamkeit und Wissensklarheit beim 'Vorwärts- und Rückwärtsgehen' (abhikkante paṭikkante) bedeutet 'Vorwärtsgehen' das Gehen und 'Rückwärtsgehen' das Zurückkehren. Beides findet in allen vier Körperhaltungen statt. Beim Gehen nennt man das Bewegen des Körpers nach vorn 'Vorwärtsgehen', das Zurückkehren 'Rückwärtsgehen'. Auch beim Stehen nennt man das Vorneigen des Körpers 'Vorwärtsgehen' und das Zurücklehnen 'Rückwärtsgehen'. Beim Sitzen nennt man das Rücken zur Vorderseite des Sitzes 'Vorwärtsgehen' und das Zurückweichen zur Rückseite 'Rückwärtsgehen'. Beim Liegen gilt das gleiche Prinzip.

සම්පජානකාරී හොතීති සම්පජඤ්ඤෙන සබ්බකිච්චකාරී. සම්පජඤ්ඤමෙව වා කාරී. සො හි අභික්කන්තාදීසු සම්පජඤ්ඤං කරොතෙව. න කත්ථචි සම්පජඤ්ඤවිරහිතො හොති. තත්ථ සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං, සප්පායසම්පජඤ්ඤං, ගොචරසම්පජඤ්ඤං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති චතුබ්බිධං සම්පජඤ්ඤං. තත්ථ අභික්කමනචිත්තෙ උප්පන්නෙ චිත්තවසෙනෙව අගන්ත්වා – ‘‘කින්නු මෙ එත්ථ ගතෙන අත්ථො අත්ථි නත්ථී’’ති අත්ථානත්ථං පරිග්ගහෙත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. තත්ථ [Pg.166] ච අත්ථොති චෙතියදස්සනබොධිසඞ්ඝථෙරඅසුභදස්සනාදිවසෙන ධම්මතො වුඩ්ඪි. චෙතියං වා බොධිං වා දිස්වාපි හි බුද්ධාරම්මණං, සඞ්ඝදස්සනෙන සඞ්ඝාරම්මණං, පීතිං උප්පාදෙත්වා තදෙව ඛයවයතො සම්මසන්තො අරහත්තං පාපුණාති. ථෙරෙ දිස්වා තෙසං ඔවාදෙ පතිට්ඨාය, අසුභං දිස්වා තත්ථ පඨමජ්ඣානං උප්පාදෙත්වා තදෙව ඛයවයතො සම්මසන්තො අරහත්තං පාපුණාති. තස්මා එතෙසං දස්සනං සාත්ථකන්ති වුත්තං. කෙචි පන ආමිසතොපි වුඩ්ඪි අත්ථොයෙව, තං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය පටිපන්නත්තාති වදන්ති.

Die Formulierung „er handelt mit Wissensklarheit“ bedeutet, dass er aufgrund von Wissensklarheit alle Verrichtungen ausführt. Oder es bedeutet, dass er eben Wissensklarheit bewirkt. Denn er übt beim Vorwärtsschreiten usw. stets Wissensklarheit aus. Er ist niemals ohne Wissensklarheit. Dabei gibt es vier Arten: Wissensklarheit über den Zweck (sātthakasampajañña), über die Eignung (sappāyasampajañña), über den Bereich (gocarasampajañña) und über die Nicht-Verwirrung (asammohasampajañña). Wenn dabei der Impuls zum Vorwärtsschreiten entsteht, geht er nicht einfach dem Impuls des Geistes folgend los, sondern nachdem er Nutzen und Nicht-Nutzen mit der Überlegung geprüft hat: „Gibt es für mich einen Nutzen, wenn ich hierhin gehe?“, ist dieses Erfassen des Nutzens die Wissensklarheit über den Zweck. „Nutzen“ (attha) bedeutet hierbei ein spirituelles Wachstum gemäß der Lehre durch das Sehen eines Schreins, des Bodhi-Baums, des Sangha, eines erfahrenen Mönchs oder einer unschönen Erscheinung (asubha). Denn wenn man einen Schrein oder den Bodhi-Baum sieht, erzeugt man Freude mit dem Buddha als Objekt; oder durch das Sehen des Sangha erzeugt man Freude mit dem Sangha als Objekt. Wenn man eben diese Freude in Bezug auf ihr Schwinden und Vergehen betrachtet, kann man die Arhatschaft erreichen. Wenn man einen erfahrenen Mönch sieht und in dessen Unterweisung feststeht, oder wenn man eine unschöne Erscheinung sieht und dabei die erste meditative Vertiefung (jhāna) erzeugt und diese in Bezug auf Schwinden und Vergehen betrachtet, erreicht man die Arhatschaft. Deshalb wird gesagt, dass das Sehen dieser Dinge zweckmäßig ist. Einige Lehrer sagen jedoch, dass auch das Wachstum in Bezug auf materielle Gaben ein Nutzen ist, da man darauf gestützt zur Unterstützung des heiligen Lebens praktiziert.

තස්මිං පන ගමනෙ සප්පායාසප්පායං පරිග්ගහෙත්වා සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං. සෙය්‍යථිදං – චෙතියදස්සනං තාව සාත්ථකං, සචෙ පන චෙතියස්ස මහාපූජාය දසද්වාදසයොජනන්තරෙ පරිසා සන්නිපතන්ති, අත්තනො විභවානුරූපා ඉත්ථියොපි පුරිසාපි අලඞ්කතපටියත්තා චිත්තකම්මරූපකානි විය සඤ්චරන්ති. තත්‍ර චස්ස ඉට්ඨෙ ආරම්මණෙ ලොභො හොති, අනිට්ඨෙ පටිඝො, අසමපෙක්ඛනෙ මොහො උප්පජ්ජති, කායසංසග්ගාපත්තිං වා ආපජ්ජති. ජීවිතබ්‍රහ්මචරියානං වා අන්තරායො හොති, එවං තං ඨානං අසප්පායං හොති. වුත්තප්පකාරඅන්තරායාභාවෙ සප්පායං. බොධිදස්සනෙපි එසෙව නයො. සඞ්ඝදස්සනම්පි සාත්ථං. සචෙ පන අන්තොගාමෙ මහාමණ්ඩපං කාරෙත්වා සබ්බරත්තිං ධම්මස්සවනං කරොන්තෙසු මනුස්සෙසු වුත්තප්පකාරෙනෙව ජනසන්නිපාතො චෙව අන්තරායො ච හොති, එවං තං ඨානං අසප්පායං හොති. අන්තරායාභාවෙ සප්පායං. මහාපරිසපරිවාරානං ථෙරානං දස්සනෙපි එසෙව නයො.

Bei jenem Gehen jedoch die Eignung und Nichteignung zu prüfen und das Erfassen der Eignung ist die Wissensklarheit über die Eignung. Dies ist wie folgt: Das Sehen eines Schreins ist zwar zweckmäßig; wenn sich jedoch bei einer großen Verehrungszeremonie für den Schrein in einem Umkreis von zehn oder zwölf Meilen Menschenmassen versammeln und Frauen sowie Männer entsprechend ihrem Wohlstand prächtig geschmückt wie kunstvolle Gemälde umherwandern, dann entsteht bei einem begehrenswerten Objekt Gier, bei einem unerwünschten Objekt Widerwille, und bei unachtsamer Betrachtung entsteht Verwirrung. Er könnte auch ein Vergehen durch körperlichen Kontakt begehen oder es könnte eine Gefahr für das Leben und das heilige Leben entstehen. In einem solchen Fall ist jener Ort ungeeignet. Wenn die genannten Gefahren nicht bestehen, ist er geeignet. Beim Sehen des Bodhi-Baums gilt dasselbe Prinzip. Auch das Sehen des Sangha ist zweckmäßig. Wenn jedoch in einem Dorf eine große Halle errichtet wurde und die Menschen die ganze Nacht über einer Lehrdarlegung lauschen, und es dabei in der oben beschriebenen Weise zu Menschenansammlungen und Gefahren kommt, dann ist jener Ort ungeeignet. Wenn keine Gefahr besteht, ist er geeignet. Auch beim Besuch von erfahrenen Mönchen, die von einer großen Gefolgschaft umgeben sind, gilt dasselbe Prinzip.

අසුභදස්සනම්පි සාත්ථං, තදත්ථදීපනත්ථඤ්ච ඉදං වත්ථු – එකො කිර දහරභික්ඛු සාමණෙරං ගහෙත්වා දන්තකට්ඨත්ථාය ගතො. සාමණෙරො මග්ගා ඔක්කමිත්වා පුරතො ගච්ඡන්තො අසුභං දිස්වා පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා තදෙව පාදකං කත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො තීණි ඵලානි සච්ඡිකත්වා උපරිමග්ගත්ථාය කම්මට්ඨානං පරිග්ගහෙත්වා අට්ඨාසි. දහරො තං අපස්සන්තො සාමණෙරාති පක්කොසි. සො ‘මයා පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය භික්ඛුනා සද්ධිං ද්වෙ කථා නාම න කථිතපුබ්බා. අඤ්ඤස්මිම්පි දිවසෙ උපරි විසෙසං නිබ්බත්තෙස්සාමී’ති චින්තෙත්වා කිං, භන්තෙති පටිවචනමදාසි. ‘එහී’ති ච වුත්තෙ එකවචනෙනෙව ආගන්ත්වා, ‘භන්තෙ, ඉමිනා තාව මග්ගෙනෙව ගන්ත්වා මයා ඨිතොකාසෙ මුහුත්තං [Pg.167] පුරත්ථාභිමුඛො ඨත්වා ඔලොකෙථා’ති ආහ. සො තථා කත්වා තෙන පත්තවිසෙසමෙව පාපුණි. එවං එකං අසුභං ද්වින්නං ජනානං අත්ථාය ජාතං. එවං සාත්ථම්පි පනෙතං පුරිසස්ස මාතුගාමාසුභං අසප්පායං, මාතුගාමස්ස ච පුරිසාසුභං අසප්පායං, සභාගමෙව සප්පායන්ති එවං සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං නාම.

Auch das Betrachten einer unschönen Erscheinung ist zweckmäßig. Zur Verdeutlichung dieses Sinnes dient folgende Geschichte: Es heißt, ein junger Mönch ging mit einem Novizen los, um Zahnhölzer zu holen. Der Novize verließ den Weg, ging voraus, sah eine Leiche und brachte die erste meditative Vertiefung hervor. Indem er eben diese als Grundlage nahm und die Gestaltungen untersuchte, verwirklichte er drei Früchte der Heiligkeit und verweilte dort, nachdem er das Meditationsobjekt für den höheren Pfad erfasst hatte. Der junge Mönch sah ihn nicht und rief: „Novize!“ Dieser dachte: „Seit dem Tag meiner Ordination habe ich mit einem Mönch nie zwei unnötige Sätze gewechselt. Auch an einem anderen Tag werde ich die höhere Auszeichnung erreichen“, und antwortete: „Was gibt es, Ehrwürdiger?“ Als er „Komm her!“ gerufen wurde, kam er mit nur einem Wort und sagte: „Ehrwürdiger, geht bitte diesen Weg entlang und bleibt an der Stelle, wo ich stand, einen Moment lang mit dem Gesicht nach Osten stehen und schaut.“ Dieser tat dies und erreichte eben jene besondere Stufe, die der andere erreicht hatte. So wurde eine einzige Leiche zum Nutzen für zwei Personen. Doch obwohl dies zweckmäßig ist, ist für einen Mann eine weibliche Leiche ungeeignet und für eine Frau eine männliche Leiche ungeeignet. Nur eine gleichartige Leiche ist geeignet. Dieses Erfassen der Eignung nennt man Wissensklarheit über die Eignung.

එවං පරිග්ගහිතසාත්ථකසප්පායස්ස පන අට්ඨතිංසාය කම්මට්ඨානෙසු අත්තනො චිත්තරුචියං කම්මට්ඨානසඞ්ඛාතං ගොචරං උග්ගහෙත්වා භික්ඛාචාරගොචරෙ තං ගහෙත්වාව ගමනං ගොචරසම්පජඤ්ඤං නාම. තස්සාවිභාවනත්ථං ඉදං චතුක්කං වෙදිතබ්බං –

Für jemanden, der so Zweckmäßigkeit und Eignung erfasst hat, ist das Aufgreifen eines Meditationsobjektes unter den 38 Arten, welches dem eigenen Geist gefällt, und das Festhalten an diesem Bereich während des Almosengangs die Wissensklarheit über den Bereich. Um dies zu verdeutlichen, ist das folgende Viererschema zu verstehen:

ඉධෙකච්චො භික්ඛු හරති, න පච්චාහරති; එකච්චො පච්චාහරති, න හරති; එකච්චො පන නෙව හරති, න පච්චාහරති; එකච්චො හරති ච, පච්චාහරති චාති. තත්ථ යො භික්ඛු දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ච ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙත්වා තථා රත්තියා පඨමයාමෙ, මජ්ඣිමයාමෙ සෙය්‍යං කප්පෙත්වා පච්ඡිමයාමෙපි නිසජ්ජචඞ්කමෙහි වීතිනාමෙත්වා පගෙව චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණවත්තං කත්වා බොධිරුක්ඛෙ උදකං ආසිඤ්චිත්වා, පානීයං පරිභොජනීයං පච්චුපට්ඨපෙත්වා ආචරියුපජ්ඣායවත්තාදීනි සබ්බානි ඛන්ධකවත්තානි සමාදාය වත්තති. සො සරීරපරිකම්මං කත්වා සෙනාසනං පවිසිත්වා ද්වෙ තයො පල්ලඞ්කෙ උසුමං ගාහාපෙන්තො කම්මට්ඨානං අනුයුඤ්ජිත්වා භික්ඛාචාරවෙලායං උට්ඨහිත්වා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව පත්තචීවරමාදාය සෙනාසනතො නික්ඛමිත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තොව චෙතියඞ්ගණං ගන්ත්වා, සචෙ බුද්ධානුස්සතිකම්මට්ඨානං හොති, තං අවිස්සජ්ජෙත්වාව චෙතියඞ්ගණං පවිසති. අඤ්ඤං චෙ කම්මට්ඨානං හොති, සොපානමූලෙ ඨත්වා හත්ථෙන ගහිතභණ්ඩං විය තං ඨපෙත්වා බුද්ධාරම්මණං පීතිං ගහෙත්වා චෙතියඞ්ගණං ආරුය්හ, මහන්තං චෙතියං චෙ, තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා චතූසු ඨානෙසු වන්දිතබ්බං. ඛුද්දකං චෙතියං චෙ, තථෙව පදක්ඛිණං කත්වා අට්ඨසු ඨානෙසු වන්දිතබ්බං. චෙතියං වන්දිත්වා බොධියඞ්ගණං පත්තෙනාපි බුද්ධස්ස භගවතො සම්මුඛා විය නිපච්චාකාරං දස්සෙත්වා බොධි වන්දිතබ්බා. සො එවං චෙතියඤ්ච බොධිඤ්ච වන්දිත්වා පටිසාමිතට්ඨානං ගන්ත්වා පටිසාමිතභණ්ඩකං හත්ථෙන ගණ්හන්තො විය නික්ඛිත්තකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ගාමසමීපෙ කම්මට්ඨානසීසෙනෙව චීවරං පාරුපිත්වා ගාමං පිණ්ඩාය පවිසති. අථ නං මනුස්සා දිස්වා අය්‍යො නො ආගතොති පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තං ගහෙත්වා ආසනසාලාය වා ගෙහෙ වා [Pg.168] නිසීදාපෙත්වා යාගුං දත්වා යාව භත්තං න නිට්ඨාති, තාව පාදෙ ධොවිත්වා තෙලෙන මක්ඛෙත්වා පුරතො තෙ නිසීදිත්වා පඤ්හං වා පුච්ඡන්ති, ධම්මං වා සොතුකාමා හොන්ති. සචෙපි න කථාපෙන්ති, ජනසඞ්ගහත්ථං ධම්මකථා නාම කාතබ්බා යෙවාති අට්ඨකථාචරියා වදන්ති. ධම්මකථා හි කම්මට්ඨානවිනිමුත්තා නාම නත්ථි, තස්මා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ධම්මකථං කථෙත්වා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ආහාරං පරිභුඤ්ජිත්වා අනුමොදනං කත්වා නිවත්තියමානෙහිපි මනුස්සෙහි අනුගතොව ගාමතො නික්ඛමිත්වා තත්ථ තෙ නිවත්තෙත්වා මග්ගං පටිපජ්ජති.

In dieser Lehre trägt ein gewisser Mönch das Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) beim Hinausgehen mit sich, aber nicht beim Zurückkehren; ein anderer trägt es beim Zurückkehren mit sich, aber nicht beim Hinausgehen; wieder ein anderer trägt es weder beim Hinausgehen noch beim Zurückkehren mit sich; und ein weiterer trägt es sowohl beim Hinausgehen als auch beim Zurückkehren mit sich. Darunter ist jener Mönch zu verstehen, der den Tag über durch Gehmeditation und Sitzen seinen Geist von den hemmenden Dingen (Nīvaraṇas) reinigt, ebenso in der ersten Nachtwache, in der mittleren Nachtwache ruht und in der letzten Nachtwache die Zeit wiederum mit Sitzen und Gehen verbringt. Früh am Morgen erfüllt er die Pflichten auf dem Platz des Cetiya und des Bodhi-Baumes, begießt den Bodhi-Baum mit Wasser, stellt Trink- und Brauchwasser bereit und übernimmt gewissenhaft alle in den Khandhakas vorgeschriebenen Pflichten gegenüber Lehrern und Mentoren. Nachdem er die Körperpflege verrichtet hat, begibt er sich in seine Unterkunft, verweilt dort für zwei oder drei Sitzperioden in meditativer Versenkung, um die Körperwärme zu regulieren, und widmet sich intensiv seinem Kammaṭṭhāna. Zur Zeit des Almosengangs erhebt er sich, nimmt Schale und Gewand mit dem Kammaṭṭhāna als Hauptaugenmerk, verlässt seine Unterkunft und begibt sich, das Kammaṭṭhāna achtsam im Geist bewahrend, zum Cetiya-Platz. Falls sein Kammaṭṭhāna die Buddhanussati (Betrachtung des Buddha) ist, betritt er den Cetiya-Platz, ohne dieses loszulassen. Falls es ein anderes Kammaṭṭhāna ist, verweilt er am Fuße der Treppe, legt es gleichsam wie einen in der Hand gehaltenen Gegenstand ab, ergreift die mit der Vorstellung des Buddha verbundene Verzückung (Pīti) und betritt den Cetiya-Platz. Wenn es ein großes Cetiya ist, umrundet er es dreimal ehrfurchtsvoll und erweist an vier Stellen seine Reverenz. Wenn es ein kleines Cetiya ist, verfährt er ebenso mit der Umrundung und erweist an acht Stellen seine Reverenz. Nach der Verehrung des Cetiya erweist er dem Bodhi-Baum ebenso ehrfurchtsvoll seine Achtung, als stünde er dem Erhabenen Buddha persönlich gegenüber. Nachdem er so das Cetiya und den Bodhi-Baum verehrt hat, geht er dorthin, wo er das Meditationsobjekt abgelegt hat, nimmt es wieder auf, als würde er einen verwahrten Gegenstand mit der Hand ergreifen, hüllt sich nahe dem Dorf mit dem Kammaṭṭhāna als Hauptaugenmerk in sein Gewand und betritt das Dorf für den Almosengang. Wenn die Menschen ihn sehen, rufen sie: 'Unser Ehrwürdiger ist gekommen', kommen ihm entgegen, nehmen ihm die Schale ab, lassen ihn in der Versammlungshalle oder im Haus Platz nehmen, bieten ihm Grütze an und während das Essen noch zubereitet wird, waschen sie ihm die Füße, salben sie mit Öl und setzen sich vor ihn, um Fragen zu stellen oder der Lehre (Dhamma) zu lauschen. Auch wenn sie ihn nicht ausdrücklich darum bitten, sagen die Lehrer der Kommentare, dass man zum Wohle der Menschen eine Lehrrede halten sollte. Es gibt nämlich keine wahre Lehrrede, die vom Kammaṭṭhāna getrennt wäre. Daher hält er mit dem Kammaṭṭhāna als Grundlage die Lehrrede, nimmt mit dem Kammaṭṭhāna als Grundlage die Nahrung zu sich, spricht die Segensworte (Anumodanā) und macht sich auf den Weg, wobei er von den Menschen aus dem Dorf hinaus begleitet wird; dort lässt er sie umkehren und setzt seinen Weg fort.

අථ නං පුරෙතරං නික්ඛමිත්වා බහිගාමෙ කතභත්තකිච්චා සාමණෙරදහරභික්ඛූ දිස්වා පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරමස්ස ගණ්හන්ති. පොරාණකභික්ඛූ කිර අම්හාකං උපජ්ඣායො ආචරියොති න මුඛං ඔලොකෙත්වා වත්තං කරොන්ති, සම්පත්තපරිච්ඡෙදෙනෙව කරොන්ති. තෙ තං පුච්ඡන්ති – ‘‘භන්තෙ, එතෙ මනුස්සා තුම්හාකං කිං හොන්ති, මාතිපක්ඛතො සම්බන්ධා පිතිපක්ඛතො’’ති? කිං දිස්වා පුච්ඡථාති? තුම්හෙසු එතෙසං පෙමං බහුමානන්ති. ආවුසො, යං මාතාපිතූහිපි දුක්කරං, තං එතෙ අම්හාකං කරොන්ති, පත්තචීවරම්පි නො එතෙසං සන්තකමෙව, එතෙසං ආනුභාවෙන නෙව භයෙ භයං, න ඡාතකෙ ඡාතකං ජානාම. ඊදිසා නාම අම්හාකං උපකාරිනො නත්ථීති තෙසං ගුණෙ කථෙන්තො ගච්ඡති. අයං වුච්චති හරති න පච්චාහරතීති.

Dann sehen ihn Novizen und junge Mönche, die ihre Mahlzeit außerhalb des Dorfes bereits beendet haben, kommen ihm entgegen und nehmen ihm Schale und Gewand ab. Es heißt, dass die altehrwürdigen Mönche den Dienst nicht leisten, indem sie auf das Ansehen der Person schauen, sondern sie erfüllen die Pflichten einfach gegenüber dem Ankömmling. Sie fragen ihn: 'Ehrwürdiger, in welcher Beziehung stehen diese Menschen zu Euch? Sind sie mütterlicherseits oder väterlicherseits verwandt?' Wenn er gefragt wird: 'Was habt ihr gesehen, dass ihr so fragt?', antworten sie: 'Wir sahen ihre Liebe und tiefe Verehrung für Euch.' Dann sagt er: 'Ihr Lieben, was selbst Mutter und Vater nur schwerlich tun können, das tun diese Menschen für uns. Sogar unsere Schale und unser Gewand sind ihr Eigentum. Dank ihres Beistandes spüren wir in Zeiten der Gefahr keine Furcht und in Zeiten des Hungers keine Not. Es gibt niemanden, der uns so hilfreich zur Seite steht wie diese Menschen.' Während er so ihre Vorzüge preist, setzt er seinen Weg fort. Von solch einem Mönch heißt es: 'Er trägt es (das Meditationsobjekt) beim Hinausgehen mit sich, aber nicht beim Zurückkehren.'

යස්ස පන පගෙව වුත්තප්පකාරං වත්තපටිපත්තිං කරොන්තස්ස කම්මජතෙජොධාතු පජ්ජලති, අනුපාදින්නකං මුඤ්චිත්වා උපාදින්නකං ගණ්හාති, සරීරතො සෙදා මුඤ්චන්ති, කම්මට්ඨානං වීථිං නාරොහති, සො පගෙව පත්තචීවරමාදාය වෙගසා චෙතියං වන්දිත්වා ගොරූපානං නික්ඛමනවෙලායමෙව ගාමං යාගුභික්ඛාය පවිසිත්වා යාගුං ලභිත්වා ආසනසාලං ගන්ත්වා පිවති, අථස්ස ද්වත්තික්ඛත්තුං අජ්ඣොහරණමත්තෙනෙව කම්මජතෙජොධාතු උපාදින්නකං මුඤ්චිත්වා අනුපාදින්නකං ගණ්හාති, ඝටසතෙන න්හාතො විය තෙජොධාතු පරිළාහනිබ්බානං පත්වා කම්මට්ඨානසීසෙන යාගුං පරිභුඤ්ජිත්වා පත්තඤ්ච මුඛඤ්ච ධොවිත්වා අන්තරාභත්තෙ කම්මට්ඨානං මනසිකත්වා අවසෙසට්ඨානෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කම්මට්ඨානසීසෙන ආහාරඤ්ච පරිභුඤ්ජිත්වා තතො පට්ඨාය පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛං උපට්ඨහමානං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ආගච්ඡති, අයං වුච්චති පච්චාහරති [Pg.169] න හරතීති. එදිසා ච භික්ඛූ යාගුං පිවිත්වා විපස්සනං ආරභිත්වා බුද්ධසාසනෙ අරහත්තප්පත්තා නාම ගණනපථං වීතිවත්තා. සීහළදීපෙයෙව තෙසු තෙසු ගාමෙසු ආසනසාලායං වා න තං ආසනමත්ථි, යත්ථ යාගුං පිවිත්වා අරහත්තප්පත්තා භික්ඛූ නත්ථීති.

Wem jedoch, während er die oben beschriebenen Pflichten erfüllt, das durch das Kamma (Verdauungsfeuer) erzeugte Hitze-Element stark aufflammt, sodass es den unbewussten Stoffwechsel verlässt und den bewussten Körper angreift, Schweiß aus dem Körper bricht und er nicht in der Lage ist, den Pfad des Kammaṭṭhāna beizubehalten, der nimmt frühzeitig Schale und Gewand, verehrt eilends das Cetiya und betritt das Dorf zur Zeit, wenn das Vieh ausgetrieben wird, um Almosen-Grütze zu erhalten. Er erhält die Grütze, geht zur Versammlungshalle und trinkt sie. Sobald er sie geschluckt hat, lässt das Verdauungsfeuer vom Körper ab und greift die Nahrung an. Wie jemand, der mit hundert Krügen Wasser übergossen wurde, erfährt er die Beruhigung der Hitze des Tejo-Elements. Mit dem Kammaṭṭhāna als Hauptaugenmerk nimmt er die Grütze zu sich, wäscht Schale und Mund, besinnt sich zwischen den Mahlzeiten auf das Kammaṭṭhāna, zieht für die restliche Zeit zur Almosensammlung umher, nimmt die Nahrung mit dem Kammaṭṭhāna als Grundlage zu sich und kehrt von da an mit dem Kammaṭṭhāna zurück, das ihm beständig und ununterbrochen gegenwärtig ist. Von diesem heißt es: 'Er trägt es beim Zurückkehren mit sich, aber nicht beim Hinausgehen.' Solche Mönche, die nach dem Trinken der Grütze mit der Vipassanā (Einsicht) begannen und in der Lehre des Buddha die Arhatschaft (Erlösung) erlangten, sind unzählbar. Allein auf der Insel Sri Lanka gibt es in den verschiedenen Dörfern keinen Platz in den Versammlungshallen, an dem nicht Mönche nach dem Trinken der Grütze die Arhatschaft erlangt hätten.

යො පන පමාදවිහාරී හොති, නික්ඛිත්තධුරො සබ්බවත්තානි භින්දිත්වා පඤ්චවිධචෙතොඛීලවිනිබන්ධචිත්තො විහරන්තො – ‘‘කම්මට්ඨානං නාම අත්ථී’’ති සඤ්ඤම්පි අකත්වා ගාමං පිණ්ඩාය පවිසිත්වා අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන සංසට්ඨො චරිත්වා ච භුඤ්ජිත්වා ච තුච්ඡො නික්ඛමති, අයං වුච්චති නෙව හරති න පච්චාහරතීති.

Wer jedoch in Nachlässigkeit lebt, die Anstrengung aufgegeben hat, alle Pflichten verletzt und mit einem Geist verweilt, der von den fünf Arten geistiger Dornen und Fesseln befangen ist – ohne sich auch nur bewusst zu sein, dass es so etwas wie ein Meditationsobjekt gibt –, wer das Dorf zum Almosengang betritt, sich in ungebührlicher Weise mit Laien einlässt, umherzieht und isst und dann leer [an geistiger Frucht] wieder herauskommt, von dem sagt man, er nehme [das Meditationsobjekt] weder mit, noch bringe er es zurück.

යො පනායං – ‘‘හරති ච පච්චාහරති චා’’ති වුත්තො, සො ගතපච්චාගතවත්තවසෙනෙව වෙදිතබ්බො. අත්තකාමා හි කුලපුත්තා සාසනෙ පබ්බජිත්වා දසපි වීසම්පි තිංසම්පි චත්තාලීසම්පි පඤ්ඤාසම්පි සතම්පි එකතො වසන්තා කතිකවත්තං කත්වා විහරන්ති, ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ජීවිකාපකතා පබ්බජිතා, දුක්ඛා මුච්චිතුකාමා පනෙත්ථ පබ්බජිතා, තස්මා ගමනෙ උප්පන්නකිලෙසං ගමනෙයෙව නිග්ගණ්හථ, තථා ඨානෙ, නිසජ්ජාය, සයනෙ උප්පන්නකිලෙසං සයනෙව නිග්ගණ්හථා’’ති.

Wer hingegen als einer bezeichnet wird, der es „mitnimmt und zurückbringt“, der ist im Sinne der Pflicht des Gehens und Zurückkehrens (gatapaccāgatavatta) zu verstehen. Denn edle Söhne, die ihr eigenes Wohl suchen, treten in die Lehre ein und leben zu zehnt, zwanzig, dreißig, vierzig, fünfzig oder zu hunderten zusammen und treffen eine Vereinbarung: „Ihr Ehrwürdigen, ihr seid nicht aus Schuldennot, nicht aus Furcht und nicht wegen des Lebensunterhalts Mönche geworden; ihr seid hier eingetreten, weil ihr euch vom Leiden befreien wollt. Deshalb unterdrückt die Befleckung, die beim Gehen entsteht, bereits beim Gehen; ebenso unterdrückt die Befleckung, die beim Stehen, Sitzen oder Liegen entsteht, in eben dieser Haltung.“

තෙ එවං කතිකවත්තං කත්වා භික්ඛාචාරං ගච්ඡන්තා අඩ්ඪඋසභඋසභඅඩ්ඪගාවුතගාවුතන්තරෙසු පාසාණා හොන්ති, තාය සඤ්ඤාය කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තාව ගච්ඡන්ති. සචෙ කස්සචි ගමනෙ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථෙව නං නිග්ගණ්හාති. තථා අසක්කොන්තො තිට්ඨති, අථස්ස පච්ඡතො ආගච්ඡන්තොපි තිට්ඨති. සො ‘‘අයං භික්ඛු තුය්හං උප්පන්නවිතක්කං ජානාති, අනනුච්ඡවිකං තෙ එත’’න්ති අත්තානං පටිචොදෙත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා තත්ථෙව අරියභූමිං ඔක්කමති; තථා අසක්කොන්තො නිසීදති. අථස්ස පච්ඡතො ආගච්ඡන්තොපි නිසීදතීති සොයෙව නයො. අරියභූමිං ඔක්කමිතුං අසක්කොන්තොපි තං කිලෙසං වික්ඛම්භෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තොව ගච්ඡති, න කම්මට්ඨානවිප්පයුත්තෙන චිත්තෙන පාදං උද්ධරති, උද්ධරති චෙ, පටිනිවත්තිත්වා පුරිමපදෙසංයෙව එති. ආලින්දකවාසී මහාඵුස්සදෙවත්ථෙරො විය.

Nachdem sie diese Vereinbarung getroffen haben, gehen sie zum Almosengang und nutzen Steine in Abständen von einer halben Usabha, einer Usabha, einer halben Gāvuta oder einer Gāvuta als Markierungen, wobei sie nur mit aufmerksamem Geist auf das Meditationsobjekt gehen. Falls bei jemandem während des Gehens eine Befleckung aufsteigt, unterdrückt er sie genau dort. Wenn ihm dies nicht gelingt, bleibt er stehen; dann bleibt auch der hinter ihm Kommende stehen. Er mahnt sich selbst: „Dieser Mönch weiß um deinen aufgestiegenen Gedanken, das ist für dich ungebührlich“, entfaltet die Einsicht (Vipassanā) und betritt genau dort die Ebene der Edlen (Ariyabhūmi). Gelingt ihm dies nicht, setzt er sich hin; für den hinter ihm Kommenden gilt dasselbe Verfahren. Selbst wenn er die Ebene der Edlen nicht betreten kann, unterdrückt er jene Befleckung und geht weiter, indem er das Meditationsobjekt im Geist behält. Er hebt den Fuß nicht mit einem vom Meditationsobjekt getrennten Geist; wenn er ihn doch so hebt, kehrt er um und tritt wieder an die vorherige Stelle. Wie der in Ālindaka lebende Mahāphussadeva Thera.

සො [Pg.170] කිර එකූනවීසතිවස්සානි ගතපච්චාගතවත්තං පූරෙන්තො එව විහාසි, මනුස්සාපි අද්දසංසු අන්තරාමග්ගෙ කසන්තා ච වපන්තා ච මද්දන්තා ච කම්මානි ච කරොන්තා ථෙරං තථාගච්ඡන්තං දිස්වා – ‘‘අයං ථෙරො පුනප්පුනං නිවත්තිත්වා ගච්ඡති, කින්නු ඛො මග්ගමූළ්හො, උදාහු කිඤ්චි පමුට්ඨො’’ති සමුල්ලපන්ති. සො තං අනාදියිත්වා කම්මට්ඨානයුත්තචිත්තෙනෙව සමණධම්මං කරොන්තො වීසතිවස්සබ්භන්තරෙ අරහත්තං පාපුණි, අරහත්තප්පත්තදිවසෙ චස්ස චඞ්කමනකොටියං අධිවත්ථා දෙවතා අඞ්ගුලීහි දීපං උජ්ජාලෙත්වා අට්ඨාසි. චත්තාරොපි මහාරාජානො සක්කො ච දෙවානමින්දො බ්‍රහ්මා ච සහම්පති උපට්ඨානං අගමංසු. තඤ්ච ඔභාසං දිස්වා වනවාසී මහාතිස්සත්ථෙරො තං දුතියදිවසෙ පුච්ඡි – ‘‘රත්තිභාගෙ ආයස්මතො සන්තිකෙ ඔභාසො අහොසි, කිං සො ඔභාසො’’ති? ථෙරො වික්ඛෙපං කරොන්තො ඔභාසො නාම දීපොභාසොපි හොති, මණිඔභාසොපීති එවමාදිමාහ. තතො ‘පටිච්ඡාදෙථ තුම්හෙ’ති නිබද්ධො ‘ආමා’ති පටිජානිත්වා ආරොචෙසි. කාළවල්ලිමණ්ඩපවාසී මහානාගත්ථෙරො විය ච.

Jener soll neunzehn Jahre lang die Pflicht des Gehens und Zurückkehrens erfüllt haben. Die Menschen sahen den Thera so gehen, während sie auf dem Weg pflügten, säten oder droschen, und sagten zueinander: „Dieser Thera kehrt immer wieder um; hat er etwa den Weg verloren oder etwas vergessen?“ Er schenkte dem keine Beachtung, übte die mönchischen Tugenden mit einem mit dem Meditationsobjekt verbundenen Geist aus und erlangte innerhalb von zwanzig Jahren die Arahantschaft. Am Tag seiner Erlangung der Arahantschaft stand eine Gottheit am Ende seines Wandelgangs und erleuchtete mit ihren Fingern den Weg wie mit einer Lampe. Auch die vier Weltkönige, Sakka, der Herr der Götter, und Brahma Sahampati kamen, um ihm aufzuwarten. Als der im Wald lebende Mahātissa Thera diesen Glanz sah, fragte er ihn am nächsten Tag: „In der Nacht war ein Glanz in der Nähe des Ehrwürdigen, was war das für ein Glanz?“ Der Thera wollte es abtun und sagte: „Ein Glanz kann Lampenlicht oder der Glanz von Edelsteinen sein.“ Doch als er mit den Worten „Ihr wollt es verbergen“ bedrängt wurde, gestand er es mit „Ja“ ein und berichtete davon. Ebenso wie der in Kāḷavallimaṇḍapa lebende Mahānāga Thera.

සොපි කිර ගතපච්චාගතවත්තං පූරෙන්තො – පඨමං තාව භගවතො මහාපධානං පූජෙස්සාමීති සත්තවස්සානි ඨානචඞ්කමමෙව අධිට්ඨාසි. පුන සොළසවස්සානි ගතපච්චාගතවත්තං පූරෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. සො කම්මට්ඨානයුත්තෙනෙව චිත්තෙන පාදං උද්ධරන්තො, වියුත්තෙන උද්ධටෙ පටිනිවත්තෙන්තො ගාමසමීපං ගන්ත්වා ‘‘ගාවී නු පබ්බජිතො නූ’’ති ආසඞ්කනීයපදෙසෙ ඨත්වා චීවරං පාරුපිත්වා කච්ඡකන්තරතො උදකෙන පත්තං ධොවිත්වා උදකගණ්ඩූසං කරොති. කිං කාරණා? මා මෙ භික්ඛං දාතුං වා වන්දිතුං වා ආගතෙ මනුස්සෙ ‘දීඝායුකා හොථා’ති වචනමත්තෙනාපි කම්මට්ඨානවික්ඛෙපො අහොසීති. ‘‘අජ්ජ, භන්තෙ, කතිමී’’ති දිවසං වා භික්ඛුගණනං වා පඤ්හං වා පුච්ඡිතො පන උදකං ගිලිත්වා ආරොචෙති. සචෙ දිවසාදීනි පුච්ඡකා න හොන්ති, නික්ඛමනවෙලාය ගාමද්වාරෙ නිට්ඨුභිත්වාව යාති.

Auch jener soll die Pflicht des Gehens und Zurückkehrens erfüllt haben. Zuerst nahm er sich vor: „Ich werde die Große Anstrengung des Erhabenen verehren“, und gelobte sieben Jahre lang nur zu stehen und zu gehen. Danach erfüllte er sechzehn Jahre lang die Pflicht des Gehens und Zurückkehrens und erreichte die Arahantschaft. Er hob den Fuß nur mit einem mit dem Meditationsobjekt verbundenen Geist; war er ohne diesen gehoben worden, kehrte er um. Wenn er in die Nähe des Dorfes kam, hielt er an einer Stelle inne, wo man zweifeln könnte: „Ist das eine Kuh oder ein Mönch?“, legte das Gewand an, wusch die Almosenschale mit Wasser aus seinem Wasserkrug und nahm einen Schluck Wasser in den Mund. Warum? Damit ihm nicht durch das bloße Sprechen von Worten wie „Möget ihr lange leben“ gegenüber den Menschen, die kamen, um Almosen zu geben oder ihn zu verehren, die Konzentration auf das Meditationsobjekt zerstreut würde. Wenn er jedoch nach dem Datum, der Anzahl der Mönche oder einer Lehrfrage gefragt wurde, schluckte er das Wasser und gab Auskunft. Wenn es keine Fragesteller gab, spie er das Wasser beim Verlassen des Dorfes am Dorftor aus und ging weiter.

කලම්බතිත්ථවිහාරෙ වස්සූපගතා පඤ්ඤාසභික්ඛූ විය ච. තෙ කිර ආසළ්හිපුණ්ණමායං කතිකවත්තං අකංසු – ‘‘අරහත්තං අප්පත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාලපිස්සාමා’’ති, ගාමඤ්ච පිණ්ඩාය පවිසන්තා උදකගණ්ඩූසං කත්වා පවිසිංසු. දිවසාදීසු පුච්ඡිතෙසු වුත්තනයෙනෙව පටිපජ්ජිංසු. තත්ථ මනුස්සා නිට්ඨුභනං [Pg.171] දිස්වා ජානිංසු – ‘‘අජ්ජෙකො ආගතො, අජ්ජ ද්වෙ’’ති. එවඤ්ච චින්තෙසුං – ‘‘කින්නු ඛො එතෙ අම්හෙහියෙව සද්ධිං න සල්ලපන්ති, උදාහු අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි. සචෙ අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි න සල්ලපන්ති, අද්ධා විවාදජාතා භවිස්සන්ති. එථ නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං ඛමාපෙස්සාමා’’ති, සබ්බෙ විහාරං ගන්ත්වා පඤ්ඤාසාය භික්ඛූසු ද්වෙපි භික්ඛූ එකොකාසෙ නාද්දසංසු. තතො යො තෙසු චක්ඛුමා පුරිසො, සො ආහ – ‘‘න භො කලහකාරකානං වසනොකාසො ඊදිසො හොති, සුසම්මට්ඨං චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණං, සුනික්ඛිත්තා සම්මජ්ජනියො, සූපට්ඨපිතං පානීයං පරිභොජනීය’’න්ති, තෙ තතොව නිවත්තා. තෙපි භික්ඛූ අන්තො තෙමාසෙයෙව අරහත්තං පත්වා මහාපවාරණාය විසුද්ධිපවාරණං පවාරෙසුං.

Ebenso war es mit den fünfzig Mönchen, die die Regenzeit im Kalambatittha-Kloster verbrachten. Es heißt, dass sie am Vollmondtag des Monats Āsaḷha eine Vereinbarung trafen: „Solange wir die Arahantschaft nicht erreicht haben, wollen wir kein Wort miteinander sprechen.“ Wenn sie zur Almosenrunde in das Dorf gingen, nahmen sie einen Schluck Wasser in den Mund und betraten so das Dorf. Wenn sie an Tagen nach der Zeit gefragt wurden, verhielten sie sich genau nach der zuvor beschriebenen Methode. Die Menschen dort bemerkten das Ausspucken des Wassers und wussten: „Heute ist einer gekommen, heute sind zwei gekommen.“ Und sie dachten: „Sprechen diese Mönche etwa nicht mit uns oder sprechen sie auch untereinander nicht? Wenn sie auch untereinander nicht sprechen, haben sie sicherlich Streit. Wohlan, wir wollen sie miteinander versöhnen.“ Alle gingen zum Kloster, doch unter den fünfzig Mönchen fanden sie nicht einmal zwei Mönche an einem Ort zusammen. Da sagte ein weiser Mann unter ihnen: „Ihr Herren, der Aufenthaltsort von streitenden Mönchen sieht nicht so aus. Der Hof der Cetiya und der Hof des Bodhi-Baums sind sauber gefegt, die Besen sind ordentlich weggeräumt, Trinkwasser und Nutzwasser sind gut bereitgestellt.“ Daraufhin kehrten sie um. Auch jene Mönche erreichten noch innerhalb der drei Monate die Arahantschaft und feierten am Tag der großen Pavāraṇā die reine Pavāraṇā.

එවං කාළවල්ලිමණ්ඩපවාසී මහානාගත්ථෙරො විය, කලම්බතිත්ථවිහාරෙ වස්සූපගතභික්ඛූ විය ච කම්මට්ඨානයුත්තෙනෙව චිත්තෙන පාදං උද්ධරන්තො ගාමසමීපං ගන්ත්වා උදකගණ්ඩූසං කත්වා වීථියො සල්ලක්ඛෙත්වා, යත්ථ සුරාසොණ්ඩධුත්තාදයො කලහකාරකා චණ්ඩහත්ථිඅස්සාදයො වා නත්ථි, තං වීථිං පටිපජ්ජති. තත්ථ ච පිණ්ඩාය චරමානො න තුරිතතුරිතො විය ජවෙන ගච්ඡති. න හි ජවෙන පිණ්ඩපාතියධුතඞ්ගං නාම කිඤ්චි අත්ථි. විසමභූමිභාගප්පත්තං පන උදකසකටං විය නිච්චලො හුත්වා ගච්ඡති. අනුඝරං පවිට්ඨො ච දාතුකාමං වා අදාතුකාමං වා සල්ලක්ඛෙත්වා තදනුරූපං කාලං ආගමෙන්තො භික්ඛං පටිලභිත්වා ආදාය අන්තොගාමෙ වා බහිගාමෙ වා විහාරමෙව වා ආගන්ත්වා යථා ඵාසුකෙ පතිරූපෙ ඔකාසෙ නිසීදිත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤං උපට්ඨපෙත්වා අක්ඛබ්භඤ්ජන – වණලෙපනපුත්තමංසූපමවසෙන පච්චවෙක්ඛන්තො අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං ආහාරං ආහාරෙති, නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය…පෙ… භුත්තාවී ච උදකකිච්චං කත්වා මුහුත්තං භත්තකිලමථං පටිප්පස්සම්භෙත්වා යථා පුරෙභත්තං, එවං පච්ඡාභත්තං පුරිමයාමං පච්ඡිමයාමඤ්ච කම්මට්ඨානමෙව මනසි කරොති, අයං වුච්චති හරති ච පච්චාහරති චාති.

Ebenso wie der im Kāḷavallimaṇḍapa lebende Mahānāga-Thera oder wie die Mönche, die die Regenzeit im Kalambatittha-Kloster verbrachten, hebt ein Mönch seinen Fuß mit einem Geist, der fest mit dem Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) verbunden ist. Wenn er sich dem Dorf nähert, nimmt er einen Schluck Wasser in den Mund und prüft die Straßen: Wo es keine Trunkenbolde, liederliche Leute, Streitsüchtige oder wilden Elefanten und Pferde gibt, diesen Weg schlägt er ein. Während er dort auf Almosenrunde geht, eilt er nicht hastig dahin. Denn es gibt keine asketische Übung der Almosenrunde, die in Eile ausgeführt wird. Vielmehr geht er so unerschütterlich wie ein Wasserwagen, der über unebenes Gelände fährt. Wenn er von Haus zu Haus geht, bemerkt er, wer geben will und wer nicht, wartet die angemessene Zeit ab und nimmt die Speise entgegen. Er kehrt entweder ins Dorf, vor das Dorf oder ins Kloster zurück, setzt sich an einen angenehmen, passenden Ort und reflektiert über das Meditationsobjekt. Er erweckt die Wahrnehmung der Widerwärtigkeit der Nahrung und nimmt die Nahrung unter Berücksichtigung der acht Faktoren zu sich, wobei er sie mit dem Schmieren einer Wagenachse, dem Salben einer Wunde oder dem Verzehr des Fleisches des eigenen Sohnes vergleicht – weder zum Vergnügen noch zum Berauschen, noch zur Verschönerung oder zum Putz... und so weiter. Wenn er gegessen hat, verrichtet er die Reinigung mit Wasser, lässt für einen Moment die Müdigkeit nach dem Essen abklingen und widmet sich dann dem Meditationsobjekt in der Zeit nach dem Essen ebenso wie vor dem Essen, sowie in der ersten und der letzten Nachtwache. Von einem solchen Mönch sagt man, dass er das Meditationsobjekt hinausführt und wieder zurückbringt.

ඉදං පන හරණපච්චාහරණසඞ්ඛාතං ගතපච්චාගතවත්තං පූරෙන්තො යදි උපනිස්සයසම්පන්නො හොති, පඨමවයෙ එව අරහත්තං පාපුණාති. නො චෙ පඨමවයෙ පාපුණාති, අථ මජ්ඣිමවයෙ; නො චෙ මජ්ඣිමවයෙ පාපුණාති, අථ මරණසමයෙ; නො චෙ මරණසමයෙ පාපුණාති, අථ [Pg.172] දෙවපුත්තො හුත්වා; නො චෙ දෙවපුත්තො හුත්වා පාපුණාති, අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ නිබ්බත්තො පච්චෙකබොධිං සච්ඡිකරොති. නො චෙ පච්චෙකබොධිං සච්ඡිකරොති, අථ බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ ඛිප්පාභිඤ්ඤො හොති; සෙය්‍යථාපි ථෙරො බාහියො දාරුචීරියො මහාපඤ්ඤො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො සාරිපුත්තො මහිද්ධිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො මහාමොග්ගල්ලානො ධුතවාදො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො මහාකස්සපො දිබ්බචක්ඛුකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො අනුරුද්ධො විනයධරො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො උපාලි ධම්මකථිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො පුණ්ණො මන්තාණිපුත්තො ආරඤ්ඤිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො රෙවතො බහුස්සුතො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො ආනන්දො භික්ඛාකාමො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො රාහුලො බුද්ධපුත්තොති. ඉති ඉමස්මිං චතුක්කෙ ය්වායං හරති ච පච්චාහරති ච, තස්ස ගොචරසම්පජඤ්ඤං සිඛාපත්තං හොති.

Wenn jemand diese Pflicht des Hinausführens und Zurückbringens (Gatapaccāgata-Vatta) erfüllt und über starke unterstützende Bedingungen (Upanissaya) verfügt, erreicht er die Arahantschaft bereits in seiner Jugend. Wenn nicht in der Jugend, dann im mittleren Lebensalter; wenn nicht im mittleren Lebensalter, dann zum Zeitpunkt des Todes; wenn nicht zum Zeitpunkt des Todes, dann nachdem er als Göttersohn wiedergeboren wurde. Wenn er als Göttersohn die Arahantschaft nicht erreicht, verwirklicht er die Paccekabodhi, falls er in einer Zeit ohne Buddha geboren wird. Wenn er nicht die Paccekabodhi verwirklicht, wird er in der Gegenwart eines Buddhas zu einem Menschen mit schneller Erkenntnisgabe (Khippābhiñño), wie der Thera Bāhiya Dārucīriya; oder zu einem von großer Weisheit, wie der Thera Sāriputta; oder zu einem von großer Wunderkraft, wie der Thera Mahāmoggallāna; oder zu einem, der die asketischen Übungen rühmt, wie der Thera Mahākassapa; oder zu einem mit dem göttlichen Auge, wie der Thera Anuruddha; oder zu einem Kenner des Vinaya, wie der Thera Upāli; oder zu einem Verkünder der Lehre, wie der Thera Puṇṇa Mantāṇiputta; oder zu einem Waldbewohner, wie der Thera Revata; oder zu einem von großer Gelehrsamkeit, wie der Thera Ānanda; oder zu einem, der begierig nach Schulung ist, wie der Thera Rāhula, der Sohn des Buddha. Somit ist in dieser vierfachen Einteilung das Gocara-Sampajañña (die Wissensklarheit bezüglich des Wirkungsfeldes) dessen, der das Meditationsobjekt hinausführt und zurückbringt, zur höchsten Vollendung gelangt.

අභික්කමාදීසු පන අසම්මුය්හනං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං, තං එවං වෙදිතබ්බං – ඉධ භික්ඛු අභික්කමන්තො වා පටික්කමන්තො වා යථා අන්ධබාලපුථුජ්ජනා අභික්කමාදීසු – ‘‘අත්තා අභික්කමති, අත්තනා අභික්කමො නිබ්බත්තිතො’’ති වා, ‘‘අහං අභික්කමාමි, මයා අභික්කමො නිබ්බත්තිතො’’ති වා සම්මුය්හන්ති, තථා අසම්මුය්හන්තො ‘‘අභික්කමාමී’’ති චිත්තෙ උප්පජ්ජමානෙ තෙනෙව චිත්තෙන සද්ධිං චිත්තසමුට්ඨානා වායොධාතු විඤ්ඤත්තිං ජනයමානා උප්පජ්ජති. ඉති චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙන අයං කායසම්මතො අට්ඨිසඞ්ඝාතො අභික්කමති. තස්සෙවං අභික්කමතො එකෙකපාදුද්ධරණෙ පථවීධාතු ආපොධාතූති ද්වෙ ධාතුයො ඔමත්තා හොන්ති මන්දා, ඉතරා ද්වෙ අධිමත්තා හොන්ති බලවතියො; තථා අතිහරණවීතිහරණෙසු. වොස්සජ්ජනෙ තෙජොධාතු වායොධාතූති ද්වෙ ධාතුයො ඔමත්තා හොන්ති මන්දා, ඉතරා ද්වෙ අධිමත්තා බලවතියො, තථා සන්නික්ඛෙපනසන්නිරුජ්ඣනෙසු. තත්ථ උද්ධරණෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා අතිහරණං න පාපුණන්ති, තථා අතිහරණෙ පවත්තා වීතිහරණං, වීතිහරණෙ පවත්තා වොස්සජ්ජනං, වොස්සජ්ජනෙ පවත්තා සන්නික්ඛෙපනං, සන්නික්ඛෙපනෙ පවත්තා සන්නිරුජ්ඣනං න පාපුණන්ති. තත්ථ තත්ථෙව පබ්බං පබ්බං සන්ධි සන්ධි ඔධි ඔධි හුත්වා තත්තකපාලෙ [Pg.173] පක්ඛිත්තතිලානි විය පටපටායන්තා භිජ්ජන්ති. තත්ථ කො එකො අභික්කමති, කස්ස වා එකස්ස අභික්කමනං? පරමත්ථතො හි ධාතූනංයෙව ගමනං, ධාතූනං ඨානං, ධාතූනං නිසජ්ජනං, ධාතූනං සයනං. තස්මිං තස්මිං කොට්ඨාසෙ සද්ධිං රූපෙන.

In Bezug auf das Vorwärtsgehen usw. ist das Freisein von Verwirrung die Wissensklarheit der Nicht-Verblendung (asammohasampajañña). Dies ist wie folgt zu verstehen: Hier geht ein Mönch vorwärts oder rückwärts; während blinde, törichte Weltlinge beim Vorwärtsgehen usw. verwirrt sind, indem sie denken: „Das Selbst geht vorwärts“, „Durch das Selbst wurde das Vorwärtsgehen bewirkt“ oder „Ich gehe vorwärts“, „Durch mich wurde das Vorwärtsgehen bewirkt“, so ist er nicht verwirrt. Wenn nämlich der Gedanke „Ich werde vorwärtsgehen“ entsteht, tritt zusammen mit eben diesem Bewusstsein das vom Bewusstsein erzeugte Wind-Element in Erscheinung, welches die körperliche Ausdrucksform (viññatti) hervorbringt. So geht dieser als Körper bezeichnete Knochenhaufen durch das Wirken des Wind-Elements, das eine Tätigkeit des Bewusstseins ist, vorwärts. Während er so vorwärtsgeht, sind beim Anheben jedes einzelnen Fußes die beiden Elemente Erd-Element und Wasser-Element geringfügig und schwach, während die anderen beiden [Feuer und Wind] überragend und kraftvoll sind; ebenso beim Vorwärtsführen und beim seitlichen Vorbeiführen. Beim Niedersetzen sind die beiden Elemente Feuer-Element und Wind-Element geringfügig und schwach, während die anderen beiden [Erde und Wasser] überragend und kraftvoll sind; ebenso beim Aufsetzen und Festdrücken. Dabei erreichen die beim Anheben entstandenen körperlichen und unkörperlichen Phänomene nicht die Phase des Vorwärtsführens; ebenso erreichen die beim Vorwärtsführen entstandenen Phänomene nicht die Phase des seitlichen Vorbeiführens; die beim seitlichen Vorbeiführen entstandenen nicht die des Niedersetzens; die beim Niedersetzen entstandenen nicht die des Aufsetzens; die beim Aufsetzen entstandenen erreichen nicht die Phase des Festdrückens. Genau dort, Glied für Glied, Gelenk für Gelenk, Abschnitt für Abschnitt, zerfallen sie wie Sesamkörner, die in eine glühende Pfanne geworfen werden und mit einem „pata-pata“-Geräusch zerplatzen. Wer geht dort als Einzelwesen vorwärts? Oder wessen Vorwärtsgehen ist das? In höchster Hinsicht (paramatthato) gibt es nur das Gehen der Elemente, das Stehen der Elemente, das Sitzen der Elemente, das Liegen der Elemente, in jedem dieser Abschnitte zusammen mit der Materie.

අඤ්ඤං උප්පජ්ජතෙ චිත්තං, අඤ්ඤං චිත්තං නිරුජ්ඣති;

අවීචිමනුසම්බන්ධො, නදීසොතොව වත්තතීති.

Ein Bewusstsein entsteht, ein anderes Bewusstsein vergeht; in ununterbrochener Folge fließt es dahin wie ein Flussstrom.

එවං අභික්කමාදීසු අසම්මුය්හනං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං නාමාති.

So wird das Freisein von Verwirrung beim Vorwärtsgehen usw. als Wissensklarheit der Nicht-Verblendung bezeichnet.

නිට්ඨිතො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොතීති පදස්ස අත්ථො.

Beendet ist die Erklärung des Satzes: „Beim Vorwärtsgehen und Rückwärtsgehen handelt er mit Wissensklarheit.“

ආලොකිතෙ විලොකිතෙති එත්ථ පන ආලොකිතං නාම පුරතො පෙක්ඛණං. විලොකිතං නාම අනුදිසාපෙක්ඛණං. අඤ්ඤානිපි හෙට්ඨා උපරි පච්ඡතො පෙක්ඛණවසෙන ඔලොකිතඋල්ලොකිතාපලොකිතානි නාම හොන්ති, තානි ඉධ න ගහිතානි. සාරුප්පවසෙන පන ඉමානෙව ද්වෙ ගහිතානි, ඉමිනා වා මුඛෙන සබ්බානිපි තානි ගහිතානෙවාති.

In Bezug auf „beim Vorwärtsschauen und Umherschauen“ (ālokite vilokite) ist ālokita das Schauen nach vorn. Vilokita ist das Schauen in die Zwischenrichtungen. Es gibt auch andere Arten des Schauens wie das Hinabschauen (olokita), Aufwärtsschauen (ullokita) und Rückwärtsschauen (apalokita), aber diese werden hier nicht gesondert aufgeführt. Aufgrund der Angemessenheit [für Mönche] wurden nur diese beiden Begriffe gewählt, oder durch diese beiden Hauptbegriffe sind alle anderen Arten des Schauens mit eingeschlossen.

තත්ථ ‘‘ආලොකෙස්සාමී’’ති චිත්තෙ උප්පන්නෙ චිත්තවසෙනෙව අනොලොකෙත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං, තං ආයස්මන්තං නන්දං කායසක්ඛිං කත්වා වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – ‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, නන්දස්ස පුරත්ථිමා දිසා ආලොකෙතබ්බා හොති, සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා නන්දො පුරත්ථිමං දිසං ආලොකෙති – ‘එවං මෙ පුරත්ථිමං දිසං ආලොකයතො න අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති (අ. නි. 8.9). සචෙ, භික්ඛවෙ, නන්දස්ස පච්ඡිමා දිසා…පෙ… උත්තරා දිසා…පෙ… දක්ඛිණා දිසා…පෙ… උද්ධං…පෙ… අධො…පෙ… අනුදිසා අනුවිලොකෙතබ්බා හොති, සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා නන්දො අනුදිසං අනුවිලොකෙති – ‘එවං මෙ අනුදිසං අනුවිලොකයතො න අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොතී’’ති.

Wenn dabei der Gedanke „Ich werde blicken“ entsteht, ist das Erfassen des Nutzens, ohne einfach nur dem Impuls des Geistes zu folgen, die Wissensklarheit der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña). Dies sollte verstanden werden, indem man den ehrwürdigen Nanda als körperliches Zeugnis [Vorbild] nimmt. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt: „Wenn, ihr Mönche, Nanda in die östliche Himmelsrichtung blicken muss, blickt er erst in die östliche Himmelsrichtung, nachdem er dies vollkommen mit seinem Geist erwogen hat: ‚Während ich so in die östliche Himmelsrichtung blicke, werden keine schlechten, unheilsamen Zustände von Begierde und Trübsal in mich einströmen.‘ So ist er dabei wissensklar. Wenn, ihr Mönche, Nanda in die westliche ... nördliche ... südliche Richtung ... nach oben ... nach unten ... oder in die Zwischenrichtungen blicken muss, blickt er erst umher, nachdem er dies vollkommen mit seinem Geist erwogen hat: ‚Während ich so umherblicke, werden keine schlechten, unheilsamen Zustände von Begierde und Trübsal in mich einströmen.‘ So ist er dabei wissensklar.“

අපි ච ඉධාපි පුබ්බෙ වුත්තචෙතියදස්සනාදිවසෙනෙව සාත්ථකතා ච සප්පායතා ච වෙදිතබ්බා, කම්මට්ඨානස්ස පන අවිජහනමෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤං. තස්මා [Pg.174] එත්ථ ඛන්ධධාතුආයතනකම්මට්ඨානිකෙහි අත්තනො කම්මට්ඨානවසෙනෙව, කසිණාදිකම්මට්ඨානිකෙහි වා පන කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ආලොකනං විලොකනං කාතබ්බං. අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම ආලොකෙතා වා විලොකෙතා වා නත්ථි, ‘ආලොකෙස්සාමී’ති පන චිත්තෙ උප්පජ්ජමානෙ තෙනෙව චිත්තෙන සද්ධිං චිත්තසමුට්ඨානා වායොධාතු විඤ්ඤත්තිං ජනයමානා උප්පජ්ජති. ඉති චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙන හෙට්ඨිමං අක්ඛිදලං අධො සීදති, උපරිමං උද්ධං ලඞ්ඝෙති. කොචි යන්තකෙන විවරන්තො නාම නත්ථි. තතො චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දස්සනකිච්චං සාධෙන්තං උප්පජ්ජතීති එවං පජානනං පනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං නාම. අපි ච මූලපරිඤ්ඤා ආගන්තුකතාව කාලිකභාවවසෙන පෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. මූලපරිඤ්ඤාවසෙන තාව –

Zudem sind auch hier, wie zuvor beim Betrachten des Cetiya usw. dargelegt, die Zweckmäßigkeit (sātthakatā) und die Angemessenheit (sappāyatā) zu verstehen; das Nicht-Verlassen des Meditationsobjekts (kammaṭṭhāna) ist jedoch die Wissensklarheit des Bereichs (gocarasampajañña). Daher sollte das Blicken und Umherblicken von jenen, die über Aggregate, Elemente oder Sinnesbereiche meditieren, nur im Einklang mit ihrem Meditationsobjekt ausgeübt werden, oder von jenen, die Kasiṇa-Meditation betreiben, indem sie das Meditationsobjekt zur Hauptsache machen. Im Inneren gibt es kein „Selbst“, das blickt oder umherblickt; vielmehr entsteht, wenn der Gedanke „Ich werde blicken“ aufkommt, zusammen mit diesem Bewusstsein das vom Bewusstsein erzeugte Wind-Element, welches die körperliche Ausdrucksform (viññatti) hervorbringt. So senkt sich durch das Wirken des Wind-Elements als Folge der geistigen Aktivität das untere Augenlid nach unten und das obere hebt sich nach oben. Es gibt niemanden, der die Augen wie mit einem mechanischen Gerät öffnet. Danach entsteht das Sehbewusstsein, welches die Funktion des Sehens erfüllt. Das Wissen auf diese Weise ist hier die Wissensklarheit der Nicht-Verblendung (asammohasampajañña). Außerdem ist die Wissensklarheit der Nicht-Verblendung hier auch durch die gründliche Kenntnis der Ursache (mūlapariññā), die Eigenschaft des Hinzukommens (āgantukatā) und die Zeitweiligkeit (tāvakālikabhāva) zu verstehen. Zunächst durch die gründliche Kenntnis der Ursache:

භවඞ්ගාවජ්ජනඤ්චෙව, දස්සනං සම්පටිච්ඡනං;

සන්තීරණං වොට්ඨබ්බනං, ජවනං භවති සත්තමං.

Lebenskontinuum und Hinwendung, Sehen, Empfangen, Prüfen, Feststellen und als siebtes folgt der Impuls (javana).

තත්ථ භවඞ්ගං උපපත්තිභවස්ස අඞ්ගකිච්චං සාධයමානං පවත්තති, තං ආවට්ටෙත්වා කිරියමනොධාතු ආවජ්ජනකිච්චං සාධයමානා, තංනිරොධා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දස්සනකිච්චං සාධයමානං, තංනිරොධා විපාකමනොධාතු සම්පටිච්ඡනකිච්චං සාධයමානා, තංනිරොධා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු සන්තීරණකිච්චං සාධයමානා, තංනිරොධා කිරියමනොවිඤ්ඤාණධාතු වොට්ඨබ්බනකිච්චං සාධයමානා, තංනිරොධා සත්තක්ඛත්තුං ජවනං ජවති. තත්ථ පඨමජවනෙපි – ‘‘අයං ඉත්ථී, අයං පුරිසො’’ති රජ්ජනදුස්සනමුය්හනවසෙන ආලොකිතවිලොකිතං නාම න හොති. දුතියජවනෙපි…පෙ… සත්තමජවනෙපි. එතෙසු පන යුද්ධමණ්ඩලෙ යොධෙසු විය හෙට්ඨුපරියවසෙන භිජ්ජිත්වා පතිතෙසු – ‘‘අයං ඉත්ථී, අයං පුරිසො’’ති රජ්ජනාදිවසෙන ආලොකිතවිලොකිතං හොති. එවං තාවෙත්ථ මූලපරිඤ්ඤාවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Hierbei verläuft das Bhavaṅga, indem es die Funktion eines Gliedes des Wiedergeburtsdaseins (upapattibhava) erfüllt. Nachdem dieses umgelenkt wurde, bewirkt das funktionale Sinneselement (kiriyamanodhātu) die Aufgabe der Hinwendung (āvajjanakicca); bei dessen Erlöschen bewirkt das Sehbewusstsein die Aufgabe des Sehens (dassanakicca); bei dessen Erlöschen bewirkt das resultierende Sinneselement (vipākamanodhātu) die Aufgabe des Aufnehmens (sampaṭicchanakicca); bei dessen Erlöschen bewirkt das resultierende Geistbewusstseinselement (vipākamanoviññāṇadhātu) die Aufgabe des Prüfens (santīraṇakicca); bei dessen Erlöschen bewirkt das funktionale Geistbewusstseinselement (kiriyamanoviññāṇadhātu) die Aufgabe des Feststellens (voṭṭhabbanakicca); bei dessen Erlöschen läuft siebenmal der Impuls (javana) ab. Hierbei gibt es selbst beim ersten Impuls kein 'dies ist eine Frau, dies ist ein Mann' im Sinne von Gier, Hass oder Verblendung, was man als Vorwärts- oder Beiseiteschauen bezeichnen könnte. Ebenso beim zweiten Impuls ... bis hin zum siebten Impuls. Wenn diese jedoch wie Soldaten auf einem Schlachtfeld nacheinander zerfallen und stürzen, entsteht durch Gier usw. ein Vorwärts- oder Beiseiteschauen im Sinne von 'dies ist eine Frau, dies ist ein Mann'. So ist hierbei zunächst die klare Wissensklarheit der Nicht-Verblendung (asammohasampajañña) durch die Kenntnis der ursprünglichen Grundlage zu verstehen.

චක්ඛුද්වාරෙ පන රූපෙ ආපාථමාගතෙ භවඞ්ගචලනතො උද්ධං සකකිච්චනිප්ඵාදනවසෙන ආවජ්ජනාදීසු උප්පජ්ජිත්වා නිරුද්ධෙසු අවසානෙ ජවනං උප්පජ්ජති, තං පුබ්බෙ උප්පන්නානං ආවජ්ජනාදීනං ගෙහභූතෙ චක්ඛුද්වාරෙ ආගන්තුකපුරිසො විය හොති. තස්ස යථා පරගෙහෙ කිඤ්චි යාචිතුං පවිට්ඨස්ස ආගන්තුකපුරිසස්ස ගෙහස්සාමිකෙසු තුණ්හීමාසිනෙසු ආණාකරණං න යුත්තං, එවං [Pg.175] ආවජ්ජනාදීනං ගෙහභූතෙ චක්ඛුද්වාරෙ ආවජ්ජනාදීසුපි අරජ්ජන්තෙසු අදුස්සන්තෙසු අමුය්හන්තෙසු ච රජ්ජනදුස්සනමුය්හනං අයුත්තන්ති එවං ආගන්තුකභාවවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Wenn jedoch ein Formobjekt am Augentor in den Bereich der Wahrnehmung tritt, entsteht nach dem Vibrieren des Bhavaṅga infolge der Ausführung der eigenen Aufgabe nach dem Erlöschen der Momente der Hinwendung usw. am Ende der Impuls (javana). Dieser ist im Augentor, das das 'Haus' der zuvor entstandenen Momente der Hinwendung usw. ist, wie ein fremder Gast. So wie es für einen Gast, der das Haus eines anderen betreten hat, um etwas zu erbitten, unangebracht ist, Befehle zu erteilen, während die Hausherren schweigen, so ist es unangebracht, dass Gier, Hass und Verblendung im Augentor entstehen, welches das Haus der Hinwendung usw. ist, da selbst die Momente der Hinwendung usw. frei von Gier, Hass und Verblendung sind. In dieser Weise ist die klare Wissensklarheit der Nicht-Verblendung durch den Zustand als Gast (āgantukabhāva) zu verstehen.

යානි පනෙතානි චක්ඛුද්වාරෙ වොට්ඨබ්බනපරියොසානානි චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති, තානි සද්ධිං සම්පයුත්තධම්මෙහි තත්ථ තත්ථෙව භිජ්ජන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං න පස්සන්තීති, ඉත්තරානි තාවකාලිකානි හොන්ති. තත්ථ යථා එකස්මිං ඝරෙ සබ්බෙසු මානුසකෙසු මතෙසු අවසෙසස්ස එකස්ස තඞ්ඛණඤ්ඤෙව මරණධම්මස්ස න යුත්තා නච්චගීතාදීසු අභිරති නාම. එවමෙව එකද්වාරෙ සසම්පයුත්තෙසු ආවජ්ජනාදීසු තත්ථ තත්ථෙව මතෙසු අවසෙසස්ස තඞ්ඛණෙයෙව මරණධම්මස්ස ජවනස්සාපි රජ්ජනදුස්සනමුය්හනවසෙන අභිරති නාම න යුත්තාති. එවං තාවකාලිකභාවවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Jene Geisteszustände, die im Augentor entstehen und mit der Feststellung enden, vergehen genau dort zusammen mit ihren assoziierten Faktoren; sie sehen einander nicht und sind somit kurzlebig und nur vorübergehend (tāvakālika). Wie in einem Haus, in dem alle Menschen gestorben sind, es für die einzige verbleibende Person, die im nächsten Moment selbst sterben muss, unangebracht ist, Vergnügen an Tanz, Gesang usw. zu finden, ebenso ist es für den Impuls (javana), der als einziger übrig bleibt, während die Hinwendungsmomente usw. samt ihren Begleitfaktoren genau dort 'gestorben' (erloschen) sind, unangebracht, durch Gier, Hass oder Verblendung Vergnügen zu finden, da er selbst dem Gesetz des Todes unterliegt. So ist die klare Wissensklarheit der Nicht-Verblendung durch den Zustand der Zeitlichkeit (tāvakālikabhāva) zu verstehen.

අපි ච ඛන්ධායතනධාතුපච්චයපච්චවෙක්ඛණවසෙන පෙතං වෙදිතබ්බං. එත්ථ හි චක්ඛු චෙව රූපා ච රූපක්ඛන්ධො, දස්සනං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසම්පයුත්තා වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, ඵස්සාදිකා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො. එවමෙතෙසං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති?

Zudem ist dies durch die Betrachtung der Gruppen (khandha), Grundlagen (āyatana), Elemente (dhātu) und Bedingungen (paccaya) zu verstehen. Hier sind nämlich das Auge und die Formen die Form-Gruppe (rūpakkhandha), das Sehen ist die Bewusstseins-Gruppe (viññāṇakkhandha), die damit verbundene Empfindung ist die Empfindungs-Gruppe (vedanākkhandha), die Wahrnehmung ist die Wahrnehmungs-Gruppe (saññākkhandha), und Faktoren wie Kontakt usw. sind die Gestaltungs-Gruppe (saṅkhārakkhandha). So erscheint beim Zusammentreffen dieser fünf Gruppen das Vorwärts- und Beiseiteschauen. Wer ist dort der Eine, der vorwärts schaut? Wer schaut beiseite?

තථා චක්ඛු චක්ඛායතනං, රූපං රූපායතනං, දස්සනං මනායතනං, වෙදනාදයො සම්පයුත්තධම්මා ධම්මායතනං. එවමෙතෙසං චතුන්නං ආයතනානං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති?

Ebenso ist das Auge die Augengrundlage (cakkhāyatana), die Form die Formgrundlage (rūpāyatana), das Sehen die Geistgrundlage (manāyatana) und die verbundenen Faktoren wie Empfindung usw. sind die Geistobjektgrundlage (dhammāyatana). So erscheint beim Zusammentreffen dieser vier Grundlagen das Vorwärts- und Beiseiteschauen. Wer ist dort der Eine, der vorwärts schaut? Wer schaut beiseite?

තථා චක්ඛු චක්ඛුධාතු, රූපං රූපධාතු, දස්සනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, තංසම්පයුත්තා වෙදනාදයො ධම්මා ධම්මධාතු. එවමෙතාසං චතුන්නං ධාතූනං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති?

Ebenso ist das Auge das Augenelement (cakkhudhātu), die Form das Formelement (rūpadhātu), das Sehen das Sehbewusstseinselement (cakkhuviññāṇadhātu) und die verbundenen Faktoren wie Empfindung usw. sind das Geistobjektelement (dhammadhātu). So erscheint beim Zusammentreffen dieser vier Elemente das Vorwärts- und Beiseiteschauen. Wer ist dort der Eine, der vorwärts schaut? Wer schaut beiseite?

තථා චක්ඛු නිස්සයපච්චයො, රූපා ආරම්මණපච්චයො, ආවජ්ජනං අනන්තරසමනන්තරූපනිස්සයනත්ථිවිගතපච්චයො, ආලොකො උපනිස්සයපච්චයො, වෙදනාදයො සහජාතපච්චයො. එවමෙතෙසං පච්චයානං සමවායෙ [Pg.176] ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙතීති? එවමෙත්ථ ඛන්ධායතනධාතුපච්චයපච්චවෙක්ඛණවසෙනපි අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Ebenso ist das Auge die Bedingung der Stütze (nissayapaccaya), die Formen sind die Bedingung des Objekts (ārammaṇapaccaya), die Hinwendung ist die Bedingung der unmittelbaren Nähe, der Stütze durch Nähe, des Nichtseins und des Verschwindens, das Licht ist die Bedingung der starken Stütze (upanissayapaccaya), und Empfindung usw. sind die mitentstandenen Bedingungen (sahajātapaccaya). So erscheint beim Zusammentreffen dieser Bedingungen das Vorwärts- und Beiseiteschauen. Wer ist dort der Eine, der vorwärts schaut? Wer schaut beiseite? In dieser Weise ist hierbei die klare Wissensklarheit der Nicht-Verblendung auch durch die Betrachtung von Gruppen, Grundlagen, Elementen und Bedingungen zu verstehen.

සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙති පබ්බානං සමිඤ්ජනපසාරණෙ. තත්ථ චිත්තවසෙනෙව සමිඤ්ජනපසාරණං අකත්වා හත්ථපාදානං සමිඤ්ජනපසාරණපච්චයා අත්ථානත්ථං පරිග්ගණ්හිත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. තත්ථ හත්ථපාදෙ අතිචිරං සමිඤ්ජෙත්වා වා පසාරෙත්වා වා ඨිතස්ස ඛණෙ ඛණෙ වෙදනා උප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගතං න ලභති, කම්මට්ඨානං පරිපතති, විසෙසං නාධිගච්ඡති. කාලෙ සමිඤ්ජෙන්තස්ස කාලෙ පසාරෙන්තස්ස පන තා වෙදනා නුප්පජ්ජන්ති, චිත්තං එකග්ගං හොති, කම්මට්ඨානං ඵාතිං ගච්ඡති, විසෙසමධිගච්ඡතීති, එවං අත්ථානත්ථපරිග්ගණ්හනං වෙදිතබ්බං.

Bezüglich 'beim Beugen und Strecken' meint dies das Beugen und Strecken der Gelenke. Wenn man dabei das Beugen und Strecken nicht einfach nach dem Willen des Geistes ausführt, sondern den Nutzen oder Nicht-Nutzen infolge des Beugens und Streckens der Gliedmaßen prüft, so ist das Erfassen des Nutzens die klare Wissensklarheit über den Nutzen (sātthakasampajañña). Wenn jemand die Hände oder Füße zu lange gebeugt oder gestreckt hält, entsteht Moment für Moment Schmerz, der Geist erlangt keine Einspitzigkeit, das Meditationsobjekt geht verloren und man erreicht keine Besonderheit. Wenn man jedoch zur rechten Zeit beugt oder streckt, entstehen jene Schmerzen nicht, der Geist wird einspitzig, das Meditationsobjekt gedeiht und man erreicht Besonderheiten. In dieser Weise ist das Erfassen von Nutzen und Nicht-Nutzen zu verstehen.

අත්ථෙ පන සතිපි සප්පායාසප්පායං පරිග්ගණ්හිත්වා සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං. තත්‍රායං නයො –

Selbst wenn ein Nutzen vorhanden ist, so ist das Erfassen der Eignung nach der Prüfung von Eignung oder Nichteignung die klare Wissensklarheit über die Eignung (sappāyasampajañña). Hierbei gilt folgende Methode –

මහාචෙතියඞ්ගණෙ කිර දහරභික්ඛූ සජ්ඣායං ගණ්හන්ති, තෙසං පිට්ඨිපස්සෙසු දහරභික්ඛුනියො ධම්මං සුණන්ති. තත්‍රෙකො දහරො හත්ථං පසාරෙන්තො කායසංසග්ගං පත්වා තෙනෙව කාරණෙන ගිහී ජාතො. අපරො භික්ඛු පාදං පසාරෙන්තො අග්ගිම්හි පසාරෙසි, අට්ඨිමාහච්ච පාදො ඣායි. අපරො වම්මිකෙ පසාරෙසි, සො ආසීවිසෙන ඩට්ඨො. අපරො චීවරකුටිදණ්ඩකෙ පසාරෙසි, තං මණිසප්පො ඩංසි. තස්මා එවරූපෙ අසප්පායෙ අපසාරෙත්වා සප්පායෙ පසාරෙතබ්බං. ඉදමෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං.

Es heißt, auf dem Vorplatz des Großen Stupas lernten junge Mönche ihre Rezitationen; hinter ihnen hörten junge Nonnen dem Dhamma zu. Dort streckte ein junger Mönch seine Hand aus, berührte dabei [eine Nonne] und wurde aus diesem Grund zum Laien. Ein anderer Mönch streckte seinen Fuß aus und geriet damit ins Feuer; nachdem er den Knochen getroffen hatte, verbrannte der Fuß. Ein anderer streckte ihn in einen Termitenhügel aus und wurde von einer Giftschlange gebissen. Ein anderer streckte ihn gegen eine Stange einer Robenhütte aus, und eine Manisappa-Schlange biss ihn. Daher sollte man [die Glieder] nicht an einem derart ungeeigneten Ort ausstrecken, sondern an einem geeigneten. Dies ist hier die Wissensklarheit bezüglich der Eignung (sappāyasampajañña).

ගොචරසම්පජඤ්ඤං පන මහාථෙරවත්ථුනා දීපෙතබ්බං – මහාථෙරො කිර දිවාඨානෙ නිසින්නො අන්තෙවාසිකෙහි සද්ධිං කථයමානො සහසා හත්ථං සමිඤ්ජෙත්වා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සණිකං සමිඤ්ජෙසි. තං අන්තෙවාසිකා පුච්ඡිංසු – ‘‘කස්මා, භන්තෙ, සහසා හත්ථං සමිඤ්ජිත්වා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සණිකං සමිඤ්ජියිත්ථා’’ති? යතො පට්ඨායාහං, ආවුසො, කම්මට්ඨානං මනසිකාතුං ආරද්ධො, න මෙ කම්මට්ඨානං මුඤ්චිත්වා හත්ථො සමිඤ්ජිතපුබ්බො, ඉදානි පන මෙ තුම්හෙහි සද්ධිං කථයමානෙන කම්මට්ඨානං මුඤ්චිත්වා සමිඤ්ජිතො. තස්මා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සමිඤ්ජෙසින්ති. සාධු[Pg.177], භන්තෙ, භික්ඛුනා නාම එවරූපෙන භවිතබ්බන්ති. එවමෙත්ථාපි කම්මට්ඨානාවිජහනමෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බං.

Die Wissensklarheit bezüglich des Übungsfeldes (gocarasampajañña) hingegen soll durch die Geschichte des Mahāthera verdeutlicht werden: Es heißt, dass der Mahāthera an seinem Tagesaufenthaltsort saß und mit seinen Schülern sprach, als er plötzlich seinen Arm beugte, ihn dann wieder in die ursprüngliche Position zurückführte und ihn schließlich langsam beugte. Die Schüler fragten ihn: „Ehrwürdiger Herr, warum haben Sie den Arm plötzlich gebeugt, ihn dann wieder zurückgelegt und erst danach langsam gebeugt?“ [Er antwortete:] „Seitdem ich begann, das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) im Geist zu erwägen, ihr Freunde, habe ich den Arm nie gebeugt, ohne das Meditationsobjekt beizubehalten. Jetzt jedoch habe ich ihn gebeugt, während ich mit euch sprach, und dabei das Meditationsobjekt losgelassen. Deshalb habe ich ihn wieder in die ursprüngliche Position zurückgebracht und dann [bewusst] gebeugt.“ [Die Schüler sagten:] „Heilsam, ehrwürdiger Herr! So sollte ein Mönch wahrlich sein.“ So ist auch hier das Nicht-Verlassen des Meditationsobjekts als Wissensklarheit bezüglich des Übungsfeldes zu verstehen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි සමිඤ්ජෙන්තො වා පසාරෙන්තො වා නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙන පන සුත්තාකඩ්ඪනවසෙන දාරුයන්තස්ස හත්ථපාදලචලනං විය සමිඤ්ජනපසාරණං හොතීති එවං පරිජානනං පනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es kein „Selbst“, das beugt oder streckt. Vielmehr erfolgt das Beugen und Strecken durch das Wirken des Wind-Elements (vāyodhātu), welches durch die Aktivität des Geistes, wie zuvor beschrieben, ausgelöst wird – ähnlich wie sich die Glieder einer Holzpuppe durch das Ziehen an Schnüren bewegen. Eine solche gründliche Erkenntnis ist hier als Wissensklarheit bezüglich der Nicht-Verwirrung (asammohasampajañña) zu verstehen.

සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙති එත්ථ සඞ්ඝාටිචීවරානං නිවාසනපාරුපනවසෙන පත්තස්ස භික්ඛාපටිග්ගහණාදිවසෙන පරිභොගො ධාරණං නාම. තත්ථ සඞ්ඝාටිචීවරධාරණෙ තාව නිවාසෙත්වා වා පාරුපිත්වා වා පිණ්ඩාය චරතො ආමිසලාභො සීතස්ස පටිඝාතායාතිආදිනා නයෙන භගවතා වුත්තප්පකාරොයෙව ච අත්ථො අත්ථො නාම. තස්ස වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Unter „Tragen der Doppelrobe und der Almosenschale“ ist hier der Gebrauch der Doppelrobe durch Umbinden und Umwerfen sowie der Gebrauch der Schale zum Empfangen von Almenspeise usw. zu verstehen. Dabei ist hinsichtlich des Tragens der Doppelrobe zunächst der Zweck (attha) jener Art, wie ihn der Erhabene gelehrt hat – nämlich der Erwerb von materiellen Gaben beim Umherwandern für Almosenspeise sowie der Schutz vor Kälte usw. – als Zweckbestimmung zu verstehen. In diesem Sinne ist die Wissensklarheit bezüglich der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) zu verstehen.

උණ්හපකතිකස්ස පන දුබ්බලස්ස ච චීවරං සුඛුමං සප්පායං, සීතාලුකස්ස ඝනං දුපට්ටං. විපරීතං අසප්පායං. යස්ස කස්සචි ජිණ්ණං අසප්පායමෙව, අග්ගළාදිදානෙන හිස්ස තං පලිබොධකරං හොති. තථා පට්ටුණ්ණදුකූලාදිභෙදං ලොභනීයචීවරං. තාදිසඤ්හි අරඤ්ඤෙ එකකස්ස නිවාසන්තරායකරං ජීවිතන්තරායකරඤ්චාපි හොති. නිප්පරියායෙන පන යං නිමිත්තකම්මාදිමිච්ඡාජීවවසෙන උප්පන්නං, යඤ්චස්ස සෙවමානස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, තං අසප්පායං. විපරීතං සප්පායං. තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං. කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Für jemanden von heißer Natur oder für einen Schwachen ist eine feine Robe geeignet; für einen Kälteempfindlichen eine dichte, doppellagige Robe. Das Gegenteil ist ungeeignet. Eine abgenutzte Robe ist für jeden ungeeignet, denn sie verursacht durch das notwendige Flicken usw. Hindernisse. Ebenso ist eine begehrenswerte Robe, etwa aus Seide oder feiner Baumwolle, ungeeignet. Denn eine solche kann für einen, der allein im Wald lebt, eine Gefahr für den Aufenthalt oder gar eine Lebensgefahr darstellen. Im eigentlichen Sinne ist jene Robe ungeeignet, die durch falschen Lebensunterhalt wie etwa durch Andeutungen (nimittakamma) usw. erlangt wurde oder bei deren Gebrauch unheilsame Geisteszustände zunehmen und heilsame abnehmen. Das Gegenteil davon ist geeignet. In diesem Sinne ist hier die Wissensklarheit bezüglich der Eignung zu verstehen. Und durch das Nicht-Verlassen des Meditationsobjekts ist die Wissensklarheit bezüglich des Übungsfeldes zu erkennen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි චීවරං පාරුපෙන්තො නත්ථි, වුත්තප්පකාරෙන චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පන චීවරපාරුපනං හොති. තත්ථ චීවරම්පි අචෙතනං, කායොපි අචෙතනො. චීවරං න ජානාති – ‘‘මයා කායො පාරුපිතො’’ති. කායොපි න ජානාති – ‘‘අහං චීවරෙන පාරුපිතො’’ති. ධාතුයොව ධාතුසමූහං පටිච්ඡාදෙන්ති පටපිලොතිකායපොත්ථකරූපපටිච්ඡාදනෙ විය. තස්මා නෙව සුන්දරං චීවරං ලභිත්වා සොමනස්සං කාතබ්බං, න අසුන්දරං ලභිත්වා දොමනස්සං.

Im Inneren gibt es kein „Selbst“, das die Robe anlegt. Vielmehr erfolgt das Anlegen der Robe allein durch das Wirken des Wind-Elements, welches durch die Aktivität des Geistes ausgelöst wird. Dabei ist sowohl die Robe als auch der Körper empfindungslos (acetana). Die Robe weiß nicht: „Ich bedecke den Körper.“ Auch der Körper weiß nicht: „Ich werde von der Robe bedeckt.“ Nur Elemente bedecken eine Ansammlung von Elementen, so wie eine Stoffpuppe mit einem Tuch bedeckt wird. Daher sollte man weder Freude empfinden, wenn man eine schöne Robe erhält, noch Missmut, wenn man eine unschöne erhält.

නාගවම්මිකචෙතියරුක්ඛාදීසු [Pg.178] හි කෙචි මාලාගන්ධධූමවත්ථාදීහි සක්කාරං කරොන්ති, කෙචි ගූථමුත්තකද්දමදණ්ඩසත්ථප්පහාරාදීහි අසක්කාරං. න තෙහි නාගවම්මිකරුක්ඛාදයො සොමනස්සං වා දොමනස්සං වා කරොන්ති. එවමෙව නෙව සුන්දරං චීවරං ලභිත්වා සොමනස්සං කාතබ්බං, න අසුන්දරං ලභිත්වා දොමනස්සන්ති, එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Denn wie bei Termitenhügeln, Stupas oder Bäumen, denen manche Menschen durch Blumen, Düfte, Räucherwerk und Gewänder Verehrung darbringen, während andere ihnen durch Exkremente, Urin, Schlamm oder Schläge mit Stöcken und Waffen Missachtung zeigen – und diese Termitenhügel, Bäume usw. dadurch weder Freude noch Missmut empfinden –, genau so sollte man weder Freude empfinden, wenn man eine schöne Robe erhält, noch Missmut über eine unschöne. Eine solche Art der Betrachtung ist hier als Wissensklarheit bezüglich der Nicht-Verwirrung (asammohasampajañña) zu verstehen.

පත්තධාරණෙපි පත්තං සහසාව අග්ගහෙත්වා ඉමං ගහෙත්වා පිණ්ඩාය චරමානො භික්ඛං ලභිස්සාමීති, එවං පත්තග්ගහණපච්චයා පටිලභිතබ්බං අත්ථවසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Auch beim Tragen der Almosenschale sollte man diese nicht voreilig ergreifen, sondern mit dem Gedanken: „Indem ich diese nehme und für Almen umherwandere, werde ich Speise erhalten.“ So ist die Wissensklarheit bezüglich der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) entsprechend dem Zweck, der durch das Ergreifen der Schale erreicht werden soll, zu verstehen.

කිසදුබ්බලසරීරස්ස පන ගරුපත්තො අසප්පායො, යස්ස කස්සචි චතුපඤ්චගණ්ඨිකාහතො දුබ්බිසොධනීයො අසප්පායොව. දුද්ධොතපත්තොපි න වට්ටති, තං ධොවන්තස්සෙව චස්ස පලිබොධො හොති. මණිවණ්ණපත්තො පන ලොභනීයො, චීවරෙ වුත්තනයෙනෙව අසප්පායො, නිමිත්තකම්මාදිවසෙන ලද්ධො පන යඤ්චස්ස සෙවමානස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, අයං එකන්තඅසප්පායොව. විපරීතො සප්පායො. තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං. කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Für jemanden mit einem hageren und schwachen Körper ist eine schwere Schale ungeeignet. Eine Schale, die vier oder fünf Flickstellen hat und daher schwer zu reinigen ist, ist unstatthaft. Auch eine schlecht gereinigte Schale ist ungeeignet; sie verursacht dem Mönch beim Waschen nur Verdruss. Eine Schale von edler Farbe hingegen ist begehrenswert und daher, wie bei der Robe dargelegt, ungeeignet. Eine Schale jedoch, die durch falschen Lebensunterhalt wie Andeutungen usw. erlangt wurde oder bei deren Gebrauch unheilsame Geisteszustände zunehmen und heilsame abnehmen, ist absolut ungeeignet. Das Gegenteil ist geeignet. In diesem Sinne ist hier die Wissensklarheit bezüglich der Eignung und durch das Nicht-Verlassen des Meditationsobjekts die Wissensklarheit bezüglich des Übungsfeldes zu verstehen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි පත්තං ගණ්හන්තො නත්ථි, වුත්තප්පකාරෙන චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙනෙව පත්තග්ගහණං නාම හොති. තත්ථ පත්තොපි අචෙතනො, හත්ථාපි අචෙතනා. පත්තො න ජානාති – ‘‘අහං හත්ථෙහි ගහිතො’’ති. හත්ථාපි න ජානන්ති – ‘‘අම්හෙහි පත්තො ගහිතො’’ති. ධාතුයොව ධාතුසමූහං ගණ්හන්ති, සණ්ඩාසෙන අග්ගිවණ්ණපත්තග්ගහණෙ වියාති. එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es niemanden, der ein 'Selbst' genannt wird und die Almosenschale hält; vielmehr geschieht das, was man das Halten der Schale nennt, allein durch die Kraft der Wirkung der Bewegung des Windelements, die aus der geistigen Aktivität, wie sie zuvor beschrieben wurde, hervorgeht. Dabei ist sowohl die Schale empfindungslos als auch die Hände empfindungslos. Die Schale weiß nicht: 'Ich werde von Händen gehalten.' Auch die Hände wissen nicht: 'Die Schale wird von uns gehalten.' Lediglich Elemente erfassen eine Gruppe von Elementen, vergleichbar mit dem Ergreifen einer glühenden Schale mit einer Zange. In dieser Weise ist hier die Wissensklarheit der Nicht-Verwirrung (asammohasampajañña) durch die Kraft der stattfindenden Reflexion zu verstehen.

අපි ච යථා ඡින්නහත්ථපාදෙ වණමුඛෙහි පග්ඝරිතපුබ්බලොහිතකිමිකුලෙ නීලමක්ඛිකසම්පරිකිණ්ණෙ අනාථසාලායං නිපන්නෙ අනාථමනුස්සෙ දිස්වා, යෙ දයාලුකා පුරිසා, තෙ තෙසං වණමත්තචොළකානි චෙව කපාලාදීහි ච භෙසජ්ජානි උපනාමෙන්ති. තත්ථ චොළකානිපි කෙසඤ්චි සණ්හානි, කෙසඤ්චි ථූලානි පාපුණන්ති. භෙසජ්ජකපාලකානිපි කෙසඤ්චි [Pg.179] සුසණ්ඨානානි, කෙසඤ්චි දුස්සණ්ඨානානි පාපුණන්ති, න තෙ තත්ථ සුමනා වා දුම්මනා වා හොන්ති. වණපටිච්ඡාදනමත්තෙනෙව හි චොළකෙන, භෙසජ්ජපටිග්ගහණමත්තෙනෙව ච කපාලකෙන තෙසං අත්ථො. එවමෙව යො භික්ඛු වණචොළකං විය චීවරං, භෙසජ්ජකපාලකං විය ච පත්තං, කපාලෙ භෙසජ්ජමිව ච පත්තෙ ලද්ධං භික්ඛං සල්ලක්ඛෙති, අයං සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤෙන උත්තමසම්පජානකාරීති වෙදිතබ්බො.

Ferner ist es so: Wie wenn man in einem Armenhaus hilflose Menschen sieht, deren Hände und Füße verstümmelt sind, aus deren Wundöffnungen Eiter, Blut und Würmer fließen und die von Schmeißfliegen umschwärmt sind, und mitleidige Männer ihnen Verbandszeug für die Wunden sowie Arznei in Schalen und dergleichen bringen. Dabei erhalten einige von ihnen feine Stoffe, andere grobe Stoffe. Auch die Arzneigefäße sind bei einigen wohlgeformt, bei anderen schlecht geformt; doch sie empfinden darüber weder Freude noch Missmut. Denn ihr einziger Zweck besteht beim Verbandsstoff lediglich in der Bedeckung der Wunde und beim Gefäß lediglich in der Aufnahme der Arznei. Ebenso sollte ein Mönch die Robe wie einen Wundverband, die Almosenschale wie ein Arzneigefäß und die in der Schale erhaltene Speise wie Arznei betrachten. Ein solcher ist in Bezug auf das Tragen von Sanghati-Robe, Schale und Roben als jemand zu erkennen, der die höchste Wissensklarheit durch die Wissensklarheit der Nicht-Verwirrung übt.

අසිතාදීසු අසිතෙති පිණ්ඩපාතභොජනෙ. පීතෙති යාගුආදිපානෙ. ඛායිතෙති පිට්ඨඛජ්ජාදිඛාදනෙ. සායිතෙති මධුඵාණිතාදිසායනෙ. තත්ථ නෙව දවායාතිආදිනා නයෙන වුත්තො අට්ඨවිධොපි අත්ථො අත්ථො නාම. තස්සෙව වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

In Bezug auf 'Gegessenes' usw. bedeutet 'Gegessenes' (asita) das Verzehren der Almosenspeise; 'Getrunkenes' (pīta) das Trinken von Reisschleim und Ähnlichem; 'Gekautes' (khāyita) das Kauen von Mehlgebäck und dergleichen; 'Geschmecktes' (sāyita) das Kosten von Honig, Melasse und Ähnlichem. Dabei ist der achtfache Zweck, der nach der Methode 'nicht zum Vergnügen' usw. dargelegt wurde, als der eigentliche Zweck (attha) zu bezeichnen. Durch dessen Kraft ist die Wissensklarheit der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) zu verstehen.

ලූඛපණීතතිත්තමධුරරසාදීසු පන යෙන භොජනෙන යස්ස ඵාසු න හොති, තං තස්ස අසප්පායං. යං පන නිමිත්තකම්මාදිවසෙන පටිලද්ධං, යඤ්චස්ස භුඤ්ජතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, තං එකන්තඅසප්පායමෙව, විපරීතං සප්පායං. තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං. කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Unter grober, feiner, bitterer, süßer Speise usw. ist jene Nahrung, durch die man sich nicht wohlfühlt, für einen selbst unzuträglich (asappāya). Jene Nahrung jedoch, die durch Zeichengeben, Andeutungen oder Ähnliches erlangt wurde, oder bei deren Verzehr unheilsame Geisteszustände zunehmen und heilsame Geisteszustände abnehmen, ist absolut unzuträglich. Das Gegenteil ist zuträglich (sappāya). Durch dessen Kraft ist hier die Wissensklarheit der Zuträglichkeit (sappāyasampajañña) zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts die Wissensklarheit des Übungsbereichs (gocarasampajañña).

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි භුඤ්ජකො නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පත්තප්පටිග්ගහණං නාම හොති. චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව හත්ථස්ස පත්තෙ ඔතාරණං නාම හොති. චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව ආලොපකරණං ආලොපඋද්ධාරණං මුඛවිවරණඤ්ච හොති, න කොචි කුඤ්චිකාය යන්තකෙන වා හනුකට්ඨීනි විවරති. චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව ආලොපස්ස මුඛෙ ඨපනං, උපරිදන්තානං මුසලකිච්චසාධනං, හෙට්ඨිමදන්තානං උදුක්ඛලකිච්චසාධනං, ජිව්හාය හත්ථකිච්චසාධනඤ්ච හොති. ඉති තත්ථ අග්ගජිව්හාය තනුකඛෙළො මූලජිව්හාය බහලඛෙළො මක්ඛෙති. තං හෙට්ඨාදන්තඋදුක්ඛලෙ ජිව්හාහත්ථපරිවත්තකං ඛෙළොදකෙන තෙමිතං උපරිදන්තමුසලසඤ්චුණ්ණිතං කොචි කටච්ඡුනා වා දබ්බියා වා අන්තොපවෙසෙන්තො නාම නත්ථි, වායොධාතුයාව පවිසති. පවිට්ඨං පවිට්ඨං කොචි පලාලසන්ථාරං කත්වා ධාරෙන්තො නාම නත්ථි, වායොධාතුවසෙනෙව තිට්ඨති. ඨිතං ඨිතං කොචි උද්ධනං කත්වා අග්ගිං ජාලෙත්වා පචන්තො නාම නත්ථි, තෙජොධාතුයාව පච්චති. පක්කං පක්කං කොචි දණ්ඩකෙන වා [Pg.180] යට්ඨියා වා බහි නීහාරකො නාම නත්ථි, වායොධාතුයෙව නීහරති. ඉති වායොධාතු පටිහරති ච, වීතිහරති ච, ධාරෙති ච, පරිවත්තෙති ච, සඤ්චුණ්ණෙති ච, විසොසෙති ච, නීහරති ච. පථවීධාතු ධාරෙති ච, පරිවත්තෙති ච, සඤ්චුණ්ණෙති ච, විසොසෙති ච. ආපොධාතු සිනෙහෙති ච, අල්ලත්තඤ්ච අනුපාලෙති. තෙජොධාතු අන්තොපවිට්ඨං පරිපාචෙති. ආකාසධාතු අඤ්ජසො හොති. විඤ්ඤාණධාතු තත්ථ තත්ථ සම්මාපයොගමන්වාය ආභුජතීති. එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es niemanden, der ein 'Selbst' genannt wird und isst; vielmehr geschieht das, was man die Entgegennahme der Schale nennt, allein durch die Wirkung der Bewegung des Windelements aus der geistigen Aktivität. Allein durch die Wirkung der Bewegung des Windelements aus der geistigen Aktivität geschieht das Senken der Hand in die Schale. Allein durch die Wirkung der Bewegung des Windelements aus der geistigen Aktivität geschehen das Formen des Bissen, das Herausheben des Bissen und das Öffnen des Mundes; niemand öffnet die Kieferknochen mit einem Haken oder einer mechanischen Vorrichtung. Allein durch die Wirkung der Bewegung des Windelements aus der geistigen Aktivität geschehen das Legen des Bissen in den Mund, die Funktion der oberen Zähne als Stößel, die Funktion der unteren Zähne als Mörser und die Funktion der Zunge als helfende Hand. So benetzt dort an der Zungenspitze dünner Speichel und an der Zungenwurzel dicker Speichel den Bissen. In den Mörser der unteren Zähne wird der Bissen durch die Hand der Zunge hin und her gewendet, mit dem Speichelwasser befeuchtet und durch die Stößel der oberen Zähne zermalmt; dabei gibt es niemanden, der ihn mit einem Löffel oder einer Schöpfkelle nach innen schiebt, sondern er tritt allein durch das Windelement ein. Wenn er eingetreten ist, gibt es niemanden, der ihn auf einer Unterlage aus Stroh hält, sondern er verbleibt dort allein durch die Kraft des Windelements. Wenn er dort verbleibt, gibt es niemanden, der ihn kocht, indem er einen Ofen baut und ein Feuer entfacht, sondern er wird allein durch das Feuerelement gekocht. Wenn er gekocht ist, gibt es niemanden, der ihn mit einem Stock oder einem Stab nach außen befördert, sondern allein das Windelement scheidet ihn aus. So bringt das Windelement die Speise herbei, bewegt sie umher, hält sie fest, wendet sie, zermalmt sie, trocknet sie aus und scheidet sie aus. Das Erdelement hält sie fest, wendet sie, zermalmt sie und trocknet sie aus. Das Wasserelement befeuchtet sie und bewahrt die Feuchtigkeit. Das Feuerelement kocht das nach innen Eingetretene. Das Raumelement bildet den Weg. Das Bewusstseinselement nimmt die Speise wahr, indem es sich auf die entsprechende Bemühung an den jeweiligen Stellen stützt. In dieser Weise ist hier die Wissensklarheit der Nicht-Verwirrung durch die Kraft der stattfindenden Reflexion zu verstehen.

අපි ච ගමනතො පරියෙසනතො පරිභොගතො ආසයතො නිධානතො අපරිපක්කතො පරිපක්කතො ඵලතො නිස්සන්දතො සම්මක්ඛනතොති, එවං දසවිධපටිකූලභාවපච්චවෙක්ඛණතො පෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. විත්ථාරකථා පනෙත්ථ විසුද්ධිමග්ගෙ ආහාරපටිකූලසඤ්ඤානිද්දෙසතො ගහෙතබ්බා.

Ferner ist hier die Wissensklarheit der Nicht-Verwirrung auch durch die Betrachtung der zehnfachen Widerwärtigkeit zu verstehen: hinsichtlich des Hingangs, des Suchens, des Genusses, des Aufenthaltsorts im Körper, des Speicherorts, des Unverdauten, des Verdauten, der Frucht, des Ausflusses und des Verschmierens. Eine ausführliche Erörterung hierzu ist im Visuddhimagga unter der Darlegung der Vorstellung von der Widerwärtigkeit der Nahrung (āhārapaṭikūlasaññā-niddesa) zu finden.

උච්චාරපස්සාවකම්මෙති උච්චාරස්ස ච පස්සාවස්ස ච කරණෙ. තත්ථ පත්තකාලෙ උච්චාරපස්සාවං අකරොන්තස්ස සකලසරීරතො සෙදා මුච්චන්ති, අක්ඛීනි භමන්ති, චිත්තං න එකග්ගං හොති, අඤ්ඤෙ ච රොගා උප්පජ්ජන්ති. කරොන්තස්ස පන සබ්බං තං න හොතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. තස්ස වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

In Bezug auf 'bei der Verrichtung der Notdurft' (uccārapassāvakamme) meint dies das Ausscheiden von Kot und Urin. Wenn man dort zur rechten Zeit die Notdurft nicht verrichtet, bricht am ganzen Körper Schweiß aus, die Augen schwindeln, der Geist wird nicht gesammelt und andere Krankheiten entstehen. Wenn man sie jedoch verrichtet, tritt all dies nicht ein; dies ist hier der Zweck (attha). Durch dessen Kraft ist die Wissensklarheit der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) zu verstehen.

අට්ඨානෙ උච්චාරපස්සාවං කරොන්තස්ස පන ආපත්ති හොති, අයසො වඩ්ඪති, ජීවිතන්තරායො හොති, පතිරූපෙ ඨානෙ කරොන්තස්ස සබ්බං තං න හොතීති ඉදමෙත්ථ සප්පායං තස්ස වසෙන සප්පායසම්පජඤ්ඤං. කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Wenn man jedoch die Notdurft an einem unpassenden Ort verrichtet, begeht man ein Vergehen, der Ruf leidet und es besteht Lebensgefahr. Wenn man sie an einem angemessenen Ort verrichtet, tritt all dies nicht ein; dies ist hier die Zuträglichkeit (sappāya). Durch deren Kraft ist die Wissensklarheit der Zuträglichkeit (sappāyasampajañña) zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts die Wissensklarheit des Übungsbereichs (gocarasampajañña) zu verstehen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම උච්චාරපස්සාවකම්මං කරොන්තො නත්ථි, චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පන උච්චාරපස්සාවකම්මං හොති. යථා වා පන පක්කෙ ගණ්ඩෙ ගණ්ඩභෙදෙන පුබ්බලොහිතං අකාමතාය නික්ඛමති. යථා ච අතිභරිතා උදකභාජනා උදකං අකාමතාය නික්ඛමති. එවං පක්කාසයමුත්තවත්ථීසු සන්නිචිතා උච්චාරපස්සාවා වායුවෙගසමුප්පීළිතා අකාමතායපි නික්ඛමන්ති. සො පනායං එවං නික්ඛමන්තො උච්චාරපස්සාවො නෙව [Pg.181] තස්ස භික්ඛුනො අත්තනො හොති, න පරස්ස, කෙවලං සරීරනිස්සන්දොව හොති. යථා කිං? යථා උදකතුම්බතො පුරාණුදකං ඡඩ්ඩෙන්තස්ස නෙව තං අත්තනො හොති, න පරෙසං; කෙවලං පටිජග්ගනමත්තමෙව හොති; එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es kein sogenanntes 'Selbst' (attā), welches das Verrichten von Notdurft und Urinieren ausführt; vielmehr geschieht die Verrichtung von Notdurft und Urinieren allein durch das Wirken des windelementaren Impulses (vāyodhātu), der durch geistige Aktivität (cittakiriyā) ausgelöst wird. Wie etwa bei einem reifen Geschwür Eiter und Blut durch das Aufbrechen des Geschwürs gegen den Willen austreten, oder wie aus einem überfüllten Wassergefäß das Wasser gegen den Willen ausfließt, ebenso treten Kot und Urin, die sich im Mastdarm und in der Blase angesammelt haben, durch den Druck der Windkraft auch gegen den Willen aus. Dieser Kot und Urin, der auf diese Weise austritt, gehört weder dem Mönch selbst noch einem anderen; er ist lediglich ein körperlicher Ausscheidungsprozess. Wie ist das zu verstehen? Wie bei jemandem, der altes Wasser aus einem Wasserbehälter wegschüttet, das Wasser weder ihm noch anderen gehört, sondern es sich lediglich um die Reinigung des Behälters handelt; ebenso ist hier das Klarkonstatiere (asammohasampajañña) durch die Reflexion über die bestehenden Vorgänge zu verstehen.

ගතාදීසු ගතෙති ගමනෙ. ඨිතෙති ඨානෙ. නිසින්නෙති නිසජ්ජාය. සුත්තෙති සයනෙ. ජාගරිතෙති ජාගරණෙ. භාසිතෙති කථනෙ. තුණ්හීභාවෙති අකථනෙ. ‘‘ගච්ඡන්තො වා ගච්ඡාමීති පජානාති, ඨිතො වා ඨිතොම්හීති පජානාති, නිසින්නො වා නිසින්නොම්හීති පජානාති, සයානො වා සයානොම්හීති පජානාතී’’ති ඉමස්මිඤ්හි සුත්තෙ අද්ධානඉරියාපථා කථිතා. ‘‘අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ’’ති ඉමස්මිං මජ්ඣිමා. ‘‘ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ’’ති ඉධ පන ඛුද්දකචුණ්ණියඉරියාපථා කථිතා. තස්මා තෙසුපි වුත්තනයෙනෙව සම්පජානකාරිතා වෙදිතබ්බා.

In der Passage 'beim Gehen' usw. bezieht sich 'gate' auf das Gehen, 'ṭhite' auf das Stehen, 'nisinne' auf das Sitzen, 'sutte' auf das Liegen (Schlafen), 'jāgarite' auf das Wachsein, 'bhāsite' auf das Sprechen und 'tuṇhībhāve' auf das Schweigen. Denn in diesem Sutta (der Mahāsatipaṭṭhāna Sutta) werden die langen Körperhaltungen mit den Worten gelehrt: 'Beim Gehen weiß er: Ich gehe; beim Stehen weiß er: Ich stehe; beim Sitzen weiß er: Ich sitze; beim Liegen weiß er: Ich liege.' In der Passage 'beim Vorwärtsgehen, beim Rückwärtsgehen, beim Hinsehen, beim Wegsehen, beim Beugen und Strecken' werden die mittleren Bewegungen gelehrt. Hier jedoch, in der Passage 'beim Gehen, Stehen, Sitzen, Schlafen, Wachen', werden die kleinen, detaillierten Körperhaltungen gelehrt. Daher ist auch in diesen die Praxis des klaren Wissens (sampajānakāritā) in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen.

තිපිටකමහාසිවත්ථෙරො පනාහ – යො චිරං ගන්ත්වා වා චඞ්කමිත්වා වා අපරභාගෙ ඨිතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘චඞ්කමනකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. අයං ගතෙ සම්පජානකාරී නාම.

Der Ältere Tipiṭaka Mahāsiva sagte jedoch: Wer nach langem Gehen oder Umherwandeln im anschließenden Stehen so reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene (rūpārūpadhammā), die während des Gehens bestanden, sind genau dort erloschen', der wird 'beim Gehen klarkonstatierend' genannt.

යො සජ්ඣායං වා කරොන්තො, පඤ්හං වා විස්සජ්ජෙන්තො, කම්මට්ඨානං වා මනසිකරොන්තො චිරං ඨත්වා අපරභාගෙ නිසින්නො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘ඨිතකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. අයං ඨිතෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer nach langem Stehen, währenddessen er rezitierte, eine Frage beantwortete oder ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) betrachtete, im anschließenden Sitzen so reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene, die während des Stehens bestanden, sind genau dort erloschen', der wird 'beim Stehen klarkonstatierend' genannt.

යො සජ්ඣායාදිකරණවසෙනෙව චිරං නිසීදිත්වා අපරභාගෙ උට්ඨාය ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘නිසින්නකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. අයං නිසින්නෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer allein durch das Ausführen von Rezitationen usw. lange gesessen hat und nach dem anschließenden Aufstehen so reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene, die während des Sitzens bestanden, sind genau dort erloschen', der wird 'beim Sitzen klarkonstatierend' genannt.

යො පන නිපන්නකො සජ්ඣායං වා කරොන්තො කම්මට්ඨානං වා මනසිකරොන්තො නිද්දං ඔක්කමිත්වා අපරභාගෙ උට්ඨාය ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘සයනකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. අයං සුත්තෙ ජාගරිතෙ ච සම්පජානකාරී නාම. කිරියමයචිත්තානඤ්හි අප්පවත්තනං සොප්පං නාම, පවත්තනං ජාගරිතං නාම.

Wer ferner im Liegen rezitiert oder ein Meditationsobjekt betrachtet, in den Schlaf sinkt und nach dem anschließenden Aufstehen so reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene, die während der Zeit des Liegens bestanden, sind genau dort erloschen', der wird 'beim Schlafen und Wachen klarkonstatierend' genannt. Denn das Nicht-Eintreten der durch geistige Aktivität bewirkten Bewusstseinsprozesse wird 'Schlaf' genannt, ihr Eintreten hingegen 'Wachsein'.

යො [Pg.182] පන භාසමානො – ‘‘අයං සද්දො නාම ඔට්ඨෙ ච පටිච්ච, දන්තෙ ච ජිව්හඤ්ච තාලුඤ්ච පටිච්ච, චිත්තස්ස ච තදනුරූපං පයොගං පටිච්ච ජායතී’’ති සතො සම්පජානොව භාසති. චිරං වා පන කාලං සජ්ඣායං වා කත්වා, ධම්මං වා කථෙත්වා, කම්මට්ඨානං වා පවත්තෙත්වා, පඤ්හං වා විස්සජ්ජෙත්වා, අපරභාගෙ තුණ්හීභූතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘භාසිතකාලෙ උප්පන්නා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. අයං භාසිතෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer beim Sprechen achtsam und klarkonstatierend spricht, indem er erkennt: 'Dieser Laut entsteht in Abhängigkeit von den Lippen, den Zähnen, der Zunge und dem Gaumen sowie in Abhängigkeit von der dem Geist entsprechenden Bemühung', oder wer nach langer Zeit des Rezitierens, des Lehrens der Lehre, der Praxis eines Meditationsobjekts oder des Beantwortens von Fragen im anschließenden Schweigen so reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene, die während der Zeit des Sprechens entstanden sind, sind genau dort erloschen', der wird 'beim Sprechen klarkonstatierend' genannt.

යො තුණ්හීභූතො චිරං ධම්මං වා කම්මට්ඨානං වා මනසිකත්වා අපරභාගෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘තුණ්හීභූතකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. උපාදාරූපප්පවත්තියඤ්හි සති භාසති නාම, අසති තුණ්හී භවති නාමාති. අයං තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී නාමාති.

Wer im Schweigen verharrt und lange Zeit die Lehre oder ein Meditationsobjekt betrachtet und anschließend reflektiert: 'Die körperlichen und unkörperlichen Phänomene, die während der Zeit des Schweigens bestanden, sind genau dort erloschen', der handelt klarkonstatierend. Denn wenn die Aktivität der abgeleiteten Materie (upādārūpa, d. h. der Laut) vorhanden ist, nennt man es 'Sprechen'; wenn sie nicht vorhanden ist, nennt man es 'Schweigen'. Ein solcher wird 'beim Schweigen klarkonstatierend' genannt. Dies sagte der Ältere Tipiṭaka Mahāsiva.

තයිදං මහාසිවත්ථෙරෙන වුත්තං අසම්මොහධුරං මහාසතිපට්ඨානසුත්තෙ අධිප්පෙතං. ඉමස්මිං පන සාමඤ්ඤඵලෙ සබ්බම්පි චතුබ්බිධං සම්පජඤ්ඤං ලබ්භති. තස්මා වුත්තනයෙනෙව චෙත්ථ චතුන්නං සම්පජඤ්ඤානං වසෙන සම්පජානකාරිතා වෙදිතබ්බා. සම්පජානකාරීති ච සබ්බපදෙසු සතිසම්පයුත්තස්සෙව සම්පජඤ්ඤස්ස වසෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතොති එතස්ස හි පදස්ස අයං විත්ථාරො. විභඞ්ගප්පකරණෙ පන – ‘‘සතො සම්පජානො අභික්කමති, සතො සම්පජානො පටික්කමතී’’ති එවං එතානි පදානි විභත්තානෙව. එවං, ඛො මහාරාජාති එවං සතිසම්පයුත්තස්ස සම්පජඤ්ඤස්ස වසෙන අභික්කමාදීනි පවත්තෙන්තො සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො නාම හොතීති අත්ථො.

Das, was vom Älteren Mahāsiva gesagt wurde und das Hauptaugenmerk auf das Nicht-Verwirrtsein (asammohadhura) legt, ist im Mahāsatipaṭṭhāna Sutta beabsichtigt. In diesem Sāmaññaphala Sutta jedoch ist die gesamte vierfache Klarklarheit (sampajañña) gemeint. Daher ist hier die Praxis des klaren Wissens durch die Kraft aller vier Arten der Klarklarheit in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen. Der Begriff 'sampajānakārī' (klarkonstatierend handelnd) ist in allen Passagen so zu verstehen, dass die Bedeutung durch die Kraft der mit Achtsamkeit verbundenen Klarklarheit (sampajañña) gegeben ist. Dies ist nämlich die detaillierte Ausführung der Worte 'mit Achtsamkeit und Klarklarheit ausgestattet' (satisampajaññena samannāgato). Im Vibhaṅga-Abschnitt wird es so analysiert: 'Achtsam und klarkonstatierend geht er vorwärts, achtsam und klarkonstatierend geht er rückwärts'. Die Bedeutung von 'In dieser Weise, o Großkönig' ist: Wer durch die Kraft der mit Achtsamkeit verbundenen Klarklarheit das Vorwärtsgehen usw. ausführt, wird 'mit Achtsamkeit und Klarklarheit ausgestattet' genannt.

සන්තොසකථා

Erläuterung zur Genügsamkeit (Santosa)

215. ඉධ, මහාරාජ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොතීති එත්ථ සන්තුට්ඨොති ඉතරීතරපච්චයසන්තොසෙන සමන්නාගතො. සො පනෙස සන්තොසො ද්වාදසවිධො හොති, සෙය්‍යථිදං – චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො, යථාබලසන්තොසො, යථාසාරුප්පසන්තොසොති තිවිධො. එවං පිණ්ඩපාතාදීසු. තස්සායං පභෙදවණ්ණනා –

215. In der Passage 'Hier, o Großkönig, ist ein Mönch genügsam (santuṭṭho)' bedeutet 'santuṭṭho', dass er mit jedwedem der vier Erfordernisse (itarītarapaccaya) zufrieden ist. Diese Genügsamkeit ist zwölffach, nämlich: in Bezug auf die Robe (cīvara) dreifach – Genügsamkeit mit dem, was man erhält (yathālābha-santosa), Genügsamkeit entsprechend der eigenen Kraft (yathābala-santosa) und Genügsamkeit mit dem Angemessenen (yathāsāruppa-santosa). Ebenso verhält es sich beim Almosengang usw. Dies ist die Erläuterung ihrer Unterteilungen:

ඉධ භික්ඛු චීවරං ලභති, සුන්දරං වා අසුන්දරං වා. සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හති. අයමස්ස චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන පකතිදුබ්බලො වා හොති, ආබාධජරාභිභූතො [Pg.183] වා, ගරුචීවරං පාරුපන්තො කිලමති. සො සභාගෙන භික්ඛුනා සද්ධිං තං පරිවත්තෙත්වා ලහුකෙන යාපෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස චීවරෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො පණීතපච්චයලාභී හොති. සො පත්තචීවරාදීනං අඤ්ඤතරං මහග්ඝපත්තචීවරං බහූනි වා පන පත්තචීවරානි ලභිත්වා ඉදං ථෙරානං චිරපබ්බජිතානං, ඉදං බහුස්සුතානං අනුරූපං, ඉදං ගිලානානං, ඉදං අප්පලාභීනං හොතූති දත්වා තෙසං පුරාණචීවරං වා ගහෙත්වා සඞ්කාරකූටාදිතො වා නන්තකානි උච්චිනිත්වා තෙහි සඞ්ඝාටිං කත්වා ධාරෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස චීවරෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Hier erhält ein Mönch ein Gewand, sei es gut oder schlecht. Er begnügt sich mit genau diesem, wünscht sich kein anderes und nimmt auch dann kein weiteres an, wenn er eines erhält. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Gewand entsprechend dem Erhaltenen (yathālābhasantosa). Wenn er jedoch von Natur aus schwach oder von Krankheit und Alter überwältigt ist und beim Tragen eines schweren Gewandes ermüdet, dann ist er, selbst wenn er es mit einem gleichgesinnten Mönch tauscht und sich mit einem leichten begnügt, dennoch zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Gewand entsprechend seiner Kraft (yathābalasantosa). Ein anderer wiederum ist jemand, der vorzügliche Requisiten erhält. Wenn er ein kostbares Gewand unter den Doppelgewändern usw. oder viele Gewänder erhält, gibt er sie mit dem Gedanken: „Dies ist für Ältere, die lange ordiniert sind, geeignet; dies für Gelehrte; dies für Kranke; dies für jene mit wenigen Gaben“, und nimmt entweder deren altes Gewand oder sammelt Lumpen von Müllhaufen usw., fertigt daraus ein Übergewand (saṅghāṭi) an und trägt es. Dennoch ist er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Gewand entsprechend dem Angemessenen (yathāsāruppasantosa).

ඉධ පන භික්ඛු පිණ්ඩපාතං ලභති ලූඛං වා පණීතං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හති. අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාලාභසන්තොසො. යො පන අත්තනො පකතිවිරුද්ධං වා බ්‍යාධිවිරුද්ධං වා පිණ්ඩපාතං ලභති, යෙනස්ස පරිභුත්තෙන අඵාසු හොති. සො සභාගස්ස භික්ඛුනො තං දත්වා තස්ස හත්ථතො සප්පායභොජනං භුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො බහුං පණීතං පිණ්ඩපාතං ලභති. සො තං චීවරං විය ථෙරචිරපබ්බජිතබහුස්සුතඅප්පලාභීගිලානානං දත්වා තෙසං වා සෙසකං පිණ්ඩාය වා චරිත්වා මිස්සකාහාරං භුඤ්ජන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Hier wiederum erhält ein Mönch Almosen, sei es grobe oder feine Speise. Er begnügt sich mit genau diesem, wünscht sich kein anderes und nimmt auch dann kein weiteres an, wenn er eines erhält. Dies ist seine Zufriedenheit mit den Almosen entsprechend dem Erhaltenen. Wenn jedoch jemand Almosen erhält, die seiner Natur oder seiner Krankheit widersprechen und deren Verzehr ihm Unwohlsein bereitet, dann ist er, selbst wenn er diese einem gleichgesinnten Mönch gibt und aus dessen Hand zuträgliche Nahrung isst und so seine mönchischen Übungen verrichtet, dennoch zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit mit den Almosen entsprechend seiner Kraft. Ein anderer erhält reichlich feine Almosen. Wie beim Gewand gibt er diese an Ältere, Langeordinierte, Gelehrte, jene mit wenigen Gaben oder Kranke und ist zufrieden, selbst wenn er deren Reste isst oder für Almosen umherzieht und gemischte Nahrung verzehrt. Dies ist seine Zufriedenheit mit den Almosen entsprechend dem Angemessenen.

ඉධ පන භික්ඛු සෙනාසනං ලභති, මනාපං වා අමනාපං වා, සො තෙන නෙව සොමනස්සං, න දොමනස්සං උප්පාදෙති; අන්තමසො තිණසන්ථාරකෙනපි යථාලද්ධෙනෙව තුස්සති. අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාලාභසන්තොසො. යො පන අත්තනො පකතිවිරුද්ධං වා බ්‍යාධිවිරුද්ධං වා සෙනාසනං ලභති, යත්ථස්ස වසතො අඵාසු හොති, සො තං සභාගස්ස භික්ඛුනො දත්වා තස්ස සන්තකෙ සප්පායසෙනාසනෙ වසන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාබලසන්තොසො.

Hier wiederum erhält ein Mönch eine Wohnstätte, sei sie angenehm oder unangenehm. Er empfindet ihretwegen weder Freude noch Missfallen; er ist selbst mit einer bloßen Grasmatte zufrieden, so wie er sie eben erhalten hat. Dies ist seine Zufriedenheit mit der Wohnstätte entsprechend dem Erhaltenen. Wenn jedoch jemand eine Wohnstätte erhält, die seiner Natur oder seiner Krankheit widerspricht und in der sein Aufenthalt ihm Unwohlsein bereitet, dann ist er, selbst wenn er diese einem gleichgesinnten Mönch gibt und in einer zuträglichen Wohnstätte aus dessen Besitz weilt, dennoch zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit mit der Wohnstätte entsprechend seiner Kraft.

අපරො මහාපුඤ්ඤො ලෙණමණ්ඩපකූටාගාරාදීනි බහූනි පණීතසෙනාසනානි ලභති. සො තානි චීවරං විය ථෙරචිරපබ්බජිතබහුස්සුතඅප්පලාභීගිලානානං දත්වා යත්ථ කත්ථචි වසන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස [Pg.184] සෙනාසනෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො. යොපි – ‘‘උත්තමසෙනාසනං නාම පමාදට්ඨානං, තත්ථ නිසින්නස්ස ථිනමිද්ධං ඔක්කමති, නිද්දාභිභූතස්ස පුන පටිබුජ්ඣතො කාමවිතක්කා පාතුභවන්තී’’ති පටිසඤ්චික්ඛිත්වා තාදිසං සෙනාසනං පත්තම්පි න සම්පටිච්ඡති. සො තං පටික්ඛිපිත්වා අබ්භොකාසරුක්ඛමූලාදීසු වසන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයම්පිස්ස සෙනාසනෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Ein anderer, der über großes Verdienst verfügt, erhält viele vorzügliche Wohnstätten wie Höhlen, Pavillons, turmgedeckte Häuser usw. Wie bei den Gewändern gibt er diese an Ältere, Langeordinierte, Gelehrte, jene mit wenigen Gaben oder Kranke und ist zufrieden, wo auch immer er verweilt. Dies ist seine Zufriedenheit mit der Wohnstätte entsprechend dem Angemessenen. Ebenso ist jemand zufrieden, der erwägt: „Eine vorzügliche Wohnstätte ist wahrlich eine Stätte der Nachlässigkeit; dort überkommt den Sitzenden Mattigkeit und Trägheit, und wenn er nach dem Überwältigtsein vom Schlaf wieder erwacht, tauchen üble Gedanken auf“, und daher eine solche Wohnstätte selbst dann nicht annimmt, wenn sie ihm zuteilwird. Wenn er sie ablehnt und unter freiem Himmel, an den Wurzeln eines Baumes usw. weilt, ist er dennoch zufrieden. Dies ist ebenfalls seine Zufriedenheit mit der Wohnstätte entsprechend dem Angemessenen.

ඉධ පන භික්ඛු භෙසජ්ජං ලභති, ලූඛං වා පණීතං වා, සො යං ලභති, තෙනෙව තුස්සති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හති. අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාලාභසන්තොසො. යො පන තෙලෙන අත්ථිකො ඵාණිතං ලභති. සො තං සභාගස්ස භික්ඛුනො දත්වා තස්ස හත්ථතො තෙලං ගහෙත්වා අඤ්ඤදෙව වා පරියෙසිත්වා භෙසජ්ජං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාබලසන්තොසො.

Hier wiederum erhält ein Mönch Arznei, sei sie grob oder fein. Er ist mit dem zufrieden, was er erhält, wünscht sich nichts anderes und nimmt auch dann nichts weiteres an, wenn er etwas erhält. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Erfordernis für Kranke entsprechend dem Erhaltenen. Wenn jedoch jemand Öl benötigt, aber eingedickten Saft erhält, ist er dennoch zufrieden, selbst wenn er diesen einem gleichgesinnten Mönch gibt, von diesem Öl entgegennimmt oder sich anderweitig Öl besorgt und so seine Arznei zubereitet. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Erfordernis für Kranke entsprechend seiner Kraft.

අපරො මහාපුඤ්ඤො බහුං තෙලමධුඵාණිතාදිපණීතභෙසජ්ජං ලභති. සො තං චීවරං විය ථෙරචිරපබ්බජිතබහුස්සුතඅප්පලාභීගිලානානං දත්වා තෙසං ආභතෙන යෙන කෙනචි යාපෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති. යො පන එකස්මිං භාජනෙ මුත්තහරීටකං ඨපෙත්වා එකස්මිං චතුමධුරං – ‘‘ගණ්හාහි, භන්තෙ, යදිච්ඡසී’’ති වුච්චමානො සචස්ස තෙසු අඤ්ඤතරෙනපි රොගො වූපසම්මති, අථ මුත්තහරීටකං නාම බුද්ධාදීහි වණ්ණිතන්ති චතුමධුරං පටික්ඛිපිත්වා මුත්තහරීටකෙනෙව භෙසජ්ජං කරොන්තො පරමසන්තුට්ඨොව හොති. අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Ein anderer, der über großes Verdienst verfügt, erhält reichlich vorzügliche Arznei wie Öl, Honig, eingedickten Saft usw. Wie bei den Gewändern gibt er diese an Ältere, Langeordinierte, Gelehrte, jene mit wenigen Gaben oder Kranke und ist zufrieden, selbst wenn er mit irgendeiner Arznei auskommt, die jene ihm bringen. Wenn zudem jemandem in einem Gefäß in Urin eingelegte Myrobalane-Frucht und in einem anderen die „vier Süßigkeiten“ dargeboten werden mit den Worten: „Ehrwürdiger, nehmt, was Ihr wünscht“, und seine Krankheit durch beide geheilt werden könnte, er aber die Myrobalane wählt mit dem Gedanken: „Myrobalane wurde von den Buddhas und anderen Edlen gepriesen“, und die vier Süßigkeiten ablehnt und nur mit der Myrobalane-Frucht seine Arznei bereitet, so ist er in höchstem Maße zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit mit dem Erfordernis für Kranke entsprechend dem Angemessenen.

ඉමිනා පන ද්වාදසවිධෙන ඉතරීතරපච්චයසන්තොසෙන සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො අට්ඨ පරික්ඛාරා වට්ටන්ති. තීණි චීවරානි, පත්තො, දන්තකට්ඨච්ඡෙදනවාසි, එකා සූචි, කායබන්ධනං පරිස්සාවනන්ති. වුත්තම්පි චෙතං –

Für einen Mönch, der mit dieser zwölffachen Zufriedenheit hinsichtlich jedweder Requisiten ausgestattet ist, sind die acht Bedarfsgegenstände (parikkhārā) zulässig: die drei Gewänder, die Almosenschale, ein Messer zum Schneiden von Zahnreinigungshölzern (oder eine kleine Axt), eine Nadel, der Gürtelbund und ein Wasserfilter. Dies wurde auch so gesagt:

‘‘තිචීවරඤ්ච පත්තො ච, වාසි සූචි ච බන්ධනං;

පරිස්සාවනෙන අට්ඨෙතෙ, යුත්තයොගස්ස භික්ඛුනො’’ති.

„Die drei Gewänder und die Schale, Messer, Nadel und der Bund; zusammen mit dem Wasserfilter sind dies die acht für den Mönch, der sich der Übung widmet.“

තෙ සබ්බෙ කායපරිහාරිකාපි හොන්ති කුච්ඡිපරිහාරිකාපි. කථං? තිචීවරං තාව නිවාසෙත්වා ච පාරුපිත්වා ච විචරණකාලෙ කායං පරිහරති, පොසෙතීති කායපරිහාරිකං හොති. චීවරකණ්ණෙන උදකං පරිස්සාවෙත්වා [Pg.185] පිවනකාලෙ ඛාදිතබ්බඵලාඵලගහණකාලෙ ච කුච්ඡිං පරිහරති; පොසෙතීති කුච්ඡිපරිහාරිකං හොති.

Diese alle dienen sowohl dem Erhalt des Körpers (kāyaparihārika) als auch dem Erhalt des Bauches (kucchiparihārika). Wie? Zunächst schützt und erhält das dreifache Gewand beim Tragen und Umlegen während des Umherziehens den Körper; so dient es dem Erhalt des Körpers. Wenn man mit dem Saum des Gewandes Wasser filtert, um es zu trinken, oder wenn man damit essbare Früchte entgegennimmt, dann schützt und erhält es den Bauch; so dient es dem Erhalt des Bauches.

පත්තොපි තෙන උදකං උද්ධරිත්වා න්හානකාලෙ කුටිපරිභණ්ඩකරණකාලෙ ච කායපරිහාරිකො හොති. ආහාරං ගහෙත්වා භුඤ්ජනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකො.

Auch die Almosenschale dient dazu, den Körper zu versorgen, wenn mit ihr Wasser zum Baden oder zum Reinigen der Hütte geschöpft wird. Wenn man mit ihr Nahrung entgegennimmt und isst, dient sie dazu, den Magen zu versorgen.

වාසිපි තාය දන්තකට්ඨච්ඡෙදනකාලෙ මඤ්චපීඨානං අඞ්ගපාදචීවරකුටිදණ්ඩකසජ්ජනකාලෙ ච කායපරිහාරිකා හොති. උච්ඡුඡෙදනනාළිකෙරාදිතච්ඡනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකා.

Auch das Messer dient dazu, den Körper zu versorgen, wenn man damit Zahnhölzer schneidet oder die Teile von Betten und Stühlen sowie Stangen für Roben oder Hütten fertigt. Beim Schneiden von Zuckerrohr oder dem Schälen von Kokosnüssen dient es dazu, den Magen zu versorgen.

සූචිපි චීවරසිබ්බනකාලෙ කායපරිහාරිකා හොති. පූවං වා ඵලං වා විජ්ඣිත්වා ඛාදනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකා.

Auch die Nadel dient dazu, den Körper zu versorgen, wenn man damit Roben näht. Wenn man damit Kuchen oder Früchte aufspießt, um sie zu essen, dient sie dazu, den Magen zu versorgen.

කායබන්ධනං බන්ධිත්වා විචරණකාලෙ කායපරිහාරිකං. උච්ඡුආදීනි බන්ධිත්වා ගහණකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකං.

Der Gürtel dient dazu, den Körper zu versorgen, wenn man ihn umgebunden hat und umherwandert. Wenn man damit Zuckerrohr und Ähnliches zusammenbindet und trägt, dient er dazu, den Magen zu versorgen.

පරිස්සාවනං තෙන උදකං පරිස්සාවෙත්වා න්හානකාලෙ, සෙනාසනපරිභණ්ඩකරණකාලෙ ච කායපරිහාරිකං. පානීයං පරිස්සාවනකාලෙ, තෙනෙව තිලතණ්ඩුලපුථුකාදීනි ගහෙත්වා ඛාදනකාලෙ ච කුච්ඡිපරිහාරියං. අයං තාව අට්ඨපරික්ඛාරිකස්ස පරික්ඛාරමත්තා. නවපරික්ඛාරිකස්ස පන සෙය්‍යං පවිසන්තස්ස තත්‍රට්ඨකං පච්චත්ථරණං වා කුඤ්චිකා වා වට්ටති. දසපරික්ඛාරිකස්ස නිසීදනං වා චම්මඛණ්ඩං වා වට්ටති. එකාදසපරික්ඛාරිකස්ස පන කත්තරයට්ඨි වා තෙලනාළිකා වා වට්ටති. ද්වාදසපරික්ඛාරිකස්ස ඡත්තං වා උපාහනං වා වට්ටති. එතෙසු ච අට්ඨපරික්ඛාරිකොව සන්තුට්ඨො, ඉතරෙ අසන්තුට්ඨා මහිච්ඡා මහාභාරාති න වත්තබ්බා. එතෙපි හි අප්පිච්ඡාව සන්තුට්ඨාව සුභරාව සල්ලහුකවුත්තිනොව. භගවා පන න යිමං සුත්තං තෙසං වසෙන කථෙසි, අට්ඨපරික්ඛාරිකස්ස වසෙන කථෙසි. සො හි ඛුද්දකවාසිඤ්ච සූචිඤ්ච පරිස්සාවනෙ පක්ඛිපිත්වා පත්තස්ස අන්තො ඨපෙත්වා පත්තං අංසකූටෙ ලග්ගෙත්වා තිචීවරං කායපටිබද්ධං කත්වා යෙනිච්ඡකං සුඛං පක්කමති. පටිනිවත්තෙත්වා ගහෙතබ්බං නාමස්ස න හොති. ඉති [Pg.186] ඉමස්ස භික්ඛුනො සල්ලහුකවුත්තිතං දස්සෙන්තො භගවා – ‘‘සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙනා’’තිආදිමාහ. තත්ථ කායපරිහාරිකෙනාති කායපරිහරණමත්තකෙන. කුච්ඡිපරිහාරිකෙනාති කුච්ඡිපරිහරණමත්තකෙන. සමාදායෙව පක්කමතීති අට්ඨපරික්ඛාරමත්තකං සබ්බං ගහෙත්වාව කායපටිබද්ධං කත්වාව ගච්ඡති. ‘‘මම විහාරො පරිවෙණං උපට්ඨාකො’’ති ආසඞ්ගො වා බන්ධො වා න හොති. සො ජියා මුත්තො සරො විය, යූථා අපක්කන්තො මදහත්ථී විය ච ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සෙනාසනං වනසණ්ඩං රුක්ඛමූලං වනපබ්භාරං පරිභුඤ්ජන්තො එකොව තිට්ඨති, එකොව නිසීදති. සබ්බිරියාපථෙසු එකොව අදුතියො.

Das Wasserfilter dient dazu, den Körper zu versorgen, wenn man damit Wasser zum Baden filtert oder den Wohnplatz reinigt. Wenn man Trinkwasser filtert oder damit Sesam, Reis, Flocken und Ähnliches hält und isst, dient es dazu, den Magen zu versorgen. Dies ist das Maß der Ausrüstung für einen Mönch mit acht Requisiten. Für einen Mönch mit neun Requisiten ist es jedoch angemessen, beim Betreten des Schlafplatzes eine Unterlage oder einen Schlüssel zu haben. Für einen mit zehn Requisiten ist ein Sitzleder oder ein Stück Fell angemessen. Für einen mit elf Requisiten ist ein Wanderstab oder ein Ölgefäß angemessen. Für einen mit zwölf Requisiten ist ein Schirm oder Sandalen angemessen. Unter diesen sollte man nicht sagen, dass nur der Mönch mit acht Requisiten zufrieden ist und die anderen unzufrieden, gierig oder belastet seien. Denn auch diese sind von wenigen Wünschen, zufrieden, leicht zu versorgen und führen ein einfaches Leben. Der Erhabene sprach dieses Sutta jedoch nicht im Hinblick auf jene, sondern im Hinblick auf den Mönch mit acht Requisiten. Denn dieser legt das kleine Messer und die Nadel in das Wasser filter, legt dies in die Almosenschale, hängt die Schale über die Schulter, befestigt die drei Roben und den Gürtel am Körper und zieht glücklich fort, wohin er will. Es gibt nichts, wofür er zurückkehren müsste. Um die Leichtigkeit der Lebensweise dieses Mönchs zu zeigen, sagte der Erhabene: „Er ist zufrieden mit der Robe, die den Körper schützt“ usw. Dabei bedeutet „kāyaparihārikena“: nur zum Schutze des Körpers dienend. „Kucchiparihārikena“ bedeutet: nur zur Sättigung des Magens dienend. „Samādāyeva pakkamati“ bedeutet: Er nimmt die acht Requisiten als seinen gesamten Besitz mit, trägt sie am Körper und geht fort. Es gibt keine Bindung oder Verhaftung im Sinne von „mein Kloster, mein Bereich, mein Unterstützer“. Wie ein Pfeil, der von der Sehne gelöst ist, oder wie ein Elefantenbulle, der die Herde verlässt, verweilt er allein, sitzt er allein und ist in allen Körperhaltungen allein und ohne Gefährten, während er sich an einem Lagerplatz, einem Waldstück, dem Fuß eines Baumes oder einer Berghöhle erfreut.

‘‘චාතුද්දිසො අප්පටිඝො ච හොති,සන්තුස්සමානො ඉතරීතරෙන;

පරිස්සයානං සහිතා අඡම්භී,එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො’’ති. (සු. නි. 42);

„In den vier Himmelsrichtungen heimisch und ohne Widerwillen, zufrieden mit dem, was gerade verfügbar ist; Gefahren ertragend, furchtlos, wandle er allein wie das Horn eines Nashorns.“

එවං වණ්ණිතං ඛග්ගවිසාණකප්පතං ආපජ්ජති.

So erreicht er den Zustand, der als dem Horn eines Nashorns gleich gepriesen wird.

ඉදානි තමත්ථං උපමාය සාධෙන්තො – ‘‘සෙය්‍යථාපී’’තිආදිමාහ. තත්ථ පක්ඛී සකුණොති පක්ඛයුත්තො සකුණො. ඩෙතීති උප්පතති. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – සකුණා නාම ‘‘අසුකස්මිං පදෙසෙ රුක්ඛො පරිපක්කඵලො’’ති ඤත්වා නානාදිසාහි ආගන්ත්වා නඛපත්තතුණ්ඩාදීහි තස්ස ඵලානි විජ්ඣන්තා විධුනන්තා ඛාදන්ති. ‘ඉදං අජ්ජතනාය, ඉදං ස්වාතනාය භවිස්සතී’ති තෙසං න හොති. ඵලෙ පන ඛීණෙ නෙව රුක්ඛස්ස ආරක්ඛං ඨපෙන්ති, න තත්ථ පත්තං වා නඛං වා තුණ්ඩං වා ඨපෙන්ති. අථ ඛො තස්මිං රුක්ඛෙ අනපෙක්ඛො හුත්වා, යො යං දිසාභාගං ඉච්ඡති, සො තෙන සපත්තභාරොව උප්පතිත්වා ගච්ඡති. එවමෙව අයං භික්ඛු නිස්සඞ්ගො නිරපෙක්ඛො යෙන කාමං පක්කමති. තෙන වුත්තං ‘‘සමාදායෙව පක්කමතී’’ති.

Nun sagt er, um diese Bedeutung durch ein Gleichnis zu verdeutlichen: „Wie zum Beispiel“ usw. Dabei bedeutet „pakkhī sakuṇo“ ein beflügelter Vogel. „Ḍeti“ bedeutet, er fliegt empor. Dies ist hier die kurze Bedeutung: Vögel erkennen: „An jenem Ort trägt ein Baum reife Früchte“, kommen aus verschiedenen Richtungen herbei und fressen die Früchte, indem sie diese mit ihren Krallen, Flügeln und Schnäbeln durchstechen und schütteln. Sie denken nicht: „Dies ist für heute, das für morgen.“ Wenn die Früchte verbraucht sind, lassen sie keine Wache am Baum zurück; sie lassen dort weder einen Flügel noch eine Kralle oder einen Schnabel zurück. Vielmehr fliegt derjenige Vogel, der in eine bestimmte Himmelsrichtung will, ohne Verlangen dorthin fort, nur mit der Last seiner Flügel. Ebenso zieht dieser Mönch ohne Bindung und ohne Verlangen fort, wohin er möchte. Deshalb heißt es: „Er zieht fort und nimmt (alles) mit.“

නීවරණප්පහානකථා

Die Erläuterung zur Überwindung der Hindernisse.

216. සො [Pg.187] ඉමිනා චාතිආදිනා කිං දස්සෙති? අරඤ්ඤවාසස්ස පච්චයසම්පත්තිං දස්සෙති. යස්ස හි ඉමෙ චත්තාරො පච්චයා නත්ථි, තස්ස අරඤ්ඤවාසො න ඉජ්ඣති. තිරච්ඡානගතෙහි වා වනචරකෙහි වා සද්ධිං වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. අරඤ්ඤෙ අධිවත්ථා දෙවතා – ‘‘කිං එවරූපස්ස පාපභික්ඛුනො අරඤ්ඤවාසෙනා’’ති භෙරවසද්දං සාවෙන්ති, හත්ථෙහි සීසං පහරිත්වා පලායනාකාරං කරොන්ති. ‘‘අසුකො භික්ඛු අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඉදඤ්චිදඤ්ච පාපකම්මං අකාසී’’ති අයසො පත්ථරති. යස්ස පනෙතෙ චත්තාරො පච්චයා අත්ථි, තස්ස අරඤ්ඤවාසො ඉජ්ඣති. සො හි අත්තනො සීලං පච්චවෙක්ඛන්තො කිඤ්චි කාළකං වා තිලකං වා අපස්සන්තො පීතිං උප්පාදෙත්වා තං ඛයවයතො සම්මසන්තො අරියභූමිං ඔක්කමති. අරඤ්ඤෙ අධිවත්ථා දෙවතා අත්තමනා වණ්ණං භණන්ති. ඉතිස්ස උදකෙ පක්ඛිත්තතෙලබින්දු විය යසො විත්ථාරිකො හොති.

216. Was zeigt er mit „so durch dieses“ usw.? Er zeigt die Vollkommenheit der Bedingungen für das Leben im Wald. Denn für jemanden, dem diese vier Bedingungen fehlen, ist das Leben im Wald nicht erfolgreich. Er wird wie ein Tier oder ein Waldjäger tadelnswert. Die im Wald lebenden Gottheiten denken: „Was nützt ein solch schlechter Mönch im Wald?“, lassen schreckliche Geräusche hören und schlagen ihn mit den Händen auf den Kopf, um ihn zur Flucht zu bewegen. Ein schlechter Ruf verbreitet sich: „Dieser Mönch ist in den Wald gegangen und hat diese und jene böse Tat begangen.“ Bei wem jedoch diese vier Bedingungen vorhanden sind, dessen Waldleben ist erfolgreich. Wenn er seine Tugend betrachtet und weder einen schwarzen Fleck noch ein Muttermal sieht, lässt er Freude entstehen; indem er diese Freude hinsichtlich ihres Vergehens und Schwindens betrachtet, betritt er den Boden der Edlen. Die im Wald lebenden Gottheiten sind erfreut und verkünden sein Lob. So verbreitet sich sein Ruf weithin, wie ein Öltropfen, der auf das Wasser gegeben wird.

තත්ථ විවිත්තන්ති සුඤ්ඤං, අප්පසද්දං, අප්පනිග්ඝොසන්ති අත්ථො. එතදෙව හි සන්ධාය විභඞ්ගෙ – ‘‘විවිත්තන්ති සන්තිකෙ චෙපි සෙනාසනං හොති, තඤ්ච අනාකිණ්ණං ගහට්ඨෙහි පබ්බජිතෙහි. තෙන තං විවිත්ත’’න්ති වුත්තං. සෙති චෙව ආසති ච එත්ථාති සෙනාසනං මඤ්චපීඨාදීනමෙතං අධිවචනං. තෙනාහ – ‘‘සෙනාසනන්ති මඤ්චොපි සෙනාසනං, පීඨම්පි, භිසිපි, බිම්බොහනම්පි, විහාරොපි, අඩ්ඪයොගොපි, පාසාදොපි, හම්මියම්පි, ගුහාපි, අට්ටොපි, මාළොපි ලෙණම්පි, වෙළුගුම්බොපි, රුක්ඛමූලම්පි, මණ්ඩපොපි, සෙනාසනං, යත්ථ වා පන භික්ඛූ පටික්කමන්ති, සබ්බමෙතං සෙනාසන’’න්ති (විභ. 527).

Darin bedeutet 'abgeschieden' (vivitta): leer, lärmarm, geräuscharm. In Bezug auf genau diesen Sinn wurde im Vibhaṅga gesagt: 'Abgeschieden bedeutet, dass sich die Behausung zwar in der Nähe [einer Siedlung] befinden mag, sie aber nicht von Laien und Ordinierten überlaufen ist. Deshalb wird sie abgeschieden genannt.' Ein 'Lager- und Sitzplatz' (senāsana) ist ein Ort, an dem man liegt (seti) und sitzt (āsati); dies ist eine Bezeichnung für Betten, Stühle und so weiter. Daher heißt es: 'Lager- und Sitzplatz bedeutet: sowohl ein Bett ist ein Lager- und Sitzplatz, als auch ein Stuhl, ein Polster, ein Kissen, ein Wohnbau, ein Zeltdachhaus, ein Palast, ein flachgedecktes Haus, eine Höhle, ein Turmbau, eine Halle, ein Unterstand, ein Bambusdickicht, der Fuß eines Baumes, ein Pavillon oder auch jeder Ort, an den die Mönche zurückkehren – all dies ist ein Lager- und Sitzplatz'.

අපි ච – ‘‘විහාරො අඩ්ඪයොගො පාසාදො හම්මියං ගුහා’’ති ඉදං විහාරසෙනාසනං නාම. ‘‘මඤ්චො පීඨං භිසි බිම්බොහන’’න්ති ඉදං මඤ්චපීඨසෙනාසනං නාම. ‘‘චිමිලිකා චම්මඛණ්ඩො තිණසන්ථාරො පණ්ණසන්ථාරො’’ති ඉදං සන්ථතසෙනාසනං නාම. ‘‘යත්ථ වා පන භික්ඛූ පටික්කමන්තී’’ති ඉදං ඔකාසසෙනාසනං නාමාති. එවං චතුබ්බිධං සෙනාසනං හොති, තං සබ්බං සෙනාසනග්ගහණෙන සඞ්ගහිතමෙව.

Des Weiteren: 'Wohnbau, Zeltdachhaus, Palast, flachgedecktes Haus, Höhle' – dies wird 'Wohnhaus-Lagerplatz' genannt. 'Bett, Stuhl, Polster, Kissen' – dies wird 'Bett-und-Stuhl-Lagerplatz' genannt. 'Tuchmatte, Fellstück, Grasmatte, Blättermatte' – dies wird 'ausgebreiteter Lagerplatz' genannt. 'Oder wo auch immer die Mönche einkehren' – dies wird 'Raum-Lagerplatz' genannt. So gibt es vier Arten von Lager- und Sitzplätzen; all diese sind unter dem Begriff des Lager- und Sitzplatzes (senāsana) zusammengefasst.

ඉධ පනස්ස සකුණසදිසස්ස චාතුද්දිසස්ස භික්ඛුනො අනුච්ඡවිකසෙනාසනං දස්සෙන්තො අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලන්තිආදිමාහ. තත්ථ අරඤ්ඤන්ති නික්ඛමිත්වා [Pg.188] බහි ඉන්දඛීලා සබ්බමෙතං අරඤ්ඤන්ති. ඉදං භික්ඛුනීනං වසෙන ආගතං. ‘‘ආරඤ්ඤකං නාම සෙනාසනං පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති (පාරා. 654) ඉදං පන ඉමස්ස භික්ඛුනො අනුරූපං. තස්ස ලක්ඛණං විසුද්ධිමග්ගෙ ධුතඞ්ගනිද්දෙසෙ වුත්තං. රුක්ඛමූලන්ති යං කිඤ්චි සන්දච්ඡායං විවිත්තරුක්ඛමූලං. පබ්බතන්ති සෙලං. තත්ථ හි උදකසොණ්ඩීසු උදකකිච්චං කත්වා සීතාය රුක්ඛච්ඡායාය නිසින්නස්ස නානාදිසාසු ඛායමානාසු සීතෙන වාතෙන බීජියමානස්ස චිත්තං එකග්ගං හොති. කන්දරන්ති කං වුච්චති උදකං, තෙන දාරිතං, උදකෙන භින්නං පබ්බතපදෙසං. යං නදීතුම්බන්තිපි, නදීකුඤ්ජන්තිපි වදන්ති. තත්ථ හි රජතපට්ටසදිසා වාලිකා හොති, මත්ථකෙ මණිවිතානං විය වනගහණං, මණිඛන්ධසදිසං උදකං සන්දති. එවරූපං කන්දරං ඔරුය්හ පානීයං පිවිත්වා ගත්තානි සීතානි කත්වා වාලිකං උස්සාපෙත්වා පංසුකූලචීවරං පඤ්ඤපෙත්වා නිසින්නස්ස සමණධම්මං කරොතො චිත්තං එකග්ගං හොති. ගිරිගුහන්ති ද්වින්නං පබ්බතානං අන්තරෙ, එකස්මිංයෙව වා උමග්ගසදිසං මහාවිවරං සුසානලක්ඛණං විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තං. වනපත්ථන්ති ගාමන්තං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරට්ඨානං, යත්ථ න කසන්ති න වපන්ති, තෙනෙවාහ – ‘‘වනපත්ථන්ති දූරානමෙතං සෙනාසනානං අධිවචන’’න්තිආදි. අබ්භොකාසන්ති අච්ඡන්නං. ආකඞ්ඛමානො පනෙත්ථ චීවරකුටිං කත්වා වසති. පලාලපුඤ්ජන්ති පලාලරාසි. මහාපලාලපුඤ්ජතො හි පලාලං නික්කඩ්ඪිත්වා පබ්භාරලෙණසදිසෙ ආලයෙ කරොන්ති, ගච්ඡගුම්භාදීනම්පි උපරි පලාලං පක්ඛිපිත්වා හෙට්ඨා නිසින්නා සමණධම්මං කරොන්ති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

Hier aber, um den für jenen Mönch – der wie ein Vogel ist und in alle vier Himmelsrichtungen zieht – angemessenen Lagerplatz aufzuzeigen, sagte er: 'den Wald, den Fuß eines Baumes' usw. Dabei bedeutet 'Wald': Alles außerhalb der Dorfgrenze (Indakhīla). Dies ist im Hinblick auf die Nonnen überliefert. 'Ein Wald-Lagerplatz ist mindestens fünfhundert Bogenlängen entfernt' – dies hingegen ist für diesen Mönch angemessen. Dessen Merkmal wurde im Visuddhimagga im Kapitel über die Dhutaṅga-Übungen dargelegt. 'Fuß eines Baumes' bedeutet einen beliebigen, kühlen Schatten spendenden, abgeschiedenen Baumfuß. 'Gebirge' bedeutet ein Felsgebirge. Wenn man dort an Wasserlöchern seine Verrichtungen mit Wasser erledigt hat und im kühlen Schatten eines Baumes sitzt, während die verschiedenen Himmelsrichtungen offenbar werden und man von kühlem Wind umfächelt wird, wird der Geist gesammelt. 'Bergschlucht' (kandara): 'ka' bedeutet Wasser; ein Ort, der von diesem gespalten, durch Wasser aufgebrochen wurde. Man nennt dies auch 'Abhang' oder 'Schluchtwinkel'. Dort gibt es Sand, der wie Silberplatten glänzt, oben ein Walddickicht wie ein Juwelenbaldachin, und Wasser fließt wie ein Juwelenblock dahin. Wenn man in eine solche Schlucht hinabsteigt, Trinkwasser trinkt, die Glieder abkühlt, Sand anhäuft, das Pāṃsukūla-Gewand ausbreitet und dort sitzend die mönchischen Übungen vollzieht, wird der Geist gesammelt. 'Berghöhle' bedeutet ein Zwischenraum zwischen zwei Bergen oder eine große, tunnelartige Öffnung in einem einzelnen Berg; das Merkmal eines Leichenfeldes wurde im Visuddhimagga dargelegt. 'Waldeseinöde' bedeutet jenseits der Dorfgrenze, ein Ort, den Menschen nicht aufsuchen, wo sie weder pflügen noch säen; deshalb sagte er: 'Waldeseinöde ist eine Bezeichnung für entlegene Lagerplätze' usw. 'Unter freiem Himmel' bedeutet unbedeckt. Wer es wünscht, kann dort eine kleine Gewandhütte errichten und darin verweilen. 'Strohhaufen' bedeutet ein Haufen aus Reisstroh. Man zieht nämlich Stroh aus einem großen Strohhaufen heraus und schafft sich Unterkünfte, die wie Felsüberhänge oder Höhlen sind; oder man wirft Stroh über Gebüsch und Dickicht und vollzieht darunter sitzend die mönchischen Übungen. In Bezug darauf wurde dies gesagt.

පච්ඡාභත්තන්ති භත්තස්ස පච්ඡතො. පිණ්ඩපාතපටික්කන්තොති පිණ්ඩපාතපරියෙසනතො පටික්කන්තො. පල්ලඞ්කන්ති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං. ආභුජිත්වාති බන්ධිත්වා. උජුං කායං පණිධායාති උපරිමං සරීරං උජුං ඨපෙත්වා අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකට්ඨිකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙත්වා. එවඤ්හි නිසින්නස්ස චම්මමංසන්හාරූනි න පණමන්ති. අථස්ස යා තෙසං පණමනපච්චයා ඛණෙ ඛණෙ වෙදනා උප්පජ්ජෙය්‍යුං, තා නුප්පජ්ජන්ති. තාසු අනුප්පජ්ජමානාසු චිත්තං එකග්ගං හොති, කම්මට්ඨානං න පරිපතති, වුඩ්ඪිං ඵාතිං වෙපුල්ලං උපගච්ඡති. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපයිත්වා. මුඛසමීපෙ [Pg.189] වා කත්වාති අත්ථො. තෙනෙව විභඞ්ගෙ වුත්තං – ‘‘අයං සති උපට්ඨිතා හොති සූපට්ඨිතා නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා, තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති (විභ. 537). අථවා පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති – ‘‘පරිමුඛං සති’’න්ති. එවං පටිසම්භිදායං වුත්තනයෙනපෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපො – ‘‘පරිග්ගහිතනිය්‍යානසතිං කත්වා’’ති.

'Nach der Mahlzeit' bedeutet nach dem Essen. 'Vom Almosengang zurückgekehrt' bedeutet von der Suche nach Almosen zurückgekehrt. 'Den Meditationssitz' (pallaṅka) bedeutet das Sitzen mit rundum verschränkten Oberschenkeln. 'Eingenommen' (ābhujitvā) bedeutet gefaltet. 'Den Körper gerade aufgerichtet' bedeutet den Oberkörper gerade haltend, wobei man die achtzehn Wirbelknochen Ende an Ende aufeinander ausrichtet. Denn bei einem so Sitzenden beugen sich Haut, Fleisch und Sehnen nicht. Folglich entstehen die Schmerzen nicht, die durch deren Beugung Moment für Moment entstehen würden. Wenn diese nicht entstehen, wird der Geist gesammelt, das Meditationsobjekt geht nicht verloren und gelangt zu Wachstum, Gedeihen und Fülle. 'Die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend' bedeutet, die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt gerichtet zu halten; es bedeutet, sie nahe dem Mund (an der Nase) zu platzieren. Daher wurde im Vibhaṅga gesagt: 'Diese Achtsamkeit ist an der Nasenspitze oder am Zeichen des Mundes [der Oberlippe] gegenwärtig und wohlbegründet; deshalb heißt es: die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend.' Oder aber: 'pari' hat die Bedeutung des Umfassens, 'mukha' die Bedeutung des Hinausführens (Befreiung), 'sati' die Bedeutung des Gegenwärtigseins. Deshalb heißt es 'Achtsamkeit vor sich' (parimukhaṃ satiṃ). So ist die Bedeutung hier auch nach der in der Paṭisambhidāmagga dargelegten Weise zu verstehen. Dort ist die Zusammenfassung: 'Indem man die Achtsamkeit zu einer umfassenden Befreiung macht'.

217. අභිජ්ඣං ලොකෙති එත්ථ ලුජ්ජනපලුජ්ජනට්ඨෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ලොකො, තස්මා පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු රාගං පහාය කාමච්ඡන්දං වික්ඛම්භෙත්වාති අයමෙත්ථත්ථො. විගතාභිජ්ඣෙනාති වික්ඛම්භනවසෙන පහීනත්තා විගතාභිජ්ඣෙන, න චක්ඛුවිඤ්ඤාණසදිසෙනාති අත්ථො. අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙතීති අභිජ්ඣාතො චිත්තං පරිමොචෙති. යථා තං සා මුඤ්චති චෙව, මුඤ්චිත්වා ච න පුන ගණ්හති, එවං කරොතීති අත්ථො. බ්‍යාපාදපදොසං පහායාතිආදීසුපි එසෙව නයො. බ්‍යාපජ්ජති ඉමිනා චිත්තං පූතිකුම්මාසාදයො විය පුරිමපකතිං විජහතීති බ්‍යාපාදො. විකාරාපත්තියා පදුස්සති, පරං වා පදූසෙති විනාසෙතීති පදොසො. උභයමෙතං කොධස්සෙවාධිවචනං. ථිනං චිත්තගෙලඤ්ඤං. මිද්ධං චෙතසිකගෙලඤ්ඤං, ථිනඤ්ච මිද්ධඤ්ච ථිනමිද්ධං. ආලොකසඤ්ඤීති රත්තිම්පි දිවාදිට්ඨාලොකසඤ්ජානනසමත්ථාය විගතනීවරණාය පරිසුද්ධාය සඤ්ඤාය සමන්නාගතො. සතො සම්පජානොති සතියා ච ඤාණෙන ච සමන්නාගතො. ඉදං උභයං ආලොකසඤ්ඤාය උපකාරත්තා වුත්තං. උද්ධච්චඤ්ච කුක්කුච්චඤ්ච උද්ධච්චකුක්කුච්චං. තිණ්ණවිචිකිච්ඡොති විචිකිච්ඡං තරිත්වා අතික්කමිත්වා ඨිතො. ‘‘කථමිදං කථමිද’’න්ති එවං නප්පවත්තතීති අකථංකථී. කුසලෙසු ධම්මෙසූති අනවජ්ජෙසු ධම්මෙසු. ‘‘ඉමෙ නු ඛො කුසලා කථමිමෙ කුසලා’’ති එවං න විචිකිච්ඡති. න කඞ්ඛතීති අත්ථො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. ඉමෙසු පන නීවරණෙසු වචනත්ථලක්ඛණාදිභෙදතො යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තං.

217. In Bezug auf den Ausdruck 'Greier nach der Welt' (abhijjhaṃ loke): Die fünf Daseinsgruppen des Ergreifens werden 'Welt' (loko) genannt, weil sie im Sinne des Zerfallens und Auflösens (lujjana-palujjana) stehen. Daher bedeutet dies hier: Nachdem man die Leidenschaft gegenüber den fünf Daseinsgruppen aufgegeben und das Sinnenbegehren unterdrückt hat. 'Mit entfernter Gier' (vigatābhijjhena) bedeutet: Aufgrund des Aufgebens durch Unterdrückung ist die Gier entfernt; es ist nicht so zu verstehen, als wäre es wie das bloße Augenbewusstsein (das ohnehin gierlos ist). 'Er reinigt den Geist von Gier' bedeutet: Er befreit den Geist von der Gier, sodass er bewirkt, dass diese den Geist loslässt und ihn nach dem Loslassen nicht wieder ergreift. Bei 'nachdem er Übelwollen und Boshaftigkeit aufgegeben hat' usw. gilt das gleiche Prinzip. 'Übelwollen' (byāpāda) bedeutet, dass der Geist durch diesen (Zorn) verdirbt und seine ursprüngliche Natur verliert, wie fauliger Gerstenbrei. 'Boshaftigkeit' (padosa) bedeutet, dass er durch die Veränderung verdirbt oder andere schädigt bzw. zerstört. Beides sind Bezeichnungen für Zorn (kodha). 'Starrheit' (thina) ist die Erkrankung des Geistes. 'Trägheit' (middha) ist die Erkrankung der Geistesfaktoren; Starrheit und Trägheit zusammen bilden 'Starrheit und Trägheit' (thinamiddha). 'Lichtwahrnehmung besitzend' (ālokasaññī) bedeutet: versehen mit einer reinen, von Hemmnissen befreiten Wahrnehmung, die fähig ist, das bei Tag gesehene Licht auch zur Nachtzeit zu vergegenwärtigen. 'Achtsam und klar wissend' bedeutet: versehen mit Achtsamkeit und Wissen. Beides wird hier wegen seiner Förderlichkeit für die Lichtwahrnehmung angeführt. 'Aufgeregtheit und Gewissensunruhe' bilden 'Aufgeregtheit-und-Gewissensunruhe' (uddhacca-kukkucca). 'Der den Zweifel überwunden hat' (tiṇṇavicikiccho) bedeutet: Er steht fest, nachdem er den Zweifel überschritten und hinter sich gelassen hat. 'Einer, der nicht mehr fragt: Wie ist dies?' (akathaṃkathī) bedeutet, dass solche Zweifel nicht mehr aufkommen. 'In den heilsamen Dingen' (kusalesu dhammesu) meint: in den untadeligen Dingen. Er zweifelt nicht mehr: 'Sind dies wohl heilsame Dinge? Wie sind diese heilsam?'. Er hegt keine Bedenken mehr, das ist die Bedeutung. Dies ist hier die Zusammenfassung. Was jedoch über die wortgetreue Bedeutung, Merkmale usw. hinsichtlich dieser Hemmnisse zu sagen wäre, wurde alles im Visuddhimagga dargelegt.

218. යා පනායං සෙය්‍යථාපි මහාරාජාති උපමා වුත්තා. තත්ථ ඉණං ආදායාති වඩ්ඪියා ධනං ගහෙත්වා. බ්‍යන්තිං කරෙය්‍යාති විගතන්තං කරෙය්‍ය[Pg.190], යථා තෙසං කාකණිකමත්තොපි පරියන්තො නාම නාවසිස්සති, එවං කරෙය්‍ය; සබ්බසො පටිනිය්‍යාතෙය්‍යාති අත්ථො. තතො නිදානන්ති ආණණ්‍යනිදානං. සො හි ‘‘අණණොම්හී’’ති ආවජ්ජන්තො බලවපාමොජ්ජං ලභති, සොමනස්සං අධිගච්ඡති, තෙන වුත්තං – ‘‘ලභෙථ පාමොජ්ජං, අධිගච්ඡෙය්‍ය සොමනස්ස’’න්ති.

218. Was nun das Gleichnis 'Gleichwie, o König' betrifft: Darin bedeutet 'ein Darlehen aufnehmend' (iṇaṃ ādāya), dass man Vermögen gegen Zinsen aufnimmt. 'Er möge es tilgen' (byantiṃ kareyya) bedeutet, er möge es zu Ende bringen, sodass kein Rest mehr bleibt, nicht einmal im Wert einer winzigen Münze; er sollte alles vollständig zurückgeben. 'Aus diesem Grund' (tato nidānaṃ) bedeutet: Aufgrund des Grundes der Schuldenfreiheit. Denn wenn er bedenkt: 'Ich bin schuldenfrei', empfindet er starke Freude und erlangt Glückseligkeit. Deshalb heißt es: 'Er würde Freude empfinden, er würde Glückseligkeit erlangen'.

219. විසභාගවෙදනුප්පත්තියා කකචෙනෙව චතුඉරියාපථං ඡින්දන්තො ආබාධතීති ආබාධො, ස්වාස්ස අත්ථීති ආබාධිකො. තං සමුට්ඨානෙන දුක්ඛෙන දුක්ඛිතො. අධිමත්තගිලානොති බාළ්හගිලානො. නච්ඡාදෙය්‍යාති අධිමත්තබ්‍යාධිපරෙතතාය න රුච්චෙය්‍ය. බලමත්තාති බලමෙව, බලඤ්චස්ස කායෙ න භවෙය්‍යාති අත්ථො. තතොනිදානන්ති ආරොග්‍යනිදානං. තස්ස හි – ‘‘අරොගොම්හී’’ති ආවජ්ජයතො තදුභයං හොති. තෙන වුත්තං – ‘‘ලභෙථ පාමොජ්ජං, අධිගච්ඡෙය්‍ය සොමනස්ස’’න්ති.

219. Ein 'Leiden' (ābādha) wird es genannt, weil es die vier Körperhaltungen durch das Entstehen unerträglicher Empfindungen wie mit einer Säge zerschneidet und peinigt. Wer ein solches Leiden hat, ist 'leidend' (ābādhiko). Er ist durch das daraus resultierende Leid schmerzerfüllt. 'Schwer erkrankt' (bāḷagilāno) bedeutet übermäßig krank. 'Er fände kein Vergnügen' (nacchādeyya) bedeutet, dass er aufgrund der Unterdrückung durch die schwere Krankheit kein Gefallen an Speisen fände. 'Körperkraft' (balamatta) meint die bloße Kraft; es bedeutet, dass er keine Kraft in seinem Körper hätte. 'Aus diesem Grund' (tato nidānaṃ) bedeutet: Aufgrund des Grundes der Genesung. Denn wenn jener bedenkt: 'Ich bin gesund', tritt beides (Freude und Glückseligkeit) ein. Deshalb heißt es: 'Er würde Freude empfinden, er würde Glückseligkeit erlangen'.

220. න චස්ස කිඤ්චි භොගානං වයොති කාකණිකමත්තම්පි භොගානං වයො න භවෙය්‍ය. තතොනිදානන්ති බන්ධනාමොක්ඛනිදානං. සෙසං වුත්තනයෙනෙව සබ්බපදෙසු යොජෙතබ්බං.

220. 'Und es gäbe keinen Verlust an seinen Gütern' bedeutet, dass nicht einmal ein winziger Teil seines Vermögens verloren ginge. 'Aus diesem Grund' (tato nidānaṃ) bedeutet: Aufgrund des Grundes der Befreiung aus der Gefangenschaft. Der Rest ist in gleicher Weise wie bereits erklärt auf alle Abschnitte des dritten, vierten und fünften Gleichnisses anzuwenden.

221-222. අනත්තාධීනොති න අත්තනි අධීනො, අත්තනො රුචියා කිඤ්චි කාතුං න ලභති. පරාධීනොති පරෙසු අධීනො පරස්සෙව රුචියා වත්තති. න යෙන කාමං ගමොති යෙන දිසාභාගෙනස්ස ගන්තුකාමතා හොති, ඉච්ඡා උප්පජ්ජති ගමනාය, තෙන ගන්තුං න ලභති. දාසබ්‍යාති දාසභාවා. භුජිස්සොති අත්තනො සන්තකො. තතොනිදානන්ති භුජිස්සනිදානං. කන්තාරද්ධානමග්ගන්ති කන්තාරං අද්ධානමග්ගං, නිරුදකං දීඝමග්ගන්ති අත්ථො. තතොනිදානන්ති ඛෙමන්තභූමිනිදානං.

221-222. 'Nicht eigenständig' (anattādhīno) bedeutet, nicht über sich selbst bestimmend; man darf nichts nach eigenem Wunsch tun. 'Von anderen abhängig' (parādhīno) bedeutet, anderen untergeordnet zu sein; man lebt nur nach dem Willen anderer. 'Nicht dorthin gehend, wohin man wünscht' (na yena kāmaṃ gamo) bedeutet, dass man nicht dorthin gehen kann, wohin man zu gehen begehrt oder wohin man den Wunsch zu reisen hat. 'Sklavendasein' (dāsabyā) ist der Zustand eines Sklaven. 'Freigeborener' (bhujisso) bedeutet, sich selbst zu gehören. 'Aus diesem Grund' (tato nidānaṃ) bedeutet: Aufgrund des Grundes des Zustands als Freier. 'Weg durch die Wildnis' (kantāraddhānamaggaṃ) bedeutet einen langen Reiseweg durch eine wasserlose Wildnis. 'Aus diesem Grund' (tato nidānaṃ) bedeutet: Aufgrund des Grundes des Erreichens von sicherem Boden.

223. ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ අප්පහීනෙති එත්ථ භගවා අප්පහීනකාමච්ඡන්දනීවරණං ඉණසදිසං, සෙසානි රොගාදිසදිසානි කත්වා දස්සෙති. තත්‍රායං සදිසතා. යො හි පරෙසං ඉණං ගහෙත්වා විනාසෙති, සො තෙහි ඉණං දෙහීති වුච්චමානොපි ඵරුසං වුච්චමානොපි බජ්ඣමානොපි වධීයමානොපි [Pg.191] කිඤ්චි පටිබාහිතුං න සක්කොති, සබ්බං තිතික්ඛති. තිතික්ඛාකාරණං හිස්ස තං ඉණං හොති. එවමෙව යො යම්හි කාමච්ඡන්දෙන රජ්ජති, තණ්හාසහගතෙන තං වත්ථුං ගණ්හති, සො තෙන ඵරුසං වුච්චමානොපි බජ්ඣමානොපි වධීයමානොපි සබ්බං තිතික්ඛති, තිතික්ඛාකාරණං හිස්ස සො කාමච්ඡන්දො හොති, ඝරසාමිකෙහි වධීයමානානං ඉත්ථීනං වියාති, එවං ඉණං විය කාමච්ඡන්දො දට්ඨබ්බො.

223. In Bezug auf den Textabschnitt 'diese fünf Hemmnisse, solange sie nicht aufgegeben sind' zeigt der Erhabene die nicht aufgegebene Hemmung des Sinnenbegehrens als einem Darlehen gleich und die übrigen Hemmnisse als Krankheiten usw. gleich. Hierin liegt die Ähnlichkeit: Wer von anderen ein Darlehen aufnimmt und es verbraucht, kann – auch wenn er von den Gläubigern aufgefordert wird: 'Gib das Darlehen zurück!', oder wenn er grob beschimpft, gefesselt oder geschlagen wird – nichts dagegen tun; er muss alles erdulden. Denn diese Schuld ist für ihn der Grund zum Dulden. Ebenso verhält es sich mit jemandem, der an etwas mit Sinnenbegehren haftet und dieses Objekt mit von Begehren begleiteter Gier ergreift: Auch wenn er deswegen grob beschimpft, gefesselt oder geschlagen wird, muss er alles erdulden; denn dieses Sinnenbegehren ist für ihn der Grund zum Dulden, gleichwie Frauen, die von ihren Hausherren geschlagen werden, dies erdulden. So ist das Sinnenbegehren wie eine Schuld anzusehen.

යථා පන පිත්තරොගාතුරො මධුසක්කරාදීසුපි දින්නෙසු පිත්තරොගාතුරතාය තෙසං රසං න වින්දති, ‘‘තිත්තකං තිත්තක’’න්ති උග්ගිරතියෙව. එවමෙව බ්‍යාපන්නචිත්තො හිතකාමෙහි ආචරියුපජ්ඣායෙහි අප්පමත්තකම්පි ඔවදියමානො ඔවාදං න ගණ්හති. ‘‘අති විය මෙ තුම්හෙ උපද්දවෙථා’’තිආදීනි වත්වා විබ්භමති. පිත්තරොගාතුරතාය සො පුරිසො මධුසක්කරාදීනං විය කොධාතුරතාය ඣානසුඛාදිභෙදං සාසනරසං න වින්දතීති. එවං රොගො විය බ්‍යාපාදො දට්ඨබ්බො.

Wie aber ein an Gallenruhr Erkrankter, selbst wenn man ihm Honig, Zucker usw. reicht, deren Geschmack aufgrund seiner Gallenentzündung nicht wahrnimmt, sondern nur 'Bitter, bitter!' ausruft und es wieder ausspuckt; ebenso nimmt ein Mönch mit verdorbenem Geist, selbst wenn er von wohlwollenden Lehrern und Mentoren auch nur ein wenig belehrt wird, die Unterweisung nicht an. Er sagt Dinge wie: 'Ihr bedrängt mich viel zu sehr!' und fällt vom Ordensleben ab. Wie jener Mann aufgrund seiner Gallenentzündung den Geschmack von Honig und Zucker nicht wahrnimmt, so nimmt dieser aufgrund seiner Erkrankung an Zorn den Geschmack der Lehre, wie die Glückseligkeit der Vertiefung usw., nicht wahr. So ist das Übelwollen wie eine Krankheit anzusehen.

යථා පන නක්ඛත්තදිවසෙ බන්ධනාගාරෙ බද්ධො පුරිසො නක්ඛත්තස්ස නෙව ආදිං න මජ්ඣං න පරියොසානං පස්සති. සො දුතියදිවසෙ මුත්තො අහො හිය්‍යො නක්ඛත්තං මනාපං, අහො නච්චං, අහො ගීතන්තිආදීනි සුත්වාපි පටිවචනං න දෙති. කිං කාරණා? නක්ඛත්තස්ස අනනුභූතත්තා. එවමෙව ථිනමිද්ධාභිභූතො භික්ඛු විචිත්තනයෙපි ධම්මස්සවනෙ පවත්තමානෙ නෙව තස්ස ආදිං න මජ්ඣං න පරියොසානං ජානාති. සොපි උට්ඨිතෙ ධම්මස්සවනෙ අහො ධම්මස්සවනං, අහො කාරණං, අහො උපමාති ධම්මස්සවනස්ස වණ්ණං භණමානානං සුත්වාපි පටිවචනං න දෙති. කිං කාරණා? ථිනමිද්ධවසෙන ධම්මකථාය අනනුභූතත්තා. එවං බන්ධනාගාරං විය ථිනමිද්ධං දට්ඨබ්බං.

Wie aber ein Mann, der am Tag eines Festes in einem Gefängnis eingesperrt ist, weder den Anfang noch die Mitte noch das Ende des Festes sieht. Wenn er am zweiten Tag befreit wird, gibt er keine Antwort, selbst wenn er Worte hört wie: „O, wie herrlich war das gestrige Fest! O, der Tanz! O, der Gesang!“. Warum? Weil er das Fest nicht selbst erlebt hat. Ebenso erkennt ein von Starrheit und Trägheit (thinamiddha) überwältigter Mönch weder den Anfang noch die Mitte noch das Ende einer Dhamma-Darbietung, selbst wenn sie auf vielfältige Weise stattfindet. Auch er gibt keine Antwort, wenn er nach Beendigung der Dhamma-Darbietung jene hört, die das Lob der Dhamma-Darbietung verkünden: „O, die Dhamma-Darbietung! O, die Beweisführung! O, das Gleichnis!“. Warum? Weil er aufgrund der Starrheit und Trägheit die Dhamma-Rede nicht miterlebt hat. So sollte die Starrheit und Trägheit wie ein Gefängnis betrachtet werden.

යථා පන නක්ඛත්තං කීළන්තොපි දාසො – ‘‘ඉදං නාම අච්චායිකං කරණීයං අත්ථි, සීඝං තත්ථ ගච්ඡාහි. නො චෙ ගච්ඡසි, හත්ථපාදං වා තෙ ඡින්දාමි කණ්ණනාසං වා’’ති වුත්තො සීඝං ගච්ඡතියෙව. නක්ඛත්තස්ස ආදිමජ්ඣපරියොසානං අනුභවිතුං න ලභති, කස්මා? පරාධීනතාය, එවමෙව විනයෙ අපකතඤ්ඤුනා විවෙකත්ථාය අරඤ්ඤං පවිට්ඨෙනාපි කිස්මිඤ්චිදෙව [Pg.192] අන්තමසො කප්පියමංසෙපි අකප්පියමංසසඤ්ඤාය උප්පන්නාය විවෙකං පහාය සීලවිසොධනත්ථං විනයධරස්ස සන්තිකං ගන්තබ්බං හොති, විවෙකසුඛං අනුභවිතුං න ලභති, කස්මා? උද්ධච්චකුක්කුච්චාභිභූතතායාති. එවං දාසබ්‍යං විය උද්ධච්චකුක්කුච්චං දට්ඨබ්බං.

Wie aber ein Sklave, selbst wenn er am Fest teilnimmt, – wenn ihm gesagt wird: „Es gibt diese dringende Aufgabe zu tun, geh schnell dorthin. Wenn du nicht gehst, werde ich dir Hände und Füße oder Ohren und Nase abschneiden“, – sofort losgeht. Er bekommt keine Gelegenheit, den Anfang, die Mitte und das Ende des Festes zu genießen. Warum? Wegen seiner Abhängigkeit von anderen. Ebenso muss ein im Vinaya Unkundiger, selbst wenn er zur Abgeschiedenheit in den Wald gegangen ist, bei der Entstehung einer Wahrnehmung von unzulässigem Fleisch (selbst wenn es eigentlich zulässiges Fleisch ist) die Abgeschiedenheit aufgeben und zu einem Vinaya-Experten gehen, um seine Tugend zu reinigen. Er bekommt keine Gelegenheit, das Glück der Abgeschiedenheit zu genießen. Warum? Weil er von Unruhe und Gewissensbissen (uddhacca-kukkucca) überwältigt ist. So sollte Unruhe und Gewissensbisse wie das Sklaventum betrachtet werden.

යථා පන කන්තාරද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො පුරිසො චොරෙහි මනුස්සානං විලුත්තොකාසං පහතොකාසඤ්ච දිස්වා දණ්ඩකසද්දෙනපි සකුණසද්දෙනපි ‘‘චොරා ආගතා’’ති උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතොව හොති, ගච්ඡතිපි තිට්ඨතිපි නිවත්තතිපි, ගතට්ඨානතො අගතට්ඨානමෙව බහුතරං හොති. සො කිච්ඡෙන කසිරෙන ඛෙමන්තභූමිං පාපුණාති වා න වා පාපුණාති. එවමෙව යස්ස අට්ඨසු ඨානෙසු විචිකිච්ඡා උප්පන්නා හොති, සො – ‘‘බුද්ධො නු ඛො, නො නු ඛො බුද්ධො’’තිආදිනා නයෙන විචිකිච්ඡන්තො අධිමුච්චිත්වා සද්ධාය ගණ්හිතුං න සක්කොති. අසක්කොන්තො මග්ගං වා ඵලං වා න පාපුණාතීති. යථා කන්තාරද්ධානමග්ගෙ – ‘‘චොරා අත්ථි නත්ථී’’ති පුනප්පුනං ආසප්පනපරිසප්පනං අපරියොගාහනං ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උප්පාදෙන්තො ඛෙමන්තපත්තියා අන්තරායං කරොති, එවං විචිකිච්ඡාපි – ‘‘බුද්ධො නු ඛො, න බුද්ධො’’තිආදිනා නයෙන පුනප්පුනං ආසප්පනපරිසප්පනං අපරියොගාහනං ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උප්පාදයමානා අරියභූමිප්පත්තියා අන්තරායං කරොතීති කන්තාරද්ධානමග්ගො විය විචිකිච්ඡා දට්ඨබ්බා.

Wie aber ein Mensch, der einen gefährlichen Weg durch die Wildnis beschreitet, Orte sieht, an denen Menschen von Räubern ausgeraubt und geschlagen wurden, und schon beim Geräusch eines Zweiges oder eines Vogels denkt: „Die Räuber sind gekommen“, und so voller Argwohn und Furcht ist; er geht weiter, bleibt stehen oder kehrt um, wobei der noch nicht zurückgelegte Weg weitaus länger ist als der bereits zurückgelegte. Er erreicht nur mit großer Mühe und Not einen Ort der Sicherheit oder erreicht ihn gar nicht. Ebenso kann jemand, in dem Zweifel bezüglich der acht Punkte entstanden ist, – indem er auf Weise zweifelt wie: „Ist er der Buddha oder ist er nicht der Buddha?“, – sich nicht entscheiden und mit Vertrauen (saddhā) erfassen. Da er dazu nicht fähig ist, erreicht er weder den Pfad noch die Frucht. Wie auf dem gefährlichen Weg durch die Wildnis die Frage „Gibt es Räuber oder gibt es keine?“ ein immer wiederkehrendes Schwanken, Umherschweifen, Nicht-Eindringen und ein Zittern des Geistes hervorruft und so ein Hindernis für das Erreichen des sicheren Bodens darstellt, ebenso ruft auch der Zweifel durch die Weise „Ist er der Buddha oder nicht?“ ein immer wiederkehrendes Schwanken, Umherschweifen, Nicht-Eindringen und ein Zittern des Geistes hervor und stellt so ein Hindernis für das Erreichen des Bodens der Edlen (ariyabhūmi) dar. Daher sollte der Zweifel wie ein gefährlicher Weg durch die Wildnis betrachtet werden.

224. ඉදානි – ‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, ආණණ්‍ය’’න්ති එත්ථ භගවා පහීනකාමච්ඡන්දනීවරණං ආණණ්‍යසදිසං, සෙසානි ආරොග්‍යාදිසදිසානි කත්වා දස්සෙති. තත්‍රායං සදිසතා, යථා හි පුරිසො ඉණං ආදාය කම්මන්තෙ පයොජෙත්වා සමිද්ධතං පත්තො – ‘‘ඉදං ඉණං නාම පලිබොධමූල’’න්ති චින්තෙත්වා සවඩ්ඪිකං ඉණං නිය්‍යාතෙත්වා පණ්ණං ඵාලාපෙය්‍ය. අථස්ස තතො පට්ඨාය නෙව කොචි දූතං පෙසෙති, න පණ්ණං. සො ඉණසාමිකෙ දිස්වාපි සචෙ ඉච්ඡති, ආසනා උට්ඨහති, නො චෙ න උට්ඨහති, කස්මා? තෙහි සද්ධිං නිල්ලෙපතාය අලග්ගතාය. එවමෙව භික්ඛු – ‘‘අයං කාමච්ඡන්දො නාම පලිබොධමූල’’න්ති චින්තෙත්වා ඡ ධම්මෙ භාවෙත්වා කාමච්ඡන්දනීවරණං පජහති. තෙ පන ඡ ධම්මෙ මහාසතිපට්ඨානෙ වණ්ණයිස්සාම. තස්සෙවං පහීනකාමච්ඡන්දස්ස [Pg.193] යථා ඉණමුත්තස්ස පුරිසස්ස ඉණස්සාමිකෙ දිස්වා නෙව භයං න ඡම්භිතත්තං හොති. එවමෙව පරවත්ථුම්හි නෙව සඞ්ගො න බද්ධො හොති. දිබ්බානිපි රූපානි පස්සතො කිලෙසො න සමුදාචරති. තස්මා භගවා ආණණ්‍යමිව කාමච්ඡන්දප්පහානං ආහ.

224. Nun zeigt der Erhabene hier bei den Worten „Wie wenn, o Großer König, Schuldenfreiheit [bestünde]“, dass das überwundene Hindernis des sinnlichen Verlangens (kāmacchanda) der Schuldenfreiheit gleicht, während er die übrigen [Hindernisse] dem Freisein von Krankheit usw. gleichsetzt. Hierbei besteht die Ähnlichkeit darin: Wie wenn ein Mann, der ein Darlehen aufgenommen, es in Geschäfte investiert und Wohlstand erlangt hat, denkt: „Diese Schuld ist wahrlich eine Wurzel der Bedrängnis“, und die Schuld samt Zinsen zurückzahlt und den Schuldschein zerreißen lässt. Von da an schickt ihm niemand mehr einen Boten oder eine Mahnung. Selbst wenn er die Gläubiger sieht, erhebt er sich von seinem Sitz, wenn er will, und wenn nicht, dann erhebt er sich nicht. Warum? Weil er ihnen gegenüber keine Verpflichtung und keine Bindung mehr hat. Ebenso denkt ein Mönch: „Dieses sinnliche Verlangen ist wahrlich eine Wurzel der Bedrängnis“, entfaltet sechs Dinge und gibt so das Hindernis des sinnlichen Verlangens auf. Diese sechs Dinge werden wir im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta erläutern. Wie bei einem Mann, der von Schulden befreit ist, weder Furcht noch Zittern entsteht, wenn er die Gläubiger sieht, so gibt es bei demjenigen, der das sinnliche Verlangen aufgegeben hat, gegenüber einem äußeren Objekt weder ein Anhaften noch ein Gebundensein. Selbst wenn er himmlische Gestalten sieht, regen sich die Befleckungen (kilesa) nicht. Deshalb nannte der Erhabene das Aufgeben des sinnlichen Verlangens wie die Schuldenfreiheit.

යථා පන සො පිත්තරොගාතුරො පුරිසො භෙසජ්ජකිරියාය තං රොගං වූපසමෙත්වා තතො පට්ඨාය මධුසක්කරාදීනං රසං වින්දති. එවමෙව භික්ඛු ‘‘අයං බ්‍යාපාදො නාම මහා අනත්ථකරො’’ති ඡ ධම්මෙ භාවෙත්වා බ්‍යාපාදනීවරණං පජහති. සබ්බනීවරණෙසු ඡ ධම්මෙ මහාසතිපට්ඨානෙයෙව වණ්ණයිස්සාම. න කෙවලඤ්ච තෙයෙව, යෙපි ථිනමිද්ධාදීනං පහානාය භාවෙතබ්බා, තෙපි සබ්බෙ තත්ථෙව වණ්ණයිස්සාම. සො එවං පහීනබ්‍යාපාදො යථා පිත්තරොගවිමුත්තො පුරිසො මධුසක්කරාදීනං රසං සම්පියායමානො පටිසෙවති, එවමෙව ආචාරපණ්ණත්තිආදීනි සික්ඛාපදානි සිරසා සම්පටිච්ඡිත්වා සම්පියායමානො සික්ඛති. තස්මා භගවා ආරොග්‍යමිව බ්‍යාපාදප්පහානං ආහ.

Wie aber jener an einer Gallenerkrankung leidende Mann durch medizinische Behandlung diese Krankheit lindert und von da an den Geschmack von Honig, Zucker usw. genießt. Ebenso denkt ein Mönch: „Dieses Übelwollen (byāpāda) ist wahrlich ein großer Unheilsbringer“, entfaltet sechs Dinge und gibt so das Hindernis des Übelwollens auf. Die sechs Dinge bezüglich aller Hindernisse werden wir eben im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta erläutern. Und nicht nur diese allein, sondern auch alle jene, die zur Überwindung von Starrheit und Trägheit usw. zu entfalten sind, werden wir ebendort erläutern. Wie ein von der Gallenerkrankung befreiter Mann den Geschmack von Honig, Zucker usw. voller Freude genießt, so nimmt derjenige, der das Übelwollen aufgegeben hat, die Übungsregeln wie die Vorschriften über die Lebensführung (ācārapaṇṇatti) usw. ehrerbietig an und übt sich voller Freude darin. Deshalb nannte der Erhabene das Aufgeben des Übelwollens wie das Freisein von Krankheit.

යථා සො නක්ඛත්තදිවසෙ බන්ධනාගාරං පවෙසිතො පුරිසො අපරස්මිං නක්ඛත්තදිවසෙ – ‘‘පුබ්බෙපි අහං පමාදදොසෙන බද්ධො, තෙන නක්ඛත්තං නානුභවිං. ඉදානි අප්පමත්තො භවිස්සාමී’’ති යථාස්ස පච්චත්ථිකා ඔකාසං න ලභන්ති, එවං අප්පමත්තො හුත්වා නක්ඛත්තං අනුභවිත්වා – ‘අහො නක්ඛත්තං, අහො නක්ඛත්ත’න්ති උදානං උදානෙසි, එවමෙව භික්ඛු – ‘‘ඉදං ථිනමිද්ධං නාම මහාඅනත්ථකර’’න්ති ඡ ධම්මෙ භාවෙත්වා ථිනමිද්ධනීවරණං පජහති, සො එවං පහීනථිනමිද්ධො යථා බන්ධනා මුත්තො පුරිසො සත්තාහම්පි නක්ඛත්තස්ස ආදිමජ්ඣපරියොසානං අනුභවති, එවමෙව ධම්මනක්ඛත්තස්ස ආදිමජ්ඣපරියොසානං අනුභවන්තො සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණාති. තස්මා භගවා බන්ධනා මොක්ඛමිව ථිනමිද්ධප්පහානං ආහ.

Gleichwie jener Mann, der an einem Festtag ins Gefängnis geworfen wurde, an einem späteren Festtag denkt: „Früher war ich aufgrund des Fehlers der Nachlässigkeit gebunden und konnte deshalb das Fest nicht genießen. Jetzt werde ich achtsam sein“, und so handelt, dass seine Feinde keine Gelegenheit finden, ihn zu fassen, und indem er achtsam das Fest genießt, den feierlichen Ausspruch „O welch ein Fest! O welch ein Fest!“ tut; ebenso denkt der Mönch: „Diese sogenannte Starrheit und Mattigkeit bewirken großes Unheil“, entfaltet die sechs Dinge und gibt das Hindernis von Starrheit und Mattigkeit auf. Wie ein aus der Bindung befreiter Mann sieben Tage lang den Anfang, die Mitte und das Ende des Festes genießt, ebenso erreicht er, während er den Anfang, die Mitte und das Ende des Festes der Lehre genießt, zusammen mit den analytischen Wissensformen die Arahantschaft. Darum sprach der Erhabene über das Aufgeben von Starrheit und Mattigkeit wie über die Befreiung aus der Gefangenschaft.

යථා පන දාසො කිඤ්චිදෙව මිත්තං උපනිස්සාය සාමිකානං ධනං දත්වා අත්තානං භුජිස්සං කත්වා තතො පට්ඨාය යං ඉච්ඡති, තං කරොති. එවමෙව භික්ඛු – ‘‘ඉදං උද්ධච්චකුක්කුච්චං නාම මහා අනත්ථකර’’න්ති ඡ ධම්මෙ භාවෙත්වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං පජහති. සො එවං පහීනඋද්ධච්චකුක්කුච්චො යථා භුජිස්සො පුරිසො යං ඉච්ඡති, තං කරොති, න තං කොචි බලක්කාරෙන තතො නිවත්තෙති[Pg.194], එවමෙව යථා සුඛං නෙක්ඛම්මපටිපදං පටිපජ්ජති, න තං උද්ධච්චකුක්කුච්චං බලක්කාරෙන තතො නිවත්තෙති. තස්මා භගවා භුජිස්සං විය උද්ධච්චකුක්කුච්චප්පහානං ආහ.

Wie aber ein Sklave, der sich auf irgendeinen Freund stützt, seinen Herren Geld gibt, sich selbst befreit und von da an tut, was er wünscht; ebenso denkt der Mönch: „Diese sogenannte Unruhe und Gewissensbisse bewirken großes Unheil“, entfaltet die sechs Dinge und gibt Unruhe und Gewissensbisse auf. Er, der so Unruhe und Gewissensbisse aufgegeben hat, tut wie ein freier Mann, was er wünscht, und niemand hält ihn mit Gewalt davon ab; ebenso praktiziert er nach Belieben den Pfad der Entsagung, und jene Unruhe und Gewissensbisse halten ihn nicht mehr mit Gewalt davon ab. Darum sprach der Erhabene über das Aufgeben von Unruhe und Gewissensbissen wie über den Stand eines Freien.

යථා බලවා පුරිසො හත්ථසාරං ගහෙත්වා සජ්ජාවුධො සපරිවාරො කන්තාරං පටිපජ්ජෙය්‍ය, තං චොරා දූරතොව දිස්වා පලායෙය්‍යුං. සො සොත්ථිනා තං කන්තාරං නිත්ථරිත්වා ඛෙමන්තං පත්තො හට්ඨතුට්ඨො අස්ස. එවමෙව භික්ඛු ‘‘අයං විචිකිච්ඡා නාම මහා අනත්ථකාරිකා’’ති ඡ ධම්මෙ භාවෙත්වා විචිකිච්ඡං පජහති. සො එවං පහීනවිචිකිච්ඡො යථා බලවා පුරිසො සජ්ජාවුධො සපරිවාරො නිබ්භයො චොරෙ තිණං විය අගණෙත්වා සොත්ථිනා නික්ඛමිත්වා ඛෙමන්තභූමිං පාපුණාති, එවමෙව භික්ඛු දුච්චරිතකන්තාරං නිත්ථරිත්වා පරමං ඛෙමන්තභූමිං අමතං මහානිබ්බානං පාපුණාති. තස්මා භගවා ඛෙමන්තභූමිං විය විචිකිච්ඡාපහානං ආහ.

Wie ein starker Mann, der seinen wertvollen Besitz an sich nimmt, wohlbewaffnet und in Begleitung eine gefährliche Wildnis durchquert, wobei Räuber ihn schon aus der Ferne sehen und fliehen würden, und er dann sicher jene Wildnis durchschreitet, einen Ort der Sicherheit erreicht und froh und beglückt wäre; ebenso denkt der Mönch: „Dieser sogenannte Zweifel bewirkt großes Unheil“, entfaltet die sechs Dinge und gibt den Zweifel auf. Er, der so den Zweifel aufgegeben hat, erreicht, wie ein starker Mann, der wohlbewaffnet und in Begleitung furchtlos die Räuber wie Gras missachtet, sicher hinausgeht und das Land der Sicherheit erreicht, ebenso die Wildnis des Fehlverhaltens durchschreitend das höchste Land der Sicherheit, das Todlose, das große Nibbāna. Darum sprach der Erhabene über das Aufgeben des Zweifels wie über das Erreichen eines sicheren Landes.

225. පාමොජ්ජං ජායතීති තුට්ඨාකාරො ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායතීති තුට්ඨස්ස සකලසරීරං ඛොභයමානා පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භතීති පීතිසම්පයුත්තචිත්තස්ස පුග්ගලස්ස නාමකායො පස්සම්භති, විගතදරථො හොති. සුඛං වෙදෙතීති කායිකම්පි චෙතසිකම්පි සුඛං වෙදයති. චිත්තං සමාධියතීති ඉමිනා නෙක්ඛම්මසුඛෙන සුඛිතස්ස උපචාරවසෙනපි අප්පනාවසෙනපි චිත්තං සමාධියති.

225. „Freude entsteht“ bedeutet, dass ein Zustand des Entzückens entsteht. „Dem Erfreuten entsteht Verzückung“ bedeutet, dass dem erfreuten Individuum eine Verzückung entsteht, die den gesamten Körper durchbebt. „Dem Verzückten beruhigt sich der Körper“ bedeutet, dass sich bei einem Individuum mit verzücktem Geist der Namenskörper (die mentalen Faktoren) beruhigt und frei von Qualen wird. „Er empfindet Glück“ bedeutet, dass er sowohl körperliches als auch geistiges Glück erfährt. „Der Geist wird gesammelt“ bedeutet, dass sich durch dieses Glück der Entsagung der Geist des Glücklichen sowohl mittels der Zugangskonzentration als auch mittels der Vollkonzentration sammelt.

පඨමජ්ඣානකථා

Abhandlung über das erste Jhana

226. සො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරතීතිආදි පන උපචාරසමාධිනා සමාහිතෙ චිත්තෙ උපරිවිසෙසදස්සනත්ථං අප්පනාසමාධිනා සමාහිතෙ චිත්තෙ තස්ස සමාධිනො පභෙදදස්සනත්ථං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. ඉමමෙව කායන්ති ඉමං කරජකායං. අභිසන්දෙතීති තෙමෙති ස්නෙහෙති, සබ්බත්ථ පවත්තපීතිසුඛං කරොති. පරිසන්දෙතීති සමන්තතො සන්දෙති. පරිපූරෙතීති වායුනා භස්තං විය පූරෙති. පරිප්ඵරතීති සමන්තතො ඵුසති. සබ්බාවතො කායස්සාති අස්ස භික්ඛුනො සබ්බකොට්ඨාසවතො කායස්ස කිඤ්චි උපාදින්නකසන්තතිපවත්තිට්ඨානෙ ඡවිමංසලොහිතානුගතං [Pg.195] අණුමත්තම්පි ඨානං පඨමජ්ඣානසුඛෙන අඵුටං නාම න හොති.

226. Die Worte „Er, ganz abgeschieden von den Sinnengenuessen ... tritt in das erste Jhana ein und verweilt darin“ usw. sind so zu verstehen, dass sie zur Darlegung eines höheren Vorzugs bei einem durch Zugangskonzentration gesammelten Geist sowie zur Darlegung der Einteilung jener Sammlung bei einem durch Vollkonzentration gesammelten Geist gesprochen wurden. „Eben diesen Körper“ meint diesen aus den Elementen geborenen Körper. „Durchfeuchtet“ bedeutet, er benetzt ihn, er sättigt ihn und lässt die überall entstandene Verzückung und das Glück wirken. „Durchtränkt“ bedeutet, er lässt es von allen Seiten fließen. „Erfüllt“ bedeutet, er füllt ihn aus, so wie ein Blasebalg mit Luft gefüllt wird. „Durchdringt“ bedeutet, er berührt ihn überall von allen Seiten. „Des gesamten Körpers“ bedeutet, dass es an keiner Stelle im Entstehungsprozess der materiellen Kontinuität des Körpers dieses Mönchs, die mit Haut, Fleisch und Blut verbunden ist, auch nur einen atomkleinen Raum gibt, der nicht vom Glück des ersten Jhana durchdrungen wäre.

227. දක්ඛොති ඡෙකො පටිබලො න්හානීයචුණ්ණානි කාතුඤ්චෙව පයොජෙතුඤ්ච සන්නෙතුඤ්ච. කංසථාලෙති යෙන කෙනචි ලොහෙන කතභාජනෙ. මත්තිකභාජනං පන ථිරං න හොති. සන්නෙන්තස්ස භිජ්ජති. තස්මා තං න දස්සෙති. පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකන්ති සිඤ්චිත්වා සිඤ්චිත්වා. සන්නෙය්‍යාති වාමහත්ථෙන කංසථාලං ගහෙත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන පමාණයුත්තං උදකං සිඤ්චිත්වා සිඤ්චිත්වා පරිමද්දන්තො පිණ්ඩං කරෙය්‍ය. ස්නෙහානුගතාති උදකසිනෙහෙන අනුගතා. ස්නෙහපරෙතාති උදකසිනෙහෙන පරිග්ගහිතා. සන්තරබාහිරාති සද්ධිං අන්තොපදෙසෙන චෙව බහිපදෙසෙන ච සබ්බත්ථකමෙව උදකසිනෙහෙන ඵුටාති අත්ථො. න ච පග්ඝරණීති න ච බින්දු බින්දු උදකං පග්ඝරති, සක්කා හොති හත්ථෙනපි ද්වීහිපි තීහිපි අඞ්ගුලීහි ගහෙතුං ඔවට්ටිකායපි කාතුන්ති අත්ථො.

227. „Geschickt“ bedeutet kundig und fähig, Badepulver anzurühren, anzuwenden und zu kneten. „In einer Bronzeschale“ meint ein Gefäß, das aus irgendeinem Metall gefertigt ist. Ein Tongefäß hingegen ist nicht stabil; beim Kneten zerbricht es. Deshalb wird dieses nicht angeführt. „Indem er es immer wieder besprengt“ bedeutet durch wiederholtes Begießen. „Er würde es kneten“ meint: Er hält mit der linken Hand die Bronzeschale, besprengt das Pulver mit der rechten Hand mit der angemessenen Menge Wasser und knetet es zu einem Kloß. „Vom Wasser durchzogen“ bedeutet, dass die Feuchtigkeit des Wassers eingedrungen ist. „Mit Feuchtigkeit gesättigt“ bedeutet, dass es von der Feuchtigkeit des Wassers ganz umschlossen ist. „Innen wie außen“ bedeutet, dass sowohl der innere als auch der äußere Bereich vollständig von der Feuchtigkeit des Wassers durchdrungen ist. „Und es tropft nicht“ bedeutet, dass das Wasser nicht Tropfen für Tropfen heraussickert; man kann es mit der Hand oder mit zwei oder drei Fingern aufnehmen, ja sogar im Schoß des Gewandes aufbewahren.

දුතියජ්ඣානකථා

Abhandlung über das zweite Jhana

228-229. දුතියජ්ඣානසුඛූපමායං උබ්භිදොදකොති උබ්භින්නඋදකො, න හෙට්ඨා උබ්භිජ්ජිත්වා උග්ගච්ඡනකඋදකො. අන්තොයෙව පන උබ්භිජ්ජනකඋදකොති අත්ථො. ආයමුඛන්ති ආගමනමග්ගො. දෙවොති මෙඝො. කාලෙන කාලන්ති කාලෙ කාලෙ, අන්වද්ධමාසං වා අනුදසාහං වාති අත්ථො. ධාරන්ති වුට්ඨිං. න අනුප්පවෙච්ඡෙය්‍යාති න ච පවෙසෙය්‍ය, න වස්සෙය්‍යාති අත්ථො. සීතා වාරිධාරා උබ්භිජ්ජිත්වාති සීතං ධාරං උග්ගන්ත්වා රහදං පූරයමානං උබ්භිජ්ජිත්වා. හෙට්ඨා උග්ගච්ඡනඋදකඤ්හි උග්ගන්ත්වා උග්ගන්ත්වා භිජ්ජන්තං උදකං ඛොභෙති, චතූහි දිසාහි පවිසනඋදකං පුරාණපණ්ණතිණකට්ඨදණ්ඩකාදීහි උදකං ඛොභෙති, වුට්ඨිඋදකං ධාරානිපාතපුබ්බුළකෙහි උදකං ඛොභෙති. සන්නිසින්නමෙව පන හුත්වා ඉද්ධිනිම්මිතමිව උප්පජ්ජමානං උදකං ඉමං පදෙසං ඵරති, ඉමං පදෙසං න ඵරතීති නත්ථි, තෙන අඵුටොකාසො නාම න හොතීති. තත්ථ රහදො විය කරජකායො. උදකං විය දුතියජ්ඣානසුඛං. සෙසං පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

228-229. In der Gleichnisrede zum Glück der zweiten Vertiefung (Dutiyajjhāna) bedeutet „ubbhidodako“ (quellengespeist), dass das Wasser aus verschiedenen Wasseradern hervorsprudelt; es ist nicht so, dass das Wasser von unten heraufbricht und nach oben überläuft. Vielmehr bedeutet es, dass das Wasser allein im Inneren des Teiches hervorquillt. „Āyamukha“ bezeichnet den Zuflussweg. „Devo“ meint die Regenwolke. „Kālena kālaṃ“ bedeutet zu gegebener Zeit, also alle halbe Monate oder alle zehn Tage. „Dhāraṃ“ meint den Regenfall. „Na anuppaveccheyya“ bedeutet, dass er nicht einfließen lassen soll bzw. dass es nicht regnen soll. „Sītā vāridhārā ubbhijjitvā“ bedeutet, dass kühle Wasserströme aufsteigen und den Teich füllend hervorquellen. Denn Wasser, das von unten emporsteigt, würde beim Aufsteigen das Wasser aufwühlen; Wasser, das von den vier Himmelsrichtungen her eintritt, wühlt das Wasser mit altem Laub, Gras, Holz und Stöcken auf; Regenwasser wühlt das Wasser durch den Aufprall der Strahlen und die Blasenbildung auf. Doch das Wasser, das ruhig bleibt und wie durch übernatürliche Kraft erschaffen hervorkommt, durchdringt diesen Bereich; es gibt keine Stelle, die es nicht durchdringt, daher gibt es keinen Ort, der unberührt bleibt. In diesem Vergleich steht der Teich für den aus Materie bestehenden Körper (karajakāya). Das Wasser steht für das Glück der zweiten Vertiefung. Der Rest ist wie bei der vorangegangenen Methode zu verstehen.

තතියජ්ඣානකථා

Abhandlung über die dritte Vertiefung (Tatiyajjhāna)

230-231. තතියජ්ඣානසුඛූපමායං [Pg.196] උප්පලානි එත්ථ සන්තීති උප්පලිනී. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච සෙතරත්තනීලෙසු යං කිඤ්චි උප්පලං උප්පලමෙව. ඌනකසතපත්තං පුණ්ඩරීකං, සතපත්තං පදුමං. පත්තනියමං වා විනාපි සෙතං පදුමං, රත්තං පුණ්ඩරීකන්ති අයමෙත්ථ විනිච්ඡයො. උදකානුග්ගතානීති උදකතො න උග්ගතානි. අන්තො නිමුග්ගපොසීනීති උදකතලස්ස අන්තො නිමුග්ගානියෙව හුත්වා පොසීනි, වඩ්ඪීනීති අත්ථො. සෙසං පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

230-231. Im Gleichnis zum Glück der dritten Vertiefung bedeutet „uppalinī“, dass sich darin Lotusblumen (uppala) befinden. Bei den anderen zwei Begriffen (paduminī, puṇḍarikinī) gilt dasselbe Prinzip. Hierbei gilt: Unter den weißen, roten und blauen Sorten wird jede beliebige Blume als „uppala“ bezeichnet. Eine Blume mit weniger als hundert Blütenblättern ist ein „puṇḍarīka“, eine mit hundert oder mehr Blättern ein „paduma“. Oder auch ohne die Zählung der Blätter: der weiße Lotus ist ein „paduma“, der rote ein „puṇḍarīka“ – dies ist hier die Entscheidung. „Udakānuggatāni“ bedeutet, dass sie noch nicht aus dem Wasser emporgetaucht sind. „Anto nimuggaposīnī“ bedeutet, dass sie im Wasser eingetaucht wachsen und gedeihen. Der Rest ist wie bei der vorangegangenen Methode zu verstehen.

චතුත්ථජ්ඣානකථා

Abhandlung über die vierte Vertiefung (Catutthajjhāna)

232-233. චතුත්ථජ්ඣානසුඛූපමායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙනාති එත්ථ නිරුපක්කිලෙසට්ඨෙන පරිසුද්ධං, පභස්සරට්ඨෙන පරියොදාතන්ති වෙදිතබ්බං. ඔදාතෙන වත්ථෙනාති ඉදං උතුඵරණත්ථං වුත්තං. කිලිට්ඨවත්ථෙන හි උතුඵරණං න හොති, තඞ්ඛණධොතපරිසුද්ධෙන උතුඵරණං බලවං හොති. ඉමිස්සාය හි උපමාය වත්ථං විය කරජකායො, උතුඵරණං විය චතුත්ථජ්ඣානසුඛං. තස්මා යථා සුන්හාතස්ස පුරිසස්ස පරිසුද්ධං වත්ථං සසීසං පාරුපිත්වා නිසින්නස්ස සරීරතො උතු සබ්බමෙව වත්ථං ඵරති. න කොචි වත්ථස්ස අඵුටොකාසො හොති. එවං චතුත්ථජ්ඣානසුඛෙන භික්ඛුනො කරජකායස්ස න කොචි ඔකාසො අඵුටො හොතීති. එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉමෙසං පන චතුන්නං ඣානානං අනුපදවණ්ණනා ච භාවනානයො ච විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තොති ඉධ න විත්ථාරිතො.

232-233. Im Gleichnis zum Glück der vierten Vertiefung ist „mit geläutertem und strahlend hellem Geist“ so zu verstehen: „geläutert“ (parisuddha) aufgrund der Freiheit von Trübungen, „strahlend hell“ (pariyodāta) aufgrund des Leuchtens. Die Erwähnung des „weißen Gewandes“ dient dazu, das Durchdringen der Körperwärme (utu) zu verdeutlichen. Denn mit einem schmutzigen Gewand findet kein rechtes Durchdringen der Wärme statt, aber mit einem frisch gewaschenen, reinen Gewand ist das Durchdringen der Wärme stark. In diesem Vergleich steht das Gewand für den materiellen Körper (karajakāya) und das Durchdringen der Wärme für das Glück der vierten Vertiefung. Deshalb: Wie bei einem Mann, der sich gründlich gebadet hat und in ein reines Gewand einschließlich des Kopfes eingehüllt dasitzt, die Körperwärme das gesamte Gewand durchdringt und es keine Stelle am Gewand gibt, die unberührt bleibt, so gibt es auch durch das Glück der vierten Vertiefung keine Stelle am materiellen Körper des Mönchs, die nicht durchdrungen ist. So ist die Bedeutung hier zu sehen. Die ausführliche Erläuterung dieser vier Vertiefungen und die Methode ihrer Entfaltung wurde im Visuddhimagga dargelegt und wird daher hier nicht weiter ausgeführt.

එත්තාවතා චෙස රූපජ්ඣානලාභීයෙව, න අරූපජ්ඣානලාභීති න වෙදිතබ්බො. න හි අට්ඨසු සමාපත්තීසු චුද්දසහාකාරෙහි චිණ්ණවසීභාවං විනා උපරි අභිඤ්ඤාධිගමො හොති. පාළියං පන රූපජ්ඣානානියෙව ආගතානි. අරූපජ්ඣානානි ආහරිත්වා කථෙතබ්බානි.

Allein durch diese Beschreibung sollte man nicht annehmen, dass dieser Mönch nur die feinstofflichen Vertiefungen (rūpajjhāna) erlangt hat und nicht die immateriellen Vertiefungen (arūpajjhāna). Denn ohne die in vierzehnfacher Weise geübte Meisterschaft (vasībhāva) in den acht Samāpattis ist das Erlangen höherer Geisteskräfte (abhiññā) nicht möglich. In den kanonischen Texten (Pāḷi) werden hier zwar nur die rūpajjhānas aufgeführt, doch der Auslegende sollte die arūpajjhānas ergänzend mit einbeziehen.

විපස්සනාඤාණකථා

Abhandlung über das Wissen der Einsicht (Vipassanāñāṇa)

234. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ…පෙ… ආනෙඤ්ජප්පත්තෙති සො චුද්දසහාකාරෙහි අට්ඨසු සමාපත්තීසු චිණ්ණවසීභාවො භික්ඛූති දස්සෙති[Pg.197]. සෙසමෙත්ථ විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. ඤාණදස්සනාය චිත්තං අභිනීහරතීති එත්ථ ඤාණදස්සනන්ති මග්ගඤාණම්පි, වුච්චති ඵලඤාණම්පි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණම්පි, පච්චවෙක්ඛණඤාණම්පි, විපස්සනාඤාණම්පි. ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, ඤාණදස්සනවිසුද්ධත්ථං භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති (මහානි. 1.257) එත්ථ හි මග්ගඤාණං ඤාණදස්සනන්ති වුත්තං. ‘‘අයමඤ්ඤො උත්තරිමනුස්සධම්මො අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො ඵාසුවිහාරො’’ති (ම. නි. 1.328) එත්ථ ඵලඤාණං. ‘‘භගවතොපි ඛො ඤාණදස්සනං උදපාදි සත්තාහකාලඞ්කතො ආළාරො කාලාමො’’ති (මහාව. 10) එත්ථ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. ‘‘ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාතී’’ති (මහාව. 16) එත්ථ පච්චවෙක්ඛණඤාණං ඉධ පන ඤාණදස්සනාය චිත්තන්ති ඉදං විපස්සනාඤාණං ඤාණදස්සනන්ති වුත්තන්ති.

234. Mit den Worten „Er, bei so gesammeltem Geist... bis... zur Unerschütterlichkeit gelangt“ wird gezeigt, dass dieser Mönch die Meisterschaft in den acht Samāpattis auf vierzehnfache Weise erlangt hat. Der Rest ist nach der im Visuddhimagga dargelegten Methode zu verstehen. Bei dem Satz „Er lenkt den Geist hin zur Erkenntnis und Schau“ (ñāṇadassana) bezeichnet „Erkenntnis und Schau“ sowohl das Pfad-Wissen (maggañāṇa) als auch das Frucht-Wissen (phalañāṇa), das Allwissenheits-Wissen (sabbaññutaññāṇa), das Rückschau-Wissen (paccavekkhaṇañāṇa) und das Einsichts-Wissen (vipassanāñāṇa). In dem Vers „Wird, o Freund, das heilige Leben unter dem Erhabenen zum Zwecke der Reinheit der Erkenntnis und Schau geführt?“ wird mit Erkenntnis und Schau das Pfad-Wissen bezeichnet. In „Dieser andere Zustand eines höheren Menschen, eine ausgezeichnete edle Erkenntnis und Schau, wurde als ein glückliches Verweilen erlangt“ ist das Frucht-Wissen gemeint. In „Auch dem Erhabenen entstand die Erkenntnis und Schau: Āḷāra Kālāma ist vor sieben Tagen verstorben“ meint es das Allwissenheits-Wissen. In „Mir entstand die Erkenntnis und Schau: Unerschütterlich ist meine Befreiung, dies ist die letzte Geburt“ meint es das Rückschau-Wissen. Hier jedoch, im Kontext von „den Geist zur Erkenntnis und Schau hinlenken“, ist mit Erkenntnis und Schau das Einsichts-Wissen (vipassanāñāṇa) gemeint.

අභිනීහරතීති විපස්සනාඤාණස්ස නිබ්බත්තනත්ථාය තන්නින්නං තප්පොණං තප්පබ්භාරං කරොති. රූපීති ආදීනමත්ථො වුත්තොයෙව. ඔදනකුම්මාසූපචයොති ඔදනෙන චෙව කුම්මාසෙන ච උපචිතො වඩ්ඪිතො. අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මොති හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චධම්මො. දුග්ගන්ධවිඝාතත්ථාය තනුවිලෙපනෙන උච්ඡාදනධම්මො. අඞ්ගපච්චඞ්ගාබාධවිනොදනත්ථාය ඛුද්දකසම්බාහනෙන පරිමද්දනධම්මො. දහරකාලෙ වා ඌරූසු සයාපෙත්වා ගබ්භාවාසෙන දුස්සණ්ඨිතානං තෙසං තෙසං අඞ්ගානං සණ්ඨානසම්පාදනත්ථං අඤ්ඡනපීළනාදිවසෙන පරිමද්දනධම්මො. එවං පරිහරිතොපි භෙදනවිද්ධංසනධම්මො භිජ්ජති චෙව විකිරති ච, එවං සභාවොති අත්ථො. තත්ථ රූපී චාතුමහාභූතිකොතිආදීසු ඡහි පදෙහි සමුදයො කථිතො. අනිච්චපදෙන සද්ධිං පච්ඡිමෙහි ද්වීහි අත්ථඞ්ගමො. එත්ථ සිතං එත්ථ පටිබද්ධන්ති එත්ථ චාතුමහාභූතිකෙ කායෙ නිස්සිතඤ්ච පටිබද්ධඤ්ච.

„Er richtet aus“ bedeutet, dass er das Bewusstsein zum Zwecke des Entstehens der Einsichtserkenntnis (Vipassanā-ñāṇa) neigt, beugt und darauf hinlenkt. Der Sinn von „formreich“ usw. wurde bereits erklärt. „Aufgebaut durch Reis und Brei“ bedeutet, dass er durch Reis und Gerstenbrei genährt und gewachsen ist. „Von der Natur der Vergänglichkeit, des Einreibens, Massierens, Brechens und Zerfallens“: Er ist vergänglich im Sinne des Nichtseins nach dem Gewordensein. „Einreiben“ dient der Beseitigung von üblem Geruch durch das Auftragen von Salben. „Massieren“ dient der Linderung von Schmerzen in den Gliedern durch leichtes Kneten. Oder aber, es bezieht sich darauf, dass man in der Kindheit auf den Schenkeln liegend durch Ziehen und Drücken der Glieder deren rechte Gestalt formte, da sie durch den Aufenthalt im Mutterleib verformt waren. Obwohl der Körper so gepflegt wird, ist er von der Natur des Brechens und Zerfallens; er bricht und zerstreut sich – das ist seine Beschaffenheit. Dabei wird mit sechs Begriffen (wie „formreich“, „aus den vier Elementen bestehend“ usw.) das Entstehen (samudaya) dargelegt. Zusammen mit dem Begriff „vergänglich“ wird durch die letzten beiden Begriffe das Vergehen (atthaṅgamo) dargelegt. „Hierauf gestützt, hiermit verknüpft“ bedeutet, dass die Erkenntnis auf diesen aus den vier Großen Elementen bestehenden Körper gestützt und mit ihm verbunden ist.

235. සුභොති සුන්දරො. ජාතිමාති පරිසුද්ධාකරසමුට්ඨිතො. සුපරිකම්මකතොති සුට්ඨු කතපරිකම්මො අපනීතපාසාණසක්ඛරො. අච්ඡොති තනුච්ඡවි. විප්පසන්නොති සුට්ඨු පසන්නො. සබ්බාකාරසම්පන්නොති ධොවනවෙධනාදීහි සබ්බෙහි ආකාරෙහි සම්පන්නො. නීලන්තිආදීහි වණ්ණසම්පත්තිං දස්සෙති. තාදිසඤ්හි ආවුතං පාකටං හොති. එවමෙව ඛොති එත්ථ එවං උපමාසංසන්දනං වෙදිතබ්බං. මණි විය හි කරජකායො. ආවුතසුත්තං [Pg.198] විය විපස්සනාඤාණං. චක්ඛුමා පුරිසො විය විපස්සනාලාභී භික්ඛු, හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛතො අයං ඛො මණීති මණිනො ආවිභූතකාලො විය විපස්සනාඤාණං, අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො චාතුමහාභූතිකකායස්ස ආවිභූතකාලො, තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතන්ති සුත්තස්සාවිභූතකාලො විය විපස්සනාඤාණං, අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො තදාරම්මණානං ඵස්සපඤ්චමකානං වා සබ්බචිත්තචෙතසිකානං වා විපස්සනාඤාණස්සෙව වා ආවිභූතකාලොති.

235. „Schön“ bedeutet prachtvoll. „Edel“ bedeutet aus einer reinen Mine stammend. „Wohlgeschliffen“ bedeutet gut bearbeitet, wobei Steinchen und Kiesel entfernt wurden. „Rein“ bedeutet von zarter Oberfläche. „Klar“ bedeutet vollkommen rein. „Mit allen Merkmalen versehen“ bedeutet versehen mit allen Merkmalen wie Waschen, Durchbohren usw. Durch „blau“ usw. zeigt er die Vollkommenheit der Farbe. Denn ein so behandelter Faden ist deutlich sichtbar. „Ebenso“ – hierbei ist der Vergleich wie folgt zu verstehen: Der physische Körper ist wie der Edelstein. Die Einsichtserkenntnis ist wie der hindurchgezogene Faden. Der Mönch, der Einsicht besitzt, ist wie der sehende Mann. Wie der Zeitpunkt des Erscheinens des Edelsteins für einen Mann ist, der ihn in der Hand betrachtend denkt: „Dies ist der Edelstein“, so ist der Zeitpunkt des Erscheinens des aus den vier Großen Elementen bestehenden Körpers für den Mönch, der die Einsichtserkenntnis ausgerichtet hat. Wie der Zeitpunkt des Erscheinens des Fadens bei den Worten „hier ist dieser Faden hindurchgezogen“ ist, so ist der Zeitpunkt des Erscheinens der Einsichtserkenntnis selbst oder aller Geistesfaktoren, beginnend mit dem Kontakt (phassa), die diesen physischen Körper zum Objekt haben, für den Mönch, der die Einsichtserkenntnis ausgerichtet hat.

ඉදඤ්ච විපස්සනාඤාණං මග්ගඤාණානන්තරං. එවං සන්තෙපි යස්මා අභිඤ්ඤාවාරෙ ආරද්ධෙ එතස්ස අන්තරාවාරො නත්ථි තස්මා ඉධෙව දස්සිතං. යස්මා ච අනිච්චාදිවසෙන අකතසම්මසනස්ස දිබ්බාය සොතධාතුයා භෙරවං සද්දං සුණතො, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතියා භෙරවෙ ඛන්ධෙ අනුස්සරතො, දිබ්බෙන චක්ඛුනා භෙරවම්පි රූපං පස්සතො භයසන්තාසො උප්පජ්ජති, න අනිච්චාදිවසෙන කතසම්මසනස්ස තස්මා අභිඤ්ඤං පත්තස්ස භයවිනොදනහෙතුසම්පාදනත්ථම්පි ඉදං ඉධෙව දස්සිතං. අපි ච යස්මා විපස්සනාසුඛං නාමෙතං මග්ගඵලසුඛසම්පාදකං පාටියෙක්කං සන්දිට්ඨිකං සාමඤ්ඤඵලං තස්මාපි ආදිතොව ඉදං ඉධ දස්සිතන්ති වෙදිතබ්බං.

Und diese Einsichtserkenntnis folgt unmittelbar vor der Pfaderkenntnis. Obwohl dies so ist, wurde sie hier dargelegt, weil es im Abschnitt über die höheren Geisteskräfte (Abhijñā) keinen Platz für eine Unterbrechung durch sie gibt. Zudem entsteht bei einem Übenden, der die Untersuchung (sammasana) hinsichtlich der Vergänglichkeit usw. nicht durchgeführt hat, Furcht und Schrecken, wenn er mit dem göttlichen Gehör einen schrecklichen Ton hört, sich mit der Erinnerung an frühere Geburten an schreckliche Daseinsgruppen erinnert oder mit dem göttlichen Auge eine schreckliche Form sieht; bei einem, der die Untersuchung durchgeführt hat, geschieht dies jedoch nicht. Daher wurde diese Einsichtserkenntnis hier dargelegt, auch um die Ursache für das Vertreiben der Furcht bei demjenigen zu vollenden, der die höheren Geisteskräfte erlangt hat. Ferner ist dieses sogenannte Glück der Einsicht ein Mittel zum Erlangen des Glücks von Pfad und Frucht, eine besondere, unmittelbar sichtbare Frucht des Asketentums; deshalb wurde sie gleich zu Beginn hier dargelegt.

මනොමයිද්ධිඤාණකථා

Abhandlung über die Erkenntnis der durch den Geist geschaffenen Wunderkraft

236-237. මනොමයන්ති මනෙන නිබ්බත්තිතං. සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගින්ති සබ්බෙහි අඞ්ගෙහි ච පච්චඞ්ගෙහි ච සමන්නාගතං. අහීනින්ද්‍රියන්ති සණ්ඨානවසෙන අවිකලින්ද්‍රියං. ඉද්ධිමතා නිම්මිතරූපඤ්හි සචෙ ඉද්ධිමා ඔදාතො තම්පි ඔදාතං. සචෙ අවිද්ධකණ්ණො තම්පි අවිද්ධකණ්ණන්ති එවං සබ්බාකාරෙහි තෙන සදිසමෙව හොති. මුඤ්ජම්හා ඊසිකන්තිආදි උපමාත්තයම්පි හි සදිසභාවදස්සනත්ථමෙව වුත්තං. මුඤ්ජසදිසා එව හි තස්ස අන්තො ඊසිකා හොති. කොසිසදිසොයෙව අසි, වට්ටාය කොසියා වට්ටං අසිමෙව පක්ඛිපන්ති, පත්ථටාය පත්ථටං. කරණ්ඩාති ඉදම්පි අහිකඤ්චුකස්ස නාමං, න විලීවකරණ්ඩකස්ස. අහිකඤ්චුකො හි අහිනා සදිසොව හොති. තත්ථ කිඤ්චාපි ‘‘පුරිසො අහිං කරණ්ඩා උද්ධරෙය්‍යා’’ති හත්ථෙන උද්ධරමානො විය දස්සිතො, අථ ඛො චිත්තෙනෙවස්ස උද්ධරණං වෙදිතබ්බං. අයඤ්හි අහි නාම සජාතියං ඨිතො, කට්ඨන්තරං වා රුක්ඛන්තරං වා නිස්සාය, තචතො සරීරං නික්කඩ්ඪනප්පයොගසඞ්ඛාතෙන [Pg.199] ථාමෙන, සරීරං ඛාදයමානං විය පුරාණතචං ජිගුච්ඡන්තොති ඉමෙහි චතූහි කාරණෙහි සයමෙව කඤ්චුකං පජහති, න සක්කා තතො අඤ්ඤෙන උද්ධරිතුං, තස්මා චිත්තෙන උද්ධරණං සන්ධාය ඉදං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. ඉති මුඤ්ජාදිසදිසං ඉමස්ස භික්ඛුනො සරීරං, ඊසිකාදිසදිසං නිම්මිතරූපන්ති. ඉදමෙත්ථ ඔපම්මසංසන්දනං. නිම්මානවිධානං පනෙත්ථ පරතො ච ඉද්ධිවිධාදිපඤ්චඅභිඤ්ඤාකථා සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතාති තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. උපමාමත්තමෙව හි ඉධ අධිකං.

236-237. „Geistgeschaffen“ bedeutet durch den Geist hervorgebracht. „Mit allen Gliedern und Körperteilen“ bedeutet ausgestattet mit allen großen und kleinen Körperteilen. „Unversehrt an den Sinnen“ bedeutet hinsichtlich der Form mit vollständigen Sinnen ausgestattet. Denn wenn die Wunderkraft besitzende Person weiß ist, dann ist auch die geschaffene Form weiß. Wenn sie ungepiercte Ohren hat, ist auch jene so. So ist sie in jeder Hinsicht der Person völlig gleich. Auch die drei Gleichnisse, beginnend mit „einem Schilfhalm aus dem Muñja-Gras“, wurden gelehrt, um die Gleichheit zu zeigen. Denn im Inneren des Muñja-Grases befindet sich ein Halm, der dem Muñja-Gras gleicht. Das Schwert gleicht seiner Scheide; in eine runde Scheide steckt man ein rundes Schwert, in eine flache ein flaches. Auch das Wort „karaṇḍa“ ist eine Bezeichnung für die Schlangenhaut, nicht für einen geflochtenen Korb. Denn die Schlangenhaut gleicht der Schlange völlig. Obwohl dort gesagt wird, ein Mann ziehe die Schlange aus dem Korb, als würde er sie mit der Hand herausziehen, ist das Herausziehen doch als ein rein geistiger Vorgang zu verstehen. Denn die Schlange streift ihre alte Haut, die sie verabscheut, aus vier Gründen von selbst ab: indem sie in ihrer Art verharrt, sich zwischen Holz oder Bäumen hindurchzwängt und durch die Kraft der Anstrengung den Körper aus der Haut zieht, so als würde sie den Körper verzehren. Man kann sie nicht durch einen anderen herausziehen lassen. Daher ist dies mit Bezug auf das Herausziehen durch den Geist zu verstehen. So ist der Körper dieses Mönchs wie das Muñja-Gras usw., und die geschaffene Form ist wie der Schilfhalm usw. Dies ist hier die Anwendung des Gleichnisses. Die Art und Weise der Erschaffung sowie die Abhandlung über die fünf höheren Geisteskräfte, beginnend mit den Wunderkräften, sind im Visuddhimagga ausführlich dargelegt und gemäß der dortigen Methode zu verstehen. Nur das Gleichnis ist hier zusätzlich angeführt.

ඉද්ධිවිධඤාණාදිකථා

Abhandlung über die Erkenntnis der Wunderkräfte usw.

238-239. තත්ථ ඡෙකකුම්භකාරාදයො විය ඉද්ධිවිධඤාණලාභී භික්ඛු දට්ඨබ්බො. සුපරිකම්මකතමත්තිකාදයො විය ඉද්ධිවිධඤාණං දට්ඨබ්බං. ඉච්ඡිතිච්ඡිතභාජනවිකතිආදිකරණං විය තස්ස භික්ඛුනො විකුබ්බනං දට්ඨබ්බං.

238-239. Dabei ist der Mönch, der die Erkenntnis der Wunderkräfte erlangt hat, wie ein geschickter Töpfer usw. zu betrachten. Die Erkenntnis der Wunderkräfte ist wie gut vorbereiteter Ton usw. zu betrachten. Die verschiedenen Verwandlungen dieses Mönchs sind wie die Anfertigung verschiedener gewünschter Gefäße zu betrachten.

240-241. දිබ්බසොතධාතුඋපමායං යස්මා කන්තාරද්ධානමග්ගො සාසඞ්කො හොති සප්පටිභයො. තත්ථ උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතෙන ‘අයං භෙරිසද්දො’, ‘අයං මුදිඞ්ගසද්දො’ති න සක්කා වවත්ථපෙතුං, තස්මා කන්තාරග්ගහණං අකත්වා ඛෙමමග්ගං දස්සෙන්තො අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නොති ආහ. අප්පටිභයඤ්හි ඛෙමමග්ගං සීසෙ සාටකං කත්වා සණිකං පටිපන්නො වුත්තප්පකාරෙ සද්දෙ සුඛං වවත්ථපෙති. තස්ස සවනෙන තෙසං තෙසං සද්දානං ආවිභූතකාලො විය යොගිනො දූරසන්තිකභෙදානං දිබ්බානඤ්චෙව මානුස්සකානඤ්ච සද්දානං ආවිභූතකාලො වෙදිතබ්බො.

240-241. In der Analogie zum Element des göttlichen Gehörs ist ein weiter Weg durch die Wildnis gefährlich und furchterregend. Dort kann jemand, der voller Zweifel und Besorgnis ist, nicht genau bestimmen: „Dies ist der Klang einer Trommel“, „Dies ist der Klang einer Tontrommel“. Daher hat der Erhabene, ohne den Begriff der Wildnis zu verwenden, sondern um einen sicheren Weg aufzuzeigen, gesagt: „Ein Mann, der sich auf einer Fernreise befindet“. Denn wer einen sicheren, gefahrlosen Weg geht, mit einem Tuch auf dem Kopf, kann die oben genannten Klänge mühelos unterscheiden. Wie für diesen Mann beim Hören die Zeit des Erscheinens der jeweiligen Klänge erkennbar ist, so ist für den Übenden die Zeit des Erscheinens der fernen und nahen, göttlichen sowie menschlichen Klänge zu erkennen.

242-243. චෙතොපරියඤාණූපමායං දහරොති තරුණො. යුවාති යොබ්බන්නෙන සමන්නාගතො. මණ්ඩනකජාතිකොති යුවාපි සමානො න ආලසියො න කිලිට්ඨවත්ථසරීරො, අථ ඛො මණ්ඩනපකතිකො, දිවසස්ස ද්වෙ තයො වාරෙ න්හායිත්වා සුද්ධවත්ථපරිදහනඅලඞ්කාරකරණසීලොති අත්ථො. සකණිකන්ති කාළතිලකවඞ්ගමුඛදූසිපීළකාදීනං අඤ්ඤතරෙන සදොසං. තත්ථ යථා තස්ස මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛතො මුඛෙ දොසො පාකටො හොති, එවං චෙතොපරියඤාණාය චිත්තං අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො පරෙසං සොළසවිධං චිත්තං පාකටං හොතීති වෙදිතබ්බං.

242-243. In der Analogie zur Wissensklarheit über die Gedanken anderer bedeutet „dahara“ (jung) ein Jüngling. „Yuva“ bedeutet, mit Jugendkraft ausgestattet zu sein. „Maṇḍanakajātiko“ bedeutet, dass der junge Mann, obwohl er jung ist, nicht träge ist und keinen schmutzigen Körper oder Kleidung hat, sondern von Natur aus auf sein Äußeres achtet; das heißt, er pflegt sich zwei- oder dreimal am Tag zu waschen, saubere Kleidung zu tragen und sich zu schmücken. „Sakaṇika“ bedeutet mit Fehlern behaftet durch eines von schwarzen Leberflecken, Gesichtsmalen, Akne und ähnlichem. Wie dort für ihn, wenn er sein Spiegelbild betrachtet, ein Makel im Gesicht deutlich erkennbar wird, so ist zu verstehen, dass für einen Mönch, der sich hingesetzt und seinen Geist auf das Wissen über die Gedanken anderer ausgerichtet hat, die sechzehn Arten des Geistes anderer deutlich erkennbar werden.

244-245. පුබ්බෙනිවාසඤාණූපමායං [Pg.200] තං දිවසං කතකිරියා පාකටා හොතීති තං දිවසං ගතගාමත්තයමෙව ගහිතං. තත්ථ ගාමත්තයගතපුරිසො විය පුබ්බෙනිවාසඤාණලාභී දට්ඨබ්බො, තයො ගාමා විය තයො භවා දට්ඨබ්බා, තස්ස පුරිසස්ස තීසු ගාමෙසු තං දිවසං කතකිරියාය ආවිභාවො විය පුබ්බෙනිවාසාය චිත්තං අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො තීසු භවෙසු කතකිරියාය පාකටභාවො දට්ඨබ්බො.

244-245. In der Analogie zum Wissen über die Erinnerung an frühere Leben sind die an jenem Tag verrichteten Handlungen deutlich; deshalb wurden genau die drei besuchten Dörfer an jenem Tag herangezogen. Dabei ist derjenige, der das Wissen über die Erinnerung an frühere Leben erlangt hat, wie ein Mann zu betrachten, der zu drei Dörfern gegangen ist. Die drei Daseinsformen sind wie die drei Dörfer zu betrachten. Wie für diesen Mann das Erscheinen der an jenem Tag in den drei Dörfern verrichteten Handlungen deutlich ist, so ist für den Mönch, der sich hingesetzt und seinen Geist auf die Erinnerung an frühere Leben ausgerichtet hat, die Deutlichkeit der in den drei Daseinsformen verrichteten Handlungen zu betrachten.

246-247. දිබ්බචක්ඛූපමායං වීථිං සඤ්චරන්තෙති අපරාපරං සඤ්චරන්තෙ. වීථිං චරන්තෙතිපි පාඨො. අයමෙවත්ථො. තත්ථ නගරමජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකම්හි පාසාදො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො කරජකායො දට්ඨබ්බො, පාසාදෙ ඨිතො චක්ඛුමා පුරිසො විය අයමෙව දිබ්බචක්ඛුං පත්වා ඨිතො භික්ඛු, ගෙහං පවිසන්තා විය පටිසන්ධිවසෙන මාතුකුච්ඡියං පවිසන්තා, ගෙහා නික්ඛමන්තා විය මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමන්තා, රථිකාය වීථිං සඤ්චරන්තා විය අපරාපරං සඤ්චරණකසත්තා, පුරතො අබ්භොකාසට්ඨානෙ මජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකෙ නිසින්නා විය තීසු භවෙසු තත්ථ තත්ථ නිබ්බත්තසත්තා, පාසාදතලෙ ඨිතපුරිසස්ස තෙසං මනුස්සානං ආවිභූතකාලො විය දිබ්බචක්ඛුඤාණාය චිත්තං අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො තීසු භවෙසු නිබ්බත්තසත්තානං ආවිභූතකාලො දට්ඨබ්බො. ඉදඤ්ච දෙසනාසුඛත්ථමෙව වුත්තං. ආරුප්පෙ පන දිබ්බචක්ඛුස්ස ගොචරො නත්ථීති.

246-247. In der Analogie zum göttlichen Auge bedeutet „vīthiṃ sañcarante“ (auf der Straße umherwandelnd) das Hin- und Herwandern. Es gibt auch die Lesart „vīthiṃ carante“. Die Bedeutung ist dieselbe. Dabei ist der aus Materie bestehende Körper dieses Mönchs wie ein Palast inmitten der Stadt an einer Kreuzung zu betrachten. Wie ein Mann mit guter Sehkraft, der auf dem Palast steht, so ist eben dieser Mönch zu betrachten, der das göttliche Auge erlangt hat und darin weilt. Wie Wesen, die ein Haus betreten, so sind die Wesen zu betrachten, die kraft der Wiedergeburt in den Mutterleib eintreten; wie solche, die aus dem Haus kommen, so sind die aus dem Mutterleib Kommenden zu betrachten. Wie solche, die von einer Straße zur anderen wandern, so sind die zwischen den Daseinsformen umherwandernden Wesen zu betrachten. Wie Menschen, die vorne auf einem freien Platz inmitten einer Kreuzung sitzen, so sind die Wesen zu betrachten, die hier und dort in den drei Daseinsformen geboren wurden. Wie für einen Mann, der oben auf dem Palast steht, die Zeit des Erscheinens jener Menschen deutlich ist, so ist für einen Mönch, der seinen Geist auf das Wissen des göttlichen Auges ausgerichtet hat, die Zeit des Erscheinens der in den drei Daseinsformen geborenen Wesen zu betrachten. Und dies wurde nur zur Erleichterung der Lehrdarlegung gesagt. In den formlosen Welten (Āruppa) jedoch gibt es keinen Bereich für das göttliche Auge.

ආසවක්ඛයඤාණකථා

Abhandlung über das Wissen von der Versiegung der Triebe.

248. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙති ඉධ විපස්සනාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානචිත්තං වෙදිතබ්බං. ආසවානං ඛයඤාණායාති ආසවානං ඛයඤාණනිබ්බත්තනත්ථාය. එත්ථ ච ආසවානං ඛයො නාම මග්ගොපි ඵලම්පි නිබ්බානම්පි භඞ්ගොපි වුච්චති. ‘‘ඛයෙ ඤාණං, අනුප්පාදෙ ඤාණ’’න්ති එත්ථ හි මග්ගො ආසවානං ඛයොති වුත්තො. ‘‘ආසවානං ඛයා සමණො හොතී’’ති (ම. නි. 1.438) එත්ථ ඵලං.

248. „Mit so gesammeltem Geist“ – hier ist das Bewusstsein der vierten Vertiefung als Grundlage für die Einsicht zu verstehen. „Um das Wissen von der Versiegung der Triebe (zu erlangen)“ bedeutet, um das Wissen vom Pfad der Arhatschaft hervorzubringen, welcher die Triebe zum Versiegen bringt. Hierbei wird mit „Versiegung der Triebe“ sowohl der Pfad, die Frucht, das Nirvāna als auch der Moment des Vergehens bezeichnet. Denn in dem Satz „Wissen bei der Versiegung, Wissen bei der Nicht-Wiederkehr“ wird der Pfad als „Versiegung der Triebe“ bezeichnet. In „Durch die Versiegung der Triebe wird man ein Asket“ ist die Frucht gemeint.

‘‘පරවජ්ජානුපස්සිස්ස, නිච්චං උජ්ඣානසඤ්ඤිනො;

ආසවා තස්ස වඩ්ඪන්ති, ආරා සො ආසවක්ඛයා’’ති. (ධ. ප. 253);

„Wer immer auf die Fehler anderer schaut, wer ständig zum Tadeln geneigt ist, dessen Triebe wachsen an; weit ist er entfernt von der Versiegung der Triebe.“ (Dhp 253)

එත්ථ [Pg.201] නිබ්බානං. ‘‘ආසවානං ඛයො වයො භෙදො අනිච්චතා අන්තරධාන’’න්ති එත්ථ භඞ්ගො. ඉධ පන නිබ්බානං අධිප්පෙතං. අරහත්තමග්ගොපි වට්ටතියෙව.

Hier ist das Nirvāna gemeint. In der Stelle „Versiegung der Triebe ist das Schwinden, der Bruch, die Vergänglichkeit, das Verschwinden“ ist der Moment des Vergehens (Bhaṅga) gemeint. Hier jedoch ist das Nirvāna beabsichtigt. Auch der Pfad der Arhatschaft ist durchaus zutreffend.

චිත්තං අභිනීහරතීති විපස්සනා චිත්තං තන්නින්නං තප්පොණං තප්පබ්භාරං කරොති. සො ඉදං දුක්ඛන්තිආදීසු ‘‘එත්තකං දුක්ඛං, න ඉතො භිය්‍යො’’ති සබ්බම්පි දුක්ඛසච්චං සරසලක්ඛණපටිවෙධෙන යථාභූතං පජානාතීති අත්ථො. තස්ස ච දුක්ඛස්ස නිබ්බත්තිකං තණ්හං ‘‘අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති. තදුභයම්පි යං ඨානං පත්වා නිරුජ්ඣති, තං තෙසං අප්පවත්තිං නිබ්බානං ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධො’’ති; තස්ස ච සම්පාපකං අරියමග්ගං ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති සරසලක්ඛණපටිවෙධෙන යථාභූතං පජානාතීති අත්ථො.

„Er lenkt den Geist hin“ bedeutet, er macht den Geist der Einsicht dorthin neigend, dorthin gebeugt, dorthin gewandt. In Passagen wie „Er erkennt: Dies ist das Leiden“ ist die Bedeutung: „So groß ist das Leiden, nicht darüber hinaus“ – so versteht er die gesamte Wahrheit vom Leiden der Wirklichkeit entsprechend durch das Durchdringen ihrer eigenen Wesensmerkmale. Und den Durst (Taṇhā), der jenes Leiden erzeugt, versteht er als „Dies ist die Ursache des Leidens“. Und jenen Ort (Nirvāna), an dem beide beim Erreichen erlöschen, jenes Nicht-Fortbestehen von Leiden und Ursache, versteht er als „Dies ist die Beendigung des Leidens“. Und den edlen Pfad, der zu jener Beendigung des Leidens führt, versteht er als „Dies ist der zur Beendigung des Leidens führende Übungsweg“; das heißt, er versteht es der Wirklichkeit entsprechend durch das Durchdringen ihrer eigenen Wesensmerkmale.

එවං සරූපතො සච්චානි දස්සෙත්වා පුන කිලෙසවසෙන පරියායතො දස්සෙන්තො ‘‘ඉමෙ ආසවා’’තිආදිමාහ. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතොති තස්ස භික්ඛුනො එවං ජානන්තස්ස එවං පස්සන්තස්ස, සහ විපස්සනාය කොටිප්පත්තං මග්ගං කථෙසි. කාමාසවාති කාමාසවතො. විමුච්චතීති ඉමිනා මග්ගක්ඛණං දස්සෙති. විමුත්තස්මින්ති ඉමිනා ඵලක්ඛණං. විමුත්තමිති ඤාණං හොතීති ඉමිනා පච්චවෙක්ඛණඤාණං. ඛීණා ජාතීතිආදීහි තස්ස භූමිං. තෙන හි ඤාණෙන ඛීණාසවො පච්චවෙක්ඛන්තො ඛීණා ජාතීතිආදීනි පජානාති.

Nachdem der Erhabene so die Wahrheiten in ihrer Eigenform aufgezeigt hatte, lehrte er sie erneut indirekt in Bezug auf die Verunreinigungen mit den Worten „Dies sind die Triebe“ usw. „Für den so Wissenden, den so Sehenden“ bezieht sich auf jenen Mönch, der so weiß und so sieht; damit lehrte der Buddha den überweltlichen Pfad, der zusammen mit der Einsicht den Gipfel erreicht hat. „Kāmāsavā“ bedeutet: von dem Trieb des Sinnenverlangens. Mit dem Wort „wird er befreit“ (vimuccati) zeigt er den Moment des Pfades auf. Mit dem Wort „im Befreiten“ (vimuttasmiṃ) zeigt er den Moment der Frucht auf. Mit dem Wort „Es entsteht das Wissen: Ich bin befreit“ zeigt er das Wissen der Rückschau (Paccavekkhaṇañāṇa) auf. Mit den Worten „Versiegt ist die Geburt“ usw. zeigt er dessen Bereich auf. Denn durch jenes Wissen versteht der Arhat bei der Rückschau Tatsachen wie „Versiegt ist die Geburt“ usw.

කතමා පනස්ස ජාති ඛීණා? කථඤ්ච නං පජානාතීති? න තාවස්ස අතීතා ජාති ඛීණා, පුබ්බෙව ඛීණත්තා. න අනාගතා, අනාගතෙ වායාමාභාවතො. න පච්චුප්පන්නා, විජ්ජමානත්තා. යා පන මග්ගස්ස අභාවිතත්තා උප්පජ්ජෙය්‍ය එකචතුපඤ්චවොකාරභවෙසු එකචතුපඤ්චක්ඛන්ධප්පභෙදා ජාති, සා මග්ගස්ස භාවිතත්තා ආයතිං අනුප්පාදධම්මතං ආපජ්ජනෙන ඛීණා. තං සො මග්ගභාවනාය පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා ‘‘කිලෙසාභාවෙ විජ්ජමානම්පි කම්මං ආයතිං අප්පටිසන්ධිකංව හොතී’’ති ජානන්තො පජානාති.

Welche seiner Geburten ist vernichtet? Und wie erkennt er dies? Seine vergangene Geburt ist nicht vernichtet, da sie bereits zuvor vergangen war. Die zukünftige ist nicht vernichtet, da es in der Zukunft kein Bemühen gibt. Die gegenwärtige ist nicht vernichtet, da sie gerade existiert. Vielmehr ist jene Geburt vernichtet, die aufgrund der Nicht-Entwicklung des Pfades in den Daseinsformen mit einem, vier oder fünf Bestandteilen hätte entstehen können; diese ist durch das Erlangen des Zustands des Nicht-Wiederentstehens infolge der Pfadentwicklung vernichtet. Nachdem er durch die Pfadentwicklung die aufgegebenen Befleckungen betrachtet hat, erkennt er: 'Wenn keine Befleckungen vorhanden sind, führt selbst bestehendes Karma in der Zukunft zu keiner Wiederverkörperung'.

වුසිතන්ති වුත්ථං පරිවුත්ථං. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. පුථුජ්ජනකල්‍යාණකෙන හි සද්ධිං සත්ත සෙක්ඛා බ්‍රහ්මචරියවාසං වසන්ති නාම, ඛීණාසවො වුත්ථවාසො, තස්මා සො අත්තනො බ්‍රහ්මචරියවාසං පච්චවෙක්ඛන්තො වුසිතං බ්‍රහ්මචරියන්ති පජානාති. කතං කරණීයන්ති චතූසු සච්චෙසු චතූහි මග්ගෙහි පරිඤ්ඤාපහානසච්ඡිකිරියාභාවනාවසෙන [Pg.202] සොළසවිධං කිච්චං නිට්ඨාපිතං. තෙන තෙන මග්ගෙන පහාතබ්බකිලෙසා පහීනා, දුක්ඛමූලං සමුච්ඡින්නන්ති අත්ථො. පුථුජ්ජනකල්‍යාණකාදයො හි තං කිච්චං කරොන්ති, ඛීණාසවො කතකරණීයො. තස්මා සො අත්තනො කරණීයං පච්චවෙක්ඛන්තො කතං කරණීයන්ති පජානාති. නාපරං ඉත්ථත්තායාති ඉදානි පුන ඉත්ථභාවාය එවං සොළසකිච්චභාවාය කිලෙසක්ඛයභාවාය වා කත්තබ්බං මග්ගභාවනාකිච්චං මෙ නත්ථීති පජානාති. අථ වා ඉත්ථත්තායාති ඉත්ථභාවතො ඉමස්මා එවං පකාරා. ඉදානි වත්තමානඛන්ධසන්තානා අපරං ඛන්ධසන්තානං මය්හං නත්ථි. ඉමෙ පන පඤ්චක්ඛන්ධා පරිඤ්ඤාතා තිට්ඨන්ති ඡින්නමූලකා රුක්ඛා විය, තෙ චරිමකචිත්තනිරොධෙන අනුපාදානො විය ජාතවෙදො නිබ්බායිස්සන්ති අපණ්ණත්තිකභාවඤ්ච ගමිස්සන්තීති පජානාති.

'Vusitaṃ' bedeutet gelebt oder vollendet. 'Brahmacariyaṃ' bezeichnet das heilige Leben des Pfades. Während nämlich der gute Weltling und die sieben Lernenden das heilige Leben noch führen, hat derjenige, dessen Triebe versiegt sind, das heilige Leben bereits vollendet; daher erkennt er bei der Betrachtung seiner Lebensführung: 'Gelebt ist das heilige Leben'. 'Kataṃ karaṇīyaṃ' bedeutet, dass hinsichtlich der vier Wahrheiten durch die vier Pfade die sechzehnfache Aufgabe – bestehend aus Durchschauen, Aufgeben, Verwirklichen und Entwickeln – abgeschlossen wurde. Das bedeutet: Die durch den jeweiligen Pfad aufzugebenden Befleckungen sind aufgegeben, die Wurzel des Leidens ist abgeschnitten. Weltlinge und andere verrichten diese Aufgabe noch, derjenige, dessen Triebe versiegt sind, hat seine Aufgabe getan. Deshalb erkennt er: 'Getan ist, was zu tun war'. 'Nāparaṃ itthattāya' bedeutet, dass er erkennt: 'Es gibt für mich nun keine weitere Aufgabe der Pfadentwicklung mehr für diesen Zustand der sechzehnfachen Erfüllung oder das Versiegen der Befleckungen'. Alternativ bedeutet 'itthattāya': 'Über diesen gegenwärtigen Zustand hinaus gibt es für mich kein weiteres Daseinskontinuum'. Er erkennt: 'Diese fünf Bestandteile stehen nun da wie Bäume mit durchtrennten Wurzeln; mit dem Erlöschen des letzten Bewusstseins werden sie wie ein Feuer ohne Brennstoff erlöschen und in einen Zustand jenseits aller Bezeichnungen übergehen'.

249. පබ්බතසඞ්ඛෙපෙති පබ්බතමත්ථකෙ. අනාවිලොති නික්කද්දමො. සිප්පියො ච සම්බුකා ච සිප්පිසම්බුකං. සක්ඛරා ච කථලානි ච සක්ඛරකථලං. මච්ඡානං ගුම්බා ඝටාති මච්ඡගුම්බං. තිට්ඨන්තම්පි චරන්තම්පීති එත්ථ සක්ඛරකථලං තිට්ඨතියෙව, ඉතරානි චරන්තිපි තිට්ඨන්තිපි. යථා පන අන්තරන්තරා ඨිතාසුපි නිසින්නාසුපි විජ්ජමානාසුපි ‘‘එතා ගාවො චරන්තී’’ති චරන්තියො උපාදාය ඉතරාපි චරන්තීති වුච්චන්ති. එවං තිට්ඨන්තමෙව සක්ඛරකථලං උපාදාය ඉතරම්පි ද්වයං තිට්ඨන්තන්ති වුත්තං. ඉතරඤ්ච ද්වයං චරන්තං උපාදාය සක්ඛරකථලම්පි චරන්තන්ති වුත්තං. තත්ථ චක්ඛුමතො පුරිසස්ස තීරෙ ඨත්වා පස්සතො සිප්පිකසම්බුකාදීනං විභූතකාලො විය ආසවානං ඛයාය චිත්තං අභිනීහරිත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො චතුන්නං සච්චානං විභූතකාලො දට්ඨබ්බොති.

249. 'Pabbatasaṅkhepe' bedeutet auf einem Berggipfel. 'Anāvilo' bedeutet frei von Trübung. 'Sippiyo ca sambukā ca' sind Muscheln und Schnecken. 'Sakkharā ca kathalāni ca' bezeichnet Kies und Tonscherben. 'Macchagumba' ist ein Fischschwarm. Zu 'tiṭṭhantampi carantampī': Hier bleibt der Kies lediglich liegen, während die anderen Gruppen sich sowohl bewegen als auch verweilen. So wie man von Kühen, die teils stehen, teils liegen, sagt: 'Diese Kühe ziehen umher', indem man sich auf die sich bewegenden bezieht, so wird hier auch in Bezug auf den festliegenden Kies das Wort 'stehend' für die anderen Gruppen mitverwendet, und in Bezug auf die anderen beiden Gruppen wird 'umherziehend' auch für den Kies verwendet. Dabei ist die Zeit der Klarheit für einen Mönch, der sein Herz auf die Vernichtung der Triebe ausgerichtet hat, so zu verstehen wie der Moment, in dem ein hellsichtiger Mann am Ufer steht und die Muscheln und Fische deutlich sieht.

එත්තාවතා විපස්සනාඤාණං, මනොමයඤාණං, ඉද්ධිවිධඤාණං, දිබ්බසොතඤාණං, චෙතොපරියඤාණං, පුබ්බෙනිවාසඤාණං, දිබ්බචක්ඛුවසෙන නිප්ඵන්නං අනාගතංසඤාණයථාකම්මූපගඤාණද්වයං, දිබ්බචක්ඛුඤාණං, ආසවක්ඛයඤාණන්ති දස ඤාණානි නිද්දිට්ඨානි හොන්ති. තෙසං ආරම්මණවිභාගො ජානිතබ්බො – තත්ථ විපස්සනාඤාණං පරිත්තමහග්ගතඅතීතානාගතපච්චුප්පන්නඅජ්ඣත්තබහිද්ධාවසෙන සත්තවිධාරම්මණං. මනොමයඤාණං නිම්මිතබ්බරූපායතනමත්තමෙව ආරම්මණං කරොතීති [Pg.203] පරිත්තපච්චුප්පන්නබහිද්ධාරම්මණං. ආසවක්ඛයඤාණං අප්පමාණබහිද්ධානවත්තබ්බාරම්මණං. අවසෙසානං ආරම්මණභෙදො විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො. උත්තරිතරං වා පණීතතරං වාති යෙන කෙනචි පරියායෙන ඉතො සෙට්ඨතරං සාමඤ්ඤඵලං නාම නත්ථීති භගවා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

Damit sind die zehn Erkenntnisse dargelegt: Einsichtswissen, das Wissen um den geistgeschaffenen Körper, die übernatürlichen Kräfte, das göttliche Gehör, das Wissen um die Gedanken anderer, die Erinnerung an frühere Existenzen, sowie die beiden aus dem göttlichen Auge hervorgehenden Erkenntnisse (das Wissen um die Zukunft und das Wissen um das Wiederaufleben gemäß dem Karma), das göttliche Auge selbst und das Wissen um die Vernichtung der Triebe. Die Unterscheidung ihrer Objekte ist zu beachten: Dabei hat das Einsichtswissen sieben Arten von Objekten. Das Wissen um den geistgeschaffenen Körper macht lediglich die zu erschaffende Form zum Objekt. Das Wissen um die Vernichtung der Triebe hat das Unermessliche, das Äußere und das Undefinierbare zum Objekt. Die weiteren Details wurden im Visuddhimagga dargelegt. Mit den Worten 'nichts Höheres oder Edleres' schloss der Erhabene seine Lehre mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab, da es keine edlere Frucht des Ordenslebens gibt.

අජාතසත්තුඋපාසකත්තපටිවෙදනාකථා

Die Erläuterung über die Verkündung von Ajātasattus Status als Laienanhänger.

250. රාජා තත්ථ තත්ථ සාධුකාරං පවත්තෙන්තො ආදිමජ්ඣපරියොසානං සක්කච්චං සුත්වා ‘‘චිරං වතම්හි ඉමෙ පඤ්හෙ පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡන්තො, ථුසෙ කොට්ටෙන්තො විය කිඤ්චි සාරං නාලත්ථං, අහො වත භගවතො ගුණසම්පදා, යො මෙ දීපසහස්සං ජාලෙන්තො විය මහන්තං ආලොකං කත්වා ඉමෙ පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙසි. සුචිරං වතම්හි දසබලස්ස ගුණානුභාවං අජානන්තො වඤ්චිතො’’ති චින්තෙත්වා බුද්ධගුණානුස්සරණසම්භූතාය පඤ්චවිධාය පීතියා ඵුටසරීරො අත්තනො පසාදං ආවිකරොන්තො උපාසකත්තං පටිවෙදෙසි. තං දස්සෙතුං ‘‘එවං වුත්තෙ රාජා’’තිආදි ආරද්ධං.

250. Der König rief an verschiedenen Stellen seine Zustimmung aus, hörte die Lehre aufmerksam von Anfang bis Ende an und dachte: 'Lange Zeit habe ich viele Asketen befragt, doch wie beim Dreschen von Spreu fand ich keinen Kern. Wie wunderbar ist die Vollkommenheit des Erhabenen, der wie einer, der tausend Lampen entzündet, ein großes Licht schuf. Lange Zeit war ich getäuscht, da ich die Macht der Tugenden des Zehnfach-Starken nicht kannte.' Von fünffacher Freude erfüllt, bekannte er sich als Laienanhänger. Um dies zu zeigen, verfassten die Meister der Ratsversammlung den Abschnitt 'Als dies gesagt worden war...'.

තත්ථ අභික්කන්තං, භන්තෙති අයං අභික්කන්තසද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භනුමොදනෙසු දිස්සති. ‘‘අභික්කන්තා භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො, චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො’’තිආදීසු (අ. නි. 8.20) හි ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං මෙ පුග්ගලො ඛමති, ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’තිආදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ.

Hierbei findet sich das Wort 'abhikkantaṃ' (vortrefflich) in den Bedeutungen von Ende, Vorzüglichkeit, Schönheit und Zustimmung. In Stellen wie 'Vorgeschritten (abhikkantā) ist die Nacht, Herr...' wird es im Sinne von Ende oder Vergehen gebraucht. In Stellen wie 'vortrefflicher (abhikkantataro) und edler...' wird es im Sinne von Vorzüglichkeit gebraucht.

‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං;

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. (වි. ව. 857);

'Wer verehrt meine Füße, strahlend vor Macht und Ruhm, und erleuchtet mit überragender (abhikkantena) Schönheit alle Himmelsrichtungen?'

ආදීසු අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං භො, ගොතමා’’තිආදීසු (පාරා. 15) අබ්භනුමොදනෙ. ඉධාපි අබ්භනුමොදනෙයෙව. යස්මා ච අබ්භනුමොදනෙ, තස්මා ‘සාධු සාධු භන්තෙ’ති වුත්තං හොතීති වෙදිතබ්බො.

Das Wort 'abhikkantaṃ' wird in Bedeutungen wie 'vortrefflich' gebraucht. In Sätzen wie 'Abhikkantaṃ bho gotama' (Pārājika 15) drückt es Zustimmung aus. Auch hier dient es allein der Zustimmung. Da es Zustimmung ausdrückt, ist es so zu verstehen, als sei gesagt worden: 'Gut, gut, Ehrwürdiger'.

භයෙ කොධෙ පසංසායං, තුරිතෙ කොතූහලච්ඡරෙ;

හාසෙ සොකෙ පසාදෙ ච, කරෙ ආමෙඩිතං බුධොති.

Bei Furcht, Zorn, Lobpreis, Hast, Neugier und Staunen, bei Freude, Kummer und Vertrauen gebraucht der Weise eine Verdoppelung (Wiederholung des Wortes).

ඉමිනා [Pg.204] ච ලක්ඛණෙන ඉධ පසාදවසෙන, පසංසාවසෙන චායං ද්වික්ඛත්තුං වුත්තොති වෙදිතබ්බො. අථවා අභික්කන්තන්ති අභිකන්තං අතිඉට්ඨං අතිමනාපං අතිසුන්දරන්ති වුත්තං හොති.

Nach diesem Merkmal ist zu verstehen, dass das Wort hier aufgrund von Vertrauen und Lobpreis zweimal gesagt wurde. Oder: 'Abhikkanta' bedeutet sehr erwünscht, sehr angenehm, sehr schön und vortrefflich.

එත්ථ එකෙන අභික්කන්තසද්දෙන දෙසනං ථොමෙති, එකෙන අත්තනො පසාදං. අයඤ්හෙත්ථ අධිප්පායො, අභික්කන්තං භන්තෙ, යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනා, ‘අභික්කන්තං’ යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනං ආගම්ම මම පසාදොති. භගවතොයෙව වා වචනං ද්වෙ ද්වෙ අත්ථෙ සන්ධාය ථොමෙති. භගවතො වචනං අභික්කන්තං දොසනාසනතො, අභික්කන්තං ගුණාධිගමනතො. තථා සද්ධාජනනතො, පඤ්ඤාජනනතො, සාත්ථතො, සබ්‍යඤ්ජනතො, උත්තානපදතො, ගම්භීරත්ථතො, කණ්ණසුඛතො, හදයඞ්ගමතො, අනත්තුක්කංසනතො, අපරවම්භනතො, කරුණාසීතලතො, පඤ්ඤාවදාතතො, ආපාථරමණීයතො, විමද්දක්ඛමතො, සුය්‍යමානසුඛතො, වීමංසියමානහිතතොති එවමාදීහි යොජෙතබ්බං.

Dabei preist er mit einem 'abhikkanta'-Wort die Lehre, mit dem anderen sein eigenes Vertrauen. Die Absicht dabei ist: 'Vortrefflich, Herr, ist diese Lehrverkündigung des Erhabenen; vortrefflich ist mein Vertrauen, das aufgrund dieser Lehrverkündigung des Erhabenen entstanden ist.' Oder er preist das Wort des Erhabenen, indem er jeweils zwei Aspekte verbindet: Das Wort des Erhabenen ist vortrefflich, weil es Fehler vernichtet und weil es zum Erlangen von Tugenden führt. Ebenso, weil es Glauben erzeugt und Weisheit erzeugt; wegen der Bedeutung und wegen der Formulierung; wegen der klaren Worte und wegen des tiefgründigen Sinns; weil es angenehm für das Ohr und herzergreifend ist; weil es frei von Selbsterhöhung und frei von der Herabsetzung anderer ist; weil es kühl durch Mitgefühl und rein durch Weisheit ist; weil es beim Erscheinen entzückend ist und einer Prüfung standhält; weil es beim Hören glücklich macht und beim Untersuchen heilvoll ist – so ist es zu verknüpfen.

තතො පරම්පි චතූහි උපමාහි දෙසනංයෙව ථොමෙති. තත්ථ නික්කුජ්ජිතන්ති අධොමුඛඨපිතං හෙට්ඨාමුඛජාතං වා. උක්කුජ්ජෙය්‍යාති උපරි මුඛං කරෙය්‍ය. පටිච්ඡන්නන්ති තිණපණ්ණාදිඡාදිතං. විවරෙය්‍යාති උග්ඝාටෙය්‍ය. මූළ්හස්ස වාති දිසාමූළ්හස්ස. මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍යාති හත්ථෙ ගහෙත්වා ‘‘එස මග්ගො’’ති වදෙය්‍ය, අන්ධකාරෙති කාළපක්ඛචාතුද්දසී අඩ්ඪරත්තඝනවනසණ්ඩමෙඝපටලෙහි චතුරඞ්ගෙ තමෙ. අයං තාව අනුත්තානපදත්ථො. අයං පන සාධිප්පායයොජනා. යථා කොචි නික්කුජ්ජිතං උක්කුජ්ජෙය්‍ය, එවං සද්ධම්මවිමුඛං අසද්ධම්මෙ පතිතං මං අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙන්තන. යථා පටිච්ඡන්නං විවරෙය්‍ය, එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනන්තරධානා පභුති මිච්ඡාදිට්ඨිගහනපටිච්ඡන්නං සාසනං විවරන්තෙන, යථා මූළ්හස්ස මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවං කුම්මග්ගමිච්ඡාමග්ගප්පටිපන්නස්ස මෙ සග්ගමොක්ඛමග්ගං ආවිකරොන්තෙන, යථා අන්ධකාරෙ තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, එවං මොහන්ධකාරනිමුග්ගස්ස මෙ බුද්ධාදිරතනරූපානි අපස්සතො තප්පටිච්ඡාදකමොහන්ධකාරවිද්ධංසකදෙසනාපජ්ජොතධාරකෙන මය්හං භගවතා එතෙහි පරියායෙහි පකාසිතත්තා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතොති.

Danach preist er die Lehre noch weiter mit vier Gleichnissen. Dabei bedeutet 'nikkujjita': mit der Öffnung nach unten hingestellt oder nach unten gekehrt. 'ukkujjeyya': er würde die Öffnung nach oben kehren. 'paṭicchanna': mit Gras, Blättern usw. bedeckt. 'vivareyya': er würde es enthüllen. 'mūḷhassa': einem in den Himmelsrichtungen Verwirrten. 'maggaṃ ācikkheyyati': er würde ihn an der Hand fassen und sagen: 'Dies ist der Weg.' 'andhakāre': in der Dunkelheit aus den vier Faktoren: der vierzehnte Tag der dunklen Monatshälfte, Mitternacht, ein dichter Wald und eine Wolkendecke. Dies ist zunächst die Wortbedeutung. Dies ist jedoch die absichtsvolle Erläuterung: Wie jemand ein Umgestürztes aufrichten würde, so hat mich der Erhabene, der ich der wahren Lehre abgewandt war und in der falschen Lehre festsaß, aus der falschen Lehre herausgehoben. Wie man ein Verborgenes enthüllen würde, so hat der Erhabene die Lehre enthüllt, die seit dem Verschwinden der Lehre des Buddha Kassapa durch das Dickicht der falschen Ansichten verborgen war. Wie man einem Verirrten den Weg weisen würde, so hat der Erhabene mir, der ich auf einem schlechten und falschen Weg wandelte, den Weg zum Himmel und zur Befreiung gezeigt. Wie man in der Dunkelheit eine Öllampe halten würde, so hat der Erhabene mir, der ich in der Dunkelheit der Verblendung versunken war und die Gestalt der drei Juwelen (Buddha usw.) nicht sah, die Leuchte der Lehre dargeboten, welche die Dunkelheit der Verblendung, die jene verdeckte, vernichtet. Weil der Erhabene mir die Lehre auf diese Weisen dargelegt hat, ist die Lehre auf vielfältige Weise verdeutlicht worden.

එවං දෙසනං ථොමෙත්වා ඉමාය දෙසනාය රතනත්තයෙ පසන්නචිත්තො පසන්නාකාරං කරොන්තො එසාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ එසාහන්ති එසො අහං[Pg.205]. භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමීති භගවා මෙ සරණං, පරායනං, අඝස්ස තාතා, හිතස්ස ච විධාතාති. ඉමිනා අධිප්පායෙන භගවන්තං ගච්ඡාමි භජාමි සෙවාමි පයිරුපාසාමි, එවං වා ජානාමි බුජ්ඣාමීති. යෙසඤ්හි ධාතූනං ගතිඅත්ථො, බුද්ධිපි තෙසං අත්ථො. තස්මා ගච්ඡාමීති ඉමස්ස ජානාමි බුජ්ඣාමීති අයම්පි අත්ථො වුත්තො. ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති එත්ථ පන අධිගතමග්ගෙ සච්ඡිකතනිරොධෙ යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානෙ චතූසු අපායෙසු අපතමානෙ ධාරෙතීති ධම්මො, සො අත්ථතො අරියමග්ගො චෙව නිබ්බානඤ්ච. වුත්තඤ්චෙතං – ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා සඞ්ඛතා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’ති (අ. නි. 4.34) විත්ථාරො. න කෙවලඤ්ච අරියමග්ගො චෙව නිබ්බානඤ්ච. අපි ච ඛො අරියඵලෙහි සද්ධිං පරියත්තිධම්මොපි. වුත්තඤ්හෙතං ඡත්තමාණවකවිමානෙ –

Nachdem er so die Lehre gepriesen hatte, sprach er die Worte 'Das bin ich...' usw., da er durch diese Lehre ein vertrauensvolles Herz gegenüber den drei Juwelen gewonnen hatte und die Geste der Zufluchtnahme vollziehen wollte. Dabei bedeutet 'esāhaṃ': das bin ich. 'Ich gehe zum Erhabenen als Zuflucht' bedeutet: Der Erhabene ist meine Zuflucht, mein höchstes Ziel, der Schützer vor dem Unheil und der Bewirker des Heils. Mit dieser Absicht gehe ich zum Erhabenen, verehre ihn, diene ihm und suche ihn auf; oder: so erkenne ich ihn, so verstehe ich ihn. Denn bei jenen Wurzeln, die die Bedeutung von 'Gehen' haben, ist auch 'Verstehen' eine Bedeutung. Deshalb wurde für dieses 'gacchāmi' auch die Bedeutung 'ich erkenne, ich verstehe' angeführt. Bei 'und zum Dhamma und zum Sangha' ist die Bedeutung so zu verstehen: Er bewahrt (dhāreti) diejenigen, die den Pfad erreicht und die Auslöschung verwirklicht haben und die den Anweisungen entsprechend praktizieren, davor, in die vier niederen Welten zu fallen – daher heißt es 'Dhamma'. Dieser ist dem Wesen nach der Edle Pfad und das Nirvana. Und es wurde gesagt: 'Ihr Mönche, so weit es bedingte Dinge gibt, wird der edle achtfache Pfad als der höchste von ihnen bezeichnet' (A. IV.34), so ist die ausführliche Erläuterung zu verstehen. Und nicht allein der Edle Pfad und das Nirvana sind Dhamma, sondern auch die Lehre des Studiums (pariyatti) zusammen mit den edlen Früchten. Denn dies wurde im Chattamāṇavaka-Vimāna vom Erhabenen gesagt:

‘‘රාගවිරාගමනෙජමසොකං, ධම්මමසඞ්ඛතමප්පටිකූලං;

මධුරමිමං පගුණං සුවිභත්තං, ධම්මමිමං සරණත්ථමුපෙහී’’ති. (වි. ව. 887);

'Gehe zu dieser Lehre als Zuflucht, die frei von Gier, leidenschaftslos und kummerlos ist, der unbedingten, nicht widerstrebenden Lehre, der süßen, wohlvertrauten und gut gegliederten.'

එත්ථ හි රාගවිරාගොති මග්ගො කථිතො. අනෙජමසොකන්ති ඵලං. ධම්මමසඞ්ඛතන්ති නිබ්බානං. අප්පටිකූලං මධුරමිමං පගුණං සුවිභත්තන්ති පිටකත්තයෙන විභත්තා ධම්මක්ඛන්ධාති. දිට්ඨිසීලසංඝාතෙන සංහතොති සඞ්ඝො, සො අත්ථතො අට්ඨ අරියපුග්ගලසමූහො. වුත්තඤ්හෙතං තස්මිඤ්ඤෙව විමානෙ –

Hierbei ist mit 'frei von Gier' der Pfad gemeint. Mit 'leidenschaftslos und kummerlos' die Frucht. Mit 'unbedingte Lehre' das Nirvana. Mit 'nicht widerstrebend, süß, wohlvertraut und gut gegliedert' sind die durch die drei Körbe gegliederten Lehrabschnitte gemeint. 'Sangha' heißt er, weil er durch die Verbindung von Ansicht und Tugend vereint (saṃhata) ist; er ist dem Wesen nach die Gruppe der acht edlen Personen. Denn dies wurde in eben jenem Vimāna gesagt:

‘‘යත්ථ ච දින්නමහප්ඵලමාහු, චතූසු සුචීසු පුරීසයුගෙසු;

අට්ඨ ච පුග්ගලධම්මදසා තෙ, සඞ්ඝමිමං සරණත්ථමුපෙහී’’ති. (වි. ව. 888);

'Dort, wo Gaben als von großer Frucht bezeichnet werden, bei den vier reinen Paaren von Personen; diese acht Personen sind Kenner der Lehre – gehe zu diesem Sangha als Zuflucht.'

භික්ඛූනං සඞ්ඝො භික්ඛුසඞ්ඝො. එත්තාවතා රාජා තීණි සරණගමනානි පටිවෙදෙසි.

Die Gemeinschaft der Mönche ist der Mönchs-Sangha. Damit gab der König die drei Zufluchtnahmen bekannt.

සරණගමනකථා

Abhandlung über die Zufluchtnahme

ඉදානි තෙසු සරණගමනෙසු කොසල්ලත්ථං සරණං, සරණගමනං, යො ච සරණං ගච්ඡති, සරණගමනප්පභෙදො, සරණගමනඵලං, සඞ්කිලෙසො, භෙදොති, අයං විධි වෙදිතබ්බො. සෙය්‍යථිදං – සරණත්ථතො තාව හිංසතීති සරණං. සරණගතානං තෙනෙව සරණගමනෙන භයං සන්තාසං දුක්ඛං දුග්ගතිපරිකිලෙසං හනති විනාසෙතීති අත්ථො, රතනත්තයස්සෙවෙතං අධිවචනං.

Nun ist zum Zwecke der Meisterschaft in Bezug auf diese Zufluchtnahmen dieses Verfahren zu verstehen: Was ist die Zuflucht, was die Zufluchtnahme, wer geht zur Zuflucht, die Unterteilung der Zufluchtnahme, die Frucht der Zufluchtnahme, die Trübung und der Bruch. Zunächst von der Wortbedeutung her: Es vernichtet (hiṃsati), daher heißt es 'saraṇa'. Es bedeutet, dass es für diejenigen, welche die Zuflucht aufgesucht haben, durch eben diese Zufluchtnahme Furcht, Zittern, Leiden und die Qualen der niederen Daseinsbereiche schlägt und vernichtet. Dies ist eine Bezeichnung für das Dreifache Juwel selbst.

අථ [Pg.206] වා හිතෙ පවත්තනෙන අහිතා ච නිවත්තනෙන සත්තානං භයං හිංසති බුද්ධො. භවකන්තාරා උත්තාරණෙන අස්සාසදානෙන ච ධම්මො; අප්පකානම්පි කාරානං විපුලඵලපටිලාභකරණෙන සඞ්ඝො. තස්මා ඉමිනාපි පරියායෙන රතනත්තයං සරණං. තප්පසාදතග්ගරුතාහි විහතකිලෙසො තප්පරායණතාකාරප්පවත්තො චිත්තුප්පාදො සරණගමනං. තං සමඞ්ගීසත්තො සරණං ගච්ඡති. වුත්තප්පකාරෙන චිත්තුප්පාදෙන එතානි මෙ තීණි රතනානි සරණං, එතානි පරායණන්ති එවං උපෙතීති අත්ථො. එවං තාව සරණං, සරණගමනං, යො ච සරණං ගච්ඡති, ඉදං තයං වෙදිතබ්බං.

Oder aber: Der Buddha vernichtet die Furcht der Wesen (vor dem Kreislauf der Wiedergeburten), indem er sie zum Wohlergehen führt und vom Unheil abwendet. Das Dhamma vernichtet diese Furcht, indem es die Wesen aus der Wildnis des Daseins rettet und ihnen Trost spendet; der Sangha tut dies, indem er bewirkt, dass selbst geringfügige Verdienste reiche Frucht tragen. Daher wird die Trias der Juwelen auch aus diesem Grunde als ‚Zuflucht‘ (saraṇa) bezeichnet. Die Zufluchtnahme (saraṇagamana) ist das Entstehen eines Bewusstseinszustandes, in dem die Befleckungen (Kilesas) durch die Kraft des Vertrauens und der Hochschätzung gegenüber diesen drei Juwelen beseitigt sind und der in der Form einer tiefen Ergebenheit gegenüber diesen Juwelen auftritt. Das Wesen, das mit diesem Bewusstsein ausgestattet ist, nimmt Zuflucht. Die Bedeutung ist: Mit einem Bewusstsein der beschriebenen Art nähert man sich den Juwelen in dem Sinne: ‚Diese drei Juwelen sind meine Zuflucht, sie sind mein höchstes Ziel.‘ So sind zunächst die Zuflucht, die Zufluchtnahme und derjenige, der Zuflucht nimmt – diese drei – zu verstehen.

සරණගමනප්පභෙදෙ පන දුවිධං සරණගමනං – ලොකුත්තරං ලොකියඤ්ච. තත්ථ ලොකුත්තරං දිට්ඨසච්චානං මග්ගක්ඛණෙ සරණගමනුපක්කිලෙසසමුච්ඡෙදෙන ආරම්මණතො නිබ්බානාරම්මණං හුත්වා කිච්චතො සකලෙපි රතනත්තයෙ ඉජ්ඣති. ලොකියං පුථුජ්ජනානං සරණගමනුපක්කිලෙසවික්ඛම්භනෙන ආරම්මණතො බුද්ධාදිගුණාරම්මණං හුත්වා ඉජ්ඣති. තං අත්ථතො බුද්ධාදීසු වත්ථූසු සද්ධාපටිලාභො සද්ධාමූලිකා ච සම්මාදිට්ඨි දසසු පුඤ්ඤකිරියවත්ථූසු දිට්ඨිජුකම්මන්ති වුච්චති. තයිදං චතුධා වත්තති – අත්තසන්නිය්‍යාතනෙන, තප්පරායණතාය, සිස්සභාවූපගමනෙන, පණිපාතෙනාති.

Bezüglich der verschiedenen Arten der Zufluchtnahme gibt es zwei Formen: die überweltliche (lokuttara) und die weltliche (lokiya). Dabei vollzieht sich die überweltliche Zufluchtnahme im Moment des Pfades jener edlen Personen, welche die Wahrheiten erkannt haben; sie geschieht durch die vollkommene Vernichtung der Verunreinigungen der Zufluchtnahme, indem sie das Nibbāna zum Objekt nimmt und ihre Funktion hinsichtlich der gesamten Trias der Juwelen erfüllt. Die weltliche Zufluchtnahme vollzieht sich bei Weltlingen durch die Unterdrückung der Verunreinigungen der Zufluchtnahme, indem sie die Tugenden des Buddha und der anderen Juwelen zum Objekt nimmt. Ihrem Wesen nach besteht sie in der Erlangung von Vertrauen (saddhā) in die Objekte wie den Buddha usw. sowie in der auf Vertrauen gründenden rechten Anschauung, was unter den zehn Grundlagen verdienstvollen Wirkens als ‚Richtigstellung der Anschauung‘ (diṭṭhijukamma) bezeichnet wird. Diese tritt in vierfacher Weise in Erscheinung: durch Selbsthingabe (attasanniyyātana), durch höchste Ergebenheit (tapparāyaṇatā), durch Annahme des Schülerstandes (sissabhāvūpagamana) und durch ehrerbietige Unterwerfung (paṇipāta).

තත්ථ අත්තසන්නිය්‍යාතනං නාම – ‘‘අජ්ජාදිං කත්වා අහං අත්තානං බුද්ධස්ස නිය්‍යාතෙමි, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්සා’’ති එවං බුද්ධාදීනං අත්තපරිච්චජනං. තප්පරායණතා නාම ‘‘අජ්ජාදිං කත්වා ‘අහං බුද්ධපරායණො, ධම්මපරායණො, සඞ්ඝපරායණො’ති. මං ධාරෙථා’’ති එවං තප්පරායණභාවො. සිස්සභාවූපගමනං නාම – ‘‘අජ්ජාදිං කත්වා – ‘අහං බුද්ධස්ස අන්තෙවාසිකො, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්ස අන්තෙවාසිකො’ති මං ධාරෙථා’’ති එවං සිස්සභාවූපගමො. පණිපාතො නාම – ‘‘අජ්ජාදිං කත්වා අහං අභිවාදනපච්චුට්ඨානඅඤ්ජලිකම්මසාමීචිකම්මං බුද්ධාදීනංයෙව තිණ්ණං වත්ථූනං කරොමී’ති මං ධාරෙථා’’ති එවං බුද්ධාදීසු පරමනිපච්චාකාරො. ඉමෙසඤ්හි චතුන්නං ආකාරානං අඤ්ඤතරම්පි කරොන්තෙන ගහිතංයෙව හොති සරණං.

Dabei bedeutet ‚Selbsthingabe‘: ‚Von heute an widme ich mich selbst dem Buddha, dem Dhamma und dem Sangha‘; dies ist das Opfern des eigenen Ichs gegenüber dem Buddha usw. ‚Höchste Ergebenheit‘ bedeutet: ‚Betrachtet mich von heute an als jemanden, für den der Buddha das höchste Ziel ist, das Dhamma das höchste Ziel ist und der Sangha das höchste Ziel ist.‘ ‚Annahme des Schülerstandes‘ bedeutet: ‚Betrachtet mich von heute an als einen nahen Schüler des Buddha, des Dhamma und des Sangha.‘ ‚Ehrerbietige Unterwerfung‘ bedeutet: ‚Betrachtet mich von heute an als jemanden, der dem Buddha und den anderen der drei Juwelen gegenüber Verehrung, Ehrerbietung durch Aufstehen, ehrerbietiges Zusammenlegen der Hände und schuldige Hochachtung erweist‘; dies ist der Ausdruck höchster Demut gegenüber dem Buddha usw. Wenn man nämlich auch nur eine dieser vier Formen vollzieht, ist die Zuflucht bereits genommen.

අපි ච භගවතො අත්තානං පරිච්චජාමි, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්ස, අත්තානං පරිච්චජාමි, ජීවිතං පරිච්චජාමි, පරිච්චත්තොයෙව මෙ අත්තා, පරිච්චත්තංයෙව ජීවිතං, ජීවිතපරියන්තිකං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, බුද්ධො මෙ සරණං ලෙණං තාණන්ති[Pg.207]; එවම්පි අත්තසන්නිය්‍යාතනං වෙදිතබ්බං. ‘‘සත්ථාරඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං, සුගතඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං, සම්මාසම්බුද්ධඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍ය’’න්ති (සං. නි. 2.154). එවම්පි මහාකස්සපස්ස සරණගමනං විය සිස්සභාවූපගමනං වෙදිතබ්බං.

Weiterhin ist die Selbsthingabe auch so zu verstehen: ‚Dem Erhabenen weihe ich mich selbst, dem Dhamma und dem Sangha weihe ich mich selbst; ich weihe mein Leben. Mein Selbst ist bereits hingegeben, mein Leben ist bereits hingegeben. Bis zum Ende meines Lebens nehme ich Zuflucht zum Buddha. Der Buddha ist meine Zuflucht, mein Schutz, meine Zufluchtstätte.‘ Die Annahme des Schülerstandes ist so zu verstehen wie die Zufluchtnahme des ehrwürdigen Mahākassapa: ‚Ich möchte den Meister sehen, wahrlich, ich möchte nur den Erhabenen sehen; ich möchte den Sugata sehen, wahrlich, ich möchte nur den Erhabenen sehen; ich möchte den vollkommen Erwachten sehen, wahrlich, ich möchte nur den Erhabenen sehen.‘

‘‘සො අහං විචරිස්සාමි, ගාමා ගාමං පුරා පුරං;

නමස්සමානො සම්බුද්ධං, ධම්මස්ස ච සුධම්මත’’න්ති. (සු. නි. 194);

‚So werde ich von Dorf zu Dorf, von Stadt zu Stadt wandern und den vollkommen Erwachten sowie die Vortrefflichkeit des Dhamma verehren.‘ (Snp 194)

එවම්පි ආළවකාදීනං සරණගමනං විය තප්පරායණතා වෙදිතබ්බා. අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම බ්‍රාහ්මණො, බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම බ්‍රාහ්මණො’’ති (ම. නි. 2.394) එවම්පි පණිපාතො දට්ඨබ්බො.

Ebenso ist die höchste Ergebenheit wie bei Āḷavaka und anderen zu verstehen. Oder wie bei dem Brahmanen Brahmāyu: Dieser erhob sich von seinem Platz, legte das Obergewand über eine Schulter, warf sich zu den Füßen des Erhabenen nieder, küsste die Füße des Erhabenen mit seinem Mund, rieb sie mit seinen Händen und verkündete seinen Namen: ‚Ich bin der Brahmane Brahmāyu, Herr Gotama; ich bin der Brahmane Brahmāyu, Herr Gotama.‘ Auch dies ist als ehrerbietige Unterwerfung (paṇipāta) anzusehen.

සො පනෙස ඤාතිභයාචරියදක්ඛිණෙය්‍යවසෙන චතුබ්බිධො හොති. තත්ථ දක්ඛිණෙය්‍යපණිපාතෙන සරණගමනං හොති, න ඉතරෙහි. සෙට්ඨවසෙනෙව හි සරණං ගණ්හාති, සෙට්ඨවසෙන ච භිජ්ජති. තස්මා යො සාකියො වා කොලියො වා – ‘‘බුද්ධො අම්හාකං ඤාතකො’’ති වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො වා – ‘‘සමණො ගොතමො රාජපූජිතො මහානුභාවො අවන්දීයමානො අනත්ථම්පි කරෙය්‍යා’’ති භයෙන වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො වා බොධිසත්තකාලෙ භගවතො සන්තිකෙ කිඤ්චි උග්ගහිතං සරමානො බුද්ධකාලෙ වා –

Diese ehrerbietige Unterwerfung ist vierfacher Art: aufgrund von Verwandtschaft, Furcht, Lehrerschaft oder aufgrund der Würdigkeit für Gaben. Dabei führt die Unterwerfung aufgrund der Würdigkeit für Gaben zur Zufluchtnahme, die anderen jedoch nicht. Denn man nimmt Zuflucht allein aufgrund der Vorzüglichkeit, und aufgrund der Vorzüglichkeit wird sie auch gebrochen. Deshalb gilt: Wenn ein Sakyer oder Koliyer aus dem Gedanken heraus: ‚Der Buddha ist unser Verwandter‘ verehrt, so ist die Zuflucht nicht genommen. Wenn jemand aus Furcht verehrt: ‚Der Asket Gotama wird von Königen geehrt, er ist sehr mächtig; wenn ich ihn nicht verehre, könnte er mir Schaden zufügen‘, so ist die Zuflucht nicht genommen. Oder wenn jemand an eine Lehre denkt, die er zur Zeit des Bodhisatta beim Erhabenen gelernt hat, oder zur Zeit des Buddha...

‘‘චතුධා විභජෙ භොගෙ, පණ්ඩිතො ඝරමාවසං;

එකෙන භොගං භුඤ්ජෙය්‍ය, ද්වීහි කම්මං පයොජයෙ;

චතුත්ථඤ්ච නිධාපෙය්‍ය, ආපදාසු භවිස්සතී’’ති. (දී. නි. 3.265);

‚In vier Teile teile er seinen Besitz, wer als Weiser den Haushalt führt: Einen Teil genieße er selbst, mit zweien betreibe er sein Geschäft, und den vierten lege er zurück für Zeiten der Not.‘

එවරූපං අනුසාසනිං උග්ගහෙත්වා – ‘‘ආචරියො මෙ’’ති වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො පන – ‘‘අයං ලොකෙ අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යො’’ති වන්දති, තෙනෙව ගහිතං හොති සරණං.

Wenn jemand eine solche Unterweisung gelernt hat und ihn mit dem Gedanken ‚Er ist mein Lehrer‘ verehrt, so ist die Zuflucht nicht genommen. Wer ihn jedoch mit dem Gedanken verehrt: ‚Dieser ist in der Welt der höchste Würdige für Gaben‘, durch diesen allein ist die Zuflucht genommen.

එවං ගහිතසරණස්ස ච උපාසකස්ස වා උපාසිකාය වා අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පබ්බජිතම්පි ඤාතිං – ‘‘ඤාතකො මෙ අය’’න්ති වන්දතො සරණගමනං න [Pg.208] භිජ්ජති, පගෙව අපබ්බජිතං. තථා රාජානං භයවසෙන වන්දතො. සො හි රට්ඨපූජිතත්තා අවන්දීයමානො අනත්ථම්පි කරෙය්‍යාති. තථා යං කිඤ්චි සිප්පං සික්ඛාපකං තිත්ථියම්පි – ‘‘ආචරියො මෙ අය’’න්ති වන්දතොපි න භිජ්ජති, එවං සරණගමනප්පභෙදො වෙදිතබ්බො.

Wenn ein gläubiger Laie oder eine Laiin, die so die Zuflucht genommen haben, einen Verwandten verehren, der als Asket bei Andersgläubigen lebt, mit dem Gedanken: ‚Dieser ist mein Verwandter‘, so wird die Zufluchtnahme nicht gebrochen; erst recht nicht bei einem Verwandten, der kein Asket ist. Ebenso wenig bricht sie, wenn man einen König aus Furcht verehrt, weil dieser vom Land geehrt wird und einem Schaden zufügen könnte, wenn man ihn nicht verehrt. Ebenso bricht sie nicht, wenn man einen Andersgläubigen, der einem irgendeine Kunstfertigkeit lehrt, mit dem Gedanken ‚Dies ist mein Lehrer‘ verehrt. In dieser Weise sind die verschiedenen Arten der Zufluchtnahme zu verstehen.

එත්ථ ච ලොකුත්තරස්ස සරණගමනස්ස චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි විපාකඵලං, සබ්බදුක්ඛක්ඛයො ආනිසංසඵලං. වුත්තඤ්හෙතං –

Hierbei sind für die überweltliche Zufluchtnahme die vier Früchte des Asketentums (sāmaññaphalāni) die Frucht der Reifung (vipākaphala), und die Versiegung allen Leidens [das Nirwana] ist die Frucht des Segens (ānisaṃsaphala). Diesbezüglich wurde folgendes gesagt:

‘‘යො ච බුද්ධඤ්ච ධම්මඤ්ච, සඞ්ඝඤ්ච සරණං ගතො;

චත්තාරි අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති.

„Wer aber zum Buddha, zum Dhamma und zum Sangha Zuflucht genommen hat, der schaut mit rechter Weisheit die vier edlen Wahrheiten:“

දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

„Das Leiden, das Entstehen des Leidens und das Überwinden des Leidens sowie den edlen achtfachen Pfad, der zur Stillung des Leidens führt.“

එතං ඛො සරණං ඛෙමං, එතං සරණමුත්තමං;

එතං සරණමාගම්ම, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති. (ධ. ප. 192);

„Dies ist fürwahr die sichere Zuflucht, dies ist die höchste Zuflucht. Ist man zu dieser Zuflucht gelangt, wird man von allem Leiden befreit.“

අපි ච නිච්චාදිතො අනුපගමනාදිවසෙන පෙතස්ස ආනිසංසඵලං වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො, යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගච්ඡෙය්‍ය…පෙ… කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො…පෙ… කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය…පෙ… මාතරං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය…පෙ… පිතරං…පෙ… අරහන්තං…පෙ… පදුට්ඨචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙය්‍ය…පෙ…. සඞ්ඝං භින්දෙය්‍ය…පෙ… අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති (අ. නි. 1.290). ලොකියස්ස පන සරණගමනස්ස භවසම්පදාපි භොගසම්පදාපි ඵලමෙව. වුත්තඤ්හෙතං –

Überdies ist die Frucht des Segens dieser [überweltlichen Zuflucht] auch durch das Nicht-Annehmen der Vorstellung von Beständigkeit (nicca) usw. zu verstehen. Denn dies wurde gesagt: „Es ist unmöglich, es gibt keinen Anlass, dass eine Person, die mit [rechter] Ansicht ausgestattet ist (diṭṭhisampanno), irgendeine Bedingtheit (saṅkhāra) als beständig betrachten sollte … [oder] als Glück … [oder] irgendein Phänomen (dhamma) als ein Selbst betrachten sollte … [oder] die Mutter vorsätzlich töten sollte … den Vater … einen Arahant … oder mit bösartigem Geist das Blut eines Tathāgata vergießen … den Sangha spalten … oder einen anderen Lehrer als Meister bekennen sollte; dies ist unmöglich.“ (A. Ni. 1.290). Für die weltliche Zufluchtnahme hingegen sind sowohl die Vollkommenheit des Daseins (bhavasampadā) als auch die Vollkommenheit des Besitzes (bhogasampadā) die Frucht. Diesbezüglich wurde gesagt:

‘‘යෙ කෙචි බුද්ධං සරණං ගතාසෙ, න තෙ ගමිස්සන්ති අපායභූමිං;

පහාය මානුසං දෙහං, දෙවකායං පරිපූරෙස්සන්තී’’ති. (සං. නි. 1.37);

„Alle, die zum Buddha Zuflucht genommen haben, werden nicht in die Bereiche des Verderbens gehen; nachdem sie den menschlichen Körper abgelegt haben, werden sie die Scharen der Götter füllen.“

අපරම්පි වුත්තං – ‘‘අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච – ‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධං සරණගමනං හොති. බුද්ධං සරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං [Pg.209] මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති…පෙ… තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි සද්දෙහි ගන්ධෙහි රසෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති (සං. නි. 4.341). එස නයො ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච. අපි ච වෙලාමසුත්තාදීනං වසෙනාපි සරණගමනස්ස ඵලවිසෙසො වෙදිතබ්බො. එවං සරණගමනස්ස ඵලං වෙදිතබ්බං.

Ein Weiteres wurde gesagt: „Da begab sich Sakka, der Herr der Götter, zusammen mit achtzigtausend Gottheiten dorthin, wo der ehrwürdige Mahāmoggallāna war … Zu Sakka, dem Herrn der Götter, der beiseite getreten war, sprach der ehrwürdige Mahāmoggallāna Folgendes: ‚Heilsam wahrlich, Herr der Götter, ist die Zufluchtnahme zum Buddha. Aufgrund der Zufluchtnahme zum Buddha, Herr der Götter, gelangen manche Wesen hier [in dieser Welt] nach der Auflösung des Körpers, nach dem Tode, auf eine glückliche Fährte, in eine himmlische Welt … Sie übertreffen die anderen Götter in zehn Belangen: an göttlicher Lebensdauer, göttlicher Schönheit, göttlichem Glück, göttlichem Ruhm, göttlicher Vorherrschaft sowie an göttlichen Formen, Tönen, Gerüchen, Geschmäcken und Berührungen.‘“ (Saṃ. Ni. 4.341). Dies ist die Methode auch in Bezug auf den Dhamma und den Sangha. Überdies ist die Besonderheit der Frucht der Zufluchtnahme auch durch das Velāma-Sutta und andere Texte zu verstehen. In dieser Weise ist die Frucht der Zufluchtnahme zu verstehen.

තත්ථ ච ලොකියසරණගමනං තීසු වත්ථූසු අඤ්ඤාණසංසයමිච්ඡාඤාණාදීහි සංකිලිස්සති, න මහාජුතිකං හොති, න මහාවිප්ඵාරං. ලොකුත්තරස්ස නත්ථි සංකිලෙසො. ලොකියස්ස ච සරණගමනස්ස දුවිධො භෙදො – සාවජ්ජො ච අනවජ්ජො ච. තත්ථ සාවජ්ජො අඤ්ඤසත්ථාරාදීසු අත්තසන්නිය්‍යාතනාදීහි හොති, සො ච අනිට්ඨඵලො හොති. අනවජ්ජො කාලකිරියාය හොති, සො අවිපාකත්තා අඵලො. ලොකුත්තරස්ස පන නෙවත්ථි භෙදො. භවන්තරෙපි හි අරියසාවකො අඤ්ඤං සත්ථාරං න උද්දිසතීති. එවං සරණගමනස්ස සංකිලෙසො ච භෙදො ච වෙදිතබ්බොති.

Dabei wird die weltliche Zufluchtnahme in Bezug auf die drei Objekte durch Unwissenheit, Zweifel, falsches Wissen usw. getrübt; sie ist weder von großem Glanz noch von großer Ausstrahlung. Bei der überweltlichen [Zuflucht] gibt es keine Trübung. Zudem ist der Bruch der weltlichen Zufluchtnahme zweifach: tadelnswert und tadellos. Dabei geschieht der tadelnswerte Bruch durch Selbsthingabe an außerbuddhistische Lehrer usw., und dieser hat eine unerwünschte Frucht. Der tadellose Bruch geschieht durch das Verscheiden (kālakiriya), und dieser ist mangels karmischer Reifung fruchtlos. Bei der überweltlichen Zuflucht hingegen gibt es überhaupt keinen Bruch. Denn selbst in einem zukünftigen Leben weist ein edler Jünger (ariyasāvako) keinen anderen Lehrer als Meister aus. So sind die Trübung und der Bruch der Zufluchtnahme zu verstehen.

උපාසකං මං භන්තෙ භගවා ධාරෙතූති මං භගවා ‘‘උපාසකො අය’’න්ති එවං ධාරෙතු, ජානාතූති අත්ථො. උපාසකවිධිකොසල්ලත්ථං පනෙත්ථ – කො උපාසකො? කස්මා උපාසකොති වුච්චති? කිමස්ස සීලං? කො ආජීවො? කා විපත්ති? කා සම්පත්තීති? ඉදං පකිණ්ණකං වෙදිතබ්බං.

„Möge der Erhabene mich als einen Laienanhänger (upāsaka) ansehen“, bedeutet: Möge der Erhabene mich so betrachten, so erkennen: „Dies ist ein Laienanhänger“. Um jedoch in der Vorschrift für Laienanhänger bewandert zu sein, ist hierbei Folgendes in verschiedenen Aspekten zu verstehen: Wer ist ein Laienanhänger? Warum wird er Laienanhänger genannt? Was ist seine Tugend (sīla)? Was ist sein Lebensunterhalt (ājīvo)? Was ist sein Versagen (vipatti)? Was ist sein Erfolg (sampatti)?

තත්ථ කො උපාසකොති යො කොචි සරණගතො ගහට්ඨො. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘යතො ඛො, මහානාම, බුද්ධං සරණං ගතො හොති, ධම්මං සරණං ගතො හොති, සඞ්ඝං සරණං ගතො හොති. එත්තාවතා ඛො, මහානාම, උපාසකො හොතී’’ති (සං. නි. 5.1033).

Dabei [ist die Antwort auf die Frage]: Wer ist ein Laienanhänger? Ein jeder Hausvater, der zur Zuflucht gegangen ist. Denn dies wurde gesagt: „Sobald man, Mahānāma, zum Buddha Zuflucht genommen hat, zum Dhamma Zuflucht genommen hat, zum Sangha Zuflucht genommen hat – dadurch, Mahānāma, ist man ein Laienanhänger.“

කස්මා උපාසකොති රතනත්තයං උපාසනතො. සො හි බුද්ධං උපාසතීති උපාසකො, තථා ධම්මං සංඝං.

Warum wird er Laienanhänger (upāsaka) genannt? Wegen des Aufsuchens und Verehrens (upāsanato) des Juwelen-Trios. Er verehrt nämlich den Buddha, daher ist er ein Laienanhänger; ebenso den Dhamma und den Sangha.

කිමස්ස සීලන්ති පඤ්ච වෙරමණියො. යථාහ – ‘‘යතො ඛො, මහානාම, උපාසකො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා… මුසාවාදා… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති, එත්තාවතා ඛො, මහානාම, උපාසකො සීලවා හොතී’’ති (සං. නි. 5.1033).

Was ist seine Tugend? Die fünf Enthaltungen. Wie es heißt: „Sobald, Mahānāma, ein Laienanhänger vom Töten von Lebewesen Abstand nimmt, vom Nehmen des Nicht-Gegebenen … von sexuellem Fehlverhalten … von der Lüge … vom Genuss von berauschenden Getränken wie Wein und Branntwein, die die Ursache für Unachtsamkeit sind, Abstand nimmt – dadurch, Mahānāma, ist ein Laienanhänger tugendhaft.“

කො [Pg.210] ආජීවොති පඤ්ච මිච්ඡාවණිජ්ජා පහාය ධම්මෙන සමෙන ජීවිතකප්පනං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා. කතමා පඤ්ච? සත්ථවණිජ්ජා, සත්තවණිජ්ජා, මංසවණිජ්ජා, මජ්ජවණිජ්ජා, විසවණිජ්ජා. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා’’ති (අ. නි. 5.177).

Was ist sein Lebensunterhalt? Das Aufgeben der fünf Arten des falschen Handels und das Bestreiten des Lebensunterhalts auf gerechte und ausgewogene Weise. Denn dies wurde gesagt: „Fünf Arten des Handels, ihr Mönche, sollten von einem Laienanhänger nicht betrieben werden. Welche fünf? Der Handel mit Waffen, der Handel mit Lebewesen, der Handel mit Fleisch, der Handel mit Berauschendem und der Handel mit Giften. Diese fünf Arten des Handels, ihr Mönche, sollten von einem Laienanhänger nicht betrieben werden.“

කා විපත්තීති යා තස්සෙව සීලස්ස ච ආජීවස්ස ච විපත්ති, අයමස්ස විපත්ති. අපි ච යාය එස චණ්ඩාලො චෙව හොති, මලඤ්ච පතිකුට්ඨො ච, සාපිස්ස විපත්තීති වෙදිතබ්බා. තෙ ච අත්ථතො අස්සද්ධියාදයො පඤ්ච ධම්මා හොන්ති. යථාහ – ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකචණ්ඩාලො ච හොති, උපාසකමලඤ්ච, උපාසකපතිකුට්ඨො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො හොති, දුස්සීලො හොති, කොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, මඞ්ගලං පච්චෙති, නො කම්මං, ඉතො ච බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං පරියෙසති, තත්ථ ච පුබ්බකාරං කරොතී’’ති (අ. නි. 5.175).

Was ist sein Versagen? Das Versagen eben dieser Tugend und dieses Lebensunterhalts, das ist sein Versagen. Überdies ist auch jenes Fehlverhalten als sein Versagen zu verstehen, durch welches er zu einem ‚Ausgestoßenen‘ (caṇḍālo) unter den Laienanhängern wird, zu einem Schandfleck (mala) und zu einem Verworfenen (patikuṭṭho). Diese bestehen der Sache nach aus den fünf Faktoren wie Ungläubigkeit (assaddhiya) usw. Wie es heißt: „Mit fünf Dingen ausgestattet, ihr Mönche, ist ein Laienanhänger ein Ausgestoßenener unter den Laienanhängern, ein Schandfleck und ein Verworfener. Mit welchen fünf? Er ist ohne Glauben; er ist tugendlos; er ist abergläubisch in Bezug auf Vorzeichen (kotūhalamaṅgaliko); er vertraut auf Vorzeichen und nicht auf das Kamma; und er sucht außerhalb dieser Lehre nach einem Würdigen der Gaben und verrichtet dort seine vorrangigen Dienste.“

කා සම්පත්තීති යා චස්ස සීලසම්පදා චෙව ආජීවසම්පදා ච, සා සම්පත්ති; යෙ චස්ස රතනභාවාදිකරා සද්ධාදයො පඤ්ච ධම්මා. යථාහ – ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකරතනඤ්ච හොති, උපාසකපදුමඤ්ච, උපාසකපුණ්ඩරීකඤ්ච. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො හොති, සීලවා හොති, න කොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, කම්මං පච්චෙති, නො මඞ්ගලං, න ඉතො බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසති, ඉධ ච පුබ්බකාරං කරොතී’’ති (අ. නි. 5.175).

Was ist die Vollkommenheit (sampatti)? Es ist jene Vollkommenheit in der Tugend (sīlasampadā) und jene Vollkommenheit im Lebensunterhalt (ājīvasampadā), die dieser Upāsaka besitzt; dies ist die Vollkommenheit. Zudem sind es die fünf Qualitäten wie Vertrauen (saddhā) und andere, welche den Zustand eines Juwels bewirken. Wie es heißt: „Ausgestattet mit fünf Dingen, ihr Mönche, ist ein Upāsaka ein Juwel unter den Upāsakas (upāsakaratana), ein Lotos unter den Upāsakas (upāsakapaduma) und ein weißer Lotos unter den Upāsakas (upāsakapuṇḍarīka). Mit welchen fünf? Er hat Vertrauen, er ist tugendhaft, er ist nicht abergläubisch in Bezug auf Vorzeichen (kotūhalamaṅgaliko), er glaubt an das Kamma und nicht an Vorzeichen, er sucht keinen Gabenwürdigen außerhalb dieser Lehre und er verrichtet seine Verdienste vorrangig hier (in dieser Lehre).“

අජ්ජතග්ගෙති එත්ථායං අග්ගසද්දො ආදිකොටිකොට්ඨාසසෙට්ඨෙසු දිස්සති. ‘‘අජ්ජතග්ගෙ, සම්ම දොවාරික, ආවරාමි ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීන’’න්තිආදීසු (ම. නි. 2.70) හි ආදිම්හි දිස්සති. ‘‘තෙනෙව අඞ්ගුලග්ගෙන තං අඞ්ගුලග්ගං පරාමසෙය්‍ය. උච්ඡග්ගං වෙළග්ග’’න්තිආදීසු (කථා. 281) කොටියං. ‘‘අම්බිලග්ගං වා මධුරග්ගං වා තිත්තකග්ගං වා විහාරග්ගෙන වා පරිවෙණග්ගෙන වා භාජෙතු’’න්තිආදීසු (චූළව. 317) කොට්ඨාසෙ. ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා…පෙ… තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.34) සෙට්ඨෙ. ඉධ පනායං ආදිම්හි දට්ඨබ්බො. තස්මා අජ්ජතග්ගෙති අජ්ජතං ආදිං කත්වාති එවමෙත්ථත්ථො වෙදිතබ්බො. අජ්ජතන්ති [Pg.211] අජ්ජභාවං. අජ්ජදග්ගෙති වා පාඨො, දකාරො පදසන්ධිකරො. අජ්ජ අග්ගන්ති අත්ථො.

In dem Begriff ‚ajjatagget‘ findet sich das Wort ‚agga‘ in den Bedeutungen von Anfang (ādi), Spitze/Ende (koṭi), Teil/Portion (koṭṭhāsa) und dem Vorzüglichsten (seṭṭha). In Texten wie „Ab heute (ajjatagge), Freund Türhüter, schließe ich das Tor für die Nigaṇṭhas und Nigaṇṭhīs“ wird es im Sinne von ‚Anfang‘ verwendet. In „mit jener Fingerspitze (aṅgulaggena) jene Fingerspitze berühren“ oder „Zuckerrohrspitze (ucchagga)“ und „Bambusspitze (veḷagga)“ im Sinne von ‚Spitze‘. In „einen sauren Teil (ambilagga), einen süßen Teil oder einen bitteren Teil... nach dem Gebäudeteil (vihāraggena) oder dem Umfriedungsteil (pariveṇaggena) zuteilen“ im Sinne von ‚Teil‘. In „Soweit, ihr Mönche, es Wesen gibt, ob fußlose... der Tathāgata gilt als der Vorzüglichste (agga) unter ihnen“ im Sinne von ‚dem Vorzüglichsten‘. Hier jedoch ist es als ‚Anfang‘ zu betrachten. Daher ist die Bedeutung von ‚ajjatagge‘ als ‚heute als Anfang setzend‘ zu verstehen. ‚Ajjataṃ‘ bedeutet den Zustand des heutigen Tages. Alternativ lautet die Lesart ‚ajjadagge‘, wobei das ‚d‘ als Bindekonsonant dient. Die Bedeutung ist: ‚heute ist der Anfang‘.

පාණුපෙතන්ති පාණෙහි උපෙතං. යාව මෙ ජීවිතං පවත්තති, තාව උපෙතං අනඤ්ඤසත්ථුකං තීහි සරණගමනෙහි සරණං ගතං උපාසකං කප්පියකාරකං මං භගවා ධාරෙතු ජානාතු. අහඤ්හි සචෙපි මෙ තිඛිණෙන අසිනා සීසං ඡින්දෙය්‍ය, නෙව බුද්ධං ‘‘න බුද්ධො’’ති වා, ධම්මං ‘‘න ධම්මො’’ති වා, සඞ්ඝං ‘‘න සඞ්ඝො’’ති වා වදෙය්‍යන්ති.

‚Pāṇupetaṃ‘ bedeutet: mit dem Leben verbunden. „Solange mein Leben währt, möge der Erhabene mich als einen Upāsaka betrachten und anerkennen, der die dreifache Zuflucht genommen hat, keinen anderen Lehrer hat und als Diener (kappiyakāraka) bereitsteht. Selbst wenn man mir mit einem scharfen Schwert das Haupt abschnitte, würde ich niemals sagen: ‚Der Buddha ist nicht der Buddha‘, ‚Der Dhamma ist nicht der Dhamma‘ oder ‚Der Sangha ist nicht der Sangha‘.“

එවං අත්තසන්නිය්‍යාතනෙන සරණං ගන්ත්වා අත්තනා කතං අපරාධං පකාසෙන්තො අච්චයො මං, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ අච්චයොති අපරාධො. මං අච්චගමාති මං අතික්කම්ම අභිභවිත්වා පවත්තො. ධම්මිකං ධම්මරාජානන්ති එත්ථ ධම්මං චරතීති ධම්මිකො. ධම්මෙනෙව රාජා ජාතො, න පිතුඝාතනාදිනා අධම්මෙනාති ධම්මරාජා. ජීවිතා වොරොපෙසින්ති ජීවිතා වියොජෙසිං. පටිග්ගණ්හාතූති ඛමතු. ආයතිං සංවරායාති අනාගතෙ සංවරත්ථාය. පුන එවරූපස්ස අපරාධස්ස දොසස්ස ඛලිතස්ස අකරණත්ථාය.

Nachdem er so durch Selbsthingabe Zuflucht genommen hatte, sprach er, sein eigenes Vergehen offenbarend: „Ein Vergehen (accayo), Herr, hat mich überwältigt.“ Dabei bedeutet ‚accayo‘ Vergehen. ‚Maṃ accagamā‘ bedeutet: es ist über mich hinausgegangen, hat mich überwältigt und ist geschehen. In ‚dhammikaṃ dhammarājānaṃ‘ ist die Wortbedeutung so zu verstehen: Einer, der den Dhamma praktiziert, ist ‚dhammiko‘. Einer, der allein durch den Dhamma zum König wurde und nicht durch Unrecht wie Vatermord, ist ein ‚dhammarājā‘ (König des Dhamma). ‚Jīvitā voropesiṃ‘ bedeutet: ich habe ihn vom Leben getrennt. ‚Paṭiggaṇhātu‘ bedeutet: möge er verzeihen. ‚Āyatiṃ saṃvarāya‘ bedeutet: zum Zwecke der künftigen Beherrschung; damit ein solches Vergehen, ein solcher Fehler oder ein solches Fehlverhalten nicht noch einmal begangen wird.

251. තග්ඝාති එකංසෙ නිපාතො. යථා ධම්මං පටිකරොසීති යථා ධම්මො ඨිතො තථෙව කරොසි, ඛමාපෙසීති වුත්තං හොති. තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාමාති තං තව අපරාධං මයං ඛමාම. වුඩ්ඪිහෙසා, මහාරාජ අරියස්ස විනයෙති එසා, මහාරාජ, අරියස්ස විනයෙ බුද්ධස්ස භගවතො සාසනෙ වුඩ්ඪි නාම. කතමා? යායං අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරිත්වා ආයතිං සංවරාපජ්ජනා, දෙසනං පන පුග්ගලාධිට්ඨානං කරොන්තො – ‘‘යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං සංවරං ආපජ්ජතී’’ති ආහ.

251. ‚Taggha‘ ist eine Partikel der Gewissheit (wahrlich). ‚Gemäß dem Dhamma wiedergutmachen‘ bedeutet: so wie der Dhamma (die Sitte der Edlen) besteht, genau so handelst du, das heißt, du bittest um Verzeihung. „Wir nehmen es von dir an“ bedeutet: wir vergeben dir dieses Vergehen. „Dies ist Wachstum, o Großkönig, in der Disziplin des Edlen“ bedeutet: dies ist in der Disziplin des Edlen, in der Lehre des Buddha, des Erhabenen, wahrlich Wachstum. Welches? Dass man ein Vergehen als Vergehen erkennt, es gemäß dem Dhamma wiedergutmacht und künftige Beherrschung erlangt. Um die Darlegung jedoch auf eine Person zu beziehen (puggalādhiṭṭhāna), sagte er: „Wer ein Vergehen als Vergehen erkennt, es gemäß dem Dhamma wiedergutmacht und künftige Beherrschung erlangt, dessen (Handeln) gilt in der Disziplin des Edlen als Wachstum.“

252. එවං වුත්තෙති එවං භගවතා වුත්තෙ. හන්ද ච දානි මයං භන්තෙති එත්ථ හන්දාති වචසායත්ථෙ නිපාතො. සො හි ගමනවචසායං කත්වා එවමාහ. බහුකිච්චාති බලවකිච්චා. බහුකරණීයාති තස්සෙව වෙවචනං. යස්සදානි ත්වන්ති යස්ස ඉදානි ත්වං මහාරාජ ගමනස්ස කාලං මඤ්ඤසි ජානාසි, තස්ස කාලං ත්වමෙව ජානාසීති වුත්තං හොති. පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා දසනඛසමොධානසමුජ්ජලං අඤ්ජලිං [Pg.212] සිරසි පතිට්ඨපෙත්වා යාව දස්සනවිසයං භගවතො අභිමුඛොව පටික්කමිත්වා දස්සනවිජහනට්ඨානභූමියං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පක්කාමි.

252. ‚Evaṃ vutte‘ bedeutet: als dies vom Erhabenen so gesagt worden war. In ‚handa ca dāni mayaṃ, bhante‘ ist ‚handa‘ eine Partikel zum Abschluss der Rede. Denn nachdem er seine Worte zum Aufbruch beendet hatte, sprach er so. ‚Bahukiccā‘ bedeutet: wir haben gewichtige Pflichten. ‚Bahukaraṇīyā‘ ist ein Synonym dafür. „Wann immer du nun die Zeit dafür hältst“ bedeutet: O Großkönig, für jenen Aufbruch, dessen Zeit du jetzt als gekommen ansiehst oder erkennst, die Zeit dafür kennst du selbst am besten. „Nachdem er die Rechtsumkreisung (padakkhiṇa) vollzogen hatte, ging er fort“ bedeutet: Er vollzog dreimal die Rechtsumkreisung, legte die durch das Zusammenfügen der zehn Fingernägel leuchtenden Hände ehrfurchtsvoll an die Stirn, trat mit dem Gesicht zum Erhabenen gewandt rückwärts zurück, solange er im Sichtfeld war, und verbeugte sich an der Stelle, an der er aus dem Blickfeld verschwand, mit den fünf Körperteilen (Kopf, Hände, Knie), bevor er endgültig fortging.

253. ඛතායං, භික්ඛවෙ, රාජාති ඛතො අයං, භික්ඛවෙ, රාජා. උපහතායන්ති උපහතො අයං. ඉදං වුත්තං හොති – අයං, භික්ඛවෙ, රාජා ඛතො උපහතො භින්නපතිට්ඨො ජාතො, තථානෙන අත්තනාව අත්තා ඛතො, යථා අත්තනො පතිට්ඨා න ජාතාති. විරජන්ති රාගරජාදිවිරහිතං. රාගමලාදීනංයෙව විගතත්තා වීතමලං. ධම්මචක්ඛුන්ති ධම්මෙසු වා චක්ඛුං, ධම්මමයං වා චක්ඛුං, අඤ්ඤෙසු ඨානෙසු තිණ්ණං මග්ගානමෙතං අධිවචනං. ඉධ පන සොතාපත්තිමග්ගස්සෙව. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ ඉමිනා පිතා ඝාතිතො නාභවිස්ස, ඉදානි ඉධෙවාසනෙ නිසින්නො සොතාපත්තිමග්ගං පත්තො අභවිස්ස, පාපමිත්තසංසග්ගෙන පනස්ස අන්තරායො ජාතො. එවං සන්තෙපි යස්මා අයං තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා රතනත්තයං සරණං ගතො, තස්මා මම සාසනමහන්තතාය යථා නාම කොචි පුරිසස්ස වධං කත්වා පුප්ඵමුට්ඨිමත්තෙන දණ්ඩෙන මුච්චෙය්‍ය, එවමෙව ලොහකුම්භියං නිබ්බත්තිත්වා තිංසවස්සසහස්සානි අධො පතන්තො හෙට්ඨිමතලං පත්වා තිංසවස්සසහස්සානි උද්ධං ගච්ඡන්තො පුනපි උපරිමතලං පාපුණිත්වා මුච්චිස්සතීති ඉදම්පි කිර භගවතා වුත්තමෙව, පාළියං පන න ආරූළ්හං.

253. „Entwurzelt ist dieser König, ihr Mönche“ bedeutet: dieser König hat seine eigenen heilsamen Wurzeln ausgegraben. „Zerstört ist er“ bedeutet: er ist vernichtet. Dies ist damit gemeint: Dieser König ist entwurzelt, zerstört und hat seinen festen Stand verloren; er hat sich selbst so entwurzelt, dass sein eigener Halt nicht mehr vorhanden ist. ‚Virajaṃ‘ bedeutet: frei vom Staub der Leidenschaften (rāga) und anderem. Da die Flecken der Leidenschaft usw. verschwunden sind, ist es ‚fleckenlos‘ (vītamalaṃ). ‚Dhammacakkhu‘ (Auge des Dhamma) ist das in den vier Wahrheiten wirkende Auge der Erkenntnis des Stromeintritts; alternativ das aus dem Dhamma (Samatha-Vipassanā) bestehende Auge. An anderen Stellen ist dies eine Bezeichnung für die unteren drei Pfade, hier jedoch bezieht es sich allein auf den Pfad des Stromeintritts. Dies ist damit gemeint: Hätte er seinen Vater nicht ermorden lassen, so hätte er jetzt, noch auf diesem Platz sitzend, den Pfad des Stromeintritts erreicht. Doch durch den Umgang mit schlechten Freunden entstand ihm ein Hindernis. Dennoch: Da er zum Tathāgata kam und zum Dreifachen Juwel Zuflucht nahm, und aufgrund der Größe meiner Lehre, wird er – so wie jemand, der einen Mord begangen hat, durch eine bloße Geldstrafe in der Höhe einer Handvoll Blumen der Todesstrafe entgehen könnte – zwar in der Kupferkessel-Hölle (lohakumbhī) wiedergeboren werden und dort 30.000 Jahre lang hinabsinken, bis er den Boden erreicht, und dann 30.000 Jahre lang wieder nach oben steigen, doch wenn er die Oberfläche wieder erreicht hat, wird er befreit werden. Auch dies wurde vom Erhabenen so überliefert, aber nicht in den Kanon (Pāḷi) aufgenommen.

ඉදං පන සුත්තං සුත්වා රඤ්ඤා කොචි ආනිසංසො ලද්ධොති? මහාආනිසංසො ලද්ධො. අයඤ්හි පිතු මාරිතකාලතො පට්ඨාය නෙව රත්තිං න දිවා නිද්දං ලභති, සත්ථාරං පන උපසඞ්කමිත්වා ඉමාය මධුරාය ඔජවන්තියා ධම්මදෙසනාය සුතකාලතො පට්ඨාය නිද්දං ලභි. තිණ්ණං රතනානං මහාසක්කාරං අකාසි. පොථුජ්ජනිකාය සද්ධාය සමන්නාගතො නාම ඉමිනා රඤ්ඤා සදිසො නාහොසි. අනාගතෙ පන විජිතාවී නාම පච්චෙකබුද්ධො හුත්වා පරිනිබ්බායිස්සතීති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

Hat der König jedoch nach dem Hören dieser Lehrrede irgendeinen Nutzen erlangt? Er hat einen großen Nutzen erlangt. Denn seit der Zeit, als er seinen Vater töten ließ, fand er weder nachts noch tagsüber Schlaf; nachdem er sich jedoch dem Lehrer genähert hatte, fand er seit dem Zeitpunkt, als er diese süße, gehaltvolle Dhamma-Unterweisung hörte, wieder Schlaf. Er erwies den drei Juwelen große Verehrung. Was die Glaubenszuversicht eines gewöhnlichen Weltlings (Pothujjana) betrifft, so gab es niemanden, der diesem König gleichkam. In der Zukunft wird er jedoch als ein Paccekabuddha namens Vijitāvī das Parinibbāna erlangen. Dies sprach der Erhabene. Die Mönche waren hocherfreut und hießen die Worte des Erhabenen willkommen.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha Nikāya,

සාමඤ්ඤඵලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung der Sāmaññaphala-Sutta.

3. අම්බට්ඨසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erläuterung der Ambaṭṭha-Sutta

අද්ධානගමනවණ්ණනා

Die Erläuterung der weiten Reise

254. එවං [Pg.213] මෙ සුතං…පෙ… කොසලෙසූති අම්බට්ඨසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. කොසලෙසූති කොසලා නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා. තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රූළ්හීසද්දෙන කොසලාති වුච්චති, තස්මිං කොසලෙසු ජනපදෙ. පොරාණා පනාහු – යස්මා පුබ්බෙ මහාපනාදං රාජකුමාරං නානානාටකාදීනි දිස්වා සිතමත්තම්පි අකරොන්තං සුත්වා රාජා ආහ – ‘‘යො මම පුත්තං හසාපෙති, සබ්බාලඞ්කාරෙන නං අලඞ්කරොමී’’ති. තතො නඞ්ගලානිපි ඡඩ්ඩෙත්වා මහාජනකායෙ සන්නිපතිතෙ මනුස්සා සාතිරෙකානි සත්තවස්සානි නානාකීළායො දස්සෙත්වාපි තං හසාපෙතුං නාසක්ඛිංසු, තතො සක්කො දෙවරාජා නාටකං පෙසෙසි, සො දිබ්බනාටකං දස්සෙත්වා හසාපෙසි. අථ තෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො වසනොකාසාභිමුඛා පක්කමිංසු. තෙ පටිපථෙ මිත්තසුහජ්ජාදයො දිස්වා පටිසන්ථාරං කරොන්තා – ‘‘කච්චි භො කුසලං, කච්චි භො කුසල’’න්ති ආහංසු. තස්මා තං ‘‘කුසල’’න්ති වචනං උපාදාය සො පදෙසො කොසලාති වුච්චතීති.

254. „So habe ich gehört ... bei den Kosalern“ bezieht sich auf die Ambaṭṭha-Sutta. Hierbei folgt die Erläuterung der bisher nicht erklärten Begriffe. „Unter den Kosalern“: Die Kosaler sind die im Land ansässigen Königssöhne. Ihr Wohnort, obgleich ein einzelnes Land, wird durch den herkömmlichen Sprachgebrauch (rūḷhī) „Kosalā“ genannt; somit bezieht es sich auf jenes Land der Kosaler. Die Alten jedoch sagten: Da der König einst hörte, dass der Prinz Mahāpanāda trotz verschiedenster Tänze und Darbietungen nicht einmal lächelte, sprach er: „Wer meinen Sohn zum Lachen bringt, den werde ich mit allem Schmuck zieren.“ Daraufhin ließen die Menschen sogar ihre Pflüge stehen und versammelten sich in großer Menge. Obwohl sie über sieben Jahre lang verschiedenste Spiele vorführten, vermochten sie ihn nicht zum Lachen zu bringen. Dann sandte Sakka, der König der Götter, einen Tänzer. Dieser zeigte einen himmlischen Tanz und brachte ihn zum Lachen. Daraufhin machten sich jene Menschen auf den Weg zu ihren jeweiligen Wohnstätten. Wenn sie unterwegs Freunde und Gefährten trafen, pflegten sie zur Begrüßung zu fragen: „Ist alles wohl, werter Herr? Ist alles wohl?“ Aufgrund dieses Wortes „Kusala“ (wohl/gut) wird jene Region „Kosalā“ genannt.

චාරිකං චරමානොති අද්ධානගමනං ගච්ඡන්තො. චාරිකා ච නාමෙසා භගවතො දුවිධා හොති – තුරිතචාරිකා ච, අතුරිතචාරිකා ච. තත්ථ දූරෙපි බොධනෙය්‍යපුග්ගලං දිස්වා තස්ස බොධනත්ථාය සහසා ගමනං තුරිතචාරිකා නාම, සා මහාකස්සපස්ස පච්චුග්ගමනාදීසු දට්ඨබ්බා. භගවා හි මහාකස්සපත්ථෙරං පච්චුග්ගච්ඡන්තො මුහුත්තෙන තිගාවුතං මග්ගං අගමාසි. ආළවකස්සත්ථාය තිංසයොජනං, තථා අඞ්ගුලිමාලස්ස. පක්කුසාතිස්ස පන පඤ්චචත්තාලීසයොජනං. මහාකප්පිනස්ස වීසයොජනසතං. ධනියස්සත්ථාය සත්තයොජනසතානි අගමාසි. ධම්මසෙනාපතිනො සද්ධිවිහාරිකස්ස වනවාසීතිස්සසාමණෙරස්ස තිගාවුතාධිකං වීසයොජනසතං.

„Auf Wanderschaft begriffen“ bedeutet, eine weite Reise unternehmend. Diese Wanderschaft (cārikā) des Erhabenen ist zweifacher Art: die eilige Wanderschaft (turitacārikā) und die nicht-eilige Wanderschaft (aturitacārikā). Dabei ist die eilige Wanderschaft jenes rasche Aufbrechen, wenn er selbst in weiter Ferne eine Person sieht, die zur Erkenntnis fähig ist, um ihr zur Erleuchtung zu verhelfen. Diese ist etwa beim Entgegengehen für Mahākassapa und anderen zu sehen. Denn der Erhabene legte, um dem Ehrwürdigen Mahākassapa entgegenzugehen, in einem Augenblick einen Weg von drei Gāvutas zurück. Um Āḷavakas willen reiste er dreißig Yojanas, ebenso für Aṅgulimāla. Für Pukkusāti hingegen waren es fünfundvierzig Yojanas, für Mahākappina einhundertzwanzig Yojanas und für Dhaniya reiste er siebenhundert Yojanas weit. Für den im Wald lebenden Novizen Tissa, den Schüler des Generals des Dhamma (Sāriputta), legte er eine Strecke von einhundertzwanzig Yojanas und drei Gāvutas zurück.

එකදිවසං කිර ථෙරො – ‘‘තිස්සසාමණෙරස්ස සන්තිකං, භන්තෙ, ගච්ඡාමී’’ති ආහ. භගවා – ‘‘අහම්පි ගමිස්සාමී’’ති වත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං [Pg.214] ආමන්තෙසි – ‘‘ආනන්ද, වීසතිසහස්සානං ඡළභිඤ්ඤානං ආරොචෙහි, භගවා කිර වනවාසිස්ස තිස්සසාමණෙරස්ස සන්තිකං ගමිස්සතී’’ති. තතො දුතියදිවසෙ වීසතිසහස්සඛීණාසවපරිවාරො ආකාසෙ උප්පතිත්වා වීසතියොජනසතමත්ථකෙ තස්ස ගොචරගාමද්වාරෙ ඔතරිත්වා චීවරං පාරුපි. තං කම්මන්තං ගච්ඡමානා මනුස්සා දිස්වා – ‘‘සත්ථා නො ආගතො, මා කම්මන්තං අගමිත්ථා’’ති වත්වා ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා යාගුං දත්වා පාතරාසභත්තං කරොන්තා – ‘‘කුහිං, භන්තෙ, භගවා ගච්ඡතී’’ති දහරභික්ඛූ පුච්ඡිංසු. උපාසකා න භගවා අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡති, ඉධෙව තිස්සසාමණෙරස්ස දස්සනත්ථායාගතොති. තෙ – ‘‘අම්හාකං කුලූපකස්ස කිර ථෙරස්ස දස්සනත්ථාය සත්ථා ආගතො, නො වත නො ථෙරො ඔරමත්තකො’’ති සොමනස්සජාතා අහෙසුං.

Eines Tages sagte der Thera (Sāriputta) wohl: „Ehrwürdiger Herr, ich gehe zu dem Novizen Tissa.“ Der Erhabene sagte: „Auch ich werde gehen“, und wandte sich an den ehrwürdigen Ānanda: „Ānanda, teile den zwanzigtausend Mönchen mit den sechs höheren Geisteskräften mit, dass der Erhabene zu dem im Wald lebenden Novizen Tissa gehen wird.“ Am darauffolgenden Tag erhob er sich, umgeben von zwanzigtausend von Trieben befreiten Heiligen (Khīṇāsava), in die Luft und stieg nach einhundertzwanzig Yojanas am Tor des Dorfes herab, in dem Tissa seine Almosen sammelte, und legte sein Gewand an. Als die Menschen, die zu ihrer Arbeit gingen, ihn sahen, sagten sie: „Unser Lehrer ist gekommen, geht nicht zur Arbeit!“, bereiteten Sitzplätze vor, gaben Reisschleim und fragten, während sie das morgendliche Mahl bereiteten, die jungen Mönche: „Wohin, ehrwürdige Herren, geht der Erhabene?“ „Laienanhänger, der Erhabene geht nirgendwo anders hin; er ist genau hierhergekommen, um den Novizen Tissa zu sehen.“ Da waren sie voller Freude und dachten: „Wahrlich, um unseren vertrauten Thera zu sehen, ist der Lehrer gekommen; unser Thera ist wahrlich keine unbedeutende Persönlichkeit!“

අථ ඛො භගවතො භත්තකිච්චපරියොසානෙ සාමණෙරො ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා – ‘‘උපාසකා, මහාභික්ඛුසඞ්ඝො’’ති පුච්ඡි. අථස්ස තෙ ‘‘සත්ථා, භන්තෙ, ආගතො’’ති ආරොචෙසුං. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පිණ්ඩපාතෙන ආපුච්ඡි. සත්ථා තස්ස පත්තං හත්ථෙන ගහෙත්වා – ‘‘අලං, තිස්ස, නිට්ඨිතං භත්තකිච්ච’’න්ති ආහ. තතො උපජ්ඣායං ආපුච්ඡිත්වා අත්තනො පත්තාසනෙ නිසීදිත්වා භත්තකිච්චමකාසි. අථස්ස භත්තකිච්චපරියොසානෙ සත්ථා මඞ්ගලං වත්වා නික්ඛමිත්වා ගාමද්වාරෙ ඨත්වා – ‘‘කතරො තෙ, තිස්ස, වසනට්ඨානං ගතමග්ගො’’ති ආහ. අයං භගවාති. මග්ගං දෙසයමානො පුරතො යාහි තිස්සාති. භගවා කිර සදෙවකස්ස ලොකස්ස මග්ගදෙසකොපි සමානො සකලෙ තිගාවුතෙ මග්ගෙ ‘සාමණෙරං දට්ඨුං ලච්ඡාමී’ති තං මග්ගදෙසකං අකාසි.

Nachdem der Erhabene sein Mahl beendet hatte, wanderte der Novize im Dorf um Almosen und fragte: „Laienanhänger, gibt es hier eine große Mönchsgemeinde?“ Da teilten sie ihm mit: „Ehrwürdiger Herr, der Lehrer ist gekommen.“ Er näherte sich dem Erhabenen und bot ihm Almosen an. Der Erhabene nahm seine Schale mit der Hand und sagte: „Es ist genug, Tissa, das Mahl ist bereits beendet.“ Daraufhin bat er seinen Lehrer (Upajjhāya) um Erlaubnis, setzte sich auf den ihm zugewiesenen Platz und nahm sein Mahl ein. Nach Beendigung des Mahls sprach der Erhabene Segensworte, ging hinaus, blieb am Dorftor stehen und fragte: „Tissa, welches ist der Weg zu deinem Wohnort?“ „Dieser hier, Erhabener.“ „Geh voran, Tissa, und zeige den Weg.“ Obwohl der Erhabene der Wegweiser für die Welt einschließlich der Götter ist, machte er ihn zum Wegweiser, da er dachte: „Auf dem gesamten Weg von drei Gāvutas werde ich den Novizen betrachten können.“

සො අත්තනො වසනට්ඨානං ගන්ත්වා භගවතො වත්තමකාසි. අථ නං භගවා – ‘‘කතරො තෙ, තිස්ස, චඞ්කමො’’ති පුච්ඡිත්වා තත්ථ ගන්ත්වා සාමණෙරස්ස නිසීදනපාසාණෙ නිසීදිත්වා – ‘‘තිස්ස, ඉමස්මිං ඨානෙ සුඛං වසී’’ති පුච්ඡි. සො ආහ – ‘‘ආම, භන්තෙ, ඉමස්මිං ඨානෙ වසන්තස්ස සීහබ්‍යග්ඝහත්ථිමිගමොරාදීනං සද්දං සුණතො අරඤ්ඤසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තාය සුඛං වසාමී’’ති. අථ නං භගවා – ‘‘තිස්ස, භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙහි, බුද්ධදායජ්ජං තෙ දස්සාමී’’ති වත්වා සන්නිපතිතෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපසම්පාදෙත්වා අත්තනො වසනට්ඨානමෙව අගමාසීති. අයං තුරිතචාරිකා නාම. යං [Pg.215] පන ගාමනිගමපටිපාටියා දෙවසිකං යොජනද්වියොජනවසෙන පිණ්ඩපාතචරියාදීහි ලොකං අනුග්ගණ්හන්තස්ස ගමනං, අයං අතුරිතචාරිකා නාම.

Er ging zu seinem Wohnort und erfüllte die Pflichten gegenüber dem Erhabenen. Dann fragte ihn der Erhabene: 'Tissa, welches ist dein Pfad für den Gehweg?' Nachdem er dies gefragt hatte, ging er dorthin, setzte sich auf den Sitzstein des Novizen und fragte: 'Tissa, lebst du an diesem Ort glücklich?' Er antwortete: 'Ja, Ehrwürdiger Herr, wenn ich an diesem Ort lebe und die Stimmen von Löwen, Tigern, Elefanten, Wildtieren, Pfauen und anderen höre, entsteht die Wahrnehmung des Waldes; durch diese lebe ich glücklich.' Dann sprach der Erhabene zu ihm: 'Tissa, versammle die Mönchsgemeinschaft, ich werde dir das Erbe des Buddha geben.' Nachdem die Mönchsgemeinschaft versammelt war, ließ er ihn die höhere Weihe (upasampadā) empfangen und kehrte zu seinem eigenen Wohnort zurück. Dies nennt man die 'eilige Wanderung' (turitacārikā). Die Wanderung jedoch, bei der er die Welt unterstützt, indem er täglich ein oder zwei Yojanas durch Dörfer und Kleinstädte zieht, um Almosen zu sammeln, nennt man die 'nicht-eilige Wanderung' (aturitacārikā).

ඉමං පන චාරිකං චරන්තො භගවා මහාමණ්ඩලං, මජ්ඣිමමණ්ඩලං, අන්තොමණ්ඩලන්ති ඉමෙසං තිණ්ණං මණ්ඩලානං අඤ්ඤතරස්මිං චරති. තත්ථ මහාමණ්ඩලං නවයොජනසතිකං, මජ්ඣිමමණ්ඩලං ඡයොජනසතිකං, අන්තොමණ්ඩලං තියොජනසතිකං. යදා මහාමණ්ඩලෙ චාරිකං චරිතුකාමො හොති, මහාපවාරණාය පවාරෙත්වා පාටිපදදිවසෙ මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො නික්ඛමති. සමන්තා යොජනසතං එකකොලාහලං හොති. පුරිමං පුරිමං ආගතා නිමන්තෙතුං ලභන්ති. ඉතරෙසු ද්වීසු මණ්ඩලෙසු සක්කාරො මහාමණ්ඩලෙ ඔසරති. තත්ථ භගවා තෙසු තෙසු ගාමනිගමෙසු එකාහං ද්වීහං වසන්තො මහාජනං ආමිසප්පටිග්ගහෙන අනුග්ගණ්හන්තො ධම්මදානෙන චස්ස විවට්ටසන්නිස්සිතං කුසලං වඩ්ඪෙන්තො නවහි මාසෙහි චාරිකං පරියොසාපෙති. සචෙ පන අන්තොවස්සෙ භික්ඛූනං සමථවිපස්සනා තරුණා හොන්ති, මහාපවාරණාය අපවාරෙත්වා පවාරණාසඞ්ගහං දත්වා කත්තිකපුණ්ණමායං පවාරෙත්වා මිගසිරස්ස පඨමපාටිපදදිවසෙ මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො නික්ඛමිත්වා මජ්ඣිමමණ්ඩලෙ ඔසරති. අඤ්ඤෙනපි කාරණෙන මජ්ඣිමමණ්ඩලෙ චාරිකං චරිතුකාමො චතුමාසං වසිත්වාව නික්ඛමති. වුත්තනයෙනෙව ඉතරෙසු ද්වීසු මණ්ඩලෙසු සක්කාරො මජ්ඣිමමණ්ඩලෙ ඔසරති. භගවා පුරිමනයෙනෙව ලොකං අනුග්ගණ්හන්තො අට්ඨහි මාසෙහි චාරිකං පරියොසාපෙති. සචෙ පන චතුමාසං වුත්ථවස්සස්සාපි භගවතො වෙනෙය්‍යසත්තා අපරිපක්කින්ද්‍රියා හොන්ති, තෙසං ඉන්ද්‍රියපරිපාකං ආගමයමානො අපරම්පි එකමාසං වා ද්විතිචතුමාසං වා තත්ථෙව වසිත්වා මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො නික්ඛමති. වුත්තනයෙනෙව ඉතරෙසු ද්වීසු මණ්ඩලෙසු සක්කාරො අන්තොමණ්ඩලෙ ඔසරති. භගවා පුරිමනයෙනෙව ලොකං අනුග්ගණ්හන්තො සත්තහි වා ඡහි වා පඤ්චහි වා චතූහි වා මාසෙහි චාරිකං පරියොසාපෙති. ඉති ඉමෙසු තීසු මණ්ඩලෙසු යත්ථ කත්ථචි චාරිකං චරන්තො න චීවරාදිහෙතු චරති. අථ ඛො යෙ දුග්ගතබාලජිණ්ණබ්‍යාධිතා, තෙ කදා තථාගතං ආගන්ත්වා පස්සිස්සන්ති. මයි පන චාරිකං චරන්තෙ මහාජනො තථාගතස්ස දස්සනං ලභිස්සති. තත්ථ කෙචි චිත්තානි පසාදෙස්සන්ති[Pg.216], කෙචි මාලාදීහි පූජෙස්සන්ති, කෙචි කටච්ඡුභික්ඛං දස්සන්ති, කෙචි මිච්ඡාදස්සනං පහාය සම්මාදිට්ඨිකා භවිස්සන්ති. තං නෙසං භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායාති. එවං ලොකානුකම්පකාය චාරිකං චරති.

Während der Erhabene diese Wanderung unternimmt, zieht er durch einen dieser drei Kreise: den großen Kreis (Mahāmaṇḍala), den mittleren Kreis (Majjhimamaṇḍala) oder den inneren Kreis (Antomaṇḍala). Dabei umfasst der große Kreis neunhundert Yojanas, der mittlere Kreis sechshundert Yojanas und der innere Kreis dreihundert Yojanas. Wenn er den großen Kreis zu durchwandern wünscht, bricht er nach der Mahāpavāraṇā-Zeremonie am ersten Tag nach dem Vollmond in Begleitung einer großen Mönchsgemeinschaft auf. In einem Umkreis von hundert Yojanas entsteht ein gewaltiger Aufruhr. Jene, die zuerst eintreffen, erhalten die Gelegenheit, ihn einzuladen. Die Ehrerbietung, die in den anderen zwei Kreisen dargebracht worden wäre, strömt nun im großen Kreis zusammen. Dort verweilt der Erhabene in den jeweiligen Dörfern und Marktflecken für einen oder zwei Tage, unterstützt die Menschenmenge durch die Entgegennahme materieller Gaben und fördert durch das Geschenk der Lehre ihr auf die Befreiung aus dem Daseinskreislauf gerichtetes heilsames Wirken; so beendet er die Wanderung innerhalb von neun Monaten. Wenn jedoch während der Regenzeit das Samatha und Vipassanā der Mönche noch nicht gefestigt ist, lässt er sie an der Mahāpavāraṇā noch nicht die Zeremonie vollziehen, sondern gewährt ihnen lediglich den Beistand der Pavāraṇā, lässt sie erst am Vollmondtag des Monats Kattika die Pavāraṇā vollziehen und bricht am ersten Tag nach dem Vollmond des Monats Migasira mit einer großen Mönchsgemeinschaft auf, um in den mittleren Kreis einzutreten. Auch aus anderen Gründen, wenn er den mittleren Kreis zu durchwandern wünscht, bricht er erst nach einem Aufenthalt von vier Monaten auf. Wie bereits beschrieben, strömt die Ehrerbietung aus den anderen beiden Kreisen im mittleren Kreis zusammen. Der Erhabene unterstützt die Welt in der zuvor genannten Weise und beendet die Wanderung innerhalb von acht Monaten. Wenn jedoch der Erhabene zwar vier Monate die Regenzeit verbracht hat, die zu bekehrenden Wesen aber noch über unreife geistige Fähigkeiten verfügen, wartet er auf die Reifung ihrer Fähigkeiten und verweilt dort für einen weiteren Monat oder zwei, drei oder vier Monate, bevor er mit der großen Mönchsgemeinschaft aufbricht. In der zuvor beschriebenen Weise strömt die Ehrerbietung aus den anderen Kreisen im inneren Kreis zusammen. Der Erhabene unterstützt die Welt wie zuvor und beendet die Wanderung in sieben, sechs, fünf oder vier Monaten. Wenn er so in einem dieser drei Kreise umherzieht, geschieht dies nicht um der Roben oder anderer Bedürfnisse willen. Vielmehr denkt er: 'Jene, die arm, hinfällig, alt oder krank sind – wann werden sie zum Tathāgata kommen können, um ihn zu sehen? Sie werden ihn gewiss nicht sehen können. Wenn ich jedoch umherziehe, wird die große Menschenmenge die Gelegenheit erhalten, den Tathāgata zu sehen.' Dabei werden einige Vertrauen in ihren Herzen fassen, einige werden mit Blumen und anderem huldigen, einige werden eine Löffelspeise als Almosen geben und einige werden falsche Ansichten aufgeben und die rechte Anschauung erlangen. Dies wird ihnen für lange Zeit zum Wohle und zum Glück gereichen. So zieht er aus Mitgefühl für die Welt umher.

අපි ච චතූහි කාරණෙහි බුද්ධා භගවන්තො චාරිකං චරන්ති, ජඞ්ඝවිහාරවසෙන සරීරඵාසුකත්ථාය, අත්ථුප්පත්තිකාලාභිකඞ්ඛනත්ථාය, භික්ඛූනං සික්ඛාපදපඤ්ඤාපනත්ථාය, තත්ථ තත්ථ පරිපාකගතින්ද්‍රියෙ බොධනෙය්‍යසත්තෙ බොධනත්ථායාති. අපරෙහිපි චතූහි කාරණෙහි බුද්ධා භගවන්තො චාරිකං චරන්ති බුද්ධං සරණං ගච්ඡිස්සන්තීති වා, ධම්මං, සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡිස්සන්තීති වා, මහතා ධම්මවස්සෙන චතස්සො පරිසා සන්තප්පෙස්සාමීති වා. අපරෙහිපි පඤ්චහි කාරණෙහි බුද්ධා භගවන්තො චාරිකං චරන්ති පාණාතිපාතා විරමිස්සන්තීති වා, අදින්නාදානා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා, මුසාවාදා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා විරමිස්සන්තීති වා. අපරෙහිපි අට්ඨහි කාරණෙහි බුද්ධා භගවන්තො චාරිකං චරන්ති – පඨමං ඣානං පටිලභිස්සන්තීති වා, දුතියං ඣානං…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලභිස්සන්තීති වා. අපරෙහිපි අට්ඨහි කාරණෙහි බුද්ධා භගවන්තො චාරිකං චරන්ති – සොතාපත්තිමග්ගං අධිගමිස්සන්තීති වා, සොතාපත්තිඵලං…පෙ… අරහත්තඵලං සච්ඡිකරිස්සන්තීති වාති. අයං අතුරිතචාරිකා, ඉධ චාරිකාති අධිප්පෙතා. සා පනෙසා දුවිධා හොති – අනිබද්ධචාරිකා ච නිබද්ධචාරිකා ච. තත්ථ යං ගාමනිගමනගරපටිපාටිවසෙන චරති, අයං අනිබද්ධචාරිකා නාම. යං පනෙකස්සෙව බොධනෙය්‍යසත්තස්සත්ථාය ගච්ඡති, අයං නිබද්ධචාරිකා නාම. එසා ඉධ අධිප්පෙතා.

Des Weiteren ziehen die Erhabenen Buddhas aus vier Gründen umher: um des körperlichen Wohlbefindens durch das Gehen willen, in Erwartung eines Anlasses für die Darlegung der Lehre, um den Mönchen Übungsregeln zu verkünden und um an verschiedenen Orten die belehrbaren Wesen mit gereiften geistigen Fähigkeiten zur Erleuchtung zu führen. Aus weiteren vier Gründen ziehen die Erhabenen Buddhas umher: in dem Wissen, dass Wesen Zuflucht zum Buddha nehmen werden, Zuflucht zum Dhamma oder Zuflucht zum Sangha nehmen werden, oder um die vier Versammlungen mit dem gewaltigen Regen der Lehre zu erfreuen. Aus weiteren fünf Gründen ziehen die Erhabenen Buddhas umher: in dem Wissen, dass Wesen vom Töten lebender Wesen ablassen werden, vom Nehmen des Nichtgegebenen, von ausschweifendem Fehlverhalten in den Sinnenlüsten, vom Lügen oder vom Genuss berauschender Getränke und Substanzen, die zu Nachlässigkeit führen. Aus weiteren acht Gründen ziehen die Erhabenen Buddhas umher: in dem Wissen, dass Wesen die erste Vertiefung (Jhāna) erlangen werden, die zweite Vertiefung... bis hin zur Erreichung der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung. Aus weiteren acht Gründen ziehen die Erhabenen Buddhas umher: in dem Wissen, dass Wesen den Pfad des Stromeintritts (Sotāpattimagga) erlangen werden, die Frucht des Stromeintritts... bis hin zur Verwirklichung der Frucht der Arhatschaft. Dies ist die gemächliche Wanderung (Aturitacārikā), die hier unter dem Begriff 'Wanderung' (Cārikā) zu verstehen ist. Diese ist zweifach: die ungebundene Wanderung (Anibaddhacārikā) und die gebundene Wanderung (Nibaddhacārikā). Davon ist jene, die in der Abfolge von Dörfern, Marktflecken und Städten erfolgt, als ungebundene Wanderung bekannt. Jene Wanderung jedoch, die allein zum Wohle eines einzelnen belehrbaren Wesens unternommen wird, heißt gebundene Wanderung. Diese ist hier gemeint.

තදා කිර භගවතො පච්ඡිමයාමකිච්චපරියොසානෙ දසසහස්සිලොකධාතුයා ඤාණජාලං පත්ථරිත්වා බොධනෙය්‍යබන්ධවෙ ඔලොකෙන්තස්ස පොක්ඛරසාතිබ්‍රාහ්මණො සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණජාලස්ස අන්තො පවිට්ඨො. අථ භගවා අයං බ්‍රාහ්මණො මය්හං ඤාණජාලෙ පඤ්ඤායති, ‘‘අත්ථි නු ඛ්වස්ස උපනිස්සයො’’ති වීමංසන්තො සොතාපත්තිමග්ගස්ස උපනිස්සයං දිස්වා – ‘‘එසො මයි එතං ජනපදං ගතෙ ලක්ඛණපරියෙසනත්ථං අම්බට්ඨං අන්තෙවාසිං පහිණිස්සති, සො මයා සද්ධිං වාදපටිවාදං කත්වා නානප්පකාරං අසබ්භිවාක්‍යං වක්ඛති, තමහං දමෙත්වා නිබ්බිසෙවනං කරිස්සාමි. සො [Pg.217] ආචරියස්ස කථෙස්සති, අථස්සාචරියො තං කථං සුත්වා ආගම්ම මම ලක්ඛණානි පරියෙසිස්සති, තස්සාහං ධම්මං දෙසෙස්සාමි. සො දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිස්සති. දෙසනා මහාජනස්ස සඵලා භවිස්සතී’’ති පඤ්චභික්ඛුසතපරිවාරො තං ජනපදං පටිපන්නො. තෙන වුත්තං – ‘‘කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහී’’ති.

Es heißt, dass der Erhabene am Ende der Verrichtungen der letzten Nachtwache das Netz seiner Erkenntnis über die zehntausend Weltbereiche ausbreitete. Als er nach den zur Erleuchtung fähigen Verwandten Ausschau hielt, geriet der Brahmane Pokkharasāti in das Netz seiner Allwissenheit. Daraufhin dachte der Erhabene: "Dieser Brahmane erscheint in meinem Erkenntnisnetz. Verfügt er wohl über die entsprechende Anlage (Upanissaya)?" Als er nachforschte, sah er die Anlage für den Pfad des Stromeintritts und erkannte: "Wenn ich in diesen Landstrich ziehe, wird dieser Brahmane seinen Schüler namens Ambaṭṭha aussenden, um meine Merkmale (eines Mahāpurisa) zu untersuchen. Jener Ambaṭṭha wird mit mir ein Streitgespräch führen und verschiedene unziemliche Worte äußern. Ich werde ihn zähmen und ihn gesittet machen. Er wird es seinem Lehrer berichten, woraufhin sein Lehrer, nachdem er diesen Bericht gehört hat, zu mir kommen und meine Merkmale untersuchen wird. Ihm werde ich das Dhamma lehren. Am Ende der Lehrrede wird er in der Frucht des Stromeintritts gefestigt sein. Die Lehrrede wird für eine große Menschenmenge fruchtbringend sein." So zog er, umgeben von fünfhundert Mönchen, in jenen Landstrich. Daher wurde vom ehrwürdigen Ānanda (oder den Sammlern der Texte) gesagt: "In Kosala umherziehend mit einer großen Mönchsgemeinde von etwa fünfhundert Mönchen..."

යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලන්ති යෙන දිසාභාගෙන ඉච්ඡානඞ්ගලං අවසරිතබ්බං. යස්මිං වා පදෙසෙ ඉච්ඡානඞ්ගලං. ඉජ්ඣානඞ්ගලන්තිපි පාඨො. තදවසරීති තෙන අවසරි, තං වා අවසරි. තෙන දිසාභාගෙන ගතො, තං වා පදෙසං ගතොති අත්ථො. ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙති ඉච්ඡානඞ්ගලං උපනිස්සාය ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ සීලඛන්ධාවාරං බන්ධිත්වා සමාධිකොන්තං උස්සාපෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණසරං පරිවත්තයමානො ධම්මරාජා යථාභිරුචිතෙන විහාරෙන විහරති.

"In die Richtung von Icchānaṅgala" (yena icchānaṅgalanti) bedeutet in die Himmelsrichtung, in die man nach Icchānaṅgala gelangen muss. Oder an den Ort, wo Icchānaṅgala liegt. Es gibt auch die Lesart "Ijjhānaṅgalanti". "Dorthin gelangte er" (tadavasarīti) bedeutet, er ging in diese Richtung oder erreichte jenen Ort. "Er verweilt in Icchānaṅgala, im Waldhain von Icchānaṅgala" bedeutet, dass der König des Dhamma sich bei Icchānaṅgala niederließ, im Waldhain von Icchānaṅgala die Befestigung der Tugend (Sīla) errichtete, den Speer der Konzentration (Samādhi) aufstellte, den Pfeil der Allwissenheit handhabte und so in der von ihm gewünschten Weise verweilte.

පොක්ඛරසාතිවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte von Pokkharasāti

255. තෙන ඛො පන සමයෙනාති යෙන සමයෙන භගවා තත්ථ විහරති, තෙන සමයෙන, තස්මිං සමයෙති අයමත්ථො. බ්‍රහ්මං අණතීති බ්‍රාහ්මණො, මන්තෙ සජ්ඣායතීති අත්ථො. ඉදමෙව හි ජාතිබ්‍රාහ්මණානං නිරුත්තිවචනං. අරියා පන බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණාති වුච්චන්ති. පොක්ඛරසාතීති ඉදං තස්ස නාමං. කස්මා පොක්ඛරසාතීති වුච්චති. තස්ස කිර කායො සෙතපොක්ඛරසදිසො, දෙවනගරෙ උස්සාපිතරජතතොරණං විය සොභති. සීසං පනස්ස කාළවණ්ණං ඉන්දනීලමණිමයං විය. මස්සුපි චන්දමණ්ඩලෙ කාළමෙඝරාජි විය ඛායති. අක්ඛීනි නීලුප්පලසදිසානි. නාසා රජතපනාළිකා විය සුවට්ටිතා සුපරිසුද්ධා. හත්ථපාදතලානි චෙව මුඛද්වාරඤ්ච කතලාඛාරසපරිකම්මං විය සොභති, අතිවිය සොභග්ගප්පත්තො බ්‍රාහ්මණස්ස අත්තභාවො. අරාජකෙ ඨානෙ රාජානං කාතුං යුත්තමිමං බ්‍රාහ්මණං. එවමෙස සස්සිරිකො. ඉති නං පොක්ඛරසදිසත්තා පොක්ඛරසාතීති සඤ්ජානන්ති.

255. "Zu jener Zeit nun" (Tena kho pana samayenāti) bedeutet zu der Zeit, als der Erhabene dort verweilte. "Er rezitiert das Heilige (Brahma)", daher wird er Brahmane genannt; das bedeutet, er rezitiert die Mantras. Dies ist die etymologische Erklärung für Geburtsbrahmanen. Die Edlen (Ariyas) jedoch werden Brahmanen genannt, weil sie das Übel weggespült haben. "Pokkharasāti" ist sein Name. Warum wird er so genannt? Es heißt, sein Körper war wie ein weißer Lotus und glänzte wie ein silberner Torbogen in der Götterstadt. Sein Kopf jedoch war schwarzfarben, wie aus Saphir gefertigt. Sein Bart erschien wie ein schwarzer Wolkenstreifen auf der Mondscheibe. Seine Augen glichen blauen Lotosblüten. Seine Nase war wohlgeformt und rein wie ein silbernes Rohr. Die Handflächen, Fußsohlen und der Mund glänzten, als wären sie mit Lack bearbeitet worden. Die Erscheinung des Brahmanen war von außerordentlicher Pracht. An einem Ort ohne König wäre er würdig gewesen, zum König gemacht zu werden. So ehrfurchtgebietend war er. Wegen seiner Ähnlichkeit mit einem Lotus nannte man ihn Pokkharasāti.

අයං [Pg.218] පන කස්සපසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ දසබලස්ස දානං දත්වා ධම්මදෙසනං සුත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. සො තතො මනුස්සලොකමාගච්ඡන්තො මාතුකුච්ඡිවාසං ජිගුච්ඡිත්වා හිමවන්තපදෙසෙ මහාසරෙ පදුමගබ්භෙ නිබ්බත්ති. තස්ස ච සරස්ස අවිදූරෙ තාපසො පණ්ණසාලාය වසති. සො තීරෙ ඨිතො තං පදුමං දිස්වා – ‘‘ඉදං පදුමං අවසෙසපදුමෙහි මහන්තතරං. පුප්ඵිතකාලෙ නං ගහෙස්සාමී’’ති චින්තෙසි. තං සත්තාහෙනාපි න පුප්ඵති. තාපසො කස්මා නු ඛො ඉදං සත්තාහෙනාපි න පුප්ඵති. හන්ද නං ගහෙස්සාමීති ඔතරිත්වා ගණ්හි. තං තෙන නාළතො ඡින්නමත්තංයෙව පුප්ඵිතං. අථස්සබ්භන්තරෙ සුවණ්ණචුණ්ණපිඤ්ජරං විය රජතබිම්බකං පදුමරෙණුපිඤ්ජරං සෙතවණ්ණං දාරකං අද්දස. සො මහාපුඤ්ඤො එස භවිස්සති. හන්ද නං පටිජග්ගාමීති පණ්ණසාලං නෙත්වා පටිජග්ගිත්වා සත්තවස්සකාලතො පට්ඨාය තයො වෙදෙ උග්ගණ්හාපෙසි. දාරකො තිණ්ණං වෙදානං පාරං ගන්ත්වා පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො ජම්බුදීපෙ අග්ගබ්‍රාහ්මණො අහොසි. සො අපරෙන සමයෙන රඤ්ඤො කොසලස්ස සිප්පං දස්සෙසි. අථස්ස සිප්පෙ පසන්නො රාජා උක්කට්ඨං නාම මහානගරං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං අදාසි. ඉති නං පොක්ඛරෙ සයිතත්තා පොක්ඛරසාතීති සඤ්ජානන්ති.

Dieser Brahmane war zur Zeit des vollkommen Erwachten Kassapa ein Kenner der drei Veden, gab dem Zehnmächtigen (Buddha) Gaben, hörte die Lehrrede und wurde in der Götterwelt wiedergeboren. Als er von dort in die Menschenwelt zurückkehrte, empfand er Ekel vor dem Aufenthalt im Mutterleib und wurde im Inneren eines Lotos in einem großen See im Himalaya geboren. In der Nähe jenes Sees lebte ein Asket in einer Blätterhütte. Dieser sah vom Ufer aus den Lotos und dachte: "Dieser Lotos ist viel größer als die anderen. Wenn er blüht, werde ich ihn pflücken." Doch er blühte auch nach sieben Tagen nicht. Der Asket wunderte sich, stieg hinab und pflückte ihn. Kaum war er vom Stängel geschnitten, blühte er auf. Darin sah er einen Knaben, der wie ein silbernes Abbild glänzte, golden bestäubt vom Blütenstaub des Lotos. Er dachte: "Dies muss ein Wesen von großem Verdienst sein. Ich werde ihn aufziehen", brachte ihn in die Blätterhütte und lehrte ihn ab dem siebten Lebensjahr die drei Veden. Der Knabe wurde ein Meister der Veden, hochgelehrt und zum obersten Brahmanen in Jambudīpa. Später demonstrierte er dem König von Kosala seine Gelehrsamkeit. Der König war so beeindruckt, dass er ihm die große Stadt Ukkaṭṭha als königliches Lehen übergab. Weil er in einem Lotus (Pokkhara) gelegen hatte, nannte man ihn Pokkharasāti.

උක්කට්ඨං අජ්ඣාවසතීති උක්කට්ඨනාමකෙ නගරෙ වසති. අභිභවිත්වා වා ආවසති. තස්ස නගරස්ස සාමිකො හුත්වා යාය මරියාදාය තත්ථ වසිතබ්බං, තාය මරියාදාය වසි. තස්ස කිර නගරස්ස වත්ථුං උක්කා ඨපෙත්වා උක්කාසු ජලමානාසු අග්ගහෙසුං, තස්මා තං උක්කට්ඨන්ති වුච්චති. ඔක්කට්ඨන්තිපි පාඨො, සොයෙවත්ථො. උපසග්ගවසෙන පනෙත්ථ භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනං වෙදිතබ්බං. තස්ස අනුපයොගත්තා ච සෙසපදෙසු. තත්ථ ලක්ඛණං සද්දසත්ථතො පරියෙසිතබ්බං.

"Er bewohnt Ukkaṭṭha" (Ukkaṭṭhaṃ ajjhāvasatīti) bedeutet, er lebt in der Stadt namens Ukkaṭṭha. Oder er herrscht dort. Er wurde zum Herrn dieser Stadt und bewohnte sie als sein eigenständiges Gebiet. Es heißt, man legte den Grundstein für diese Stadt bei Fackelschein (Ukkā), und während die Fackeln brannten, nahm man das Land in Besitz; deshalb nennt man sie Ukkaṭṭha. Es gibt auch die Lesart "Okkaṭṭha" mit derselben Bedeutung. Aufgrund der Vorsilben ist hier der Akkusativ im Sinne eines Lokativs zu verstehen. Dies gilt auch für die anderen Wörter. Die genauen Regeln hierzu sind in der Grammatikliteratur zu finden.

සත්තුස්සදන්ති සත්තෙහි උස්සදං, උස්සන්නං බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. පොසාවනියහත්ථිඅස්සමොරමිගාදිඅනෙකසත්තසමාකිණ්ණඤ්චාති අත්ථො. යස්මා පනෙතං නගරං බහි ආවිජ්ඣිත්වා ජාතෙන හත්ථිඅස්සාදීනං ඝාසතිණෙන චෙව ගෙහච්ඡාදනතිණෙන ච සම්පන්නං. තථා දාරුකට්ඨෙහි චෙව ගෙහසම්භාරකට්ඨෙහි ච. යස්මා චස්සබ්භන්තරෙ වට්ටචතුරස්සාදිසණ්ඨානා බහූ පොක්ඛරණියො ජලජකුසුමවිචිත්තානි ච බහූනි අනෙකානි තළාකානි උදකස්ස නිච්චභරිතානෙව හොන්ති, තස්මා සතිණකට්ඨොදකන්ති වුත්තං. සහ ධඤ්ඤෙනාති සධඤ්ඤං පුබ්බණ්ණාපරණ්ණාදිභෙදං බහුධඤ්ඤසන්නිචයන්ති අත්ථො[Pg.219]. එත්තාවතා යස්මිං නගරෙ බ්‍රාහ්මණො සෙතච්ඡත්තං උස්සාපෙත්වා රාජලීලාය වසති, තස්ස සමිද්ධිසම්පත්ති දීපිතා හොති.

Der Begriff ‚sattussada‘ bedeutet ‚von Lebewesen übervölkert‘, was auf eine große Anzahl von Menschen und eine dichte Bevölkerung hinweist. Es bedeutet auch, dass der Ort von zahlreichen Tieren wie Elefanten, Pferden, Pfauen, Hirschen und anderen bevölkert ist, die dort aufgezogen werden. Zudem wird erklärt: Da diese Stadt von außen her reichlich mit Gras bewachsen ist, welches sowohl als Futter für Elefanten und Pferde als auch zur Eindeckung von Häusern dient, ist sie wohlversorgt. Ebenso ist sie reich an Brennholz sowie an Bauholz für Gebäude. Da es zudem im Inneren der Stadt viele Teiche in verschiedenen Formen (rund, quadratisch usw.) gibt, die mit Wasserblumen geschmückt sind, sowie zahlreiche Seen, die stets mit Wasser gefüllt sind, wird sie als ‚satiṇakaṭṭhodaka‘ (reich an Gras, Holz und Wasser) bezeichnet. ‚Sadhanna‘ bedeutet ‚zusammen mit Getreide‘ und weist auf die Aufbewahrung großer Mengen verschiedener Getreidearten hin. Mit diesen drei Begriffen (sattussada, satiṇakaṭṭhodaka, sadhañña) wird der Reichtum und Wohlstand der Stadt beschrieben, in welcher der Brahman mit königlicher Pracht unter einem weißen Schirm residiert.

රාජතො ලද්ධං භොග්ගං රාජභොග්ගං. කෙන දින්නන්ති චෙ? රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං. රාජදායන්ති රඤ්ඤො දායභූතං, දායජ්ජන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මදෙය්‍යන්ති සෙට්ඨදෙය්‍යං, ඡත්තං උස්සාපෙත්වා රාජසඞ්ඛෙපෙන භුඤ්ජිතබ්බන්ති අත්ථො. අථ වා රාජභොග්ගන්ති සබ්බං ඡෙජ්ජභෙජ්ජං අනුසාසන්තෙන නදීතිත්ථපබ්බතාදීසු සුඞ්කං ගණ්හන්තෙන සෙතච්ඡත්තං උස්සාපෙත්වා රඤ්ඤා හුත්වා භුඤ්ජිතබ්බං. රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්නං රාජදායන්ති එත්ථ තං නගරං රඤ්ඤා දින්නත්තා රාජදායං දායකරාජදීපනත්ථං පනස්ස ‘‘රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන දින්න’’න්ති ඉදං වුත්තං. බ්‍රහ්මදෙය්‍යන්ති සෙට්ඨදෙය්‍යං. යථා දින්නං න පුන ගහෙතබ්බං හොති, නිස්සට්ඨං පරිච්චත්තං. එවං දින්නන්ති අත්ථො.

‚Rājabhogga‘ bedeutet ‚Besitz, der vom König erhalten wurde‘. Wenn man fragt: ‚Von wem wurde er gegeben?‘, lautet die Antwort: ‚Vom König Pasenadi von Kosala‘. ‚Rājadāya‘ bedeutet ‚königliches Geschenk‘, im Sinne eines Erbes des Königs. ‚Brahmadeyya‘ bezeichnet ein ‚vorzügliches Geschenk‘; es bedeutet, dass es unter dem weißen Schirm mit königlicher Autorität zu genießen ist. Alternativ bedeutet ‚rājabhogga‘, dass man wie ein König handelt, indem man Recht spricht (über Leib und Leben entscheidet), Zölle an Flussübergängen und Pässen erhebt und den weißen Schirm führt. In Bezug auf ‚rājadāya‘ wird gesagt, dass die Stadt so genannt wird, weil sie vom König gegeben wurde; um den Schenkenden zu benennen, heißt es: ‚vom König Pasenadi von Kosala gegeben‘. ‚Brahmadeyya‘ ist eine vorzügliche Gabe, die – einmal gegeben – nicht wieder zurückgefordert werden kann, sondern vollständig und endgültig übereignet wurde.

අස්සොසීති සුණි උපලභි, සොතද්වාරසම්පත්තවචනනිග්ඝොසානුසාරෙන අඤ්ඤාසි. ඛොති අවධාරණත්ථෙ පදපූරණමත්තෙ වා නිපාතො. තත්ථ අවධාරණත්ථෙන අස්සොසි එව, නාස්ස කොචි සවනන්තරායො අහොසීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. පදපූරණෙන පන පදබ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාමත්තමෙව.

‚Assosi‘ bedeutet ‚er hörte‘, ‚er vernahm‘; er erlangte Wissen durch das Bewusstsein, das den Lauten folgte, die an sein Ohrtor gelangten. ‚Kho‘ ist eine Partikel, die entweder zur bloßen Versauffüllung (padapūraṇa) dient oder eine Betonung (avadhāraṇa) ausdrückt. Im Sinne der Betonung bedeutet es ‚er hörte gewiss‘, was impliziert, dass es kein Hindernis für sein Hören gab. Im Sinne der Versauffüllung dient es lediglich dem Wohlklang der sprachlichen Struktur.

ඉදානි යමත්ථං බ්‍රාහ්මණො පොක්ඛරසාති අස්සොසි, තං පකාසෙන්තො – ‘‘සමණො ඛලු භො ගොතමො’’තිආදිමාහ. තත්ථ සමිතපාපත්තා සමණොති වෙදිතබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘සමිතාස්ස හොන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා’’තිආදි (ම. නි. 1.434). භගවා ච අනුත්තරෙන අරියමග්ගෙන සමිතපාපො. තෙනස්ස යථාභූතගුණාධිගතමෙතං නාමං, යදිදං සමණොති. ඛලූති අනුස්සවනත්ථෙ නිපාතො. භොති බ්‍රාහ්මණජාතිසමුදාගතං ආලපනමත්තං. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘භොවාදී නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො’’ති (ධ. ප. 55). ගොතමොති භගවන්තං ගොත්තවසෙන පරිකිත්තෙති. තස්මා සමණො ඛලු භො ගොතමොති එත්ථ සමණො කිර භො ගොතමගොත්තොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

Um nun darzulegen, was der Brahmane Pokkharasāti hörte, wird gesagt: ‚Der Asket Gotama nämlich, ihr Herren...‘ usw. Dabei ist ‚Samaṇa‘ (Asket) so zu verstehen, dass er das Böse beruhigt hat (samitapāpa). Dies wurde auch vom Erhabenen gesagt: ‚Weil er die bösen, unheilsamen Zustände beruhigt hat, wird er Samaṇa genannt.‘ Der Erhabene hat durch den edlen Pfad das Böse gestillt. Daher ist dies ein Name, den er aufgrund seiner tatsächlichen Tugenden erlangt hat. ‚Khalū‘ ist eine Partikel im Sinne vom Hörensagen. ‚Bho‘ ist eine bloße Anrede, wie sie unter Brahmanen üblich ist. Es heißt dazu: ‚Einer, der „Bho“ sagt, ist er, wenn er noch an weltlichen Dingen haftet.‘ Mit ‚Gotama‘ wird der Erhabene nach seinem Clan-Namen benannt. Daher ist die Bedeutung von ‚samaṇo khalu bho gotamo‘ als ‚Man sagt, der Asket aus dem Gotama-Clan weilt hier‘ zu verstehen.

සක්‍යපුත්තොති ඉදං පන භගවතො උච්චාකුලපරිදීපනං. සක්‍යකුලා පබ්බජිතොති සද්ධාපබ්බජිතභාවපරිදීපනං. කෙනචි පාරිජුඤ්ඤෙන අනභිභූතො අපරික්ඛීණංයෙව [Pg.220] තං කුලං පහාය සද්ධාය පබ්බජිතොති වුත්තං හොති. තතො පරං වුත්තත්ථමෙව. තං ඛො පනාතිආදි සාමඤ්ඤඵලෙ වුත්තමෙව. සාධු ඛො පනාති සුන්දරං ඛො පන. අත්ථාවහං සුඛාවහන්ති වුත්තං හොති. තථාරූපානං අරහතන්ති යථාරූපො සො භවං ගොතමො, එවරූපානං යථාභූතගුණාධිගමෙන ලොකෙ අරහන්තොති ලද්ධසද්ධානං අරහතං. දස්සනං හොතීති පසාදසොම්මානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා දස්සනමත්තම්පි සාධු හොතීති, එවං අජ්ඣාසයං කත්වා.

Der Begriff ‚Sakyaputto‘ hebt die hohe Herkunft des Erhabenen hervor. ‚Sakyakulā pabbajito‘ verdeutlicht, dass er das Hausleben aus Vertrauen (saddhā) verlassen hat. Es bedeutet, dass er, ohne von irgendeinem Unglück oder Verfall überwältigt zu sein, seine ungeschmälert reiche Familie verließ, um aus Vertrauen in die Hauslosigkeit zu ziehen. Die folgenden Ausdrücke haben die bereits erklärte Bedeutung. ‚Taṃ kho pana...‘ wurde bereits im Sāmaññaphala Sutta erläutert. ‚Sādhu kho pana‘ bedeutet ‚es ist wahrlich gut‘, im Sinne von ‚es bringt Segen und Glück‘. ‚Tathārūpānaṃ arahatanti‘ bezieht sich auf solche wie den ehrwürdigen Gotama, die in der Welt aufgrund ihrer wahren Tugenden als Arahants (Würdige) bekannt sind. ‚Dassanaṃ hotīti‘ bedeutet, dass selbst das bloße Öffnen der Augen, um sie mit heiterem und friedvollem Blick zu sehen, bereits ein Segen ist; dies war seine Absicht.

අම්බට්ඨමාණවකථා

Die Erläuterung der Erzählung vom jungen Brahmanen Ambaṭṭha.

256. අජ්ඣායකොති ඉදං – ‘‘න දානිමෙ ඣායන්ති, න දානිමෙ ඣායන්තීති ඛො, වාසෙට්ඨ, අජ්ඣායකා අජ්ඣායකා ත්වෙව තතියං අක්ඛරං උපනිබ්බත්ත’’න්ති, එවං පඨමකප්පිකකාලෙ ඣානවිරහිතානං බ්‍රාහ්මණානං ගරහවචනං. ඉදානි පන තං අජ්ඣායතීති අජ්ඣායකො. මන්තෙ පරිවත්තෙතීති ඉමිනා අත්ථෙන පසංසාවචනං කත්වා වොහරන්ති. මන්තෙ ධාරෙතීති මන්තධරො.

256. ‚Ajjhāyako‘: Dieser Begriff wurde ursprünglich zur Zeit des ersten Weltzeitalters als Tadel für jene Brahmanen verwendet, die nicht meditierten (na jhāyanti), mit den Worten: ‚Diese meditieren jetzt nicht mehr‘. Heutzutage jedoch wird er als Lob für jemanden gebraucht, der die Veden studiert und rezitiert (ajjhāyati), im Sinne von ‚er wiederholt die Mantren‘. ‚Mantadharo‘ bedeutet ‚der die Mantren (Veden) bewahrt‘.

තිණ්ණං වෙදානන්ති ඉරුවෙදයජුවෙදසාමවෙදානං. ඔට්ඨපහතකරණවසෙන පාරං ගතොති පාරගූ. සහ නිඝණ්ඩුනා ච කෙටුභෙන ච සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං. නිඝණ්ඩූති නිඝණ්ඩුරුක්ඛාදීනං වෙවචනපකාසකං සත්ථං. කෙටුභන්ති කිරියාකප්පවිකප්පො කවීනං උපකාරාවහං සත්ථං. සහ අක්ඛරප්පභෙදෙන සාක්ඛරප්පභෙදානං. අක්ඛරප්පභෙදොති සික්ඛා ච නිරුත්ති ච. ඉතිහාසපඤ්චමානන්ති ආථබ්බණවෙදං චතුත්ථං කත්වා ඉතිහ ආස, ඉතිහ ආසාති ඊදිසවචනපටිසංයුත්තො පුරාණකථාසඞ්ඛාතො ඉතිහාසො පඤ්චමො එතෙසන්ති ඉතිහාසපඤ්චමා, තෙසං ඉතිහාසපඤ්චමානං වෙදානං.

‚Tiṇṇaṃ vedānaṃ‘ bezieht sich auf die drei Veden: Iru, Yaju und Sāma. ‚Pāragū‘ (Meister) ist einer, der durch die korrekte Aussprache das andere Ufer (die Vollendung) erreicht hat. ‚Sanighaṇḍukeṭubhānaṃ‘ bedeutet ‚zusammen mit dem Nighaṇḍu und dem Keṭubha‘. ‚Nighaṇḍu‘ ist das Werk, welches Synonyme für Bäume und andere Dinge erklärt. ‚Keṭubha‘ ist das Lehrwerk über die rituellen Verrichtungen, welches für Dichter hilfreich ist. ‚Sākkharappabhedānaṃ‘ bedeutet ‚zusammen mit der Unterscheidung der Laute‘, was die Sikkhā (Phonetik) und Nirutti (Etymologie) umfasst. ‚Itihāsapañcamānaṃ‘ bedeutet, dass der Atharva-Veda als vierter gezählt wird und das Itihāsa (die Legenden und Chroniken) als fünftes Werk hinzukommt, welches mit Worten wie ‚so ist es früher gewesen‘ verknüpft ist; von diesen fünf Veden ist er ein Kenner.

පදං තදවසෙසඤ්ච බ්‍යාකරණං අධීයති වෙදෙති චාති පදකො වෙය්‍යාකරණො. ලොකායතං වුච්චති විතණ්ඩවාදසත්ථං. මහාපුරිසලක්ඛණන්ති මහාපුරිසානං බුද්ධාදීනං ලක්ඛණදීපකං ද්වාදසසහස්සගන්ථපමාණං සත්ථං. යත්ථ සොළසසහස්සගාථාපරිමාණා බුද්ධමන්තා නාම අහෙසුං, යෙසං වසෙන ඉමිනා ලක්ඛණෙන සමන්නාගතා බුද්ධා නාම හොන්ති, ඉමිනා පච්චෙකබුද්ධා, ඉමිනා ද්වෙ අග්ගසාවකා, අසීති මහාසාවකා[Pg.221], බුද්ධමාතා, බුද්ධපිතා, අග්ගුපට්ඨාකො, අග්ගුපට්ඨායිකා, රාජා චක්කවත්තීති අයං විසෙසො පඤ්ඤායති.

Wer die Wort-Texte (Pada) und die übrige Grammatik (Byākaraṇa) studiert und erkennt, wird 'Padako' (Wortkenner) und 'Veyyākaraṇo' (Grammatiker) genannt. 'Lokāyata' wird das Lehrwerk der Sophistik (Vitaṇḍavāda) genannt. 'Mahāpurisalakkhaṇa' bezeichnet das Lehrwerk, das die Merkmale der 'Großen Männer' wie der Buddhas und anderer darlegt und einen Umfang von zwölftausend Textabschnitten (Gantha) hat. Darin waren die sogenannten Buddha-Mantras im Umfang von sechzehntausend Versen enthalten, kraft derer diejenigen, die mit diesen Merkmalen ausgestattet sind, als 'Buddhas' bezeichnet werden; [ebenso wird erkannt:] durch dieses Merkmal werden sie Paccekabuddhas, durch jenes die zwei Hauptschüler, die achtzig Großen Schüler, Buddhas Mutter, Buddhas Vater, der vorzügliche Diener, die vorzügliche Dienerin oder ein Rad-drehender König (Cakkavattī) – so wird diese Unterscheidung offenbar.

අනවයොති ඉමෙසු ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනූනො පරිපූරකාරී, අවයො න හොතීති වුත්තං හොති. අවයො නාම යො තානි අත්ථතො ච ගන්ථතො ච සන්ධාරෙතුං න සක්කොති. අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතොති අනුඤ්ඤාතො චෙව පටිඤ්ඤාතො ච. ආචරියෙනස්ස ‘‘යං අහං ජානාමි, තං ත්වං ජානාසී’’තිආදිනා අනුඤ්ඤාතො. ‘‘ආම ආචරියා’’ති අත්තනා තස්ස පටිවචනදානපටිඤ්ඤාය පටිඤ්ඤාතොති අත්ථො. කතරස්මිං අධිකාරෙ? සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙ. එස කිර බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි ‘‘ඉමස්මිං ලොකෙ ‘අහං බුද්ධො, අහං බුද්ධො’ති උග්ගතස්ස නාමං ගහෙත්වා බහූ ජනා විචරන්ති. තස්මා න මෙ අනුස්සවමත්තෙනෙව උපසඞ්කමිතුං යුත්තං. එකච්චඤ්හි උපසඞ්කමන්තස්ස අපක්කමනම්පි ගරු හොති, අනත්ථොපි උප්පජ්ජති. යංනූනාහං මම අන්තෙවාසිකං පෙසෙත්වා – ‘බුද්ධො වා, නො වා’ති ජානිත්වාව උපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති, තස්මා මාණවං ආමන්තෙත්වා අයං තාතාතිආදිමාහ.

'Anavayo' bedeutet, in diesen Wissenschaften des Lokāyata und der Merkmale eines Großen Mannes nicht mangelhaft, sondern vollkommen (paripūrakārī) zu sein; es besagt, dass er nicht 'avayo' (unzulänglich) ist. 'Avayo' nennt man jemanden, der nicht in der Lage ist, diese Texte sowohl dem Sinne als auch dem Wortlaut nach zu bewahren. 'Anuññātapaṭiññāto' bedeutet sowohl autorisiert als auch bestätigt. Durch den Lehrer wurde er mit den Worten autorisiert: 'Was ich weiß, das weißt du auch.' 'Bestätigt' (paṭiññāto) bedeutet, dass er selbst dem Lehrer durch die Zusage einer Antwort mit 'Ja, Lehrer' (Āma ācariya) zugestimmt hat. In welchem Bereich? In der eigenen Lehrer-Tradition, in der Lehre der drei Veden (tevijjake pāvacane). Jener Brahmane dachte nämlich: 'In dieser Welt ziehen viele Menschen umher und nehmen den Namen dessen an, der berühmt geworden ist mit den Worten: „Ich bin ein Buddha, ich bin ein Buddha“. Daher ist es für mich nicht angemessen, ihn bloß aufgrund von Hörensagen aufzusuchen. Denn für jemanden, der einen [solchen] aufsucht, ist selbst das Weggehen beschwerlich, und es kann Unheil entstehen. Wie wäre es, wenn ich zuerst meinen Schüler aussende und ihn erst dann aufsuche, wenn ich sicher weiß: „Ist er ein Buddha oder nicht?“' Aus diesem Grunde rief er den jungen Mann und sprach die Worte: 'Dies, mein Lieber' usw.

257. තං භවන්තන්ති තස්ස භොතො ගොතමස්ස. තථා සන්තං යෙවාති තථා සතොයෙව. ඉධාපි හි ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානත්ථවසෙනෙව උපයොගවචනං.

257. 'Taṃ bhavantṃ' (jenen Ehrwürdigen) bedeutet: jenen ehrwürdigen Gotama. 'Tathā santaṃ yeva' bedeutet: genau so, wie er tatsächlich ist. Auch hier steht der Akkusativ (upayogavacana) aufgrund der Bedeutung der Zustandsbeschreibung (itthambhūtākhyāna).

258. යථා කථං පනාහං, භො, තන්ති එත්ථ කථං පනාහං භො තං භවන්තං ගොතමං ජානිස්සාමි, යථා සක්කා සො ඤාතුං, තථා මෙ ආචික්ඛාහීති අත්ථො. යථාති වා නිපාතමත්තමෙවෙතං. කථන්ති අයං ආකාරපුච්ඡා. කෙනාකාරෙනාහං තං භවන්තං ගොතමං ජානිස්සාමීති අත්ථො. එවං වුත්තෙ කිර නං උපජ්ඣායො ‘‘කිං ත්වං, තාත, පථවියං ඨිතො, පථවිං න පස්සාමීති විය; චන්දිමසූරියානං ඔභාසෙ ඨිතො, චන්දිමසූරියෙ න පස්සාමීති විය වදසී’’තිආදීනි වත්වා ජානනාකාරං දස්සෙන්තො ආගතානි ඛො, තාතාතිආදිමාහ.

258. 'Wie aber soll ich, Herr, jenen...' – hier ist die Bedeutung: 'Wie aber, Herr, soll ich jenen ehrwürdigen Gotama erkennen? Lehre mich so, wie man ihn erkennen kann.' 'Yathā' ist hier bloß eine Partikel (nipāta). 'Kathaṃ' ist eine Frage nach der Art und Weise. Die Bedeutung ist: 'Auf welche Weise soll ich jenen ehrwürdigen Gotama erkennen?' Als dies gesagt wurde, sprach sein Lehrer zu ihm, um die Weise des Erkennens aufzuzeigen: 'Mein Lieber, warum sprichst du so, als ob du auf der Erde stündest und sagtest: „Ich sehe die Erde nicht“, oder als ob du im Glanz von Mond und Sonne stündest und sagtest: „Ich sehe Mond und Sonne nicht“?' Nach diesen Worten sagte er, um die Art des Erkennens zu zeigen: 'Sie sind überliefert, mein Lieber' usw.

තත්ථ මන්තෙසූති වෙදෙසු. තථාගතො කිර උප්පජ්ජිස්සතීති පටිකච්චෙව සුද්ධාවාසා දෙවා වෙදෙසු ලක්ඛණානි පක්ඛිපිත්වා බුද්ධමන්තා නාමෙතෙති බ්‍රාහ්මණවෙසෙනෙව වෙදෙ වාචෙන්ති. තදනුසාරෙන මහෙසක්ඛා සත්තා තථාගතං ජානිස්සන්තීති. තෙන පුබ්බෙ වෙදෙසු මහාපුරිසලක්ඛණානි [Pg.222] ආගච්ඡන්ති. පරිනිබ්බුතෙ පන තථාගතෙ අනුක්කමෙන අන්තරධායන්ති. තෙනෙතරහි නත්ථීති. මහාපුරිසස්සාති පණිධිසමාදානඤාණකරුණාදිගුණමහතො පුරිසස්ස. ද්වෙයෙව ගතියොති ද්වෙයෙව නිට්ඨා. කාමඤ්චායං ගතිසද්දො ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමා, සාරිපුත්ත, ගතියො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.153) භවභෙදෙ වත්තති. ‘‘ගති මිගානං පවන’’න්තිආදීසු (පරි. 399) නිවාසට්ඨානෙ. ‘‘එවං අධිමත්තගතිමන්තො’’තිආදීසු පඤ්ඤායං. ‘‘ගතිගත’’න්තිආදීසු විසටභාවෙ. ඉධ පන නිට්ඨායං වත්තතීති වෙදිතබ්බො.

Dabei bedeutet 'mantesu': in den Veden. Die Götter der Reinen Verweilbereiche (Suddhāvāsā) dachten: 'Ein Tathāgata wird erscheinen', fügten im Voraus die Merkmals-Mantras in die Veden ein und ließen sie in der Gestalt von Brahmanen in den Veden lehren. [Sie dachten:] 'Dadurch werden Wesen von großer Macht den Tathāgata erkennen.' Aufgrund dessen finden sich früher in den Veden die Merkmale eines Großen Mannes. Nach dem Parinibbāna des Tathāgata verschwinden sie jedoch allmählich. Deshalb gibt es sie heute nicht mehr. 'Mahāpurisassa' bedeutet: eines Mannes, der groß ist durch Qualitäten wie Entschlusskraft, Gelübde, Wissen und Mitgefühl. 'Dveyeva gatiyo' bedeutet: nur zwei Endziele (Bestimmungen). Zwar wird dieses Wort 'gati' in Stellen wie 'Es gibt diese fünf Gänge (gatiyo), Sāriputta' im Sinne von Daseinsbereichen verwendet; in 'Der Wald ist die Zuflucht (gati) des Wildes' im Sinne eines Wohnortes; in 'So ist er von höchster Einsicht (gati)' im Sinne von Weisheit; und in 'Was weit verbreitet (gatigata) ist' im Sinne von Verbreitung. Hier jedoch ist es im Sinne von Endziel oder Vollendung (niṭṭhā) zu verstehen.

තත්ථ කිඤ්චාපි යෙහි ලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො රාජා චක්කවත්තී හොති, න තෙහෙව බුද්ධො හොති; ජාතිසාමඤ්ඤතො පන තානියෙව තානීති වුච්චන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘යෙහි සමන්නාගතස්සා’’ති. සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසතීති යදි අගාරෙ වසති. රාජා හොති චක්කවත්තීති චතූහි අච්ඡරියධම්මෙහි, සඞ්ගහවත්ථූහි ච ලොකං රඤ්ජනතො රාජා, චක්කරතනං වත්තෙති, චතූහි සම්පත්තිචක්කෙහි වත්තති, තෙහි ච පරං වත්තෙති, පරහිතාය ච ඉරියාපථචක්කානං වත්තො එතස්මිං අත්ථීති චක්කවත්තී. එත්ථ ච රාජාති සාමඤ්ඤං. චක්කවත්තීති විසෙසං. ධම්මෙන චරතීති ධම්මිකො. ඤායෙන සමෙන වත්තතීති අත්ථො. ධම්මෙන රජ්ජං ලභිත්වා රාජා ජාතොති ධම්මරාජා. පරහිතධම්මකරණෙන වා ධම්මිකො. අත්තහිතධම්මකරණෙන ධම්මරාජා. චතුරන්තාය ඉස්සරොති චාතුරන්තො, චතුසමුද්දඅන්තාය, චතුබ්බිධදීපවිභූසිතාය පථවියා ඉස්සරොති අත්ථො. අජ්ඣත්තං කොපාදිපච්චත්ථිකෙ බහිද්ධා ච සබ්බරාජානො විජෙතීති විජිතාවී. ජනපදත්ථාවරියප්පත්තොති ජනපදෙ ධුවභාවං ථාවරභාවං පත්තො, න සක්කා කෙනචි චාලෙතුං. ජනපදො වා තම්හි ථාවරියප්පත්තො අනුයුත්තො සකම්මනිරතො අචලො අසම්පවෙධීති ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො.

Dabei gilt: Wenn auch ein König, der ein Rad-drehender Herrscher ist, mit jenen Merkmalen ausgestattet ist, so ist er doch nicht mit exakt denselben [Merkmalen] ein Buddha; aufgrund der Ähnlichkeit der Gattung werden sie jedoch als 'dieselben' bezeichnet. Daher wurde gesagt: 'Mit denen er ausgestattet ist'. 'Sace agāraṃ ajjhāvasati' bedeutet: wenn er im Haus lebt. 'Rājā hoti cakkavattī': Er ist ein König (rājā), weil er die Welt durch vier wunderbare Eigenschaften und durch die vier Grundlagen des sozialen Zusammenhalts (saṅgahavatthu) erfreut; er wird 'Cakkavattī' genannt, weil er das Rad-Juwel in Bewegung setzt, weil er durch die vier Räder des Gedeihens (sampatticakka) besteht und andere damit lenkt, und weil in ihm das Wirken der Räder der Körperhaltungen zum Wohle anderer vorhanden ist. Hierbei ist 'rājā' der allgemeine Begriff und 'cakkavattī' der spezifische. 'Dhammena carati' (er wandelt rechtmäßig) bedeutet: er ist gerecht (dhammiko). Die Bedeutung ist: Er handelt nach der Richtschnur und mit Gleichmut. Er wird 'Dhammarājā' genannt, weil er die Herrschaft auf rechtmäßige Weise erlangt hat und König wurde. Oder er ist 'dhammiko', weil er Taten zum Wohle anderer vollbringt, und 'dhammarājā', weil er Taten zu seinem eigenen Wohl vollbringt. Er ist 'cāturanto' (Herr der vier Enden), weil er der Herrscher über die Erde ist, die von den vier Ozeanen begrenzt und von den vier Arten von Inseln geschmückt ist. Er ist 'vijitāvī' (Siegreich), weil er innerlich die Feinde wie Zorn usw. und äußerlich alle Könige besiegt hat. 'Janapadatthāvariyappatto' bedeutet: Er hat im Land (Janapada) den Zustand der Beständigkeit und Festigkeit erlangt, sodass niemand ihn erschüttern kann. Oder das Land in ihm hat Beständigkeit erlangt, ist ihm ergeben, seiner eigenen Aufgabe gewidmet, unerschütterlich und unbeweglich; daher wird er 'Janapadatthāvariyappatto' genannt.

සෙය්‍යථිදන්ති නිපාතො, තස්ස චෙතානි කතමානීති අත්ථො. චක්කරතනන්තිආදීසු චක්කඤ්ච, තං රතිජනනට්ඨෙන රතනඤ්චාති චක්කරතනං. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමෙසු පන රතනෙසු අයං චක්කවත්තිරාජා චක්කරතනෙන අජිතං ජිනාති, හත්ථිඅස්සරතනෙහි විජිතෙ යථාසුඛං අනුචරති, පරිණායකරතනෙන [Pg.223] විජිතමනුරක්ඛති, අවසෙසෙහි උපභොගසුඛමනුභවති. පඨමෙන චස්ස උස්සාහසත්තියොගො, පච්ඡිමෙන මන්තසත්තියොගො, හත්ථිඅස්සගහපතිරතනෙහි පභුසත්තියොගො සුපරිපුණ්ණො හොති, ඉත්ථිමණිරතනෙහි තිවිධසත්තියොගඵලං. සො ඉත්ථිමණිරතනෙහි භොගසුඛමනුභවති, සෙසෙහි ඉස්සරියසුඛං. විසෙසතො චස්ස පුරිමානි තීණි අදොසකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන සම්පජ්ජන්ති, මජ්ඣිමානි අලොභකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන, පච්ඡිමමෙකං අමොහකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙනාති වෙදිතබ්බං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තෙ රතනසුත්තස්ස උපදෙසතො ගහෙතබ්බො.

Das Wort 'seyyathidaṃ' ist eine Partikel; seine Bedeutung ist: 'welche sind diese [sieben Juwelen]?'. Bei Begriffen wie 'Rad-Juwel' (cakkaratana) usw. ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Es ist sowohl ein Rad als auch ein Juwel (ratana), da es Entzücken (rati) hervorruft; aufgrund dieser beiden Eigenschaften wird es 'Rad-Juwel' genannt. Diese Methode der Auslegung gilt für alle Begriffe [wie Elefanten-Juwel usw.]. Unter diesen Juwelen besiegt dieser universelle Monarch (Cakkavatti-König) mit dem Rad-Juwel jene Feinde, die noch nicht besiegt wurden; mit dem Elefanten- und dem Rosse-Juwel bereist er das besiegte Land nach Belieben; mit dem Berater-Juwel schützt er das besiegte Land; mit den übrigen genießt er das Glück des Gebrauchs. Durch das erste (Rad-Juwel) ist seine Verbindung mit der Kraft der Bemühung (ussāha) vollkommen; durch das letzte (Berater-Juwel) seine Verbindung mit der Kraft der Beratung (manta); durch das Elefanten-, Rosse- und Hausvater-Juwel ist seine Verbindung mit der Kraft der Herrschaft (pabhu) vollkommen; durch das Frauen- und das Edelstein-Juwel ist die Frucht der dreifachen Kraft vollkommen. Er genießt das Glück des Sinnesgenusses durch das Frauen- und Edelstein-Juwel und das Glück der Vorherrschaft durch die übrigen fünf Juwelen. Insbesondere ist zu wissen, dass ihm die ersten drei Juwelen aufgrund der Wirkkraft des Kamma zuteilwerden, das aus der heilsamen Wurzel des Nicht-Hasses (adosa) entsprungen ist; die mittleren drei aufgrund der Wurzel der Nicht-Gier (alobha) und das letzte aufgrund der Wurzel der Nicht-Verblendung (amoha). Dies ist hier die Zusammenfassung. Die ausführliche Darlegung ist jedoch den Anweisungen zum Ratana Sutta im Bojjhaṅga-Saṃyutta zu entnehmen.

පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. සූරාති අභීරුකජාතිකා. වීරඞ්ගරූපාති දෙවපුත්තසදිසකායා. එවං තාව එකෙ වණ්ණයන්ති. අයං පනෙත්ථ සබ්භාවො. වීරාති උත්තමසූරා වුච්චන්ති, වීරානං අඞ්ගං වීරඞ්ගං, වීරකාරණං වීරියන්ති වුත්තං හොති. වීරඞ්ගරූපං එතෙසන්ති වීරඞ්ගරූපා, වීරියමයසරීරා වියාති වුත්තං හොති. පරසෙනප්පමද්දනාති සචෙ පටිමුඛං තිට්ඨෙය්‍ය පරසෙනා තං පරිමද්දිතුං සමත්ථාති අධිප්පායො. ධම්මෙනාති ‘‘පාණො න හන්තබ්බො’’තිආදිනා පඤ්චසීලධම්මෙන. අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදොති එත්ථ රාගදොසමොහමානදිට්ඨිඅවිජ්ජාදුච්චරිතඡදනෙහි සත්තහි පටිච්ඡන්නෙ කිලෙසන්ධකාරෙ ලොකෙ තං ඡදනං විවට්ටෙත්වා සමන්තතො සඤ්ජාතාලොකො හුත්වා ඨිතොති විවට්ටච්ඡදො. තත්ථ පඨමෙන පදෙන පූජාරහතා. දුතියෙන තස්සා හෙතු, යස්මා සම්මාසම්බුද්ධොති, තතියෙන බුද්ධත්තහෙතුභූතා විවට්ටච්ඡදතා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. අථ වා විවට්ටො ච විච්ඡදො චාති විවට්ටච්ඡදො, වට්ටරහිතො ඡදනරහිතො චාති වුත්තං හොති. තෙන අරහං වට්ටාභාවෙන, සම්මාසම්බුද්ධො ඡදනාභාවෙනාති එවං පුරිමපදද්වයස්සෙව හෙතුද්වයං වුත්තං හොති, දුතියෙන වෙසාරජ්ජෙන චෙත්ථ පුරිමසිද්ධි, පඨමෙන දුතියසිද්ධි, තතියචතුත්ථෙහි තතියසිද්ධි හොති. පුරිමඤ්ච ධම්මචක්ඛුං, දුතියං බුද්ධචක්ඛුං, තතියං සමන්තචක්ඛුං සාධෙතීති වෙදිතබ්බං. ත්වං මන්තානං පටිග්ගහෙතාති ඉමිනා’ස්ස මන්තෙසු සූරභාවං ජනෙති.

'Parosahassaṃ' bedeutet mehr als tausend. 'Sūrā' sind jene, die von Natur aus furchtlos sind. 'Vīraṅgarūpā' bedeutet, dass sie Körper haben, die Göttersöhnen gleichen. So erklären es einige Kommentatoren zuerst. Hier ist jedoch der eigentliche Sachverhalt: 'Vīrā' werden die höchsten Helden genannt; das Glied (aṅga) der Helden ist 'vīraṅga', womit die Ursache des Heldentums, die Tatkraft (vīriya), gemeint ist. Sie besitzen die Gestalt (rūpa) dieser heldenhaften Tatkraft, daher 'vīraṅgarūpā'; dies bedeutet, sie haben gleichsam Körper, die aus Tatkraft bestehen. 'Parasenappamaddanā' bedeutet: Sollte ein feindliches Heer gegenüberstehen, so sind sie fähig, dieses niederzuschlagen. 'Dhammena' bedeutet durch die Praxis der fünf Silas, beginnend mit 'man soll kein Lebewesen töten'. In der Passage 'Arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado' ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: In der Welt, die durch die sieben Schleier von Gier, Hass, Verblendung, Dünkel, Ansichten, Unwissenheit und Fehlverhalten verhüllt ist – in dieser vom Dunkel der Befleckungen erfüllten Welt –, hat er diesen Schleier gelüftet, ist allseits von Licht erfüllt und verweilt so; daher wird er 'vivaṭṭacchado' (der den Schleier Gelüftete) genannt. Dabei wird durch das erste Wort (Arahaṃ) die Würdigkeit der Verehrung ausgedrückt. Durch das zweite Wort (Sammāsambuddho) wird der Grund für diese Würdigkeit genannt: Weil er ein vollkommen Selbst-Erwachter ist, deshalb ist er der Verehrung würdig. Durch das dritte Wort (vivaṭṭacchado) wird der Zustand des gelüfteten Schleiers als Ursache für die Buddhaschaft dargelegt. Alternativ: Er ist 'vivaṭṭa', weil er frei von der Runde der Wiedergeburten (vaṭṭa) ist, und 'vicchada', weil er frei von Schleiern (chada) ist. Damit ist gemeint, dass er aufgrund des Fehlens der Runde ein 'Arahaṃ' und aufgrund des Fehlens der Schleier ein 'Sammāsambuddho' ist; so werden die beiden Gründe für die beiden vorangehenden Begriffe genannt. Zudem wird hier durch die zweite Furchtlosigkeit (vesārajja) der Zustand des 'Arahaṃ' vollendet, durch die erste Furchtlosigkeit der Zustand des 'Sammāsambuddho' und durch die dritte und vierte Furchtlosigkeit der Zustand des 'vivaṭṭacchado'. Es ist zu verstehen, dass das erste Wort das Dhamma-Auge bewirkt, das zweite das Buddha-Auge und das dritte das Allsehende Auge (samanta-cakkhu). Mit den Worten 'Du bist ein Empfänger der Mantras' erzeugt der Lehrer in ihm (Ambaṭṭha) den Heldenmut in Bezug auf die vedischen Mantras.

259. සොපි [Pg.224] තාය ආචරියකථාය ලක්ඛණෙසු විගතසම්මොහො එකොභාසජාතෙ විය බුද්ධමන්තෙ සම්පස්සමානො එවං භොති ආහ. තස්සත්ථො – ‘යථා, භො, ත්වං වදසි, එවං කරිස්සාමී’ති. වළවාරථමාරුය්හාති වළවායුත්තං රථං අභිරූහිත්වා. බ්‍රාහ්මණො කිර යෙන රථෙන සයං විචරති, තමෙව රථං දත්වා මාණවං පෙසෙසි. මාණවාපි පොක්ඛරසාතිස්සෙව අන්තෙවාසිකා. සො කිර තෙසං – ‘‘අම්බට්ඨෙන සද්ධිං ගච්ඡථා’’ති සඤ්ඤං අදාසි.

259. Auch jener Ambaṭṭha war durch jene Worte des Lehrers, die Heldenmut erzeugten, frei von Verwirrung bezüglich der körperlichen Merkmale und sah die Buddha-Mantras gleichsam in einem einzigen Lichtglanz; so sagte er: 'Gewiss, Herr'. Die Bedeutung ist: 'Wie Ihr, Herr, sagt, so werde ich es tun.' 'Vaḷavārathamāruyha' bedeutet: nachdem er einen mit Stuten bespannten Wagen bestiegen hatte. Der Brahmane schickte den Jüngling Ambaṭṭha los, indem er ihm eben jenen Wagen gab, den er selbst zu benutzen pflegte. Auch die übrigen Jünglinge waren Schüler von Pokkharasāti. Er gab ihnen das Zeichen: 'Geht zusammen mit Ambaṭṭha.'

යාවතිකා යානස්ස භූමීති යත්තකං සක්කා හොති යානෙන ගන්තුං, අයං යානස්ස භූමි නාම. යානා පච්චොරොහිත්වාති අයානභූමිං, ද්වාරකොට්ඨකසමීපං ගන්ත්වා යානතො පටිඔරොහිත්වා.

'Soweit der Boden für ein Fahrzeug reicht' bedeutet: Soweit es möglich ist, mit einem Fahrzeug zu fahren, dies nennt man den Bereich des Fahrzeugs. 'Vom Fahrzeug abgestiegen' bedeutet: Am Bereich, der nicht mehr für Fahrzeuge befahrbar ist, in der Nähe des Torbaus angekommen, stieg er vom Fahrzeug ab.

තෙන ඛො පන සමයෙනාති යස්මිං සමයෙ අම්බට්ඨො ආරාමං පාවිසි. තස්මිං පන සමයෙ, ඨිතමජ්ඣන්හිකසමයෙ. කස්මා පන තස්මිං සමයෙ චඞ්කමන්තීති? පණීතභොජනපච්චයස්ස ථිනමිද්ධස්ස විනොදනත්ථං, දිවාපධානිකා වා තෙ. තාදිසානඤ්හි පච්ඡාභත්තං චඞ්කමිත්වා න්හායිත්වා සරීරං උතුං ගාහාපෙත්වා නිසජ්ජ සමණධම්මං කරොන්තානං චිත්තං එකග්ගං හොති. යෙන තෙ භික්ඛූති සො කිර – ‘‘කුහිං සමණො ගොතමො’’ති පරිවෙණතො පරිවෙණං අනාගන්ත්වා ‘‘පුච්ඡිත්වාව පවිසිස්සාමී’’ති විලොකෙන්තො අරඤ්ඤහත්ථී විය මහාචඞ්කමෙ චඞ්කමමානෙ පංසුකූලිකෙ භික්ඛූ දිස්වා තෙසං සන්තිකං අගමාසි. තං සන්ධාය යෙන තෙ භික්ඛූතිආදි වුත්තං. දස්සනායාති දට්ඨුං, පස්සිතුකාමා හුත්වාති අත්ථො.

'Zu jener Zeit' bezieht sich auf den Moment, als Ambaṭṭha den Hain betrat. Es war die Zeit des Höchststandes der Mittagssonne. Warum aber wandeln die Mönche zu jener Zeit auf und ab (Gehmeditation)? Um die Schläfrigkeit (thina-middha) zu vertreiben, die durch eine vorzügliche Mahlzeit verursacht wurde; oder sie waren Mönche, die sich der Tages-Hingabe widmeten. Denn bei solchen Mönchen, die nach der Mahlzeit auf und ab gehen, baden, den Körper akklimatisieren und sich dann niedersetzen, um die Pflichten eines Asketen zu erfüllen, wird der Geist einspitzig und konzentriert. 'Dort, wo jene Mönche waren' bedeutet: Er dachte bei sich: 'Wo befindet sich der Asket Gotama?', ging nicht von einem Bereich zum nächsten, sondern schaute umher, um erst nachzufragen und dann einzutreten. Er sah die in Lumpengewänder gekleideten Mönche, die wie gewaltige Waldelefanten auf dem großen Gehpfad auf und ab gingen, und begab sich zu ihnen. Darauf bezog sich der ehrwürdige Ānanda mit den Worten 'dort, wo jene Mönche waren' usw. 'Um zu sehen' bedeutet: mit der Absicht zu schauen oder jemanden zu treffen.

260. අභිඤ්ඤාතකොලඤ්ඤොති පාකටකුලජො. තදා කිර ජම්බුදීපෙ අම්බට්ඨකුලං නාම පාකටකුලමහොසි. අභිඤ්ඤාතස්සාති රූපජාතිමන්තකුලාපදෙසෙහි පාකටස්ස. අගරූති අභාරිකො. යො හි අම්බට්ඨං ඤාපෙතුං න සක්කුණෙය්‍ය, තස්ස තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො ගරු භවෙය්‍ය. භගවතො පන තාදිසානං මාණවානං සතෙනාපි සහස්සෙනාපි [Pg.225] පඤ්හං පුට්ඨස්ස විස්සජ්ජනෙ දන්ධායිතත්තං නත්ථීති මඤ්ඤමානා – ‘‘අගරු ඛො පනා’’ති චින්තයිංසු. විහාරොති ගන්ධකුටිං සන්ධාය ආහංසු.

260. 'Abhiññātakolañño' bedeutet einer, der in einer berühmten Familie geboren wurde. Damals war die Familie der Ambaṭṭhas in Jambudīpa als eine berühmte Familie bekannt. 'Abhiññātassa' bedeutet: bekannt durch Aussehen, Geburt, Mantras und Herkunft. 'Agaru' bedeutet, dass es nicht beschwerlich ist. Denn für jemanden, der nicht in der Lage wäre, Ambaṭṭha zu belehren, wäre ein Gespräch mit ihm eine schwere Last. Die Mönche jedoch dachten: 'Es ist wahrlich nicht beschwerlich', da sie wussten, dass der Erhabene keine Trägheit oder Mühe beim Beantworten von Fragen zeigt, selbst wenn er von Hunderten oder Tausenden solcher Jünglinge befragt würde. Mit dem Wort 'Vihāra' meinten sie die Gandhakuṭi (die duftende Kammer).

අතරමානොති අතුරිතො, සණිකං පදප්පමාණට්ඨානෙ පදං නික්ඛිපන්තො වත්තං කත්වා සුසම්මට්ඨං මුත්තාදලසින්දුවාරසන්ථරසදිසං වාලිකං අවිනාසෙන්තොති අත්ථො. ආළින්දන්ති පමුඛං. උක්කාසිත්වාති උක්කාසිතසද්දං කත්වා. අග්ගළන්ති ද්වාරකවාටං. ආකොටෙහීති අග්ගනඛෙහි සණිකං කුඤ්චිකච්ඡිද්දසමීපෙ ආකොටෙහීති වුත්තං හොති. ද්වාරං කිර අතිඋපරි අමනුස්සා, අතිහෙට්ඨා දීඝජාතිකා කොටෙන්ති. තථා අනාකොටෙත්වා මජ්ඣෙ ඡිද්දසමීපෙ කොටෙතබ්බන්ති ඉදං ද්වාරාකොටනවත්තන්ති දීපෙන්තා වදන්ති.

„Ataramāno“ bedeutet ohne Eile, langsam; indem er den Fuß in einem Abstand der Fußlänge aufsetzt, nachdem er seine Pflicht erfüllt hat, ohne den wohlgekehrten Sandboden zu beschädigen, der einer Fläche aus Perlen oder einem Teppich aus Sinduvara-Blüten gleicht. „Āḷinda“ bezeichnet den Vorbau der Gandhakuṭi. „Ukkāsitvā“ bedeutet, nachdem er sich geräuspert hatte. „Aggaḷa“ bezeichnet den Türflügel. „Ākoṭehi“ bedeutet, mit den Spitzen der Fingernägel sanft nahe dem Schlüsselloch anzuklopfen. Man sagt nämlich, dass Geistwesen (Amanussā) ganz oben an die Tür klopfen und Wesen von langer Art (Schlangen, dīghajātikā) ganz unten. Indem sie lehren, dass man nicht auf diese Weise, sondern in der Mitte nahe dem Schlüsselloch klopfen soll, erklären sie die Etikette des Türanklopfens (dvārākoṭanavatta).

261. විවරි භගවා ද්වාරන්ති න භගවා උට්ඨාය ද්වාරං විවරි. විවරියතූති පන හත්ථං පසාරෙසි. තතො ‘‘භගවා තුම්හෙහි අනෙකාසු කප්පකොටීසු දානං දදමානෙහි න සහත්ථා ද්වාරවිවරණකම්මං කත’’න්ති සයමෙව ද්වාරං විවටං. තං පන යස්මා භගවතො මනෙන විවටං, තස්මා විවරි භගවා ද්වාරන්ති වත්තුං වට්ටති.

261. „Der Erhabene öffnete die Tür“ bedeutet nicht, dass der Erhabene aufstand und die Tür öffnete. Vielmehr streckte er seine Hand mit dem Gedanken aus: „Sie soll geöffnet werden.“ Daraufhin öffnete sich die Tür von selbst, gleichsam als wollte sie sagen: „O Erhabener, von Euch, die Ihr über unzählige Milliarden von Weltaltern Gaben gespendet habt, wurde das Werk des eigenhändigen Türöffnens nicht vollzogen [sollte es nicht vollzogen werden].“ Da sie jedoch durch den geistigen Entschluss des Erhabenen geöffnet wurde, ist es angemessen zu sagen: „Der Erhabene öffnete die Tür“.

භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසූති යථා ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තො භගවා තෙහි, එවං තෙපි භගවතා සද්ධිං සමප්පවත්තමොදා අහෙසුං. සීතොදකං විය උණ්හොදකෙන සම්මොදිතං එකීභාවං අගමංසු. යාය ච ‘‘කච්චි, භො ගොතම, ඛමනීයං; කච්චි යාපනීයං, කච්චි භොතො ච ගොතමස්ස සාවකානඤ්ච අප්පාබාධං, අප්පාතඞ්කං, ලහුට්ඨානං, බලං, ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදිංසු, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතසම්මොදජනනතො සම්මොදිතුං යුත්තභාවතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය සුචිරම්පි කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහභාවතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො ච සාරණීයං. තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයං. එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨපෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු.

„Sie tauschten freundliche Worte mit dem Erhabenen aus“ bedeutet, dass so, wie der Erhabene sie nach ihrem Wohlbefinden fragte, auch sie in gleicher Weise voller Freude mit dem Erhabenen waren. Wie kaltes Wasser, das sich mit warmem Wasser vermischt, wurden sie eins. Das Gespräch, das mit den Worten beginnt: „Ist es erträglich, werter Gotama? Ist es zumutbar, ist der Herr Gotama und seine Schüler frei von Krankheit...“, wird als „sammodanīya“ (erfreulich) bezeichnet, da es Freude und Entzücken hervorruft und zur Begrüßung geeignet ist. Es wird als „sāraṇīya“ (erinnerungswürdig) bezeichnet, da es aufgrund der Lieblichkeit von Sinn und Wortlaut würdig ist, lange erinnert und fortgeführt zu werden. Es ist erfreulich durch das Glück beim Hören und erinnerungswürdig durch das Glück beim Gedenken. Ebenso ist es erfreulich durch die Reinheit des Wortlauts und erinnerungswürdig durch die Reinheit des Sinns. Nachdem sie so auf vielfältige Weise das erfreuliche und erinnerungswürdige Gespräch beendet und zum Abschluss gebracht hatten, setzten sie sich zur Seite nieder.

අම්බට්ඨො [Pg.226] පන මාණවොති සො කිර භගවතො රූපසම්පත්තියං චිත්තප්පසාදමත්තම්පි අකත්වා ‘‘දසබලං අපසාදෙස්සාමී’’ති උදරෙ බද්ධසාටකං මුඤ්චිත්වා කණ්ඨෙ ඔලම්බෙත්වා එකෙන හත්ථෙන දුස්සකණ්ණං ගහෙත්වා චඞ්කමං අභිරූහිත්වා කාලෙන බාහුං, කාලෙන උදරං, කාලෙන පිට්ඨිං දස්සෙන්තො, කාලෙන හත්ථවිකාරං, කාලෙන භමුකවිකාරං කරොන්තො, ‘‘කච්චි තෙ භො, ගොතම, ධාතුසමතා, කච්චි භික්ඛාහාරෙන න කිලමථ, අකිලමථාකාරොයෙව පන තෙ පඤ්ඤායති; ථූලානි හි තෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි, පාසාදිකත්ථ ගතගතට්ඨානෙ. ‘තෙ බහුජනා රාජපබ්බජිතොති ච බුද්ධො’ති ච උප්පන්නබහුමානා පණීතං ඔජවන්තමාහාරං දෙන්ති. පස්සථ, භො, ගෙහං, චිත්තසාලා විය, දිබ්බපාසාදො විය. ඉමං මඤ්චං පස්සථ, බිම්බොහනං පස්සථ, කිං එවරූපෙ ඨානෙ වසන්තස්ස සමණධම්මං කාතුං දුක්කර’’න්ති එවරූපං උප්පණ්ඩනකථං අනාචාරභාවසාරණීයං කථෙති, තෙන වුත්තං – ‘‘අම්බට්ඨො පන මාණවො චඞ්කමන්තොපි නිසින්නෙන භගවතා කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරණීයං වීතිසාරෙති, ඨිතොපි නිසින්නෙන භගවතා කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරණීයං වීතිසාරෙතී’’ති.

„Der Jüngling Ambaṭṭha aber“: Er empfand angeblich nicht einmal ein Mindestmaß an Vertrauen angesichts der vollkommenen Gestalt des Erhabenen, sondern dachte: „Ich werde den Zehnbestärkten (Dasabala) herabsetzen.“ Er löste das um seine Hüfte gebundene Gewand, hängte es sich um den Hals, fasste den Zipfel des Stoffes mit einer Hand, betrat den Wandelgang (Caṅkama) und zeigte mal seine Arme, mal seine Brust, mal seinen Rücken, wobei er mal Gesten mit den Händen und mal mit den Augenbrauen machte. Er sprach folgende spöttische Worte, die wegen ihrer Ungehörigkeit zu tadeln sind: „Ist Euer Säftegleichgewicht gewahrt, werter Gotama? Seid Ihr durch die Almosenspeise nicht erschöpft? Ihr scheint wahrlich unerschöpft zu sein; Eure Glieder sind wohlgenährt, an jedem Ort, den Ihr betretet, seid Ihr eine Augenweide. Viele Menschen denken: ‚Dieser ist ein vom Königtum aus Entsagter‘ oder ‚Dieser ist ein Buddha‘, und bringen Euch aus großer Verehrung vorzügliche, nahrhafte Speisen dar. Seht nur, ihr Herren, dieses Haus ist wie eine Prachthalle, wie ein Götterpalast. Seht dieses Lager, seht das Kissen – was sollte für einen, der an solch einem Ort weilt, an der Ausübung des Asketentums schwierig sein?“ Deshalb heißt es: „Der Jüngling Ambaṭṭha aber tauschte, während er auf und ab ging, mit dem sitzenden Erhabenen einige Worte des Gedenkens aus...“

262. අථ ඛො භගවාති අථ භගවා – ‘‘අයං මාණවො හත්ථං පසාරෙත්වා භවග්ගං ගහෙතුකාමො විය, පාදං පසාරෙත්වා අවීචිං විචරිතුකාමො විය, මහාසමුද්දං තරිතුකාමො විය, සිනෙරුං ආරොහිතුකාමො විය ච අට්ඨානෙ වායමති, හන්ද, තෙන සද්ධිං මන්තෙමී’’ති අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච. ආචරියපාචරියෙහීති ආචරියෙහි ච තෙසං ආචරියෙහි ච.

262. „Da nun der Erhabene“: Da dachte der Erhabene: „Dieser Jüngling bemüht sich um Unmögliches, so als wollte er seine Hand ausstrecken, um den höchsten Punkt des Daseins (Bhavagga) zu greifen, oder seinen Fuß ausstrecken, um in der Avici-Hölle umherzuwandern, oder als wollte er das Weltmeer durchschwimmen oder den Berg Sineru besteigen. Wohlan, ich werde mit ihm sprechen.“ Und er sprach zum Jüngling Ambaṭṭha jene Worte. „Mit Lehrern und den Lehrern der Lehrer“ bedeutet mit deinen Lehrern und deren Lehrern.

පඨමඉබ්භවාදවණ්ණනා

Erklärung der ersten Anschuldigung, ein „Ibbha“ (Dienstbote) zu sein.

263. ගච්ඡන්තො වාති එත්ථ කාමං තීසු ඉරියාපථෙසු බ්‍රාහ්මණො ආචරියබ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං සල්ලපිතුමරහති. අයං පන මාණවො මානථද්ධතාය කථාසල්ලාපං කරොන්තො චත්තාරොපි ඉරියාපථෙ යොජෙස්සාමීති ‘‘සයානො වා හි, භො ගොතම, සයානෙනා’’ති ආහ.

263. „Gehend“: Hierbei ist zu verstehen, dass es einem Brahmanen durchaus geziemt, mit seinem Lehrer-Brahmanen in drei Körperhaltungen (Gehen, Stehen, Sitzen) zu sprechen. Dieser Jüngling jedoch wollte aufgrund seines stolzen Hochmuts beim Führen des Gesprächs alle vier Körperhaltungen anwenden und sagte deshalb: „Oder auch liegend, werter Gotama, mit einem Liegenden.“

තතො [Pg.227] කිර තං භගවා – ‘‘අම්බට්ඨ, ගච්ඡන්තස්ස වා ගච්ඡන්තෙන, ඨිතස්ස වා ඨිතෙන, නිසින්නස්ස වා නිසින්නෙනාචරියෙන සද්ධිං කථා නාම සබ්බාචරියෙසු ලබ්භති. ත්වං පන සයානො සයානෙනාචරියෙන සද්ධිං කථෙසි, කිං තෙ ආචරියො ගොරූපං, උදාහු ත්ව’’න්ති ආහ. සො කුජ්ඣිත්වා – ‘‘යෙ ච ඛො තෙ, භො ගොතම, මුණ්ඩකා’’තිආදිමාහ. තත්ථ මුණ්ඩෙ මුණ්ඩාති සමණෙ ච සමණාති වත්තුං වට්ටෙය්‍ය. අයං පන හීළෙන්තො මුණ්ඩකා සමණකාති ආහ. ඉබ්භාති ගහපතිකා. කණ්හාති කණ්හා, කාළකාති අත්ථො. බන්ධුපාදාපච්චාති එත්ථ බන්ධූති බ්‍රහ්මා අධිප්පෙතො. තඤ්හි බ්‍රාහ්මණා පිතාමහොති වොහරන්ති. පාදානං අපච්චා පාදාපච්චා, බ්‍රහ්මුනො පිට්ඨිපාදතො ජාතාති අධිප්පායො. තස්ස කිර අයං ලද්ධි – බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො නික්ඛන්තා, ඛත්තියා උරතො, වෙස්සා නාභිතො, සුද්දා ජාණුතො, සමණා පිට්ඨිපාදතොති. එවං කථෙන්තො ච පනෙස කිඤ්චාපි අනියමෙත්වා කථෙති. අථ ඛො භගවන්තමෙව වදාමීති කථෙති.

Daraufhin sagte der Erhabene zu ihm: „Ambaṭṭha, ein Gespräch mit einem gehenden, stehenden oder sitzenden Lehrer ist bei allen Lehrern üblich. Du aber sprichst liegend mit einem sitzenden Lehrer; ist dein Lehrer etwa ein Rindvieh oder bist du es?“ Er wurde zornig und sagte: „Was aber jene betrifft, werter Gotama, jene Kahlköpfe...“ Dabei wäre es angemessen, Kahlköpfige als Kahlköpfe und Asketen als Asketen zu bezeichnen. Er aber sagte voller Verachtung „Kahlköpfchen“ (muṇḍakā) und „Asketchen“ (samaṇakā). „Ibbha“ bedeutet niedrige Hausbesitzer. „Kaṇha“ bedeutet dunkel oder schwarz. „Nachkommen von den Füßen des Verwandten“ (bandhupādāpaccā): Hier ist mit „Verwandter“ (Bandhu) Brahma gemeint, den die Brahmanen als „Urvater“ bezeichnen. „Nachkommen der Füße“ bedeutet Kinder der Füße, die von den Fußrücken Brahmas geboren wurden. Dies war seine Ansicht: Brahmanen stammten aus dem Mund Brahmas, Khattiyas aus der Brust, Vessas aus dem Nabel, Suddas aus den Knien und Asketen aus den Fußrücken. Während er so sprach, tat er dies, ohne jemanden namentlich festzulegen, doch er sprach in der Absicht: „Ich sage dies gegen den Erhabenen.“

අථ ඛො භගවා – ‘‘අයං අම්බට්ඨො ආගතකාලතො පට්ඨාය මයා සද්ධිං කථයමානො මානමෙව නිස්සාය කථෙසි, ආසීවිසං ගීවායං ගණ්හන්තො විය, අග්ගික්ඛන්ධං ආලිඞ්ගන්තො විය, මත්තවාරණං සොණ්ඩාය පරාමසන්තො විය, අත්තනො පමාණං න ජානාති. හන්ද නං ජානාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘අත්ථිකවතො ඛො පන තෙ, අම්බට්ඨා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ආගන්ත්වා කත්තබ්බකිච්චසඞ්ඛාතො අත්ථො, එතස්ස අත්ථීති අත්ථිකං, තස්ස මාණවස්ස චිත්තං. අත්ථිකමස්ස අත්ථීති අත්ථිකවා, තස්ස අත්ථිකවතො තව ඉධාගමනං අහොසීති අත්ථො.

Da dachte der Erhabene: ‐Dieser Ambaᅧᅩha hat seit seiner Ankunft im Gespräch mit mir nur aus Stolz gesprochen. Wie einer, der eine Giftschlange am Hals packt, wie einer, der einen Feuerhaufen umarmt, oder wie einer, der einen wilden Elefanten am Rüssel beröhrt, kennt er sein eigenes Maß (seine Herkunft) nicht. Wohlan, ich werde ihn sein Maß erkennen lassen.‐ Mit diesem Gedanken sprach er: ‐Zu welchem Zweck auch immer du gekommen bist, Ambaᅧᅩha,‐ und so weiter. Hierbei ist unter ‐Zweck‐ (attho) das Vorhaben oder die zu erledigende Aufgabe zu verstehen, um derentwillen man gekommen ist. Das Vorhandensein dieses Zwecks im Geist eines Menschen macht ihn ‐interessiert‐ (atthika); dies bezieht sich auf den Geist dieses jungen Mannes. Da er diesen interessierten Geist besitzt, wird er ‐einer mit einem Vorhaben‐ (atthikavā) genannt. Der Sinn ist: ‐Dein Kommen hierher geschah als einer, der ein solches Vorhaben hat.‐

ඛො පනාති නිපාතමත්තං. යායෙව ඛො පනත්ථායාති යෙනෙව ඛො පනත්ථෙන. ආගච්ඡෙය්‍යාථාති මම වා අඤ්ඤෙසං වා සන්තිකං යදා කදාචි ආගච්ඡෙය්‍යාථ. තමෙව අත්ථන්ති ඉදං පුරිසලිඞ්ගවසෙනෙව වුත්තං. මනසි කරෙය්‍යාථාති චිත්තෙ කරෙය්‍යාථ. ඉදං වුත්තං හොති – ත්වං ආචරියෙන අත්තනො කරණීයෙන පෙසිතො, න අම්හාකං පරිභවනත්ථාය, තස්මා තමෙව කිච්චං මනසි කරොහීති. එවමස්ස අඤ්ඤෙසං සන්තිකං ආගතානං වත්තං දස්සෙත්වා මානනිග්ගණ්හනත්ථං ‘‘අවුසිතවායෙව ඛො පනා’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො පස්සථ භො අයං අම්බට්ඨො මාණවො ආචරියකුලෙ අවුසිතවා [Pg.228] අසික්ඛිතො අප්පස්සුතොව සමානො. වුසිතමානීති ‘‘අහං වුසිතවා සික්ඛිතො බහුස්සුතො’’ති අත්තානං මඤ්ඤති. එතස්ස හි එවං ඵරුසවචනසමුදාචාරෙ කාරණං කිමඤ්ඤත්‍ර අවුසිතත්තාති ආචරියකුලෙ අසංවුද්ධා අසික්ඛිතා අප්පස්සුතායෙව හි එවං වදන්තීති.

‐Kho pana‐ ist bloß eine Partikel. ‐Yāyeva khopanatthāya‐ bedeutet ‐wegen genau jenem Zweck‐. ‐Āgaccheyyātha‐ bedeutet ‐ihr mögt zu mir oder zu anderen ehrwürdigen Personen kommen, wann auch immer‐. ‐Tameva atthaṃ‐ (genau diesen Zweck) ist hier durch die Kraft des maskulinen Geschlechts ausgedrückt. ‐Manasi kareyyātha‐ bedeutet ‐ihr solltet es euch im Geist einprägen‐. Damit ist gemeint: ‐Du wurdest von deinem Lehrer für seine eigene Angelegenheit ausgesandt, nicht um uns zu beschimpfen; deshalb nimm dir genau jene Aufgabe zu Herzen.‐ Nachdem er so das angemessene Verhalten derer aufgezeigt hatte, die zu anderen ehrwürdigen Personen kommen, sprach er zur Unterdrückung des Stolzes: ‐Er ist wahrlich nicht vollendet (avusitavā)‐ und so weiter. Die Bedeutung ist: ‐Seht, ihr Herren, dieser junge Ambaᅧᅩha ist im Hause seines Lehrers nicht vollendet, nicht geschult und besitzt nur geringes Wissen.‐ ‐Vusitamānī‐ bedeutet, er dünkt sich selbst als einer, der sagt: ‐Ich bin vollendet, geschult und sehr gelehrt.‐ Denn was sonst außer seiner mangelnden Vollendung (Schulung) im Hause seines Lehrers könnte der Grund für eine solche Verwendung grober Worte sein? Es gibt keinen anderen Grund. Wahrlich, nur jene, die im Hause des Lehrers nicht zur Reife gelangt sind und wenig Wissen haben, sprechen auf diese Weise.‐

264. කුපිතොති කුද්ධො. අනත්තමනොති අසකමනො, කිං පන භගවා තස්ස කුජ්ඣනභාවං ඤත්වා එවමාහ උදාහු අඤත්වාති? ඤත්වා ආහාති. කස්මා ඤත්වා ආහාති? තස්ස මානනිම්මදනත්ථං. භගවා හි අඤ්ඤාසි – ‘‘අයං මයා එවං වුත්තෙ කුජ්ඣිත්වා මම ඤාතකෙ අක්කොසිස්සති. අථස්සාහං යථා නාම කුසලො භිසක්කො දොසං උග්ගිලෙත්වා නීහරති, එවමෙව ගොත්තෙන ගොත්තං, කුලාපදෙසෙන කුලාපදෙසං, උට්ඨාපෙත්වා භවග්ගප්පමාණෙන විය උට්ඨිතං මානද්ධජං මූලෙ ඡෙත්වා නිපාතෙස්සාමී’’ති. ඛුංසෙන්තොති ඝට්ටෙන්තො. වම්භෙන්තොති හීළෙන්තො. පාපිතො භවිස්සතීති චණ්ඩභාවාදිදොසං පාපිතො භවිස්සති.

264. ‐Kupito‐ bedeutet zornig. ‐Anattamano‐ bedeutet missvergnügt (außer sich). Aber hat der Erhabene dies etwa gesagt, obwohl er wusste, dass Ambaᅧᅩha zornig werden würde, oder wusste er es nicht? Er sagte es im Wissen darum. Warum sagte er es im Wissen darum? Um dessen Stolz zu brechen. Denn der Erhabene erkannte: ‐Wenn ich dies sage, wird dieser junge Mann zornig werden und meine Verwandten beschimpfen. Dann werde ich, so wie ein geschickter Arzt einen krankhaften Stoff (Galle etc.) zum Ausspucken bringt und entfernt, eben so durch die (wahre) Abstammung seine (behauptete) Abstammung, und durch die Herkunftsbeschreibung seine (falsche) Herkunftsbeschreibung offenlegen. Ich werde das Stolzbanner, das wie bis zum höchsten Himmel emporragt, an der Wurzel abschlagen und zu Fall bringen.‐ ‐Khuṃsento‐ bedeutet kränkend. ‐Vambhento‐ bedeutet verachtend. ‐Pāpito bhavissatī‐ bedeutet, er wird in einen Zustand von Boshaftigkeit und anderen Fehlern geraten.‐

චණ්ඩාති මානනිස්සිතකොධයුත්තා. ඵරුසාති ඛරා. ලහුසාති ලහුකා. අප්පකෙනෙව තුස්සන්ති වා දුස්සන්ති වා උදකපිට්ඨෙ අලාබුකටාහං විය අප්පකෙනෙව උප්ලවන්ති. භස්සාති බහුභාණිනො. සක්‍යානං මුඛෙ විවටෙ අඤ්ඤස්ස වචනොකාසො නත්ථීති අධිප්පායෙනෙව වදති. සමානාති ඉදං සන්තාති පුරිමපදස්ස වෙවචනං. න සක්කරොන්තීති න බ්‍රාහ්මණානං සුන්දරෙනාකාරෙන කරොන්ති. න ගරුං කරොන්තීති බ්‍රාහ්මණෙසු ගාරවං න කරොන්ති. න මානෙන්තීති න මනෙන පියායන්ති. න පූජෙන්තීති මාලාදීහි නෙසං පූජං න කරොන්ති. න අපචායන්තීති අභිවාදනාදීහි නෙසං අපචිතිකම්මං නීචවුත්තිං න දස්සෙන්ති තයිදන්ති තං ඉදං. යදිමෙ සක්‍යාති යං ඉමෙ සක්‍යා න බ්‍රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති…පෙ… න අපචායන්ති, තං තෙසං අසක්කාරකරණාදි සබ්බං න යුත්තං, නානුලොමන්ති අත්ථො.

‐Caṇḍā‐ bedeutet von Stolz getragener Zorn. ‐Pharusā‐ bedeutet rauh. ‐Lahusā‐ bedeutet leichtfertig. Schon bei geringstem Anlass freuen sie sich oder ärgern sie sich; wie eine Kürbisschale auf der Wasseroberfläche tauchen sie bei geringstem Anlass obenauf. ‐Bhassā‐ bedeutet geschwätzig. Dies wird in der Absicht gesagt: ‐Wenn die Sakyer den Mund öffnen, gibt es für das Wort eines anderen keinen Raum mehr.‐ ‐Samānā‐ ist ein Synonym für das vorhergehende Wort ‐santā‐ (seiend). ‐Na sakkarontīti‐ bedeutet, sie behandeln die Brahmanen nicht auf ehrenvolle Weise. ‐Na garuṃ karontīti‐ bedeutet, sie erweisen den Brahmanen keinen Respekt. ‐Na mānentīti‐ bedeutet, sie hegen keine Zuneigung im Geiste. ‐Na pūjentīti‐ bedeutet, sie verehren sie nicht mit Blumen und dergleichen. ‐Na apacāyantīti‐ bedeutet, sie zeigen keine Ehrerbietung durch Grußgesten oder demütiges Verhalten. ‐Tayidaṃ‐ ist die Worttrennung von ‐taṃ idaṃ‐. Dass diese Sakyer die Brahmanen nicht ehren ... bis ... nicht respektieren, all dieses Verhalten von ihnen – der Mangel an Ehrerbietung usw. – ist nicht rechtmäÑig und ihrer Herkunft nicht angemessen, so die Bedeutung.‐

දුතියඉබ්භවාදවණ්ණනා

Erläuterung des zweiten Vorwurfs der Unzivilisiertheit (Ibbhavāda).

265. අපරද්ධුන්ති අපරජ්ඣිංසු. එකමිදාහන්ති එත්ථ ඉදන්ති නිපාතමත්තං. එකං අහන්ති අත්ථො. සන්ධාගාරන්ති රජ්ජඅනුසාසනසාලා. සක්‍යාති අභිසිත්තරාජානො[Pg.229]. සක්‍යකුමාරාති අනභිසිත්තා. උච්චෙසූති යථානුරූපෙසු පල්ලඞ්කපීඨකවෙත්තාසනඵලකචිත්තත්ථරණාදිභෙදෙසු. සඤ්ජග්ඝන්තාති උප්පණ්ඩනවසෙන මහාහසිතං හසන්තා. සංකීළන්තාති හසිතමත්ත කරණඅඞ්ගුලිසඞ්ඝට්ටනපාණිප්පහාරදානාදීනි කරොන්තා. මමඤ්ඤෙව මඤ්ඤෙති එවමහං මඤ්ඤාමි, මමඤ්ඤෙව අනුහසන්ති, න අඤ්ඤන්ති.

265. ‐Aparaddhuṃ‐ bedeutet, sie haben sich vergangen. ‐Ekamidāhaṃ‐: Hier ist ‐idaṃ‐ bloß eine Partikel; die Bedeutung ist ‐ich einmal‐. ‐Sandhāgāraṃ‐ ist die Versammlungshalle für Regierungsangelegenheiten. ‐Sakyā‐ sind die gesalbten Könige. ‐Sakyakumārā‐ sind die ungesalbten Prinzen. ‐Uccesū‐ bedeutet auf den jeweils angemessenen Prunksitzen, Stöcken, Rohrsesseln, Holzbrettern, bunt bestickten Decken und dergleichen. ‐Sañjagghantā‐ bedeutet, sie lachten laut in einer Weise des Verspottens. ‐Saṃkīḷantā‐ bedeutet, sie machten Witze, schnippten mit den Fingern, klatschten in die Hände usw. ‐Mamaññeva maññe‐ bedeutet: ‐Ich glaube, sie lachten über mich persönlich und über niemand anderen.‐

කස්මා පන තෙ එවමකංසූති? තෙ කිර අම්බට්ඨස්ස කුලවංසං ජානන්ති. අයඤ්ච තස්මිං සමයෙ යාව පාදන්තා ඔලම්බෙත්වා නිවත්ථසාටකස්ස එකෙන හත්ථෙන දුස්සකණ්ණං ගහෙත්වා ඛන්ධට්ඨිකං නාමෙත්වා මානමදෙන මත්තො විය ආගච්ඡති. තතො – ‘‘පස්සථ භො අම්හාකං දාසස්ස කණ්හායනගොත්තස්ස අම්බට්ඨස්ස ආගමනකාරණ’’න්ති වදන්තා එවමකංසු. සොපි අත්තනො කුලවංසං ජානාති. තස්මා ‘‘මමඤ්ඤෙව මඤ්ඤෙ’’ති තක්කයිත්ථ.

Warum aber taten sie das? Es heißt, sie kannten Ambaᅧᅩhas Herkunft. Und er kam zu jener Zeit an, wobei er mit einer Hand den Saum seines bis zu den Füßen herabhängenden Gewandes hielt, seine Schultern stolz erhob und wie berauscht von Hochmut daherkam. Daraufhin taten sie dies und sagten: ‐Seht doch, ihr Herren, den Grund für das Kommen des Ambaᅧᅩha aus dem Kaṇhāyana-Clan, unserem Sklavensohn.‐ Auch er selbst kannte seine Herkunft. Deshalb vermutete er: ‐Ich glaube, sie meinen mich.‐

ආසනෙනාති ‘‘ඉදමාසනං, එත්ථ නිසීදාහී’’ති එවං ආසනෙන නිමන්තනං නාම හොති, තථා න කොචි අකාසි.

‐Āsanenā‐: Eine Einladung durch einen Sitzplatz besteht darin, zu sagen: ‐Dies ist ein Sitzplatz, setz dich hierher.‐ So etwas tat jedoch niemand.‐

තතියඉබ්භවාදවණ්ණනා

Erläuterung des dritten Vorwurfs der Unzivilisiertheit (Ibbhavāda).

266. ලටුකිකාති ඛෙත්තලෙඩ්ඩූනං අන්තරෙනිවාසිනී ඛුද්දකසකුණිකා. කුලාවකෙති නිවාසනට්ඨානෙ. කාමලාපිනීති යදිච්ඡකභාණිනී, යං යං ඉච්ඡති තං තං ලපති, න තං කොචි හංසො වා කොඤ්චො වා මොරො වා ආගන්ත්වා ‘‘කිං ත්වං ලපසී’ති නිසෙධෙති. අභිසජ්ජිතුන්ති කොධවසෙන ලග්ගිතුං.

266. ‐Laṭukikā‐ ist ein kleiner Vogel, der zwischen den Erdschollen auf den Feldern lebt. ‐Kulāvake‐ bedeutet in ihrem Nest. ‐Kāmalāpinī‐ bedeutet, sie spricht nach Belieben; was immer sie sagen will, das zwitschert sie. Kein Schwan, kein Kranich und kein Pfau kommt daher und hindert sie mit den Worten: ‐Was schwätzt du da?‐. ‐Abhisajjituṃ‐ bedeutet, aus Zorn hängen zu bleiben.‐

එවං වුත්තෙ මාණවො – ‘‘අයං සමණො ගොතමො අත්තනො ඤාතකෙ ලටුකිකසදිසෙ කත්වා අම්හෙ හංසකොඤ්චමොරසදිසෙ කරොති, නිම්මානො දානි ජාතො’’ති මඤ්ඤමානො උත්තරි චත්තාරො වණ්ණෙ දස්සෙති.

Als dies gesagt wurde, dachte der junge Mann: ‐Dieser Asket Gotama macht seine eigenen Verwandten dem kleinen Vogel gleich und stellt uns wie Schwäne, Kraniche oder Pfauen dar; er ist nun frei von Stolz geworden.‐ In diesem Glauben legte er die vier Stände dar.‐

දාසිපුත්තවාදවණ්ණනා

Erläuterung der Rede vom Sklavensohn (Dāsiputtavāda).

267. නිම්මාදෙතීති නිම්මදෙති නිම්මානෙ කරොති. යංනූනාහන්ති යදි පනාහං. ‘‘කණ්හායනොහමස්මි, භො ගොතමා’’ති ඉදං කිර වචනං අම්බට්ඨො තික්ඛත්තුං [Pg.230] මහාසද්දෙන අවොච. කස්මා අවොච? කිං අසුද්ධභාවං න ජානාතීති? ආම ජානාති. ජානන්තොපි භවපටිච්ඡන්නමෙතං කාරණං, තං අනෙන න දිට්ඨං. අපස්සන්තො මහාසමණො කිං වක්ඛතීති මඤ්ඤමානො මානථද්ධතාය අවොච. මාතාපෙත්තිකන්ති මාතාපිතූනං සන්තකං. නාමගොත්තන්ති පණ්ණත්තිවසෙන නාමං, පවෙණීවසෙන ගොත්තං. අනුස්සරතොති අනුස්සරන්තස්ස කුලකොටිං සොධෙන්තස්ස. අය්‍යපුත්තාති සාමිනො පුත්තා. දාසිපුත්තොති ඝරදාසියාව පුත්තො. තස්මා යථා දාසෙන සාමිනො උපසඞ්කමිතබ්බා, එවං අනුපසඞ්කමන්තං තං දිස්වා සක්‍යා අනුජග්ඝිංසූති දස්සෙති.

267. „Nimmādeti“ bedeutet, er macht sie frei von Stolz, er handelt ohne Hochmut. „Yaṃnūnāhaṃ“ bedeutet: „Wenn ich doch nur fragen könnte“. Ambaṭṭha sagte diese Worte: „Ich bin ein Kaṇhāyana, o Gotama“, so heißt es, dreimal mit lauter Stimme. Warum sagte er das? Wusste er etwa nichts von seiner unsauberen Herkunft? Doch, er wusste es. Obwohl er es wusste, dachte er: „Dieser Grund für die Unreinheit ist verborgen, er wurde von diesem (Asketen Gotama) nicht gesehen.“ Im Glauben, der große Asket könne nichts sagen, wenn er es nicht sähe, sprach er aus starrem Hochmut. „Mātāpettikaṃ“ bezieht sich auf das, was von Mutter und Vater stammt. „Nāmagottaṃ“ bedeutet der Name durch Bezeichnung und die Sippe durch die Abstammungslinie. „Anussarato“ bedeutet, während man sich erinnert oder das Ende des Geschlechts reinigt. „Ayyaputtā“ sind die Söhne der Herren. „Dāsiputto“ ist der Sohn einer Hausmagd. Daher zeigt dies: So wie ein Diener sich den Herren nähern sollte, sahen die Sakyer ihn, wie er sich nicht so näherte, und lachten ihn aus.

ඉතො පරං තස්ස දාසභාවං සක්‍යානඤ්ච සාමිභාවං පකාසෙත්වා අත්තනො ච අම්බට්ඨස්ස ච කුලවංසං ආහරන්තො සක්‍යා ඛො පනාතිආදිමාහ. තත්ථ දහන්තීති ඨපෙන්ති, ඔක්කාකො නො පුබ්බපුරිසොති, එවං කරොන්තීති අත්ථො. තස්ස කිර රඤ්ඤො කථනකාලෙ උක්කා විය මුඛතො පභා නිච්ඡරති, තස්මා තං ‘‘ඔක්කාකො’’ති සඤ්ජානිංසූති. පබ්බාජෙසීති නීහරි.

Danach offenbarte er dessen Sklavenschaft und die Herrschaft der Sakyer und brachte die Familiengeschichte von Ambaṭṭha vor, beginnend mit „Sakyā kho pana“. Dabei bedeutet „dahanti“: sie setzen fest oder bestimmen. „Okkāka ist unser Vorfahre“, so tun sie es, das ist die Bedeutung. Es heißt, dass zu jener Zeit, als jener König sprach, Licht wie von einer Fackel aus seinem Mund drang; deshalb nannten sie ihn „Okkāka“ (der Fackelmund). „Pabbājesi“ bedeutet: er trieb sie hinaus.

ඉදානි තෙ නාමවසෙන දස්සෙන්තො – ‘‘ඔක්කාමුඛ’’න්තිආදිමාහ. තත්‍රායං අනුපුබ්බී කථා – පඨමකප්පිකානං කිර රඤ්ඤො මහාසම්මතස්ස රොජො නාම පුත්තො අහොසි. රොජස්ස වරරොජො, වරරොජස්ස කල්‍යාණො, කල්‍යාණස්ස වරකල්‍යාණො, වරකල්‍යාණස්ස මන්ධාතා, මන්ධාතුස්ස වරමන්ධාතා, වරමන්ධාතුස්ස උපොසථො, උපොසථස්ස වරො, වරස්ස උපවරො, උපවරස්ස මඝදෙවො, මඝදෙවස්ස පරම්පරාය චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අහෙසුං. තෙසං පච්ඡතො තයො ඔක්කාකවංසා අහෙසුං. තෙසු තතියඔක්කාකස්ස පඤ්ච මහෙසියො අහෙසුං – හත්ථා, චිත්තා, ජන්තු, ජාලිනී, විසාඛාති. එකෙකිස්සා පඤ්චපඤ්චඉත්ථිසතපරිවාරා. සබ්බජෙට්ඨාය චත්තාරො පුත්තා – ඔක්කාමුඛො, කරකණ්ඩු, හත්ථිනිකො, සිනිසූරොති. පඤ්ච ධීතරො – පියා, සුප්පියා, ආනන්දා, විජිතා, විජිතසෙනාති. ඉති සා නව පුත්තෙ විජායිත්වා කාලමකාසි.

Nun zeigte er sie gemäß ihren Namen und sprach: „Okkāmukha“ und so weiter. Dies ist die Überlieferung in der Reihenfolge: In der ersten Weltzeit, so heißt es, hatte der König Mahāsammata einen Sohn namens Rojo. Der Sohn von Rojo war Vararojo, von Vararojo kam Kalyāṇo, von Kalyāṇo Varakalyāṇo, von Varakalyāṇo Mandhātā, von Mandhātā Varamandhātā, von Varamandhātā Uposatho, von Uposatho Varo, von Varo Upavaro, von Upavaro Maghadevo. In der Nachfolge von Maghadevo gab es vierundachtzigtausend Khattiyas. Nach ihnen gab es drei Okkāka-Linien. Unter diesen hatte der dritte Okkāka fünf Hauptgemahlinnen: Hatthā, Cittā, Jantu, Jālinī und Visākhā. Jede hatte ein Gefolge von fünfhundert Frauen. Die älteste hatte vier Söhne: Okkāmukha, Karakaṇḍu, Hatthinika und Sinisūra, sowie fünf Töchter: Piyā, Suppiyā, Ānandā, Vijitā und Vijitasenā. So verstarb sie, nachdem sie neun Kinder geboren hatte.

අථ රාජා අඤ්ඤං දහරිං අභිරූපං රාජධීතරං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි. සා ජන්තුං නාම පුත්තං විජායි. අථ නං පඤ්චමදිවසෙ අලඞ්කරිත්වා [Pg.231] රඤ්ඤො දස්සෙසි. රාජා තුට්ඨො තස්සා වරං අදාසි. සා ඤාතකෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා පුත්තස්ස රජ්ජං යාචි. රාජා – ‘‘නස්ස, වසලි, මම පුත්තානං අන්තරායං ඉච්ඡසී’’ති තජ්ජෙසි. සා පුනප්පුනං රහො රාජානං පරිතොසෙත්වා – ‘‘මහාරාජ, මුසාවාදො නාම න වට්ටතී’’තිආදීනි වත්වා යාචතියෙව. අථ රාජා පුත්තෙ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං තාතා, තුම්හාකං කනිට්ඨං ජන්තුකුමාරං දිස්වා තස්ස මාතුයා සහසා වරං අදාසිං, සා පුත්තස්ස රජ්ජං පරිණාමෙතුං ඉච්ඡති. තුම්හෙ ඨපෙත්වා මඞ්ගලහත්ථිං මඞ්ගලඅස්සං මඞ්ගලරථඤ්ච යත්තකෙ ඉච්ඡථ, තත්තකෙ හත්ථිඅස්සරථෙ ගහෙත්වා ගච්ඡථ. මමච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කරෙය්‍යාථා’’ති, අට්ඨහි අමච්චෙහි සද්ධිං උය්‍යොජෙසි.

Da holte der König eine andere, junge und sehr schöne Königstochter und setzte sie als Hauptgemahlin ein. Sie gebar einen Sohn namens Jantu. Am fünften Tag schmückte sie ihn und zeigte ihn dem König. Der erfreute König gewidmete ihr eine Gunst. Sie beriet sich mit ihren Verwandten und bat um das Königreich für ihren Sohn. Der König schalt sie: „Verschwinde, du Niedrige! Willst du etwa Unheil für meine Söhne?“ Sie aber erfreute den König immer wieder im Geheimen und bat beharrlich: „O Großkönig, eine Lüge ist nicht angemessen.“ Da rief der König seine Söhne: „Meine Lieben, als ich euren jüngsten Bruder, den Prinzen Jantu, sah, gab ich seiner Mutter voreilig eine Gunst. Sie wünscht nun, das Reich auf ihren Sohn zu übertragen. Nehmt so viele Elefanten, Pferde und Wagen mit, wie ihr wollt – außer dem Festelefanten, dem Festpferd und dem Festwagen – und geht fort. Nach meinem Ableben sollt ihr zurückkehren und die Herrschaft übernehmen.“ So sandte er sie zusammen mit acht Ministern fort.

තෙ නානප්පකාරං රොදිත්වා කන්දිත්වා – ‘‘තාත, අම්හාකං දොසං ඛමථා’’ති රාජානඤ්චෙව රාජොරොධෙ ච ඛමාපෙත්වා, ‘‘මයම්පි භාතූහි සද්ධිං ගච්ඡාමා’’ති රාජානං ආපුච්ඡිත්වා නගරා නික්ඛන්තා භගිනියො ආදාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය පරිවුතා නගරා නික්ඛමිංසු. ‘‘කුමාරා පිතුඅච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කාරෙස්සන්ති, ගච්ඡාම නෙ උපට්ඨහාමා’’ති චින්තෙත්වා බහූ මනුස්සා අනුබන්ධිංසු. පඨමදිවසෙ යොජනමත්තා සෙනා අහොසි, දුතියෙ ද්වියොජනමත්තා, තතියෙ තියොජනමත්තා. කුමාරා මන්තයිංසු – ‘‘මහා බලකායො, සචෙ මයං කඤ්චි සාමන්තරාජානං මද්දිත්වා ජනපදං ගණ්හෙය්‍යාම, සොපි නො නප්පසහෙය්‍ය. කිං පරෙසං පීළාය කතාය, මහා අයං ජම්බුදීපො, අරඤ්ඤෙ නගරං මාපෙස්සාමා’’ති හිමවන්තාභිමුඛා ගන්ත්වා නගරවත්ථුං පරියෙසිංසු.

Sie weinten und klagten auf vielfältige Weise, baten den König und die Frauen des Harems um Verzeihung: „Vater, vergebt uns unsere Fehler!“ Nachdem sie den König und die Frauen des Harems um Verzeihung gebeten hatten, sagten sie: „Auch wir werden mit unseren Brüdern gehen“, baten den König um Erlaubnis, nahmen ihre Schwestern mit, die aus der Stadt ausgezogen waren, und verließen die Stadt, umgeben von einem viergliedrigen Heer. Viele Menschen folgten ihnen in dem Gedanken: „Die Prinzen werden nach dem Tod des Vaters zurückkehren und regieren; gehen wir und dienen ihnen.“ Am ersten Tag war das Heer eine Jojana groß, am zweiten zwei Jojanas, am dritten drei Jojanas. Die Prinzen berieten sich: „Die Streitmacht ist groß. Wenn wir einen benachbarten König unterwerfen und sein Land nehmen würden, könnte er uns nicht widerstehen. Doch was nützt es, anderen Leid zuzufügen? Dieser Jambudīpa ist weit. Wir werden eine Stadt im Wald errichten.“ So wandten sie sich dem Himalaya zu und suchten nach einem Platz für eine Stadt.

තස්මිඤ්ච සමයෙ අම්හාකං බොධිසත්තො බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා කපිලබ්‍රාහ්මණො නාම හුත්වා නික්ඛම්ම ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ සාකවනසණ්ඩෙ පණ්ණසාලං මාපෙත්වා වසති. සො කිර භුම්මජාලං නාම විජ්ජං ජානාති, යාය උද්ධං අසීතිහත්ථෙ ආකාසෙ, හෙට්ඨා ච භූමියම්පි ගුණදොසං පස්සති. එතස්මිං පදෙසෙ තිණගුම්බලතා දක්ඛිණාවට්ටා පාචීනාභිමුඛා ජායන්ති. සීහබ්‍යග්ඝාදයො මිගසූකරෙ සප්පබිළාරා ච මණ්ඩූකමූසිකෙ අනුබන්ධමානා තං පදෙසං පත්වා න සක්කොන්ති තෙ අනුබන්ධිතුං. තෙහි තෙ අඤ්ඤදත්ථු [Pg.232] සන්තජ්ජිතා නිවත්තන්තියෙව. සො – ‘‘අයං පථවියා අග්ගපදෙසො’’ති ඤත්වා තත්ථ අත්තනො පණ්ණසාලං මාපෙසි.

Zu jener Zeit war unser Bodhisatta in einer wohlhabenden Brahmanenfamilie geboren worden, hieß der Brahmane Kapila und war nach dem Verlassen des Hauses in die Hauslosigkeit als Seher (Isi) eingetreten. Er lebte in einer Blätterhütte in einem Sāka-Wald am Ufer eines Lotosteiches am Fuße des Himalaya. Er kannte, so heißt es, die Kunst namens „Bhummajāla“ (Erd-Netz), durch die er Vorzüge und Mängel achtzig Ellen weit im Himmel oben und achtzig Ellen tief in der Erde unten sowie auf dem Erdboden sehen konnte. An diesem Ort wuchsen Gräser, Gebüsche und Schlingpflanzen rechtsgewunden und nach Osten ausgerichtet. Löwen, Tiger und andere Raubtiere, die Hirschen oder Schweinen nachstellten, oder Schlangen und Katzen, die Fröschen oder Mäusen folgten, konnten die Jagd nicht fortsetzen, sobald sie diesen Ort erreichten. Sie kehrten vielmehr völlig eingeschüchtert um. Er erkannte: „Dies ist der vorzüglichste Ort auf Erden“ und errichtete dort seine Blätterhütte.

අථ තෙ කුමාරෙ නගරවත්ථුං පරියෙසමානෙ අත්තනො වසනොකාසං ආගතෙ දිස්වා පුච්ඡිත්වා තං පවත්තිං ඤත්වා තෙසු අනුකම්පං ජනෙත්වා අවොච – ‘‘ඉමස්මිං පණ්ණසාලට්ඨානෙ මාපිතං නගරං ජම්බුදීපෙ අග්ගනගරං භවිස්සති. එත්ථ ජාතපුරිසෙසු එකෙකො පුරිසසතම්පි පුරිසසහස්සම්පි අභිභවිතුං සක්ඛිස්සති. එත්ථ නගරං මාපෙථ, පණ්ණසාලට්ඨානෙ රඤ්ඤො ඝරං කරොථ. ඉමස්මිඤ්හි ඔකාසෙ ඨත්වා චණ්ඩාලපුත්තොපි චක්කවත්තිබලෙන අතිසෙය්‍යො’’ති. නනු, භන්තෙ, අය්‍යස්ස වසනොකාසොති? ‘‘මම වසනොකාසො’’ති මා චින්තයිත්ථ. මය්හං එකපස්සෙ පණ්ණසාලං කත්වා නගරං මාපෙත්වා කපිලවත්ථුන්ති නාමං කරොථා’’ති. තෙ තථා කත්වා තත්ථ නිවාසං කප්පෙසුං.

Daraufhin sah er jene Prinzen, die auf der Suche nach einem Platz für eine Stadt an seinen Wohnort gelangt waren. Nachdem er sie befragt und die Umstände erfahren hatte, empfand er Mitleid mit ihnen und sprach: „An dieser Stelle, wo meine Blätterhütte steht, wird eine errichtete Stadt die bedeutendste Stadt in Jambudīpa sein. Unter den hier geborenen Männern wird jeder Einzelne fähig sein, es selbst mit hundert oder tausend Männern aufzunehmen. Errichtet hier eine Stadt und baut das Haus des Königs an der Stelle der Blätterhütte. Denn wenn man an diesem Ort steht, ist selbst der Sohn eines Parias durch die Kraft eines Weltherrschers überlegen.“ Die Prinzen fragten: „Ehrwürdiger Herr, ist dies nicht der Wohnort des Edlen?“ Er antwortete: „Denkt nicht: ‚Es ist mein Wohnort‘. Baut mir an einer Seite eine Blätterhütte, errichtet die Stadt und gebt ihr den Namen Kapilavatthu.“ Dies taten sie und ließen sich dort nieder.

අථාමච්චා – ‘‘ඉමෙ දාරකා වයප්පත්තා, සචෙ නෙසං පිතා සන්තිකෙ භවෙය්‍ය, සො ආවාහවිවාහං කරෙය්‍ය. ඉදානි පන අම්හාකං භාරො’’ති චින්තෙත්වා කුමාරෙහි සද්ධිං මන්තයිංසු. කුමාරා අම්හාකං සදිසා ඛත්තියධීතරො නාම න පස්සාම, නාපි භගිනීනං සදිසෙ ඛත්තියකුමාරකෙ, අසදිසසංයොගෙ ච නො උප්පන්නා පුත්තා මාතිතො වා පිතිතො වා අපරිසුද්ධා ජාතිසම්භෙදං පාපුණිස්සන්ති. තස්මා මයං භගිනීහියෙව සද්ධිං සංවාසං රොචෙමාති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයෙන ජෙට්ඨකභගිනිං මාතුට්ඨානෙ ඨපෙත්වා අවසෙසාහි සංවාසං කප්පෙසුං.

Daraufhin dachten die Minister: „Diese jungen Männer sind nun erwachsen. Wäre ihr Vater in der Nähe, würde er für ihre Vermählung sorgen. Jetzt aber liegt diese Last bei uns.“ So berieten sie sich mit den Prinzen. Die Prinzen sagten: „Wir sehen keine Kṣatriya-Töchter, die uns ebenbürtig wären, noch sehen wir Kṣatriya-Prinzen, die unseren Schwestern ebenbürtig sind. Bei einer Verbindung mit Unwürdigen würden die von uns gezeugten Kinder – sei es von mütterlicher oder väterlicher Seite her – unrein sein und das Geschlecht verderben. Daher ziehen wir es vor, uns mit unseren eigenen Schwestern zu verbinden.“ Aus Furcht vor einer Vermischung der Kasten setzten sie die älteste Schwester an die Stelle der Mutter und gingen mit den übrigen Schwestern Verbindungen ein.

තෙසං පුත්තෙහි ච ධීතාහි ච වඩ්ඪමානානං අපරෙන සමයෙන ජෙට්ඨකභගිනියා කුට්ඨරොගො උදපාදි, කොවිළාරපුප්ඵසදිසානි ගත්තානි අහෙසුං. රාජකුමාරා ඉමාය සද්ධිං එකතො නිසජ්ජට්ඨානභොජනාදීනි කරොන්තානම්පි උපරි අයං රොගො සඞ්කමතීති චින්තෙත්වා එකදිවසං උය්‍යානකීළං ගච්ඡන්තා විය තං යානෙ ආරොපෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා භූමියං පොක්ඛරණිං ඛණාපෙත්වා තත්ථ ඛාදනීයභොජනීයෙන සද්ධිං තං පක්ඛිපිත්වා ඝරසඞ්ඛෙපෙන උපරි පදරං පටිච්ඡාදෙත්වා පංසුං දත්වා පක්කමිංසු.

Während sie an Söhnen und Töchtern zunahmen, erkrankte die älteste Schwester nach einiger Zeit an Aussatz; ihre Glieder wurden fleckig wie Koviḷāra-Blüten. Die Königssöhne dachten: „Diese Krankheit könnte sich sogar auf jene übertragen, die mit ihr zusammen sitzen, stehen oder essen.“ Unter dem Vorwand, zu einem Parkspiel zu gehen, ließen sie sie eines Tages auf einen Wagen steigen, fuhren in den Wald, ließen dort eine Grube in die Erde graben, setzten sie mit ausreichend festen und weichen Speisen hinein, deckten sie oben mit Holzplanken wie ein kleines Haus ab, schütteten Erde darüber und gingen davon.

තෙන [Pg.233] ච සමයෙන රාමො නාම බාරාණසිරාජා කුට්ඨරොගො නාටකිත්ථීහි ච ඔරොධෙහි ච ජිගුච්ඡියමානො තෙන සංවෙගෙන ජෙට්ඨපුත්තස්ස රජ්ජං දත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ පණ්ණසාලං මාපෙත්වා මූලඵලානි පරිභුඤ්ජන්තො නචිරස්සෙව අරොගො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා ඉතො චිතො ච විචරන්තො මහන්තං සුසිරරුක්ඛං දිස්වා තස්සබ්භන්තරෙ සොළසහත්ථප්පමාණං ඔකාසං සොධෙත්වා ද්වාරඤ්ච වාතපානඤ්ච යොජෙත්වා නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා තත්ථ වාසං කප්පෙසි. සො අඞ්ගාරකටාහෙ අග්ගිං කත්වා රත්තිං මිගසූකරාදීනං සද්දෙ සුණන්තො සයති. සො – ‘‘අසුකස්මිං පදෙසෙ සීහො සද්දමකාසි, අසුකස්මිං බ්‍යග්ඝො’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා පභාතෙ තත්ථ ගන්ත්වා විඝාසමංසං ආදාය පචිත්වා ඛාදති.

Zu jener Zeit lebte ein König von Benares namens Rāma, der ebenfalls an Aussatz erkrankte. Da er von seinen Tänzerinnen und seinem Harem verabscheut wurde, übergab er in seinem Kummer das Reich seinem ältesten Sohn und ging in den Wald. Dort errichtete er eine Blätterhütte und ernährte sich von Wurzeln und Früchten. Binnen kurzem wurde er gesund und seine Haut erstrahlte wie Gold. Als er hier und dort umherwanderte, erblickte er einen großen hohlen Baum. Er säuberte das Innere, das einen Raum von sechzehn Ellen maß, fügte eine Tür und ein Fenster ein, baute eine Leiter und richtete sich dort häuslich ein. Er hielt in einem Kohlenbecken ein Feuer brennend und schlief nachts, während er den Lauten von Wild, Schweinen und anderen Tieren lauschte. Er merkte sich: „An jener Stelle hat ein Löwe gebrüllt, an jener ein Tiger.“ Im Morgengrauen beging er diese Stellen, nahm die Fleischreste der Beute an sich, kochte sie und aß sie.

අථෙකදිවසං තස්මිං පච්චූසසමයෙ අග්ගිං ජාලෙත්වා නිසින්නෙ රාජධීතාය සරීරගන්ධෙන ආගන්ත්වා බ්‍යග්ඝො තස්මිං පදෙසෙ පංසුං වියූහන්තො පදරෙ විවරමකාසි, තෙන ච විවරෙන සා බ්‍යග්ඝං දිස්වා භීතා විස්සරමකාසි. සො තං සද්දං සුත්වා – ‘‘ඉත්ථිසද්දො එසො’’ති ච සල්ලක්ඛෙත්වා පාතොව තත්ථ ගන්ත්වා – ‘‘කො එත්ථා’’ති ආහ. මාතුගාමො සාමීති. කිං ජාතිකාසීති? ඔක්කාකමහාරාජස්ස ධීතා සාමීති. නික්ඛමාති? න සක්කා සාමීති. කිං කාරණාති? ඡවිරොගො මෙ අත්ථීති. සො සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡිත්වා ඛත්තියමානෙන අනික්ඛමන්තිං – ‘‘අහම්පි ඛත්තියො’’ති අත්තනො ඛත්තියභාවං ජානාපෙත්වා නිස්සෙණිං දත්වා උද්ධරිත්වා අත්තනො වසනොකාසං නෙත්වා සයං පරිභුත්තභෙසජ්ජානියෙව දත්වා නචිරස්සෙව අරොගං සුවණ්ණවණ්ණං කත්වා තාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි. සා පඨමසංවාසෙනෙව ගබ්භං ගණ්හිත්වා ද්වෙ පුත්තෙ විජායි, පුනපි ද්වෙති, එවං සොළසක්ඛත්තුම්පි විජායි. එවං ද්වත්තිංස භාතරො අහෙසුං. තෙ අනුපුබ්බෙන වුඩ්ඪිප්පත්තෙ පිතා සබ්බසිප්පානි සික්ඛාපෙසි.

Eines Tages im Morgengrauen, als er am Feuer saß, kam ein Tiger herbei, angelockt vom Körpergeruch der Königstochter. Er scharrte an der Erde an jenem Ort und riss eine Lücke in die Planken. Durch diese Lücke sah sie den Tiger und schrie vor Entsetzen auf. Er hörte die Stimme, erkannte: „Das ist die Stimme einer Frau“, ging am frühen Morgen dorthin und fragte: „Wer ist da?“ Sie antwortete: „Herr, eine Frau.“ Er fragte: „Welcher Kaste gehörst du an?“ Sie sagte: „Herr, ich bin die Tochter des Großkönigs Okkāka.“ Er sagte: „Komm heraus!“ Sie antwortete: „Herr, das ist mir nicht möglich.“ Auf die Frage „Warum nicht?“ sagte sie: „Ich habe eine Hautkrankheit.“ Er erkundigte sich nach ihrer ganzen Geschichte. Da sie aus Stolz auf ihre Kṣatriya-Herkunft nicht herauskommen wollte, gab er sich selbst als Kṣatriya zu erkennen. Er reichte ihr eine Leiter, holte sie heraus und führte sie zu seinem Wohnort. Dort gab er ihr dieselbe Medizin, die er selbst benutzt hatte, und machte sie binnen kurzem gesund, sodass ihre Haut wie Gold glänzte. Dann verband er sich mit ihr. Infolge dieser ersten Verbindung empfing sie und gebar zwei Söhne; später wiederum zwei, und so gebar sie insgesamt sechzehnmal. Es waren zweiunddreißig Brüder. Als sie nach und nach herangewachsen waren, lehrte der Vater sie alle Künste.

අථෙකදිවසං එකො රාමරඤ්ඤො නගරවාසී වනචරකො පබ්බතෙ රතනානි ගවෙසන්තො රාජානං දිස්වා සඤ්ජානිත්වා ආහ – ‘‘ජානාමහං, දෙව, තුම්හෙ’’ති. තතො නං රාජා සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡි. තස්මිංයෙව ච ඛණෙ තෙ දාරකා ආගමිංසු. සො තෙ දිස්වා – ‘‘කෙ ඉමෙ’’ති ආහ. ‘‘පුත්තා මෙ’’ති ච වුත්තෙ තෙසං මාතිකවංසං පුච්ඡිත්වා – ‘‘ලද්ධං දානි මෙ [Pg.234] පාභත’’න්ති නගරං ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. සො ‘පිතරං ආනයිස්සාමී’ති චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය තත්ථ ගන්ත්වා පිතරං වන්දිත්වා – ‘‘රජ්ජං, දෙව, සම්පටිච්ඡා’’ති යාචි. සො – ‘‘අලං, තාත, න තත්ථ ගච්ඡාමි, ඉධෙව මෙ ඉමං රුක්ඛං අපනෙත්වා නගරං මාපෙහී’’ති ආහ. සො තථා කත්වා තස්ස නගරස්ස කොලරුක්ඛං අපනෙත්වා කතත්තා කොලනගරන්ති ච බ්‍යග්ඝපථෙ කතත්තා බ්‍යග්ඝපථන්ති චාති ද්වෙ නාමානි ආරොපෙත්වා පිතරං වන්දිත්වා අත්තනො නගරං අගමාසි.

Eines Tages sah ein Waldläufer aus der Stadt des Königs Rāma, der im Gebirge nach Edelsteinen suchte, den König, erkannte ihn und sagte: „O Gebieter, ich kenne Euch.“ Daraufhin befragte ihn der König nach allen Umständen. In diesem Moment kamen die jungen Männer herbei. Der Waldläufer sah sie und fragte: „Wer sind diese?“ Auf die Antwort: „Es sind meine Söhne“, erkundigte er sich nach ihrer mütterlichen Abstammung. Er dachte: „Nun habe ich eine gute Nachricht erhalten“, kehrte in die Stadt zurück und berichtete es dem König (dem Sohn Rāmas). Dieser dachte: „Ich werde meinen Vater zurückholen“, zog mit einem viergliedrigen Heer dorthin, verneigte sich vor seinem Vater und bat: „O Gebieter, nehmt das Reich wieder an.“ Er antwortete: „Genug, mein Sohn, ich werde nicht dorthin gehen. Erschaffe mir genau hier eine Stadt, indem du diesen Kola-Baum entfernst.“ Der Sohn tat, wie ihm geheißen. Weil die Stadt an der Stelle errichtet wurde, wo der Kola-Baum entfernt worden war, nannte man sie Kolanagara, und weil sie am Pfad der Tiger lag, nannte man sie Vyagghapatha. So gab er ihr zwei Namen, verneigte sich vor seinem Vater und kehrte in seine eigene Stadt zurück.

තතො වයප්පත්තෙ කුමාරෙ මාතා ආහ – ‘‘තාතා, තුම්හාකං කපිලවත්ථුවාසිනො සක්‍යා මාතුලා සන්ති. මාතුලධීතානං පන වො එවරූපං නාම කෙසග්ගහණං හොති, එවරූපං දුස්සගහණං. යදා තා න්හානතිත්ථං ආගච්ඡන්ති, තදා ගන්ත්වා යස්ස යා රුච්චති, සො තං ගණ්හතූ’’ති. තෙ තථෙව ගන්ත්වා තාසු න්හත්වා සීසං සුක්ඛාපයමානාසු යං යං ඉච්ඡිංසු, තං තං ගහෙත්වා නාමං සාවෙත්වා අගමිංසු. සක්‍යරාජානො සුත්වා ‘‘හොතු, භණෙ, අම්හාකං ඤාතකා එව තෙ’’ති තුණ්හී අහෙසුං. අයං සක්‍යකොලියානං උප්පත්ති. එවං තෙසං සක්‍යකොලියානං අඤ්ඤමඤ්ඤං ආවාහවිවාහං කරොන්තානං යාව බුද්ධකාලා අනුපච්ඡින්නොව වංසො ආගතො. තත්ථ භගවා සක්‍යවංසං දස්සෙතුං – ‘‘තෙ රට්ඨස්මා පබ්බාජිතා හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ සම්මන්තීති වසන්ති. සක්‍යා වත භොති රට්ඨස්මා පබ්බාජිතා අරඤ්ඤෙ වසන්තාපි ජාතිසම්භෙදමකත්වා කුලවංසං අනුරක්ඛිතුං සක්‍යා, සමත්ථා, පටිබලාති අත්ථො. තදග්ගෙති තං අග්ගං කත්වා, තතො පට්ඨායාති අත්ථො. සො ච නෙසං පුබ්බපුරිසොති සො ඔක්කාකො රාජා එතෙසං පුබ්බපුරිසො. නත්ථි එතෙසං ගහපතිවංසෙන සම්භෙදමත්තම්පීති.

Danach, als die Söhne das Erwachsenenalter erreicht hatten, sprach die Mutter: „Liebe Söhne, eure Onkel sind die Sakyer, die in Kapilavatthu leben. Das Haar der Töchter eurer Onkel wird so gefasst und die Kleidung so getragen. Wenn sie zum Badeplatz kommen, soll derjenige, dem eine gefällt, dorthin gehen und sie nehmen.“ Sie gingen genau so dorthin, und während jene Prinzessinnen badeten und ihr Haar trockneten, nahmen sie jeweils diejenige, die sie begehrten, gaben ihre Namen bekannt und kehrten zurück. Als die Sakya-Könige davon hörten, schwiegen sie und dachten: „Es sei so, Leute, sie sind ja unsere Verwandten.“ Dies ist die Entstehung der Sakyer und Koliyer. So setzte sich das Geschlecht der Sakyer und Koliyer durch gegenseitige Heiraten bis zur Zeit des Buddha ununterbrochen fort. Dort sagte der Erhabene, um das Geschlecht der Sakyer aufzuzeigen: „Sie wurden aus dem Land vertrieben [und ließen sich] am Ufer eines Teiches an den Hängen des Himalaya [nieder]“ usw. „Sammanti“ bedeutet „sie wohnen“. Der Ausdruck „Sakyā vata bhoti“ bedeutet: „Obwohl sie aus dem Land vertrieben wurden und im Wald lebten, waren sie wahrlich fähig, imstande und vermochten es, ihr Familiengeschlecht zu bewahren, ohne die Reinheit der Geburt zu vermischen.“ „Tadagge“ bedeutet „das als Erstes nehmend“, also „von da an“. „So ca nesaṃ pubbapuriso“: Jener König Okkāka ist der Vorfahre dieser Sakyer. Es gibt bei ihnen nicht einmal eine Spur der Vermischung mit dem Geschlecht der Hausväter.

එවං සක්‍යවංසං පකාසෙත්වා ඉදානි අම්බට්ඨවංසං පකාසෙන්තො – ‘‘රඤ්ඤො ඛො පනා’’තිආදිමාහ. කණ්හං නාම ජනෙසීති කාළවණ්ණං අන්තොකුච්ඡියංයෙව සඤ්ජාතදන්තං පරූළ්හමස්සුදාඨිකං පුත්තං විජායි. පබ්‍යාහාසීති යක්ඛො ජාතොති භයෙන පලායිත්වා ද්වාරං පිධාය ඨිතෙසු ඝරමානුසකෙසු ඉතො චිතො ච විචරන්තො ධොවථ මන්තිආදීනි වදන්තො උච්චාසද්දමකාසි.

Nachdem er so das Geschlecht der Sakyer dargelegt hatte, sagte er nun, um das Geschlecht des Ambaṭṭha aufzuzeigen: „Des Königs jedoch...“ usw. „Er zeugte einen [Sohn namens] Kaṇha“ bedeutet, sie gebar einen Sohn von schwarzer Farbe, der bereits im Mutterleib Zähne entwickelt hatte und einen voll entwickelten Bart sowie Eckzähne besaß. „Er stieß Rufe aus“ bedeutet, dass er laute Rufe ausstieß und hin und her wanderte, während er sagte: „Wascht mich!“ und so weiter, während die Hausbewohner vor Angst flohen, die Tür schlossen und draußen blieben, in dem Gedanken: „Ein Yakkha ist geboren worden, ein Pisāca ist geboren worden.“

268. තෙ [Pg.235] මාණවකා භගවන්තං එතදවොචුන්ති අත්තනො උපාරම්භමොචනත්ථාය – ‘‘එතං මා භව’’න්තිආදිවචනං අවොචුං. තෙසං කිර එතදහොසි – ‘‘අම්බට්ඨො අම්හාකං ආචරියස්ස ජෙට්ඨන්තෙවාසී, සචෙ මයං එවරූපෙ ඨානෙ එකද්වෙවචනමත්තම්පි න වක්ඛාම, අයං නො ආචරියස්ස සන්තිකෙ අම්හෙ පරිභින්දිස්සතී’’ති උපාරම්භමොචනත්ථං එවං අවොචුං. චිත්තෙන පනස්ස නිම්මදභාවං ආකඞ්ඛන්ති. අයං කිර මානනිස්සිතත්තා තෙසම්පි අප්පියොව. කල්‍යාණවාක්කරණොති මධුරවචනො. අස්මිං වචනෙති අත්තනා උග්ගහිතෙ වෙදත්තයවචනෙ. පටිමන්තෙතුන්ති පුච්ඡිතං පඤ්හං පටිකථෙතුං, විස්සජ්ජෙතුන්ති අත්ථො. එතස්මිං වා දාසිපුත්තවචනෙ. පටිමන්තෙතුන්ති උත්තරං කථෙතුං.

268. Jene jungen Brahmanen sagten dies zum Erhabenen, um sich von dem Vorwurf zu befreien; sie sprachen Worte wie „Möge dies nicht sein“. Es heißt, sie dachten: „Ambaṭṭha ist der älteste Schüler unseres Lehrers. Wenn wir an einer solchen Stelle nicht auch nur ein oder zwei Worte sagen, wird er uns bei unserem Lehrer verleumden.“ Um ihn vom Vorwurf zu befreien, sprachen sie so. In ihrem Herzen jedoch wünschten sie, dass sein Stolz gebrochen würde. Es heißt, dass er auch ihnen wegen seiner Überheblichkeit missfiel. „Kalyāṇavākkaraṇo“ bedeutet einer mit lieblicher Stimme. „In dieser Rede“ bezieht sich auf die Worte der drei Veden, die er selbst gelernt hat. „Paṭimantetuṃ“ bedeutet, auf eine gestellte Frage zu antworten oder sie zu lösen. Oder in Bezug auf das Wort „Sohn einer Sklavin“ bedeutet „paṭimantetuṃ“, eine Gegenantwort zu geben.

269. අථ ඛො භගවාති අථ ඛො භගවා – ‘‘සචෙ ඉමෙ මාණවකා එත්ථ නිසින්නා එවං උච්චාසද්දං කරිස්සන්ති, අයං කථා පරියොසානං න ගමිස්සති. හන්ද, නෙ නිස්සද්දෙ කත්වා අම්බට්ඨෙනෙව සද්ධිං කථෙමී’’ති තෙ මාණවකෙ එතදවොච. තත්ථ මන්තව්හොති මන්තයථ. මයා සද්ධිං පටිමන්තෙතූති මයා සහ කථෙතු. එවං වුත්තෙ මාණවකා චින්තයිංසු – ‘‘අම්බට්ඨො තාව දාසිපුත්තොසීති වුත්තෙ පුන සීසං උක්ඛිපිතුං නාසක්ඛි. අයං ඛො ජාති නාම දුජ්ජානා, සචෙ අඤ්ඤම්පි කිඤ්චි සමණො ගොතමො ‘ත්වං දාසො’ති වක්ඛති, කො තෙන සද්ධිං අඩ්ඩං කරිස්සති. අම්බට්ඨො අත්තනා බද්ධං පුටකං අත්තනාව මොචෙතූ’’ති අත්තානං පරිමොචෙත්වා තස්සෙව උපරි ඛිපන්තා – ‘‘සුජාතො ච භො ගොතමා’’තිආදිමාහංසු.

269. „Da nun der Erhabene“: Da dachte der Erhabene: „Wenn diese jungen Brahmanen hier sitzen und so einen Lärm machen, wird dieses Gespräch nicht zu Ende kommen. Wohlan, ich werde sie zum Schweigen bringen und nur mit Ambaṭṭha sprechen.“ So sagte er zu jenen jungen Brahmanen: [Sprecht nicht so]. Dabei bedeutet „mantavho“: beratschlagt euch. „Möge er mit mir antworten“ bedeutet: er soll mit mir sprechen. Als dies gesagt wurde, dachten die jungen Brahmanen: „Als Ambaṭṭha gesagt wurde ‚Du bist der Sohn einer Sklavin‘, konnte er den Kopf nicht mehr heben. Diese Sache mit der Herkunft ist wahrlich schwer zu durchschauen. Wenn der Asket Gotama zu irgendjemand anderem sagt ‚Du bist ein Sklave‘, wer könnte dann noch mit ihm debattieren? Ambaṭṭha soll das Bündel, das er selbst geschnürt hat, auch selbst wieder lösen.“ Indem sie sich so aus der Verantwortung zogen und die Last auf ihn legten, sagten sie: „Edel geboren ist der Herr Gotama“ usw.

270. සහධම්මිකොති සහෙතුකො සකාරණො. අකාමා බ්‍යාකාතබ්බොති අත්තනා අනිච්ඡන්තෙනපි බ්‍යාකරිතබ්බො, අවස්සං විස්සජ්ජෙතබ්බොති අත්ථො. අඤ්ඤෙන වා අඤ්ඤං පටිචරිස්සසීති අඤ්ඤෙන වචනෙන අඤ්ඤං වචනං පටිචරිස්සසි අජ්ඣොත්ථරිස්සසි, පටිච්ඡාදෙස්සසීති අත්ථො. යො හි ‘‘කිං ගොත්තො ත්ව’’න්ති එවං පුට්ඨො – ‘‘අහං තයො වෙදෙ ජානාමී’’තිආදීනි වදති, අයං අඤ්ඤෙන අඤ්ඤං පටිචරති නාම. පක්කමිස්සසි වාති පුච්ඡිතං පඤ්හං ජානන්තොව අකථෙතුකාමතාය උට්ඨායාසනා පක්කමිස්සසි වා.

270. „Sahadhammiko“ bedeutet mit einem Grund und einer Ursache versehen. „Muss auch gegen seinen Willen geantwortet werden“ bedeutet, dass er antworten muss, auch wenn er es selbst nicht wünscht; er muss die Frage unbedingt lösen. „Etwas mit etwas anderem verhüllen“ bedeutet, eine Antwort durch eine andere Aussage zu umgehen, sie zu überdecken oder zu verbergen. Wer nämlich auf die Frage „Welcher Kaste gehörst du an?“ mit „Ich kenne die drei Veden“ usw. antwortet, der verhüllt eine Sache mit einer anderen. „Oder ob du weggehen wirst“ bedeutet, ob du, obwohl du die gestellte Frage kennst, von deinem Sitz aufstehen und weggehen wirst, weil du nicht antworten willst.

තුණ්හී [Pg.236] අහොසීති සමණො ගොතමො මං සාමංයෙව දාසිපුත්තභාවං කථාපෙතුකාමො, සාමං කථිතෙ ච දාසො නාම ජාතොයෙව හොති. අයං පන ද්වතික්ඛත්තුං චොදෙත්වා තුණ්හී භවිස්සති, තතො අහං පරිවත්තිත්වා පක්කමිස්සාමීති චින්තෙත්වා තුණ්හී අහොසි.

„Er schwieg“: Er dachte: „Der Asket Gotama möchte, dass ich selbst den Umstand, der Sohn einer Sklavin zu sein, ausspreche. Wenn ich es selbst sage, steht fest, dass ich ein Sklave bin. Dieser wird jedoch nach zwei- oder dreimaliger Aufforderung schweigen; dann werde ich mich umdrehen und weggehen.“ In diesem Gedanken blieb er stumm.

271. වජිරං පාණිම්හි අස්සාති වජිරපාණි. යක්ඛොති න යො වා සො වා යක්ඛො, සක්කො දෙවරාජාති වෙදිතබ්බො. ආදිත්තන්ති අග්ගිවණ්ණං. සම්පජ්ජලිතන්ති සුට්ඨු පජ්ජලිතං. සජොතිභූතන්ති සමන්තතො ජොතිභූතං, එකග්ගිජාලභූතන්ති අත්ථො. ඨිතො හොතීති මහන්තං සීසං, කන්දලමකුළසදිසා දාඨා භයානකානි අක්ඛිනාසාදීනි එවං විරූපරූපං මාපෙත්වා ඨිතො.

271. „In dessen Hand ein Vajira ist“: [daher wird er] Vajirapāṇi genannt. „Yakkha“: Man sollte wissen, dass dies nicht irgendein beliebiger Yakkha ist, sondern Sakka, der König der Götter. „Ādittaṃ“ bedeutet feuerfarben. „Sampajjalitaṃ“ bedeutet heftig lodernd. „Sajotibhūtaṃ“ bedeutet ringsumher leuchtend; es meint, zu einer einzigen Flammenmasse geworden zu sein. „Er steht da“ bedeutet, dass er dort steht, nachdem er eine furchterregende Gestalt erschaffen hat, mit einem gewaltigen Kopf, Eckzähnen wie Kanthal-Knospen und schrecklichen Augen, Nase usw.

කස්මා පනෙස ආගතොති? දිට්ඨිවිස්සජ්ජාපනත්ථං. අපි ච – ‘‘අහඤ්චෙව ඛො පන ධම්මං දෙසෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න ආජානෙය්‍යු’’න්ති එවං ධම්මදෙසනාය අප්පොස්සුක්කභාවං ආපන්නෙ භගවති සක්කො මහාබ්‍රහ්මුනා සද්ධිං ආගන්ත්වා – ‘‘භගවා ධම්මං දෙසෙථ, තුම්හාකං ආණාය අවත්තමානෙ මයං වත්තාපෙස්සාම, තුම්හාකං ධම්මචක්කං හොතු, අම්හාකං ආණාචක්ක’’න්ති පටිඤ්ඤං අකාසි. තස්මා – ‘‘අජ්ජ අම්බට්ඨං තාසෙත්වා පඤ්හං විස්සජ්ජාපෙස්සාමී’’ති ආගතො.

Warum aber ist dieser [Sakka] gekommen? Um die falsche Ansicht [Ambaṭṭhas] zu beseitigen. Überdies dachte der Erhabene: „Wenn ich nun die Lehre verkünden würde, würden die anderen meine Lehre nicht verstehen“, und neigte so zur Zurückhaltung hinsichtlich der Lehrverkündigung. Da kamen Sakka und Mahābrahma gemeinsam zum Erhabenen und gaben das Versprechen: „Erhabener, verkündet die Lehre! Wenn jemand Eurem Befehl nicht folgt, werden wir ihn dazu bringen, ihm zu folgen. Möge Euer Rad der Lehre (Dhammacakka) sein, und unser Rad der Macht (Āṇācakka).“ Deshalb kam er mit dem Gedanken: „Heute werde ich Ambaṭṭha in Schrecken versetzen und ihn dazu bringen, die Frage zu beantworten.“

භගවා චෙව පස්සති අම්බට්ඨො චාති යදි හි තං අඤ්ඤෙපි පස්සෙය්‍යුං, තං කාරණං අගරු අස්ස, ‘‘අයං සමණො ගොතමො අම්බට්ඨං අත්තනො වාදෙ අනොතරන්තං ඤත්වා යක්ඛං ආවාහෙත්වා දස්සෙසි, තතො අම්බට්ඨො භයෙන කථෙසී’’ති වදෙය්‍යුං. තස්මා භගවා චෙව පස්සති අම්බට්ඨො ච. තස්ස තං දිස්වාව සකලසරීරතො සෙදා මුච්චිංසු. අන්තොකුච්ඡි විපරිවත්තමානා මහාරවං විරවි. සො ‘‘අඤ්ඤෙපි නු ඛො පස්සන්තී’’ති ඔලොකෙන්තො කස්සචි ලොමහංසමත්තම්පි නාද්දස. තතො – ‘‘ඉදං භයං මමෙව උප්පන්නං, සචාහං යක්ඛොති වක්ඛාමි, ‘කිං තවමෙව අක්ඛීනි අත්ථි, ත්වමෙව යක්ඛං පස්සසි, පඨමං යක්ඛං අදිස්වා සමණෙන ගොතමෙන වාදසඞ්ඝට්ටෙ පක්ඛිත්තොව යක්ඛං පස්සසී’ති වදෙය්‍යු’’න්ති චින්තෙත්වා ‘‘න දානි මෙ [Pg.237] ඉධ අඤ්ඤං පටිසරණං අත්ථි, අඤ්ඤත්‍ර සමණා ගොතමා’’ති මඤ්ඤමානො අථ ඛො අම්බට්ඨො මාණවො…පෙ… භගවන්තං එතදවොච.

„Nur der Erhabene und Ambaṭṭha sahen es“: Denn wenn auch andere ihn [den Yakkha] gesehen hätten, wäre der Grund [für das Geständnis] nicht respektiert worden; man hätte sagen können: „Dieser Asket Gotama erkannte, dass Ambaṭṭha sich seiner Lehre nicht unterwarf, rief einen Yakkha herbei und zeigte ihn; daraufhin antwortete Ambaṭṭha aus Furcht.“ Deshalb sahen ihn nur der Erhabene und Ambaṭṭha. Sobald dieser ihn sah, brach ihm am ganzen Körper der Schweiß aus. In seinem Inneren drehte sich alles um, und er stieß einen lauten Schrei aus. Er blickte umher und dachte: „Sehen ihn wohl auch andere?“, doch er sah bei niemandem auch nur das geringste Sträuben der Körperhaare. Da dachte er: „Dieser Schrecken ist nur für mich entstanden. Wenn ich sage: ‚Es ist ein Yakkha‘, würden sie sagen: ‚Hast nur du allein Augen? Siehst nur du den Yakkha? Hast du den Yakkha anfangs nicht gesehen und siehst ihn erst jetzt, da du vom Asketen Gotama in die Enge des Wortgefechts getrieben wurdest?‘“ In der Erkenntnis: „Ich habe hier nun keine andere Zuflucht außer dem Asketen Gotama“, sprach der Jüngling Ambaṭṭha zum Erhabenen wie folgt.

272. තාණං ගවෙසීති තාණං ගවෙසමානො. ලෙණං ගවෙසීති ලෙණං ගවෙසමානො. සරණං ගවෙසීති සරණං ගවෙසමානො. එත්ථ ච තායති රක්ඛතීති තාණං. නිලීයන්ති එත්ථාති ලෙණං. සරතීති සරණං, භයං හිංසති, විද්ධංසෙතීති අත්ථො. උපනිසීදිත්වාති උපගම්ම හෙට්ඨාසනෙ නිසීදිත්වා. බ්‍රවිතූති වදතු.

272. „Einen Schützer suchend“ bedeutet jemanden suchend, der Schutz gewährt. „Einen Bergungsort suchend“ bedeutet einen Ort zum Verbergen suchend. „Eine Zuflucht suchend“ bedeutet eine Zuflucht suchend. Hierbei gilt: „tāṇa“ (Schutz), weil er schützt (tāyati, rakkhati). „leṇa“ (Bergungsort), weil man sich darin verbirgt (nilīyanti). „saraṇa“ (Zuflucht), weil er die Gefahr vernichtet (sarati); er verletzt und zerstört die Furcht, so die Bedeutung. „Nachdem er sich herangesetzt hatte“ bedeutet, nachdem er herangetreten war und sich auf einen niedrigeren Sitz gesetzt hatte. „Er möge sprechen“ bedeutet, er möge sagen.

අම්බට්ඨවංසකථා

Erzählung über die Herkunft der Ambaṭṭhas

273-274. දක්ඛිණජනපදන්ති දක්ඛිණාපථොති පාකටං. ගඞ්ගාය දක්ඛිණතො පාකටජනපදං. තදා කිර දක්ඛිණාපථෙ බහූ බ්‍රාහ්මණතාපසා හොන්ති, සො තත්ථ ගන්ත්වා එකං තාපසං වත්තපටිපත්තියා ආරාධෙසි. සො තස්ස උපකාරං දිස්වා ආහ – ‘‘අම්භො, පුරිස, මන්තං තෙ දෙමි, යං ඉච්ඡසි, තං මන්තං ගණ්හාහී’’ති. සො ආහ – ‘‘න මෙ ආචරිය, අඤ්ඤෙන මන්තෙන, කිච්චං අත්ථි, යස්සානුභාවෙන ආවුධං න පරිවත්තති, තං මෙ මන්තං දෙහී’’ති. සො – ‘‘භද්‍රං, භො’’ති තස්ස ධනුඅගමනීයං අම්බට්ඨං නාම විජ්ජං අදාසි, සො තං විජ්ජං ගහෙත්වා තත්ථෙව වීමංසිත්වා – ‘‘ඉදානි මෙ මනොරථං පූරෙස්සාමී’’ති ඉසිවෙසං ගහෙත්වා ඔක්කාකස්ස සන්තිකං ගතො. තෙන වුත්තං – ‘‘දක්ඛිණජනපදං ගන්ත්වා බ්‍රහ්මමන්තෙ අධීයිත්වා රාජානං ඔක්කාකං උපසඞ්කමිත්වා’’ති.

273-274. „In das südliche Land“ bedeutet das als Dakkhiṇāpatha bekannte Gebiet. Es ist das südlich des Ganges gelegene Land. Damals lebten im Dakkhiṇāpatha viele brahmanische Asketen; er [Kaṇha] ging dorthin und stellte einen Asketen durch seine dienende Haltung zufrieden. Dieser sah seine hilfreichen Dienste und sagte: „He, guter Mann, ich gebe dir einen Manta; lerne jenen Manta, den du begehrst.“ Er antwortete: „Lehrer, ich brauche keinen anderen Manta; gebt mir jenen Manta, durch dessen Macht eine Waffe nicht zurückkehrt [oder trifft].“ Er sagte: „Gut, mein Bester“ und gab ihm die „Ambaṭṭha“ genannte Wissenschaft, die das Eintreffen von Pfeilen verhindert. Er nahm diese Wissenschaft an, prüfte sie sogleich und dachte: „Nun werde ich meinen Wunsch erfüllen.“ Er nahm die Gestalt eines Rishi an und begab sich zu König Okkāka. Daher wurde [von den Sangitikarern] gesagt: „Nachdem er in das südliche Land gegangen war, die Brahmanen-Mantas erlernt und sich zum König Okkāka begeben hatte ...“

එත්ථ බ්‍රහ්මමන්තෙති ආනුභාවසම්පන්නතාය සෙට්ඨමන්තෙ. කො නෙවං’රෙ අයං මය්හං දාසිපුත්තොති කො නු එවං අරෙ අයං මම දාසිපුත්තො. සො තං ඛුරප්පන්ති සො රාජා තං මාරෙතුකාමතාය සන්නහිතං සරං තස්ස මන්තානුභාවෙන නෙව ඛිපිතුං න අපනෙතුං සක්ඛි, තාවදෙව සකලසරීරෙ සඤ්ජාතසෙදො භයෙන වෙධමානො අට්ඨාසි.

Hierbei bedeutet „Brahmanen-Mantas“ die aufgrund ihrer Wirkmacht vorzüglichen Mantas. „Wer ist denn dieser, he, dieser Sohn meiner Sklavin?“ bedeutet: Wer mag dies wohl sein? „Jenen Khurappa-Pfeil“: Der König wollte ihn töten und legte den Pfeil an, doch durch die Macht des Mantas jenes [Kaṇha] vermochte er ihn weder abzufeuern noch abzusetzen. Sogleich trat ihm am ganzen Körper Schweiß aus, und er stand zitternd vor Angst da.

අමච්චාති මහාමච්චා. පාරිසජ්ජාති ඉතරෙ පරිසාවචරා. එතදවොචුන්ති – ‘‘දණ්ඩකීරඤ්ඤො කිසවච්ඡතාපසෙ අපරද්ධස්ස ආවුධවුට්ඨියා සකලරට්ඨං විනට්ඨං[Pg.238]. නාළිකෙරො පඤ්චසු තාපසසතෙසු අජ්ජුනො ච අඞ්ගීරසෙ අපරද්ධො පථවිං භින්දිත්වා නිරයං පවිට්ඨො’’ති චින්තයන්තා භයෙන එතං සොත්ථි, භද්දන්තෙතිආදිවචනං අවොචුං.

„Die Minister“ sind die Oberminister. „Die Höflinge“ sind die anderen, die sich im Gefolge aufhalten. Sie sagten dies: In Gedanken an König Daṇḍaki, dessen gesamtes Reich durch einen Waffenregen vernichtet wurde, weil er sich am Asketen Kisavaccha vergangen hatte; an König Nāḷikera, der sich an fünfhundert Asketen verging, und an Ajjuna, der sich am Rishi Aṅgīrasa verging und nach dem Aufreißen der Erde in die Hölle fuhr, sprachen sie aus Furcht diese Worte: „Heil [sei dir], Ehrwürdiger!“, und so weiter.

සොත්ථි භවිස්සති රඤ්ඤොති ඉදං වචනං කණ්හො චිරං තුණ්හී හුත්වා තතො අනෙකප්පකාරං යාචීයමානො – ‘‘තුම්හාකං රඤ්ඤා මාදිසස්ස ඉසිනො ඛුරප්පං සන්නය්හන්තෙන භාරියං කම්මං කත’’න්තිආදීනි ච වත්වා පච්ඡා අභාසි. උන්ද්‍රියිස්සතීති භිජ්ජිස්සති, ථුසමුට්ඨි විය විප්පකිරියිස්සතීති. ඉදං සො ‘‘ජනං තාසෙස්සාමී’’ති මුසා භණති. සරසන්ථම්භනමත්තෙයෙව හිස්ස විජ්ජාය ආනුභාවො, න අඤ්ඤත්‍ර. ඉතො පරෙසුපි වචනෙසු එසෙව නයො.

„Dem König wird Heil widerfahren“: Diese Worte sprach der Asket Kaṇha, nachdem er lange geschwiegen hatte und daraufhin auf vielfältige Weise angefleht worden war. Er sagte: „Euer König hat eine schwere Tat begangen, indem er den Pfeil auf einen Rishi wie mich anlegte“, und sprach danach weiter. „Es wird zerbersten“ bedeutet, es wird gespalten werden oder wie eine Handvoll Spreu zerstreut werden. Dies sagte er als Unwahrheit, in der Absicht: „Ich werde die Leute in Schrecken versetzen.“ Denn die Macht seiner Wissenschaft lag allein in der Erstarrung des Pfeils und nicht darüber hinaus. Dies ist auch die Methode für die nachfolgenden Sätze.

පල්ලොමොති පන්නලොමො. ලොමහංසනමත්තම්පිස්ස න භවිස්සති. ඉදං කිර සො ‘‘සචෙ මෙ රාජා තං දාරිකං දස්සතී’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා අවච. කුමාරෙ ඛුරප්පං පතිට්ඨපෙසීති තෙන ‘‘සරො ඔතරතූ’’ති මන්තෙ පරිවත්ති, තෙ කුමාරස්ස නාභියං පතිට්ඨපෙසි. ධීතරං අදාසීති සීසං ධොවිත්වා අදාසං භුජිස්සං කත්වා ධීතරං අදාසි, උළාරෙ ච තං ඨානෙ ඨපෙසි. මා ඛො තුම්හෙ මාණවකාති ඉදං පන භගවා – ‘‘එකෙන පක්ඛෙන අම්බට්ඨො සක්‍යානං ඤාති හොතී’’ති පකාසෙන්තො තස්ස සමස්සාසනත්ථං ආහ. තතො අම්බට්ඨො ඝටසතෙන අභිසිත්තො විය පස්සද්ධදරථො හුත්වා සමස්සාසෙත්වා සමණො ගොතමො මං ‘‘තොසෙස්සාමී’’ති එකෙන පක්ඛෙන ඤාතිං කරොති, ඛත්තියො කිරාහමස්මී’’ති චින්තෙසි.

„Glatt haarig“ bedeutet mit herabgesunkenen Haaren; bei ihm [dem Prinzen] werde nicht einmal ein Sträuben der Körperhaare auftreten. Dies sagte er wohl, nachdem er sich das Versprechen geben ließ: „Falls mir der König jene Jungfrau gibt.“ „Er ließ den Pfeil auf den Prinzen niedergehen“: Er rezitierte den Manta mit den Worten: „Der Pfeil möge herabsinken“, und ließ ihn auf den Nabel des Prinzen niedergehen. „Er gab ihm die Tochter“: Er wusch ihm das Haupt, machte ihn von einem Sklaven zu einem Freien und gab ihm die Tochter; zudem setzte er ihn in ein hohes Amt ein. „Nicht doch, ihr Jünglinge“: Dies sagte der Erhabene, um [Ambaṭṭha] zu beruhigen, indem er offenlegte: „Von der mütterlichen Seite her ist Ambaṭṭha ein Verwandter der Sakyer.“ Daraufhin fühlte sich Ambaṭṭha wie mit hundert Krügen Wasser übergossen, sein Brennen war gestillt, er war beruhigt und dachte: „Der Asket Gotama erfreut mich, indem er mich über die eine Seite zum Verwandten macht; ich bin wohl tatsächlich ein Khattiya.“

ඛත්තියසෙට්ඨභාවවණ්ණනා

Erläuterung der Vorzüglichkeit der Khattiyas.

275. අථ ඛො භගවා – ‘‘අයං අම්බට්ඨො ඛත්තියොස්මී’’ති සඤ්ඤං කරොති, අත්තනො අඛත්තියභාවං න ජානාති, හන්ද නං ජානාපෙස්සාමීති ඛත්තියවංසං දස්සෙතුං උත්තරිදෙසනං වඩ්ඪෙන්තො – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි අම්බට්ඨා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඉධාති ඉමස්මිං ලොකෙ. බ්‍රාහ්මණෙසූති බ්‍රාහ්මණානං අන්තරෙ. ආසනං වා උදකං වාති අග්ගාසනං වා අග්ගොදකං වා. සද්ධෙති මතකෙ උද්දිස්ස කතභත්තෙ. ථාලිපාකෙති මඞ්ගලාදිභත්තෙ. යඤ්ඤෙති යඤ්ඤභත්තෙ. පාහුනෙති පාහුනකානං කතභත්තෙ පණ්ණාකාරභත්තෙ වා. අපි නුස්සාති අපි නු අස්ස ඛත්තියපුත්තස්ස. ආවටං වා අස්ස අනාවටං වාති[Pg.239], බ්‍රාහ්මණකඤ්ඤාසු නිවාරණං භවෙය්‍ය වා නො වා, බ්‍රාහ්මණදාරිකං ලභෙය්‍ය වා න වා ලභෙය්‍යාති අත්ථො. අනුපපන්නොති ඛත්තියභාවං අපත්තො, අපරිසුද්ධොති අත්ථො.

275. Da dachte der Erhabene: „Dieser Ambaṭṭha bildet sich ein: 'Ich bin ein Adliger (Khattiya)', doch er erkennt seinen eigenen nicht-adeligen Stand nicht. Wohlan, ich werde ihn dies erkennen lassen.“ Mit der Absicht, die Adelslinie darzulegen, weitete er die Lehrrede aus und sagte: „Was meinst du dazu, Ambaṭṭha?“ usw. In diesem Zusammenhang bedeutet 'idha': in dieser Welt. 'Brāhmaṇesū': unter den Brahmanen. 'Āsanaṃ vā udakaṃ vā': der vornehmste Sitzplatz oder das vornehmste Wasser. 'Saddhe': bei einer Mahlzeit, die zum Gedenken an verstorbene Verwandte dargebracht wird. 'Thālipāke': bei einer Mahlzeit, die für glückverheißende Anlässe bereitet wurde. 'Yaññe': bei einer Opfermahlzeit. 'Pāhune': bei einer Mahlzeit für Gäste oder einem Speisegeschenk. 'Api nussā': könnte etwa diesem Adelssohn... 'Āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vā': ob ihm der Zutritt zu den Brahmanenmädchen verwehrt oder nicht verwehrt wäre; das heißt, ob er ein Brahmanenmädchen bekommen würde oder nicht. 'Anupapanno': er hat den Stand eines Adligen nicht erreicht; das heißt, er ist (hinsichtlich der Abstammung) unrein.

276. ඉත්ථියා වා ඉත්ථිං කරිත්වාති ඉත්ථියා වා ඉත්ථිං පරියෙසිත්වා. කිස්මිඤ්චිදෙව පකරණෙති කිස්මිඤ්චිදෙව දොසෙ බ්‍රාහ්මණානං අයුත්තෙ අකත්තබ්බකරණෙ. භස්සපුටෙනාති භස්මපුටෙන, සීසෙ ඡාරිකං ඔකිරිත්වාති අත්ථො.

276. 'Itthiyā vā itthiṃ karitvā': nachdem er eine Brahmanenfrau gesucht hat. 'Kismiñcideva pakaraṇe': aufgrund irgendeines Fehlers, wegen einer Tat, die für Brahmanen ungebührlich oder nicht zu tun ist. 'Bhassapuṭenā': mit einem Beutel voll Asche; das heißt, indem man Asche über das Haupt streut.

277. ජනෙතස්මින්ති ජනිතස්මිං, පජායාති අත්ථො. යෙ ගොත්තපටිසාරිනොති යෙ ජනෙතස්මිං ගොත්තං පටිසරන්ති – ‘‘අහං ගොතමො, අහං කස්සපො’’ති, තෙසු ලොකෙ ගොත්තපටිසාරීසු ඛත්තියො සෙට්ඨො. අනුමතා මයාති මම සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං සංසන්දිත්වා දෙසිතා මයා අනුඤ්ඤාතා.

277. 'Janetasminti': in der Gemeinschaft der Menschen; das heißt, unter der Nachkommenschaft. 'Ye gottapaṭisārinoti': diejenigen, die sich unter den Menschen auf ihren Clan berufen, indem sie sagen: „Ich bin ein Gotama, ich bin ein Kassapa.“ Unter jenen in der Welt, die sich auf ihre Clanzugehörigkeit stützen, ist ein Adliger (Khattiya) der Vornehmste. 'Anumatā mayā': von mir in Übereinstimmung mit meinem Alleswissenden Wissen dargelegt und autorisiert.

පඨමභාණවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung des ersten Abschnitts für die Rezitation (Paṭhamabhāṇavāra) ist abgeschlossen.

විජ්ජාචරණකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Abhandlung über Wissen und Wandel (Vijjācaraṇakathā).

278. ඉමාය පන ගාථාය විජ්ජාචරණසම්පන්නොති ඉදං පදං සුත්වා අම්බට්ඨො චින්තෙසි – ‘‘විජ්ජා නාම තයො වෙදා, චරණං පඤ්ච සීලානි, තයිදං අම්හාකංයෙව අත්ථි, විජ්ජාචරණසම්පන්නො චෙ සෙට්ඨො, මයමෙව සෙට්ඨා’’ති නිට්ඨං ගන්ත්වා විජ්ජාචරණං පුච්ඡන්තො – ‘‘කතමං පන තං, භො ගොතම, චරණං, කතමා ච පන සා විජ්ජා’’ති ආහ. අථස්ස භගවා තං බ්‍රාහ්මණසමයෙ සිද්ධං ජාතිවාදාදිපටිසංයුත්තං විජ්ජාචරණං පටික්ඛිපිත්වා අනුත්තරං විජ්ජාචරණං දස්සෙතුකාමො – ‘‘න ඛො අම්බට්ඨා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ජාතිවාදොති ජාතිං ආරබ්භ වාදො, බ්‍රාහ්මණස්සෙවිදං වට්ටති, න සුද්දස්සාතිආදි වචනන්ති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ. ජාතිවාදවිනිබද්ධාති ජාතිවාදෙ විනිබද්ධා. එස නයො සබ්බත්ථ.

278. Als Ambaṭṭha in diesem Vers das Wort „vollkommen in Wissen und Wandel“ (vijjācaraṇasampanno) hörte, dachte er: „'Wissen' (vijjā) bezeichnet die drei Veden, 'Wandel' (caraṇa) die fünf Tugendregeln. Dies existiert allein in unserer Lehre. Wenn derjenige, der in Wissen und Wandel vollkommen ist, der Vornehmste ist, dann sind eben wir die Vornehmsten.“ Zu diesem Schluss gelangt, fragte er nach Wissen und Wandel: „Was aber, Herr Gotama, ist dieser Wandel, und was ist jenes Wissen?“ Daraufhin wies der Erhabene jenes im Brahmanentum begründete, mit Geburtsvorurteilen verknüpfte Verständnis von Wissen und Wandel zurück und sagte: „Nicht so, Ambaṭṭha“, usw., um das unübertreffliche Wissen und den unübertrefflichen Wandel darzulegen. Dabei bedeutet 'jātivādoti': eine Behauptung, die sich auf die Geburt bezieht; eine Aussage wie: „Dies gebührt nur einem Brahmanen, nicht einem Sudda (Niedrigkastigen)“. Dies ist die Methode für alle Begriffe. 'Jātivādavinibaddhāti': verstrickt in Behauptungen über die Geburt. Dies ist überall die Methode.

තතො අම්බට්ඨො – ‘‘යත්ථ දානි මයං ලග්ගිස්සාමාති චින්තයිම්හ, තතො නො සමණො ගොතමො මහාවාතෙ ථුසං ධුනන්තො විය දූරමෙව අවක්ඛිපි. යත්ථ පන මයං න ලග්ගාම, තත්ථ නො නියොජෙසි. අයං නො විජ්ජාචරණසම්පදා ඤාතුං වට්ටතී’’ති චින්තෙත්වා පුන විජ්ජාචරණසම්පදං පුච්ඡි. අථස්ස [Pg.240] භගවා සමුදාගමතො පභුති විජ්ජාචරණං දස්සෙතුං – ‘‘ඉධ අම්බට්ඨ තථාගතො’’තිආදිමාහ.

Daraufhin dachte Ambaṭṭha: „Dort, wo wir uns bisher zugehörig fühlten, hat uns der Asket Gotama weit weg geschleudert, wie wenn man im Sturm Spreu ausschüttelt. Dort hingegen, wo wir nicht zugehörig sind, dorthin hat er uns gewiesen. Es ist angebracht, diese Vollkommenheit in Wissen und Wandel kennenzulernen.“ Nachdem er dies gedacht hatte, fragte er erneut nach der Vollkommenheit in Wissen und Wandel. Daraufhin sagte der Erhabene, beginnend mit der Entstehung: „Da erscheint, Ambaṭṭha, ein Tathāgata in der Welt“, usw., um Wissen und Wandel darzulegen.

279. එත්ථ ච භගවා චරණපරියාපන්නම්පි තිවිධං සීලං විභජන්තො ‘‘ඉදමස්ස හොති චරණස්මි’’න්ති අනිය්‍යාතෙත්වා ‘‘ඉදම්පිස්ස හොති සීලස්මි’’න්ති සීලවසෙනෙව නිය්‍යාතෙසි. කස්මා? තස්සපි හි කිඤ්චි කිඤ්චි සීලං අත්ථි, තස්මා චරණවසෙන නිය්‍යාතියමානෙ ‘‘මයම්පි චරණසම්පන්නා’’ති තත්ථ තත්ථෙව ලග්ගෙය්‍ය. යං පන තෙන සුපිනෙපි න දිට්ඨපුබ්බං, තස්සෙව වසෙන නිය්‍යාතෙන්තො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මිං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පිස්ස හොති චරණස්මින්තිආදිමාහ. එත්තාවතා අට්ඨපි සමාපත්තියො චරණන්ති නිය්‍යාතිතා හොන්ති, විපස්සනා ඤාණතො පන පට්ඨාය අට්ඨවිධාපි පඤ්ඤා විජ්ජාති නිය්‍යාතිතා.

279. Hierbei legte der Erhabene die dreifache Tugend (sīla), obwohl sie zum „Wandel“ (caraṇa) gehört, ausführlich dar, ohne sie mit den Worten „Dies gehört zu seinem Wandel“ abzuschließen, sondern schloss sie lediglich unter dem Begriff der Tugend (sīla) ab mit den Worten: „Auch dies gehört zu seiner Tugend.“ Warum? Weil auch Ambaṭṭha über eine gewisse Tugend verfügt; würde es unter dem Begriff „Wandel“ abgeschlossen, könnte er bei den jeweiligen Tugendregeln hängen bleiben und denken: „Auch wir sind im Wandel vollkommen.“ Um jedoch denjenigen Wandel abzuschließen, den Ambaṭṭha nicht einmal im Traum zuvor gesehen hat, sagte der Erhabene: „Er verweilt, nachdem er die erste Vertiefung (jhāna) erreicht hat ... Dies gehört zu seinem Wandel ... er verweilt, nachdem er die vierte Vertiefung erreicht hat, dies gehört zu seinem Wandel“, usw. Auf diese Weise werden die acht Errungenschaften (samāpatti) als „Wandel“ (caraṇa) bezeichnet, während die achtfache Weisheit, beginnend mit dem Wissen der Einsicht (vipassanā-ñāṇa), als „Wissen“ (vijjā) bezeichnet wird.

චතුඅපායමුඛකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Abhandlung über die vier Wege des Verfalls (Catuapāyamukha).

280. අපායමුඛානීති විනාසමුඛානි. අනභිසම්භුණමානොති අසම්පාපුණන්තො, අවිසහමානො වා. ඛාරිවිධමාදායාති එත්ථ ඛාරීති අරණී කමණ්ඩලු සුජාදයො තාපසපරික්ඛාරා. විධොති කාජො. තස්මා ඛාරිභරිතං කාජමාදායාති අත්ථො. යෙ පන ඛාරිවිවිධන්ති පඨන්ති, තෙ ‘‘ඛාරීති කාජස්ස නාමං, විවිධන්ති බහුකමණ්ඩලුආදිපරික්ඛාර’’න්ති වණ්ණයන්ති. පවත්තඵලභොජනොති පතිතඵලභොජනො. පරිචාරකොති කප්පියකරණපත්තපටිග්ගහණපාදධොවනාදිවත්තකරණවසෙන පරිචාරකො. කාමඤ්ච ගුණාධිකොපි ඛීණාසවසාමණෙරො පුථුජ්ජනභික්ඛුනො වුත්තනයෙන පරිචාරකො හොති, අයං පන න තාදිසො ගුණවසෙනපි වෙය්‍යාවච්චකරණවසෙනපි ලාමකොයෙව.

280. 'Apāyamukhānī': Ursachen des Verfalls (des Untergangs). 'Anabhisambhuṇamāno': nicht in der Lage zu sein, etwas zu erreichen oder zu bewältigen. 'Khārividhamādāyāti': Hier bedeutet 'khārī' die Utensilien eines Asketen, wie Reibehölzer, Wassergefäß, Opferlöffel usw. 'Vidho' bedeutet Tragjoch. Daher ist die Bedeutung: „Indem er ein Tragjoch nimmt, das mit den Utensilien eines Asketen beladen ist.“ Jene Lehrer jedoch, die 'khārivividhaṃ' lesen, erklären es so: „'Khārī' ist ein Name für das Tragjoch, und 'vividhaṃ' bedeutet zahlreiche Utensilien wie Wassergefäße usw.“ 'Pavattaphalabhojano': einer, der sich von herabgefallenen Früchten ernährt. 'Paricārako': ein Diener aufgrund der Ausführung von Pflichten wie das Bereiten von Erlaubtem, das Entgegennehmen der Almosenschale, das Waschen der Füße usw. Gewiss kann auch ein Novize, der ein Arahant ist und an Tugenden überlegen ist, in der besagten Weise ein Diener eines weltlichen Mönchs sein; dieser hier erwähnte Asket ist jedoch nicht von dieser Art, sondern er ist sowohl hinsichtlich der Tugend als auch hinsichtlich der Ausführung von Diensten minderwertig.

කස්මා පන තාපසපබ්බජ්ජා සාසනස්ස විනාසමුඛන්ති වුත්තාති? යස්මා ගච්ඡන්තං ගච්ඡන්තං සාසනං තාපසපබ්බජ්ජාවසෙන ඔසක්කිස්සති. ඉමස්මිඤ්හි සාසනෙ පබ්බජිත්වා තිස්සො සික්ඛා පූරෙතුං අසක්කොන්තං ලජ්ජිනො සික්ඛාකාමා – ‘‘නත්ථි තයා සද්ධිං උපොසථො වා පවාරණා වා සඞ්ඝකම්මං වා’’ති ජිගුච්ඡිත්වා පරිවජ්ජෙන්ති. සො ‘‘දුක්කරං ඛුරධාරූපමං සාසනෙ පටිපත්තිපූරණං දුක්ඛං, තාපසපබ්බජ්ජා පන සුකරා චෙව බහුජනසම්මතා චා’’ති විබ්භමිත්වා තාපසො හොති. අඤ්ඤෙ තං දිස්වා – ‘‘කිං තයා කත’’න්ති පුච්ඡන්ති. සො – ‘‘භාරියං තුම්හාකං සාසනෙ කම්මං, ඉධ පන සඡන්දචාරිනො මය’’න්ති [Pg.241] වදති. සොපි, යදි එවං අහම්පි එත්ථෙව පබ්බජාමීති තස්ස අනුසික්ඛන්තො තාපසො හොති. එවමඤ්ඤෙපි අඤ්ඤෙපීති කමෙන තාපසාව බහුකා හොන්ති. තෙසං උප්පන්නකාලෙ සාසනං ඔසක්කිතං නාම භවිස්සති. ලොකෙ එවරූපො බුද්ධො නාම උප්පජ්ජි, තස්ස ඊදිසං නාම සාසනං අහොසීති සුතමත්තමෙව භවිස්සති. ඉදං සන්ධාය භගවා තාපසපබ්බජ්ජං සාසනස්ස විනාසමුඛන්ති ආහ.

Warum aber wurde gesagt, dass die Entsagung als Asket der Anfang des Untergangs der Lehre sei? Weil die Lehre mit der fortschreitenden Zeit aufgrund der Entsagung als Asket zurückgehen wird. Denn in dieser Lehre meiden die Gewissenhaften, die nach Übung streben, einen Mönch, der unfähig ist, die drei Schulungen zu erfüllen, indem sie voller Abscheu sagen: ‘Es gibt mit dir weder Uposatha noch Pavāraᅇā noch eine Ordenshandlung.’ Dieser denkt: ‘Die Erfüllung der Praxis in der Lehre ist schwer, wie der Gang auf einer Rasierklingenschneide, sie ist leidvoll; die Entsagung als Asket hingegen ist sowohl leicht durchzuführen als auch von vielen Menschen hochgeachtet.’ So kehrt er in den Laienstand zur''ck und wird ein Asket. Andere sehen ihn und fragen: ‘Was hast du getan?’ Er sagt: ‘Die Arbeit in eurer Lehre ist m''hsam, hier aber wandeln wir nach eigenem Belieben.’ Auch jener denkt: ‘Wenn es so ist, werde ich ebenfalls genau hier entsagen’, und ihm nacheifernd wird er ein Asket. So werden nacheinander auch andere und wieder andere zu Asketen, bis sie zahlreich sind. Wenn sie zahlreich auftreten, wird die Lehre wahrlich zur''ckgegangen sein. Es wird dann in der Welt nur noch vom H''rensagen bekannt sein: ‘Ein solcher Buddha ist einst erschienen, eine solche Lehre hat es gegeben.’ Im Hinblick darauf sagte der Erhabene, dass die Entsagung als Asket der Anfang des Untergangs der Lehre sei.

කුදාලපිටකන්ති කන්දමූලඵලග්ගහණත්ථං කුදාලඤ්චෙව පිටකඤ්ච. ගාමසාමන්තං වාති විජ්ජාචරණසම්පදාදීනි අනභිසම්භුණන්තො, කසිකම්මාදීහි ච ජීවිතං නිප්ඵාදෙතුං දුක්ඛන්ති මඤ්ඤමානො බහුජනකුහාපනත්ථං ගාමසාමන්තෙ වා නිගමසාමන්තෙ වා අග්ගිසාලං කත්වා සප්පිතෙලදධිමධුඵාණිතතිලතණ්ඩුලාදීහි චෙව නානාදාරූහි ච හොමකරණවසෙන අග්ගිං පරිචරන්තො අච්ඡති.

‘Spaten und Korb’ bedeutet einen Spaten und einen Korb zum Sammeln von Knollen, Wurzeln und Fr''chten. ‘In der N''he eines Dorfes’ bedeutet: Jemand, der die Vollkommenheit in Wissen und Wandel nicht erreicht und denkt, dass der Lebensunterhalt durch Ackerbau m''hsam sei, errichtet zur T''uschung vieler Menschen eine Feuerhalle in der N''he eines Dorfes oder einer Marktgemeinde. Er verweilt dort und dient dem Feuer, indem er Opfergaben von gekl''rter Butter, ''l, Dickmilch, Honig, Melasse, Sesam, Reis und verschiedenen Holzarten darbringt.

චතුද්වාරං අගාරං කරිත්වාති චතුමුඛං පානාගාරං කත්වා තස්ස ද්වාරෙ මණ්ඩපං කත්වා තත්ථ පානීයං උපට්ඨපෙත්වා ආගතාගතෙ පානීයෙන ආපුච්ඡති. යම්පිස්ස අද්ධිකා කිලන්තා පානීයං පිවිත්වා පරිතුට්ඨා භත්තපුටං වා තණ්ඩුලාදීනි වා දෙන්ති, තං සබ්බං ගහෙත්වා අම්බිලයාගුආදීනි කත්වා බහුතරං ආමිසගහණත්ථං කෙසඤ්චි අන්නං දෙති, කෙසඤ්චි භත්තපචනභාජනාදීනි. තෙහිපි දින්නං ආමිසං වා පුබ්බණ්ණාදීනි වා ගණ්හති, තානි වඩ්ඪියා පයොජෙති. එවං වඩ්ඪමානවිභවො ගොමහිංසදාසීදාසපරිග්ගහං කරොති, මහන්තං කුටුම්බං සණ්ඨපෙති. ඉමං සන්ධායෙතං වුත්තං – ‘‘චතුද්වාරං අගාරං කරිත්වා අච්ඡතී’’ති. ‘‘තමහං යථාසත්ති යථාබලං පටිපූජෙස්සාමී’’ති ඉදං පනස්ස පටිපත්තිමුඛං. ඉමිනා හි මුඛෙන සො එවං පටිපජ්ජතීති. එත්තාවතා ච භගවතා සබ්බාපි තාපසපබ්බජ්ජා නිද්දිට්ඨා හොන්ති.

‘Indem er ein Haus mit vier Toren errichtet’ bedeutet, dass er eine Trinkwasserhalle mit vier Eing''ngen baut, an deren Tor einen Pavillon errichtet, dort Trinkwasser bereitstellt und die Vorbeikommenden zum Trinken einl''dt. Wenn ihm die erm''deten Wanderer, nachdem sie getrunken haben und zufrieden sind, eine Portion Speise oder Reis und ''hnliches geben, nimmt er all dies an. Er bereitet daraus saure Gr''tze und ''hnliches und gibt einigen Speise oder Kochgeschirr, um noch mehr materielle Gaben zu erhalten. Er nimmt auch die von ihnen dargebrachten Gaben oder Getreide an und verwendet sie zur Gewinnmaximierung. So gelangt er zu wachsendem Wohlstand, schafft sich Rinder, B''ffel, Sklavinnen und Sklaven an und begr''ndet einen gro&en Haushalt. Im Hinblick darauf wurde gesagt: ‘Indem er ein Haus mit vier Toren errichtet, verweilt er.’ Die Worte ‘Ich werde ihn nach meiner Kraft und St''rke verehren’ sind lediglich der Vorwand f''r seine Praxis. Denn unter diesem Vorwand praktiziert er auf diese Weise. Damit sind vom Erhabenen alle Arten der Entsagung als Asket aufgezeigt worden.

කථං? අට්ඨවිධා හි තාපසා – සපුත්තභරියා, උඤ්ඡාචරියා, අනග්ගිපක්කිකා, අසාමපාකා, අස්මමුට්ඨිකා, දන්තවක්කලිකා, පවත්තඵලභොජනා, පණ්ඩුපලාසිකාති. තත්ථ යෙ කෙණියජටිලො විය කුටුම්බං සණ්ඨපෙත්වා වසන්ති, තෙ සපුත්තභරියා නාම.

Wie? Es gibt n''mlich acht Arten von Asketen: solche mit S''hnen und Ehefrauen, ''hrenleser, solche, die kein Feuer zum Kochen benutzen, solche, die nicht selbst kochen, solche, die einen Stein benutzen, solche, die ihre Z''hne als Rindensch''ler benutzen, solche, die von herabgefallenen Fr''chten leben, und solche, die von gelben Bl''ttern leben. Darunter sind jene, die wie der Asket Keᅇiya einen Haushalt begr''nden und so leben, als ‘solche mit S''hnen und Ehefrauen’ bekannt.

යෙ [Pg.242] පන ‘‘සපුත්තදාරභාවො නාම පබ්බජිතස්ස අයුත්තො’’ති ලායනමද්දනට්ඨානෙසු වීහිමුග්ගමාසතිලාදීනි සඞ්කඩ්ඪිත්වා පචිත්වා පරිභුඤ්ජන්ති, තෙ උඤ්ඡාචරියා නාම.

Jene hingegen, die denken: ‘Einem Entsagten geziemt es nicht, S''hne und eine Ehefrau zu haben’, und an Ernte- und Druschpl''tzen Reis, Mungbohnen, Kidneybohnen, Sesam und ''hnliches zusammensuchen, es kochen und verzehren, sind als ‘''hrenleser’ bekannt.

යෙ ‘‘ඛලෙන ඛලං විචරිත්වා වීහිං ආහරිත්වා කොට්ටෙත්වා පරිභුඤ්ජනං නාම අයුත්ත’’න්ති ගාමනිගමෙසු තණ්ඩුලභික්ඛං ගහෙත්වා පචිත්වා පරිභුඤ්ජන්ති, තෙ අනග්ගිපක්කිකා නාම.

Jene, die denken: ‘Es geziemt sich nicht, von Druschplatz zu Druschplatz zu ziehen, Reis herbeizuschaffen, ihn zu stampfen und zu verzehren’, und stattdessen in D''rfern und Marktgemeinden Reisspenden annehmen, diese kochen und verzehren, sind als ‘solche, die kein eigenes Feuer benutzen’ bekannt.

යෙ පන ‘‘කිං පබ්බජිතස්ස සාමපාකෙනා’’ති ගාමං පවිසිත්වා පක්කභික්ඛමෙව ගණ්හන්ති, තෙ අසාමපාකා නාම.

Jene wiederum, die denken: ‘Was soll ein Entsagter selbst kochen?’, in ein Dorf gehen und nur bereits gekochte Speisen annehmen, sind als ‘solche, die nicht selbst kochen’ bekannt.

යෙ ‘‘දිවසෙ දිවසෙ භික්ඛාපරියෙට්ඨි නාම දුක්ඛා පබ්බජිතස්සා’’ති මුට්ඨිපාසාණෙන අම්බාටකාදීනං රුක්ඛානං තචං කොට්ටෙත්වා ඛාදන්ති, තෙ අස්මමුට්ඨිකා නාම.

Jene, die denken: ‘Das t''gliche Suchen nach Almosenspeise ist leidvoll f''r einen Entsagten’, und mit einem faustgro&en Stein die Rinde von B''umen wie dem Hog-Plum-Baum abklopfen und essen, sind als ‘solche, die einen Stein benutzen’ bekannt.

යෙ පන ‘‘පාසාණෙන තචං කොට්ටෙත්වා විචරණං නාම දුක්ඛ’’න්ති දන්තෙහෙව උබ්බාටෙත්වා ඛාදන්ති, තෙ දන්තවක්කලිකා නාම.

Jene wiederum, die denken: ‘Umherzuziehen und die Rinde mit einem Stein abzuklopfen, ist m''hsam’, und die Rinde stattdessen mit den Z''hnen abziehen und essen, sind als ‘solche, die ihre Z''hne als Rindensch''ler benutzen’ bekannt.

යෙ ‘‘දන්තෙහි උබ්බාටෙත්වා ඛාදනං නාම දුක්ඛං පබ්බජිතස්සා’’ති ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි පහරිත්වා පතිතානි ඵලානි පරිභුඤ්ජන්ති, තෙ පවත්තඵලභොජනා නාම.

Jene, die denken: ‘Das Essen durch Abziehen mit den Z''hnen ist leidvoll f''r einen Entsagten’, und mit Erdschollen oder St''cken schlagen, um Fr''chte herabfallen zu lassen und diese zu verzehren, sind als ‘solche, die von herabgefallenen Fr''chten leben’ bekannt.

යෙ පන ‘‘ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි පාතෙත්වා පරිභොගො නාම අසාරුප්පො පබ්බජිතස්සා’’ති සයං පතිතානෙව පුප්ඵඵලපණ්ඩුපලාසාදීනි ඛාදන්තා යාපෙන්ති, තෙ පණ්ඩුපලාසිකා නාම.

Jene hingegen, die denken: ‘Fr''chte mit Erdschollen oder St''cken herabzuschlagen und zu verzehren, ist f''r einen Entsagten unziemlich’, und ihr Leben fristen, indem sie nur von selbst herabgefallenen Bl''ten, Fr''chte und gelben Bl''ttern essen, sind als ‘solche, die von gelben Bl''ttern leben’ bekannt.

තෙ තිවිධා – උක්කට්ඨමජ්ඣිමමුදුකවසෙන. තත්ථ යෙ නිසින්නට්ඨානතො අනුට්ඨාය හත්ථෙන පාපුණනට්ඨානෙව පතිතං ගහෙත්වා ඛාදන්ති, තෙ උක්කට්ඨා. යෙ එකරුක්ඛතො අඤ්ඤං රුක්ඛං න ගච්ඡන්ති, තෙ මජ්ඣිමා. යෙ තං තං රුක්ඛමූලං ගන්ත්වා පරියෙසිත්වා ඛාදන්ති, තෙ මුදුකා.

Diese sind dreifach unterteilt: in vorz''gliche, mittlere und milde. Dabei sind jene ‘vorz''glich’, die, ohne von ihrem Sitzplatz aufzustehen, nur das aufheben und essen, was mit der Hand erreichbar herabgefallen ist. Jene, die nicht von einem Baum zum anderen gehen, sind ‘mittlere’. Jene, die zum Fu& verschiedener B''ume gehen, dort suchen und essen, sind ‘milde’.

ඉමා පන අට්ඨපි තාපසපබ්බජ්ජා ඉමාහි චතූහියෙව සඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. කථං? එතාසු හි සපුත්තභරියා ච උඤ්ඡාචරියා ච අගාරං භජන්ති. අනග්ගිපක්කිකා ච අසාමපාකා ච අග්‍යාගාරං භජන්ති. අස්මමුට්ඨිකා ච දන්තවක්කලිකා ච කන්දමූලඵලභොජනං භජන්ති. පවත්තඵලභොජනා ච පණ්ඩුපලාසිකා ච පවත්තඵලභොජනං භජන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘එත්තාවතා ච භගවතා සබ්බාපි තාපසපබ්බජ්ජා නිද්දිට්ඨා හොන්තී’’ති.

Diese acht Arten der Entsagung als Asket werden jedoch in diesen vier Kategorien zusammengefasst. Wie? Unter diesen schlie&en sich die ‘mit S''hnen und Ehefrauen’ sowie die ‘''hrenleser’ der Kategorie ‘Haus’ an. Die ‘kein eigenes Feuer benutzenden’ und ‘nicht selbst kochenden’ schlie&en sich der ‘Feuerhalle’ an. Die ‘einen Stein benutzenden’ und ‘ihre Z''hne benutzenden’ schlie&en sich der ‘Speise aus Wurzeln und Fr''chten’ an. Die ‘von herabgefallenen Fr''chten lebenden’ und ‘von gelben Bl''ttern lebenden’ schlie&en sich der ‘Speise aus herabgefallenen Fr''chten’ an. Daher wurde gesagt: ‘Damit sind vom Erhabenen alle Arten der Entsagung als Asket aufgezeigt worden.’

281-282. ඉදානි [Pg.243] භගවා සාචරියකස්ස අම්බට්ඨස්ස විජ්ජාචරණසම්පදාය අපායමුඛම්පි අප්පත්තභාවං දස්සෙතුං තං කිං මඤ්ඤසි අම්බට්ඨාතිආදිමාහ. තං උත්තානත්ථමෙව. අත්තනා ආපායිකොපි අපරිපූරමානොති අත්තනා විජ්ජාචරණසම්පදාය ආපායිකෙනාපි අපරිපූරමානෙන.

281-282. Nun sprach der Erhabene, um zu zeigen, dass Ambaṭṭha mitsamt seinem Lehrer nicht einmal die Wege des Verfalls (apāyamukha) in Bezug auf die Vollkommenheit in Wissen und Wandel (vijjācaraṇasampadā) erreicht hatte, die Worte: „Was meinst du, Ambaṭṭha ...“ und so weiter. Dies ist von offensichtlicher Bedeutung. „Selbst wenn man persönlich zum Verfall führt, ohne ihn zu vollenden“ bedeutet, dass man selbst durch den Verfall der Vollkommenheit in Wissen und Wandel geht, ohne diesen Zustand des Verfalls überhaupt vollständig zu erfüllen.

පුබ්බකඉසිභාවානුයොගවණ්ණනා

Erläuterung zur Übung des Zustands der einstigen Rishis (Einsiedler).

283. දත්තිකන්ති දින්නකං. සම්මුඛීභාවම්පි න දදාතීති කස්මා න දදාති? සො කිර සම්මුඛා ආවට්ටනිං නාම විජ්ජං ජානාති. යදා රාජා මහාරහෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කතො හොති, තදා රඤ්ඤො සමීපෙ ඨත්වා තස්ස අලඞ්කාරස්ස නාමං ගණ්හති. තස්ස රාජා නාමෙ ගහිතෙ න දෙමීති වත්තුං න සක්කොති. දත්වා පුන ඡණදිවසෙ අලඞ්කාරං ආහරථාති වත්වා, නත්ථි, දෙව, තුම්හෙහි බ්‍රාහ්මණස්ස දින්නොති වුත්තො, ‘‘කස්මා මෙ දින්නො’’ති පුච්ඡි. තෙ අමච්චා ‘සො බ්‍රාහ්මණො සම්මුඛා ආවට්ටනිමායං ජානාති. තාය තුම්හෙ ආවට්ටෙත්වා ගහෙත්වා ගච්ඡතී’ති ආහංසු. අපරෙ රඤ්ඤා සහ තස්ස අතිසහායභාවං අසහන්තා ආහංසු – ‘‘දෙව, එතස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සරීරෙ සඞ්ඛඵලිතකුට්ඨං නාම අත්ථි. තුම්හෙ එතං දිස්වාව ආලිඞ්ගථ පරාමසථ, ඉදඤ්ච කුට්ඨං නාම කායසංසග්ගවසෙන අනුගච්ඡති, මා එවං කරොථා’’ති. තතො පට්ඨාය තස්ස රාජා සම්මුඛීභාවං න දෙති.

283. „Dattika“ bedeutet das Gegebene (Speise). „Er gewährt nicht einmal eine persönliche Begegnung“ – warum gewährt er sie nicht? Man sagt, jener Brāhmaṇa kannte eine Kunst (Vijjā) namens „Sammukhā-āvaṭṭanī“ (das Hinwenden in Gegenwart). Wenn der König mit kostbarem Schmuck geschmückt war, stellte er sich in die Nähe des Königs und nannte den Namen des Schmuckstücks. Wenn der Name genannt worden war, konnte der König nicht sagen: „Ich gebe es nicht.“ Nachdem er es weggegeben hatte, fragte er später am Festtag, wo der Schmuck sei, und man sagte ihm: „Ihr habt ihn dem Brāhmaṇa gegeben.“ Er fragte: „Warum habe ich ihn gegeben?“ Die Minister antworteten: „Jener Brāhmaṇa kennt die Täuschung der Hinwendung; dadurch hat er Euch beeinflusst und es genommen.“ Andere Minister, die die enge Freundschaft des Königs mit ihm nicht ertragen konnten, sagten: „O Herr, am Körper dieses Brāhmaṇas befindet sich der sogenannte weiße Aussatz (Lepra). Wenn Ihr ihn seht, umarmt und berührt Ihr ihn; dieser Aussatz überträgt sich jedoch durch Körperkontakt. Tut dies nicht.“ Von da an gewährte der König ihm keine persönliche Begegnung mehr.

යස්මා පන සො බ්‍රාහ්මණො පණ්ඩිතො ඛත්තවිජ්ජාය කුසලො, තෙන සහ මන්තෙත්වා කතකම්මං නාම න විරුජ්ඣති, තස්මා සාණිපාකාරස්ස අන්තො ඨත්වා බහි ඨිතෙන තෙන සද්ධිං මන්තෙති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තිරො දුස්සන්තෙන මන්තෙතී’’ති. තත්ථ තිරොදුස්සන්තෙනාති තිරොදුස්සෙන. අයමෙව වා පාඨො. ධම්මිකන්ති අනවජ්ජං. පයාතන්ති අභිහරිත්වා දින්නං. කථං තස්ස රාජාති යස්ස රඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණො ඊදිසං භික්ඛං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, කථං තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සො රාජා සම්මුඛීභාවම්පි න දදෙය්‍ය. අයං පන අදින්නකං මායාය ගණ්හති, තෙනස්ස සම්මුඛීභාවං රාජා න දෙතීති නිට්ඨමෙත්ථ ගන්තබ්බන්ති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. ‘‘ඉදං පන කාරණං ඨපෙත්වා රාජානඤ්චෙව බ්‍රාහ්මණඤ්ච න අඤ්ඤො කොචි ජානාති. තදෙතං එවං රහස්සම්පි පටිච්ඡන්නම්පි අද්ධා සබ්බඤ්ඤූ සමණො ගොතමොති නිට්ඨං ගමිස්සතී’’ති භගවා පකාසෙසි.

Da jener Brāhmaṇa jedoch weise und in der Staatskunst (Khattavijjā) erfahren war, schlug eine Arbeit, die nach Beratung mit ihm unternommen wurde, niemals fehl. Deshalb beriet sich der König mit ihm, indem er innerhalb eines Vorhangs stand, während jener draußen blieb. Darauf bezieht sich die Aussage: „Er berät sich durch einen Vorhang hindurch.“ Dabei bedeutet „tirodussantenā“: durch einen Stoffvorhang verdeckt. Dies ist auch die Lesart. „Dhammika“ bedeutet tadellos. „Payāta“ bedeutet herbeigebracht und gegeben. „Wie könnte jener König ...“ – wenn der Brāhmaṇa eines solchen Königs eine solche Speise entgegennimmt, wie könnte jener König diesem Brāhmaṇa nicht einmal eine persönliche Begegnung gewähren? Doch dieser nimmt das Nicht-Gegebene durch Zauberei an; daher gewährt ihm der König keine persönliche Begegnung – so ist hier die Schlussfolgerung zu ziehen; dies ist die Absicht dabei. „Abgesehen vom König und dem Brāhmaṇa weiß niemand sonst um diesen Grund. Wenn diese so geheime und verborgene Angelegenheit bekannt wird, wird man gewiss zu dem Schluss kommen: ‚Der Asket Gotama ist allwissend‘“ – so dachte der Erhabene und offenbarte es.

284. ඉදානි [Pg.244] අයඤ්ච අම්බට්ඨො, ආචරියො චස්ස මන්තෙ නිස්සාය අතිමානිනො. තෙන තෙසං මන්තනිස්සිතමානනිම්මදනත්ථං උත්තරි දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො තං කිං මඤ්ඤසි, අම්බට්ඨ, ඉධ රාජාතිආදිමාහ. තත්ථ රථූපත්ථරෙති රථම්හි රඤ්ඤො ඨානත්ථං අත්ථරිත්වා සජ්ජිතපදෙසෙ. උග්ගෙහි වාති උග්ගතුග්ගතෙහි වා අමච්චෙහි. රාජඤ්ඤෙහීති අනභිසිත්තකුමාරෙහි. කිඤ්චිදෙව මන්තනන්ති අසුකස්මිං දෙසෙ තළාකං වා මාතිකං වා කාතුං වට්ටති, අසුකස්මිං ගාමං වා නිගමං වා නගරං වා නිවෙසෙතුන්ති එවරූපං පාකටමන්තනං. තදෙව මන්තනන්ති යං රඤ්ඤා මන්තිතං තදෙව. තාදිසෙහියෙව සීසුක්ඛෙපභමුක්ඛෙපාදීහි ආකාරෙහි මන්තෙය්‍ය. රාජභණිතන්ති යථා රඤ්ඤා භණිතං, තස්සත්ථස්ස සාධනසමත්ථං. සොපි තස්සත්ථස්ස සාධනසමත්ථමෙව භණිතං භණතීති අත්ථො.

284. Nun waren dieser Ambaṭṭha und sein Lehrer aufgrund ihrer Mantras überaus hochmütig. Um den auf die Mantras gestützten Stolz zu brechen, weitete der Erhabene die Lehrrede aus und sagte: „Was meinst du, Ambaṭṭha, wenn hier ein König ...“ und so weiter. Dabei bedeutet „rathūpatthare“: an einer Stelle auf dem Streitwagen, die durch Ausbreiten von Tüchern für den Standplatz des Königs vorbereitet wurde. „Uggehi“ bedeutet: durch hochangesehene Minister. „Rājaññehi“ bedeutet: durch nicht gesalbte Prinzen. „Irgendeine Beratung“ bezieht sich auf eine öffentliche Beratung der Art: „An jener Stelle sollte man einen Teich oder einen Kanal anlegen; an jener Stelle sollte man ein Dorf, eine Marktgemeinde oder eine Stadt gründen.“ „Eben diese Beratung“ meint genau das, was vom König beraten wurde. Er würde durch Gesten wie das Heben des Kopfes oder der Augenbrauen auf eben diese Weise beraten. „Vom König gesprochen“ bedeutet: wie es vom König gesprochen wurde, um jenen Zweck zu erfüllen. Der Sinn ist: Auch er spricht Worte, die geeignet sind, jenen Zweck zu erfüllen.

285. පවත්තාරොති පවත්තයිතාරො. යෙසන්ති යෙසං සන්තකං. මන්තපදන්ති වෙදසඞ්ඛාතං මන්තමෙව. ගීතන්ති අට්ඨකාදීහි දසහි පොරාණකබ්‍රාහ්මණෙහි සරසම්පත්තිවසෙන සජ්ඣායිතං. පවුත්තන්ති අඤ්ඤෙසං වුත්තං, වාචිතන්ති අත්ථො. සමිහිතන්ති සමුපබ්‍යූළ්හං රාසිකතං, පිණ්ඩං කත්වා ඨපිතන්ති අත්ථො. තදනුගායන්තීති එතරහි බ්‍රාහ්මණා තං තෙහි පුබ්බෙ ගීතං අනුගායන්ති අනුසජ්ඣායන්ති. තදනුභාසන්තීති තං අනුභාසන්ති, ඉදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං. භාසිතමනුභාසන්තීති තෙහි භාසිතං සජ්ඣායිතං අනුසජ්ඣායන්ති. වාචිතමනුවාචෙන්තීති තෙහි අඤ්ඤෙසං වාචිතං අනුවාචෙන්ති.

285. „Pavattāro“ bedeutet die Urheber (Hervorbringer). „Yesaṃ“ bedeutet: jener, deren Eigentum sie sind. „Mantapadaṃ“ meint die Mantras, bekannt als die Veden. „Gītaṃ“ bedeutet: von den zehn alten Brāhmaṇa-Rishis wie Aṭṭhaka und anderen durch die Vollkommenheit des Klangs rezitiert. „Pavuttaṃ“ bedeutet: anderen vorgetragen oder gelehrt. „Samihitaṃ“ bedeutet: wohlgeordnet gesammelt, zu einer Gruppe zusammengefasst und dargelegt. „Sie singen es nach“ bedeutet: Heutige Brāhmaṇas singen jene früher von jenen Rishis gesungenen Mantrastrophen nach und rezitieren sie nach. „Sie sprechen es nach“ bedeutet: Sie sprechen es nach; dies ist ein Synonym für das Vorherige. „Sie sprechen das Gesprochene nach“ bedeutet: Sie rezitieren das von jenen Rishis Rezitierte und Vorgetragene nach. „Sie lassen das Gelehrte nachsprechen“ bedeutet: Sie lassen jene Mantrastrophen, die von jenen Rishis anderen gelehrt wurden, nun ebenfalls nachsprechen.

සෙය්‍යථිදන්ති තෙ කතමෙහි අත්ථො. අට්ඨකොතිආදීනි තෙසං නාමානි. තෙ කිර දිබ්බෙන චක්ඛුනා ඔලොකෙත්වා පරූපඝාතං අකත්වා කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො පාවචනෙන සහ සංසන්දිත්වා මන්තෙ ගන්ථිංසු. අපරාපරෙ පන බ්‍රාහ්මණා පාණාතිපාතාදීනි පක්ඛිපිත්වා තයො වෙදෙ භින්දිත්වා බුද්ධවචනෙන සද්ධිං විරුද්ධෙ අකංසු. නෙතං ඨානං විජ්ජතීති යෙන ත්වං ඉසි භවෙය්‍යාසි, එතං කාරණං න විජ්ජති. ඉධ භගවා යස්මා – ‘‘එස පුච්ඡියමානොපි, අත්තනො අවත්ථරණභාවං ඤත්වා පටිවචනං න දස්සතී’’ති ජානාති, තස්මා පටිඤ්ඤං අගහෙත්වාව තං ඉසිභාවං පටික්ඛිපි.

„Wie etwa“ hat die Bedeutung von: „Wer sind diese?“ „Aṭṭhaka“ und so weiter sind deren Namen. Man sagt, jene (alten Rishis) schauten mit dem göttlichen Auge, fügten anderen kein Leid zu und verfassten die Mantras im Einklang mit der Lehre des Erhabenen Kassapa, des vollkommen Erwachten. Spätere Brāhmaṇas jedoch fügten Dinge wie das Töten von Lebewesen hinzu, korrumpierten die drei Veden und machten sie im Widerspruch zum Wort des Buddha stehend. „Dies ist nicht möglich“ bedeutet: Es gibt keinen Grund, aus dem du ein Rishi sein könntest. Hier wusste der Erhabene: „Selbst wenn dieser gefragt wird, ob er ein Rishi oder ein nach dem Rishi-Zustand Strebender sei, wird er, da er erkennt, dass er unterlegen ist, keine Antwort wie ‚Nein, wahrlich nicht, Herr Gotama‘ geben.“ Daher wies der Erhabene den Zustand eines Rishis zurück, ohne zuvor eine formelle Bestätigung (von Ambaṭṭha) einzuholen.

286. ඉදානි [Pg.245] යස්මා තෙ පොරාණා දස බ්‍රාහ්මණා නිරාමගන්ධා අනිත්ථිගන්ධා රජොජල්ලධරා බ්‍රහ්මචාරිනො අරඤ්ඤායතනෙ පබ්බතපාදෙසු වනමූලඵලාහාරා වසිංසු. යදා කත්ථචි ගන්තුකාමා හොන්ති, ඉද්ධියා ආකාසෙනෙව ගච්ඡන්ති, නත්ථි තෙසං යානෙන කිච්චං. සබ්බදිසාසු ච නෙසං මෙත්තාදිබ්‍රහ්මවිහාරභාවනාව ආරක්ඛා හොති, නත්ථි තෙසං පාකාරපුරිසගුත්තීහි අත්ථො. ඉමිනා ච අම්බට්ඨෙන සුතපුබ්බා තෙසං පටිපත්ති; තස්මා ඉමස්ස සාචරියකස්ස තෙසං පටිපත්තිතො ආරකභාවං දස්සෙතුං – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අම්බට්ඨා’’තිආදිමාහ.

286. Nun, da jene zehn Brahmanen der Vorzeit frei vom Geruch der Verunreinigungen und frei vom Geruch der Frauen waren, Staub und Schmutz am Körper trugen, den heiligen Wandel führten und in Waldeinsamkeiten an den Füßen der Berge lebten, wobei sie sich von Wurzeln und Früchten des Waldes ernährten. Wann immer sie irgendwohin zu reisen wünschten, begaben sie sich mittels übernatürlicher Kraft allein durch die Luft dorthin; sie hatten keinerlei Bedarf an Fahrzeugen. In allen Himmelsrichtungen war allein ihre Entfaltung der göttlichen Verweilzustände, wie der liebenden Güte, ihr Schutz; sie hatten keinen Bedarf an Mauern oder dem Schutz durch bewaffnete Männer. Ambaṭṭha hatte zuvor bereits von deren Praxis gehört; um ihm daher zu zeigen, wie weit er und sein Lehrer von der Praxis jener Weisen der Vorzeit entfernt sind, sprach der Erhabene: „Was meinst du wohl, Ambaṭṭha“, und so weiter.

තත්ථ විචිතකාළකන්ති විචිනිත්වා අපනීතකාළකං. වෙඨකනතපස්සාහීති දුස්සපට්ටදුස්සවෙණි ආදීහි වෙඨකෙහි නමිතඵාසුකාහි. කුත්තවාලෙහීති සොභාකරණත්ථං කප්පෙතුං, යුත්තට්ඨානෙසු කප්පිතවාලෙහි. එත්ථ ච වළවානංයෙව වාලා කප්පිතා, න රථානං, වළවපයුත්තත්තා පන රථාපි ‘‘කුත්තවාලා’’ති වුත්තා. උක්කිණ්ණපරිඛාසූති ඛතපරිඛාසු. ඔක්ඛිත්තපලිඝාසූති ඨපිතපලිඝාසු. නගරූපකාරිකාසූති එත්ථ උපකාරිකාති පරෙසං ආරොහනිවාරණත්ථං සමන්තා නගරං පාකාරස්ස අධොභාගෙ කතසුධාකම්මං වුච්චති. ඉධ පන තාහි උපකාරිකාහි යුත්තානි නගරානෙව ‘‘නගරූපකාරිකායො’’ති අධිප්පෙතානි. රක්ඛාපෙන්තීති තාදිසෙසු නගරෙසු වසන්තාපි අත්තානං රක්ඛාපෙන්ති. කඞ්ඛාති ‘‘සබ්බඤ්ඤූ, න සබ්බඤ්ඤූ’’ති එවං සංසයො. විමතීති තස්සෙව වෙවචනං, විරූපා මති, විනිච්ඡිනිතුං අසමත්ථාති අත්ථො. ඉදං භගවා ‘‘අම්බට්ඨස්ස ඉමිනා අත්තභාවෙන මග්ගපාතුභාවො නත්ථි, කෙවලං දිවසො වීතිවත්තති, අයං ඛො පන ලක්ඛණපරියෙසනත්ථං ආගතො, තම්පි කිච්චං නස්සරති. හන්දස්ස සතිජනනත්ථං නයං දෙමී’’ති ආහ.

Darin bedeutet „vicitakāḷakanti“: ausgesucht und von schwarzen oder unsauberen Körnern befreit. „Veṭhakanatapassāhīti“: deren Flanken durch Umwicklungen wie Stoffstreifen oder Kleiderbänder geformt wurden. „Kuttavālehīti“: mit beschnittenem Haar an den Stellen, an denen es zur Verschönerung angemessen ist. Hierbei wurden nur die Haare der Stuten beschnitten, nicht die der Wagen; da die Stuten jedoch vor die Wagen gespannt sind, werden auch die Wagen als „kuttavālā“ (mit beschnittenem Haar) bezeichnet. „Ukkiṇṇaparikhāsūti“: mit ausgegrabenen Gräben. „Okkhittapalighāsūti“: mit niedergelassenen Torriegeln. „Nagarūpakārikāsūti“: Hierbei bezieht sich „upakārikā“ auf die Kalkarbeit oder Verputzung am unteren Teil der Stadtmauer rings um die Stadt, um das Erklimmen durch Feinde zu verhindern. In diesem Zusammenhang sind jedoch mit „nagarūpakārikāyo“ jene Städte selbst gemeint, die mit solchen Befestigungen versehen sind. „Rakkhāpeṇtīti“: Obwohl sie in solchen Städten leben, lassen sie sich dennoch selbst durch Männer mit langen Schwertern schützen. „Kaṅkhā“: ein Zweifel wie: „Ist er ein Allwissender oder kein Allwissender?“. „Vimatīti“ ist ein Synonym dafür; ein zwiespältiger Geist, der unfähig ist zu entscheiden. Dies sprach der Erhabene, da er dachte: „Für Ambaṭṭha gibt es in dieser Existenz kein Erscheinen des Pfades; der Tag vergeht nur ungenutzt. Er ist jedoch gekommen, um die körperlichen Merkmale zu untersuchen, doch an diese Aufgabe erinnert er sich nicht einmal. Wohlan, ich werde ihm einen Anhaltspunkt geben, um seine Achtsamkeit zu wecken.“

ද්වෙලක්ඛණදස්සනවණ්ණනා

Erläuterung zur Betrachtung der zwei Merkmale

287. එවං වත්වා පන යස්මා බුද්ධානං නිසින්නානං වා නිපන්නානං වා කොචි ලක්ඛණං පරියෙසිතුං න සක්කොති, ඨිතානං පන චඞ්කමන්තානං වා සක්කොති. ආචිණ්ණඤ්චෙතං බුද්ධානං ලක්ඛණපරියෙසනත්ථං ආගතභාවං ඤත්වා උට්ඨායාසනා චඞ්කමාධිට්ඨානං නාම, තෙන භගවා උට්ඨායාසනා බහි නික්ඛන්තො. තස්මා අථ ඛො භගවාතිආදි වුත්තං.

287. Nachdem er dies gesagt hatte – da niemand die Merkmale gründlich untersuchen kann, während die Buddhas sitzen oder liegen, es jedoch möglich ist, während sie stehen oder umherwandeln, und da es eine Gewohnheit der Buddhas ist, sich vom Sitz zu erheben und den Ort für eine Gehmeditation festzulegen, wenn sie wissen, dass jemand gekommen ist, um die Merkmale zu untersuchen –, erhob sich der Erhabene von seinem Sitz und ging nach draußen. Deshalb wurde vom ehrwürdigen Thera Ānanda gesagt: „Da nun erhob sich der Erhabene“, und so weiter.

සමන්නෙසීති [Pg.246] ගවෙසි, එකං ද්වෙති වා ගණයන්තො සමානයි. යෙභුය්‍යෙනාති පායෙන, බහුකානි අද්දස, අප්පානි න අද්දසාති අත්ථො. තතො යානි න අද්දස තෙසං දීපනත්ථං වුත්තං – ‘‘ඨපෙත්වා ද්වෙ’’ති. කඞ්ඛතීති ‘‘අහො වත පස්සෙය්‍ය’’න්ති පත්ථනං උප්පාදෙති. විචිකිච්ඡතීති තතො තතො තානි විචිනන්තො කිච්ඡති න සක්කොති දට්ඨුං. නාධිමුච්චතීති තාය විචිකිච්ඡාය සන්නිට්ඨානං න ගච්ඡති. න සම්පසීදතීති තතො – ‘‘පරිපුණ්ණලක්ඛණො අය’’න්ති භගවති පසාදං නාපජ්ජති. කඞ්ඛාය වා දුබ්බලා විමති වුත්තා, විචිකිච්ඡාය මජ්ඣිමා, අනධිමුච්චනතාය බලවතී, අසම්පසාදෙන තෙහි තීහි ධම්මෙහි චිත්තස්ස කාලුසියභාවො. කොසොහිතෙති වත්ථිකොසෙන පටිච්ඡන්නෙ. වත්ථගුය්හෙති අඞ්ගජාතෙ භගවතො හි වරවාරණස්සෙව කොසොහිතං වත්ථගුය්හං සුවණ්ණවණ්ණං පදුමගබ්භසමානං. තං සො වත්ථපටිච්ඡන්නත්තා අපස්සන්තො, අන්තොමුඛගතාය ච ජිව්හාය පහූතභාවං අසල්ලක්ඛෙන්තො තෙසු ද්වීසු ලක්ඛණෙසු කඞ්ඛී අහොසි විචිකිච්ඡී.

„Samannesī“ bedeutet: er suchte mit Erkenntnis; er fasste zusammen, indem er „eins, zwei“ zählte. „Yebhuyyenā“ bedeutet: größtenteils; er sah viele Merkmale, einige wenige sah er nicht. Um jene aufzuzeigen, die er nicht sah, wurde gesagt: „außer zweien“. „Kaṅkhati“ bedeutet: er hegt den Wunsch: „O dass ich sie doch sehen könnte“. „Vicikicchatī“ bedeutet: indem er sie an den verschiedenen Körperstellen sucht, müht er sich ab und vermag sie nicht zu sehen. „Nādhimuccatī“ bedeutet: aufgrund jener Unschlüssigkeit gelangt er zu keiner Entscheidung. „Na sampasīdatī“ bedeutet: folglich gelangt er nicht zur klaren Überzeugung im Erhabenen, denkend: „Dieser Herr Gotama ist mit den Merkmalen vollkommen ausgestattet“. Oder: mit „kaṅkhā“ ist ein schwacher Zweifel gemeint, mit „vicikicchā“ ein mittlerer und mit „anadhimuccanatā“ ein starker Zweifel; durch das Nicht-Klarwerden wird durch diese drei Zustände die Trübung des Geistes ausgedrückt. „Kosohite“ bedeutet: in einer Gewebe-Hülle verborgen. „Vatthaguyhe“ bedeutet: im Geschlechtsorgan; denn wie bei einem edlen Elefantenbullen ist das in einer Scheide verborgene Geschlechtsorgan des Erhabenen von goldener Farbe und gleicht dem Inneren eines Lotos. Da er dieses aufgrund der Bedeckung durch das Gewand nicht sah und auch die Ausdehnung der Zunge, die sich im Inneren des Mundes befand, nicht bemerkte, war er bezüglich dieser zwei Merkmale im Ungewissen und voller Zweifel.

288. තථාරූපන්ති තං රූපං. කිමෙත්ථ අඤ්ඤෙන වත්තබ්බං? වුත්තමෙතං නාගසෙනත්ථෙරෙනෙව මිලින්දරඤ්ඤා පුට්ඨෙන – ‘‘දුක්කරං, භන්තෙ, නාගසෙන, භගවතා කතන්ති. කිං මහාරාජාති? මහාජනෙන හිරිකරණොකාසං බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණස්ස ච අන්තෙවාසි උත්තරස්ස ච, බාවරිස්ස අන්තෙවාසීනං සොළසබ්‍රාහ්මණානඤ්ච, සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ච අන්තෙවාසීනං තිසතමාණවානඤ්ච දස්සෙසි, භන්තෙති. න, මහාරාජ, භගවා ගුය්හං දස්සෙසි. ඡායං භගවා දස්සෙසි. ඉද්ධියා අභිසඞ්ඛරිත්වා නිවාසනනිවත්ථං කායබන්ධනබද්ධං චීවරපාරුතං ඡායාරූපකමත්තං දස්සෙසි මහාරාජාති. ඡායං දිට්ඨෙ සති දිට්ඨංයෙව නනු, භන්තෙති? තිට්ඨතෙතං, මහාරාජ, හදයරූපං දිස්වා බුජ්ඣනකසත්තො භවෙය්‍ය, හදයමංසං නීහරිත්වා දස්සෙය්‍ය සම්මාසම්බුද්ධොති. කල්ලොසි, භන්තෙ, නාගසෙනා’’ති.

288. „Tathārūpaṃ“ bedeutet: von solcher Form. Was gäbe es hierzu noch von anderen zu sagen? Dies wurde bereits vom Thera Nāgasena erklärt, als er vom König Milinda befragt wurde: „Herr Nāgasena, der Erhabene hat etwas Schwieriges vollbracht.“ – „Was denn, o König?“ – „Dass er die Stelle, die Scham erzeugt, dem Brahmanen Brahmāyu und seinem Schüler Uttara, den sechzehn Schülern von Bāvarī sowie dem Brahmanen Sela und seinen dreihundert Jüngern gezeigt hat, Herr.“ – „Nicht das eigentliche verborgene Organ hat der Erhabene gezeigt, o König. Der Erhabene zeigte ein Abbild. Durch übernatürliche Kraft erschuf er lediglich ein Abbild, das mit dem Untergewand bekleidet, mit dem Gürtel gebunden und mit dem Obergewand umhüllt war, o König.“ – „Wenn das Abbild gesehen wurde, Herr, ist es dann nicht so, als ob das Eigentliche gesehen wurde?“ – „Lass das beiseite, o König; wenn ein Wesen durch das Sehen der Form des Herzens die Wahrheit erkennen könnte, dann würde der vollkommen Erwachte sogar sein Herzfleisch herausnehmen und zeigen.“ – „Ihr seid geschickt in der Beantwortung, Herr Nāgasena.“

නින්නාමෙත්වාති නීහරිත්වා. අනුමසීති කථිනසූචිං විය කත්වා අනුමජ්ජි, තථාකරණෙන චෙත්ථ මුදුභාවො, කණ්ණසොතානුමසනෙන දීඝභාවො, නාසිකසොතානුමසනෙන තනුභාවො, නලාටච්ඡාදනෙන පුථුලභාවො පකාසිතොති වෙදිතබ්බො.

„Ninnāmetvā“ bedeutet: herausgestreckt habend. „Anumasī“ bedeutet: er bestrich sie (die Stellen), indem er die Zunge gleich einer festen Nadel formte. Durch dieses Vorgehen wurde die Weichheit der Zunge verdeutlicht; durch das Berühren der Gehörgänge ihre Länge; durch das Berühren der Nasenlöcher ihre Dünne; und durch das Bedecken der Stirn ihre Breite – so ist es zu verstehen.

289. පටිමානෙන්තොති [Pg.247] ආගමෙන්තො, ආගමනමස්ස පත්ථෙන්තො උදික්ඛන්තොති අත්ථො.

289. „Paṭimānento“ bedeutet: wartend; er harrte aus, indem er auf dessen Ankunft hoffte und Ausschau hielt.

290. කථාසල්ලාපොති කථා ච සල්ලාපො ච, කථනං පටිකථනන්ති අත්ථො.

290. „Kathāsallāpo“ bedeutet: Rede und Gegenrede; der Sinn ist das Sprechen und das Antworten.

291. අහො වතාති ගරහවචනමෙතං. රෙති ඉදං හීළනවසෙන ආමන්තනං. පණ්ඩිතකාති තමෙව ජිගුච්ඡන්තො ආහ. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එවරූපෙන කිර භො පුරිසො අත්ථචරකෙනාති ඉදං යාදිසො ත්වං, එදිසෙ අත්ථචරකෙ හිතකාරකෙ සති පුරිසො නිරයංයෙව ගච්ඡෙය්‍ය, න අඤ්ඤත්‍රාති ඉමමත්ථං සන්ධාය වදති. ආසජ්ජ ආසජ්ජාති ඝට්ටෙත්වා ඝට්ටෙත්වා. අම්හෙපි එවං උපනෙය්‍ය උපනෙය්‍යාති බ්‍රාහ්මණො ඛො පන අම්බට්ඨ පොක්ඛරසාතීතිආදීනි වත්වා එවං උපනෙත්වා උපනෙත්වා පටිච්ඡන්නං කාරණං ආවිකරිත්වා සුට්ඨු දාසාදිභාවං ආරොපෙත්වා අවච, තයා අම්හෙ අක්කොසාපිතාති අධිප්පායො. පදසායෙව පවත්තෙසීති පාදෙන පහරිත්වා භූමියං පාතෙසි. යඤ්ච සො පුබ්බෙ ආචරියෙන සද්ධිං රථං ආරුහිත්වා සාරථි හුත්වා අගමාසි, තම්පිස්ස ඨානං අච්ඡින්දිත්වා රථස්ස පුරතො පදසා යෙවස්ස ගමනං අකාසි.

291. „Aho vata“ (O weh) ist ein Ausdruck des Tadels. Das Wort „re“ (du da) ist eine Anrede im Sinne der Geringschätzung. „Paṇḍitaka“ (Möchtegern-Gelehrter) sagte er, um Abscheu gegenüber ebendiesem auszudrücken. Bei den übrigen zwei Worten gilt die gleiche Methode. Die Worte „Mit solch einem Helfer, o Herr“ beziehen sich auf die Bedeutung: „Wenn man einen solchen Helfer und Wohltäter wie dich hat, würde man wahrlich nur in die Hölle kommen und nirgendwohin sonst.“ „Āsajja āsajja“ bedeutet „wiederholt anstoßend“ oder „provozierend“. „Er brachte uns so in Bedrängnis“ bedeutet: Nachdem der Brahmane Pokkharasāti Worte wie „Ambaṭṭha, der Brahmane Pokkharasāti...“ usw. gesagt hatte, offenbarte er wiederholt den verborgenen Sachverhalt, legte den Status eines Sklavenkindes (Suddadāsa) usw. offen dar und sagte damit: „Durch dich wurden wir beschimpft“ – dies ist die Absicht. „Er ließ ihn nur zu Fuß gehen“ bedeutet, dass er ihn mit dem Fuß stieß und zu Boden fallen ließ. Zudem entzog er ihm die Stellung, die er zuvor innehatte, als er mit dem Lehrer auf dem Wagen fuhr und als Wagenlenker fungierte, und ließ ihn fortan nur noch zu Fuß vor dem Wagen herlaufen.

පොක්ඛරසාතිබුද්ධූපසඞ්කමනවණ්ණනා

Die Erläuterung zum Aufsuchen des Buddha durch Pokkharasāti.

292-296. අතිවිකාලොති සුට්ඨු විකාලො, සම්මොදනීයකථායපි කාලො නත්ථි. ආගමා නු ඛ්විධ භොති ආගමා නු ඛො ඉධ භො. අධිවාසෙතූති සම්පටිච්ඡතු. අජ්ජතනායාති යං මෙ තුම්හෙසු කාරං කරොතො අජ්ජ භවිස්සති පුඤ්ඤඤ්ච පීතිපාමොජ්ජඤ්ච තදත්ථාය. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙනාති භගවා කායඞ්ගං වා වාචඞ්ගං වා අචොපෙත්වා අබ්භන්තරෙයෙව ඛන්තිං ධාරෙන්තො තුණ්හීභාවෙන අධිවාසෙසි. බ්‍රාහ්මණස්ස අනුග්ගහණත්ථං මනසාව සම්පටිච්ඡීති වුත්තං හොති.

292-296. „Ativikālo“ bedeutet „sehr unzeitig“; es ist nicht einmal mehr Zeit für ein freundliches Begrüßungsgespräch. „Ist er etwa hierhergekommen, Herr?“ bedeutet „Ist er wahrlich hierhergekommen?“. „Möge er zustimmen“ bedeutet „Möge er annehmen“. „Für den heutigen Tag“ bedeutet „um des Verdienstes sowie der Freude und Begeisterung willen, die mir heute daraus erwachsen werden, dass ich Euch diesen Dienst erweise“. „Der Erhabene stimmte durch Schweigen zu“ bedeutet, dass der Erhabene, ohne ein Körperglied oder die Sprache zu bewegen und während er die Zustimmung in seinem Inneren bewahrte, durch Schweigen zustimmte. Es bedeutet, dass er zum Wohle des Brahmanen allein mit dem Geist annahm.

297. පණීතෙනාති උත්තමෙන. සහත්ථාති සහත්ථෙන. සන්තප්පෙසීති සුට්ඨු තප්පෙසි පරිපුණ්ණං සුහිතං යාවදත්ථං අකාසි. සම්පවාරෙසීති [Pg.248] සුට්ඨු පවාරෙසි, අලං අලන්ති හත්ථසඤ්ඤාය පටික්ඛිපාපෙසි. භුත්තාවින්ති භුත්තවන්තං. ඔනීතපත්තපාණින්ති පත්තතො ඔනීතපාණිං, අපනීතහත්ථන්ති වුත්තං හොති. ඔනිත්තපත්තපාණින්තිපි පාඨො. තස්සත්ථො – ඔනිත්තං නානාභූතං විනාභූතං පත්තං පාණිතො අස්සාති ඔනිත්තපත්තපාණි, තං ඔනිත්තපත්තපාණිං. හත්ථෙ ච පත්තඤ්ච ධොවිත්වා එකමන්තෙ පත්තං නික්ඛිපිත්වා නිසින්නන්ති අත්ථො. එකමන්තං නිසීදීති භගවන්තං එවං භූතං ඤත්වා එකස්මිං ඔකාසෙ නිසීදීති අත්ථො.

297. „Paṇītena“ bedeutet „mit vorzüglicher Speise“. „Sahatthā“ bedeutet „mit eigener Hand“. „Er erquickte“ (santappesi) bedeutet „er stellte ihn vollkommen zufrieden“, er machte ihn satt und zufrieden, so viel er wünschte. „Er bot reichlich an“ (sampavāresi) bedeutet „er ließ ihn ablehnen“, indem er ihn dazu brachte, mit einem Handzeichen „genug, genug“ abzuwehren. „Bhuttāviṃ“ bedeutet „den, der gegessen hat“. „Onītapattapāṇiṃ“ bedeutet „der die Hand von der Schale weggenommen hat“; es heißt „mit weggenommener Hand“. Es gibt auch die Lesart „onittapattapāṇi“. Deren Sinn ist: „Onitta“ bedeutet getrennt oder losgelöst; wer die Schale von der Hand getrennt hat, ist „onittapattapāṇi“ – ihn, der die Schale von der Hand getrennt hat. Es bedeutet, dass er saß, nachdem er die Hände und die Schale gewaschen und die Schale an einer Seite beiseitegestellt hatte. „Er setzte sich beiseite“ bedeutet, dass er, nachdem er erkannte, dass der Erhabene in diesem Zustand war (gegessen hatte und die Schale weggestellt hatte), sich an einem Platz niedersetzte.

298. අනුපුබ්බිං කථන්ති අනුපටිපාටිකථං. ආනුපුබ්බිකථා නාම දානානන්තරං සීලං, සීලානන්තරං සග්ගො, සග්ගානන්තරං මග්ගොති එතෙසං අත්ථානං දීපනකථා. තෙනෙව – ‘‘සෙය්‍යථිදං දානකථ’’න්තිආදිමාහ. ඔකාරන්ති අවකාරං ලාමකභාවං. සාමුක්කංසිකාති සාමං උක්කංසිකා, අත්තනායෙව උද්ධරිත්වා ගහිතා, සයම්භූඤාණෙන දිට්ඨා, අසාධාරණා අඤ්ඤෙසන්ති අත්ථො. කා පන සාති? අරියසච්චදෙසනා. තෙනෙවාහ – ‘‘දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ග’’න්ති. ධම්මචක්ඛුන්ති එත්ථ සොතාපත්තිමග්ගො අධිප්පෙතො. තස්ස උප්පත්තිආකාරදස්සනත්ථං – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති ආහ. තඤ්හි නිරොධං ආරම්මණං කත්වා කිච්චවසෙන එවං සබ්බසඞ්ඛතං පටිවිජ්ඣන්තං උප්පජ්ජති.

298. „Anupubbiṃ kathaṃ“ bedeutet „eine schrittweise Unterweisung“. Die sogenannte schrittweise Unterweisung ist eine Rede zur Erläuterung dieser Inhalte: nach dem Geben (dāna) die Tugend (sīla), nach der Tugend der Himmel (saggo), nach dem Himmel der Pfad (maggo). Deshalb sagte er: „nämlich die Rede über das Geben“ usw. „Okāraṃ“ bedeutet Unzulänglichkeit oder die Natur des Niedrigen. „Sāmukkaṃsikā“ bedeutet „selbst hervorgehoben“, d. h. allein durch den Buddha selbst herausgehoben und erfasst, durch das Wissen eines Selbstgewordenen (Sayambhū-Wissen) gesehen und nicht gemeinsam mit anderen (einzigartig). Was ist diese? Die Verkündigung der Edlen Wahrheiten. Deshalb sagte er: „Leiden, Entstehen, Aufheben, Pfad“. Mit dem „Auge der Lehre“ (Dhammacakkhu) ist hier der Pfad des Stromeintritts (Sotāpattimaggo) gemeint. Um die Art und Weise seines Entstehens zu zeigen, sagte er: „Was immer der Natur des Entstehens unterliegt, das alles unterliegt der Natur des Aufhebens“. Denn dieses entsteht, indem es das Aufheben (Nirodha) zum Objekt macht und so kraft seiner Funktion alles Bedingte (Sankhata) durchdringt.

පොක්ඛරසාතිඋපාසකත්තපටිවෙදනාවණ්ණනා

Die Erläuterung zur Erklärung von Pokkharasāti, ein Laienanhänger zu werden.

299. දිට්ඨො අරියසච්චධම්මො එතෙනාති දිට්ඨධම්මො. එස නයො සෙසපදෙසුපි. තිණ්ණා විචිකිච්ඡා අනෙනාති තිණ්ණවිචිකිච්ඡො. විගතා කථංකථා අස්සාති විගතකථංකථො. වෙසාරජ්ජප්පත්තොති විසාරදභාවං පත්තො. කත්ථ? සත්ථුසාසනෙ. නාස්ස පරො පච්චයො, න පරස්ස සද්ධාය එත්ථ වත්තතීති අපරප්පච්චයො. සෙසං සබ්බත්ථ වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථත්තා ච පාකටමෙවාති.

299. „Einer, der die Lehre gesehen hat“ (diṭṭhadhammo) bedeutet, dass die Lehre der Edlen Wahrheiten von ihm gesehen wurde. Diese Methode gilt auch für die übrigen Begriffe. „Einer, der den Zweifel überwunden hat“ (tiṇṇavicikiccho) bedeutet, dass der Zweifel von ihm überquert wurde. „Einer, dessen Unsicherheit vergangen ist“ (vigatakathaṃkatho) bedeutet, dass die Ungewissheit („Wie mag es wohl sein?“) bei ihm verschwunden ist. „Zur Furchtlosigkeit gelangt“ (vesārajjappatto) bedeutet, den Zustand der Zuversicht erreicht zu haben. Wo? In der Lehre des Meisters. „Unabhängig von anderen“ (aparappaccayo) bedeutet, dass er keine fremde Bedingung mehr hat und hier nicht mehr aufgrund des Glaubens an einen anderen praktiziert. Der Rest ist überall klar, da die Methode bereits erklärt wurde und die Bedeutung offensichtlich ist.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha Nikāya...

අම්බට්ඨසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung zum Ambaṭṭha Sutta ist abgeschlossen.

4. සොණදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erläuterung zum Soṇadaṇḍa Sutta.

300. එවං [Pg.249] මෙ සුතං…පෙ… අඞ්ගෙසූති සොණදණ්ඩසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. අඞ්ගෙසූති අඞ්ගා නාම අඞ්ගපාසාදිකතාය එවං ලද්ධවොහාරා ජානපදිනො රාජකුමාරා, තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රූළ්හිසද්දෙන අඞ්ගාති වුච්චති, තස්මිං අඞ්ගෙසු ජනපදෙ. චාරිකන්ති ඉධාපි අතුරිතචාරිකා චෙව නිබද්ධචාරිකා ච අධිප්පෙතා. තදා කිර භගවතො දසසහස්සිලොකධාතුං ඔලොකෙන්තස්ස සොණදණ්ඩො බ්‍රාහ්මණො ඤාණජාලස්ස අන්තො පඤ්ඤායිත්ථ. අථ භගවා අයං බ්‍රාහ්මණො මය්හං ඤාණජාලෙ පඤ්ඤායති. ‘අත්ථි නු ඛ්වස්සුපනිස්සයො’ති වීමංසන්තො අද්දස. ‘මයි තත්ථ ගතෙ එතස්ස අන්තෙවාසිනො ද්වාදසහාකාරෙහි බ්‍රාහ්මණස්ස වණ්ණං භාසිත්වා මම සන්තිකෙ ආගන්තුං න දස්සන්ති. සො පන තෙසං වාදං භින්දිත්වා එකූනතිංස ආකාරෙහි මම වණ්ණං භාසිත්වා මං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡිස්සති. සො පඤ්හවිස්සජ්ජනපරියොසානෙ සරණං ගමිස්සතී’ති, දිස්වා පඤ්චසතභික්ඛුපරිවාරො තං ජනපදං පටිපන්නො. තෙන වුත්තං – අඞ්ගෙසු චාරිකං චරමානො…පෙ… යෙන චම්පා තදවසරීති.

300. „So habe ich gehört ... unter den Aṅgern“ bezeichnet das Soṇadaṇḍa Sutta. Darin folgt die Erläuterung der neuen Begriffe. Mit „unter den Aṅgern“ (aṅgesu) sind die königlichen Prinzen des Landes gemeint, die diesen Namen aufgrund der Anmut ihrer Glieder (aṅgapāsādikatā) erhielten; auch das einzelne Land, in dem sie wohnen, wird nach herkömmlichem Sprachgebrauch „Aṅga“ genannt; in jenem Land der Aṅger. Mit „Wanderschaft“ (cārikaṃ) ist auch hier sowohl die unbeeilte Wanderung als auch die nicht an einen festen Ort gebundene Wanderung gemeint. Damals erschien der Brahmane Soṇadaṇḍa dem Erhabenen, als dieser die zehntausendfache Weltwelt betrachtete, innerhalb seines Netzes des Wissens. Da dachte der Erhabene: „Dieser Brahmane erscheint in meinem Netz des Wissens. Hat er wohl die unterstützenden Bedingungen (Upanissaya)?“ Bei der Untersuchung sah er: „Wenn ich dorthin gehe, werden seine Schüler den Brahmanen mit zwölf Gründen preisen und ihm nicht erlauben, zu mir zu kommen. Er jedoch wird deren Argumentation widerlegen, meinen Vorzug mit neunundzwanzig Gründen preisen, mich aufsuchen und eine Frage stellen. Am Ende der Beantwortung der Frage wird er Zuflucht nehmen.“ Nachdem er dies gesehen hatte, begab er sich in Begleitung von fünfhundert Mönchen in jenes Land. Deshalb wurde gesagt: „Als er eine Wanderung unter den Aṅgern unternahm ... dort, wo Campā lag, dorthin begab er sich.“

ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙති තස්ස චම්පානගරස්ස අවිදූරෙ ගග්ගරාය නාම රාජග්ගමහෙසියා ඛණිතත්තා ගග්ගරාති ලද්ධවොහාරා පොක්ඛරණී අත්ථි. තස්සා තීරෙ සමන්තතො නීලාදිපඤ්චවණ්ණකුසුමපටිමණ්ඩිතං මහන්තං චම්පකවනං. තස්මිං භගවා කුසුමගන්ධසුගන්ධෙ චම්පකවනෙ විහරති. තං සන්ධාය ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙති වුත්තං. මාගධෙන සෙනියෙන බිම්බිසාරෙනාති එත්ථ සො රාජා මගධානං ඉස්සරත්තා මාගධො. මහතියා සෙනාය සමන්නාගතත්තා සෙනියො. බිම්බීති සුවණ්ණං. තස්මා සාරසුවණ්ණසදිසවණ්ණතාය බිම්බිසාරොති වුච්චති.

Am Ufer des Gaggarā-Teiches: In der Nähe der Stadt Campā gibt es einen Lotusteich namens Gaggarā, der so genannt wird, weil er von der Hauptkönigin (oder Gemahlin) des Königs namens Gaggarā gegraben wurde. An seinem Ufer befindet sich ringsherum ein großer Campaka-Wald, der mit Blumen in fünf Farben wie Blau usw. geschmückt ist. In diesem Campaka-Wald, der vom Duft der Blumen süß duftet, verweilte der Erhabene. Darauf bezog sich der ehrwürdige Thera Ānanda, als er sagte: 'Am Ufer des Gaggarā-Teiches'. In der Passage 'durch den magadhischen Seniya Bimbisāra' ist jener König ein 'Māgadha', weil er der Herrscher über das Land Magadha ist. 'Seniya' wird er genannt, weil er mit einem großen Heer ausgestattet ist. 'Bimbī' bedeutet Gold. Daher wird er 'Bimbisāra' genannt, weil seine Körperfarbe dem Glanz edlen Goldes gleicht.

301-302. බහූ බහූ හුත්වා සංහතාති සඞ්ඝා. එකෙකිස්සාය දිසාය සඞ්ඝො එතෙසං අත්ථීති සඞ්ඝී. පුබ්බෙ නගරස්ස අන්තො අගණා බහි නික්ඛමිත්වා ගණතං පත්තාති ගණීභූතා. ඛත්තං ආමන්තෙසීති. ඛත්තා වුච්චති පුච්ඡිතපඤ්හෙ බ්‍යාකරණසමත්ථො මහාමත්තො, තං ආමන්තෙසි ආගමෙන්තූති මුහුත්තං පටිමානෙන්තු, මා ගච්ඡන්තූති වුත්තං හොති.

301-302. 'Saṅghā' sind jene (Brahmanen und Hausväter), die zahlreich geworden und zusammengekommen sind. Da es in jeder Himmelsrichtung Gruppen dieser Personen gibt, werden sie 'Saṅghī' genannt. 'Gaṇībhūtā' bezieht sich auf jene, die zuvor, bevor sie die Stadt verließen, im Inneren der Stadt keine feste Gruppe bildeten, aber nach dem Hinausgehen zur Menge wurden. Zum Satz 'Er rief den Kanzler (Khatta)': Ein 'Khattā' ist ein hoher Beamter (Mahāmatta), der fähig ist, gestellte Fragen zu beantworten; diesen rief er an. 'Sie sollen warten' (āgamentū) bedeutet, sie sollen einen Augenblick abwarten und nicht weitergehen.

සොණදණ්ඩගුණකථා

Die Darlegung der Vorzüge von Soṇadaṇḍa.

303. නානාවෙරජ්ජකානන්ති [Pg.250] නානාවිධෙසු රජ්ජෙසු, අඤ්ඤෙසු අඤ්ඤෙසු කාසිකොසලාදීසු රජ්ජෙසු ජාතා, තානි වා තෙසං නිවාසා, තතො වා ආගතාති නානාවෙරජ්ජකා, තෙසං නානාවෙරජ්ජකානං. කෙනචිදෙව කරණීයෙනාති තස්මිං කිර නගරෙ ද්වීහි කරණීයෙහි බ්‍රාහ්මණා සන්නිපතන්ති – යඤ්ඤානුභවනත්ථං වා මන්තසජ්ඣායනත්ථං වා. තදා ච තස්මිං නගරෙ යමඤ්ඤා නත්ථි. සොණදණ්ඩස්ස පන සන්තිකෙ මන්තසජ්ඣායනත්ථං එතෙ සන්නිපතිතා. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘කෙනචිදෙව කරණීයෙනා’’ති. තෙ තස්ස ගමනං සුත්වා චින්තෙසුං – ‘‘අයං සොණදණ්ඩො උග්ගතබ්‍රාහ්මණො යෙභුය්‍යෙන ච අඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණා සමණං ගොතමං සරණං ගතා, අයමෙව න ගතො. ස්වායං සචෙ තත්ථ ගමිස්සති, අද්ධා සමණස්ස ගොතමස්ස ආවට්ටනියා මායාය ආවට්ටිතො, තං සරණං ගමිස්සති. තතො එතස්සාපි ගෙහද්වාරෙ බ්‍රාහ්මණානං සන්නිපාතො න භවිස්සතී’’ති. ‘‘හන්දස්ස ගමනන්තරායං කරොමා’’ති සම්මන්තයිත්වා තත්ථ අගමංසු. තං සන්ධාය – අථ ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණාතිආදි වුත්තං.

303. 'Aus verschiedenen Ländern' (nānāverajjakānaṃ) bezieht sich auf jene Brahmanen, die in verschiedenen, von Campā unterschiedlichen Ländern wie Kāsi, Kosala usw. geboren wurden, oder deren Wohnsitz dort ist, oder die von dort gekommen sind. 'Wegen einer gewissen Angelegenheit': In jener Stadt versammeln sich Brahmanen gewöhnlich aus zwei Gründen – entweder um an einem Opfer teilzunehmen oder um Mantras zu rezitieren. Zu jener Zeit gab es in Campā kein Opfer. Vielmehr waren sie bei Soṇadaṇḍa versammelt, um Mantras zu rezitieren. Darauf bezogen sich die Rezitatoren der Sammlung, als sie sagten: 'wegen einer gewissen Angelegenheit'. Als jene Brahmanen von seinem Vorhaben zu gehen hörten, dachten sie: 'Dieser Soṇadaṇḍa ist ein hochangesehener (oder edler) Brahmane. Die meisten anderen Brahmanen haben bereits beim Asketen Gotama Zuflucht gesucht; nur dieser ist noch nicht gegangen. Wenn er nun dorthin geht, wird er sicherlich durch die anziehende Zauberkraft des Asketen Gotama umgewandelt werden und Zuflucht bei ihm suchen. Infolgedessen werden sich die Brahmanen nicht mehr am Haustor dieses Soṇadaṇḍa versammeln.' So dachten sie und beschlossen: 'Wohlan, wir wollen ihn an seinem Gehen hindern.' Nachdem sie sich so beraten hatten, gingen sie zu Soṇadaṇḍa. Darauf bezieht sich der Text: 'Da nun jene Brahmanen...' usw.

තත්ථ ඉමිනාපඞ්ගෙනාති ඉමිනාපි කාරණෙන. එවං එතං කාරණං වත්වා පුන – ‘‘අත්තනො වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අතුස්සනකසත්තො නාම නත්ථි. හන්දස්ස වණ්ණං භණනෙන ගමනං නිවාරෙස්සාමා’’ති චින්තෙත්වා භවඤ්හි සොණදණ්ඩො උභතො සුජාතොතිආදීනි කාරණානි ආහංසු.

Darin bedeutet 'aus diesem Grund' (iminā paṅgena): auch wegen dieser Ursache. Nachdem sie diesen Grund genannt hatten, dachten sie: 'Es gibt kein Wesen, das sich nicht freut, wenn seine eigenen Vorzüge gepriesen werden. Wohlan, wir wollen seine Vorzüge rühmen und ihn so vom Gehen abhalten.' In diesem Sinne sprachen sie über die Gründe, wie: 'Der Herr ist ja von beiden Seiten wohlgeboren' usw.

උභතොති ද්වීහි පක්ඛෙහි. මාතිතො ච පිතිතො චාති භොතො මාතා බ්‍රාහ්මණී, මාතුමාතා බ්‍රාහ්මණී, තස්සාපි මාතා බ්‍රාහ්මණී; පිතා බ්‍රාහ්මණො, පිතුපිතා බ්‍රාහ්මණො, තස්සාපි පිතා බ්‍රාහ්මණොති, එවං භවං උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච. සංසුද්ධගහණිකොති සංසුද්ධා තෙ මාතුගහණී කුච්ඡීති අත්ථො. සමවෙපාකිනියා ගහණියාති එත්ථ පන කම්මජතෙජොධාතු ‘‘ගහණී’’ති වුච්චති.

'Von beiden Seiten' (ubhato) bedeutet von beiden Linien. 'Von der Mutter- und der Vaterseite her': Die Mutter des Herrn ist eine echte Brahmanin, auch die Großmutter mütterlicherseits ist eine Brahmanin, und deren Mutter ebenso; der Vater ist ein echter Brahmane, auch der Großvater väterlicherseits ist ein Brahmane, und dessen Vater ebenso. So ist der Herr von beiden Seiten, sowohl von der Mutter als auch vom Vater her, wohlgeboren. 'Von reinem Mutterleib' (saṃsuddhagahaṇiko) bedeutet, dass die Gebärmutter, der Schoß der Mutter, vollkommen rein ist. In der Passage über die 'gleichmäßig verdauende Gahaṇī' (in anderen Suttas) wird jedoch das karmisch bedingte Hitze-Element (Verdauungsfeuer) als 'Gahaṇī' bezeichnet.

යාව සත්තමා පිතාමහයුගාති එත්ථ පිතුපිතා පිතාමහො, පිතාමහස්ස යුගං පිතාමහයුගං. යුගන්ති ආයුප්පමාණං වුච්චති. අභිලාපමත්තමෙව චෙතං. අත්ථතො පන පිතාමහොයෙව පිතාමහයුගං. තතො උද්ධං සබ්බෙපි පුබ්බපුරිසා පිතාමහග්ගහණෙනෙව ගහිතා. එවං යාව සත්තමො පුරිසො[Pg.251], තාව සංසුද්ධගහණිකො. අථ වා අක්ඛිත්තො අනුපකුට්ඨො ජාතිවාදෙනාති දස්සෙන්ති. අක්ඛිත්තොති – ‘‘අපනෙථ එතං, කිං ඉමිනා’’ති එවං අක්ඛිත්තො අනවක්ඛිත්තො. අනුපකුට්ඨොති න උපකුට්ඨො, න අක්කොසං වා නින්දං වා ලද්ධපුබ්බො. කෙන කාරණෙනාති? ජාතිවාදෙන. ඉතිපි – ‘‘හීනජාතිකො එසො’’ති එවරූපෙන වචනෙනාති අත්ථො.

In der Wendung 'bis zurück zur siebten Generation der Ahnen' (yāva sattamā pitāmahayugā) ist die Bedeutung wie folgt: Der Vater des Vaters ist der Großvater (Pitāmaha). Die Lebensspanne des Großvaters ist das 'Pitāmahayuga'. 'Yuga' bezeichnet hier das Maß der Lebensdauer. Dies ist lediglich eine Redensart; in der Bedeutung entspricht 'Pitāmahayuga' dem Großvater selbst. Alle Vorfahren darüber hinaus werden mit dem Begriff 'Großvater' (Pitāmaha) miterfasst. So ist er bis zur siebten Generation von reinem Mutterleib. Oder sie zeigen damit auf: 'ungetadelt und ohne Vorwurf hinsichtlich der Abstammung'. 'Ungetadelt' (akkhitto) bedeutet: Man hat nicht gesagt: 'Schafft ihn fort, was nützt uns dieser?', er wurde also nicht verworfen oder herabgesetzt. 'Ohne Vorwurf' (anupakuṭṭho) bedeutet, dass er nicht beschimpft wurde; er hat weder Schmähung noch Tadel erfahren. Aus welchem Grund? Aufgrund der Abstammung (jātivādena). Das heißt: Auch wegen der Tatsache, dass niemand sagen konnte: 'Dieser ist von niedriger Geburt'.

අඩ්ඪොති ඉස්සරො. මහද්ධනොති මහතා ධනෙන සමන්නාගතො. භවතො හි ගෙහෙ පථවියං පංසුවාලිකා විය බහුධනං, සමණො පන ගොතමො අධනො භික්ඛාය උදරං පූරෙත්වා යාපෙතීති දස්සෙන්ති. මහාභොගොති පඤ්චකාමගුණවසෙන මහාඋපභොගො. එවං යං යං ගුණං වදන්ති, තස්ස තස්ස පටිපක්ඛවසෙන භගවතො අගුණංයෙව දස්සෙමාති මඤ්ඤමානා වදන්ති.

'Reich' (aḍḍho) bedeutet ein Herrschender (der andere übertrifft). 'Vermögend' (mahaddhano) bedeutet mit großem Reichtum ausgestattet. Denn im Hause des Herrn gibt es so viel Besitz wie Staub und Sand auf der Erde; der Asket Gotama hingegen besitzt nichts (adhano) und fristet sein Leben, indem er seinen Magen durch Bettelspeise füllt – so stellen sie es dar. 'Von großem Genuss' (mahābhogo) bedeutet, dass er über reichliche Mittel für die fünf Arten sinnlichen Genusses verfügt. Auf diese Weise erwähnen sie jede dieser Qualitäten in der Absicht: 'Indem wir dies sagen, zeigen wir im Gegensatz dazu den Mangel an Qualitäten beim Erhabenen auf'.

අභිරූපොති අඤ්ඤෙහි මනුස්සෙහි අභිරූපො අධිකරූපො. දස්සනීයොති දිවසම්පි පස්සන්තානං අතිත්තිකරණතො දස්සනයොග්ගො. දස්සනෙනෙව චිත්තපසාදජනනතො පාසාදිකො. පොක්ඛරතා වුච්චති සුන්දරභාවො, වණ්ණස්ස පොක්ඛරතා වණ්ණපොක්ඛරතා, තාය වණ්ණසම්පත්තියා යුත්තොති අත්ථො. පොරාණා පනාහු – ‘‘පොක්ඛරන්ති සරීරං වදන්ති, වණ්ණං වණ්ණමෙවා’’ති. තෙසං මතෙන වණ්ණඤ්ච පොක්ඛරඤ්ච වණ්ණපොක්ඛරානි. තෙසං භාවො වණ්ණපොක්ඛරතා. ඉති පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතායාති උත්තමෙන පරිසුද්ධෙන වණ්ණෙන චෙව සරීරසණ්ඨානසම්පත්තියා චාති අත්ථො. බ්‍රහ්මවණ්ණීති සෙට්ඨවණ්ණී. පරිසුද්ධවණ්ණෙසුපි සෙට්ඨෙන සුවණ්ණවණ්ණෙන සමන්නාගතොති අත්ථො. බ්‍රහ්මවච්ඡසීති මහාබ්‍රහ්මුනො සරීරසදිසෙනෙව සරීරෙන සමන්නාගතො. අඛුද්දාවකාසො දස්සනායාති ‘‘භොතො සරීරෙ දස්සනස්ස ඔකාසො න ඛුද්දකො මහා, සබ්බානෙව තෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි දස්සනීයානෙව, තානි චාපි මහන්තානෙවා’’ති දීපෙන්ති.

"Abhirūpo" bedeutet anmutiger oder von überlegener Gestalt im Vergleich zu anderen Menschen. "Dassanīyo" bedeutet ansehnlich, da man ihn den ganzen Tag betrachten kann, ohne dessen überdrüssig zu werden, also des Anblicks würdig. "Pāsādiko" bedeutet vertrauenerweckend, da er allein durch das Sehen Freude im Geist erzeugt. "Pokkharatā" wird als Zustand der Schönheit (sundarabhāvo) bezeichnet; die Schönheit des Teints ist "vaṇṇapokkharatā", was bedeutet, dass er mit dieser Vollkommenheit der Hautfarbe ausgestattet ist. Die Alten (Porāṇā) jedoch sagten: „Sie nennen den Körper 'pokkhara' und die Farbe 'vaṇṇa'“. Nach ihrer Meinung sind Farbe und Körper "vaṇṇapokkharāni". Ihr Zustand ist "vaṇṇapokkharatā". Somit bedeutet "paramāya vaṇṇapokkharatāyā" durch höchste, reinste Farbe sowie durch die Vollkommenheit der Körpergestalt. "Brahmavaṇṇī" bedeutet von höchster Farbe. Dies besagt, dass er selbst unter jenen mit reinster Farbe mit einer erhabenen, goldähnlichen Farbe ausgestattet ist. "Brahmavacchasī" bedeutet mit einem Körper ausgestattet, der dem Körper des Mahābrahmā gleicht. "Akhuddāvakāso dassanāya" verdeutlicht: „Der Raum am Körper des Ehrwürdigen zum Betrachten ist nicht klein, sondern groß; all deine Glieder und Körperteile sind wahrlich sehenswert, und auch sie sind wahrlich groß."

සීලමස්ස අත්ථීති සීලවා. වුද්ධං වද්ධිතං සීලමස්සාති වුද්ධසීලී. වුද්ධසීලෙනාති වුද්ධෙන වද්ධිතෙන සීලෙන. සමන්නාගතොති යුත්තො. ඉදං වුද්ධසීලීපදස්සෙව වෙවචනං. සබ්බමෙතං පඤ්චසීලමත්තමෙව සන්ධාය වදන්ති.

"Sīlavā" heißt einer, der Tugend besitzt. "Vuddhasīlī" bedeutet einer, dessen Tugend gewachsen oder vermehrt ist. "Vuddhasīlen" bedeutet mit gewachsener, vermehrter Tugend. "Samannāgato" bedeutet ausgestattet mit oder verbunden mit. Dies ist ein Synonym für das Wort "vuddhasīlī". All dies sagen sie unter Bezugnahme auf lediglich die fünf Tugendregeln (pañcasīla).

කල්‍යාණවාචොතිආදීසු කල්‍යාණා සුන්දරා පරිමණ්ඩලපදබ්‍යඤ්ජනා වාචා අස්සාති කල්‍යාණවාචො. කල්‍යාණං මධුරං වාක්කරණං අස්සාති කල්‍යාණවාක්කරණො[Pg.252]. වාක්කරණන්ති උදාහරණඝොසො. ගුණපරිපුණ්ණභාවෙන පුරෙ භවාති පොරී. පුරෙ වා භවත්තා පොරී. පොරියා නාගරිකිත්ථියා සුඛුමාලත්තනෙන සදිසාති පොරී, තාය පොරියා. විස්සට්ඨායාති අපලිබුද්ධාය සන්දිට්ඨවිලම්බිතාදිදොසරහිතාය. අනෙලගලායාති එලගළෙනවිරහිතාය. යස්ස කස්සචි හි කථෙන්තස්ස එලා ගළන්ති, ලාලා වා පග්ඝරන්ති, ඛෙළඵුසිතානි වා නික්ඛමන්ති, තස්ස වාචා එලගළං නාම හොති, තබ්බිපරිතායාති අත්ථො. අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියාති ආදිමජ්ඣපරියොසානං පාකටං කත්වා භාසිතත්ථස්ස විඤ්ඤාපනසමත්ථාය.

In Ausdrücken wie "kalyāṇavāco" bedeutet es: Einer, dessen Rede schön, anmutig und aus wohlgeformten Worten und Silben besteht, ist "kalyāṇavāco". Einer, dessen Stimme schön und süß ist, ist "kalyāṇavākkaraṇo". "Vākkaraṇa" ist der Klang der Äußerung. "Porī" bedeutet städtisch oder höflich, entweder weil sie aufgrund der Fülle an Qualitäten vollkommen (pure) ist, oder weil sie in einer Stadt (pure) entstanden ist. "Porī" bedeutet auch, dass sie der Sanftheit einer städtischen Frau (nāgarikitthiyā) gleicht; mit einer solchen höflichen Rede. "Vissaṭṭhāya" bedeutet klar, ungehindert und frei von Fehlern wie undeutlicher Aussprache oder Zögern. "Anelagalāya" bedeutet frei von herablaufendem Speichel. Denn bei wem auch immer beim Sprechen Speichel (elā) herabläuft, Geifer (lālā) fließt oder Speichelspritzer (kheḷaphusitāni) austreten, dessen Rede wird "elagalā" genannt; die Bedeutung ist: im Gegensatz dazu frei davon. "Atthassa viññāpaniyā" bedeutet fähig, den Sinn zu vermitteln, indem Anfang, Mitte und Ende deutlich gemacht werden.

ජිණ්ණොති ජරාජිණ්ණතාය ජිණ්ණො. වුද්ධොති අඞ්ගපච්චඞ්ගානං වුද්ධිභාවමරියාදප්පත්තො. මහල්ලකොති ජාතිමහල්ලකතාය සමන්නාගතො. චිරකාලප්පසුතොති වුත්තං හොති. අද්ධගතොති අද්ධානං ගතො, ද්වෙ තයො රාජපරිවට්ටෙ අතීතොති අධිප්පායො. වයොඅනුප්පත්තොති පච්ඡිමවයං සම්පත්තො, පච්ඡිමවයො නාම වස්සසතස්ස පච්ඡිමො තතියභාගො.

"Jiṇṇo" bedeutet alt durch den Verfall des Alters. "Vuddho" bedeutet betagt, die Grenze des Wachstums der Glieder erreicht habend. "Mahallako" bedeutet bejahrt, mit hohem Lebensalter ausgestattet; dies besagt, dass er vor langer Zeit geboren wurde. "Addhagato" bedeutet den Weg des Lebens weit gegangen, die Bedeutung ist: zwei oder drei Generationen überdauert habend. "Vayoanuppatto" bedeutet das letzte Lebensstadium erreicht habend; das letzte Stadium ist das letzte Drittel von hundert Jahren.

අපි ච ජිණ්ණොති පොරාණො, චිරකාලප්පවත්තකුලන්වයොති වුත්තං හොති. වුද්ධොති සීලාචාරාදිගුණවුද්ධියා යුත්තො. මහල්ලකොති විභවමහන්තාය සමන්නාගතො. අද්ධගතොති මග්ගප්පටිපන්නො බ්‍රාහ්මණානං වතචරියාදිමරියාදං අවීතික්කම්ම චරණසීලො. වයොඅනුප්පත්තොති ජාතිවුද්ධභාවම්පි අන්තිමවයං අනුප්පත්තො.

Des Weiteren bedeutet "jiṇṇo" alt im Sinne von einer langjährigen Familientradition entstammend. "Vuddho" bedeutet ausgestattet mit dem Zuwachs an Qualitäten wie Tugend und gutem Wandel. "Mahallako" bedeutet ausgestattet mit großem Wohlstand. "Addhagato" bedeutet auf dem Pfad befindlich, ein Verhalten pflegend, das die Grenzen der brahmanischen Gelübde und Praktiken nicht überschreitet. "Vayoanuppatto" bedeutet das letzte Lebensalter erreicht habend, auch im Sinne des hohen Alters der Geburt.

බුද්ධගුණකථා

Darlegung der Qualitäten des Buddha.

304. එවං වුත්තෙති එවං තෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි වුත්තෙ. සොණදණ්ඩො – ‘‘ඉමෙ බ්‍රාහ්මණා ජාතිආදීහි මම වණ්ණං වදන්ති, න ඛො පන මෙතං යුත්තං අත්තනො වණ්ණෙ රජ්ජිතුං. හන්දාහං එතෙසං වාදං භින්දිත්වා සමණස්ස ගොතමස්ස මහන්තභාවං ඤාපෙත්වා එතෙසං තත්ථ ගමනං කරොමී’’ති චින්තෙත්වා තෙන හි – භො මමපි සුණාථාතිආදිමාහ. තත්ථ යෙපි උභතො සුජාතොති ආදයො අත්තනො ගුණෙහි සදිසා ගුණා තෙපි[Pg.253]; ‘‘කො චාහං කෙ ච සමණස්ස ගොතමස්ස ජාතිසම්පත්තිආදයො ගුණා’’ති අත්තනො ගුණෙහි උත්තරිතරෙයෙව මඤ්ඤමානො, ඉතරෙ පන එකන්තෙනෙව භගවතො මහන්තභාවදීපනත්ථං පකාසෙති.

304. "Evaṃ vutte" bedeutet, als dies von jenen Brahmanen so gesagt wurde. Soṇadaṇḍo dachte: „Diese Brahmanen preisen meinen Ruhm bezüglich Geburt und so weiter; es ist jedoch nicht recht, am eigenen Ruhm zu hängen. Wohlan, ich werde ihre Behauptung widerlegen, die Größe des Asketen Gotama bekannt machen und bewirken, dass sie sich dorthin begeben“, und sprach: „Wohlan denn, ihr Herren, hört auch von mir“ und so weiter. Darin sind Vorzüge wie "ubhato sujāto" enthalten, die seinen eigenen Qualitäten gleichen; doch er dachte bei sich: „Wer bin ich schon, und wie großartig sind die Qualitäten des Asketen Gotama wie die Vollkommenheit seiner Geburt?“ Er hielt sie für weit überlegen gegenüber seinen eigenen Qualitäten. Die anderen Vorzüge aber verkündete er ausschließlich zu dem Zweck, die Erhabenheit des Erhabenen zu verdeutlichen.

මයමෙව අරහාමාති එවං නියාමෙන්තොවෙත්ථ ඉදං දීපෙති – ‘‘යදි ගුණමහන්තතාය උපසඞ්කමිතබ්බො නාම හොති. යථා හි සිනෙරුං උපනිධාය සාසපො, මහාසමුද්දං උපනිධාය ගොපදකං, සත්තසු මහාසරෙසු උදකං උපනිධාය උස්සාවබින්දු පරිත්තො ලාමකො. එවමෙව සමණස්ස ගොතමස්ස ජාතිසම්පත්තිආදයොපි ගුණෙ උපනිධාය අම්හාකං ගුණා පරිත්තා ලාමකා; තස්මා මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

Mit "mayameva arahāma" verdeutlicht er dies, indem er es so festlegt: „Wenn man jemanden aufgrund der Größe seiner Qualitäten aufsuchen sollte, dann ihn. Denn wie ein Senfkorn im Vergleich zum Sineru-Berg, wie ein Rinderhufabdruck im Vergleich zum großen Ozean, wie ein Tautropfen im Vergleich zum Wasser in den sieben großen Seen gering und unbedeutend ist, ebenso sind auch unsere Qualitäten im Vergleich zu den Qualitäten des Asketen Gotama wie die Vollkommenheit seiner Geburt gering und unbedeutend; deshalb sind wir selbst es wert, jenen ehrwürdigen Gotama aufzusuchen, um ihn zu sehen.“

මහන්තං ඤාතිසංඝං ඔහායාති මාතිපක්ඛෙ අසීතිකුලසහස්සානි, පිතිපක්ඛෙ අසීතිකුලසහස්සානීති එවං සට්ඨිකුලසතසහස්සං ඔහාය පබ්බජිතො.

"Mahantaṃ ñātisaṃghaṃ ohāya" bedeutet: 80.000 Clans auf der Seite der Mutter und 80.000 Clans auf der Seite des Vaters; so verließ er insgesamt 160.000 Clans und zog in die Hauslosigkeit hinaus.

භූමිගතඤ්ච වෙහාසට්ඨඤ්චාති එත්ථ රාජඞ්ගණෙ චෙව උය්‍යානෙ ච සුධාමට්ඨපොක්ඛරණියො සත්තරතනානං පූරෙත්වා භූමියං ඨපිතං ධනං භූමිගතං නාම. පාසාදනියූහාදයො පරිපූරෙත්වා ඨපිතං වෙහාසට්ඨං නාම. එතං තාව කුලපරියායෙන ආගතං. තථාගතස්ස පන ජාතදිවසෙයෙව සඞ්ඛො, එලො, උප්පලො, පුණ්ඩරීකොති චත්තාරො නිධයො උග්ගතා. තෙසු සඞ්ඛො ගාවුතිකො, එලො අඩ්ඪයොජනිකො, උප්පලො තිගාවුතිකො, පුණ්ඩරීකො යොජනිකො. තෙසුපි ගහිතං ගහිතං පූරතියෙව, ඉති භගවා පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ඔහාය පබ්බජිතොති වෙදිතබ්බො.

In diesem Zusammenhang [gilt]: Vermögen, das im Boden deponiert wurde, nachdem man mit Stuck verputzte Teiche sowohl im Königshof als auch im Park mit den sieben Arten von Juwelen gefüllt hatte, wird „im Boden befindlich“ (bhūmigata) genannt. Vermögen, das deponiert wurde, nachdem man die Dachvorsprünge des Palastes und Ähnliches [mit den sieben Arten von Juwelen] angefüllt hatte, wird „in der Luft befindlich“ (vehāsaṭṭha) genannt. Dies ist zunächst das Vermögen, das durch die Erbfolge der Familie überkommen ist. Am Tag der Geburt des Tathāgata jedoch stiegen vier Schatzkrüge empor, nämlich Saṅkha, Ela, Uppala und Puṇḍarīka. Unter diesen war Saṅkha ein Gāvuta groß, Ela eine halbe Yojana, Uppala drei Gāvutas und Puṇḍarīka eine Yojana. Selbst bei diesen füllte sich das jeweils Entnommene stets wieder auf. So ist zu verstehen, dass der Erhabene eine immense Menge an Gold und Silber zurückließ, als er in die Hauslosigkeit zog.

දහරොව සමානොති තරුණොව සමානො. සුසුකාළකෙසොති සුට්ඨු කාළකෙසො, අඤ්ජනවණ්ණසදිසකෙසො හුත්වා වාති අත්ථො. භද්‍රෙනාති භද්දකෙන. පඨමෙන වයසාති තිණ්ණං වයානං පඨමවයෙන. අකාමකානන්ති අනිච්ඡමානානං. අනාදරත්ථෙ සාමිවචනං. අස්සූනි මුඛෙ එතෙසන්ති අස්සුමුඛා, තෙසං අස්සුමුඛානං, අස්සූහි කිලින්නමුඛානන්ති අත්ථො. රුදන්තානන්ති [Pg.254] කන්දිත්වා රොදමානානං. අඛුද්දාවකාසොති එත්ථ භගවතො අපරිමාණොයෙව දස්සනාය ඔකාසොති වෙදිතබ්බො.

"Daharova samāno" bedeutet "solange er noch jung (taruṇa) ist". "Susukāḷakeso" bedeutet "mit sehr schwarzem Haar", das heißt, sein Haar hat eine Farbe wie Augensalbe (Añjana). "Bhadrena" bedeutet "mit einem guten". "Paṭhamena vayasā" bedeutet "im ersten der drei Lebensalter". "Akāmakānaṃ" bedeutet "gegen ihren Willen" (nicht wünschend); hier steht der Genitiv (Sāmivacana) im Sinne von Missachtung (Anādarattha). "Assumukhā" sind jene, in deren Gesicht Tränen sind; "tesaṃ assumukhānaṃ" bedeutet "mit von Tränen benetzten Gesichtern". "Rudantānaṃ" bedeutet "klagend und weinend". "Akhuddāvakāso" bedeutet hier, dass der Raum (die Gelegenheit), um den Erhabenen zu sehen, unermesslich groß ist.

තත්‍රිදං වත්ථු – රාජගහෙ කිර අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො සමණස්ස ගොතමස්ස පමාණං ගහෙතුං න සක්කොතීති සුත්වා භගවතො පිණ්ඩාය පවිසනකාලෙ සට්ඨිහත්ථං වෙළුං ගහෙත්වා නගරද්වාරස්ස බහි ඨත්වා සම්පත්තෙ භගවති වෙළුං ගහෙත්වා සමීපෙ අට්ඨාසි. වෙළු භගවතො ජාණුකමත්තං පාපුණි. පුන දිවසෙ ද්වෙ වෙළූ ඝටෙත්වා සමීපෙ අට්ඨාසි. භගවාපි ද්වින්නං වෙළූනං උපරි කටිමත්තමෙව පඤ්ඤායමානො – ‘‘බ්‍රාහ්මණ, කිං කරොසී’’ති ආහ. තුම්හාකං පමාණං ගණ්හාමීති. ‘‘බ්‍රාහ්මණ, සචෙපි ත්වං සකලචක්කවාළගබ්භං පූරෙත්වා ඨිතෙ වෙළූ ඝටෙත්වා ආගමිස්සසි, නෙව මෙ පමාණං ගහෙතුං සක්ඛිස්සසි. න හි මයා චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙයානි කප්පසතසහස්සඤ්ච තථා පාරමියො පූරිතා, යථා මෙ පරො පමාණං ගණ්හෙය්‍ය, අතුලො, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො අප්පමෙය්‍යො’’ති වත්වා ධම්මපදෙ ගාථමාහ –

Hierzu die Geschichte: In Rājagaha hörte ein gewisser Brahmane, dass niemand in der Lage sei, die Maße des Asketen Gotama zu erfassen. Als der Erhabene zum Almosengang eintraf, nahm der Brahmane einen sechzig Ellen langen Bambusstab, stellte sich außerhalb des Stadttors auf und hielt den Stab neben den Erhabenen. Der Bambus reichte dem Erhabenen jedoch nur bis zu den Knien. Am nächsten Tag verband er zwei Bambusstäbe und stellte sich daneben. Der Erhabene erschien jedoch über den beiden Stäben immer noch bis zur Taille und fragte: „Brahmane, was tust du?“ Er antwortete: „Ich messe Ihre Größe.“ Der Erhabene sprach: „Brahmane, selbst wenn du alle Bambusstöcke, die das gesamte Universum füllen könnten, zusammenfügen würdest, könntest du meine Maße nicht erfassen. Denn ich habe die Vollkommenheiten (Pāramīs) über vier Unzählbare und hunderttausend Weltalter nicht so erfüllt, dass ein anderer mein Maß nehmen könnte. Der Vollendete (Tathāgata) ist unvergleichlich, Brahmane, er ist unermesslich.“ Dann sprach er diesen Vers im Dhammapada:

‘‘තෙ තාදිසෙ පූජයතො, නිබ්බුතෙ අකුතොභයෙ;

න සක්කා පුඤ්ඤං සඞ්ඛාතුං, ඉමෙත්තමපි කෙනචී’’ති. (ධ. ප. 36);

„Wer solche verehrt, die würdig sind, die Erloschenen, die furchtlos sind; dessen Verdienst kann von niemandem ermessen werden, auch nicht im geringsten Maße.“

ගාථාපරියොසානෙ චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අමතං පිවිංසු.

Am Ende des Verses tranken vierundachtzigtausend Lebewesen vom Todlosen (erlangten die Befreiung).

අපරම්පි වත්ථු – රාහු කිර අසුරින්දො චත්තාරි යොජනසහස්සානි අට්ඨ ච යොජනසතානි උච්චො. බාහන්තරමස්ස ද්වාදසයොජනසතානි. බහලන්තරෙන ඡ යොජනසතානි. හත්ථතලපාදතලානං පුථුලතො තීණි යොජනසතානි. අඞ්ගුලිපබ්බානි පණ්ණාසයොජනානි. භමුකන්තරං පණ්ණාසයොජනං. මුඛං ද්වියොජනසතං තියොජනසතගම්භීරං තියොජනසතපරිමණ්ඩලං. ගීවා තියොජනසතං. නලාටං තියොජනසතං. සීසං නවයොජනසතං. ‘‘සො අහං උච්චොස්මි, සත්ථාරං ඔනමිත්වා ඔලොකෙතුං න සක්ඛිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා නාගච්ඡි. සො එකදිවසං භගවතො වණ්ණං සුත්වා – ‘‘යථාකථඤ්ච ඔලොකෙස්සාමී’’ති ආගතො.

Eine weitere Geschichte: Der Asura-König Rāhu soll viertausendachthundert Yojanas groß gewesen sein. Sein Armabstand betrug zwölfhundert Yojanas. Seine Körperdicke betrug sechshundert Yojanas. Die Breite seiner Hand- und Fußflächen betrug dreihundert Yojanas. Die Fingerglieder waren fünfzig Yojanas lang. Der Abstand zwischen den Augenbrauen betrug fünfzig Yojanas. Der Mund war zweihundert Yojanas breit, dreihundert Yojanas tief und hatte einen Umfang von dreihundert Yojanas. Der Hals war dreihundert Yojanas lang, die Stirn dreihundert Yojanas und der Kopf neunhundert Yojanas. Er dachte: „Ich bin so groß; ich werde mich tief bücken müssen, um den Lehrer zu sehen“, und deshalb kam er nicht. Eines Tages hörte er von den Tugenden des Erhabenen und kam mit dem Gedanken: „Wie auch immer, ich werde ihn sehen.“

අථ භගවා තස්සජ්ඣාසයං විදිත්වා – ‘‘චතූසු ඉරියාපථෙසු කතරෙන දස්සෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘ඨිතකො නාම නීචොපි උච්චො විය පඤ්ඤායති. නිපන්නොවස්ස [Pg.255] අත්තානං දස්සෙස්සාමී’’ති ‘‘ආනන්ද, ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ මඤ්චකං පඤ්ඤාපෙහී’’ති වත්වා තත්ථ සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි. රාහු ආගන්ත්වා නිපන්නං භගවන්තං ගීවං උන්නාමෙත්වා නභමජ්ඣෙ පුණ්ණචන්දං විය උල්ලොකෙසි. කිමිදං අසුරින්දාති ච වුත්තෙ – ‘‘භගවා ඔනමිත්වා ඔලොකෙතුං න සක්ඛිස්සාමී’’ති නාගච්ඡින්ති. න මයා, අසුරින්ද, අධොමුඛෙන පාරමියො පූරිතා. උද්ධග්ගමෙව කත්වා දානං දින්නන්ති. තං දිවසං රාහු සරණං අගමාසි. එවං භගවා අඛුද්දාවකාසො දස්සනාය.

Da erkannte der Erhabene seine Absicht und überlegte: „In welcher der vier Körperhaltungen soll ich mich ihm zeigen?“ Er dachte: „Im Stehen erscheint man groß, selbst wenn man klein ist. Ich werde mich ihm im Liegen zeigen.“ Er sagte: „Ānanda, bereite ein Bett im Hof der Duftkammer vor“, und nahm dort die Löwenliegestellung ein. Rāhu kam herbei und musste, um den liegenden Erhabenen zu sehen, seinen Hals recken und zum Himmel hinaufblicken wie zum Vollmond. Auf die Frage des Erhabenen: „Was bedeutet dies, Asura-König?“, antwortete er: „Ich kam nicht, weil ich dachte, ich müsste mich bücken, um den Erhabenen zu sehen.“ Der Erhabene sprach: „Asura-König, ich habe die Vollkommenheiten nicht mit gesenktem Haupt erfüllt. Ich habe meine Gaben stets mit erhobenem Ziel dargebracht.“ An diesem Tag nahm Rāhu Zuflucht. So ist der Erhabene kein „begrenzter Raum“ für die Betrachtung.

චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන සීලවා, තං පන සීලං අරියං උත්තමං පරිසුද්ධං. තෙනාහ – ‘‘අරියසීලී’’ති. තදෙතං අනවජ්ජට්ඨෙන කුසලං. තෙනාහ – ‘‘කුසලසීලී’’ති. කුසලසීලෙනාති ඉදමස්ස වෙවචනං.

Er ist tugendhaft (sīlavā) durch die vierfache Reinheit der Sitte; diese Sitte ist edel (ariya), höchst und vollkommen rein. Deshalb heißt es: „Von edler Tugend“ (ariyasīlī). Wegen ihrer Tadellosigkeit ist sie heilsam (kusala). Deshalb heißt es: „Von heilsamer Tugend“ (kusalasīlī). Der Ausdruck „kusalasīlena“ ist ein Synonym dafür.

බහූනං ආචරියපාචරියොති භගවතො එකෙකාය ධම්මදෙසනාය චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අපරිමාණාපි දෙවමනුස්සා මග්ගඵලාමතං පිවන්ති, තස්මා බහූනං ආචරියො. සාවකවෙනෙය්‍යානං පන පාචරියොති.

„Lehrer und Oberlehrer vieler“ bedeutet: Bei jeder einzelnen Lehrdarlegung des Erhabenen trinken vierundachtzigtausend Wesen sowie unzählige Götter und Menschen den Trank der Unsterblichkeit von Pfad und Frucht; deshalb ist er der Lehrer Vieler. Zudem ist er der Oberlehrer (pācariya) für die Schar der zu schulenden Nachfolger.

ඛීණකාමරාගොති එත්ථ කාමං භගවතො සබ්බෙපි කිලෙසා ඛීණා. බ්‍රාහ්මණො පන තෙ න ජානාති. අත්තනො ජානනට්ඨානෙයෙව ගුණං කථෙති. විගතචාපල්ලොති – ‘‘පත්තමණ්ඩනා චීවරමණ්ඩනා සෙනාසනමණ්ඩනා ඉමස්ස වා පූතිකායස්ස…පෙ… කෙලනා පටිකෙලනා’’ති (විභ. 854) එවං වුත්තචාපල්ලා විරහිතො.

„Dessen Sinnengier versiegt ist“: Hierbei sind wahrlich alle Befleckungen (Kilesas) des Erhabenen versiegt. Da der Brahmane jedoch die anderen Befleckungen nicht kennt, preist er die Tugend nur in dem Bereich, den er selbst versteht. „Frei von Unbeständigkeit“ (vigatacāpallo) bedeutet: Er ist frei von jener Eitelkeit, die als das Schmücken der Almosenschale, der Robe, der Lagerstatt oder dieses fauligen Körpers sowie als tändelndes Spiel (laut Vibhaṅga) beschrieben wird.

අපාපපුරෙක්ඛාරොති අපාපෙ නව ලොකුත්තරධම්මෙ පුරතො කත්වා විචරති. බ්‍රහ්මඤ්ඤාය පජායාති සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානමහාකස්සපාදිභෙදාය බ්‍රාහ්මණපජාය, එතිස්සාය ච පජාය පුරෙක්ඛාරො. අයඤ්හි පජා සමණං ගොතමං පුරක්ඛත්වා චරතීති අත්ථො. අපි ච අපාපපුරෙක්ඛාරොති න පාපං පුරෙක්ඛාරො න පාපං පුරතො කත්වා චරති, න පාපං ඉච්ඡතීති අත්ථො. කස්ස? බ්‍රහ්මඤ්ඤාය පජාය. අත්තනා සද්ධිං පටිවිරුද්ධායපි බ්‍රාහ්මණපජාය අවිරුද්ධො හිතසුඛත්ථිකො යෙවාති වුත්තං හොති.

„Das Nicht-Böse voranstrebend“ bedeutet, dass er die neun überweltlichen Dinge (Lokuttaradhamma), die frei von Bösem sind, voranstellt und danach wandelt. „Für die heilige Nachkommenschaft“ (brahmaññāya pajāya) bezieht sich auf die Schar der edlen Disziplinar-Nachfolger wie Sāriputta, Moggallāna, Mahākassapa und andere; für diese Schar ist er der Anführer. Denn diese Gemeinschaft wandelt, indem sie den Asketen Gotama an ihre Spitze stellt. Zudem bedeutet „apāpapurekkhāro“, dass er das Böse nicht voranstellt, nicht mit dem Bösen vor Augen wandelt und das Böse nicht wünscht. Für wen? Für die Gemeinschaft der Brahmanen. Damit ist gemeint, dass er selbst gegenüber der brahmanischen Bevölkerung, die ihm feindlich gesinnt sein mag, ohne Groll ist und stets deren Wohl und Glück wünscht.

තිරොරට්ඨාති පරරට්ඨතො. තිරොජනපදාති පරජනපදතො. පඤ්හං පුච්ඡිතුං ආගච්ඡන්තීති ඛත්තියපණ්ඩිතාදයො චෙව දෙවබ්‍රහ්මනාගගන්ධබ්බාදයො ච [Pg.256] – ‘‘පඤ්හෙ අභිසඞ්ඛරිත්වා පුච්ඡිස්සාමා’’ති ආගච්ඡන්ති. තත්ථ කෙචි පුච්ඡාය වා දොසං විස්සජ්ජනසම්පටිච්ඡනෙ වා අසමත්ථතං සල්ලක්ඛෙත්වා අපුච්ඡිත්වාව තුණ්හී නිසීදන්ති. කෙචි පුච්ඡන්ති. කෙසඤ්චි භගවා පුච්ඡාය උස්සාහං ජනෙත්වා විස්සජ්ජෙති. එවං සබ්බෙසම්පි තෙසං විමතියො තීරං පත්වා මහාසමුද්දස්ස ඌමියො විය භගවන්තං පත්වා භිජ්ජන්ති.

„Über die Grenzen des Reiches hinaus“ bedeutet aus einem anderen Reich. „Über die Grenzen des Distrikts hinaus“ bedeutet aus einem anderen Distrikt. „Sie kommen, um Fragen zu stellen“ besagt, dass sowohl gelehrte Khattiyas als auch Devas, Brahmas, Nagas, Gandharvas und so weiter mit dem Gedanken kommen: „Wir wollen Fragen vorbereiten und sie stellen.“ Dabei bemerken einige entweder einen Mangel in ihrer Frage oder ihre Unfähigkeit, die Beantwortung zu erfassen, und bleiben schweigend sitzen, ohne zu fragen. Andere fragen. Bei manchen weckt der Erhabene Eifer für die Frage und antwortet dann. So lösen sich die Zweifel von ihnen allen auf, wenn sie zum Erhabenen gelangen, wie die Wellen des großen Ozeans brechen, wenn sie das Ufer erreichen.

එහි ස්වාගතවාදීති දෙවමනුස්සපබ්බජිතගහට්ඨෙසු තං තං අත්තනො සන්තිකං ආගතං – ‘‘එහි ස්වාගත’’න්ති එවං වදතීති අත්ථො. සඛිලොති තත්ථ කතමං සාඛල්‍යං? ‘‘යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තසාඛල්‍යෙන සමන්නාගතො, මුදුවචනොති අත්ථො. සම්මොදකොති පටිසන්ථාරකුසලො, ආගතාගතානං චතුන්නං පරිසානං – ‘‘කච්චි, භික්ඛවෙ, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීය’’න්තිආදිනා නයෙන සබ්බං අද්ධානදරථං වූපසමෙන්තො විය පඨමතරං සම්මොදනීයං කථං කත්තාති අත්ථො. අබ්භාකුටිකොති යථා එකච්චෙ පරිසං පත්වා ථද්ධමුඛා සඞ්කුටිතමුඛා හොන්ති, න එදිසො, පරිසදස්සනෙන පනස්ස බාලාතපසම්ඵස්සෙන විය පදුමං මුඛපදුමං විකසති පුණ්ණචන්දසස්සිරිකං හොති. උත්තානමුඛොති යථා එකච්චෙ නිකුජ්ජිතමුඛා විය සම්පත්තාය පරිසාය න කිඤ්චි කථෙන්ති, අතිදුල්ලභකථා හොන්ති, න එවරූපො. සමණො පන ගොතමො සුලභකථො. න තස්ස සන්තිකං ආගතාගතානං – ‘‘කස්මා මයං ඉධාගතා’’ති විප්පටිසාරො උප්පජ්ජති ධම්මං පන සුත්වා අත්තමනාව හොන්තීති දස්සෙති. පුබ්බභාසීති භාසන්තො ච පඨමතරං භාසති, තඤ්ච ඛො කාලයුත්තං පමාණයුත්තං අත්ථනිස්සිතමෙව භාසති, න නිරත්ථකකථං.

„Einer, der sagt: ‚Komm, sei willkommen‘“ bedeutet, dass er zu jedem – ob Deva, Mensch, Hinausgegangener oder Hausvater –, der zu ihm kommt, sagt: „Komm, sei willkommen.“ „Freundlich“ bedeutet dort: Was ist Freundlichkeit? Er ist mit jener Freundlichkeit begabt, die in der Weise „Jene Rede ist makellos, angenehm für das Ohr“ beschrieben wird; das bedeutet, er spricht mit sanften Worten. „Ein Begrüßer“ ist jemand, der geschickt in der höflichen Begrüßung ist; er ist jemand, der den vier Arten von Versammelten, die zu ihm kommen, zuerst Worte der Freude spendet, indem er etwa in der Weise fragt: „Geht es euch gut, Mönche? Ist es erträglich?“, und so alle Mühsal der Reise gleichsam lindert. „Nicht finster blickend“ bedeutet: Während manche, wenn sie zu einer Versammlung kommen, mit starrem oder verzogenem Gesicht erscheinen, ist er nicht so; vielmehr erblüht sein Lotus-Gesicht beim Anblick der Versammlung wie ein Lotus durch die Berührung der jungen Morgensonne und besitzt den Glanz des Vollmonds. „Offenherzig“ bedeutet: Während manche wie mit abgewandtem Gesicht nichts zur Versammlung sagen, wenn sie eintrifft, und sehr schwer ansprechbar sind, ist er nicht so. Der Asket Gotama ist vielmehr leicht ansprechbar. Bei denen, die zu ihm kommen, entsteht keine Reue im Sinne von: „Warum sind wir hierhergekommen?“ Er zeigt vielmehr auf, dass sie nach dem Hören der Lehre frohen Herzens sind. „Zuerst sprechend“ bedeutet, dass er beim Sprechen als Erster das Wort ergreift, und zwar spricht er stets zur rechten Zeit, maßvoll und nur das, was mit dem Ziel verbunden ist, niemals belangloses Gerede.

න තස්මිං ගාමෙ වාති යත්ථ කිර භගවා පටිවසති, තත්ථ මහෙසක්ඛා දෙවතා ආරක්ඛං ගණ්හන්ති, තං නිස්සාය මනුස්සානං උපද්දවො න හොති, පංසුපිසාචකාදයොයෙව හි මනුස්සෙ විහෙඨෙන්ති, තෙ තාසං ආනුභාවෙන දූරං අපක්කමන්ති. අපි ච භගවතො මෙත්තාබලෙනපි න අමනුස්සා මනුස්සෙ විහෙඨෙන්ති.

„Nicht in jenem Dorf“ bedeutet: Wo immer der Erhabene verweilt, dort übernehmen mächtige Devas den Schutz. Aufgrund dieser Devas gibt es kein Unheil für die Menschen; denn nur Wesen wie Staub-Pisācas bedrängen die Menschen, und diese ziehen sich durch die Macht jener Devas weit zurück. Zudem bedrängen Nicht-Menschen die Menschen auch wegen der Kraft des Mitgefühls des Erhabenen nicht.

සඞ්ඝීතිආදීසු අනුසාසිතබ්බො සයං වා උප්පාදිතො සඞ්ඝො අස්ස අත්ථීති සඞ්ඝී. තාදිසො චස්ස ගණො අත්ථීති ගණී. පුරිමපදස්සෙව වා වෙවචනමෙතං. ආචාරසික්ඛාපනවසෙන ගණස්ස ආචරියොති ගණාචරියො[Pg.257]. පුථුතිත්ථකරානන්ති බහූනං තිත්ථකරානං. යථා වා තථා වාති යෙන වා තෙන වා අචෙලකාදිමත්තකෙනාපි කාරණෙන. සමුදාගච්ඡතීති සමන්තතො උපගච්ඡති අභිවඩ්ඪති.

In den Begriffen wie „Gemeindeführer“ bedeutet es: Er hat eine Gemeinde, die zu unterweisen ist oder die er selbst ins Leben gerufen hat. „Scharenführer“ bedeutet, er hat eine solche Schar; oder es ist ein Synonym für den vorherigen Begriff. „Lehrer einer Schar“ ist er durch das Lehren der Verhaltensregeln für die Schar. „Der vielen Sektengründer“ bezieht sich auf die zahlreichen Begründer von Lehren. „Auf welche Weise auch immer“ bedeutet durch diesen oder jenen Grund, sei es auch nur durch den Umstand, ein Nacktgänger oder Ähnliches zu sein. „Er gedeiht“ bedeutet, er gewinnt allseitig an Zulauf und wächst an Bedeutung.

අතිථි නො තෙ හොන්තීති තෙ අම්හාකං ආගන්තුකා, නවකා පාහුනකා හොන්තීති අත්ථො. පරියාපුණාමීති ජානාමි. අපරිමාණවණ්ණොති තථාරූපෙනෙව සබ්බඤ්ඤුනාපි අප්පමෙය්‍යවණ්ණො – ‘‘පගෙව මාදිසෙනා’’ති දස්සෙති. වුත්තම්පි චෙත්තං –

„Sie sind unsere Gäste“ bedeutet, sie sind für uns Ankömmlinge, Neulinge und zu bewirtende Gäste. „Ich erfahre“ bedeutet: Ich weiß. „Von unermesslichem Ruhm“ bedeutet: Selbst für einen Alleswissenden jener Art ist sein Ruhm unermesslich – „geschweige denn für jemanden wie mich“, so wird aufgezeigt. Dazu wurde auch dies gesagt:

‘‘බුද්ධොපි බුද්ධස්ස භණෙය්‍ය වණ්ණං,කප්පම්පි චෙ අඤ්ඤමභාසමානො;

ඛීයෙථ කප්පො චිරදීඝමන්තරෙ,වණ්ණො න ඛීයෙථ තථාගතස්සා’’ති.

„Selbst wenn ein Buddha das Lob eines anderen Buddhas verkünden würde, und dies ein ganzes Äon lang täte, ohne über etwas anderes zu sprechen; so würde das Äon in dieser langen Zeitspanne eher zu Ende gehen, doch das Lob des Vollendeten würde nicht erschöpft sein.“

305. ඉමං පන සත්ථු ගුණකථං සුත්වා තෙ බ්‍රාහ්මණා චින්තයිංසු – යථා සොණදණ්ඩො බ්‍රාහ්මණො සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණෙ භණති, අනොමගුණො සො භවං ගොතමො; එවං තස්ස ගුණෙ ජානමානෙන ඛො පන ආචරියෙන අතිචිරං අධිවාසිතං, හන්ද නං අනුවත්තාමාති අනුවත්තිංසු. තස්මා එවං වුත්තෙ ‘‘තෙ බ්‍රාහ්මණා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ අලමෙවාති යුත්තමෙව. අපි පුටොසෙනාති පුටොසං වුච්චති පාථෙය්‍යං, තං ගහෙත්වාපි උපසඞ්කමිතුං යුත්තමෙවාති අත්ථො. පුටංසෙනාතිපි පාඨො, තස්සත්ථො, පුටො අංසෙ අස්සාති පුටංසො, තෙන පුටංසෙන. අංසෙන හි පාථෙය්‍යපුටං වහන්තෙනාපීති වුත්තං හොති.

305. Nachdem jene Brahmanen diese Rede über die Vorzüge des Lehrers gehört hatten, dachten sie: „So wie der Brahmane Soṇadaṇḍa die Vorzüge des Asketen Gotama rühmt, so ist dieser Herr Gotama von vollkommenen Tugenden; wenn nun unser Lehrer, der seine Vorzüge kennt, so lange gezögert hat, wohlan, so wollen wir ihm nun folgen“, und so folgten sie ihm. Deshalb wurde, nachdem dies gesagt worden war, der Satz „Jene Brahmanen …“ und so weiter gesprochen. Dabei bedeutet „Es ist wahrlich angemessen“: Es ist durchaus recht. In dem Textteil „Sogar mit Proviantsäcken“ wird der Reiseproviant als „puṭosa“ bezeichnet; das bedeutet, es ist angemessen, sogar mit diesem Proviant zu ihm zu gehen. Es gibt auch die Lesart „puṭaṃsenāti“; deren Bedeutung ist: „Jemand, der einen Beutel auf der Schulter trägt, ist ein puṭaṃso“; also „mit jenem Beutelträger“. Gemeint ist: „Selbst wenn man den Proviantbeutel auf der Schulter trägt.“

සොණදණ්ඩපරිවිතක්කවණ්ණනා

Erläuterung der Erwägungen Soṇadaṇḍas

306-308. තිරොවනසණ්ඩගතස්සාති අන්තොවනසණ්ඩෙ ගතස්ස, විහාරබ්භන්තරං පවිට්ඨස්සාති අත්ථො. අඤ්ජලිං පණාමෙත්වාති එතෙ උභතොපක්ඛිකා, තෙ එවං චින්තයිංසු – ‘‘සචෙ නො මිච්ඡාදිට්ඨිකා චොදෙස්සන්ති – ‘කස්මා තුම්හෙ සමණං ගොතමං වන්දිත්ථා’ති? තෙසං – ‘කිං අඤ්ජලිමත්තකරණෙනාපි වන්දනං නාම හොතී’ති වක්ඛාම. සචෙ නො සම්මාදිට්ඨිකා චොදෙස්සන්ති – ‘කස්මා තුම්හෙ භගවන්තං න වන්දිත්ථා’ති. ‘කිං සීසෙන භූමියං පහරන්තෙනෙව වන්දනං නාම හොති, නනු අඤ්ජලිකම්මම්පි වන්දනං එවා’ති [Pg.258] වක්ඛාමා’’ති. නාමගොත්තන්ති ‘‘භො, ගොතම, අහං අසුකස්ස පුත්තො දත්තො නාම, මිත්තො නාම, ඉධාගතො’’ති වදන්තා නාමං සාවෙන්ති නාම. ‘‘භො, ගොතම, අහං වාසෙට්ඨො නාම, කච්චානො නාම, ඉධාගතො’’ති වදන්තා ගොත්තං සාවෙන්ති නාම. එතෙ කිර දලිද්දා ජිණ්ණා කුලපුත්තා ‘‘පරිසමජ්ඣෙ නාමගොත්තවසෙන පාකටා භවිස්සාමා’’ති එවමකංසු. යෙ පන තුණ්හීභූතා නිසීදිංසු, තෙ කෙරාටිකා චෙව අන්ධබාලා ච. තත්ථ කෙරාටිකා – ‘‘එකං ද්වෙ කථාසල්ලාපෙපි කරොන්තො විස්සාසිකො හොති, අථ විස්සාසෙ සති එකං ද්වෙ භික්ඛා අදාතුං න යුත්ත’’න්ති තතො අත්තානං මොචෙත්වා තුණ්හී නිසීදන්ති. අන්ධබාලා අඤ්ඤාණතායෙව අවක්ඛිත්තමත්තිකාපිණ්ඩො විය යත්ථ කත්ථචි තුණ්හීභූතා නිසීදන්ති.

306-308. „Tirovanasaṇḍagatassa“ bedeutet, dass er in das Dickicht des Waldes (antovanasaṇḍe) gegangen ist, das heißt, er ist in das Innere des Klosters (vihārabbhantaraṃ) eingetreten. „Añjaliṃ paṇāmetvā“ bezieht sich auf jene, die beiden Seiten angehören (ubhatopakkhikā). Sie dachten so: „Wenn uns die Anhänger falscher Ansichten (micchādiṭṭhikā) tadeln – ‚Warum habt ihr den Asketen Gotama verehrt?‘ –, werden wir ihnen antworten: ‚Gilt denn das bloße Falten der Hände (añjalimatta) bereits als Verehrung (vandana)?‘ Wenn uns die Anhänger rechter Ansicht (sammādiṭṭhikā) tadeln – ‚Warum habt ihr den Erhabenen nicht verehrt?‘ –, werden wir antworten: ‚Gilt Verehrung etwa nur dann, wenn man mit dem Kopf den Boden berührt? Ist nicht auch das Falten der Hände (añjalikamma) wahrlich Verehrung?‘“ „Nāmagottaṃ“ bedeutet: „O Gotama, ich bin Datta, der Sohn von so und so, ich bin Mitta, ich bin hierhergekommen“ – so sprechend geben sie ihren Namen bekannt. „O Gotama, ich bin Vāseṭṭha, ich bin Kaccāna, ich bin hierhergekommen“ – so sprechend geben sie ihre Clanzugehörigkeit (gotta) bekannt. Es heißt, dies waren verarmte und heruntergekommene Söhne guter Familien, die dachten: „Durch die Nennung von Namen und Clan werden wir inmitten der Versammlung bekannt werden.“ Jene aber, die schweigend (tuṇhībhūtā) dasaßen, waren entweder betrügerisch (kerāṭikā) oder völlig verblendete Toren (andhabālā). Dabei dachten die Betrügerischen: „Wer auch nur ein oder zwei Worte spricht, wird vertraut (vissāsiko). Wenn aber Vertrautheit besteht, ist es nicht angemessen, nicht einmal ein oder zwei Löffel Speise zu geben.“ Um sich dieser Verpflichtung zu entziehen, saßen sie schweigend da. Die Toren hingegen saßen aufgrund ihrer Unwissenheit einfach irgendwo schweigend da, wie ein Klumpen Erde, den man hingeworfen hat.

බ්‍රාහ්මණපඤ්ඤත්තිවණ්ණනා

Erklärung der Bestimmung (Definition) eines Brahmanen.

309-310. චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කන්ති භගවා – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො ආගතකාලතො පට්ඨාය අධොමුඛො ථද්ධගත්තො කිං චින්තයමානො නිසින්නො, කිං නු ඛො චින්තෙතී’’ති ආවජ්ජන්තො අත්තනො චෙතසා තස්ස චිත්තං අඤ්ඤාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤායා’’ති. විහඤ්ඤතීති විඝාතං ආපජ්ජති. අනුවිලොකෙත්වා පරිසන්ති භගවතො සකසමයෙ පඤ්හපුච්ඡනෙන උදකෙ මියමානො උක්ඛිපිත්වා ථලෙ ඨපිතො විය සමපස්සද්ධකායචිත්තො හුත්වා පරිසං සඞ්ගණ්හනත්ථං දිට්ඨිසඤ්ජානෙනෙව ‘‘උපධාරෙන්තු මෙ භොන්තො වචන’’න්ති වදන්තො විය අනුවිලොකෙත්වා පරිසං භගවන්තං එතදවොච.

309-310. „Cetasā cetoparivitakkaṃ“: Der Erhabene überlegte: „Dieser Brahmane sitzt seit seiner Ankunft mit gesenktem Haupt und erstarrtem Körper da; was mag er wohl denken? Was beschäftigt ihn wohl?“ Während er so reflektierte, erkannte er mit seinem eigenen Geist dessen Gedanken. Daher wurde gesagt: „Indem er die Gedanken in seinem Geist mit seinem (eigenen) Geist erkannte.“ „Vihaññati“ bedeutet, dass er in Bedrängnis (vighāta) gerät. „Anuviloketvā parisaṃ“: Weil der Erhabene ihn nach seiner eigenen Lehre (sakasamaye) fragte, fühlte er sich wie jemand, der im Wasser zu sterben droht und herausgehoben und auf das Land gesetzt wird; mit völlig beruhigtem Körper und Geist blickte er, um die Versammlung zu gewinnen, durch das bloße Erkennen seiner eigenen Ansicht umher, als wollte er sagen: „Mögen die Herren meine Worte beachten“, und sprach so zum Erhabenen.

311-313. සුජං පග්ගණ්හන්තානන්ති යඤ්ඤයජනත්ථාය සුජං ගණ්හන්තෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු පඨමො වා දුතියො වාති අත්ථො. සුජාය දිය්‍යමානං මහායාගං පටිග්ගණ්හන්තානන්ති පොරාණා. ඉති බ්‍රාහ්මණො සකසමයවසෙන සම්මදෙව පඤ්හං විස්සජ්ජෙසි. භගවා පන විසෙසතො උත්තමබ්‍රාහ්මණස්ස දස්සනත්ථං – ‘‘ඉමෙසං පනා’’තිආදිමාහ. එතදවොචුන්ති සචෙ ජාතිවණ්ණමන්තසම්පන්නො බ්‍රාහ්මණො න හොති, අථ කො චරහි ලොකෙ බ්‍රාහ්මණො [Pg.259] භවිස්සති? නාසෙති නො අයං සොණදණ්ඩො, හන්දස්ස වාදං පටික්ඛිපිස්සාමාති චින්තෙත්වා එතදවොචුං. අපවදතීති පටික්ඛිපති. අනුපක්ඛන්දතීති අනුපවිසති. ඉදං – ‘‘සචෙ ත්වං පසාදවසෙන සමණං ගොතමං සරණං ගන්තුකාමො, ගච්ඡ; මා බ්‍රාහ්මණස්ස සමයං භින්දී’’ති අධිප්පායෙන ආහංසු.

311-313. „Sujaṃ paggaṇhantānaṃ“: Unter den Brahmanen, welche die Opferkelle (suja) zum Zweck der Opferdarbringung ergreifen, ist er entweder der erste oder der zweite (bedeutendste). Die Alten (porāṇā) sagen: Es bezieht sich auf jene, die das große Opfer empfangen, das mit der Kelle dargebracht wird. So beantwortete der Brahmane (Soṇadaṇḍa) die Frage gemäß seiner eigenen Tradition völlig korrekt. Der Erhabene jedoch sprach die Worte beginnend mit „imesaṃ pana“, um im Besonderen den höchsten (wahren) Brahmanen aufzuzeigen. „Etadavocuṃ“: Sie dachten: „Wenn ein Brahmane nicht über (edle) Geburt, Aussehen und Mantras verfügt, wer in der Welt wird dann noch ein Brahmane sein? Dieser Soṇadaṇḍa vernichtet uns; wohlan, wir wollen seine Behauptung zurückweisen“, und so sprachen sie dies. „Apavadati“ bedeutet zurückweisen (paṭikkhipati). „Anupakkhandati“ bedeutet hineingehen oder sich anschließen (anupavisati). Dies sagten sie in der Absicht: „Wenn du aus Verehrung zu dem Asketen Gotama als Zuflucht gehen willst, dann geh; aber zerstöre nicht die Lehre der Brahmanen.“

314. එතදවොචාති ඉමෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු එවං එකප්පහාරෙනෙව විරවන්තෙසු ‘‘අයං කථා පරියොසානං න ගමිස්සති, හන්ද නෙ නිස්සද්දෙ කත්වා සොණදණ්ඩෙනෙව සද්ධිං කථෙමී’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘එතං සචෙ ඛො තුම්හාක’’න්තිආදිකං වචනං අවොච.

314. „Etadavocā“: Als diese Brahmanen so alle auf einmal aufschrien, dachte der Erhabene: „Dieses Gespräch wird so zu keinem Ende kommen; wohlan, ich werde sie zum Schweigen bringen und nur mit Soṇadaṇḍa sprechen“, und er sprach jene Worte, beginnend mit „sace kho tumhākaṃ“.

315-316. සහධම්මෙනාති සකාරණෙන. සමසමොති ඨපෙත්වා එකදෙසසමත්තං සමභාවෙන සමො, සබ්බාකාරෙන සමොති අත්ථො. අහමස්ස මාතාපිතරො ජානාමීති භගිනියා පුත්තස්ස මාතාපිතරො කිං න ජානිස්සති, කුලකොටිපරිදීපනං සන්ධායෙව වදති. මුසාවාදම්පි භණෙය්‍යාති අත්ථභඤ්ජනකං මුසාවාදං කථෙය්‍ය. කිං වණ්ණො කරිස්සතීති අබ්භන්තරෙ ගුණෙ අසති කිං කරිස්සති? කිමස්ස බ්‍රාහ්මණභාවං රක්ඛිතුං සක්ඛිස්සතීති අත්ථො. අථාපි සියා පුන – ‘‘පකතිසීලෙ ඨිතස්ස බ්‍රාහ්මණභාවං සාධෙන්තී’’ති එවම්පි සීලමෙව සාධෙස්සති, තස්මිං හිස්ස අසති බ්‍රාහ්මණභාවො නාහොසීති සම්මොහමත්තං වණ්ණාදයො. ඉදං පන සුත්වා තෙ බ්‍රාහ්මණා – ‘‘සභාවං ආචරියො ආහ, අකාරණාව මයං උජ්ඣායිම්හා’’ති තුණ්හී අහෙසුං.

315-316. „Sahadhammena“ bedeutet mit einer Begründung (sakāraṇena). „Samasamo“ bedeutet, abgesehen von einem winzigen Teil, in gleicher Weise gleich, also in jeder Hinsicht gleich. „Ahamassa mātāpitaro jānāmi“: Wie sollte er auch die Eltern des Sohnes seiner Schwester nicht kennen? Er sagt dies im Hinblick darauf, die Abstammung der Familie (bis zum Ursprung) aufzuzeigen. „Musāvādampi bhaṇeyya“: Er würde eine Lüge sprechen, die den Nutzen (oder Reichtum) zerstört. „Kiṃ vaṇṇo karissatīti“: Wenn im Inneren keine Tugend (guṇa) vorhanden ist, was kann dann das äußere Erscheinungsbild (vaṇṇo) ausrichten? Das heißt: Wird es in der Lage sein, seinen Status als Brahmanen zu schützen? Und falls man erneut denken sollte: „Das Aussehen und anderes bewirken den Status eines Brahmanen für jemanden, der in natürlicher Tugend gefestigt ist“, so wird auch dann allein die Tugend (sīla) den Status eines Brahmanen bewirken. Denn ohne diese (Tugend) gäbe es für ihn keinen Status als Brahmanen; daher ist die Annahme, Aussehen und dergleichen seien (wesentliche) Glieder dafür, bloße Verwirrung. Deshalb wird allein die Tugend den Status eines Brahmanen bewirken. Als jene Brahmanen dies hörten, dachten sie: „Der Lehrer hat die Wahrheit ausgesprochen; wir haben uns ohne Grund beschwert“, und sie verstummten.

සීලපඤ්ඤාකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Rede über Tugend und Weisheit.

317. තතො භගවා ‘කථිතො බ්‍රාහ්මණෙන පඤ්හො, කිං පනෙත්ථ පතිට්ඨාතුං සක්ඛිස්සති, න සක්ඛිස්සතී’ති? තස්ස වීමංසනත්ථං – ‘‘ඉමෙසං පන බ්‍රාහ්මණා’’තිආදිමාහ. සීලපරිධොතාති සීලපරිසුද්ධා. යත්ථ සීලං තත්ථ පඤ්ඤාති යස්මිං පුග්ගලෙ සීලං, තත්ථෙව පඤ්ඤා, කුතො දුස්සීලෙ පඤ්ඤා? පඤ්ඤාරහිතෙ වා ජළෙ එළමූගෙ කුතො සීලන්ති? සීලපඤ්ඤාණන්ති සීලඤ්ච පඤ්ඤාණඤ්ච සීලපඤ්ඤාණං. පඤ්ඤාණන්ති පඤ්ඤායෙව. එවමෙතං බ්‍රාහ්මණාති [Pg.260] භගවා බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං අනුජානන්තො ආහ. තත්ථ සීලපරිධොතා පඤ්ඤාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන ධොතා. කථං පන සීලෙන පඤ්ඤං ධොවතීති? යස්ස පුථුජ්ජනස්ස සීලං සට්ඨිඅසීතිවස්සානි අඛණ්ඩං හොති, සො මරණකාලෙපි සබ්බකිලෙසෙ ඝාතෙත්වා සීලෙන පඤ්ඤං ධොවිත්වා අරහත්තං ගණ්හාති. කන්දරසාලපරිවෙණෙ මහාසට්ඨිවස්සත්ථෙරො විය. ථෙරෙ කිර මරණමඤ්චෙ නිපජ්ජිත්වා බලවවෙදනාය නිත්ථුනන්තෙ, තිස්සමහාරාජා ‘‘ථෙරං පස්සිස්සාමී’’ති ගන්ත්වා පරිවෙණද්වාරෙ ඨිතො තං සද්දං සුත්වා පුච්ඡි – ‘‘කස්ස සද්දො අය’’න්ති? ථෙරස්ස නිත්ථුනනසද්දොති. ‘‘පබ්බජ්ජාය සට්ඨිවස්සෙන වෙදනාපරිග්ගහමත්තම්පි න කතං, න දානි නං වන්දිස්සාමී’’ති නිවත්තිත්වා මහාබොධිං වන්දිතුං ගතො. තතො උපට්ඨාකදහරො ථෙරං ආහ – ‘‘කිං නො, භන්තෙ, ලජ්ජාපෙථ, සද්ධොපි රාජා විප්පටිසාරී හුත්වා න වන්දිස්සාමී’’ති ගතොති. කස්මා ආවුසොති? තුම්හාකං නිත්ථුනනසද්දං සුත්වාති. ‘‘තෙන හි මෙ ඔකාසං කරොථා’’ති වත්වා වෙදනං වික්ඛම්භිත්වා අරහත්තං පත්වා දහරස්ස සඤ්ඤං අදාසි – ‘‘ගච්ඡාවුසො, ඉදානි රාජානං අම්හෙ වන්දාපෙහී’’ති. දහරො ගන්ත්වා – ‘‘ඉදානි කිර ථෙරං, වන්දථා’’ති ආහ. රාජා සංසුමාරපතිතෙන ථෙරං වන්දන්තො – ‘‘නාහං අය්‍යස්ස අරහත්තං වන්දාමි, පුථුජ්ජනභූමියං පන ඨත්වා රක්ඛිතසීලමෙව වන්දාමී’’ති ආහ, එවං සීලෙන පඤ්ඤං ධොවති නාම. යස්ස පන අබ්භන්තරෙ සීලසංවරො නත්ථි, උග්ඝාටිතඤ්ඤුතාය පන චතුප්පදිකගාථාපරියොසානෙ පඤ්ඤාය සීලං ධොවිත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණාති. අයං පඤ්ඤාය සීලං ධොවති නාම. සෙය්‍යථාපි සන්තතිමහාමත්තො.

317. Danach dachte der Erhabene: „Die Frage wurde vom Brahmanen beantwortet; wird er jedoch in der Lage sein, bei dieser Antwort zu bleiben oder nicht?“ Um ihn zu prüfen, sprach er die Worte: „Was aber, ihr Brahmanen...“ und so weiter. „Durch Sittlichkeit gereinigt“ (sīlaparidhotā) bedeutet durch Sittlichkeit vollkommen geläutert. „Wo Sittlichkeit ist, da ist Weisheit“ bedeutet: In welcher Person Sittlichkeit vorhanden ist, genau dort ist auch Weisheit; wie könnte Weisheit bei einem Sittenlosen existieren? Oder: Woher sollte Sittlichkeit bei einem Unwissenden, einem Törichten oder einem Stumpfsinnigen kommen? „Sittlichkeit-und-Weisheit-Erkenntnis“ (sīlapaññāṇaṃ) bezeichnet sowohl die Sittlichkeit als auch das unterscheidende Wissen wie die Einsichtsweisheit. „Erkenntnis“ (paññāṇaṃ) ist eben Weisheit. Mit den Worten „So ist es, Brahmane“ sprach der Erhabene, indem er die Aussage des Brahmanen bestätigte. Dabei bedeutet „die durch Sittlichkeit gereinigte Weisheit“ jene Weisheit, die durch die vierfache Reinheit der Sittlichkeit (catupārisuddhisīla) gewaschen ist. Wie aber wäscht man mit Sittlichkeit die Weisheit? Wenn die Sittlichkeit eines Weltlings (puthujjana) sechzig oder achtzig Jahre lang unversehrt bleibt, kann dieser selbst zum Zeitpunkt des Todes alle Befleckungen vernichten, indem er die Weisheit mit der Sittlichkeit wäscht, und so die Arahatschaft erlangen. Wie der Mahāthera, der sechzig Jahre lang im Kandarasāla-Kloster lebte. Es heißt, als der Thera auf seinem Sterbebett lag und vor starken Schmerzen stöhnte, dachte König Tissa: „Ich werde den Thera besuchen“, ging dorthin, blieb am Klostereingang stehen, hörte das Geräusch und fragte: „Wessen Stimme ist das?“ Man sagte ihm: „Das ist das Stöhnen des Thera.“ Der König dachte: „Trotz sechzig Jahren im Mönchsstand hat er nicht einmal die Beherrschung über die Empfindungen (vedanāpariggaha) erreicht; ich werde ihn jetzt nicht verehren“, kehrte um und ging fort, um den Mahābodhi-Baum zu verehren. Daraufhin sagte ein junger Diener-Mönch zum Thera: „Ehrwürdiger Herr, warum beschämen Sie uns? Sogar der gläubige König ist voller Bedauern weggegangen und sagte, er werde Sie nicht verehren.“ „Warum, mein Lieber?“ „Weil er Ihr Stöhnen gehört hat.“ Daraufhin sagte der Thera: „Dann schafft mir Raum (für die Meditation)“, unterdrückte die Schmerzempfindung, erlangte die Arahatschaft und gab dem jungen Mönch ein Zeichen: „Geh, mein Lieber, lass den König uns nun verehren.“ Der junge Mönch ging hin und sagte: „Jetzt könnt ihr den Thera verehren.“ Während der König den Thera mit einer tiefen Verbeugung wie ein Krokodil verehrte, sagte er: „Ich verehre nicht die Arahatschaft des Ehrwürdigen, sondern ich verehre die Sittlichkeit, die er bewahrt hat, während er noch auf der Stufe eines Weltlings stand.“ So heißt es, dass man mit der Sittlichkeit die Weisheit wäscht. Wenn jedoch bei jemandem keine innere Zügelung durch Sittlichkeit vorhanden ist, er aber aufgrund seiner schnellen Auffassungsgabe (ugghāṭitaññū) am Ende einer vierzeiligen Strophe die Sittlichkeit mit Weisheit wäscht, erreicht er die Arahatschaft zusammen mit den analytischen Erkenntnissen (paṭisambhidā). Dies nennt man, mit Weisheit die Sittlichkeit waschen, wie im Fall des Ministers Santati.

318. කතමං පන තං බ්‍රාහ්මණාති කස්මා ආහ? භගවා කිර චින්තෙසි – ‘‘බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණසමයෙ පඤ්චසීලානි ‘සීල’න්ති පඤ්ඤාපෙන්ති, වෙදත්තයඋග්ගහණපඤ්ඤා පඤ්ඤාති. උපරිවිසෙසං න ජානන්ති. යංනූනාහං බ්‍රාහ්මණස්ස උත්තරිවිසෙසභූතං මග්ගසීලං, ඵලසීලං, මග්ගපඤ්ඤං, ඵලපඤ්ඤඤ්ච දස්සෙත්වා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙය්‍ය’’න්ති. අථ නං කථෙතුකම්‍යතාය පුච්ඡන්තො – ‘‘කතමං පන තං, බ්‍රාහ්මණ, සීලං කතමා සා පඤ්ඤා’’ති ආහ. අථ බ්‍රාහ්මණො – ‘‘මයා සකසමයවසෙන පඤ්හො විස්සජ්ජිතො. සමණො පන මං ගොතමො පුන නිවත්තිත්වා පුච්ඡති, ඉදානිස්සාහං චිත්තං පරිතොසෙත්වා විස්සජ්ජිතුං [Pg.261] සක්කුණෙය්‍යං වා න වා? සචෙ න සක්ඛිස්සං පඨමං උප්පන්නාපි මෙ ලජ්ජා භිජ්ජිස්සති. අසක්කොන්තස්ස පන න සක්කොමීති වචනෙ දොසො නත්ථී’’ති පුන නිවත්තිත්වා භගවතොයෙව භාරං කරොන්තො ‘‘එත්තකපරමාව මය’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ එත්තකපරමාති එත්තකං සීලපඤ්ඤාණන්ති වචනමෙව පරමං අම්හාකං, තෙ මයං එත්තකපරමා, ඉතො පරං එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථං න ජානාමාති අත්ථො.

318. Warum fragte der Erhabene: „Welches ist aber jene Sittlichkeit, o Brahmane?“ Es heißt, der Erhabene dachte: „Die Brahmanen lehren in ihrer Tradition die fünf Tugendregeln als 'Sittlichkeit' und das Erlernen der drei Veden als 'Weisheit'. Über eine höhere Besonderheit wissen sie nichts. Wie wäre es, wenn Ich dem Brahmanen die Sittlichkeit des Pfades und der Frucht sowie die Weisheit des Pfades und der Frucht als höhere Besonderheiten aufzeige und die Lehrrede mit dem Gipfel der Arahatschaft abschließe?“ Dann fragte er ihn aus dem Wunsch heraus, ihn sprechen zu lassen: „Welches ist aber jene Sittlichkeit, o Brahmane, und welches ist jene Weisheit?“ Daraufhin dachte der Brahmane: „Ich habe die Frage gemäß meiner eigenen Tradition beantwortet. Aber der Asket Gotama kehrt zum Ursprung zurück und fragt mich erneut. Könnte ich ihn jetzt zufriedenstellen, indem ich antworte, oder nicht? Wenn ich es nicht kann, wird meine zuvor entstandene Scham nur noch größer werden. Wenn ich es aber nicht vermag, ist es kein Fehler zu sagen: 'Ich vermag es nicht'.“ So dachte er, gab die Verantwortung an den Erhabenen zurück und sagte: „Dies ist das Höchste für uns...“ und so weiter. Dabei bedeutet „Dies ist das Höchste für uns“: Nur diese Worte über Sittlichkeit und Weisheit sind für uns das Höchste; wir sind auf dieses Maß begrenzt und kennen die Bedeutung dieser Aussage darüber hinaus nicht.

අථස්ස භගවා සීලපඤ්ඤාය මූලභූතස්ස තථාගතස්ස උප්පාදතො පභුති සීලපඤ්ඤාණං දස්සෙතුං – ‘‘ඉධ බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො සාමඤ්ඤඵලෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො, අයං පන විසෙසො, ඉධ තිවිධම්පි සීලං – ‘‘ඉදම්පිස්ස හොති සීලස්මි’’න්ති එවං සීලමිච්චෙව නිය්‍යාතිතං පඨමජ්ඣානාදීනි චත්තාරි ඣානානි අත්ථතො පඤ්ඤාසම්පදා. එවං පඤ්ඤාවසෙන පන අනිය්‍යාතෙත්වා විපස්සනාපඤ්ඤාය පදට්ඨානභාවමත්තෙන දස්සෙත්වා විපස්සනාපඤ්ඤාතො පට්ඨාය පඤ්ඤා නිය්‍යාතිතාති.

Daraufhin begann der Erhabene, dem Brahmanen die Sittlichkeit und Weisheit aufzuzeigen, angefangen vom Erscheinen eines Tathagata, der die Wurzel von Sittlichkeit und Weisheit ist, mit den Worten: „Da, o Brahmane, erscheint ein Tathagata...“ und so weiter. Der Sinn davon ist in der Weise zu verstehen, wie er bereits im Sāmaññaphala Sutta dargelegt wurde. Es gibt jedoch diesen Unterschied: Hier wird die dreifache Sittlichkeit mit den Worten „Dies ist seine Sittlichkeit“ eben nur als Sittlichkeit abgeschlossen. Die vier Vertiefungen (jhānas), beginnend mit der ersten Vertiefung, sind dem Wesen nach Vollkommenheiten der Weisheit (paññāsampadā). Obwohl dies so ist, wurden sie hier nicht unter dem Aspekt der Weisheit abgeschlossen, sondern lediglich als Grundlage (padaṭṭhāna) für die Einsichtsweisheit dargestellt. Erst beginnend mit der Einsichtsweisheit wurde die Weisheit als solche abgeschlossen. Dies ist die Besonderheit.

සොණදණ්ඩඋපාසකත්තපටිවෙදනාකථා

Die Erörterung über das Bekenntnis von Soṇadaṇḍa als Laienanhänger.

319-322. ස්වාතනායාති පදස්ස අත්ථො අජ්ජතනායාති එත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. තෙන මං සා පරිසා පරිභවෙය්‍යාති තෙන තුම්හෙ දූරතොව දිස්වා ආසනා වුට්ඨිතකාරණෙන මං සා පරිසා – ‘‘අයං සොණදණ්ඩො පච්ඡිමවයෙ ඨිතො මහල්ලකො, ගොතමො පන දහරො යුවා නත්තාපිස්ස නප්පහොති, සො නාම අත්තනො නත්තුමත්තභාවම්පි අප්පත්තස්ස ආසනා වුට්ඨාතී’’ති පරිභවෙය්‍ය. ආසනා මෙ තං භවං ගොතමො පච්චුට්ඨානන්ති මම අගාරවෙන අවුට්ඨානං නාම නත්ථි, භොගනාසනභයෙන පන න වුට්ඨහිස්සාමි, තං තුම්හෙ හි චෙව මයා ච ඤාතුං වට්ටති. තස්මා ආසනා මෙ එතං භවං ගොතමො පච්චුට්ඨානං ධාරෙතූති, ඉමිනා කිර සදිසො කුහකො දුල්ලභො, භගවති පනස්ස අගාරවං නාම නත්ථි, තස්මා භොගනාසනභයා කුහනවසෙන එවං වදති. පරපදෙසුපි එසෙව නයො. ධම්මියා කථායාතිආදීසු තඞ්ඛණානුරූපාය ධම්මියා කථාය දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං සන්දස්සෙත්වා කුසලෙ ධම්මෙ සමාදපෙත්වා ගණ්හාපෙත්වා. තත්ථ නං සමුත්තෙජෙත්වා සඋස්සාහං කත්වා තාය ච සඋස්සාහතාය අඤ්ඤෙහි ච විජ්ජමානගුණෙහි සම්පහංසෙත්වා ධම්මරතනවස්සං වස්සිත්වා උට්ඨායාසනා [Pg.262] පක්කාමි. බ්‍රාහ්මණො පන අත්තනො කුහකතාය එවම්පි භගවති ධම්මවස්සං වස්සිතෙ විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං නාසක්ඛි. කෙවලමස්ස ආයතිං නිබ්බානත්ථාය වාසනාභාගියාය ච සබ්බා පුරිමපච්ඡිමකථා අහොසීති.

319-322. Die Bedeutung des Wortes 'svātanāyāti' ist genau so zu verstehen, wie sie bereits an der Stelle über das Wort 'ajjatanāyāti' dargelegt wurde. Mit den Worten 'Tena maṃ sā parisā paribhaveyyā' meint er: 'Wenn mich jene Versammlung von weitem sieht, wie ich mich von meinem Sitz erhebe, könnte sie mich aus diesem Grund verachten, indem sie sagt: Dieser Soṇadaṇḍa ist im fortgeschrittenen Alter und betagt, der Gotama hingegen ist jung und jugendlich; er käme nicht einmal als sein Enkel in Frage. Dennoch erhebt sich dieser von seinem Platz für Gotama, der nicht einmal den Status seines Enkels erreicht hat.' Mit 'Āsanā me taṃ bhavaṃ gotamo paccuṭṭhānaṃ' drückt er aus: 'Es ist nicht so, dass mein Nicht-Aufstehen von meinem Sitz aus Mangel an Respekt geschieht, sondern ich werde mich aus Furcht vor dem Verlust meines Besitzes nicht erheben. Dies sollten sowohl Ihr als auch ich wissen. Daher möge der ehrwürdige Gotama dieses mein Händefalten als ein Aufstehen vom Sitz ansehen.' Es heißt, dass ein solcher Heuchler wie er schwer zu finden ist; doch in Bezug auf den Erhabenen hatte er keinen Mangel an Respekt. Er sprach so nur aus Heuchelei, bedingt durch die Furcht vor dem Verlust seines Reichtums. Bei den nachfolgenden Worten ist dasselbe Prinzip anzuwenden. In den Passagen wie 'Dhammiyā kathāyā' zeigte der Erhabene mit einer der Situation angemessenen Lehrrede den Nutzen für das gegenwärtige und das künftige Leben auf, veranlasste ihn, heilsame Dinge anzunehmen und festzuhalten. Nachdem Er ihn darin ermutigt, mit Eifer erfüllt und durch diesen Eifer sowie durch andere vorhandene gute Eigenschaften erfreut hatte, ließ Er den Regen des Juwels der Lehre herabregnen, erhob sich vom Sitz und ging fort. Der Brahmane jedoch konnte aufgrund seiner Heuchelei keine besondere geistige Errungenschaft erzielen, obwohl der Erhabene den Regen der Lehre so herabregnen ließ. Sein gesamtes vorheriges und nachfolgendes Gespräch diente ihm lediglich als Grundlage für das künftige Nibbāna und als Teil seiner heilsamen Neigungen.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha-Nikāya,

සොණදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Soṇadaṇḍa-Sutta.

5. කූටදන්තසුත්තවණ්ණනා

5. Erläuterung des Kūṭadanta-Sutta

323. එවං [Pg.263] මෙ සුතං…පෙ… මගධෙසූති කූටදන්තසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. මගධෙසූති මගධා නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා, තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රූළ්හීසද්දෙන මගධාති වුච්චති, තස්මිං මගධෙසු ජනපදෙ. ඉතො පරං පුරිමසුත්තද්වයෙ වුත්තනයමෙව. අම්බලට්ඨිකා බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තසදිසාව. කූටදන්තොති තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නාමං. උපක්ඛටොති සජ්ජිතො. වච්ඡතරසතානීති වච්ඡසතානි. උරබ්භාති තරුණමෙණ්ඩකා වුච්චන්ති. එතෙ තාව පාළියං ආගතායෙව. පාළියං පන අනාගතානම්පි අනෙකෙසං මිගපක්ඛීනං සත්තසත්තසතානි සම්පිණ්ඩිතානෙවාති වෙදිතබ්බානි. සබ්බසත්තසතිකයාගං කිරෙස යජිතුකාමො හොති. ථූණූපනීතානීති බන්ධිත්වා ඨපනත්ථාය යූපසඞ්ඛාතං ථූණං උපනීතානි.

323. Das Sutta, das beginnt mit 'Evaṃ me sutaṃ... pe... magadhesū', ist das Kūṭadanta-Sutta. Hierin folgt die Erläuterung der noch nicht erklärten Begriffe. Unter 'Magadhesū' versteht man die dort ansässigen Königssöhne; ihr Wohnort, selbst wenn es nur ein einzelner Landstrich ist, wird nach allgemeinem Sprachgebrauch 'Magadha' genannt; also 'im Lande Magadha'. Alles Weitere folgt der Methode, die bereits in den beiden vorangegangenen Suttas dargelegt wurde. 'Ambalaṭṭhikā' ist genau so zu verstehen, wie sie im Brahmajāla-Sutta beschrieben wurde. 'Kūṭadanto' ist der Name jener Brahmanen. 'Upakkhaṭo' bedeutet vorbereitet. 'Vacchatarasatānī' sind hunderte von jungen Kälbern. Mit 'Urabbhā' werden junge Schafe bezeichnet. Diese werden im Pāli-Text direkt erwähnt. Es ist jedoch zu verstehen, dass auch jeweils siebenhundert andere Tiere, wie Wild und Vögel, die nicht namentlich im Pāli-Text erscheinen, mit einbezogen sind. Es heißt, er wollte ein Opfer darbringen, bei dem jeweils siebenhundert Tiere jeder Art verwendet werden. 'Thūṇūpanītānī' bedeutet, dass sie zum Opferpfosten, dem sogenannten Yūpa, gebracht wurden, um dort festgebunden zu werden.

328. තිවිධන්ති එත්ථ විධා වුච්චති ඨපනා, තිට්ඨපනන්ති අත්ථො. සොළසපරික්ඛාරන්ති සොළසපරිවාරං.

328. Bei dem Wort 'Tividhaṃ' werden die Arten der Vorbereitung (des Geistes) als 'vidhā' bezeichnet; die Bedeutung ist 'dreifache Festigung' (der Reuelosigkeit). 'Soḷasaparikkhāraṃ' bedeutet mit sechzehn Begleitumständen.

330-336. පටිවසන්තීති යඤ්ඤානුභවනත්ථාය පටිවසන්ති. භූතපුබ්බන්ති ඉදං භගවා පථවීගතං නිධිං උද්ධරිත්වා පුරතො රාසිං කරොන්තො විය භවපටිච්ඡන්නං පුබ්බචරිතං දස්සෙන්තො ආහ. මහාවිජිතොති සො කිර සාගරපරියන්තං මහන්තං පථවීමණ්ඩලං විජිනි, ඉති මහන්තං විජිතමස්සාති මහාවිජිතො ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං අගමාසි. අඩ්ඪොතිආදීසු යො කොචි අත්තනො සන්තකෙන විභවෙන අඩ්ඪො හොති, අයං පන න කෙවලං අඩ්ඪොයෙව, මහද්ධනො මහතා අපරිමාණසඞ්ඛ්‍යෙන ධනෙන සමන්නාගතො. පඤ්චකාමගුණවසෙන මහන්තා උළාරා භොගා අස්සාති මහාභොගො. පිණ්ඩපිණ්ඩවසෙන චෙව සුවණ්ණමාසකරජතමාසකාදිවසෙන ච ජාතරූපරජතස්ස පහූතතාය පහූතජාතරූපරජතො, අනෙකකොටිසඞ්ඛ්‍යෙන ජාතරූපරජතෙන සමන්නාගතොති අත්ථො. විත්තීති තුට්ඨි, විත්තියා උපකරණං විත්තූපකරණං තුට්ඨිකාරණන්ති අත්ථො. පහූතං නානාවිධාලඞ්කාරසුවණ්ණරජතභාජනාදිභෙදං විත්තූපකරණමස්සාති පහූතවිත්තූපකරණො. සත්තරතනසඞ්ඛාතස්ස නිදහිත්වා ඨපිතධනස්ස සබ්බපුබ්බණ්ණාපරණ්ණසඞ්ගහිතස්ස ධඤ්ඤස්ස ච පහූතතාය පහූතධනධඤ්ඤො[Pg.264]. අථවා ඉදමස්ස දෙවසිකං පරිබ්බයදානග්ගහණාදිවසෙන පරිවත්තනධනධඤ්ඤවසෙන වුත්තං.

330-336. 'Paṭivasantī' bedeutet, dass sie dort verweilten, um am Opfer teilzunehmen. 'Bhūtapubbaṃ' sagte der Erhabene, um eine in vergangenen Existenzen vollbrachte Tat aufzuzeigen, die durch die Wiedergeburten verborgen war, so als würde er einen in der Erde vergrabenen Schatz heben und ihn als Haufen vor sich aufschütten. 'Mahāvijito' bedeutet: Jener König soll den großen Erdkreis bis zum Ozean erobert haben; da er ein so großes erobertes Reich (vijita) besaß, erlangte er die Bezeichnung 'Mahāvijita'. In Passagen wie 'Aḍḍho' wird jeder, der über eigenen Besitz verfügt, als 'aḍḍho' (reich) bezeichnet; dieser König jedoch war nicht nur einfach reich, sondern 'mahaddhano' (von großem Reichtum), da er mit einer unermesslichen Menge an Schätzen ausgestattet war. Er wird 'mahābhogo' genannt, weil er über großartige und erhabene Genüsse der fünf Sinnenfreuden verfügte. 'Pahūtajātarūparajato' wird er genannt, weil er Gold und Silber im Überfluss besaß, sei es in Form von Barren oder Gold- und Silbermünzen; das heißt, er war mit Gold und Silber im Wert von vielen Millionen ausgestattet. 'Vitti' bedeutet Freude; die Mittel zur Freude sind 'vittūpakaraṇaṃ', was 'Ursache der Freude' bedeutet. Er wird 'pahūtavittūpakaraṇo' genannt, weil er über reichlich Mittel zur Freude verfügte, wie verschiedene Arten von Schmuck sowie Gold- und Silbergefäße. Er wird 'pahūtadhanadhañño' genannt, weil er über eine Fülle von Schätzen in Form der sieben Juwelen sowie über große Mengen an Getreidevorräten verfügte. Alternativ bezieht sich dies auf den täglichen Umlauf von Geld und Getreide durch Ausgaben, Spenden und Einnahmen.

පරිපුණ්ණකොසකොට්ඨාගාරොති කොසො වුච්චති භණ්ඩාගාරං, නිදහිත්වා ඨපිතෙන ධනෙන පරිපුණ්ණකොසො, ධඤ්ඤෙන පරිපුණ්ණකොට්ඨාගාරො චාති අත්ථො. අථවා චතුබ්බිධො කොසො – හත්ථී, අස්සා, රථා, පත්තීති. කොට්ඨාගාරං තිවිධං – ධනකොට්ඨාගාරං, වත්ථකොට්ඨාගාරං, ධඤ්ඤකොට්ඨාගාරන්ති, තං සබ්බම්පි පරිපුණ්ණමස්සාති පරිපුණ්ණකොසකොට්ඨාගාරො. උදපාදීති උප්පජ්ජි. අයං කිර රාජා එකදිවසං රතනාවලොකනචාරිකං නාම නික්ඛන්තො. සො භණ්ඩාගාරිකං පුච්ඡි – ‘‘තාත, ඉදං එවං බහුධනං කෙන සඞ්ඝරිත’’න්ති? තුම්හාකං පිතුපිතාමහාදීහි යාව සත්තමා කුලපරිවට්ටාති. ඉදං පන ධනං සඞ්ඝරිත්වා තෙ කුහිං ගතාති? සබ්බෙව තෙ, දෙව, මරණවසං පත්තාති. අත්තනො ධනං අගහෙත්වාව ගතා, තාතාති? දෙව, කිං වදෙථ, ධනං නාමෙතං පහාය ගමනීයමෙව, නො ආදාය ගමනීයන්ති. අථ රාජා නිවත්තිත්වා සිරීගබ්භෙ නිසින්නො – ‘අධිගතා ඛො මෙ’තිආදීනි චින්තෙසි. තෙන වුත්තං – ‘‘එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදී’’ති.

In der Passage 'Paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro' wird das Schatzhaus 'koso' genannt; sein Schatzhaus war voll mit angehäuften Reichtümern, und sein Speicher war voll mit Getreide. Oder aber, das Schatzhaus (koso) ist vierfacher Art: Elefanten, Pferde, Streitwagen und Fußsoldaten. Der Speicher (koṭṭhāgāraṃ) ist dreifacher Art: für Geld, für Kleidung und für Getreide. Da all dies bei ihm im Überfluss vorhanden war, wird er 'paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro' genannt. 'Udapādī' bedeutet, es entstand. Es heißt, dieser König begab sich eines Tages auf einen Rundgang, um seine Schätze zu besichtigen. Er fragte den Schatzmeister: 'Lieber Freund, von wem wurde dieser so große Reichtum angehäuft?' 'Er wurde von Euren Vätern, Großvätern und so weiter über sieben Generationen hinweg angesammelt.' 'Wohin sind sie gegangen, nachdem sie diesen Reichtum angehäuft hatten?' 'O Herr, sie alle sind dem Tod anheimgefallen.' 'Sind sie gegangen, ohne ihren Besitz mitzunehmen, mein Freund?' 'O Herr, was sagt Ihr da? Diesen sogenannten Reichtum muss man beim Fortgehen zurücklassen, man kann ihn nicht mitnehmen.' Daraufhin kehrte der König zurück, setzte sich in sein Prachtgemach und dachte: 'Ich habe wahrlich erlangt...', und so weiter. Deshalb heißt es: 'So entstand in seinem Geist dieser Gedankengang.'

337. බ්‍රාහ්මණං ආමන්තෙත්වාති කස්මා ආමන්තෙසි? අයං කිරෙවං චින්තෙසි – ‘‘දානං දෙන්තෙන නාම එකෙන පණ්ඩිතෙන සද්ධිං මන්තෙත්වා දාතුං වට්ටති, අනාමන්තෙත්වා කතකම්මඤ්හි පච්ඡානුතාපං කරොතී’’ති. තස්මා ආමන්තෙසි. අථ බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘අයං රාජා මහාදානං දාතුකාමො, ජනපදෙ චස්ස බහූ චොරා, තෙ අවූපසමෙත්වා දානං දෙන්තස්ස ඛීරදධිතණ්ඩුලාදිකෙ දානසම්භාරෙ ආහරන්තානං නිප්පුරිසානි ගෙහානි චොරා විලුම්පිස්සන්ති ජනපදො චොරභයෙනෙව කොලාහලො භවිස්සති, තතො රඤ්ඤො දානං න චිරං පවත්තිස්සති, චිත්තම්පිස්ස එකග්ගං න භවිස්සති, හන්ද, නං එතමත්ථං සඤ්ඤාපෙමී’’ති තතො තමත්ථං සඤ්ඤාපෙන්තො ‘‘භොතො, ඛො රඤ්ඤො’’තිආදිමාහ.

337. Zu 'Brāhmaṇaṃ āmantetvā': Warum rief er den Brahmanen herbei? Er dachte nämlich so: 'Wer eine Gabe darbringt, sollte dies tun, nachdem er sich mit einem Weisen beraten hat; denn eine Handlung, die ohne Rücksprache vollzogen wird, führt später zu Reue.' Deshalb rief er ihn herbei. Daraufhin dachte der Brahmane: 'Dieser König möchte ein großes Almosen geben, doch in seinem Land gibt es viele Räuber. Wenn der König das Almosen gibt, ohne diese befriedet zu haben, werden die Räuber die verwaisten Häuser derer plündern, die die Gabenbestandteile wie Milch, Quark, Reis und dergleichen herbeischaffen. Das Land wird allein durch die Furcht vor den Räubern in Aufruhr geraten. Infolgedessen wird das Almosen des Königs nicht lange Bestand haben, und auch sein Geist wird nicht konzentriert sein. Wohlan, ich werde ihn über diesen Sachverhalt aufklären.' Deshalb sagte er, um ihn auf diesen Umstand hinzuweisen: 'Des ehrenwerten Königs...' und so weiter.

338. තත්ථ සකණ්ටකොති චොරකණ්ටකෙහි සකණ්ටකො. පන්ථදුහනාති පන්ථදුහා, පන්ථඝාතකාති අත්ථො. අකිච්චකාරී අස්සාති අකත්තබ්බකාරී [Pg.265] අධම්මකාරී භවෙය්‍ය. දස්සුඛීලන්ති චොරඛීලං. වධෙන වාති මාරණෙන වා කොට්ටනෙන වා. බන්ධනෙනාති අද්දුබන්ධනාදිනා. ජානියාති හානියා; ‘‘සතං ගණ්හථ, සහස්සං ගණ්හථා’’ති එවං පවත්තිතදණ්ඩෙනාති අත්ථො. ගරහායාති පඤ්චසිඛමුණ්ඩකරණං, ගොමයසිඤ්චනං, ගීවාය කුදණ්ඩකබන්ධනන්ති එවමාදීනි කත්වා ගරහපාපනෙන. පබ්බාජනායාති රට්ඨතො නීහරණෙන. සමූහනිස්සාමීති සම්මා හෙතුනා නයෙන කාරණෙන ඌහනිස්සාමි. හතාවසෙසකාති මතාවසෙසකා. උස්සහන්තීති උස්සාහං කරොන්ති. අනුප්පදෙතූති දින්නෙ අප්පහොන්තෙ පුන අඤ්ඤම්පි බීජඤ්ච භත්තඤ්ච කසිඋපකරණභණ්ඩඤ්ච සබ්බං දෙතූති අත්ථො. පාභතං අනුප්පදෙතූති සක්ඛිං අකත්වා පණ්ණෙ අනාරොපෙත්වා මූලච්ඡෙජ්ජවසෙන භණ්ඩමූලං දෙතූති අත්ථො. භණ්ඩමූලස්ස හි පාභතන්ති නාමං. යථාහ –

338. Darin bedeutet 'sakaṇṭako': mit dem Dorn der Räuber versehen. 'Panthaduhanā' sind jene, die die Wege schädigen, also Wegelagerer oder Straßenmörder. 'Akiccakārī assā' bedeutet: er würde jemand sein, der Ungehöriges tut oder Unrecht begeht. 'Dassukhīlaṃ' ist der Pfahl der Räuber. 'Vadhena vā' bedeutet entweder durch Töten oder durch Schlagen. 'Bandhanenā' bedeutet durch Fesseln, wie etwa durch das Legen in den Stock. 'Jāniyā' bedeutet durch Verlust, also durch die Verhängung einer Geldstrafe in der Weise: 'Nehmt hundert, nehmt tausend'. 'Garahāyā' bedeutet durch Schmähung, indem man jemanden der Schande preisgibt, nachdem man Handlungen vollzogen hat wie das Scheren des Hauptes in fünf Büscheln, das Übergießen mit Kuhdung-Wasser, das Binden eines Prangers um den Hals und dergleichen. 'Pabbājanāyā' bedeutet durch Ausweisung aus dem Land. 'Samūhanissāmī' bedeutet: Ich werde [das Übel] auf rechte Weise, mit Logik und Grund, ausrotten. 'Hatāvasesakā' sind jene, die nach den Getöteten übrig geblieben sind. 'Ussahantī' bedeutet: sie bemühen sich. 'Anuppadetū' bedeutet: Wenn das Gegebene nicht ausreicht, soll er wiederum weiteres Saatgut, Speise und Ackerbaugerät, ja alles geben. 'Pābhataṃ anuppadetū' bedeutet: Ohne Zeugen zu rufen und ohne es schriftlich festzuhalten, soll er das Grundkapital für die Waren als Schenkung geben. Das Grundkapital für Waren wird nämlich 'pābhata' genannt. Wie es heißt:

‘‘අප්පකෙනපි මෙධාවී, පාභතෙන විචක්ඛණො;

සමුට්ඨාපෙති අත්තානං, අණුං අග්ගිංව සන්ධම’’න්ති. (ජා. 1.1.4);

'Selbst mit wenig Grundkapital bringt ein weiser, einsichtiger Mann sich voran, so wie man ein kleines Feuer zu einer großen Flamme anbläst.'

භත්තවෙතනන්ති දෙවසිකං භත්තඤ්චෙව මාසිකාදිපරිබ්බයඤ්ච තස්ස තස්ස කුසලකම්මසූරභාවානුරූපෙන ඨානන්තරගාමනිගමාදිදානෙන සද්ධිං දෙතූති අත්ථො. සකම්මපසුතාති කසිවාණිජ්ජාදීසු සකෙසු කම්මෙසු උය්‍යුත්තා බ්‍යාවටා. රාසිකොති ධනධඤ්ඤානං රාසිකො. ඛෙමට්ඨිතාති ඛෙමෙන ඨිතා අභයා. අකණ්ටකාති චොරකණ්ටකරහිතා. මුදා මොදමානාති මොදා මොදමානා. අයමෙව වා පාඨො, අඤ්ඤමඤ්ඤං පමුදිතචිත්තාති අධිප්පායො. අපාරුතඝරාති චොරානං අභාවෙන ද්වාරානි අසංවරිත්වා විවටද්වාරාති අත්ථො. එතදවොචාති ජනපදස්ස සබ්බාකාරෙන ඉද්ධඵීතභාවං ඤත්වා එතං අවොච.

'Bhattavetana' bedeutet: Er soll die tägliche Verpflegung sowie den monatlichen Unterhalt zusammen mit der Verleihung von Ämtern, Dörfern, Marktflecken usw. entsprechend der Abstammung, der Arbeit und der Tapferkeit des jeweiligen Mannes geben. 'Sakammapasutā' bedeutet: sie sind eifrig mit ihren eigenen Arbeiten wie Ackerbau, Handel usw. beschäftigt. 'Rāsiko' ist jemand, der einen Haufen von Reichtum und Getreide anhäuft. 'Khemaṭṭhitā' bedeutet: in Sicherheit befindlich, furchtlos. 'Akaṇṭakā' bedeutet: frei vom Dorn der Räuber. 'Mudā modamānā' bedeutet: die einen freuen sich, die anderen frohlocken. Oder dies ist der eigentliche Text: sie haben untereinander ein erfreutes Herz. 'Apārutagharā' bedeutet: aufgrund der Abwesenheit von Räubern schließen sie die Türen nicht ab, sondern haben offene Türen. 'Etadavocā' bedeutet: Nachdem er den Wohlstand und das Gedeihen des Landes in jeder Hinsicht erkannt hatte, sprach er dies.

චතුපරික්ඛාරවණ්ණනා

Erläuterung der vier Requisiten

339. තෙන හි භවං රාජාති බ්‍රාහ්මණො කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං රාජා මහාදානං දාතුං අතිවිය උස්සාහජාතො. සචෙ පන අත්තනො අනුයන්තා ඛත්තියාදයො අනාමන්තෙත්වා දස්සති. නාස්ස තෙ අත්තමනා භවිස්සන්ති; යථා දානං තෙ අත්තමනා හොන්ති, තථා කරිස්සාමී’’ති. තස්මා ‘‘තෙන හි භව’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ නෙගමාති නිගමවාසිනො. ජානපදාති ජනපදවාසිනො[Pg.266]. ආමන්තයතන්ති ආමන්තෙතු ජානාපෙතු. යං මම අස්සාති යං තුම්හාකං අනුජානනං මම භවෙය්‍ය. අමච්චාති පියසහායකා. පාරිසජ්ජාති සෙසා ආණත්තිකාරකා. යජතං භවං රාජාති යජතු භවං, තෙ කිර – අයං රාජා ‘‘අහං ඉස්සරො’’ති පසය්හ දානං අදත්වා අම්හෙ ආමන්තෙසි, අහොනෙන සුට්ඨු කත’’න්ති අත්තමනා එවමාහංසු. අනාමන්තිතෙ පනස්ස යඤ්ඤට්ඨානං දස්සනායපි න ගච්ඡෙය්‍යුං. යඤ්ඤකාලො මහාරාජාති දෙය්‍යධම්මස්මිඤ්හි අසති මහල්ලකකාලෙ ච එවරූපං දානං දාතුං න සක්කා, ත්වං පන මහාධනො චෙව තරුණො ච, එතෙන තෙ යඤ්ඤකාලොති දස්සෙන්තා වදන්ති. අනුමතිපක්ඛාති අනුමතියා පක්ඛා, අනුමතිදායකාති අත්ථො. පරික්ඛාරා භවන්තීති පරිවාරා භවන්ති. ‘‘රථො සීලපරික්ඛාරො, ඣානක්ඛො චක්කවීරියො’’ති (සං. නි. 5.4) එත්ථ පන අලඞ්කාරො පරික්ඛාරොති වුත්තො.

339. Zu 'Tena hi bhavaṃ rājā': Der Brahmane dachte nämlich: 'Dieser König ist überaus eifrig bestrebt, ein großes Almosen zu geben. Wenn er es jedoch gibt, ohne die ihm folgenden Khattiyas und andere zu informieren, werden diese nicht erfreut sein. Ich werde es so einrichten, dass sie über das Almosen erfreut sein werden.' Daher sagte er: 'Deshalb, o Herr...' und so weiter. Dabei sind 'negamā' die Bewohner der Marktflecken. 'Jānapadā' sind die Bewohner des Landes. 'Āmantayataṃ' bedeutet: er möge sie informieren, er möge es sie wissen lassen. 'Yaṃ mama assā' bedeutet: jene Zustimmung von euch, die mir zum Heil gereichen möge. 'Amaccā' sind die lieben Gefährten. 'Pārisajjā' sind die übrigen Befehlsausführer. 'Yajataṃ bhavaṃ rājā' bedeutet: Möge der Herr, der König, das Opfer darbringen. Jene sprachen nämlich erfreut: 'Dieser König hat uns informiert, anstatt uns zu übergehen und zu denken: Ich bin der Herrscher. Oh, er hat es wahrlich gut gemacht!' Wenn sie jedoch nicht informiert worden wären, wären sie nicht einmal gekommen, um den Opferplatz zu besichtigen. 'Yajñakālo mahārājā': Denn wenn es an Spendenmaterial fehlt oder wenn man im hohen Alter ist, kann man eine solche Gabe nicht geben; du aber bist sowohl sehr reich als auch jung. Indem sie dies aufzeigen, sagen sie: 'Dies ist die Zeit für dein Opfer'. 'Anumatipakkhā' sind die Angehörigen der Zustimmung, also jene, die ihre Erlaubnis geben. 'Parikkhārā bhavantī' bedeutet: sie werden zu Begleitern. In dem Vers 'Ein Wagen, dessen Zierde die Tugend ist, dessen Achse die Versenkung und dessen Rad die Tatkraft ist' wird jedoch das Wort 'parikkhāra' im Sinne von Schmuck oder Zierde verwendet.

අට්ඨපරික්ඛාරවණ්ණනා

Erläuterung der acht Requisiten

340. අට්ඨහඞ්ගෙහීති උභතො සුජාතාදීහි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි. යසසාති ආණාඨපනසමත්ථතාය. සද්ධොති දානස්ස ඵලං අත්ථීති සද්දහති. දායකොති දානසූරො. න සද්ධාමත්තකෙනෙව තිට්ඨති, පරිච්චජිතුම්පි සක්කොතීති අත්ථො. දානපතීති යං දානං දෙති, තස්ස පති හුත්වා දෙති, න දාසො, න සහායො. යො හි අත්තනා මධුරං භුඤ්ජති, පරෙසං අමධුරං දෙති, සො දානසඞ්ඛාතස්ස දෙය්‍යධම්මස්ස දාසො හුත්වා දෙති. යො යං අත්තනා භුඤ්ජති, තදෙව දෙති, සො සහායො හුත්වා දෙති. යො පන අත්තනා යෙන කෙනචි යාපෙති, පරෙසං මධුරං දෙති, සො පති ජෙට්ඨකො සාමී හුත්වා දෙති, අයං තාදිසොති අත්ථො. සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවණිබ්බකයාචකානන්ති එත්ථ සමිතපාපා සමණා, බාහිතපාපා බ්‍රාහ්මණා. කපණාති දුග්ගතා දලිද්දමනුස්සා. අද්ධිකාති පථාවිනො. වණිබ්බකාති යෙ – ‘‘ඉට්ඨං දින්නං, කන්තං, මනාපං, කාලෙන අනවජ්ජං දින්නං, දදං චිත්තං පසාදෙය්‍ය, ගච්ඡතු භවං බ්‍රහ්මලොක’’න්තිආදිනා නයෙන දානස්ස වණ්ණං ථොමයමානා විචරන්ති. යාචකාති යෙ – ‘‘පසතමත්තං දෙථ, සරාවමත්තං දෙථා’’තිආදීනි වත්වා යාචමානා විචරන්ති. ඔපානභූතොති උදපානභූතො. සබ්බෙසං සාධාරණපරිභොගො, චතුමහාපථෙ ඛතපොක්ඛරණී [Pg.267] විය හුත්වාති අත්ථො. සුතජාතස්සාති එත්ථ සුතමෙව සුතජාතං. අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ අත්ථෙ චින්තෙතුන්ති එත්ථ – ‘‘අතීතෙ පුඤ්ඤස්ස කතත්තායෙව මෙ අයං සම්පත්තී’’ති, එවං චින්තෙන්තො අතීතමත්ථං චින්තෙතුං පටිබලො නාම හොති. ‘‘ඉදානි පුඤ්ඤං කත්වාව අනාගතෙ සක්කා සම්පත්තිං පාපුණිතු’’න්ති චින්තෙන්තො අනාගතමත්ථං චින්තෙතුං පටිබලො නාම හොති. ‘‘ඉදං පුඤ්ඤකම්මං නාම සප්පුරිසානං ආචිණ්ණං, මය්හඤ්ච භොගාපි සංවිජ්ජන්ති, දායකචිත්තම්පි අත්ථි; හන්දාහං පුඤ්ඤානි කරොමී’’ති චින්තෙන්තො පච්චුප්පන්නමත්ථං චින්තෙතුං පටිබලො නාම හොතීති වෙදිතබ්බො. ඉති ඉමානීති එවං යථා වුත්තානි එතානි. එතෙහි කිර අට්ඨහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස දානං සබ්බදිසාහි මහාජනො උපසඞ්කමති. ‘‘අයං දුජ්ජාතො කිත්තකං කාලං දස්සති, ඉදානි විප්පටිසාරී හුත්වා උපච්ඡින්දිස්සතී’’ති එවමාදීනි චින්තෙත්වා න කොචි උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤති. තස්මා එතානි අට්ඨඞ්ගානි පරික්ඛාරා භවන්තීති වුත්තානි.

340. „Mit acht Gliedern“ (aṭṭhahaṅgehīti) bezieht sich auf die acht Faktoren, beginnend mit der beidseitig reinen Geburt (ubhato sujātatādīhi). „Durch Ruhm“ (yasasā) bedeutet durch die Macht, Befehle wirksam zu erteilen. „Glaubensvoll“ (saddho) heißt, er glaubt, dass das Geben (dāna) Früchte trägt. „Ein Spender“ (dāyako) bedeutet jemand, der heldenhaft im Geben ist. Er bleibt nicht bloß beim Glauben stehen, sondern ist fähig, Dinge tatsächlich wegzugeben (pariccajitumpi), so ist die Bedeutung. „Ein Herr der Gabe“ (dānapatī) bedeutet, dass er als Herr über die zu gebende Sache gibt; er gibt weder wie ein Sklave noch wie ein Gefährte. Wer nämlich selbst süße Speisen isst, anderen aber ungenießbare gibt, der gibt, indem er ein Sklave des zu spendenden Gegenstandes (deyyadhamma) ist. Wer genau das gibt, was er selbst isst, gibt als Gefährte. Wer jedoch selbst von irgendetwas Einfachem lebt, anderen aber vorzügliche, süße Speisen gibt, der gibt als Herr, Oberhaupt und Gebieter der Gabe; dies ist die Bedeutung von „ein solcher“. Bei den Begriffen „Asketen, Brahmanen, Arme, Reisende, Lobsänger und Bittsteller“ (samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ) sind „Asketen“ (samaṇā) jene, die das Böse gestillt haben, und „Brahmanen“ (brāhmaṇā) jene, die das Böse vertrieben haben. „Arme“ (kapaṇā) sind mittellose Menschen, die in Elend geraten sind. „Reisende“ (addhikāti) sind Wanderer auf dem Weg. „Lobsänger“ (vaṇibbakā) sind jene, die umherziehen und das Lob der Gabe auf folgende Weise preisen: „Vortreffliches wurde gegeben, Erfreuliches, Angenehmes, zur rechten Zeit und Tadelloses wurde gegeben; möge der Spender seinen Geist klären, möge der Herr zur Brahma-Welt gehen.“ „Bittsteller“ (yācakā) sind jene, die umherziehen und bitten, indem sie sagen: „Gebt mir eine Handvoll Getreide, gebt mir eine Schale voll Nahrung.“ „Wie ein Brunnen geworden“ (opānabhūto) bedeutet wie ein Wasserreservoir (udapāna). Es bedeutet, dass er jemand ist, dessen Gaben zur allgemeinen Nutzung für alle zur Verfügung stehen, wie ein gegrabener Lotusteich an einer großen Kreuzung (catumahāpathe). Bei „dessen Gelehrsamkeit vollkommen ist“ (sutajātassāti) ist die Gelehrsamkeit selbst gemeint. „Um über Angelegenheiten der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart nachzudenken“ (atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ) bedeutet: Wenn er denkt: „Aufgrund meiner in der Vergangenheit vollbrachten Verdienste ist mir dieser Wohlstand zuteilgeworden“, so ist er fähig, über die Vergangenheit nachzudenken. Wenn er denkt: „Nur indem ich jetzt Verdienste wirke, kann ich in der Zukunft Wohlstand erlangen“, so ist er fähig, über die Zukunft nachzudenken. Wenn er denkt: „Dieses verdienstvolle Wirken ist die Gewohnheit der Edlen; bei mir ist Reichtum vorhanden und die Absicht zu geben ist da; wohlan, ich werde nun Verdienste wirken“, so ist er fähig, über die Gegenwart nachzudenken – so ist es zu verstehen. „So diese [acht Glieder]“ (iti imānīti) bezieht sich auf die oben genannten Glieder. Es heißt, dass zu einem Menschen, der mit diesen acht Gliedern ausgestattet ist, die Menge aus allen Himmelsrichtungen zum Almosengeben herbeikommt. Von jemandem, der schlecht geboren ist, denkt niemand: „Wie lange wird er wohl geben können? Bald wird er es bereuen und damit aufhören“, und so denkt man nicht daran, ihn aufzusuchen. Deshalb wurden diese acht Glieder als „Ausrüstungen“ (parikkhārā) bezeichnet.

චතුපරික්ඛාරාදිවණ්ණනා

Erläuterung zu den vier Erfordernissen und Weiterem.

341. සුජං පග්ගණ්හන්තානන්ති මහායාගපටිග්ගණ්හනට්ඨානෙ දානකටච්ඡුං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි චතූහීති එතෙහි සුජාතාදීහි. එතෙසු හි අසති – ‘‘එවං දුජ්ජාතස්ස සංවිධානෙන පවත්තදානං කිත්තකං කාලං පවත්තිස්සතී’’තිආදීනි වත්වා උපසඞ්කමිතාරො න හොන්ති. ගරහිතබ්බාභාවතො පන උපසඞ්කමන්තියෙව. තස්මා ඉමානිපි පරික්ඛාරා භවන්තීති වුත්තානි.

341. „Die das Schöpfgefäß halten“ (sujaṃ paggaṇhantānaṃ) meint jene, die bei der Durchführung eines großen Opfers die Kelle für die Almosen halten. „Mit diesen vieren“ (imehi catūhīti) bezieht sich auf die Glieder wie die edle Geburt (sujāta) usw. Wenn diese nämlich fehlen, gäbe es keine Besucher, da sie sagen würden: „Wie lange wird die Gabe andauern, die von einem so schlecht Geborenen veranstaltet wird?“ Da jedoch keine Tadelnswürdigkeit vorliegt, kommen sie herbei. Deshalb wurde gesagt, dass auch diese Faktoren „Ausrüstungen“ (parikkhārā) sind.

342. තිස්සො විධා දෙසෙසීති තීණි ඨපනානි දෙසෙසි. සො කිර චින්තෙසි – ‘‘දානං දදමානා නාම තිණ්ණං ඨානානං අඤ්ඤතරස්මිං චලන්ති හන්දාහං ඉමං රාජානං තෙසු ඨානෙසු පඨමතරඤ්ඤෙව නිච්චලං කරොමී’’ති. තෙනස්ස තිස්සො විධා දෙසෙසීති. සො භොතො රඤ්ඤොති ඉදං කරණත්ථෙ සාමිවචනං. භොතා රඤ්ඤාති වා පාඨො. විප්පටිසාරො න කරණීයොති ‘‘භොගානං විගමහෙතුකො පච්ඡානුතාපො න කත්තබ්බො, පුබ්බචෙතනා පන අචලා පතිට්ඨපෙතබ්බා, එවඤ්හි දානං මහප්ඵලං හොතී’’ති දස්සෙති. ඉතරෙසුපි ද්වීසු ඨානෙසු එසෙව නයො. මුඤ්චචෙතනාපි හි පච්ඡාසමනුස්සරණචෙතනා [Pg.268] ච නිච්චලාව කාතබ්බා. තථා අකරොන්තස්ස දානං න මහප්ඵලං හොති, නාපි උළාරෙසු භොගෙසු චිත්තං නමති, මහාරොරුවං උපපන්නස්ස සෙට්ඨිගහපතිනො විය.

342. „Er lehrte drei Arten“ (tisso vidhā desesīti) bedeutet, er lehrte drei Festigungen [des Geistes]. Jener [Priester] dachte nämlich: „Wer Almosen gibt, schwankt gewöhnlich in einem der drei Stadien; wohlan, ich werde diesen König in diesen Stadien schon vor dem Opfer unerschütterlich machen.“ Deshalb lehrte er ihm die drei Arten. „Dass [die Tat] des ehrwürdigen Königs“ (so bhoto rañño) steht hier als Genitiv im Sinne eines Agens (karaṇatthe). Es gibt auch die Lesart „bhotā raññā“. „Reue sollte man nicht empfinden“ (vippaṭisāro na karaṇīyoti) zeigt auf: „Nachträgliches Bedauern aufgrund des Schwindens von Reichtümern sollte nicht aufkommen; vielmehr sollte die vorbereitende Absicht (pubbacetanā) unerschütterlich gefestigt werden, denn so wird die Gabe von großer Frucht sein.“ Dasselbe gilt auch für die anderen beiden Stadien. Denn sowohl die Absicht beim Geben (muñcacetanā) als auch die Absicht in der nachträglichen Erinnerung (pacchāsamanussaraṇacetanā) müssen unerschütterlich bewahrt werden. Bei jemandem, der dies nicht tut, wird die Gabe nicht von großer Frucht sein, noch neigt sich sein Geist vorzüglichen Genüssen zu, so wie es beim Großkaufmann der Fall war, der in der Mahāroruva-Hölle wiedergeboren wurde.

343. දසහාකාරෙහීති දසහි කාරණෙහි. තස්ස කිර එවං අහොසි – සචායං රාජා දුස්සීලෙ දිස්වා – ‘‘නස්සති වත මෙ දානං, යස්ස මෙ එවරූපා දුස්සීලා භුඤ්ජන්තී’’ති සීලවන්තෙසුපි විප්පටිසාරං උප්පාදෙස්සති, දානං න මහප්ඵලං භවිස්සති. විප්පටිසාරො ච නාම දායකානං පටිග්ගාහකතොව උප්පජ්ජති, හන්දස්ස පඨමමෙව තං විප්පටිසාරං විනොදෙමීති. තස්මා දසහාකාරෙහි උපච්ඡිජ්ජිතුං යුත්තං පටිග්ගාහකෙසුපි විප්පටිසාරං විනොදෙසීති. තෙසඤ්ඤෙව තෙනාති තෙසඤ්ඤෙව තෙන පාපෙන අනිට්ඨො විපාකො භවිස්සති, න අඤ්ඤෙසන්ති දස්සෙති. යජතං භවන්ති දෙතු භවං. සජ්ජතන්ති විස්සජ්ජතු. අන්තරන්ති අබ්භන්තරං.

343. „In zehnfacher Weise“ (dasahākārehīti) bedeutet durch zehn Gründe. Jener [Priester] dachte nämlich: Wenn dieser König Unmoralische sieht und denkt: „Wehe, meine Gabe ist verloren, da solche Unmoralischen sie genießen“, dann wird er selbst gegenüber den Tugendhaften Reue (vippaṭisāra) empfinden und die Gabe wird nicht von großer Frucht sein. Reue entsteht für die Spender meist aufgrund der Empfänger; wohlan, ich werde diese Reue schon im Vorfeld vertreiben. Deshalb vertrieb er die Reue in Bezug auf die Empfänger, indem er darlegte, dass sie in zehnfacher Weise [vom Geben] auszuschließen seien. „Ihnen selbst durch jenes“ (tesaññeva tenāti) zeigt auf, dass jenen [Sündern] selbst durch jene Sünde ein unerwünschtes Ergebnis zuteilwerden wird, nicht aber anderen. „Opfere, o Herr“ (yajataṃ bhavaṃ) bedeutet: Geben Sie, o Herr. „Lassen Sie los“ (sajjataṃ) bedeutet: Spenden Sie freigebig. „Innerhalb“ (antaraṃ) bedeutet im Inneren.

344. සොළසහි ආකාරෙහි චිත්තං සන්දස්සෙසීති ඉධ බ්‍රාහ්මණො රඤ්ඤො මහාදානානුමොදනං නාම ආරද්ධො. තත්ථ සන්දස්සෙසීති – ‘ඉදං දානං දාතා එවරූපං සම්පත්තිං ලභතී’ති දස්සෙත්වා දස්සෙත්වා කථෙසි. සමාදපෙසීති තදත්ථං සමාදපෙත්වා කථෙසි. සමුත්තෙජෙසීති විප්පටිසාරවිනොදනෙනස්ස චිත්තං වොදාපෙසි. සම්පහංසෙසීති ‘සුන්දරං තෙ කතං, මහාරාජ, දානං දදමානෙනා’ති ථුතිං කත්වා කථෙසි. වත්තා ධම්මතො නත්ථීති ධම්මෙන සමෙන කාරණෙන වත්තා නත්ථි.

344. „In sechzehnfacher Weise wies er den Geist an“ (soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesīti): Hier begann der Brahmane mit der Formel der Wertschätzung (anumodana) für die große Gabe des Königs. Dabei bedeutet „er wies an“ (sandassesīti): Er sprach, indem er immer wieder aufzeigte: „Durch diese Gabe erlangt der Spender solchen Wohlstand.“ „Er regte an“ (samādapesīti) bedeutet, er sprach, indem er ihn zur Erfassung dieser Bedeutung anleitete. „Er spornte an“ (samuttejesīti) bedeutet, er läuterte den Geist des Königs, indem er die Trübung der Reue vertrieb. „Er erfreute“ (sampahaṃsesīti) bedeutet, er sprach Lobpreisungen aus wie: „O Großer König, durch das Geben dieser Gabe hast Du etwas Vortreffliches getan.“ „Es gibt keinen Redner gegen das Dhamma“ (vattā dhammato natthīti) bedeutet, es gibt niemanden, der auf gerechte, friedvolle und logisch begründete Weise Einspruch erheben könnte.

345. න රුක්ඛා ඡිජ්ජිංසු යූපත්ථාය න දබ්භා ලූයිංසු බරිහිසත්ථායාති යෙ යූපනාමකෙ මහාථම්භෙ උස්සාපෙත්වා – ‘‘අසුකරාජා අසුකාමච්චො අසුකබ්‍රාහ්මණො එවරූපං නාම මහායාගං යජතී’’ති නාමං ලිඛිත්වා ඨපෙන්ති. යානි ච දබ්භතිණානි ලායිත්වා වනමාලාසඞ්ඛෙපෙන යඤ්ඤසාලං පරික්ඛිපන්ති, භූමියං වා පත්ථරන්ති, තෙපි න රුක්ඛා ඡිජ්ජිංසු, න දබ්භා ලූයිංසු. කිං පන ගාවො වා අජාදයො වා හඤ්ඤිස්සන්තීති දස්සෙති. දාසාති අන්තොගෙහදාසාදයො. පෙස්සාති යෙ පුබ්බමෙව ධනං ගහෙත්වා කම්මං කරොන්ති. කම්මකරාති යෙ භත්තවෙතනං ගහෙත්වා කරොන්ති. දණ්ඩතජ්ජිතා නාම දණ්ඩයට්ඨිමුග්ගරාදීනි ගහෙත්වා – ‘‘කම්මං කරොථ කරොථා’’ති එවං [Pg.269] තජ්ජිතා. භයතජ්ජිතා නාම – සචෙ කම්මං කරොසි, කුසලං. නො චෙ කරොසි, ඡින්දිස්සාම වා බන්ධිස්සාම වා මාරෙස්සාම වාති එවං භයෙන තජ්ජිතා. එතෙ පන න දණ්ඩතජ්ජිතා, න භයතජ්ජිතා, න අස්සුමුඛා රොදමානා පරිකම්මානි අකංසු. අථ ඛො පියසමුදාචාරෙනෙව සමුදාචරියමානා අකංසු. න හි තත්ථ දාසං වා දාසාති, පෙස්සං වා පෙස්සාති, කම්මකරං වා කම්මකරාති ආලපන්ති. යථානාමවසෙනෙව පන පියසමුදාචාරෙන ආලපිත්වා ඉත්ථිපුරිසබලවන්තදුබ්බලානං අනුරූපමෙව කම්මං දස්සෙත්වා – ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච කරොථා’’ති වදන්ති. තෙපි අත්තනො රුචිවසෙනෙව කරොන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘යෙ ඉච්ඡිංසු, තෙ අකංසු; යෙ න ඉච්ඡිංසු, න තෙ අකංසු. යං ඉච්ඡිංසු, තං අකංසු; යං න ඉච්ඡිංසු, න තං අකංසූ’’ති. සප්පිතෙලනවනීතදධිමධුඵාණිතෙන චෙව සො යඤ්ඤො නිට්ඨානමගමාසීති රාජා කිර බහිනගරස්ස චතූසු ද්වාරෙසු අන්තොනගරස්ස ච මජ්ඣෙති පඤ්චසු ඨානෙසු මහාදානසාලායො කාරාපෙත්වා එකෙකිස්සාය සාලාය සතසහස්සං සතසහස්සං කත්වා දිවසෙ දිවසෙ පඤ්චසතසහස්සානි විස්සජ්ජෙත්වා සූරියුග්ගමනතො පට්ඨාය තස්ස තස්ස කාලස්ස අනුරූපෙහි සහත්ථෙන සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා පණීතෙහි සප්පිතෙලාදිසම්මිස්සෙහෙව යාගුඛජ්ජකභත්තබ්‍යඤ්ජනපානකාදීහි මහාජනං සන්තප්පෙසි. භාජනානි පූරෙත්වා ගණ්හිතුකාමානං තථෙව දාපෙසි. සායණ්හසමයෙ පන වත්ථගන්ධමාලාදීහි සම්පූජෙසි. සප්පිආදීනං පන මහාචාටියො පූරාපෙත්වා – ‘‘යො යං පරිභුඤ්ජිතුකාමො, සො තං පරිභුඤ්ජතූ’’ති අනෙකසතෙසු ඨානෙසු ඨපාපෙසි. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘සප්පිතෙලනවනීතදධිමධුඵාණිතෙන චෙව සො යඤ්ඤො නිට්ඨානමගමාසී’’ති.

345. „Keine Bäume wurden für die Opferpfähle gefällt, kein Gras wurde für den Opferbelag gemäht“ bedeutet: Man errichtete große Pfeiler namens Yūpa und stellte sie auf, wobei man darauf Namen wie „König Soundso“, „Minister Soundso“ oder „Brahmane Soundso bringt dieses große Opfer dar“ schrieb. Was das Dabbha-Gras betrifft, das gemäht wird, um die Opferhalle wie mit Waldblumenkränzen zu umgeben oder den Boden damit zu bestreuen – auch jene Bäume wurden hierfür nicht gefällt und jenes Gras nicht gemäht. Dies verdeutlicht: „Wie viel weniger wurden dann Rinder, Ziegen oder andere Tiere getötet? Sie wurden überhaupt nicht getötet.“ „Dāsā“ (Sklaven) bezieht sich auf die im Haus geborenen Diener. „Pessā“ (Boten) sind jene, die bereits im Voraus Geld annehmen und dann die Arbeit verrichten. „Kammakarā“ (Arbeiter) sind jene, die für Verpflegung und Lohn arbeiten. „Durch Gewalt Bedrohte“ (daṇḍatajjitā) sind jene, die man mit Stöcken oder Keulen bedroht und antreibt: „Arbeitet, arbeitet!“. „Durch Furcht Bedrohte“ (bhayatajjitā) sind jene, denen man droht: „Wenn du arbeitest, ist es gut; wenn nicht, werden wir dich verstümmeln, fesseln oder töten.“ Diese Leute jedoch arbeiteten weder unter Androhung von Gewalt oder Furcht, noch taten sie ihren Dienst mit tränenüberströmten Gesichtern weinend. Vielmehr verrichteten sie ihre Aufgaben, während sie mit liebevollen Worten angesprochen wurden. Denn dort nannte man weder einen Diener „Diener“, noch einen Boten „Bote“ oder einen Arbeiter „Arbeiter“. Vielmehr sprach man sie mit ihren jeweiligen Namen freundlich an, wies ihnen die Arbeit entsprechend ihrer Eignung als Frau, Mann, Starker oder Schwacher zu und sagte: „Tue bitte dies und jenes.“ Auch jene verrichteten die Arbeit ganz nach ihrem eigenen Wunsch. Daher wurde gesagt: „Wer wollte, der tat es; wer nicht wollte, der tat es nicht. Was sie tun wollten, das taten sie; was sie nicht tun wollten, das taten sie nicht.“ Der Satz „Dieses Opfer wurde allein mit geklärter Butter, Öl, frischer Butter, Quark, Honig und Melasse vollzogen“ besagt, dass der König an fünf Stellen – an den vier Stadttoren außerhalb der Stadt sowie in der Mitte der Stadt – große Almosenhallen errichten ließ. In jeder Halle stellte er hunderttausend Münzen bereit und gab täglich fünfhunderttausend Münzen aus. Beginnend mit dem Sonnenaufgang sättigte er die Volksmenge zur jeweiligen Zeit eigenhändig mit einem goldenen Schöpflöffel mit feinen Speisen wie Yāgu-Schleim, fester Nahrung, Reis, Beilagen und Getränken, die mit geklärter Butter, Öl usw. vermischt waren. Er ließ jenen, die Gefäße füllten und mitnehmen wollten, ebenso geben. Am Abend ehrte er sie mit Kleidung, Wohlgerüchen und Kränzen. Zudem ließ er große Gefäße mit geklärter Butter usw. füllen und an Hunderten von Stellen aufstellen mit dem Gedanken: „Wer auch immer diese Nahrung zu genießen wünscht, der möge sie genießen.“ Darauf bezieht sich das Wort des Erhabenen: „Dieses Opfer wurde allein mit geklärter Butter, Öl, frischer Butter, Quark, Honig und Melasse vollzogen.“

346. පහූතං සාපතෙය්‍යං ආදායාති බහුං ධනං ගහෙත්වා. තෙ කිර චින්තෙසුං – ‘‘අයං රාජා සප්පිතෙලාදීනි ජනපදතො අනාහරාපෙත්වා අත්තනො සන්තකමෙව නීහරිත්වා මහාදානං දෙති. අම්හෙහි පන ‘රාජා න කිඤ්චි ආහරාපෙතී’ති න යුත්තං තුණ්හී භවිතුං. න හි රඤ්ඤො ඝරෙ ධනං අක්ඛයධම්මමෙව, අම්හෙසු ච අදෙන්තෙසු කො අඤ්ඤො රඤ්ඤො දස්සති, හන්දස්ස ධනං උපසංහරාමා’’ති තෙ ගාමභාගෙන ච නිගමභාගෙන ච නගරභාගෙන ච සාපතෙය්‍යං සංහරිත්වා සකටානි පූරෙත්වා රඤ්ඤො උපහරිංසු. තං සන්ධාය – ‘‘පහූතං සාපතෙය්‍ය’’න්තිආදිමාහ.

346. „Reichlichen Besitz mitnehmend“ bedeutet, viel Reichtum mitzunehmen. Jene (Kshatriyas usw.) dachten wohl: „Dieser König bringt ein großes Almosenopfer dar, indem er seinen eigenen Besitz hergibt, ohne geklärte Butter, Öl usw. vom Landvolk einzufordern. Es ist für uns nicht angemessen, schweigend zuzusehen, während der König nichts von uns verlangt. Der Reichtum im Palast des Königs ist schließlich nicht von unerschöpflicher Natur. Und wenn wir nichts geben, wer sonst wird es dem König geben? Wohlan, bringen wir ihm Reichtum dar!“ So sammelten sie Besitzanteile aus den Dörfern, Marktflecken und Städten, beluden Wagen damit und brachten sie dem König dar. Darauf bezog sich der Erhabene mit den Worten „reichlichen Besitz“ usw.

347. පුරත්ථිමෙන [Pg.270] යඤ්ඤවාටස්සාති පුරත්ථිමතො නගරද්වාරෙ දානසාලාය පුරත්ථිමභාගෙ. යථා පුරත්ථිමදිසතො ආගච්ඡන්තා ඛත්තියානං දානසාලාය යාගුං පිවිත්වා රඤ්ඤො දානසාලාය භුඤ්ජිත්වා නගරං පවිසන්ති. එවරූපෙ ඨානෙ පට්ඨපෙසුං. දක්ඛිණෙන යඤ්ඤවාටස්සාති දක්ඛිණතො නගරද්වාරෙ දානසාලාය වුත්තනයෙනෙව දක්ඛිණභාගෙ පට්ඨපෙසුං. පච්ඡිමුත්තරෙසුපි එසෙව නයො.

347. „Östlich des Opferplatzes“ bedeutet auf der östlichen Seite der Almosenhalle am östlichen Stadttor. Dort errichteten sie diese so, dass die aus östlicher Richtung Kommenden in der Almosenhalle der Adligen ihren Yāgu-Schleim tranken, dann in der Almosenhalle des Königs speisten und schließlich die Stadt betraten. An solch einem Ort errichteten sie sie. „Südlich des Opferplatzes“ bedeutet in der bereits beschriebenen Weise auf der Südseite der Almosenhalle am südlichen Stadttor. Ebenso verhält es sich im Westen und im Norden.

348. අහො යඤ්ඤො, අහො යඤ්ඤසම්පදාති බ්‍රාහ්මණා සප්පිආදීහි නිට්ඨානගමනං සුත්වා – ‘‘යං ලොකෙ මධුරං, තදෙව සමණො ගොතමො කථෙති, හන්දස්ස යඤ්ඤං පසංසාමා’’ති තුට්ඨචිත්තා පසංසමානා එවමාහංසු. තුණ්හීභූතොව නිසින්නො හොතීති උපරි වත්තබ්බමත්ථං චින්තයමානො නිස්සද්දොව නිසින්නො හොති. අභිජානාති පන භවං ගොතමොති ඉදං බ්‍රාහ්මණො පරිහාරෙන පුච්ඡන්තො ආහ. ඉතරථා හි – ‘‘කිං පන ත්වං, භො ගොතම, තදා රාජා අහොසි, උදාහු පුරොහිතො බ්‍රාහ්මණො’’ති එවං උජුකමෙව පුච්ඡයමානො අගාරවො විය හොති.

348. „Oh, welch ein Opfer! Oh, welch eine Vollkommenheit des Opfers!“ bedeutet: Als die Brahmanen hörten, dass das Opfer mit geklärter Butter usw. vollendet wurde, dachten sie: „Was immer in der Welt süß und vortrefflich ist, eben das verkündet der Ascete Gotama; wohlan, lasst uns sein Opfer preisen!“ Mit erfreutem Herzen sprachen sie so voller Lobpreis. „Saß schweigend da“ bedeutet, dass er über die im Folgenden zu erklärende Bedeutung nachsann und dabei völlig lautlos dasaß. Die Worte „Erinnert sich der verehrte Gotama?“ sprach der Brahmane, indem er die Frage aus Respekt indirekt stellte. Denn andernfalls hätte eine direkte Frage wie „Wart Ihr damals der König oder der beratende Brahmane, Herr Gotama?“ respektlos gewirkt.

නිච්චදානඅනුකුලයඤ්ඤවණ්ණනා

Erläuterung der beständigen Gaben und der herkömmlichen Opfer

349. අත්ථි පන, භො ගොතමාති – ඉදං බ්‍රාහ්මණො ‘‘සකලජම්බුදීපවාසීනං උට්ඨාය සමුට්ඨාය දානං නාම දාතුං ගරුකං සකලජනපදො ච අත්තනො කම්මානි අකරොන්තො නස්සිස්සති, අත්ථි නු ඛො අම්හාකම්පි ඉමම්හා යඤ්ඤා අඤ්ඤො යඤ්ඤො අප්පසමාරම්භතරො චෙව මහප්ඵලතරො චා’’ති එතමත්ථං පුච්ඡන්තො ආහ. නිච්චදානානීති ධුවදානානි නිච්චභත්තානි. අනුකුලයඤ්ඤානීති – ‘‘අම්හාකං පිතුපිතාමහාදීහි පවත්තිතානී’’ති කත්වා පච්ඡා දුග්ගතපුරිසෙහිපි වංසපරම්පරාය පවත්තෙතබ්බානි යාගානි, එවරූපානි කිර සීලවන්තෙ උද්දිස්ස නිබද්ධදානානි තස්මිං කුලෙ දලිද්දාපි න උපච්ඡින්දන්ති.

349. „Gibt es aber, Herr Gotama...“: Dies sagte der Brahmane Kūṭadanta, während er über die folgende Bedeutung nachfragte: „Für alle Bewohner von Jambudīpa ist es beschwerlich, sich immer wieder zur Gabe von Almosen aufzuraffen, und das ganze Land würde zugrunde gehen, wenn die Leute ihre eigene Arbeit vernachlässigen würden. Gibt es wohl ein anderes Opfer für uns, das sowohl mit weniger Vorbereitung verbunden ist als auch eine größere Frucht bringt?“ „Beständige Gaben“ (niccadānāni) sind dauerhafte Gaben und regelmäßige Speisungen. „Herkömmliche Opfer“ (anukulayaññāni) sind solche, die mit dem Gedanken gegeben werden: „Diese wurden von unseren Vätern, Großvätern usw. eingeführt.“ Es sind Opfer, die später auch von armen Männern in der Erbfolge des Geschlechts fortgeführt werden sollten. Solche fest mit der Familie verbundenen Gaben, die sich an Tugendhafte richten, lassen selbst die Armen in jener Familie nicht abreißen.

තත්‍රිදං වත්ථු – අනාථපිණ්ඩිකස්ස කිර ඝරෙ පඤ්ච නිච්චභත්තසතානි දීයිංසු. දන්තමයසලාකානි පඤ්චසතානි අහෙසුං. අථ තං කුලං අනුක්කමෙන දාලිද්දියෙන අභිභූතං, එකා තස්මිං කුලෙ දාරිකා එකසලාකතො උද්ධං දාතුං නාසක්ඛි. සාපි පච්ඡා සෙතවාහනරජ්ජං ගන්ත්වා ඛලං සොධෙත්වා ලද්ධධඤ්ඤෙන තං සලාකං අදාසි. එකො ථෙරො රඤ්ඤො [Pg.271] ආරොචෙසි. රාජා තං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි. සා තතො පට්ඨාය පුන පඤ්චපි සලාකභත්තසතානි පවත්තෙසි.

Hier ist die Geschichte dazu: Im Haus von Anāthapiṇḍika wurden einst täglich fünfhundert Mahlzeiten gegeben. Es gab fünfhundert Speisemarken aus Elfenbein. Später verarmte diese Familie allmählich. Ein Mädchen in jener Familie war nicht in der Lage, mehr als eine Speisemarke zu geben. Später ging sie in das Königreich Setavāhana, reinigte einen Dreschplatz und gab mit dem so erhaltenen Getreide diese eine Speisemarke. Ein älterer Mönch berichtete dem König davon. Der König ließ sie holen und setzte sie in den Stand der Hauptkönigin ein. Von da an setzte sie erneut die tägliche Gabe von fünfhundert Mahlzeiten mittels Speisemarken fort. Dies ist die Geschichte.

දණ්ඩප්පහාරාති – ‘‘පටිපාටියා තිට්ඨථ තිට්ඨථා’’ති උජුං ගන්ත්වා ගණ්හථ ගණ්හථාති ච ආදීනි වත්වා දීයමානා දණ්ඩප්පහාරාපි ගලග්ගාහාපි දිස්සන්ති. අයං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, හෙතු…පෙ… මහානිසංසතරඤ්චාති. එත්ථ යස්මා මහායඤ්ඤෙ විය ඉමස්මිං සලාකභත්තෙ න බහූහි වෙය්‍යාවච්චකරෙහි වා උපකරණෙහි වා අත්ථො අත්ථි, තස්මා එතං අප්පට්ඨතරං. යස්මා චෙත්ථ න බහූනං කම්මච්ඡෙදවසෙන පීළාසඞ්ඛාතො සමාරම්භො අත්ථි, තස්මා අප්පසමාරම්භතරං. යස්මා චෙතං සඞ්ඝස්ස යිට්ඨං පරිච්චත්තං, තස්මා යඤ්ඤන්ති වුත්තං, යස්මා පන ඡළඞ්ගසමන්නාගතාය දක්ඛිණාය මහාසමුද්දෙ උදකස්සෙව න සුකරං පුඤ්ඤාභිසන්දස්ස පමාණං කාතුං, ඉදඤ්ච තථාවිධං. තස්මා තං මහප්ඵලතරඤ්ච මහානිසංසතරඤ්චාති වෙදිතබ්බං. ඉදං සුත්වා බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ඉදම්පි නිච්චභත්තං උට්ඨාය සමුට්ඨාය දදතො දිවසෙ දිවසෙ එකස්ස කම්මං නස්සති. නවනවො උස්සාහො ච ජනෙතබ්බො හොති, අත්ථි නු ඛො ඉතොපි අඤ්ඤො යඤ්ඤො අප්පට්ඨතරො ච අප්පසමාරම්භතරො චාති. තස්මා ‘‘අත්ථි පන, භො ගොතමා’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා සලාකභත්තෙ කිච්චපරියොසානං නත්ථි, එකෙන උට්ඨාය සමුට්ඨාය අඤ්ඤං කම්මං අකත්වා සංවිධාතබ්බමෙව. විහාරදානෙ පන කිච්චපරියොසානං අත්ථි. පණ්ණසාලං වා හි කාරෙතුං කොටිධනං විස්සජ්ජෙත්වා මහාවිහාරං වා, එකවාරං ධනපරිච්චාගං කත්වා කාරිතං සත්තට්ඨවස්සානිපි වස්සසතම්පි වස්සසහස්සම්පි ගච්ඡතියෙව. කෙවලං ජිණ්ණපතිතට්ඨානෙ පටිසඞ්ඛරණමත්තමෙව කාතබ්බං හොති. තස්මා ඉදං විහාරදානං සලාකභත්තතො අප්පට්ඨතරං අප්පසමාරම්භතරඤ්ච හොති. යස්මා පනෙත්ථ සුත්තන්තපරියායෙන යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතායාති ආදයො නවානිසංසා වුත්තා, ඛන්ධකපරියායෙන.

Bezüglich 'daṇḍappahārā' (Stockschläge): Man sieht, wie bei einer großen Gabendarbringung Stockschläge ausgeteilt oder Leute am Hals gepackt werden, während gesagt wird: 'Stellt euch der Reihe nach auf!' oder 'Geht geradeaus und nehmt es euch!'. Hierbei, o Brahmane, ist der Grund... und so weiter... 'noch segensreicher'. Hierbei gilt: Da bei dieser Speisemarken-Mahlzeit (salākabhatta), anders als bei einem großen Opferfest, kein Bedarf an vielen Helfern oder materiellen Hilfsmitteln besteht, ist sie mit weniger geschäftigem Aufwand (appaṭṭhatara) verbunden. Und da hierbei nicht durch die Unterbrechung der Arbeit vieler Menschen eine als 'Samārambha' bezeichnete Unterdrückung stattfindet, ist sie mit weniger gewaltsamem Bemühen verbunden. Da dies dem Orden (Saṅgha) gewidmet und dargebracht wird, wird es als 'Opfer' (yañña) bezeichnet. Da es zudem bei einer mit den sechs Gliedern ausgestatteten Gabe nicht leicht ist, das Maß der Verdienstfülle zu bestimmen – so wie beim Wasser im Ozean –, und dieses Opfer von solcher Art ist, ist es als noch fruchtbringender und noch segensreicher zu verstehen. Als der Brahmane dies hörte, dachte er: 'Auch bei dieser beständigen Mahlzeit geht für denjenigen, der sie Tag für Tag eifrig vorbereitet und gibt, täglich die eigene Arbeit verloren. Es muss stets neuer Eifer aufgebracht werden. Gibt es wohl noch ein anderes Opfer, das mit noch weniger Aufwand und noch weniger gewaltsamem Bemühen verbunden ist?' Deshalb fragte er: 'Gibt es aber, Herr Gotama...' und so weiter. In diesem Zusammenhang: Da es beim Salākabhatta kein Ende der Verpflichtungen gibt, muss es von einer Person unter Vernachlässigung anderer Arbeiten stets vorbereitet werden. Beim Spenden eines Klosters (vihāradāna) hingegen gibt es ein Ende der Verpflichtungen. Denn ob man nun eine einfache Blätterhütte errichten lässt oder, nachdem man ein Vermögen von zehn Millionen ausgegeben hat, ein großes Kloster – wenn man einmal die materielle Entsagung geleistet und es bauen lassen hat, hält es sieben oder acht Jahre, hundert Jahre oder sogar tausend Jahre. Lediglich an verfallenen oder eingestürzten Stellen müssen Ausbesserungen vorgenommen werden. Daher ist diese Klosterspende mit weniger Aufwand und weniger gewaltsamem Bemühen verbunden als das Salākabhatta. Zudem wurden hierbei nach der Methode der Lehrreden (Suttanta) neun Segnungen verkündet, beginnend mit 'um Kälte abzuwehren', und ebenso nach der Methode der Khandhakas.

‘‘සීතං උණ්හං පටිහන්ති, තතො වාළමිගානි ච;

සිරිංසපෙ ච මකසෙ ච, සිසිරෙ චාපි වුට්ඨියො.

Es wehrt Kälte und Hitze ab, ebenso wilde Tiere, Kriechtiere und Mücken, sowie die Kälte im Winter und die Regengüsse.

තතො වාතාතපො ඝොරො, සඤ්ජාතො පටිහඤ්ඤති;

ලෙණත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච, ඣායිතුඤ්ච විපස්සිතුං.

Ebenso wird grauenhafter Wind und Sonnenglut, sobald sie auftreten, abgewehrt. Es dient als Zufluchtsort und zur Annehmlichkeit, um Meditation und Einsicht zu üben.

විහාරදානං සඞ්ඝස්ස, අග්ගං බුද්ධෙන වණ්ණිතං;

තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

විහාරෙ කාරයෙ රම්මෙ, වාසයෙත්ථ බහුස්සුතෙ.

Die Klosterspende an den Saṅgha wird vom Buddha als das Höchste gepriesen. Daher sollte ein weiser Mensch, sein eigenes Wohl bedenkend, angenehme Klöster errichten lassen und dort Gelehrte wohnen lassen.

තස්මා අන්නඤ්ච පානඤ්ච, වත්ථසෙනාසනානි ච;

දදෙය උජුභූතෙසු, විප්පසන්නෙන චෙතසා.

Daher sollte man Speise und Trank, Kleidung und Lagerstätten den Aufrichtigen mit vertrauensvollem Herzen geben.

තෙ තස්ස ධම්මං දෙසෙන්ති, සබ්බදුක්ඛාපනූදනං;

යං සො ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, පරිනිබ්බාති අනාසවො’’ති. (චූළව. 295);

Diese lehren ihm die Lehre, die alles Leiden vertreibt. Wenn er diese Lehre hier erkennt, wird er triebfrei vollkommen verlöschen. (Cūḷavagga 295)

සත්තරසානිසංසා වුත්තා. තස්මා එතං සලාකභත්තතො මහප්ඵලතරඤ්ච මහානිසංසතරඤ්චාති වෙදිතබ්බං. සඞ්ඝස්ස පන පරිච්චත්තත්තාව යඤ්ඤොති වුච්චති. ඉදම්පි සුත්වා බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘ධනපරිච්චාගං කත්වා විහාරදානං [Pg.272] නාම දුක්කරං, අත්තනො සන්තකා හි කාකණිකාපි පරස්ස දුප්පරිච්චජා, හන්දාහං ඉතොපි අප්පට්ඨතරඤ්ච අප්පසමාරම්භතරඤ්ච යඤ්ඤං පුච්ඡාමී’’ති. තතො තං පුච්ඡන්තො – ‘‘අත්ථි පන භො’’තිආදිමාහ.

Siebzehn Segnungen wurden verkündet. Daher ist dies als noch fruchtbringender und noch segensreicher als das Salākabhatta zu verstehen. Allein aufgrund der Hingabe an den Saṅgha wird es als 'Opfer' bezeichnet. Als der Brahmane auch dies hörte, dachte er: 'Ein Kloster zu spenden, indem man auf sein Vermögen verzichtet, ist schwer zu vollbringen. Denn sogar eine winzige Münze aus dem eigenen Besitz fällt einem schwer, einem anderen zu überlassen. Wohlan, ich werde nach einem Opfer fragen, das noch weniger Aufwand und noch weniger gewaltsames Bemühen erfordert.' Danach fragte er: 'Gibt es aber, Herr...' und so weiter.

350-351. තත්ථ යස්මා සකිං පරිච්චත්තෙපි විහාරෙ පුනප්පුනං ඡාදනඛණ්ඩඵුල්ලප්පටිසඞ්ඛරණාදිවසෙන කිච්චං අත්ථියෙව, සරණං පන එකභික්ඛුස්ස වා සන්තිකෙ සඞ්ඝස්ස වා ගණස්ස වා සකිං ගහිතං ගහිතමෙව හොති, නත්ථි තස්ස පුනප්පුනං කත්තබ්බතා, තස්මා තං විහාරදානතො අප්පට්ඨතරඤ්ච අප්පසමාරම්භතරඤ්ච හොති. යස්මා ච සරණගමනං නාම තිණ්ණං රතනානං ජීවිතපරිච්චාගමයං පුඤ්ඤකම්මං සග්ගසම්පත්තිං දෙති, තස්මා මහප්ඵලතරඤ්ච මහානිසංසතරඤ්චාති වෙදිතබ්බං. තිණ්ණං පන රතනානං ජීවිතපරිච්චාගවසෙන යඤ්ඤොති වුච්චති.

350-351. In diesem Zusammenhang: Da bei einem einmal gespendeten Kloster durch das Decken des Daches oder das Ausbessern von Brüchen und Rissen immer wieder Arbeit anfällt, die Zuflucht (saraṇa) aber – ob sie nun bei einem einzelnen Mönch, beim Saṅgha oder bei einer Gruppe genommen wurde – einmal genommen, eben genommen bleibt, gibt es keine Notwendigkeit für eine wiederholte Verrichtung. Daher ist sie mit weniger Aufwand und weniger gewaltsamem Bemühen verbunden als die Klosterspende. Und da die Zufluchtnahme ein verdienstvolles Wirken ist, das in der Hingabe des Lebens an die Drei Juwelen besteht und himmlisches Glück gewährt, ist es als noch fruchtbringender und noch segensreicher zu verstehen. Wegen der Lebenshingabe an die Drei Juwelen wird es als 'Opfer' bezeichnet.

352. ඉදං සුත්වා බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘අත්තනො ජීවිතං නාම පරස්ස පරිච්චජිතුං දුක්කරං, අත්ථි නු ඛො ඉතොපි අප්පට්ඨතරො යඤ්ඤො’’ති තතො තං පුච්ඡන්තො පුන ‘‘අත්ථි පන, භො ගොතමා’’තිආදිමාහ. තත්ථ පාණාතිපාතා වෙරමණීතිආදීසු වෙරමණී නාම විරති. සා තිවිධා හොති – සම්පත්තවිරති, සමාදානවිරති සෙතුඝාතවිරතීති. තත්ථ යො සික්ඛාපදානි අගහෙත්වාපි කෙවලං අත්තනො ජාතිගොත්තකුලාපදෙසාදීනි අනුස්සරිත්වා – ‘‘න මෙ ඉදං පතිරූප’’න්ති පාණාතිපාතාදීනි න කරොති, සම්පත්තවත්ථුං පරිහරති. තතො ආරකා විරමති. තස්ස සා විරති සම්පත්තවිරතීති වෙදිතබ්බා.

352. Als der Brahmane dies hörte, dachte er: 'Sein eigenes Leben einem anderen hinzugeben, ist schwer zu vollbringen. Gibt es wohl noch ein Opfer mit noch geringerem Aufwand?' Danach fragte er erneut: 'Gibt es aber, Herr Gotama...' und so weiter. Darin bedeutet bei 'Enthaltung vom Töten von Lebewesen' usw. 'Enthaltung' (veramaṇī) soviel wie Abkehr (virati). Diese ist dreifach: Enthaltung bei eingetretener Gelegenheit (sampattavirati), Enthaltung durch Übernahme von Regeln (samādānavirati) und Enthaltung durch Vernichtung [der Fesseln] (setughātavirati). Dabei gilt: Wer, ohne die Übungsregeln förmlich übernommen zu haben, lediglich im Gedenken an seinen Stand, seine Abstammung, seine Familie usw. denkt: 'Dies ist für mich nicht angemessen', und das Töten von Lebewesen usw. nicht begeht, meidet das vorliegende Objekt. Er hält sich davon fern. Seine Enthaltung ist als 'Enthaltung bei eingetretener Gelegenheit' zu verstehen.

‘‘අජ්ජතග්ගෙ ජීවිතහෙතුපි පාණං න හනාමී’’ති වා ‘‘පාණාතිපාතා විරමාමී’’ති වා ‘‘වෙරමණිං සමාදියාමී’’ති වා එවං සික්ඛාපදානි ගණ්හන්තස්ස පන විරති සමාදානවිරතීති වෙදිතබ්බා.

Wenn jemand die Schulungsregeln auf diese Weise annimmt: „Von heute an werde ich, selbst um des Lebens willen, kein Lebewesen töten“ oder „Ich enthalte mich des Töten von Lebewesen“ oder „Ich nehme die Schulungsregel der Enthaltsamkeit [vom Töten] förmlich an“, so ist diese Art der Enthaltsamkeit als „Enthaltsamkeit durch Übernahme“ (samādānavirati) zu verstehen.

අරියසාවකානං පන මග්ගසම්පයුත්තා විරති සෙතුඝාතවිරති නාම. තත්ථ පුරිමා ද්වෙ විරතියො යං වොරොපනාදිවසෙන වීතික්කමිතබ්බං ජීවිතින්ද්‍රියාදිවත්ථු, තං ආරම්මණං කත්වා පවත්තන්ති. පච්ඡිමා නිබ්බානාරම්මණාව. එත්ථ ච යො පඤ්ච සික්ඛාපදානි එකතො ගණ්හති, තස්ස එකස්මිං භින්නෙ සබ්බානි භින්නානි හොන්ති. යො එකෙකං ගණ්හති, සො යං වීතික්කමති, තදෙව [Pg.273] භිජ්ජති. සෙතුඝාතවිරතියා පන භෙදො නාම නත්ථි, භවන්තරෙපි හි අරියසාවකො ජීවිතහෙතුපි නෙව පාණං හනති න සුරං පිවති. සචෙපිස්ස සුරඤ්ච ඛීරඤ්ච මිස්සෙත්වා මුඛෙ පක්ඛිපන්ති, ඛීරමෙව පවිසති, න සුරා. යථා කිං? කොඤ්චසකුණානං ඛීරමිස්සකෙ උදකෙ ඛීරමෙව පවිසති? න උදකං. ඉදං යොනිසිද්ධන්ති චෙ, ඉදං ධම්මතාසිද්ධන්ති ච වෙදිතබ්බං. යස්මා පන සරණගමනෙ දිට්ඨිඋජුකකරණං නාම භාරියං. සික්ඛාපදසමාදානෙ පන විරතිමත්තකමෙව. තස්මා එතං යථා වා තථා වා ගණ්හන්තස්සාපි සාධුකං ගණ්හන්තස්සාපි අප්පට්ඨතරඤ්ච අප්පසමාරම්භතරඤ්ච. පඤ්චසීලසදිසස්ස පන දානස්ස අභාවතො එත්ථ මහප්ඵලතා මහානිසංසතා ච වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං –

Die mit dem Pfad verbundene Enthaltsamkeit der edlen Jünger hingegen wird „Enthaltsamkeit durch Zerstörung der Ursache“ (setughātavirati) genannt. Von den drei Arten der Enthaltsamkeit beziehen sich die ersten beiden auf Objekte wie die Lebenskraft, die durch Akte wie das Töten verletzt werden könnten; sie entstehen, indem sie solch ein Objekt zum Gegenstand machen. Die letztere (setughātavirati) hingegen hat allein Nibbāna als Objekt. In diesem Zusammenhang gilt bei der Annahme der Schulungsregeln: Wer die fünf Schulungsregeln als eine Einheit annimmt, bei dem sind alle gebrochen, wenn auch nur eine bricht. Wer sie hingegen einzeln annimmt, bei dem bricht nur diejenige, die er tatsächlich übertritt. Bei der „Enthaltsamkeit durch Zerstörung der Ursache“ (der edlen Jünger) gibt es jedoch keinen Bruch mehr; denn selbst in einer zukünftigen Existenz würde ein edler Jünger niemals, auch nicht um seines Lebens willen, ein Lebewesen töten oder Berauschendes trinken. Selbst wenn man ihm eine Mischung aus Milch und Wein in den Mund gießen würde, träte nur die Milch ein, nicht aber der Wein. Wie ist das zu verstehen? So wie bei den Koñca-Vögeln in milchversetztem Wasser nur die Milch eintritt und nicht das Wasser. Wenn man sagt, dies sei bei den Vögeln naturgegeben, so ist zu antworten, dass dies bei den edlen Jüngern durch die Kraft des Dhamma (dhammatāsiddha) bewirkt wird. Da nun bei der Zufluchtnahme die Berichtigung der Ansicht eine schwere Last ist, bei der Annahme der Schulungsregeln hingegen bloße Enthaltsamkeit vorliegt, ist dieses Einhalten für jemanden, der sie auf die eine oder andere Weise oder auch gewissenhaft annimmt, mit geringerem Aufwand und geringerer Belastung verbunden. Da es keine Gabe gibt, die den fünf Tugendregeln gleicht, ist hierin eine große Fruchtbarkeit und ein großer Segen zu erkennen. Denn dies wurde gesagt:

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, දානානි මහාදානානි අග්ගඤ්ඤානි රත්තඤ්ඤානි වංසඤ්ඤානි පොරාණානි අසංකිණ්ණානි අසංකිණ්ණපුබ්බානි න සඞ්කියන්ති න සඞ්කියිස්සන්ති අප්පටිකුට්ඨානි සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති. පාණාතිපාතා පටිවිරතො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අපරිමාණානං සත්තානං අභයං දෙති, අවෙරං දෙති අබ්‍යාපජ්ඣං දෙති. අපරිමාණානං සත්තානං අභයං දත්වා අවෙරං දත්වා අබ්‍යාපජ්ඣං දත්වා අපරිමාණස්ස අභයස්ස අවෙරස්ස අබ්‍යාපජ්ඣස්ස භාගී හොති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං දානං මහාදානං…පෙ… විඤ්ඤූහීති.

„Mönche, diese fünf Gaben sind große Gaben, sie sind als vorzüglich anerkannt, von langer Dauer, traditionell überliefert, unverfälscht, waren früher nie verfälscht, werden jetzt nicht verfälscht und werden auch in Zukunft nicht verfälscht werden; sie werden von weisen Asketen und Brahmanen nicht getadelt. Welche fünf? Hierbei, Mönche, gibt ein edler Jünger das Töten von Lebewesen auf und enthält sich des Töten von Lebewesen. Indem er sich des Töten von Lebewesen enthält, schenkt der edle Jünger unzähligen Wesen Sicherheit, schenkt ihnen Freiheit von Feindseligkeit und schenkt ihnen Freiheit von Bedrängnis. Indem er unzähligen Wesen Sicherheit, Freiheit von Feindseligkeit und Freiheit von Bedrängnis schenkt, hat er selbst Anteil an unermesslicher Sicherheit, Freiheit von Feindseligkeit und Freiheit von Bedrängnis. Dies, Mönche, ist die erste Gabe, eine große Gabe ... (und so weiter) ... von den Weisen.“

පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අදින්නාදානං පහාය…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය…පෙ… මුසාවාදං පහාය…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං පහාය…පෙ… ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච දානානි මහාදානානි අග්ගඤ්ඤානි…පෙ… විඤ්ඤූහී’’ති (අ. නි. 8.39).

„Wiederum, Mönche, gibt der edle Jünger das Nehmen von Nichtgegebenem auf ... das Fehlverhalten in den Sinnenlüsten auf ... das Lügen auf ... den Genuss von berauschenden Getränken, die zu Nachlässigkeit führen, auf ... Diese fünf Gaben, Mönche, sind große Gaben, als vorzüglich anerkannt ... von den Weisen.“ (A. Ni. 8.39)

ඉදඤ්ච පන සීලපඤ්චකං – ‘‘අත්තසිනෙහඤ්ච ජීවිතසිනෙහඤ්ච පරිච්චජිත්වා රක්ඛිස්සාමී’’ති සමාදින්නතාය යඤ්ඤොති වුච්චති. තත්ථ කිඤ්චාපි පඤ්චසීලතො සරණගමනමෙව ජෙට්ඨකං, ඉදං පන සරණගමනෙයෙව පතිට්ඨාය රක්ඛිතසීලවසෙන මහප්ඵලන්ති වුත්තං.

Diese Gruppe von fünf Tugendregeln wird zudem deshalb als „Opfer“ (yañña) bezeichnet, weil sie mit dem Entschluss übernommen werden: „Ich werde sie schützen, indem ich die Selbstliebe und die Liebe zum Leben aufgebe.“ Dabei ist die Zufluchtnahme zwar gegenüber den fünf Tugendregeln vorrangig, doch wurde gesagt, dass die Tugend, die man schützt, während man fest in der Zufluchtnahme steht, von großer Frucht ist.

353. ඉදම්පි [Pg.274] සුත්වා බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘පඤ්චසීලං නාම රක්ඛිතුං ගරුකං, අත්ථි නු ඛො අඤ්ඤං කිඤ්චි ඊදිසමෙව හුත්වා ඉතො අප්පට්ඨතරඤ්ච මහප්ඵලතරඤ්චා’’ති. තතො තං පුච්ඡන්තො පුනපි – ‘‘අත්ථි පන, භො ගොතමා’’තිආදිමාහ. අථස්ස භගවා තිවිධසීලපාරිපූරියං ඨිතස්ස පඨමජ්ඣානාදීනං යඤ්ඤානං අප්පට්ඨතරඤ්ච මහප්ඵලතරඤ්ච දස්සෙතුකාමො බුද්ධුප්පාදතො පට්ඨාය දෙසනං ආරභන්තො ‘‘ඉධ බ්‍රාහ්මණා’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා හෙට්ඨා වුත්තෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතො පඨමං ඣානං, පඨමජ්ඣානාදීසු ඨිතො දුතියජ්ඣානාදීනි නිබ්බත්තෙන්තො න කිලමති, තස්මා තානි අප්පට්ඨානි අප්පසමාරම්භානි. යස්මා පනෙත්ථ පඨමජ්ඣානං එකං කප්පං බ්‍රහ්මලොකෙ ආයුං දෙති. දුතියං අට්ඨකප්පෙ. තතියං චතුසට්ඨිකප්පෙ. චතුත්ථං පඤ්චකප්පසතානි. තදෙව ආකාසානඤ්චායතනාදිසමාපත්තිවසෙන භාවිතං වීසති, චත්තාලීසං, සට්ඨි, චතුරාසීති ච කප්පසහස්සානි ආයුං දෙති; තස්මා මහප්ඵලතරඤ්ච මහානිසංසතරඤ්ච. නීවරණාදීනං පන පච්චනීකානං ධම්මානං පරිච්චත්තත්තා තං යඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බං.

353. Nachdem der Brahmane auch dies gehört hatte, dachte er: „Die fünf Tugendregeln zu schützen, ist mühsam. Gibt es wohl etwas anderes, das dem gleicht, aber mit noch geringerem Aufwand und noch größerem Ertrag verbunden ist?“ Um danach zu fragen, sagte er erneut: „Gibt es aber, Herr Gotama ...“ und so weiter. Daraufhin wollte der Erhabene demjenigen, der in der Vollendung der dreifachen Tugend verankert ist, zeigen, dass die „Opfer“ wie die erste Vertiefung (jhāna) und die folgenden mit noch geringerem Aufwand und noch größerem Ertrag verbunden sind. Er begann seine Darlegung ab der Zeit des Erscheinens eines Buddhas mit den Worten: „Hier, Brahmane ...“ und so weiter. Da nämlich jemand, der mit den zuvor genannten Qualitäten ausgestattet ist, beim Erreichen der ersten Vertiefung keine Erschöpfung erleidet, und ebenso wenig beim Hervorbringen der zweiten Vertiefung usw., während er in der ersten verweilt, gelten diese als mit geringem Aufwand und geringer Belastung verbunden. Da zudem hierbei die erste Vertiefung eine Lebensspanne von einem Äon (kappa) in der Brahma-Welt gewährt, die zweite acht Äonen, die dritte vierundsechzig Äonen und die vierte fünfhundert Äonen; und da ebendiese vierte Vertiefung, wenn sie in Form der Erreichungen wie der Unendlichkeit des Raumes usw. entfaltet wird, eine Lebensspanne von zwanzigtausend, vierzigtausend, sechzigtausend und vierundachtzigtausend Äonen gewährt, ist sie von noch größerem Ertrag und noch größerem Segen. Da zudem die entgegenstehenden Zustände wie die Hemmnisse (nīvaraṇa) aufgegeben werden, ist diese Vertiefung als „Opfer“ (yañña) zu verstehen.

විපස්සනාඤාණම්පි යස්මා චතුත්ථජ්ඣානපරියොසානෙසු ගුණෙසු පතිට්ඨාය නිබ්බත්තෙන්තො න කිලමති, තස්මා අප්පට්ඨං අප්පසමාරම්භං; විපස්සනාසුඛසදිසස්ස පන සුඛස්ස අභාවා මහප්ඵලං. පච්චනීකකිලෙසපරිච්චාගතො යඤ්ඤොති. මනොමයිද්ධිපි යස්මා විපස්සනාඤාණෙ පතිට්ඨාය නිබ්බත්තෙන්තො න කිලමති, තස්මා අප්පට්ඨා අප්පසමාරම්භා; අත්තනො සදිසරූපනිම්මානසමත්ථතාය මහප්ඵලා. අත්තනො පච්චනීකකිලෙසපරිච්චාගතො යඤ්ඤො. ඉද්ධිවිධඤාණාදීනිපි යස්මා මනොමයඤාණාදීසු පතිට්ඨාය නිබ්බත්තෙන්තො න කිලමති, තස්මා අප්පට්ඨානි අප්පසමාරම්භානි, අත්තනො අත්තනො පච්චනීකකිලෙසප්පහානතො යඤ්ඤො. ඉද්ධිවිධං පනෙත්ථ නානාවිධවිකුබ්බනදස්සනසමත්ථතාය. දිබ්බසොතං දෙවමනුස්සානං සද්දසවනසමත්ථතාය; චෙතොපරියඤාණං පරෙසං සොළසවිධචිත්තජානනසමත්ථතාය; පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං ඉච්ඡිතිච්ඡිතට්ඨානසමනුස්සරණසමත්ථතාය; දිබ්බචක්ඛු ඉච්ඡිතිච්ඡිතරූපදස්සනසමත්ථතාය; ආසවක්ඛයඤාණං අතිපණීතලොකුත්තරමග්ගසුඛනිප්ඵාදනසමත්ථතාය මහප්ඵලන්ති වෙදිතබ්බං. යස්මා පන අරහත්තතො විසිට්ඨතරො අඤ්ඤො යඤ්ඤො නාම නත්ථි, තස්මා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං සමාපෙන්තො – ‘‘අයම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණා’’තිආදිමාහ.

Auch das Wissen der Einsicht (vipassanāñāṇa) ist von geringer Mühe und geringem Aufwand, da man nicht ermüdet, wenn man es hervorbringt, während man in den Vorzügen gefestigt ist, die im vierten Jhana gipfeln; da es jedoch kein dem Glück der Einsicht vergleichbares Glück gibt, ist es von großem Nutzen. Aufgrund des Aufgebens der entgegenstehenden Befleckungen wird es 'Opfer' (yañña) genannt. Ebenso ist die geistesgemachte übernatürliche Macht (manomayiddhi) von geringer Mühe und geringem Aufwand, da man nicht ermüdet, wenn man sie hervorbringt, während man im Wissen der Einsicht gefestigt ist; sie ist von großem Nutzen aufgrund der Fähigkeit, eine dem eigenen Körper gleichende Form zu erschaffen. Wegen des Aufgebens der eigenen entgegenstehenden Befleckungen ist sie ein Opfer. Auch das Wissen über die Arten übernatürlicher Macht (iddhividhañāṇa) usw. sind von geringer Mühe und geringem Aufwand, da man nicht ermüdet, wenn man sie hervorbringt, während man in den geistesgemachten Wissen usw. gefestigt ist; sie sind aufgrund des Aufgebens der jeweiligen entgegenstehenden Befleckungen ein Opfer. Hierbei ist das Wissen über die Arten übernatürlicher Macht von großem Nutzen wegen der Fähigkeit, verschiedene Arten von Verwandlungen zu zeigen; das göttliche Gehör (dibbasota) wegen der Fähigkeit, die Töne von Göttern und Menschen zu hören; das Wissen um die Geistesbeschaffenheit anderer (cetopariyañāṇa) wegen der Fähigkeit, die sechzehn Arten von Bewusstsein anderer zu kennen; das Wissen der Erinnerung an frühere Daseinsstätten (pubbenivāsānussatiñāṇa) wegen der Fähigkeit, sich nach Belieben an Orte zu erinnern; das göttliche Auge (dibbacakkhu) wegen der Fähigkeit, Formen nach Belieben zu sehen; das Wissen um die Versiegung der Triebe (āsavakkhayañāṇa) wegen der Fähigkeit, das überaus edle Glück des überweltlichen Pfades hervorzubringen – so ist zu verstehen, dass sie von großem Nutzen sind. Da es jedoch kein anderes Opfer gibt, das vortrefflicher als die Heiligkeit (arahatta) ist, schloss der Erhabene die Lehrrede mit dem Gipfel der Heiligkeit ab und sprach: 'Auch dies, o Brahmanen' usw.

කූටදන්තඋපාසකත්තපටිවෙදනාවණ්ණනා

Erläuterung der Erklärung Kūṭadantas als Laienanhänger.

354-358. එවං [Pg.275] වුත්තෙති එවං භගවතා වුත්තෙ දෙසනාය පසීදිත්වා සරණං ගන්තුකාමො කූටදන්තො බ්‍රාහ්මණො – ‘එතං අභික්කන්තං භො, ගොතමා’තිආදිකං වචනං අවොච. උපවායතූති උපගන්ත්වා සරීරදරථං නිබ්බාපෙන්තො තනුසීතලො වාතො වායතූති. ඉදඤ්ච පන වත්වා බ්‍රාහ්මණො පුරිසං පෙසෙසි – ‘‘ගච්ඡ, තාත, යඤ්ඤවාටං පවිසිත්වා සබ්බෙ තෙ පාණයො බන්ධනා මොචෙහී’’ති. සො ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා තථා කත්වා ආගන්ත්වා ‘‘මුත්තා භො, තෙ පාණයො’’ති ආරොචෙසි. යාව බ්‍රාහ්මණො තං පවත්තිං න සුණි, න තාව භගවා ධම්මං දෙසෙසි. කස්මා? ‘‘බ්‍රාහ්මණස්ස චිත්තෙ ආකුලභාවො අත්ථී’’ති. සුත්වා පනස්ස ‘‘බහූ වත මෙ පාණා මොචිතා’’ති චිත්තචාරො විප්පසීදති. භගවා තස්ස විප්පසන්නමනතං ඤත්වා ධම්මදෙසනං ආරභි. තං සන්ධාය – ‘‘අථ ඛො භගවා’’තිආදි වුත්තං. පුන ‘කල්ලචිත්ත’න්තිආදි ආනුපුබ්බිකථානුභාවෙන වික්ඛම්භිතනීවරණතං සන්ධාය වුත්තං. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

354-358. 'Evaṃ vutte' bedeutet: Als dies vom Erhabenen so gesagt wurde, sprach der Brahmane Kūṭadanta, der in der Lehrrede Vertrauen fand und Zuflucht nehmen wollte, diese Worte: 'Vortrefflich, Herr Gotama' usw. 'Upavāyatū' bedeutet: Ein herankommender, zarter und kühler Wind möge wehen und die Qual der Hitze des Körpers löschen. Nachdem der Brahmane dies gesagt hatte, sandte er einen Mann aus: 'Gehe, mein Bester, betritt den Opferplatz und befreie all jene Lebewesen von ihren Fesseln.' Dieser antwortete: 'Sehr wohl', tat wie geheißen, kehrte zurück und berichtete: 'Herr, jene Lebewesen sind befreit.' Solange der Brahmane diese Nachricht nicht gehört hatte, lehrte der Erhabene das Dhamma noch nicht. Warum? 'Weil im Geiste des Brahmanen noch Unruhe herrscht.' Doch nachdem er die Nachricht gehört hatte, klärte sich sein Geisteszustand mit dem Gedanken: 'Wahrlich, viele Lebewesen wurden durch mich befreit.' Als der Erhabene die Reinheit seines Geistes erkannte, begann er mit der Darlegung des Dhamma. Darauf bezog sich die Aussage: 'Da nun der Erhabene' usw. Die Worte 'kallacitta' (bereitwilliges Gemüt) usw. beziehen sich darauf, dass durch die Kraft der schrittweisen Unterweisung die Hindernisse (nīvaraṇa) beseitigt worden waren. Der Rest ist in seiner Bedeutung klar.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

Hier endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya,

කූටදන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Kūṭadanta-Sutta.

6. මහාලිසුත්තවණ්ණනා

6. Erläuterung des Mahāli-Sutta

බ්‍රාහ්මණදූතවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte der Brahmanen-Boten

359. එවං [Pg.276] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියන්ති මහාලිසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. වෙසාලියන්ති පුනප්පුනං විසාලභාවූපගමනතො වෙසාලීති ලද්ධනාමකෙ නගරෙ. මහාවනෙති බහිනගරෙ හිමවන්තෙන සද්ධිං එකාබද්ධං හුත්වා ඨිතං සයං ජාතවනං අත්ථි, යං මහන්තභාවෙනෙව මහාවනන්ති වුච්චති, තස්මිං මහාවනෙ. කූටාගාරසාලායන්ති තස්මිං වනසණ්ඩෙ සඞ්ඝාරාමං පතිට්ඨපෙසුං. තත්ථ කණ්ණිකං යොජෙත්වා ථම්භානං උපරි කූටාගාරසාලාසඞ්ඛෙපෙන දෙවවිමානසදිසං පාසාදං අකංසු, තං උපාදාය සකලොපි සඞ්ඝාරාමො ‘‘කූටාගාරසාලා’’ති පඤ්ඤායිත්ථ. භගවා තං වෙසාලිං උපනිස්සාය තස්මිං සඞ්ඝාරාමෙ විහරති. තෙන වුත්තං – ‘‘වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලාය’’න්ති. කොසලකාති කොසලරට්ඨවාසිනො. මාගධකාති මගධරට්ඨවාසිනො. කරණීයෙනාති අවස්සං කත්තබ්බකම්මෙන. යඤ්හි අකාතුම්පි වට්ටති, තං කිච්චන්ති වුච්චති, යං අවස්සං කාතබ්බමෙව, තං කරණීයං නාම.

359. 'Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ' bezieht sich auf das Mahāli-Sutta. Darin folgt nun die Erläuterung der neuen Begriffe. 'Vesāliyaṃ' bedeutet: In der Stadt, die den Namen Vesālī erhielt, weil sie immer wieder an Weite zunahm. 'Mahāvaneti': Außerhalb der Stadt gibt es einen von selbst gewachsenen Wald, der mit dem Himalaya verbunden ist; dieser wird allein wegen seiner Größe 'Großer Wald' (Mahāvana) genannt; in diesem Großen Wald. 'Kūṭāgārasālāyanti': In jenem Waldstück errichteten sie ein Kloster (saṅghārāma). Dort bauten sie ein Gebäude (pāsāda), das einem Götterpalast glich, mit einem Giebel (kaṇṇika) oberhalb der Säulen in der Form einer Halle mit spitzem Dach (kūṭāgārasālā); darauf bezogen wurde das gesamte Kloster als 'Giebelhalle' (Kūṭāgārasālā) bekannt. Der Erhabene weilte in jenem Kloster in Abhängigkeit von Vesālī als Almosengangsort. Daher wurde gesagt: 'Er weilte bei Vesālī im Großen Wald in der Giebelhalle.' 'Kosalakā' sind die Bewohner des Kosala-Reiches. 'Māgadhakā' sind die Bewohner des Magadha-Reiches. 'Karaṇīyenāti' bedeutet: aufgrund einer unaufschiebbaren Aufgabe. Was man nämlich auch unterlassen könnte, wird 'kicca' (Angelegenheit) genannt; was man jedoch unweigerlich tun muss, das heißt 'karaṇīya' (Pflicht/Notwendigkeit).

360. පටිසල්ලීනො භගවාති නානාරම්මණචාරතො පටික්කම්ම සල්ලීනො නිලීනො, එකීභාවං උපගම්ම එකත්තාරම්මණෙ ඣානරතිං අනුභවතීති අත්ථො. තත්ථෙවාති තස්මිඤ්ඤෙව විහාරෙ. එකමන්තන්ති තස්මා ඨානා අපක්කම්ම තාසු තාසු රුක්ඛච්ඡායාසු නිසීදිංසු.

360. 'Paṭisallīno bhagavā' bedeutet: Der Erhabene hat sich von den verschiedenen Sinnesobjekten zurückgezogen und weilt in stiller Zurückgezogenheit; er ist zur Einsamkeit gelangt und erfährt das Entzücken des Jhana in einem einzigen Objekt. 'Tatthevāti' bedeutet: Genau in jenem Kloster. 'Ekamantanti' bedeutet: Sie traten von jenem Ort zurück und setzten sich in den Schatten der verschiedenen Bäume.

ඔට්ඨද්ධලිච්ඡවීවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte von Oṭṭhaddha dem Licchavier

361. ඔට්ඨද්ධොති අද්ධොට්ඨතාය එවංලද්ධනාමො. මහතියා ලිච්ඡවීපරිසායාති පුරෙභත්තං බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දත්වා භගවතො සන්තිකෙ උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨහිත්වා ගන්ධමාලාදීනි ගාහාපෙත්වා උග්ඝොසනාය මහතිං ලිච්ඡවිරාජපරිසං සන්නිපාතාපෙත්වා තාය නීලපීතාදිවණ්ණවත්ථාභරණවිලෙපනපටිමණ්ඩිතාය තාවතිංසපරිසසප්පටිභාගාය මහතියා ලිච්ඡවිපරිසාය සද්ධිං උපසඞ්කමි. අකාලො ඛො මහාලීති [Pg.277] තස්ස ඔට්ඨද්ධස්ස මහාලීති මූලනාමං, තෙන මූලනාමමත්තෙන නං ථෙරො මහාලීති ආලපති. එකමන්තං නිසීදීති පතිරූපාසු රුක්ඛච්ඡායාසු තාය ලිච්ඡවිපරිසාය සද්ධිං රතනත්තයස්ස වණ්ණං කථයන්තො නිසීදි.

361. 'Oṭṭhaddho' ist jemand, der diesen Namen aufgrund einer gespaltenen Oberlippe erhielt. 'Mahatiyā licchavīparisāyāti' bedeutet: Nachdem er am Vormittag der Mönchsgemeinschaft mit dem Buddha an der Spitze eine Spende dargebracht hatte, beim Erhabenen die Uposatha-Glieder auf sich genommen hatte und wohlriechende Blumen usw. als Gaben hatte mitbringen lassen, ließ er durch Ausrufung eine große Versammlung von Licchavi-Fürsten zusammenkommen; mit dieser großen Licchavi-Schar, die mit blauen, gelben und verschiedenfarbigen Kleidern, Schmuck und Salben geschmückt war und dem Gefolge der Tāvatiṃsa-Götter glich, begab er sich dorthin. 'Akālo kho mahālī' bedeutet: Da 'Mahāli' der ursprüngliche Eigenname des Oṭṭhaddha-Licchaviers war, redete ihn der ehrwürdige Nāgita allein mit diesem Namen 'Mahāli' an. 'Ekamantaṃ nisīdī' bedeutet: Er setzte sich in den angemessenen Baumschatten mit jener Licchavi-Schar nieder und sprach über die Vorzüge der Drei Juwelen.

362. සීහො සමණුද්දෙසොති ආයස්මතො නාගිතස්ස භාගිනෙය්‍යො සත්තවස්සකාලෙ පබ්බජිත්වා සාසනෙ යුත්තපයුත්තො ‘‘සීහො’’ති එවංනාමකො සාමණෙරො, සො කිර තං මහාපරිසං දිස්වා – ‘‘අයං පරිසා මහතී, සකලං විහාරං පූරෙත්වා නිසින්නා, අද්ධා භගවා අජ්ජ ඉමිස්සා පරිසාය මහන්තෙන උස්සාහෙන ධම්මං දෙසෙස්සති, යංනූනාහං උපජ්ඣායස්සාචික්ඛිත්වා භගවතො මහාපරිසාය සන්නිපතිතභාවං ආරොචාපෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා යෙනායස්මා නාගිතො තෙනුපසඞ්කමි. භන්තෙ කස්සපාති ථෙරං ගොත්තෙන ආලපති. එසා ජනතාති එසො ජනසමූහො.

362. „Sīho samaṇuddesoti“ bezieht sich auf den Novizen Sīha, der der Neffe des ehrwürdigen Nāgita war. Er wurde im Alter von sieben Jahren ordiniert und war in der Lehre (Sāsana) eifrig in der Meditationspraxis bemüht; daher rührt sein Name „Sīha“ (Löwe). Es heißt, dass jener Sīha die große Versammlung sah und dachte: „Diese Versammlung ist groß, sie füllt das gesamte Kloster aus und hat sich dort niedergelassen; gewiss wird der Erhabene heute mit großer Tatkraft dieser Versammlung das Dhamma lehren. Wie wäre es, wenn ich es meinem Lehrer (Upajjhāya) mitteilte, damit dieser dem Erhabenen meldet, dass die große Versammlung zusammengekommen ist.“ Mit diesem Gedanken begab er sich dorthin, wo der ehrwürdige Nāgita war. Er redete den Thera mit dessen Clannamen an: „Ehrwürdiger Kassapa“. „Esā janatāti“ bedeutet diese Menschenmenge.

ත්වඤ්ඤෙව භගවතො ආරොචෙහීති සීහො කිර භගවතො විස්සාසිකො, අයඤ්හි ථෙරො ථූලසරීරො, තෙනස්ස සරීරගරුතාය උට්ඨානනිසජ්ජාදීසු ආලසියභාවො ඊසකං අප්පහීනො විය හොති. අථායං සාමණෙරො භගවතො කාලෙන කාලං වත්තං කරොති. තෙන නං ථෙරො ‘‘ත්වම්පි දසබලස්ස විස්සාසිකො’’ති වත්වා ගච්ඡ ත්වඤ්ඤෙවාරොචෙහීති ආහ. විහාරපච්ඡායායන්ති විහාරඡායායං, කූටාගාරමහාගෙහච්ඡායාය ඵරිතොකාසෙති අත්ථො. සා කිර කූටාගාරසාලා දක්ඛිණුත්තරතො දීඝා පාචීනමුඛා, තෙනස්සා පුරතො මහතී ඡායා පත්ථටා හොති, සීහො තත්ථ භගවතො ආසනං පඤ්ඤපෙසි.

„Tvaññeva bhagavato ārocehīti“: Es wird berichtet, dass Sīha mit dem Erhabenen sehr vertraut war. Dieser Thera (Nāgita) hingegen hatte einen beleibten Körper; aufgrund der Schwere seines Körpers war bei ihm die Trägheit beim Aufstehen, Setzen usw. noch ein wenig unüberwunden. Da dieser Novize dem Erhabenen regelmäßig Dienste erwies, sagte der Thera zu ihm: „Auch du bist mit dem Zehnkräftigen (Dasabala) vertraut; geh, unterrichte du ihn selbst.“ „Vihārapacchāyāyanti“ bedeutet im Schatten des Klosters, womit der Bereich gemeint ist, der vom Schatten des großen Giebelhauses (Kūṭāgārasālā) bedeckt war. Jene Giebelhalle war von Norden nach Süden lang gestreckt und nach Osten ausgerichtet; deshalb breitete sich vor ihr ein großer Schatten aus. Dort bereitete Sīha den Sitz für den Erhabenen vor.

363. අථ ඛො භගවා ද්වාරන්තරෙහි චෙව වාතපානන්තරෙහි ච නික්ඛමිත්වා විධාවන්තාහි විප්ඵරන්තීහි ඡබ්බණ්ණාහි බුද්ධරස්මීහි සංසූචිතනික්ඛමනො වලාහකන්තරතො පුණ්ණචන්දො විය කූටාගාරසාලතො නික්ඛමිත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො භගවා විහාරා නික්ඛම්ම විහාරපච්ඡායාය පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදී’’ති.

363. Daraufhin kam der Erhabene durch die Tür- und Fensteröffnungen heraus; sein Erscheinen wurde durch das Ausstrahlen der sechsfarbigen Buddha-Strahlen angekündigt. Wie der Vollmond hinter einer Wolkenwand hervortritt, so kam er aus der Giebelhalle heraus und setzte sich auf den vorbereiteten, edlen Buddha-Sitz. Deshalb wurde vom ehrwürdigen Thera Ānanda gesagt: „Daraufhin verließ der Erhabene das Kloster und setzte sich im Schatten des Klosters auf den vorbereiteten Sitz.“

364-365. පුරිමානි[Pg.278], භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානීති එත්ථ හිය්‍යො දිවසං පුරිමං නාම, තතො පරං පුරිමතරං. තතො පට්ඨාය පන සබ්බානි පුරිමානි චෙව පුරිමතරානි ච හොන්ති. යදග්ගෙති මූලදිවසතො පට්ඨාය යං දිවසං අග්ගං පරකොටිං කත්වා විහරාමීති අත්ථො, යාව විහාසින්ති වුත්තං හොති. ඉදානි තස්ස පරිමාණං දස්සෙන්තො ‘‘නචිරං තීණි වස්සානී’’ති ආහ. අථ වා යදග්ගෙති යං දිවසං අග්ගං කත්වා නචිරං තීණි වස්සානි විහරාමීතිපි අත්ථො. යං දිවසං ආදිං කත්වා නචිරං විහාසිං තීණියෙව වස්සානීති වුත්තං හොති. අයං කිර භගවතො පත්තචීවරං ගණ්හන්තො තීණි සංවච්ඡරානි භගවන්තං උපට්ඨාසි, තං සන්ධාය එවං වදති. පියරූපානීති පියජාතිකානි සාතජාතිකානි. කාමූපසංහිතානීති කාමස්සාදයුත්තානි. රජනීයානීති රාගජනකානි. නො ච ඛො දිබ්බානි සද්දානීති කස්මා සුනක්ඛත්තො තානි න සුණාති? සො කිර භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා දිබ්බචක්ඛුපරිකම්මං යාචි, තස්ස භගවා ආචික්ඛි, සො යථානුසිට්ඨං පටිපන්නො දිබ්බචක්ඛුං උප්පාදෙත්වා දෙවතානං රූපානි දිස්වා චින්තෙසි ‘‘ඉමස්මිං සරීරසණ්ඨානෙ සද්දෙන මධුරෙන භවිතබ්බං, කථං නු ඛො නං සුණෙය්‍ය’’න්ති භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා දිබ්බසොතපරිකම්මං පුච්ඡි. අයඤ්ච අතීතෙ එකං සීලවන්තං භික්ඛුං කණ්ණසක්ඛලියං පහරිත්වා බධිරමකාසි. තස්මා පරිකම්මං කරොන්තොපි අභබ්බො දිබ්බසොතාධිගමාය. තෙනස්ස න භගවා පරිකම්මං කථෙසි. සො එත්තාවතා භගවති ආඝාතං බන්ධිත්වා චින්තෙසි – ‘‘අද්ධා සමණස්ස ගොතමස්ස එවං හොති – ‘අහම්පි ඛත්තියො අයම්පි ඛත්තියො, සචස්ස ඤාණං වඩ්ඪිස්සති, අයම්පි සබ්බඤ්ඤූ භවිස්සතී’ති උසූයාය මය්හං න කථෙසී’’ති. සො අනුක්කමෙන ගිහිභාවං පත්වා තමත්ථං මහාලිලිච්ඡවිනො කථෙන්තො එවමාහ.

364-365. „Purimāni, bhante, divasāni purimatarānīti“: Hier bezeichnet der gestrige Tag den „früheren“ (purima), und der Tag davor den „noch früheren“ (purimatara). Von da an gerechnet gelten alle vorherigen Tage als frühere und noch frühere. „Yadaggeti“ bedeutet: von jenem ursprünglichen Tag an gerechnet, den man als Beginn festsetzt und an dem ich (dort) verweilte. „Yāva vihāsinti“ (so lange ich verweilte) ist damit gemeint. Um die Dauer dieses Zeitraums anzugeben, sagte Sunakkhatta: „Nicht lange, drei Jahre“. Alternativ bedeutet „yadaggeti“: den Tag zum Anfang machend, verweilte ich nicht lange, nämlich drei Jahre. Es ist gesagt: Von dem Tag an, an dem ich begann, verweilte ich nicht lange, nur drei Jahre. Es heißt, dass jener Sunakkhatta dem Erhabenen drei Jahre lang diente, indem er Almosenschale und Gewand trug; darauf bezieht er sich mit diesen Worten. „Piyarūpānīti“ bedeutet von liebenswürdiger Art, von angenehmer Art. „Kāmūpasaṃhitānīti“ bedeutet mit dem Genuss von Sinnesfreuden verbunden. „Rajanīyānīti“ bedeutet Leidenschaft erzeugend. „No ca kho dibbāni saddānīti“: Warum hörte Sunakkhatta diese göttlichen Klänge nicht? Es wird berichtet, dass er sich dem Erhabenen näherte und um die Vorbereitungsübung (Parikamma) für das göttliche Auge bat. Der Erhabene wies ihn an. Gemäß der Anweisung praktizierend, erlangte er das göttliche Auge, sah die Gestalten der Gottheiten und dachte: „Bei einer solchen körperlichen Gestalt muss es auch einen süßen Klang geben; wie könnte ich diesen wohl hören?“ So näherte er sich dem Erhabenen und fragte nach der Vorbereitungsübung für das göttliche Ohr. In einem früheren Leben hatte er jedoch einen tugendhaften Mönch ans Ohr geschlagen und ihn taub gemacht. Deshalb war er, selbst wenn er die Vorbereitungsübung ausführte, unfähig, das göttliche Ohr zu erlangen. Daher lehrte ihn der Erhabene die Übung nicht. Daraufhin fasste er Groll gegen den Erhabenen und dachte: „Gewiss denkt der Asket Gotama so: 'Ich bin ein Khattiya und auch dieser ist ein Khattiya; wenn sein Wissen wächst, wird auch er ein Allwissender (Sabbaññū) werden.' Aus Neid hat er es mir nicht gelehrt.“ Später kehrte er in den Laienstand zurück und berichtete diesen Sachverhalt dem Licchavi Mahāli.

366-371. එකංසභාවිතොති එකංසාය එකකොට්ඨාසාය භාවිතො, දිබ්බානං වා රූපානං දස්සනත්ථාය දිබ්බානං වා සද්දානං සවනත්ථාය භාවිතොති අත්ථො. තිරියන්ති අනුදිසාය. උභයංසභාවිතොති උභයංසාය උභයකොට්ඨාසාය භාවිතොති අත්ථො. අයං ඛො මහාලි හෙතූති අයං දිබ්බානංයෙව රූපානං දස්සනාය එකංසභාවිතො සමාධි හෙතු. ඉමමත්ථං සුත්වා සො ලිච්ඡවී චින්තෙසි – ‘‘ඉදං දිබ්බසොතෙන සද්දසුණනං ඉමස්මිං සාසනෙ උත්තමත්ථභූතං මඤ්ඤෙ ඉමස්ස නූන අත්ථාය එතෙ [Pg.279] භික්ඛූ පඤ්ඤාසම්පි සට්ඨිපි වස්සානි අපණ්ණකං බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, යංනූනාහං දසබලං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

366-371. „Ekaṃsabhāvitoti“ bedeutet für einen bestimmten Zweck entwickelt; das heißt, entweder zum Zweck des Sehens göttlicher Gestalten oder zum Zweck des Hörens göttlicher Klänge entwickelt. „Tiriyaṃ“ bedeutet in den Zwischenrichtungen. „Ubhayaṃsabhāvitoti“ bedeutet für beide Zwecke entwickelt. „Ayaṃ kho mahāli hetūti“: Diese Konzentration, die einseitig nur für das Sehen göttlicher Gestalten entwickelt wurde, ist die Ursache. Nachdem der Licchavi diese Erklärung gehört hatte, dachte er: „Dieses Hören von Klängen durch das göttliche Ohr muss wohl etwas ganz Vortreffliches in dieser Lehre sein. Gewiss führen diese Mönche um dessentwillen fünfzig oder sechzig Jahre lang das untadelige heilige Leben. Wie wäre es, wenn ich den Zehnkräftigen nach dieser Angelegenheit fragen würde.“

372. තතො තමත්ථං පුච්ඡන්තො ‘‘එතාසං නූන, භන්තෙ’’තිආදිමාහ. සමාධිභාවනානන්ති එත්ථ සමාධියෙව සමාධිභාවනා, උභයංසභාවිතානං සමාධීනන්ති අත්ථො. අථ යස්මා සාසනතො බාහිරා එතා සමාධිභාවනා, න අජ්ඣත්තිකා. තස්මා තා පටික්ඛිපිත්වා යදත්ථං භික්ඛූ බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, තං දස්සෙන්තො භගවා ‘‘න ඛො මහාලී’’තිආදිමාහ.

372. Daraufhin fragte er nach diesem Sachverhalt mit den Worten: „Gewiss um dessentwillen, Herr,“ usw. „Samādhibhāvanānanti“: Hier bedeutet Samādhibhāvanā die Konzentration selbst; es bezieht sich auf die Konzentrationen, die für beide Zwecke entwickelt wurden. Da nun diese Konzentrationsentwicklungen außerhalb der Lehre stehen und nicht zum inneren Pfad gehören, wies der Erhabene sie zurück und sprach die Worte „Nicht doch, Mahāli,“ usw., um das eigentliche Ziel aufzuzeigen, wofür die Mönche tatsächlich das heilige Leben führen.

චතුඅරියඵලවණ්ණනා

Erläuterung der vier edlen Früchte.

373. තිණ්ණං සංයොජනානන්ති සක්කායදිට්ඨිආදීනං තිණ්ණං බන්ධනානං. තානි හි වට්ටදුක්ඛමයෙ රථෙ සත්තෙ සංයොජෙන්ති, තස්මා සංයොජනානීති වුච්චන්ති. සොතාපන්නො හොතීති මග්ගසොතං ආපන්නො හොති. අවිනිපාතධම්මොති චතූසු අපායෙසු අපතනධම්මො. නියතොති ධම්මනියාමෙන නියතො. සම්බොධිපරායණොති උපරිමග්ගත්තයසඞ්ඛාතා සම්බොධි පරං අයනං අස්ස, අනෙන වා පත්තබ්බාති සම්බොධිපරායණො.

373. „Von drei Fesseln“ bezieht sich auf die drei Bindungen, beginnend mit der Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi). Diese binden nämlich die Lebewesen an die Gefahr des Leidens im Kreislauf (vaṭṭadukkha); deshalb werden sie „Fesseln“ genannt. „Er ist ein Stromeingetretener“ bedeutet, dass er in den Strom des Pfades (maggasota) eingetreten ist. „Vom Nicht-Absturz charakterisiert“ bedeutet, dass er die Natur hat, nicht in die vier leidvollen Welten (apāya) herabzufallen. „Bestimmt“ bedeutet, dass er durch die Gesetzmäßigkeit des Dhamma (dhammaniyāma) festgelegt ist. „Der Erleuchtung zugewandt“ bedeutet, dass die Erleuchtung, bestehend aus den drei oberen Pfaden, sein höchstes Ziel ist, oder dass dieses Ziel von ihm erreicht werden muss.

තනුත්තාති පරියුට්ඨානමන්දතාය ච කදාචි කරහචි උප්පත්තියා ච තනුභාවා. ඔරම්භාගියානන්ති හෙට්ඨාභාගියානං, යෙ හි බද්ධො උපරි සුද්ධාවාසභූමියං නිබ්බත්තිතුං න සක්කොති. ඔපපාතිකොති සෙසයොනිපටික්ඛෙපවචනමෙතං. තත්ථ පරිනිබ්බායීති තස්මිං උපරිභවෙයෙව පරිනිබ්බානධම්මො. අනාවත්තිධම්මොති තතො බ්‍රහ්මලොකා පුන පටිසන්ධිවසෙන අනාවත්තනධම්මො. චෙතොවිමුත්තින්ති චිත්තවිසුද්ධිං, සබ්බකිලෙසබන්ධනවිමුත්තස්ස අරහත්තඵලචිත්තස්සෙතං අධිවචනං. පඤ්ඤාවිමුත්තින්ති එත්ථාපි සබ්බකිලෙසබන්ධනවිමුත්තා අරහත්තඵලපඤ්ඤාව පඤ්ඤාවිමුත්තීති වෙදිතබ්බා. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. සයන්ති සාමං. අභිඤ්ඤාති අභිජානිත්වා. සච්ඡිකත්වාති පච්චක්ඛං කත්වා. අථ වා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති අභිඤ්ඤාය අභිවිසිට්ඨෙන ඤාණෙන සච්ඡිකරිත්වාතිපි අත්ථො. උපසම්පජ්ජාති පත්වා පටිලභිත්වා. ඉදං සුත්වා ලිච්ඡවිරාජා චින්තෙසි – ‘‘අයං පන ධම්මො න සකුණෙන විය උප්පතිත්වා, නාපි ගොධාය විය උරෙන ගන්ත්වා සක්කා පටිවිජ්ඣිතුං[Pg.280], අද්ධා පන ඉමං පටිවිජ්ඣන්තස්ස පුබ්බභාගප්පටිපදාය භවිතබ්බං, පුච්ඡාමි තාව න’’න්ති.

„Durch die Verringerung“ bezieht sich auf die Schwächung des Hervortretens [von Leidenschaft und Hass] und das nur noch gelegentliche Auftreten. „Der niederen Fesseln“ bedeutet die Fesseln des unteren Bereichs [der Sinnenwelt]; wer durch sie gebunden ist, kann nicht in den reinen Wohnstätten (suddhāvāsa) wiedergeboren werden. „Von spontaner Geburt“ schließt die anderen Arten der Geburt aus. „Dort das Parinibbāna erreichend“ bedeutet, dass er in eben diesem höheren Dasein die Natur hat, das vollkommene Verlöschen zu erlangen. „Nicht mehr zur Rückkehr bestimmt“ bedeutet, dass er von jener Brahma-Welt nicht mehr durch die Kraft einer Wiedergeburt zurückkehrt. „Befreiung des Herzens“ bezeichnet das von allen Fesseln der Befleckungen befreite Bewusstsein der Frucht der Arhatschaft. Auch bei „Befreiung durch Weisheit“ ist nur die von allen Fesseln der Befleckungen befreite Weisheit der Frucht der Arhatschaft zu verstehen. „In diesem gegenwärtigen Leben“ bedeutet in eben dieser Existenzform. „Selbst“ bedeutet persönlich. „Durch höheres Wissen“ bedeutet, nachdem man es durch das überlegene Wissen des Pfades erkannt hat. „Nachdem man es verwirklicht hat“ bedeutet, es vor Augen geführt zu haben. Oder „durch höheres Wissen verwirklicht“ bedeutet, mit dem besonderen Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇa) zu verwirklichen; dies ist ebenfalls die Bedeutung. „Nachdem er es erreicht hat“ bedeutet, nachdem er es erlangt hat. Als er dies hörte, dachte der Licchavi-König: „Dieser Dhamma kann nicht wie das Fliegen eines Vogels durch bloßes Auffliegen oder wie das Kriechen einer Eidechse auf der Brust durchdrungen werden; sicherlich muss es für jemanden, der diesen Dhamma durchdringt, eine vorbereitende Praxis geben; ich werde ihn danach fragen.“

අරියඅට්ඨඞ්ගිකමග්ගවණ්ණනා

Erklärung des edlen achtfachen Pfades

374-375. තතො භගවන්තං පුච්ඡන්තො ‘‘අත්ථි පන භන්තෙ’’තිආදිමාහ. අට්ඨඞ්ගිකොති පඤ්චඞ්ගිකං තුරියං විය අට්ඨඞ්ගිකො ගාමො විය ච අට්ඨඞ්ගමත්තොයෙව හුත්වා අට්ඨඞ්ගිකො, න අඞ්ගතො අඤ්ඤො මග්ගො නාම අත්ථි. තෙනෙවාහ – ‘‘සෙය්‍යථිදං, සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධී’’ති. තත්ථ සම්මාදස්සනලක්ඛණා සම්මාදිට්ඨි. සම්මා අභිනිරොපනලක්ඛණො සම්මාසඞ්කප්පො. සම්මා පරිග්ගහණලක්ඛණා සම්මාවාචා. සම්මා සමුට්ඨාපනලක්ඛණො සම්මාකම්මන්තො. සම්මා වොදාපනලක්ඛණො සම්මාආජීවො. සම්මා පග්ගහලක්ඛණො සම්මාවායාමො. සම්මා උපට්ඨානලක්ඛණා සම්මාසති. සම්මා සමාධානලක්ඛණො සම්මාසමාධි. එතෙසු එකෙකස්ස තීණි තීණි කිච්චානි හොන්ති. සෙය්‍යථිදං, සම්මාදිට්ඨි තාව අඤ්ඤෙහිපි අත්තනො පච්චනීකකිලෙසෙහි සද්ධිං මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති, නිරොධං ආරම්මණං කරොති, සම්පයුත්තධම්මෙ ච පස්සති තප්පටිච්ඡාදකමොහවිධමනවසෙන අසම්මොහතො. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි තථෙව මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීනි පජහන්ති, නිරොධඤ්ච ආරම්මණං කරොන්ති, විසෙසතො පනෙත්ථ සම්මාසඞ්කප්පො සහජාතධම්මෙ අභිනිරොපෙති. සම්මාවාචා සම්මා පරිග්ගණ්හති. සම්මාකම්මන්තො සම්මා සමුට්ඨාපෙති. සම්මාආජීවො සම්මා වොදාපෙති. සම්මාවායාමො සම්මා පග්ගණ්හති. සම්මාසති සම්මා උපට්ඨාපෙති. සම්මාසමාධි සම්මා පදහති.

374-375. Daraufhin fragte er den Erhabenen: „Gibt es aber, Herr...“ und so weiter. „Achtgliedrig“ bedeutet, dass er aus acht Faktoren besteht, so wie ein Musikinstrument fünf Glieder hat oder ein Dorf acht Teile; es gibt keinen Pfad außerhalb dieser acht Glieder. Deshalb sagte er: „Nämlich: rechte Erkenntnis... bis... rechte Konzentration“. Dabei ist „rechte Erkenntnis“ durch das Merkmal des korrekten Sehens [der vier Wahrheiten] gekennzeichnet. „Rechte Absicht“ hat das Merkmal des korrekten Ausrichtens des Geistes auf das Nibbāna. „Rechte Rede“ hat das Merkmal des korrekten Erfassens. „Rechtes Handeln“ hat das Merkmal des korrekten Hervorbringens. „Rechter Lebensunterhalt“ hat das Merkmal des korrekten Reinigens. „Rechte Anstrengung“ hat das Merkmal des korrekten Aufrechterhaltens [des Geistes]. „Rechte Achtsamkeit“ hat das Merkmal des korrekten Gegenwärtigseins. „Rechte Konzentration“ hat das Merkmal des korrekten Fixierens des Geistes. Bei jedem dieser Faktoren gibt es jeweils drei Aufgaben. Das heißt: Zuerst gibt die rechte Erkenntnis zusammen mit den ihr entgegengesetzten Befleckungen die falsche Erkenntnis auf, macht das Erlöschen (nirodha) zum Objekt und sieht die verbundenen Geisteszustände (dhammā), indem sie die diese verhüllende Verblendung (moha) durch Nicht-Verwirrung vertreibt. Auch die rechte Absicht und die anderen Faktoren geben in gleicher Weise die falsche Absicht usw. auf und machen das Erlöschen zum Objekt. Insbesondere jedoch richtet die rechte Absicht die mitgeborenen Zustände auf das Objekt aus; die rechte Rede erfasst die mitgeborenen Zustände korrekt; das rechte Handeln begründet die mitgeborenen Zustände korrekt; der rechte Lebensunterhalt reinigt die mitgeborenen Zustände korrekt; die rechte Anstrengung stützt die mitgeborenen Zustände korrekt; die rechte Achtsamkeit lässt die mitgeborenen Zustände am Objekt gegenwärtig sein; die rechte Konzentration festigt die mitgeborenen Zustände korrekt.

අපි චෙසා සම්මාදිට්ඨි නාම පුබ්බභාගෙ නානාක්ඛණා නානාරම්මණා හොති, මග්ගක්ඛණෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. කිච්චතො පන ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණ’’න්තිආදීනි චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි පුබ්බභාගෙ නානාක්ඛණා නානාරම්මණා හොන්ති. මග්ගක්ඛණෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. තෙසු සම්මාසඞ්කප්පො කිච්චතො ‘‘නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො’’තිආදීනි තීණි නාමානි ලභති. සම්මා වාචාදයො තිස්සො විරතියොපි හොන්ති, චෙතනාදයොපි හොන්ති, මග්ගක්ඛණෙ පන විරතියෙව. සම්මාවායාමො සම්මාසතීති ඉදම්පි ද්වයං කිච්චතො සම්මප්පධානසතිපට්ඨානවසෙන චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසමාධි පන පුබ්බභාගෙපි මග්ගක්ඛණෙපි සම්මාසමාධියෙව.

Zudem tritt diese rechte Erkenntnis in der Vorbereitungsphase zu verschiedenen Zeitpunkten und mit verschiedenen Objekten auf; im Moment des Pfades jedoch geschieht sie in einem einzigen Moment und mit einem einzigen Objekt. Entsprechend ihrer Aufgabe erhält sie vier Namen wie „Wissen über das Leiden“ usw. Auch die rechte Absicht und die anderen Faktoren treten in der Vorbereitungsphase zu verschiedenen Zeitpunkten und mit verschiedenen Objekten auf; im Moment des Pfades jedoch in einem einzigen Moment und mit einem einzigen Objekt. Unter ihnen erhält die rechte Absicht entsprechend ihrer Aufgabe drei Namen wie „Absicht der Entsagung“ (nekkhammasaṅkappo) usw. Die drei Faktoren wie rechte Rede usw. können sowohl Enthaltungen (virati) als auch Willensregungen (cetanā) sein; im Moment des Pfades sind sie jedoch ausschließlich Enthaltungen. Auch dieses Paar, rechte Anstrengung und rechte Achtsamkeit, erhält entsprechend der Aufgaben der „vier rechten Anstrengungen“ und der „vier Grundlagen der Achtsamkeit“ jeweils vier Namen. Die rechte Konzentration hingegen bleibt sowohl in der Vorbereitungsphase als auch im Moment des Pfades schlichtweg rechte Konzentration.

ඉති [Pg.281] ඉමෙසු අට්ඨසු ධම්මෙසු භගවතා නිබ්බානාධිගමාය පටිපන්නස්ස යොගිනො බහුකාරත්තා පඨමං සම්මාදිට්ඨි දෙසිතා. අයඤ්හි ‘‘පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාසත්ථ’’න්ති (ධ. ස. 20) ච වුත්තා. තස්මා එතාය පුබ්බභාගෙ විපස්සනාඤාණසඞ්ඛාතාය සම්මාදිට්ඨියා අවිජ්ජන්ධකාරං විධමිත්වා කිලෙසචොරෙ ඝාතෙන්තො ඛෙමෙන යොගාවචරො නිබ්බානං පාපුණාති. තෙන වුත්තං – ‘‘නිබ්බානාධිගමාය පටිපන්නස්ස යොගිනො බහුකාරත්තා පඨමං සම්මාදිට්ඨි දෙසිතා’’ති.

So wurde unter diesen acht Faktoren die rechte Erkenntnis vom Erhabenen zuerst gelehrt, weil sie für den Yogi, der zur Erlangung des Nibbāna praktiziert, von großem Nutzen ist. Sie wird nämlich als „Licht der Weisheit“ und „Schwert der Weisheit“ bezeichnet. Daher kann der Übende (yogāvacara), indem er mit dieser rechten Erkenntnis, die in der Vorbereitungsphase als Vipassanā-Wissen bezeichnet wird, die Dunkelheit der Unwissenheit vertreibt und die Räuber der Befleckungen vernichtet, sicher das Nibbāna erreichen. Deshalb wurde gesagt: „Da sie für den Yogi, der zur Erlangung des Nibbāna praktiziert, von großem Nutzen ist, wurde die rechte Erkenntnis zuerst gelehrt.“

සම්මාසඞ්කප්පො පන තස්සා බහුකාරො, තස්මා තදනන්තරං වුත්තො. යථා හි හෙරඤ්ඤිකො හත්ථෙන පරිවට්ටෙත්වා පරිවට්ටෙත්වා චක්ඛුනා කහාපණං ඔලොකෙන්තො – ‘‘අයං ඡෙකො, අයං කූටො’’ති ජානාති. එවං යොගාවචරොපි පුබ්බභාගෙ විතක්කෙන විතක්කෙත්වා විපස්සනාපඤ්ඤාය ඔලොකයමානො – ‘‘ඉමෙ ධම්මා කාමාවචරා, ඉමෙ ධම්මා රූපාවචරාදයො’’ති පජානාති. යථා වා පන පුරිසෙන කොටියං ගහෙත්වා පරිවට්ටෙත්වා පරිවට්ටෙත්වා දින්නං මහාරුක්ඛං තච්ඡකො වාසියා තච්ඡෙත්වා කම්මෙ උපනෙති, එවං විතක්කෙන විතක්කෙත්වා විතක්කෙත්වා දින්නෙ ධම්මෙ යොගාවචරො පඤ්ඤාය – ‘‘ඉමෙ කාමාවචරා, ඉමෙ රූපාවචරා’’තිආදිනා නයෙන පරිච්ඡින්දිත්වා කම්මෙ උපනෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘සම්මාසඞ්කප්පො පන තස්සා බහුකාරො, තස්මා තදනන්තරං වුත්තො’’ති. ස්වායං යථා සම්මාදිට්ඨියා එවං සම්මාවාචායපි උපකාරකො. යථාහ – ‘‘පුබ්බෙ ඛො, විසාඛ, විතක්කෙත්වා විචාරෙත්වා පච්ඡා වාචං භින්දතී’’ති, (ම. නි. 1.463) තස්මා තදනන්තරං සම්මාවාචා වුත්තා.

Rechtes Denken (sammāsaṅkappa) ist jedoch für jene (die rechte Erkenntnis) von großem Nutzen, weshalb es unmittelbar danach genannt wird. Wie nämlich ein Goldschmied eine Münze wiederholt mit der Hand dreht und sie mit dem Auge prüft, um zu wissen: „Diese ist echt, diese ist gefälscht“, so erkennt auch ein Übender in der Vorbereitungsphase, nachdem er mit dem gerichteten Denken (vitakka) nachgesonnen hat, während er mit der Einsichtsweisheit (vipassanāpaññā) beobachtet: „Diese Phänomene gehören zur Sinnesphäre, diese Phänomene gehören zur feinstofflichen Sphäre usw.“ Oder wie ein Holzarbeiter einen großen Baumstamm, den ihm ein Mann am Ende haltend und wiederholt drehend gereicht hat, mit dem Beil behaut und ihn für die Arbeit vorbereitet, so bereitet der Übende die Phänomene, die ihm durch das wiederholte gerichtete Denken dargeboten wurden, mit der Weisheit vor, indem er sie nach der Methode „Diese gehören zur Sinnesphäre, diese zur feinstofflichen Sphäre“ usw. unterscheidet. Deshalb wurde gesagt: „Rechtes Denken ist jedoch für jene von großem Nutzen, weshalb es unmittelbar danach genannt wird.“ Dieses (Rechte Denken) ist ebenso wie für die rechte Erkenntnis auch für die rechte Rede ein Helfer. Wie es heißt: „Zuerst, Visākha, denkt und erwägt man, danach bricht die Rede hervor.“ Deshalb wurde unmittelbar danach die rechte Rede genannt.

යස්මා පන – ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච කරිස්සාමා’’ති පඨමං වාචාය සංවිදහිත්වා ලොකෙ කම්මන්තෙ පයොජෙන්ති; තස්මා වාචා කායකම්මස්ස උපකාරිකාති සම්මාවාචාය අනන්තරං සම්මාකම්මන්තො වුත්තො. චතුබ්බිධං පන වචීදුච්චරිතං, තිවිධඤ්ච කායදුච්චරිතං පහාය උභයං සුචරිතං පූරෙන්තස්සෙව යස්මා ආජීවට්ඨමකං සීලං පූරෙති, න ඉතරස්ස, තස්මා තදුභයානන්තරං සම්මාආජීවො වුත්තො. එවං විසුද්ධාජීවෙන පන ‘‘පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො’’ති එත්තාවතා ච පරිතොසං කත්වා සුත්තපමත්තෙන විහරිතුං න යුත්තං, අථ ඛො ‘‘සබ්බිරියාපථෙසු ඉදං වීරියං සමාරභිතබ්බ’’න්ති දස්සෙතුං තදනන්තරං සම්මාවායාමො වුත්තො. තතො ‘‘ආරද්ධවීරියෙනපි කායාදීසු චතූසු වත්ථූසු [Pg.282] සති සූපට්ඨිතා කාතබ්බා’’ති දස්සනත්ථං තදනන්තරං සම්මාසති දෙසිතා. යස්මා පනෙවං සූපට්ඨිතා සති සමාධිස්සුපකාරානුපකාරානං ධම්මානං ගතියො සමන්නෙසිත්වා පහොති එකත්තාරම්මණෙ චිත්තං සමාධාතුං, තස්මා සම්මාසතියා අනන්තරං සම්මාසමාධි දෙසිතොති වෙදිතබ්බො. එතෙසං ධම්මානං සච්ඡිකිරියායාති එතෙසං සොතාපත්තිඵලාදීනං පච්චක්ඛකිරියත්ථාය.

Da man nämlich im gewöhnlichen Leben zuerst sprachlich plant „Dies und jenes werden wir tun“ und dann die Arbeiten ausführt, ist die Rede ein Helfer für das körperliche Handeln; deshalb wurde unmittelbar nach der rechten Rede das rechte Handeln genannt. Da jedoch nur bei demjenigen, der die vierfache sprachliche Fehlhandlung und die dreifache körperliche Fehlhandlung aufgibt und beide Arten des rechten Verhaltens erfüllt, die auf dem Lebensunterhalt basierende achtfache Tugend (ājīvaṭṭhamaka-sīla) zur Vollendung gelangt, nicht aber bei einem anderen, wurde unmittelbar nach jenen beiden der rechte Lebensunterhalt genannt. Wer so einen reinen Lebensunterhalt führt, sollte jedoch nicht denken „Mein Lebensunterhalt ist vollkommen rein“ und sich mit diesem bloßen Maß an Reinheit zufriedenstellen und wie ein Schläfriger oder Nachlässiger verweilen; vielmehr wurde, um zu zeigen, dass „in allen Körperhaltungen diese Anstrengung unternommen werden muss“, unmittelbar danach das rechte Streben genannt. Danach wurde, um zu zeigen, dass „auch von einem, der Anstrengung entfaltet hat, die Achtsamkeit auf die vier Grundlagen wie den Körper usw. gut begründet werden muss“, unmittelbar danach die rechte Achtsamkeit gelehrt. Da nämlich eine so gut begründete Achtsamkeit in der Lage ist, den Geist auf ein einziges Objekt auszurichten, nachdem sie die hilfreichen und nicht hilfreichen Faktoren für die Sammlung untersucht hat, ist zu verstehen, dass unmittelbar nach der rechten Achtsamkeit die rechte Sammlung gelehrt wurde. „Zur Verwirklichung dieser Phänomene“ bedeutet zum Zweck der unmittelbaren Verwirklichung der Früchte des Stromeintritts usw.

ද්වෙ පබ්බජිතවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte der beiden Wanderer.

376-377. එකමිදාහන්ති ඉදං කස්මා ආරද්ධං? අයං කිර රාජා – ‘‘රූපං අත්තා’’ති එවංලද්ධිකො, තෙනස්ස දෙසනාය චිත්තං නාධිමුච්චති. අථ භගවතා තස්ස ලද්ධියා ආවිකරණත්ථං එකං කාරණං ආහරිතුං ඉදමාරද්ධං. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – ‘‘අහං එකං සමයං ඝොසිතාරාමෙ විහරාමි, තත්‍ර වසන්තං මං තෙ ද්වෙ පබ්බජිතා එවං පුච්ඡිංසු. අථාහං තෙසං බුද්ධුප්පාදං දස්සෙත්වා තන්තිධම්මං නාම කථෙන්තො ඉදමවොචං – ‘‘ආවුසො, සද්ධාසම්පන්නො නාම කුලපුත්තො එවරූපස්ස සත්ථු සාසනෙ පබ්බජිතො, එවං තිවිධං සීලං පූරෙත්වා පඨමජ්ඣානාදීනි පත්වා ඨිතො ‘තං ජීව’න්තිආදීනි වදෙය්‍ය, යුත්තං නු ඛො එතමස්සා’’ති? තතො තෙහි ‘‘යුත්ත’’න්ති වුත්තෙ ‘‘අහං ඛො පනෙතං, ආවුසො, එවං ජානාමි, එවං පස්සාමි, අථ ච පනාහං න වදාමී’’ති තං වාදං පටික්ඛිපිත්වා උත්තරි ඛීණාසවං දස්සෙත්වා ‘‘ඉමස්ස එවං වත්තුං න යුත්ත’’න්ති අවොචං. තෙ මම වචනං සුත්වා අත්තමනා අහෙසුන්ති. එවං වුත්තෙ සොපි අත්තමනො අහොසි. තෙනාහ – ‘‘ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ඔට්ඨද්ධො ලිච්ඡවී භගවතො භාසිතං අභිනන්දී’’ති.

376-377. Warum wurde dieser Abschnitt „Einst war ich“ begonnen? Dieser König vertrat nämlich die Ansicht „Die Form ist das Selbst“; aufgrund dessen wandte sich sein Geist der Lehrdarlegung nicht zu. Da nun der Erhabene seine Ansicht offenlegen wollte, führte er einen Beispielfall an und begann damit diese Worte. Hierbei ist die kurze Bedeutung: „Ich weilte zu einer Zeit im Ghosita-Kloster; dort fragten mich jene zwei Wanderer, während ich dort wohnte, auf diese Weise. Daraufhin zeigte ich ihnen das Erscheinen eines Buddhas auf, und während ich die überlieferte Lehre (tantidhamma) darlegte, sagte ich dies: ‚Ihr Ehrwürdigen, wenn ein gläubiger Sohn aus guter Familie in der Lehre eines solchen Lehrers ordiniert ist, die dreifache Tugend erfüllt, die erste Vertiefung usw. erreicht hat und darin verweilt, würde er sagen: „Die Seele ist dasselbe wie der Körper“ usw.? Wäre dies für ihn angemessen?‘ Als sie daraufhin antworteten: ‚Es wäre angemessen‘, sagte ich: ‚Ich aber, ihr Ehrwürdigen, erkenne dies so, ich sehe dies so, und dennoch sage ich dies nicht.‘ So wies ich jene Ansicht zurück, zeigte darüber hinaus den Heiligen (Khīṇāsava) auf und sagte: ‚Für diesen ist es nicht angemessen, so zu sprechen.‘ Sie hörten meine Worte und waren erfreut.“ So lautete die kurze Bedeutung. Als dies gesagt wurde, war auch jener (König) erfreut. Deshalb heißt es: „Dies sprach der Erhabene. Der Licchavi Oṭṭhaddha war erfreut und begrüßte das Wort des Erhabenen.“

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So [endet] in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha Nikāya,

මහාලිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Mahāli-Sutta.

7. ජාලියසුත්තවණ්ණනා

7. Erläuterung des Jāliya-Sutta.

ද්වෙ පබ්බජිතවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte der beiden Wanderer.

378. එවං [Pg.283] මෙ සුතං…පෙ… කොසම්බියන්ති ජාලියසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. ඝොසිතාරාමෙති ඝොසිතෙන සෙට්ඨිනා කතෙ ආරාමෙ. පුබ්බෙ කිර අල්ලකප්පරට්ඨං නාම අහොසි. තතො කොතූහලිකො නාම දලිද්දො ඡාතකභයෙන සපුත්තදාරො අවන්තිරට්ඨං ගච්ඡන්තො පුත්තං වහිතුං අසක්කොන්තො ඡඩ්ඩෙත්වා අගමාසි, මාතා නිවත්තිත්වා තං ගහෙත්වා ගතා, තෙ එකං ගොපාලකගාමං පවිසිංසු. ගොපාලකෙන ච තදා බහුපායාසො පටියත්තො හොති, තෙ තතො පායාසං ලභිත්වා භුඤ්ජිංසු. අථ සො පුරිසො බලවපායාසං භුත්තො ජීරාපෙතුං අසක්කොන්තො රත්තිභාගෙ කාලං කත්වා තත්ථෙව සුනඛියා කුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිං ගහෙත්වා කුක්කුරො ජාතො, සො ගොපාලකස්ස පියො අහොසි. ගොපාලකො ච පච්චෙකබුද්ධං උපට්ඨහති. පච්චෙකබුද්ධොපි භත්තකිච්චපරියොසානෙ කුක්කුරස්ස එකෙකං පිණ්ඩං දෙති, සො පච්චෙකබුද්ධෙ සිනෙහං උප්පාදෙත්වා ගොපාලකෙන සද්ධිං පණ්ණසාලම්පි ගච්ඡති. ගොපාලකෙ අසන්නිහිතෙ භත්තවෙලායං සයමෙව ගන්ත්වා කාලාරොචනත්ථං පණ්ණසාලද්වාරෙ භුස්සති, අන්තරාමග්ගෙපි චණ්ඩමිගෙ දිස්වා භුස්සිත්වා පලාපෙති. සො පච්චෙකබුද්ධෙ මුදුකෙන චිත්තෙන කාලංකත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තත්‍රස්ස ඝොසකදෙවපුත්තො ත්වෙව නාමං අහොසි. සො දෙවලොකතො චවිත්වා කොසම්බියං එකස්ස කුලස්ස ඝරෙ නිබ්බත්ති. තං අපුත්තකො සෙට්ඨි තස්ස මාතාපිතූනං ධනං දත්වා පුත්තං කත්වා අග්ගහෙසි. අථ අත්තනො පුත්තෙ ජාතෙ සත්තක්ඛත්තුං ඝාතාපෙතුං උපක්කමි. සො පුඤ්ඤවන්තතාය සත්තසුපි ඨානෙසු මරණං අප්පත්වා අවසානෙ එකාය සෙට්ඨිධීතාය වෙය්‍යත්තියෙන ලද්ධජීවිතො අපරභාගෙ පිතුඅච්චයෙන සෙට්ඨිට්ඨානං පත්වා ඝොසකසෙට්ඨි නාම ජාතො. අඤ්ඤෙපි කොසම්බියං කුක්කුටසෙට්ඨි[Pg.284], පාවාරියසෙට්ඨීති ද්වෙ සෙට්ඨිනො අත්ථි, ඉමිනා සද්ධිං තයො අහෙසුං.

378. „So habe ich gehört … usw. … in Kosambi“: Dies ist das Jāliya-Sutta. Hier folgt die Erläuterung der bisher nicht erklärten Wörter. „Im Ghositārāma“ bedeutet: in der vom Großkaufmann Ghosita errichteten Klosteranlage. Einst gab es wohl ein Reich namens Allakappa. Von dort zog ein armer Mann namens Kotūhalika aus Angst vor einer Hungersnot mit Frau und Kind in das Reich Avanti. Da er nicht in der Lage war, seinen Sohn zu tragen, ließ er ihn zurück und ging weiter; doch die Mutter kehrte um, nahm das Kind an sich und ging mit ihm. Sie kamen in ein Dorf von Viehhirten. Zu jener Zeit hatte ein Hirte viel Milchreis zubereitet; diesen erhielten sie und aßen ihn. Da jener Mann den kräftigen Milchreis gegessen hatte und ihn nicht verdauen konnte, verstarb er in der Nacht. Er nahm genau dort im Leib einer Hündin Wiedergeburt an und wurde als Hund geboren; dieser wurde dem Hirten lieb. Der Hirte pflegte einen Paccekabuddha. Auch der Paccekabuddha gab dem Hund nach Beendigung seiner Mahlzeit jeweils einen Brocken Reis. Der Hund entwickelte Zuneigung zum Paccekabuddha und ging zusammen mit dem Hirten zur Blätterhütte. Wenn der Hirte nicht anwesend war, ging der Hund zur Zeit der Mahlzeit selbstständig dorthin und bellte an der Tür der Blätterhütte, um die Zeit zu verkünden. Auch auf dem Weg bellte er wilde Tiere an, die er sah, und trieb sie in die Flucht. Da er mit einem sanftmütigen Geist gegenüber dem Paccekabuddha verstarb, wurde er in der Götterwelt wiedergeboren. Dort war sein Name Ghosaka-Devaputta. Nachdem er aus der Götterwelt verschieden war, wurde er in Kosambi im Hause einer Familie geboren. Ein kinderloser Großkaufmann gab seinen Eltern Geld, machte ihn zu seinem Sohn und nahm ihn auf. Als er jedoch später einen eigenen Sohn bekam, versuchte er siebenmal, ihn töten zu lassen. Aufgrund seiner Verdienste (Puñña) entging er an allen sieben Orten dem Tod und erlangte schließlich durch die Klugheit einer Kaufmannstochter sein Leben. Später, nach dem Verscheiden seines Vaters, erreichte er den Rang eines Großkaufmanns und wurde als der Großkaufmann Ghosaka bekannt. Es gab in Kosambi noch zwei weitere Großkaufleute namens Kukkuṭa und Pāvāriya; zusammen mit ihm waren es drei.

තෙන ච සමයෙන හිමවන්තතො පඤ්චසතතාපසා සරීරසන්තප්පනත්ථං අන්තරන්තරාකොසම්බිං ආගච්ඡන්ති, තෙසං එතෙ තයො සෙට්ඨී අත්තනො අත්තනො උය්‍යානෙසු පණ්ණකුටියො කත්වා උපට්ඨානං කරොන්ති. අථෙකදිවසං තෙ තාපසා හිමවන්තතො ආගච්ඡන්තා මහාකන්තාරෙ තසිතා කිලන්තා එකං මහන්තං වටරුක්ඛං පත්වා තත්ථ අධිවත්ථාය දෙවතාය සන්තිකා සඞ්ගහං පච්චාසිසන්තා නිසීදිංසු. දෙවතා සබ්බාලඞ්කාරවිභූසිතං හත්ථං පසාරෙත්වා තෙසං පානීයපානකාදීනි දත්වා කිලමථං පටිවිනොදෙසි, එතෙ දෙවතායානුභාවෙන විම්හිතා පුච්ඡිංසු – ‘‘කිං නු ඛො, දෙවතෙ, කම්මං කත්වා තයා අයං සම්පත්ති ලද්ධා’’ති? දෙවතා ආහ – ‘‘ලොකෙ බුද්ධො නාම භගවා උප්පන්නො, සො එතරහි සාවත්ථියං විහරති, අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති තං උපට්ඨහති. සො උපොසථදිවසෙසු අත්තනො භතකානං පකතිභත්තවෙතනමෙව දත්වා උපොසථං කාරාපෙසි. අථාහං එකදිවසං මජ්ඣන්හිකෙ පාතරාසත්ථාය ආගතො කඤ්චි භතකකම්මං අකරොන්තං දිස්වා – ‘අජ්ජ මනුස්සා කස්මා කම්මං න කරොන්තී’ති පුච්ඡිං. තස්ස මෙ තමත්ථං ආරොචෙසුං. අථාහං එතදවොචං – ‘ඉදානි උපඩ්ඪදිවසො ගතො, සක්කා නු ඛො උපඩ්ඪුපොසථං කාතු’න්ති. තතො සෙට්ඨිස්ස පටිවෙදෙත්වා ‘‘සක්කා කාතු’’න්ති ආහ. ස්වාහං උපඩ්ඪදිවසං උපඩ්ඪුපොසථං සමාදියිත්වා තදහෙව කාලං කත්වා ඉමං සම්පත්තිං පටිලභි’’න්ති.

Zu jener Zeit kamen fünfhundert Asketen aus dem Himalaya von Zeit zu Zeit nach Kosambi, um ihren Körper zu kräftigen. Für sie errichteten diese drei Großkaufleute in ihren jeweiligen Gärten Blätterhütten und leisteten ihnen Dienst. Eines Tages, als die Asketen aus dem Himalaya kamen, erreichten sie in einer großen Wildnis, durstig und erschöpft, einen mächtigen Banyanbaum und setzten sich dort nieder, in der Hoffnung auf Hilfe durch die dort wohnende Gottheit. Die Gottheit streckte einen mit allerlei Schmuck verzierten Arm aus, gab ihnen Trinkwasser, Säfte und anderes und vertrieb so ihre Erschöpfung. Über die Macht der Gottheit staunend, fragten sie: „O Gottheit, durch welches Werk hast du diesen Reichtum erlangt?“ Die Gottheit sprach: „In der Welt ist der Erhabene, bekannt als der Buddha, erschienen; er weilt zurzeit in Sāvatthī, und der Hausvater Anāthapiṇḍika pflegt ihn. Dieser ließ an den Uposatha-Tagen seine Arbeiter den Uposatha einhalten, indem er ihnen ihren gewohnten Lohn und Verpflegung gab (ohne sie arbeiten zu lassen). Eines Tages kam ich zur Mittagszeit zum Frühstück zurück und sah, dass niemand der Arbeiter seiner Arbeit nachging, und fragte: ‚Warum arbeiten die Menschen heute nicht?‘ Da erklärten sie mir den Grund. Daraufhin sagte ich: ‚Nun ist der halbe Tag schon vorbei; ist es wohl möglich, einen halben Uposatha einzuhalten?‘ Nachdem sie dies dem Großkaufmann gemeldet hatten, sagte dieser: ‚Es ist möglich.‘ So gelobte ich für den restlichen halben Tag den halben Uposatha, verstarb noch am selben Tag und erlangte diesen Reichtum.“

අථ තෙ තාපසා ‘‘බුද්ධො කිර උප්පන්නො’’ති සඤ්ජාතපීතිපාමොජ්ජා තතොව සාවත්ථිං ගන්තුකාමා හුත්වාපි – ‘‘බහුකාරා නො උපට්ඨාකසෙට්ඨිනො තෙසම්පි ඉමමත්ථමාරොචෙස්සාමා’’ති කොසම්බිං ගන්ත්වා සෙට්ඨීහි කතසක්කාරබහුමානා ‘‘තදහෙව මයං ගච්ඡාමා’’ති ආහංසු. ‘‘කිං, භන්තෙ, තුරිතාත්ථ, නනු තුම්හෙ පුබ්බෙ චත්තාරො පඤ්ච මාසෙ වසිත්වා ගච්ඡථා’’ති ච වුත්තෙ තං පවත්තිං ආරොචෙසුං. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, සහෙව ගච්ඡාමා’’ති ච වුත්තෙ ‘‘ගච්ඡාම මයං, තුම්හෙ සණිකං ආගච්ඡථා’’ති සාවත්ථිං ගන්ත්වා භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිංසු. තෙපි සෙට්ඨිනො පඤ්චසතපඤ්චසතසකටපරිවාරා [Pg.285] සාවත්ථිං ගන්ත්වා දානාදීනි දත්වා කොසම්බිං ආගමනත්ථාය භගවන්තං යාචිත්වා පච්චාගම්ම තයො විහාරෙ කාරෙසුං. තෙසු කුක්කුටසෙට්ඨිනා කතො කුක්කුටාරාමො නාම, පාවාරියසෙට්ඨිනා කතො පාවාරිකම්බවනං නාම, ඝොසිතසෙට්ඨිනා කතො ඝොසිතාරාමො නාම අහොසි. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ’’ති.

Da waren jene Asketen von Freude und Entzücken erfüllt bei dem Gedanken: „Der Buddha ist also erschienen!“ Obwohl sie sogleich nach Sāvatthī gehen wollten, dachten sie: „Unsere Gönner-Kaufleute sind uns sehr behilflich; wir wollen auch ihnen diese Nachricht mitteilen.“ Sie gingen nach Kosambi, wurden von den Kaufleuten mit Ehrung und Respekt empfangen und sagten: „Noch heute brechen wir auf.“ Auf die Frage: „Ehrwürdige Herren, warum seid ihr so in Eile? Seid ihr früher nicht vier oder fünf Monate geblieben, bevor ihr gingt?“, berichteten sie von jenem Ereignis. Als die Kaufleute sagten: „Dann, ehrwürdige Herren, wollen wir gemeinsam gehen“, antworteten sie: „Wir gehen voraus, kommt ihr langsam nach.“ Sie gingen nach Sāvatthī, wurden in der Gegenwart des Erhabenen ordiniert und erlangten die Arahantschaft. Auch jene Großkaufleute zogen mit einem Gefolge von jeweils fünfhundert Wagen nach Sāvatthī, gaben Almosen und anderes, baten den Erhabenen, nach Kosambi zu kommen, kehrten zurück und ließen drei Klöster errichten. Unter diesen war das vom Großkaufmann Kukkuṭa errichtete als Kukkuṭārāma bekannt, das vom Großkaufmann Pāvāriya errichtete als Pāvārikambavana und das vom Großkaufmann Ghosita errichtete als Ghositārāma. Darauf bezieht sich die Aussage: „Er weilte in Kosambi im Ghositārāma.“

මුණ්ඩියොති ඉදං තස්ස නාමං. ජාලියොති ඉදම්පි ඉතරස්ස නාමමෙව. යස්මා පනස්ස උපජ්ඣායො දාරුමයෙන පත්තෙන පිණ්ඩාය චරති, තස්මා දාරුපත්තිකන්තෙවාසීති වුච්චති. එතදවොචුන්ති උපාරම්භාධිප්පායෙන වාදං ආරොපෙතුකාමා හුත්වා එතදවොචුං. ඉති කිර නෙසං අහොසි, සචෙ සමණො ගොතමො ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්ති වක්ඛති, අථස්ස මයං එතං වාදං ආරොපෙස්සාම – ‘‘භො ගොතම, තුම්හාකං ලද්ධියා ඉධෙව සත්තො භිජ්ජති, තෙන වො වාදො උච්ඡෙදවාදො හොතී’’ති. සචෙ පන ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති වක්ඛති, අථස්සෙතං වාදං ආරොපෙස්සාම ‘‘තුම්හාකං වාදෙ රූපං භිජ්ජති, න සත්තො භිජ්ජති. තෙන වො වාදෙ සත්තො සස්සතො ආපජ්ජතී’’ති. අථ භගවා ‘‘ඉමෙ වාදාරොපනත්ථාය පඤ්හං පුච්ඡන්ති, මම සාසනෙ ඉමෙ ද්වෙ අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා අත්ථීති න ජානන්ති, හන්ද නෙසං පඤ්හං අවිස්සජ්ජෙත්වා තස්සායෙව පටිපදාය ආවිභාවත්ථං ධම්මං දෙසෙමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘තෙන හාවුසො’’තිආදිමාහ.

"Muṇḍiya" ist der Name dieses [Wanderers]. "Jāliya" ist ebenfalls der Name des anderen. Da sein Lehrer (Upajjhāya) mit einer hölzernen Schale (dārumaya patta) um Almosen geht, wird er "Schüler des Holzschalenträgers" (dārupattikantevāsī) genannt. "Sie sagten dies" (etadavocuṃ) bedeutet, dass sie in der Absicht, einen Streit zu beginnen oder Tadel auszusprechen, folgendes sagten. Ihr Gedanke war wohl: Wenn der Asket Gotama sagt: "Die Seele (jīva) und der Körper (sarīra) sind dasselbe", dann werden wir ihm diesen Vorwurf machen: "Verehrter Gotama, nach Eurer Ansicht vergeht das Lebewesen (satta) genau hier; daher ist Eure Lehre eine Lehre der Vernichtung (ucchedavāda)." Wenn er aber sagt: "Die Seele ist eines, der Körper ein anderes", dann werden wir ihm diesen Vorwurf machen: "Nach Eurer Lehre vergeht zwar die materielle Form (rūpa), aber das Lebewesen vergeht nicht. Daher wird das Lebewesen in Eurer Lehre als ewig (sassata) angesehen." Da dachte der Erhabene: "Diese fragen, um mich bloßzustellen; sie wissen nicht, dass es in meiner Lehre den Mittleren Weg (majjhimā paṭipadā) gibt, der diese beiden Extreme vermeidet. Wohlan, ich werde ihre Frage nicht direkt beantworten, sondern die Lehre darlegen, um eben diesen Mittleren Weg zu verdeutlichen", und sprach die Worte: "Nun denn, ihr Freunde" usw.

379-380. තත්ථ කල්ලං නු ඛො තස්සෙතං වචනායාති තස්සෙතං සද්ධාපබ්බජිතස්ස තිවිධං සීලං පරිපූරෙත්වා පඨමජ්ඣානං පත්තස්ස යුත්තං නු ඛො එතං වත්තුන්ති අත්ථො. තං සුත්වා පරිබ්බාජකා පුථුජ්ජනො නාම යස්මා නිබ්බිචිකිච්ඡො න හොති, තස්මා කදාචි එවං වදෙය්‍යාති මඤ්ඤමානා – ‘‘කල්ලං තස්සෙතං වචනායා’’ති ආහංසු. අථ ච පනාහං න වදාමීති අහං එතමෙවං ජානාමි, නො ච එවං වදාමි, අථ ඛො කසිණපරිකම්මං කත්වා භාවෙන්තස්ස පඤ්ඤාබලෙන උප්පන්නං මහග්ගතචිත්තමෙතන්ති සඤ්ඤං ඨපෙසිං. න [Pg.286] කල්ලං තස්සෙතන්ති ඉදං තෙ පරිබ්බාජකා – ‘‘යස්මා ඛීණාසවො විගතසම්මොහො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො, තස්මා න යුත්තං තස්සෙතං වත්තු’’න්ති මඤ්ඤමානා වදන්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

379-380. Dabei bedeutet "Wäre es für ihn angemessen, dies zu sagen?" (kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya): Wäre es für jenen Mönch, der aus Glauben in die Hauslosigkeit gezogen ist, die dreifache Tugend (sīla) erfüllt und die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna) erlangt hat, angemessen, dies zu sagen? Als sie das hörten, dachten die Wanderer, dass ein gewöhnlicher Mensch (puthujjana), da er nicht frei von Zweifeln (vicikicchā) ist, vielleicht so sprechen könnte, und sagten: "Es wäre für ihn angemessen, dies zu sagen." [Der Buddha sagte:] "Doch obwohl ich dies so erkenne, sage ich es nicht so; vielmehr habe ich die Auffassung (saññā) begründet, dass dies ein erhabener Geisteszustand (mahaggatacitta) ist, der durch die Kraft der Weisheit bei einem entstanden ist, der die Vorbereitungen für die Meditationsobjekte (kasiṇaparikamma) getroffen und entfaltet hat." "Es wäre für ihn nicht angemessen" – dies sagen die Wanderer in der Meinung: "Da ein Arhat (khīṇāsava) frei von Verblendung ist und den Zweifel überwunden hat, ist es für ihn nicht angemessen, dies zu sagen." Der Rest ist hier in seiner Bedeutung klar.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya,

ජාලියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Jāliya-Sutta.

8. මහාසීහනාදසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erläuterung des Mahāsīhanāda-Sutta.

අචෙලකස්සපවත්ථුවණ්ණනා

Die Erläuterung der Geschichte von Acela Kassapa.

381. එවං [Pg.287] මෙ සුතං…පෙ… උරුඤ්ඤායං විහරතීති මහාසීහනාදසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. උරුඤ්ඤායන්ති උරුඤ්ඤාති තස්ස රට්ඨස්සපි නගරස්සපි එතදෙව නාමං, භගවා උරුඤ්ඤානගරං උපනිස්සාය විහරති. කණ්ණකත්ථලෙ මිගදායෙති තස්ස නගරස්ස අවිදූරෙ කණ්ණකත්ථලං නාම එකො රමණීයො භූමිභාගො අත්ථි. සො මිගානං අභයත්ථාය දින්නත්තා ‘‘මිගදායො’’ති වුච්චති, තස්මිං කණ්ණකත්ථලෙ මිගදායෙ. අචෙලොති නග්ගපරිබ්බාජකො. කස්සපොති තස්ස නාමං. තපස්සින්ති තපනිස්සිතකං. ලූඛාජීවින්ති අචෙලකමුත්තාචාරාදිවසෙන ලූඛො ආජීවො අස්සාති ලූඛාජීවී, තං ලූඛාජීවිං. උපක්කොසතීති උපණ්ඩෙති. උපවදතීති හීළෙති වම්භෙති. ධම්මස්ස ච අනුධම්මං බ්‍යාකරොන්තීති භොතා ගොතමෙන වුත්තකාරණස්ස අනුකාරණං කථෙන්ති. සහධම්මිකො වාදානුවාදොති පරෙහි වුත්තකාරණෙන සකාරණො හුත්වා තුම්හාකං වාදො වා අනුවාදො වා විඤ්ඤූහි ගරහිතබ්බං, කාරණං කොචි අප්පමත්තකොපි කිං න ආගච්ඡති. ඉදං වුත්තං හොති, ‘‘කිං සබ්බාකාරෙනපි තව වාදෙ ගාරය්හං කාරණං නත්ථී’’ති. අනබ්භක්ඛාතුකාමාති න අභූතෙන වත්තුකාමා.

381. "So habe ich gehört... wohnt in Uruññā" – dies ist das Mahāsīhanāda-Sutta. Hier folgt die Erläuterung der neuen Begriffe. "In Uruññā" (uruññāyaṃ): Uruññā ist der Name sowohl des Landes als auch der Stadt; der Erhabene lebte in Abhängigkeit von der Stadt Uruññā. "Im Hirschpark Kaṇṇakatthala": In der Nähe dieser Stadt gibt es einen lieblichen Landstrich namens Kaṇṇakatthala. Da dieser den Hirschen zur Sicherheit (abhaya) gegeben wurde, wird er "Hirschpark" (migadāya) genannt. "Acela" bedeutet ein nackter Wanderer. "Kassapa" ist sein Name. "Asket" (tapassī) bedeutet einer, der sich auf asketische Übungen stützt. "Einem, der ein hartes Leben führt" (lūkhājīvī): Wegen der Praxis der Nacktheit und des Verzichts auf angemessenes Verhalten (muttācāra) usw. hat er eine raue Lebensweise; ihn nennt man "lūkhājīvī". "Tadelt" (upakkosati) bedeutet verspottet. "Schmälert" (upavadati) bedeutet verachtet oder herabsetzt. "Sie erklären die Lehre gemäß der Lehre" (dhammassa ca anudhammaṃ byākarontīti): Sie nennen einen Grund, der dem vom ehrwürdigen Gotama genannten Grund entspricht. "Ein rechtmäßiger Vorwurf" (sahadhammiko vādānuvādo): Wenn euer Standpunkt oder die darauf folgende Erwiderung durch die von anderen genannten Gründe begründet ist, kommt dann nicht auch nur ein geringfügiger Anlass vor, der von Weisen getadelt werden müsste? Dies bedeutet: "Gibt es nicht in jeder Hinsicht in deiner Lehre irgendeinen tadelnswerten Grund?" "Nicht verleumden wollend" (anabbhakkhātukāmā): Sie wollen nicht mit Unwahrheiten sprechen.

382. එකච්චං තපස්සිං ලූඛාජීවින්තිආදීසු ඉධෙකච්චො අචෙලකපබ්බජ්ජාදිතපනිස්සිතත්තා තපස්සී ‘‘ලූඛෙන ජීවිතං කප්පෙස්සාමී’’ති තිණගොමයාදිභක්ඛනාදීහි නානප්පකාරෙහි අත්තානං කිලමෙති, අප්පපුඤ්ඤතාය ච සුඛෙන ජීවිතවුත්තිමෙව න ලභති, සො තීණි දුච්චරිතානි පූරෙත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තති.

382. In den Passagen wie "einem gewissen Asketen, der ein hartes Leben führt" (ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ) ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Hier quält sich ein gewisser Mensch aufgrund seiner Bindung an asketische Übungen wie die nackte Ordination usw. mit den Worten "Ich werde mein Leben auf raue Weise fristen", indem er verschiedene Praktiken ausübt, wie das Essen von Gras, Kuhdung usw. Wegen seines geringen Verdienstes (appapuññatā) erlangt er nicht einmal einen Lebensunterhalt in Bequemlichkeit. Er begeht die drei Arten von Fehlverhalten und wird in der Hölle wiedergeboren.

අපරො තාදිසං තපනිස්සිතොපි පුඤ්ඤවා හොති, ලභති ලාභසක්කාරං. සො ‘‘න දානි මයා සදිසො අත්ථී’’ති අත්තානං උච්චෙ ඨානෙ සම්භාවෙත්වා ‘‘භිය්‍යොසොමත්තාය ලාභං උප්පාදෙස්සාමී’’ති අනෙසනවසෙන තීණි දුච්චරිතානි පූරෙත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තති. ඉමෙ ද්වෙ සන්ධාය පඨමනයො වුත්තො.

Ein anderer, obwohl er ebenfalls an solchen asketischen Übungen festhält, besitzt Verdienste und erhält Gewinn und Ehre. Er denkt: "Jetzt gibt es niemanden, der mir gleichkommt", schätzt sich selbst hoch ein und denkt: "Ich werde mir übermäßig viel Gewinn verschaffen", und begeht durch unrechtmäßigen Erwerb (anesana) die drei Arten von Fehlverhalten und wird in der Hölle wiedergeboren. In Bezug auf diese beiden wurde die erste Methode vom Erhabenen dargelegt.

අපරො තපනිස්සිතකො ලූඛාජීවී අප්පපුඤ්ඤො හොති, න ලභති සුඛෙන ජීවිතවුත්තිං. සො ‘‘මය්හං පුබ්බෙපි අකතපුඤ්ඤතාය සුඛජීවිකා නුප්පජ්ජති[Pg.288], හන්දදානි පුඤ්ඤානි කරොමී’’ති තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තති.

Ein anderer Asket, der ein hartes Leben führt, hat wenig Verdienst und erlangt keinen bequemen Lebensunterhalt. Er denkt: "Da ich auch früher keine Verdienste erworben habe, entsteht mir kein angenehmes Leben; wohlan, jetzt will ich Verdienste erwerben", erfüllt die drei Arten von gutem Wandel und wird im Himmel wiedergeboren.

අපරො ලූඛාජීවී පුඤ්ඤවා හොති, ලභති සුඛෙන ජීවිතවුත්තිං. සො – ‘‘මය්හං පුබ්බෙපි කතපුඤ්ඤතාය සුඛජීවිකා උප්පජ්ජතී’’ති චින්තෙත්වා අනෙසනං පහාය තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තති. ඉමෙ ද්වෙ සන්ධාය දුතියනයො වුත්තො.

Ein anderer, der ein hartes Leben führt, besitzt Verdienste und erlangt einen bequemen Lebensunterhalt. Er denkt: "Da ich auch früher Verdienste erworben habe, entsteht mir ein angenehmes Leben", gibt den unrechtmäßigen Erwerb auf, erfüllt die drei Arten von gutem Wandel und wird im Himmel wiedergeboren. In Bezug auf diese beiden wurde die zweite Methode vom Erhabenen dargelegt.

එකො පන තපස්සී අප්පදුක්ඛවිහාරී හොති බාහිරකාචාරයුත්තො තාපසො වා ඡන්නපරිබ්බාජකො වා, අප්පපුඤ්ඤතාය ච මනාපෙ පච්චයෙ න ලභති. සො අනෙසනවසෙන තීණි දුච්චරිතානි පූරෙත්වා අත්තානං සුඛෙ ඨපෙත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තති.

Ein gewisser Asket jedoch führt ein Leben mit wenig Leid, ist aber mit äußerlichen Praktiken verbunden, sei es als ein [bekleideter] Asket oder als ein Wanderer mit Gewändern (channaparibbājaka). Wegen mangelnden Verdienstes erhält er keine angenehmen Requisiten. Er begeht durch unrechtmäßigen Erwerb die drei Arten von Fehlverhalten, macht es sich selbst [kurzfristig] bequem und wird in der Hölle wiedergeboren.

අපරො පුඤ්ඤවා හොති, සො – ‘‘න දානි මයා සදිසො අත්ථී’’ති මානං උප්පාදෙත්වා අනෙසනවසෙන ලාභසක්කාරං වා උප්පාදෙන්තො මිච්ඡාදිට්ඨිවසෙන – ‘‘සුඛො ඉමිස්සා පරිබ්බාජිකාය දහරාය මුදුකාය ලොමසාය සම්ඵස්සො’’තිආදීනි චින්තෙත්වා කාමෙසු පාතබ්‍යතං වා ආපජ්ජන්තො තීණි දුච්චරිතානි පූරෙත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තති. ඉමෙ ද්වෙ සන්ධාය තතියනයො වුත්තො.

Ein anderer ist verdienstvoll; er entwickelt Stolz, indem er denkt: „Jetzt gibt es niemanden, der mir gleich ist“, und bringt Gewinn und Ehre durch unrechte Lebensweise hervor oder denkt aufgrund von falscher Ansicht: „Angenehm ist die Berührung dieser jungen, zarten, flaumhaarigen Wanderin“ und verfällt dem Genuss der Sinnenlüste; indem er die drei schlechten Handlungsweisen erfüllt, wird er in der Hölle wiedergeboren. In Bezug auf diese beiden wurde die dritte Methode dargelegt.

අපරො පන අප්පදුක්ඛවිහාරී අප්පපුඤ්ඤො හොති, සො – ‘‘අහං පුබ්බෙපි අකතපුඤ්ඤතාය සුඛෙන ජීවිකං න ලභාමී’’ති තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තති.

Ein anderer wiederum verweilt mit wenig Leid, hat aber wenig Verdienst; er denkt: „Weil ich in der Vergangenheit kein Verdienst erworben habe, erhalte ich meinen Lebensunterhalt nicht mit Leichtigkeit“, erfüllt die drei guten Handlungsweisen und wird im Himmel wiedergeboren.

අපරො පුඤ්ඤවා හොති, සො – ‘‘පුබ්බෙපාහං කතපුඤ්ඤතාය සුඛං ලභාමි, ඉදානි පුඤ්ඤානි කරිස්සාමී’’ති තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තති. ඉමෙ ද්වෙ සන්ධාය චතුත්ථනයො වුත්තො. ඉදං තිත්ථියවසෙන ආගතං, සාසනෙපි පන ලබ්භති.

Ein anderer ist verdienstvoll; er denkt: „Schon früher habe ich aufgrund von erworbenem Verdienst Glück erlangt, auch jetzt werde ich Verdienste wirken“, erfüllt die drei guten Handlungsweisen und wird im Himmel wiedergeboren. In Bezug auf diese beiden wurde die vierte Methode dargelegt. Dies ist in Bezug auf die Außenstehenden überliefert, wird aber auch in der Lehre des Buddha angewendet.

එකච්චො හි ධුතඞ්ගසමාදානවසෙන ලූඛාජීවී හොති, අප්පපුඤ්ඤතාය වා සකලම්පි ගාමං විචරිත්වා උදරපූරං න ලභති. සො – ‘‘පච්චයෙ උප්පාදෙස්සාමී’’ති වෙජ්ජකම්මාදිවසෙන වා අනෙසනං කත්වා, අරහත්තං වා පටිජානිත්වා, තීණි වා කුහනවත්ථූනි පටිසෙවිත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තති.

Denn ein gewisser Mensch führt aufgrund der Übernahme der Dhutanga-Übungen eine karge Lebensweise oder erhält wegen geringen Verdienstes selbst nach dem Durchwandern eines ganzen Dorfes nicht genug, um seinen Bauch zu füllen. Er denkt: „Ich werde die Bedarfsgegenstände herbeischaffen“, und begeht unrechte Lebensweise durch Tätigkeiten wie Heilkunde oder gibt vor, die Heiligkeit erlangt zu haben, oder praktiziert die drei Arten des Betrugs und wird in der Hölle wiedergeboren.

අපරො [Pg.289] ච තාදිසොව පුඤ්ඤවා හොති. සො තාය පුඤ්ඤසම්පත්තියා මානං ජනයිත්වා උප්පන්නං ලාභං ථාවරං කත්තුකාමො අනෙසනවසෙන තීණි දුච්චරිතානි පූරෙත්වා නිරයෙ උප්පජ්ජති.

Und ein anderer, der ebenso beschaffen ist, ist verdienstvoll. Er erzeugt aufgrund dieser Fülle an Verdienst Stolz, und in dem Wunsch, den erlangten Gewinn dauerhaft zu machen, erfüllt er durch unrechte Lebensweise die drei schlechten Handlungsweisen und wird in der Hölle wiedergeboren.

අපරො සමාදින්නධුතඞ්ගො අප්පපුඤ්ඤොව හොති, න ලභති සුඛෙන ජීවිතවුත්තිං. සො – ‘‘පුබ්බෙපාහං අකතපුඤ්ඤතාය කිඤ්චි න ලභාමි, සචෙ ඉදානි අනෙසනං කරිස්සං, ආයතිම්පි දුල්ලභසුඛො භවිස්සාමී’’ති තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා අරහත්තං පත්තුං අසක්කොන්තො සග්ගෙ නිබ්බත්තති.

Ein anderer hat die Dhutanga-Übungen übernommen, besitzt aber nur wenig Verdienst und erlangt seinen Lebensunterhalt nicht mit Leichtigkeit. Er denkt: „Schon früher habe ich aufgrund von fehlendem Verdienst nichts erlangt; wenn ich nun unrechte Lebensweise betreibe, werde ich auch in Zukunft nur schwerlich Glück finden“, erfüllt die drei guten Handlungsweisen und wird, da er die Heiligkeit nicht zu erreichen vermag, im Himmel wiedergeboren.

අපරො පුඤ්ඤවා හොති, සො – ‘‘පුබ්බෙපාහං කතපුඤ්ඤතාය එතරහි සුඛිතො, ඉදානිපි පුඤ්ඤං කරිස්සාමී’’ති අනෙසනං පහාය තීණි සුචරිතානි පූරෙත්වා අරහත්තං පත්තුං අසක්කොන්තො සග්ගෙ නිබ්බත්තති.

Ein anderer ist verdienstvoll; er denkt: „Schon früher habe ich Verdienst erworben, weshalb ich jetzt glücklich bin; auch jetzt werde ich Verdienst wirken“, gibt die unrechte Lebensweise auf, erfüllt die drei guten Handlungsweisen und wird, da er die Heiligkeit nicht zu erreichen vermag, im Himmel wiedergeboren.

383. ආගතිඤ්චාති – ‘‘අසුකට්ඨානතො නාම ඉමෙ ආගතා’’ති එවං ආගතිඤ්ච. ගතිඤ්චාති ඉදානි ගන්තබ්බට්ඨානඤ්ච. චුතිඤ්චාති තතො චවනඤ්ච. උපපත්තිඤ්චාති තතො චුතානං පුන උපපත්තිඤ්ච. කිං සබ්බං තපං ගරහිස්සාමීති – ‘‘කෙන කාරණෙන ගරහිස්සාමි, ගරහිතබ්බමෙව හි මයං ගරහාම, පසංසිතබ්බං පසංසාම, න භණ්ඩිකං කරොන්තො මහාරජකො විය ධොතඤ්ච අධොතඤ්ච එකතො කරොමා’’ති දස්සෙති. ඉදානි තමත්ථං පකාසෙන්තො – ‘‘සන්ති කස්සප එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා’’තිආදිමාහ.

383. „Āgatiñca“ bedeutet: „Aus jenem Daseinsbereich sind diese gekommen“, so ist die Herkunft (āgati). „Gatiñca“ bedeutet die nun zu erreichende Daseinsstätte. „Cutiñca“ bedeutet das Verscheiden von dort. „Upapattiñca“ bedeutet die Wiedergeburt derer, die von dort wiederum verscheiden sind. „Kiṃ sabbaṃ tapaṃ garahissāmi“ (Warum sollte ich alle Askese tadeln?): Er zeigt auf: „Aus welchem Grund sollte ich tadeln? Wir tadeln nämlich nur das, was tadelnswert ist, und preisen das, was preiswürdig ist; wir machen es nicht wie ein großer Wäscher, der ein Kleiderbündel schnürt und dabei gewaschene und ungewaschene Kleidung zusammenbringt.“ Nun sagt er, um diesen Sinn zu verdeutlichen: „Es gibt, Kassapa, einige Asketen und Brahmanen“ usw.

384. යං තෙ එකච්චන්ති පඤ්චවිධං සීලං, තඤ්හි ලොකෙ න කොචි ‘‘න සාධූ’’ති වදති. පුන යං තෙ එකච්චන්ති පඤ්චවිධං වෙරං, තං න කොචි ‘‘සාධූ’’ති වදති. පුන යං තෙ එකච්චන්ති පඤ්චද්වාරෙ අසංවරං, තෙ කිර – ‘‘චක්ඛු නාම න නිරුන්ධිතබ්බං, චක්ඛුනා මනාපං රූපං දට්ඨබ්බ’’න්ති වදන්ති, එස නයො සොතාදීසු. පුන යං තෙ එකච්චන්ති පඤ්චද්වාරෙ සංවරං.

384. „Was jenes bei ihnen teilweise ist“ bezieht sich auf die fünffache Tugend; denn niemand in der Welt sagt dazu: „Das ist nicht gut“. Wiederum bezieht sich „was jenes bei ihnen teilweise ist“ auf die fünffache Feindschaft; dazu sagt niemand: „Das ist gut“. Wiederum bezieht sich „was jenes bei ihnen teilweise ist“ auf die mangelnde Beherrschung der fünf Tore; jene sagen nämlich: „Das Auge darf wahrlich nicht gehemmt werden, mit dem Auge soll man schöne Gestalten betrachten“; dies ist die Methode für das Ohr usw. Wiederum bezieht sich „was jenes bei ihnen teilweise ist“ auf die Beherrschung der fünf Tore.

එවං පරෙසං වාදෙන සහ අත්තනො වාදස්ස සමානාසමානතං දස්සෙත්වා ඉදානි අත්තනො වාදෙන සහ පරෙසං වාදස්ස සමානාසමානතං දස්සෙන්තො ‘‘යං මය’’න්තිආදිමාහ. තත්‍රාපි පඤ්චසීලාදිවසෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො.

Nachdem er so die Übereinstimmung und Nicht-Übereinstimmung seiner eigenen Lehre mit der Lehre anderer dargelegt hat, sagt er nun „Was wir …“ usw., um die Übereinstimmung und Nicht-Übereinstimmung der Lehre anderer mit seiner eigenen Lehre aufzuzeigen. Auch dabei ist der Sinn eben durch die fünffache Tugend usw. zu verstehen.

සමනුයුඤ්ජාපනකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Darlegung über das Befragen (Samanuyuñjāpana).

385. සමනුයුඤ්ජන්තන්ති [Pg.290] සමනුයුඤ්ජන්තු, එත්ථ ච ලද්ධිං පුච්ඡන්තො සමනුයුඤ්ජති නාම, කාරණං පුච්ඡන්තො සමනුගාහති නාම, උභයං පුච්ඡන්තො සමනුභාසති නාම. සත්ථාරා වා සත්ථාරන්ති සත්ථාරා වා සද්ධිං සත්ථාරං උපසංහරිත්වා – ‘‘කිං තෙ සත්ථා තෙ ධම්මෙ සබ්බසො පහාය වත්තති, උදාහු සමණො ගොතමො’’ති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො.

385. „Samanuyuñjanti“ bedeutet „sie mögen befragen“; dabei heißt ein Weiser, der nach der Ansicht fragt, „samanuyuñjati“; einer, der nach dem Grund fragt, heißt „samanugāhati“; einer, der nach beidem fragt, heißt „samanubhāsati“. „Satthārā vā satthāraṃ“ bedeutet, indem man den Lehrer mit dem Lehrer vergleicht: „Wie verhält es sich? Hat dein Lehrer jene Dinge gänzlich aufgegeben und wandelt so, oder wandelt der Asket Gotama so?“ Auch beim zweiten Wort (Sangha) gilt genau diese Methode.

ඉදානි තමත්ථං යොජෙත්වා දස්සෙන්තො – ‘‘යෙ ඉමෙසං භවත’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ අකුසලා අකුසලසඞ්ඛාතාති අකුසලා චෙව ‘‘අකුසලා’’ති ච සඞ්ඛාතා ඤාතා කොට්ඨාසං වා කත්වා ඨපිතාති අත්ථො. එස නයො සබ්බපදෙසු. අපි චෙත්ථ සාවජ්ජාති සදොසා. න අලමරියාති නිද්දොසට්ඨෙන අරියා භවිතුං නාලං අසමත්ථා.

Um nun diesen Sinn zu verknüpfen und aufzuzeigen, sagte er: „Welche für diese Herren …“ usw. Dabei bedeutet „akusalā akusalasaṅkhātā“, dass sie sowohl unheilsam sind als auch als „unheilsam“ bezeichnet, erkannt oder in diese Gruppe eingeordnet werden. Dies ist die Methode bei allen Begriffen. Zudem bedeutet hier „sāvajjā“ „mit Fehlern behaftet“. „Na alamariyā“ bedeutet, dass sie aufgrund des Sinnes der Makellosigkeit nicht fähig bzw. unvermögend sind, „edel“ (ariya) zu sein.

386-392. යං විඤ්ඤූ සමනුයුඤ්ජන්තාති යෙන විඤ්ඤූ අම්හෙ ච අඤ්ඤෙ ච පුච්ඡන්තා එවං වදෙය්‍යුං, තං ඨානං විජ්ජති, අත්ථි තං කාරණන්ති අත්ථො. යං වා පන භොන්තො පරෙ ගණාචරියාති පරෙ පන භොන්තො ගණාචරියා යං වා තං වා අප්පමත්තකං පහාය වත්තන්තීති අත්ථො. අම්හෙව තත්ථ යෙභුය්‍යෙන පසංසෙය්‍යුන්ති ඉදං භගවා සත්ථාරා සත්ථාරං සමනුයුඤ්ජනෙපි ආහ – සඞ්ඝෙන සංඝං සමනුයුඤ්ජනෙපි. කස්මා? සඞ්ඝපසංසායපි සත්ථුයෙව පසංසාසිද්ධිතො. පසීදමානාපි හි බුද්ධසම්පත්තියා සඞ්ඝෙ, සඞ්ඝසම්පත්තියා ච බුද්ධෙ පසීදන්ති, තථා හි භගවතො සරීරසම්පත්තිං දිස්වා, ධම්මදෙසනං වා සුත්වා භවන්ති වත්තාරො – ‘‘ලාභා වත භො සාවකානං යෙ එවරූපස්ස සත්ථු සන්තිකාවචරා’’ති, එවං බුද්ධසම්පත්තියා සඞ්ඝෙ පසීදන්ති. භික්ඛූනං පනාචාරගොචරං අභික්කමපටික්කමාදීනි ච දිස්වා භවන්ති වත්තාරො – ‘‘සන්තිකාවචරානං වත භො සාවකානං අයඤ්ච උපසමගුණො සත්ථු කීව රූපො භවිස්සතී’’ති, එවං සඞ්ඝසම්පත්තියා බුද්ධෙ පසීදන්ති. ඉති යා සත්ථුපසංසා, සා සඞ්ඝස්ස. යා සඞ්ඝස්ස පසංසා, සා සත්ථූති සඞ්ඝපසංසායපි සත්ථුයෙව පසංසාසිද්ධිතො භගවා ද්වීසුපි නයෙසු – ‘‘අම්හෙව තත්ථ යෙභුය්‍යෙන පසංසෙය්‍යු’’න්ති ආහ. සමණො ගොතමො ඉමෙ ධම්මෙ අනවසෙසං පහාය වත්තති, යං වා පන භොන්තො පරෙ ගණාචරියාතිආදීසුපි පනෙත්ථ අයමධිප්පායො – සම්පත්තසමාදානසෙතුඝාතවසෙන [Pg.291] හි තිස්සො විරතියො. තාසු සම්පත්තසමාදාන විරතිමත්තමෙව අඤ්ඤෙසං හොති, සෙතුඝාතවිරති පන සබ්බෙන සබ්බං නත්ථි. පඤ්චසු පන තදඞ්ගවික්ඛම්භනසමුච්ඡෙදපටිපස්සද්ධිනිස්සරණප්පහානෙසු අට්ඨසමාපත්තිවසෙන චෙව විපස්සනාමත්තවසෙන ච තදඞ්ගවික්ඛම්භනප්පහානමත්තමෙව අඤ්ඤෙසං හොති. ඉතරානි තීණි පහානානි සබ්බෙන සබ්බං නත්ථි. තථා සීලසංවරො, ඛන්තිසංවරො, ඤාණසංවරො, සතිසංවරො, වීරියසංවරොති පඤ්ච සංවරා, තෙසු පඤ්චසීලමත්තමෙව අධිවාසනඛන්තිමත්තමෙව ච අඤ්ඤෙසං හොති, සෙසං සබ්බෙන සබ්බං නත්ථි.

386-392. Der Ausdruck ‚Was die Weisen untersuchen‘ bedeutet: Es besteht die Möglichkeit, dass die Weisen aus einem bestimmten Grund, wenn sie uns oder andere befragen, so sprechen würden; dies ist die Bedeutung von ‚jener Grund ist vorhanden‘. Der Ausdruck ‚Oder aber, ihr ehrwürdigen anderen Gruppenführer‘ bedeutet: Jene anderen ehrwürdigen Ordenslehrer geben nur dieses oder jenes Geringfügige an Unheilsamem auf und verweilen so. Den Satz ‚Dass sie dort uns zumeist loben würden‘ sprach der Erhabene sowohl in Bezug auf die Untersuchung des Lehrers im Vergleich mit dem Lehrer als auch der Gemeinschaft mit der Gemeinschaft. Warum? Weil durch das Lob der Gemeinschaft zugleich die Vollendung des Lobes des Lehrers selbst bewirkt wird. Denn jene, die Vertrauen fassen, fassen aufgrund der Vollkommenheit des Buddha Vertrauen zur Gemeinschaft und aufgrund der Vollkommenheit der Gemeinschaft Vertrauen zum Buddha. Denn wenn sie die körperliche Vollkommenheit des Erhabenen sehen oder die Lehrdarlegung hören, gibt es Sprecher, die sagen: ‚Welch ein Gewinn wahrlich für die Jünger, die in der Nähe eines solchen Lehrers wandeln!‘ So fassen sie Vertrauen zur Gemeinschaft durch die Vollkommenheit des Buddha. Wenn sie hingegen den Wandel der Mönche in Bezug auf ihr Verhalten und ihren Umgang, ihr Gehen und Kommen usw. sehen, gibt es Sprecher, die sagen: ‚Wenn bei den Jüngern, die in seiner Nähe wandeln, schon diese Tugend der Ruhe vorhanden ist, wie beschaffen wird dann erst die Tugend der Ruhe des Lehrers sein!‘ So fassen sie Vertrauen zum Buddha durch die Vollkommenheit der Gemeinschaft. Somit ist das Lob, das dem Lehrer gilt, auch das der Gemeinschaft; und das Lob der Gemeinschaft ist das des Lehrers. Da also durch das Lob der Gemeinschaft das Lob des Lehrers selbst feststeht, sprach der Erhabene in beiden Methoden: ‚Sie würden dort uns zumeist loben.‘ In den Passagen wie ‚Der Asket Gotama verweilt, indem er diese Dinge restlos aufgegeben hat, während jene anderen ehrwürdigen Gruppenführer...‘ ist dies die Absicht: Es gibt drei Arten der Enthaltsamkeit (virati) nach Maßgabe des Zusammentreffens (sampatta), der Übernahme (samādāna) und der Vernichtung der Wurzeln (setughāta). Unter diesen kommt anderen nur die Enthaltsamkeit durch Zusammentreffen und Übernahme zu; die Enthaltsamkeit durch Vernichtung der Wurzeln fehlt ihnen völlig. Unter den fünf Arten des Aufgebens (pahāna) – durch die einzelnen Faktoren (tadaṅga), durch Unterdrückung (vikkhambhana), durch Vernichtung (samuccheda), durch Beruhigung (paṭipassaddhi) und durch Entkommen (nissaraṇa) – kommt anderen nur das Aufgeben durch Unterdrückung mittels der acht Errungenschaften (samāpatti) und das Aufgeben durch einzelne Faktoren mittels bloßer Einsicht (vipassanā) zu. Die übrigen drei Arten des Aufgebens fehlen ihnen gänzlich. Ebenso gibt es fünf Zügelungen (saṃvara): die Zügelung durch Sittlichkeit, durch Geduld, durch Wissen, durch Achtsamkeit und durch Tatkraft. Unter diesen kommt anderen nur das Maß der fünf Sittenregeln und das Maß der Geduld des Ertragens zu; der Rest fehlt ihnen völlig.

පඤ්ච ඛො පනිමෙ උපොසථුද්දෙසා, තෙසු පඤ්චසීලමත්තමෙව අඤ්ඤෙසං හොති. පාතිමොක්ඛසංවරසීලං සබ්බෙන සබ්බං නත්ථි. ඉති අකුසලප්පහානෙ ච කුසලසමාදානෙ ච, තීසු විරතීසු, පඤ්චසු පහානෙසු, පඤ්චසු සංවරෙසු, පඤ්චසු උද්දෙසෙසු, – ‘‘අහමෙව ච මය්හඤ්ච සාවකසඞ්ඝො ලොකෙ පඤ්ඤායති, මයා හි සදිසො සත්ථා නාම, මය්හං සාවකසඞ්ඝෙන සදිසො සඞ්ඝො නාම නත්ථී’’ති භගවා සීහනාදං නදති.

Es gibt ferner fünf Arten der Rezitation des Uposatha; unter diesen kommt anderen nur das Maß der fünf Sittenregeln zu. Die Sittenregel der Zügelung des Pātimokkha fehlt ihnen gänzlich. So brüllt der Erhabene den Löwenruf in Bezug auf das Aufgeben des Unheilsamen und das Ergreifen des Heilsamen, in den drei Enthaltsamkeiten, den fünf Arten des Aufgebens, den fünf Zügelungen und den fünf Rezitationen: ‚Ich selbst und meine Jüngergemeinschaft sind in der Welt wohlbekannt; denn es gibt keinen Lehrer, der mir gleichkommt, und keine Gemeinschaft, die meiner Jüngergemeinschaft gleichkommt.‘

අරියඅට්ඨඞ්ගිකමග්ගවණ්ණනා

Erläuterung des edlen achtfachen Pfades

393. එවං සීහනාදං නදිත්වා තස්ස සීහනාදස්ස අවිපරීතභාවාවබොධනත්ථං – ‘‘අත්ථි, කස්සප, මග්ගො’’තිආදිමාහ. තත්ථ මග්ගොති ලොකුත්තරමග්ගො. පටිපදාති පුබ්බභාගපටිපදා. කාලවාදීතිආදීනි බ්‍රහ්මජාලෙ වණ්ණිතානි. ඉදානි තං දුවිධං මග්ගඤ්ච පටිපදඤ්ච එකතො කත්වා දස්සෙන්තො – ‘‘අයමෙව අරියො’’තිආදිමාහ. ඉදං පන සුත්වා අචෙලො චින්තෙසි – ‘‘සමණො ගොතමො මය්හංයෙව මග්ගො ච පටිපදා ච අත්ථි, අඤ්ඤෙසං නත්ථීති මඤ්ඤති, හන්දස්සාහං අම්හාකම්පි මග්ගං කථෙමී’’ති. තතො අචෙලකපටිපදං කථෙසි. තෙනාහ – ‘‘එවං වුත්තෙ අචෙලො කස්සපො භගවන්තං එතදවොච…පෙ… උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරතී’’ති.

393. Nachdem der Erhabene so den Löwenruf ausgestoßen hatte, sprach er, um die Unfehlbarkeit dieses Löwenrufs verständlich zu machen: ‚Es gibt, Kassapa, einen Pfad...‘ usw. Dabei bezeichnet ‚Pfad‘ (magga) den überweltlichen Pfad. ‚Praxis‘ (paṭipadā) bezeichnet die vorbereitende Praxis. Begriffe wie ‚Zur rechten Zeit sprechend‘ (kālavādī) wurden bereits im Brahmajāla Sutta erläutert. Um nun diesen zweifachen Pfad und die Praxis als Einheit aufzuzeigen, sprach er: ‚Dies ist der edle...‘ usw. Als der nackte Asket Kassapa dies hörte, dachte er: ‚Der Asket Gotama meint, dass nur für ihn ein Pfad und eine Praxis existiert, für andere jedoch nicht. Wohlan, ich werde ihm nun auch unseren Pfad darlegen.‘ Daraufhin erklärte er die Praxis der nackten Asketen. Deshalb heißt es: ‚Als dies gesagt wurde, sprach der nackte Asket Kassapa zum Erhabenen... er verweilt der Übung des Untertauchens im Wasser hingegeben.‘

තපොපක්කමකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Abhandlung über die Askese-Praktiken

394. තත්ථ තපොපක්කමාති තපාරම්භා, තපකම්මානීති අත්ථො. සාමඤ්ඤසඞ්ඛාතාති සමණකම්මසඞ්ඛාතා. බ්‍රහ්මඤ්ඤසඞ්ඛාතාති බ්‍රාහ්මණකම්මසඞ්ඛාතා. අචෙලකොති නිච්චොලො, නග්ගොති අත්ථො. මුත්තාචාරොති විසට්ඨාචාරො, උච්චාරකම්මාදීසු ලොකියකුලපුත්තාචාරෙන විරහිතො [Pg.292] ඨිතකොව උච්චාරං කරොති, පස්සාවං කරොති, ඛාදති, භුඤ්ජති ච. හත්ථාපලෙඛනොති හත්ථෙ පිණ්ඩම්හි ඨිතෙ ජිව්හාය හත්ථං අපලිඛති, උච්චාරං වා කත්වා හත්ථස්මිඤ්ඤෙව දණ්ඩකසඤ්ඤී හුත්වා හත්ථෙන අපලිඛති. ‘‘භික්ඛාගහණත්ථං එහි, භන්තෙ’’ති වුත්තො න එතීති න එහිභද්දන්තිකො. ‘‘තෙන හි තිට්ඨ, භන්තෙ’’ති වුත්තොපි න තිට්ඨතීති නතිට්ඨභද්දන්තිකො. තදුභයම්පි කිර සො – ‘‘එතස්ස වචනං කතං භවිස්සතී’’ති න කරොති. අභිහටන්ති පුරෙතරං ගහෙත්වා ආහටං භික්ඛං, උද්දිස්සකතන්ති ‘‘ඉමං තුම්හෙ උද්දිස්ස කත’’න්ති එවං ආරොචිතං භික්ඛං. න නිමන්තනන්ති ‘‘අසුකං නාම කුලං වා වීථිං වා ගාමං වා පවිසෙය්‍යාථා’’ති එවං නිමන්තිතභික්ඛම්පි න සාදියති, න ගණ්හති. න කුම්භිමුඛාති කුම්භිතො උද්ධරිත්වා දිය්‍යමානං භික්ඛං න ගණ්හති. න කළොපිමුඛාති කළොපීති උක්ඛලි වා පච්ඡි වා, තතොපි න ගණ්හති. කස්මා? කුම්භිකළොපියො මං නිස්සාය කටච්ඡුනා පහාරං ලභන්තීති. න එළකමන්තරන්ති උම්මාරං අන්තරං කත්වා දිය්‍යමානං න ගණ්හති. කස්මා? ‘‘අයං මං නිස්සාය අන්තරකරණං ලභතී’’ති. දණ්ඩමුසලෙසුපි එසෙව නයො.

394. Dabei bedeutet 'tapopakkamā' der Beginn von Kasteiungspraktiken oder Handlungen der Buße. 'Sāmaññasaṅkhātā' bedeutet das, was man als die Arbeit eines Asketen bezeichnet. 'Brahmaññasaṅkhātā' bedeutet das, was man als die Arbeit eines Brahmanen bezeichnet. 'Acelako' meint jemanden ohne Gewand, also nackt. 'Muttācāro' bedeutet jemanden mit einer ungezügelten Lebensweise; er ist frei von dem Anstand eines weltlichen Sohnes aus guter Familie, etwa bei der Notdurft, und verrichtet im Stehen sein Geschäft, uriniert, kaut oder isst. 'Hatthāpalekhano' bedeutet, dass er sich die Hand mit der Zunge ableckt, wenn der Speiseklumpen in der Hand zu Ende ist, oder dass er nach der Notdurft mit der Hand über die Hand kratzt oder wischt, als hielte er ein Stöckchen. Wenn man ihm sagt: 'Kommen Sie bitte für die Almosen, Herr', kommt er nicht; daher ist er ein 'na ehibhaddantiko'. Wenn man ihm sagt: 'Dann bleiben Sie bitte stehen, Herr', bleibt er nicht stehen; daher ist er ein 'na tiṭṭhabhaddantiko'. Man sagt, er tut beides nicht, weil er denkt: 'Damit würde ich dem Wort dieses Laien folgen'. 'Abhihaṭaṃ' bezieht sich auf Almosen, die herbeigebracht wurden, bevor er selbst ankam. 'Uddissakataṃ' bezieht sich auf Almosen, bei denen angekündigt wurde: 'Dies wurde eigens für Sie zubereitet'. 'Na nimantanaṃ' bedeutet, dass er keine Einladung zu Almosen annimmt, wenn man sagt: 'Bitte betreten Sie jenes Haus, jene Straße oder jenes Dorf'. 'Na kumbhimukhā' bedeutet, dass er keine Speise annimmt, die aus einem Topf geschöpft wird. 'Na kaḷopimukhā' bedeutet, dass er keine Speise aus einem Reiskorb oder Topf annimmt. Warum nimmt er sie nicht an? Weil er denkt: 'Wegen mir wird dieser Topf oder Korb mit einem Löffel oder einer Kelle geschlagen'. 'Na eḷakamantaraṃ' bedeutet, dass er keine Speise annimmt, die über eine Türschwelle hinweg gereicht wird. Warum nicht? Weil er denkt: 'Wegen mir dient diese Schwelle als Trennung'. Dasselbe gilt bei Stöcken oder Mörserkeulen.

ද්වින්නන්ති ද්වීසු භුඤ්ජමානෙසු එකස්මිං උට්ඨාය දෙන්තෙ න ගණ්හති. කස්මා? ‘‘එකස්ස කබළන්තරායො හොතී’’ති. න ගබ්භිනියාතිආදීසු පන ‘‘ගබ්භිනියා කුච්ඡියං දාරකො කිලමති. පායන්තියා දාරකස්ස ඛීරන්තරායො හොති, පුරිසන්තරගතාය රතිඅන්තරායො හොතී’’ති න ගණ්හති. සංකිත්තීසූති සංකිත්තෙත්වා කතභත්තෙසු, දුබ්භික්ඛසමයෙ කිර අචෙලකසාවකා අචෙලකානං අත්ථාය තතො තතො තණ්ඩුලාදීනි සමාදපෙත්වා භත්තං පචන්ති. උක්කට්ඨො අචෙලකො තතොපි න පටිග්ගණ්හති. න යත්ථ සාති යත්ථ සුනඛො – ‘‘පිණ්ඩං ලභිස්සාමී’’ති උපට්ඨිතො හොති, තත්ථ තස්ස අදත්වා ආහටං න ගණ්හති. කස්මා? එතස්ස පිණ්ඩන්තරායො හොතීති. සණ්ඩසණ්ඩචාරිනීති සමූහසමූහචාරිනී, සචෙ හි අචෙලකං දිස්වා – ‘‘ඉමස්ස භික්ඛං දස්සාමා’’ති මනුස්සා භත්තගෙහං පවිසන්ති, තෙසු ච පවිසන්තෙසු කළොපිමුඛාදීසු නිලීනා මක්ඛිකා උප්පතිත්වා සණ්ඩසණ්ඩා චරන්ති, තතො ආහටං භික්ඛං න ගණ්හති. කස්මා? මං නිස්සාය මක්ඛිකානං ගොචරන්තරායො ජාතොති.

'Dvinnaṃ' bedeutet, dass er keine Speise annimmt, wenn zwei Personen essen und eine davon aufsteht, um ihm etwas zu geben. Warum nicht? Weil er denkt: 'Dies würde den Bissen des anderen unterbrechen'. Bei 'na gabbhiniyā' usw. ist die Bedeutung so zu verstehen: Er nimmt keine Speise an, weil er denkt: 'Das Kind im Leib der Schwangeren wird leiden; bei einer Stillenden wird die Milch für das Kind unterbrochen; bei einer Frau in Begleitung eines Mannes wird das sexuelle Vergnügen unterbrochen'. 'Saṃkittīsū' bezieht sich auf Speisen, die durch gemeinschaftliche Sammlungen vorbereitet wurden. Man sagt, dass in Zeiten einer Hungersnot die Anhänger der Acelakas für deren Wohl Getreide und anderes von verschiedenen Häusern einsammeln und daraus Mahlzeiten kochen. Ein besonders strenger Acelaka nimmt selbst von dieser gemeinschaftlich bereiteten Speise nichts an. 'Na yattha sā' bedeutet, dass er dort, wo ein Hund in der Erwartung 'Ich werde einen Brocken erhalten' bereitsteht, keine Speise annimmt, die herbeigebracht wurde, ohne sie dem Hund zu geben. Warum nicht? Weil er denkt: 'Dies würde dem Hund die Mahlzeit wegnehmen'. 'Saṇḍasaṇḍacārinī' bedeutet solche, die in Schwärmen umherziehen. Wenn nämlich Menschen den Acelaka sehen und mit der Absicht 'Wir wollen ihm Almosen geben' in die Küche gehen, und während sie hineingehen, fliegen die Fliegen, die an den Topfmündungen saßen, auf und schwärmen umher; dann nimmt er die von dort gebrachte Speise nicht an. Warum nicht? Weil er denkt: 'Wegen mir wurde das Nahrungsrevier der Fliegen gestört'.

ථුසොදකන්ති [Pg.293] සබ්බසස්සසම්භාරෙහි කතං සොවීරකං. එත්ථ ච සුරාපානමෙව සාවජ්ජං, අයං පන සබ්බෙසුපි සාවජ්ජසඤ්ඤී. එකාගාරිකොති යො එකස්මිංයෙව ගෙහෙ භික්ඛං ලභිත්වා නිවත්තති. එකාලොපිකොති යො එකෙනෙව ආලොපෙන යාපෙති. ද්වාගාරිකාදීසුපි එසෙව නයො. එකිස්සාපි දත්තියාති එකාය දත්තියා. දත්ති නාම එකා ඛුද්දකපාති හොති, යත්ථ අග්ගභික්ඛං පක්ඛිපිත්වා ඨපෙන්ති. එකාහිකන්ති එකදිවසන්තරිකං. අද්ධමාසිකන්ති අද්ධමාසන්තරිකං. පරියායභත්තභොජනන්ති වාරභත්තභොජනං, එකාහවාරෙන ද්වීහවාරෙන සත්තාහවාරෙන අඩ්ඪමාසවාරෙනාති එවං දිවසවාරෙන ආගතභත්තභොජනං.

'Thusodakanti' ist Sauersaft (Essigtrank), der aus allen Getreidearten hergestellt wurde. Hierbei ist eigentlich nur der Genuss von berauschenden Getränken tadelnswert; dieser Acelaka jedoch empfindet alles, auch Fisch und Fleisch, als tadelnswert. Ein 'Ekāgāriko' ist einer, der seine Almosenrunde beendet, sobald er in nur einem Haus Speise erhalten hat. 'Ekālopiko' ist einer, der sich mit nur einem Bissen begnügt. Bei den Begriffen wie 'Zwei-Häuser-Gänger' usw. ist das Prinzip dasselbe. 'Ekissāpi dattiyā' bedeutet von einer einzigen kleinen Schale. Eine 'Datti' ist eine kleine flache Schale, in die man die vorzüglichste Opferspeise legt. 'Ekāhikaṃ' bedeutet, dass man mit einem Tag Abstand (jeden zweiten Tag) isst. 'Addhamāsikaṃ' bedeutet im Abstand von einem halben Monat. 'Pariyāyabhattabhojanaṃ' ist das Essen im Turnus, also eine Mahlzeit, die im Rhythmus von einem Tag, zwei Tagen, sieben Tagen oder einem halben Monat eingenommen wird.

395. සාකභක්ඛොති අල්ලසාකභක්ඛො. සාමාකභක්ඛොති සාමාකතණ්ඩුලභක්ඛො. නීවාරාදීසු නීවාරො නාම අරඤ්ඤෙ සයංජාතා වීහිජාති. දද්දුලන්ති චම්මකාරෙහි චම්මං ලිඛිත්වා ඡඩ්ඩිතකසටං. හටං වුච්චති සිලෙසොපි සෙවාලොපි. කණන්ති කුණ්ඩකං. ආචාමොති භත්තඋක්ඛලිකාය ලග්ගො ඣාමකඔදනො, තං ඡඩ්ඩිතට්ඨානතොව ගහෙත්වා ඛාදති, ‘‘ඔදනකඤ්ජිය’’න්තිපි වදන්ති. පිඤ්ඤාකාදයො පාකටා එව. පවත්තඵලභොජීති පතිතඵලභොජී.

395. 'Sākabhakkhoti' bedeutet, dass er sich von frischem Gemüse ernährt. 'Sāmākabhakkhoti' bedeutet, dass seine Nahrung aus Hirse (Sāmāka-Reis) besteht. Bei 'Nīvāra' handelt es sich um eine im Wald wild wachsende Getreideart. 'Daddulaṃ' sind Lederabfälle, die von Gerbern abgeschabt und weggeworfen wurden. Sowohl Baumharz als auch Algen werden als 'Haṭaṃ' bezeichnet. 'Kaṇaṃ' ist feine Reiskleie oder Bruchreis. 'Ācāmo' ist die angebrannte Reiskruste, die am Topf haftet; er nimmt sie von dort, wo sie weggeworfen wurde, und isst sie; man nennt es auch Reiswasser. Dinge wie Sesam-Presskuchen sind allgemein bekannt. 'Pavattaphalabhojī' bedeutet, dass er sich ausschließlich von Früchten ernährt, die von selbst herabgefallen sind.

396. සාණානීති සාණවාකචොළානි. මසාණානීති මිස්සකචොළානි. ඡවදුස්සානීති මතසරීරතො ඡඩ්ඩිතවත්ථානි, එරකතිණාදීනි වා ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනානි. පංසුකූලානීති පථවියං ඡඩ්ඩිතනන්තකානි. තිරීටානීති රුක්ඛතචවත්ථානි. අජිනන්ති අජිනමිගචම්මං. අජිනක්ඛිපන්ති තදෙව මජ්ඣෙ ඵාලිතකං. කුසචීරන්ති කුසතිණානි ගන්ථෙත්වා කතචීරං. වාකචීරඵලකචීරෙසුපි එසෙව නයො. කෙසකම්බලන්ති මනුස්සකෙසෙහි කතකම්බලං. යං සන්ධාය වුත්තං –

396. 'Sāṇānī' sind Gewänder aus Hanf- oder Leinenfasern. 'Masāṇānī' sind Gewänder aus Mischgewebe. 'Chavadussānī' sind Gewänder, die von Leichen weggeworfen wurden, oder Kleidung, die aus geflochtenem Gras (wie Eraka-Gras) hergestellt wurde. 'Paṃsukူlānī' sind weggeworfene Stofffetzen, die auf der Erde liegen. 'Tirīṭānī' sind Gewänder aus Baumrinde. 'Ajinanti' ist das Fell eines Antilopenbocks (eines schwarzen Rehs). 'Ajinakkhipanti' ist genau dieses Fell, wenn es in der Mitte geschlitzt ist. 'Kusacīranti' ist ein Gewand, das aus Kusa-Gras geflochten wurde. Bei Gewändern aus Bastfasern oder Holzplättchen gilt dasselbe Prinzip. 'Kesakambalanti' ist eine Decke, die aus Menschenhaaren gefertigt wurde. Darauf bezieht sich das Wort:

‘‘සෙය්‍යථාපි භික්ඛවෙ, යානි කානිචි තන්තාවුතානි වත්ථානි, කෙසකම්බලො තෙසං පටිකිට්ඨො අක්ඛායති. කෙසකම්බලො, භික්ඛවෙ, සීතෙ සීතො, උණ්හෙ උණ්හො අප්පග්ඝො ච දුබ්බණ්ණො ච දුග්ගන්ධො දුක්ඛසම්ඵස්සො’’ති.

"Mönche, wie auch immer geartete gewebte Stoffe es gibt, unter ihnen gilt die Decke aus Menschenhaaren als die schlechteste. Mönche, eine Haardecke ist bei Kälte kalt, bei Hitze heiß, sie ist billig, hässlich im Aussehen, übelriechend und unangenehm bei Berührung."

වාළකම්බලන්ති [Pg.294] අස්සවාලෙහි කතකම්බලං. උලූකපක්ඛිකන්ති උලූකපක්ඛානි ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනං. උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තොති උක්කුටිකවීරියං අනුයුත්තො, ගච්ඡන්තොපි උක්කුටිකොව හුත්වා උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා ගච්ඡති. කණ්ටකාපස්සයිකොති අයකණ්ටකෙ වා පකතිකණ්ටකෙ වා භූමියං කොට්ටෙත්වා තත්ථ චම්මං අත්ථරිත්වා ඨානචඞ්කමාදීනි කරොති. සෙය්‍යන්ති සයන්තොපි තත්ථෙව සෙය්‍යං කප්පෙති. ඵලකසෙය්‍යන්ති රුක්ඛඵලකෙ සෙය්‍යං. ථණ්ඩිලසෙය්‍යන්ති ථණ්ඩිලෙ උච්චෙ භූමිඨානෙ සෙය්‍යං. එකපස්සයිකොති එකපස්සෙනෙව සයති. රජොජල්ලධරොති සරීරං තෙලෙන මක්ඛිත්වා රජුට්ඨානට්ඨානෙ තිට්ඨති, අථස්ස සරීරෙ රජොජල්ලං ලග්ගති, තං ධාරෙති. යථාසන්ථතිකොති ලද්ධං ආසනං අකොපෙත්වා යදෙව ලභති, තත්ථෙව නිසීදනසීලො. වෙකටිකොති විකටඛාදනසීලො. විකටන්ති ගූථං වුච්චති. අපානකොති පටික්ඛිත්තසීතුදකපානො. සායං තතියමස්සාති සායතතියකං. පාතො, මජ්ඣන්හිකෙ, සායන්ති දිවසස්ස තික්ඛත්තුං පාපං පවාහෙස්සාමීති උදකොරොහනානුයොගං අනුයුත්තො විහරතීති.

„Vāḷakambalaṃ“ bezeichnet eine aus Rosshaar gefertigte Decke. „Ulūkapakkhikaṃ“ bedeutet ein Kleidungsstück, das durch das Zusammenknüpfen von Eulenfedern hergestellt wurde. „Ukkuṭikappadhānamanuyutto“ bezeichnet jemanden, der in der Anstrengung des Hockens verharrt; selbst beim Gehen bewegt er sich nur in der Hocke fort, indem er hüpfend voranspringt. „Kaṇṭakāpassayiko“ bedeutet, dass er entweder eiserne Dornen oder natürliche Dornen in die Erde schlägt, darüber ein Fell ausbreitet und darauf Übungen wie Stehen oder Gehmeditation vollzieht. „Seyyaṃ“ bedeutet, dass er selbst beim Schlafen sein Lager genau dort auf jenen Dornen aufschlägt. „Phalakaseyyaṃ“ bezeichnet das Schlafen auf einem Holzbrett. „Thaṇḍilaseyyaṃ“ bedeutet das Schlafen auf dem nackten Boden an einem erhöhten Ort. „Ekapassayiko“ bedeutet, dass er nur auf einer Körperseite schläft. „Rajojalladharo“ bedeutet, dass er seinen Körper mit Öl einreibt und sich an staubigen Orten aufhält, sodass Schmutz und Staub an seinem Körper haften bleiben, welchen er dann trägt. „Yathāsanthatiko“ bedeutet, dass er den Sitzplatz, den er vorfindet, nicht verändert; er ist gewohnt, sich genau dort niederzusetzen, wo er einen Platz erhält. „Vekaṭiko“ bezeichnet jemanden, der gewohnt ist, Unreines (Exkremente) zu essen; „Vikaṭa“ wird hier für Exkremente verwendet. „Apānako“ bedeutet, dass er das Trinken von kaltem Wasser abgelehnt hat. „Sāyaṃ tatiyamassa“ bedeutet „dreimal am Abend“ (was sich auf die dritte Waschung bezieht). In der Absicht, „dreimal am Tag – morgens, mittags und abends – werde ich das Übel fortwaschen“, verweilt er hingegeben der Übung des rituellen Untertauchens im Wasser.

තපොපක්කමනිරත්ථකතාවණ්ණනා

Abhandlung über die Nutzlosigkeit der asketischen Bußübungen

397. අථ භගවා සීලසම්පදාදීහි විනා තෙසං තපොපක්කමානං නිරත්ථකතං දස්සෙන්තො – ‘‘අචෙලකො චෙපි කස්සප හොතී’’තිආදිමාහ. තත්ථ ආරකා වාති දූරෙයෙව. අවෙරන්ති දොසවෙරවිරහිතං. අබ්‍යාපජ්ජන්ති දොමනස්සබ්‍යාපජ්ජරහිතං.

397. Hierauf sprach der Erhabene, um die Nutzlosigkeit jener asketischen Bemühungen aufzuzeigen, wenn sie ohne die Vollkommenheit der Tugend und dergleichen ausgeführt werden: „Selbst wenn ein Asket, o Kassapa, nackt ist...“ und so weiter. Dabei bedeutet „ārakā vā“: weit entfernt. „Averaṃ“ bedeutet frei von der Feindschaft des Hasses. „Abyāpajjaṃ“ bedeutet frei von dem Unheil des bösen Willens (Domanassa).

398. දුක්කරං, භො ගොතමාති ඉදං කස්සපො ‘‘මයං පුබ්බෙ එත්තකමත්තං සාමඤ්ඤඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤඤ්චාති විචරාම, තුම්හෙ පන අඤ්ඤංයෙව සාමඤ්ඤඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤඤ්ච වදථා’’ති දීපෙන්තො ආහ. පකති ඛො එසාති පකතිකථා එසා. ඉමාය ච, කස්සප, මත්තායාති ‘‘කස්සප යදි ඉමිනා පමාණෙන එවං පරිත්තකෙන පටිපත්තික්කමෙන සාමඤ්ඤං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤං වා දුක්කරං සුදුක්කරං නාම අභවිස්ස, තතො නෙතං අභවිස්ස කල්ලං වචනාය දුක්කරං සාමඤ්ඤ’’න්ති අයමෙත්ථ පදසම්බන්ධෙන සද්ධිං අත්ථො. එතෙන නයෙන සබ්බත්ථ පදසම්බන්ධො වෙදිතබ්බො.

398. „Schwer ist das zu tun, o Gotama“: Dies sagte Kassapa, um zu verdeutlichen: „Früher zogen wir umher im Glauben, dass bereits dieses Maß an Askese, wie Nacktheit und dergleichen, das wahre Mönchs- und Brahmanentum ausmache; Ihr aber erklärt etwas ganz anderes, wie Liebende Güte (Mettā) und dergleichen, zum wahren Mönchs- und Brahmanentum.“ „Pakati kho esā“ bedeutet: Dies ist eine allgemein übliche Redeweise. „Imāya ca, kassapa, mattāyā“ bedeutet: „Kassapa, wenn durch dieses Maß, durch eine so geringfügige Übungsabfolge wie Nacktheit etc., das Mönchs- oder Brahmanentum als 'schwer' oder 'sehr schwer zu tun' bezeichnet würde, dann wäre es nicht angemessen zu sagen: 'Schwer ist das Mönchtum'.“ Dies ist hier der Sinn im Zusammenhang mit den ergänzten Begründungsworten. Auf diese Weise ist der Satzbau an allen Stellen zu verstehen.

399. දුජ්ජානොති [Pg.295] ඉදම්පි සො ‘‘මයං පුබ්බෙ එත්තකෙන සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා හොතීති විචරාම, තුම්හෙ පන අඤ්ඤථා වදථා’’ති ඉදං සන්ධායාහ. අථස්ස භගවා තං පකතිවාදං පටික්ඛිපිත්වා සභාවතොව දුජ්ජානභාවං ආවිකරොන්තො පුනපි – ‘‘පකති ඛො’’තිආදිමාහ. තත්‍රාපි වුත්තනයෙනෙව පදසම්බන්ධං කත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො.

399. „Schwer zu erkennen“: Auch dies sagte er (Kassapa) mit der Absicht: „Früher zogen wir umher im Glauben, dass man bereits durch ein solches Maß an Praxis ein wahrer Asket oder Brahman sei; Ihr aber lehrt dies anders.“ Daraufhin wies der Erhabene jene allgemeine Redeweise zurück und legte dar, dass die Natur eines wahren Asketen oder Brahmanen tatsächlich schwer zu erkennen sei, und sagte erneut: „Es ist natürlich...“ und so weiter. Auch dort ist der Sinn zu verstehen, indem man den Satzbau nach der bereits erklärten Methode vornimmt.

සීලසමාධිපඤ්ඤාසම්පදාවණ්ණනා

Abhandlung über die Vollkommenheit von Tugend, Konzentration und Weisheit

400-401. කතමා පන සා, භො ගොතමාති කස්මා පුච්ඡති. අයං කිර පණ්ඩිතො භගවතො කථෙන්තස්සෙව කථං උග්ගහෙසි, අථ අත්තනො පටිපත්තියා නිරත්ථකතං විදිත්වා සමණො ගොතමො – ‘‘තස්ස ‘චායං සීලසම්පදා, චිත්තසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා අභාවිතා හොති අසච්ඡිකතා, අථ ඛො සො ආරකාව සාමඤ්ඤා’තිආදිමාහ. හන්ද දානි නං තා සම්පත්තියො පුච්ඡාමී’’ති සීලසම්පදාදිවිජානනත්ථං පුච්ඡති. අථස්ස භගවා බුද්ධුප්පාදං දස්සෙත්වා තන්තිධම්මං කථෙන්තො තා සම්පත්තියො දස්සෙතුං – ‘‘ඉධ කස්සපා’’තිආදිමාහ. ඉමාය ච කස්සප සීලසම්පදායාති ඉදං අරහත්තඵලමෙව සන්ධාය වුත්තං. අරහත්තඵලපරියොසානඤ්හි භගවතො සාසනං. තස්මා අරහත්තඵලසම්පයුත්තාහි සීලචිත්තපඤ්ඤාසම්පදාහි අඤ්ඤා උත්තරිතරා වා පණීතතරා වා සීලාදිසම්පදා නත්ථීති ආහ.

400-401. „Welche aber ist diese, o Gotama?“ Warum fragt er dies? Es heißt, dass dieser Weise (Kassapa) die Worte des Erhabenen noch während sie gesprochen wurden, erfasste; er erkannte die Nutzlosigkeit seiner eigenen Praxis, als der Asket Gotama die Worte sprach: „Dessen Vollkommenheit der Tugend... der Konzentration... der Weisheit ist nicht entfaltet... so ist er weit entfernt vom Mönchtum.“ Er dachte: „Wohlan, nun werde ich ihn nach diesen Vollkommenheiten fragen“, und fragte, um die Vollkommenheit der Tugend usw. zu verstehen. Daraufhin zeigte der Erhabene das Erscheinen eines Buddhas auf, verkündete die kanonische Lehre und sagte: „Hier, Kassapa...“, um jene Vollkommenheiten darzulegen. Mit den Worten „durch diese Vollkommenheit der Tugend, o Kassapa“ ist die Frucht der Heiligkeit (Arahattaphala) gemeint. Denn die Lehre des Erhabenen hat die Frucht der Heiligkeit als Ziel. Daher sagte er, dass es neben der mit der Frucht der Heiligkeit verbundenen Vollkommenheit von Tugend, Geist und Weisheit keine andere Vollkommenheit gibt, die höher oder edler wäre.

සීහනාදකථාවණ්ණනා

Abhandlung über den Löwenruf

402. එවඤ්ච පන වත්වා ඉදානි අනුත්තරං මහාසීහනාදං නදන්තො – ‘‘සන්ති කස්සප එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා’’තිආදිමාහ. තත්ථ අරියන්ති නිරුපක්කිලෙසං පරමවිසුද්ධං. පරමන්ති උත්තමං, පඤ්චසීලානි හිආදිං කත්වා යාව පාතිමොක්ඛසංවරසීලා සීලමෙව, ලොකුත්තරමග්ගඵලසම්පයුත්තං පන පරමසීලං නාම. නාහං තත්ථාති තත්ථ සීලෙපි පරමසීලෙපි අහං අත්තනො සමසමං මම සීලසමෙන සීලෙන මයා සමං පුග්ගලං න පස්සාමීති අත්ථො. අහමෙව තත්ථ භිය්‍යොති අහමෙව තස්මිං සීලෙ උත්තමො. කතමස්මිං? යදිදං අධිසීලන්ති යං එතං උත්තමං සීලන්ති අත්ථො. ඉති ඉමං පඨමං සීහනාදං නදති.

402. Nachdem er dies so dargelegt hatte, stieß er nun den unübertroffenen großen Löwenruf aus und sagte: „Es gibt, Kassapa, einige Asketen und Brahmanen...“. Darin bedeutet „ariyaṃ“ frei von Trübungen (Upakkilesa) oder aufgrund dieser Freiheit vollkommen rein. „Paramaṃ“ bedeutet das Höchste. Zur Erläuterung: Angefangen bei den fünf Tugendregeln bis hin zur Tugend der Zügelung durch das Pātimokkha spricht man von gewöhnlicher Tugend; die mit dem überweltlichen Pfad und dessen Frucht verbundene Tugend jedoch wird als „höchste Tugend“ bezeichnet. „Nāhaṃ tattha“ bedeutet: Weder in jener gewöhnlichen Tugend noch in jener höchsten Tugend sehe ich jemanden, der mir an Tugend gleichkäme oder mir ebenbürtig wäre. „Ahameva tattha bhiyyo“ bedeutet: Ich allein bin in jener Tugend der Höchste. In welcher? „Yadidaṃ adhisīlaṃ“ – in jener, die die höchste Tugend (Adhisīla) ist. So stößt er diesen ersten Löwenruf aus.

තපොජිගුච්ඡවාදාති [Pg.296] යෙ තපොජිගුච්ඡං වදන්ති. තත්ථ තපතීති තපො, කිලෙසසන්තාපකවීරියස්සෙතං නාමං, තදෙව තෙ කිලෙසෙ ජිගුච්ඡතීති ජිගුච්ඡා. අරියා පරමාති එත්ථ නිද්දොසත්තා අරියා, අට්ඨආරම්භවත්ථුවසෙනපි උප්පන්නා විපස්සනාවීරියසඞ්ඛාතා තපොජිගුච්ඡා තපොජිගුච්ඡාව, මග්ගඵලසම්පයුත්තා පරමා නාම. අධිජෙගුච්ඡන්ති ඉධ ජිගුච්ඡභාවො ජෙගුච්ඡං, උත්තමං ජෙගුච්ඡං අධිජෙගුච්ඡං, තස්මා යදිදං අධිජෙගුච්ඡං, තත්ථ අහමෙව භිය්‍යොති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. පඤ්ඤාධිකාරෙපි කම්මස්සකතාපඤ්ඤා ච විපස්සනාපඤ්ඤා ච පඤ්ඤා නාම, මග්ගඵලසම්පයුත්තා පරමා පඤ්ඤා නාම. අධිපඤ්ඤන්ති එත්ථ ලිඞ්ගවිපල්ලාසො වෙදිතබ්බො, අයං පනෙත්ථත්ථො – යායං අධිපඤ්ඤා නාම අහමෙව තත්ථ භිය්‍යොති විමුත්තාධිකාරෙ තදඞ්ගවික්ඛම්භනවිමුත්තියො විමුත්ති නාම, සමුච්ඡෙදපටිපස්සද්ධිනිස්සරණවිමුත්තියො පන පරමා විමුත්තීති වෙදිතබ්බා. ඉධාපි ච යදිදං අධිවිමුත්තීති යා අයං අධිවිමුත්ති, අහමෙව තත්ථ භිය්‍යොති අත්ථො.

Die Bezeichnung 'Lehrer der Kasteiungsscheu' (tapojigucchavādā) bezieht sich auf jene, die über die Scheu vor Befleckungen durch Askese (tapojiguccha) sprechen. Dabei bedeutet 'tapo' (Askese/Erhitzung) jene Energie, welche die Befleckungen verbrennt; dies ist ein Name für die Energie, die Kilesas verzehrt. Genau jene Energie, welche diese Befleckungen verabscheut, wird 'jigucchā' (Scheu/Abscheu) genannt. 'Edel und höchst' (ariyā paramā) bedeutet hier: 'edel' aufgrund der Makellosigkeit von Befleckungen. Die durch die acht Anlässe der Tatkraft entstandene Kasteiungsscheu, bekannt als Energie der Einsicht (vipassanāvīriya), wird lediglich als Kasteiungsscheu bezeichnet; jene jedoch, die mit Pfad und Frucht verbunden ist, wird als 'höchste' bezeichnet. Bei dem Begriff 'überlegene Scheu' (adhijeguccha) bedeutet 'jeguccha' der Zustand des Abscheus; die überragende Scheu ist die 'adhijeguccha'. Daher ist der Sinn hier so zu verstehen: 'Was immer es an überlegener Scheu gibt, darin bin ich selbst der Überlegene'. Auch im Abschnitt über die Weisheit (paññā) werden die Weisheit über die Eigenverantwortung für das Kamma (kammassakatāpaññā) und die Einsichtsweisheit (vipassanāpaññā) einfach 'Weisheit' genannt, während die mit Pfad und Frucht verbundene Weisheit die 'höchste Weisheit' ist. Bei 'Adhipaññā' (höhere Weisheit) ist eine Vertauschung des Geschlechts (liṅgavipallāso) zu beachten; der Sinn ist: 'Was immer es an sogenannter höherer Weisheit gibt, darin bin ich selbst der Überlegene'. Im Abschnitt über die Befreiung (vimutti) werden die zeitweilige Befreiung (tadaṅgavimutti) und die Befreiung durch Unterdrückung (vikkhambhanavimutti) einfach 'Befreiung' genannt; die Befreiung durch Vernichtung (samuccheda), durch Stillstellung (paṭipassaddhi) und durch Entkommen (nissaraṇa) hingegen sind als 'höchste Befreiung' zu verstehen. Auch hier bedeutet 'adhivimutti' (höhere Befreiung): 'Was immer es an höherer Befreiung gibt, darin bin ich selbst der Überlegene'.

403. සුඤ්ඤාගාරෙති සුඤ්ඤෙ ඝරෙ, එකකොව නිසීදිත්වාති අධිප්පායො. පරිසාසු චාති අට්ඨසු පරිසාසු. වුත්තම්පි චෙතං –

403. 'In einem leeren Haus' (suññāgāre) bedeutet in einem Haus, das leer von Menschen ist, dort allein sitzend; dies ist die Absicht. 'In Versammlungen' (parisāsu ca) bedeutet in den acht Arten von Versammlungen. Dies wurde auch so gesagt:

‘‘චත්තාරිමානි, සාරිපුත්ත, තථාගතස්ස වෙසාරජ්ජානි. යෙහි වෙසාරජ්ජෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදතී’’ති (ම. නි. 1.150) සුත්තං විත්ථාරෙතබ්බං.

'Diese vier Arten der Unerschrockenheit des Tathagata gibt es, Sāriputta. Ausgestattet mit dieser Unerschrockenheit beansprucht der Tathagata seine überragende Stellung, stößt in den Versammlungen seinen Löwenruf aus' (M.I.150) – dieser Suttentext ist ausführlich darzulegen.

පඤ්හඤ්ච නං පුච්ඡන්තීති පණ්ඩිතා දෙවමනුස්සා නං පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා පුච්ඡන්ති. බ්‍යාකරොතීති තඞ්ඛණඤ්ඤෙව විස්සජ්ජෙසි. චිත්තං ආරාධෙතීති පඤ්හාවිස්සජ්ජනෙන මහාජනස්ස චිත්තං පරිතොසෙතියෙව. නො ච ඛො සොතබ්බං මඤ්ඤන්තීති චිත්තං ආරාධෙත්වා කථෙන්තස්සපිස්ස වචනං පරෙ සොතබ්බං න මඤ්ඤන්තීති, එවඤ්ච වදෙය්‍යුන්ති අත්ථො. සොතබ්බඤ්චස්ස මඤ්ඤන්තීති දෙවාපි මනුස්සාපි මහන්තෙනෙව උස්සාහෙන සොතබ්බං මඤ්ඤන්ති. පසීදන්තීති සුපසන්නා කල්ලචිත්තා මුදුචිත්තා හොන්ති. පසන්නාකාරං කරොන්තීති න මුද්ධප්පසන්නාව හොන්ති, පණීතානි චීවරාදීනි වෙළුවනවිහාරාදයො ච මහාවිහාරෙ පරිච්චජන්තා පසන්නාකාරං කරොන්ති. තථත්තායාති යං සො ධම්මං දෙසෙති තථා භාවාය, ධම්මානුධම්මපටිපත්තිපූරණත්ථාය පටිපජ්ජන්තීති අත්ථො. තථත්තාය ච පටිපජ්ජන්තීති තථභාවාය පටිපජ්ජන්ති, තස්ස හි [Pg.297] භගවතො ධම්මං සුත්වා කෙචි සරණෙසු කෙචි පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨහන්ති, අපරෙ නික්ඛමිත්වා පබ්බජන්ති. පටිපන්නා ච ආරාධෙන්තීති තඤ්ච පන පටිපදං පටිපන්නා පූරෙතුං සක්කොන්ති, සබ්බාකාරෙන පන පූරෙන්ති, පටිපත්තිපූරණෙන තස්ස භොතො ගොතමස්ස චිත්තං ආරාධෙන්තීති වත්තබ්බා.

'Und sie stellen ihm Fragen' (pañhañca naṃ pucchantīti) bedeutet, dass gelehrte Götter und Menschen dem ehrwürdigen Gotama wohlvorbereitete Fragen stellen. 'Er antwortet' (byākarotīti) bedeutet, dass er sie im selben Augenblick beantwortet. 'Er erfreut das Herz' (cittaṃ ārādhetīti) bedeutet, dass er durch die Beantwortung der Fragen das Gemüt der Volksmenge gänzlich zufriedenstellt. 'Doch sie meinen nicht, dass es hörenswert sei' (no ca kho sotabbaṃ maññantīti) bedeutet, dass sie, selbst wenn er zu ihnen spricht und ihre Herzen erfreut hat, seine Worte nicht als etwas ansehen, das man befolgen müsste; so ist der Sinn dessen, was sie sagen könnten. 'Und sie meinen, dass es hörenswert sei' (sotabbañcassa maññantīti) bedeutet, dass sowohl Götter als auch Menschen mit großem Eifer erkennen, dass es hörenswert ist. 'Sie gewinnen Vertrauen' (pasīdantīti) bedeutet, dass sie voll Vertrauen, bereitwilligen Geistes und sanften Herzens werden. 'Sie zeigen Zeichen ihrer Verehrung' (pasannākāraṃ karontīti) bedeutet, dass sie nicht nur oberflächlich vertrauen, sondern ihre Verehrung zeigen, indem sie kostbare Gewänder und andere Gaben sowie große Klöster wie das Veḷuvana-Kloster spenden. 'Um demgemäß zu sein' (tathattāyāti) bedeutet zum Zwecke des Erreichens jenes Zustandes, den er in der Lehre verkündet, also um die Praxis gemäß der Lehre (dhammānudhammapaṭipatti) zu erfüllen. 'Und sie praktizieren demgemäß' (tathattāya ca paṭipajjantīti) bedeutet, dass sie für diesen Zustand praktizieren; denn nachdem sie die Lehre des Erhabenen gehört haben, festigen sich einige in den Zufluchten, andere in den fünf Tugendregeln, und wieder andere ziehen aus und werden Mönche. 'Und die Praktizierenden erfreuen ihn' (paṭipannā ca ārādhentīti) bedeutet, dass jene, welche diesen Pfad eingeschlagen haben, in der Lage sind, ihn zu vollenden, und ihn in jeder Hinsicht erfüllen; man sollte sagen, dass sie durch die Erfüllung der Praxis das Herz des ehrwürdigen Gotama erfreuen.

ඉමස්මිං පනොකාසෙ ඨත්වා සීහනාදා සමොධානෙතබ්බා. එකච්චං තපස්සිං නිරයෙ නිබ්බත්තං පස්සාමීති හි භගවතො එකො සීහනාදො. අපරං සග්ගෙ නිබ්බත්තං පස්සාමීති එකො. අකුසලධම්මප්පහානෙ අහමෙව සෙට්ඨොති එකො. කුසලධම්මසමාදානෙපි අහමෙව සෙට්ඨොති එකො. අකුසලධම්මප්පහානෙ මය්හමෙව සාවකසඞ්ඝො සෙට්ඨොති එකො. කුසලධම්මසමාදානෙපි මය්හංයෙව සාවකසඞ්ඝො සෙට්ඨොති එකො. සීලෙන මය්හං සදිසො නත්ථීති එකො. වීරියෙන මය්හං සදිසො නත්ථීති එකො. පඤ්ඤාය…පෙ… විමුත්තියා…පෙ… සීහනාදං නදන්තො පරිසමජ්ඣෙ නිසීදිත්වා නදාමීති එකො. විසාරදො හුත්වා නදාමීති එකො. පඤ්හං මං පුච්ඡන්තීති එකො. පඤ්හං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙමීති එකො. විස්සජ්ජනෙන පරස්ස චිත්තං ආරාධෙමීති එකො. සුත්වා සොතබ්බං මඤ්ඤන්තීති එකො. සුත්වා මෙ පසීදන්තීති එකො. පසන්නාකාරං කරොන්තීති එකො. යං පටිපත්තිං දෙසෙමි, තථත්තාය පටිපජ්ජන්තීති එකො. පටිපන්නා ච මං ආරාධෙන්තීති එකො. ඉති පුරිමානං දසන්නං එකෙකස්ස – ‘‘පරිසාසු ච නදතී’’ති ආදයො දස දස පරිවාරා. එවං තෙ දස පුරිමානං දසන්නං පරිවාරවසෙන සතං පුරිමා ච දසාති දසාධිකං සීහනාදසතං හොති. ඉතො අඤ්ඤස්මිං පන සුත්තෙ එත්තකා සීහනාදා දුල්ලභා, තෙනිදං සුත්තං මහාසීහනාදන්ති වුච්චති. ඉති භගවා ‘‘සීහනාදං ඛො සමණො ගොතමො නදති, තඤ්ච ඛො සුඤ්ඤාගාරෙ නදතී’’ති එවං වාදානු වාදං පටිසෙධෙත්වා ඉදානි පරිසති නදිතපුබ්බං සීහනාදං දස්සෙන්තො ‘‘එකමිදාහ’’න්තිආදිමාහ.

An dieser Stelle sollten die Löwenrufe zusammengefasst werden: 'Ich sehe einen bestimmten Kasteier in der Hölle wiedergeboren' ist ein Löwenruf des Erhabenen. 'Ich sehe einen anderen im Himmel wiedergeboren' ist einer. 'Beim Aufgeben unheilsamer Dinge bin ich selbst der Beste' ist einer. 'Auch beim Ergreifen heilsamer Dinge bin ich selbst der Beste' ist einer. 'Beim Aufgeben unheilsamer Dinge ist meine Schülerschaft die Beste' ist einer. 'Auch beim Ergreifen heilsamer Dinge ist meine Schülerschaft die Beste' ist einer. 'An Tugend (sīla) ist mir niemand gleich' ist einer. 'An Tatkraft (vīriya) ist mir niemand gleich' ist einer. Ebenso bei Weisheit und Befreiung. 'Inmitten der Versammlung sitzend, stoße ich den Löwenruf aus' ist einer. 'Unerschrocken stoße ich ihn aus' ist einer. 'Sie stellen mir Fragen' ist einer. 'Befragt, antworte ich' ist einer. 'Durch die Antwort erfreue ich das Herz des anderen' ist einer. 'Nach dem Hören erkennen sie es als hörenswert an' ist einer. 'Nach dem Hören fassen sie Vertrauen zu mir' ist einer. 'Sie zeigen Zeichen ihrer Verehrung' ist einer. 'Sie praktizieren demgemäß, wie ich die Praxis lehre' ist einer. 'Und die Praktizierenden erfreuen mich' ist einer. So ergeben sich für jeden der zehn ursprünglichen Löwenrufe jeweils zehn (bzw. elf) Begleitumstände wie 'er stößt ihn in den Versammlungen aus'. Auf diese Weise entstehen durch die Vervielfältigung der zehn ursprünglichen Löwenrufe einhundert plus die ursprünglichen zehn, also insgesamt einhundertzehn Löwenrufe. Da in anderen Suttas eine solch große Anzahl an Löwenrufen nicht zu finden ist, wird dieses Sutta 'Mahāsīhanāda' (Großer Löwenruf) genannt. So hat der Erhabene die Behauptung jener, die sagten 'Der Asket Gotama stößt zwar einen Löwenruf aus, aber er tut dies nur in der Einsamkeit eines leeren Hauses', zurückgewiesen und nun, um seinen bereits früher in Versammlungen ausgestoßenen Löwenruf zu zeigen, die Worte 'Einmal war ich hier...' usw. gesprochen.

තිත්ථියපරිවාසකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Abhandlung über die Bewährungszeit der Andersgläubigen.

404. තත්ථ තත්‍ර මං අඤ්ඤතරො තපබ්‍රහ්මචාරීති තත්‍ර රාජගහෙ ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහරන්තං මං අඤ්ඤතරො තපබ්‍රහ්මචාරී නිග්‍රොධො නාම පරිබ්බාජකො[Pg.298]. අධිජෙගුච්ඡෙති වීරියෙන පාපජිගුච්ඡනාධිකාරෙ පඤ්හං පුච්ඡි. ඉදං යං තං භගවා ගිජ්ඣකූටෙ මහාවිහාරෙ නිසින්නො උදුම්බරිකාය දෙවියා උය්‍යානෙ නිසින්නස්ස නිග්‍රොධස්ස ච පරිබ්බාජකස්ස සන්ධානස්ස ච උපාසකස්ස දිබ්බාය සොතධාතුයා කථාසල්ලාපං සුත්වා ආකාසෙනාගන්ත්වා තෙසං සන්තිකෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා නිග්‍රොධෙන අධිජෙගුච්ඡෙ පුට්ඨපඤ්හං විස්සජ්ජෙසි, තං සන්ධාය වුත්තං. පරං විය මත්තායාති පරමාය මත්තාය, අතිමහන්තෙනෙව පමාණෙනාති අත්ථො. කො හි, භන්තෙති ඨපෙත්වා අන්ධබාලං දිට්ඨිගතිකං අඤ්ඤො පණ්ඩිතජාතිකො ‘‘කො නාම භගවතො ධම්මං සුත්වා න අත්තමනො අස්සා’’ති වදති. ලභෙය්‍යාහන්ති ඉදං සො – ‘‘චිරං වත මෙ අනිය්‍යානිකපක්ඛෙ යොජෙත්වා අත්තා කිලමිතො, ‘සුක්ඛනදීතීරෙ න්හායිස්සාමී’ති සම්පරිවත්තෙන්තෙන විය ථුසෙ කොට්ටෙන්තෙන විය න කොචි අත්ථො නිප්ඵාදිතො. හන්දාහං අත්තානං යොගෙ යොජෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ආහ. අථ භගවා යො අනෙන ඛන්ධකෙ තිත්ථියපරිවාසො පඤ්ඤත්තො, යො අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො සාමණෙරභූමියං ඨිතො – ‘‘අහං භන්තෙ, ඉත්ථන්නාමො අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛාමි උපසම්පදං, ස්වාහං, භන්තෙ, සංඝං චත්තාරො මාසෙ පරිවාසං යාචාමී’’තිආදිනා (මහාව. 86) නයෙන සමාදියිත්වා පරිවසති, තං සන්ධාය – ‘‘යො ඛො, කස්සප, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො’’තිආදිමාහ.

404. Hierzu: 'Dort [sprach] zu mir ein gewisser asketischer Übender des heiligen Lebens' bedeutet: Dort in Rājagaha, auf dem Berg Gijjhakūṭa, verweilte ich, als ein gewisser asketischer Übender des heiligen Lebens namens Nigrodha, ein Wanderer (paribbājako), zu mir kam. 'Über die höchste Abscheu' (adhijegucche) bedeutet, dass er eine Frage bezüglich der Meidung des Bösen durch Tatkraft (vīriya) stellte. Dies bezieht sich darauf, dass der Erhabene, als er im Mahāvihāra auf dem Gijjhakūṭa saß, das Gespräch zwischen dem Wanderer Nigrodha und dem Laienanhänger Sandhāna im Garten der Königin Udumbarikā mit seinem göttlichen Gehör vernahm, durch die Luft herbeikam, sich auf dem für ihn bereiteten Sitz in ihrer Nähe niedersetzte und die von Nigrodha gestellte Frage über die höchste Abscheu beantwortete; darauf bezieht sich diese Aussage. 'In höchstem Maße' bedeutet im höchsten Ausmaß, in einem sehr großen Maße. 'Wer denn, Herr' – außer einem blinden, törichten Sektierer, welcher andere Mensch, der zur Weisheit neigt, würde nicht erfreut sein, wenn er die Lehre des Erhabenen hört? 'Möge ich erhalten' – dieser [Acela Kassapa] dachte: 'Lange Zeit wahrlich habe ich mich auf der Seite abgemüht, die nicht zur Befreiung führt; wie einer, der am Ufer eines ausgetrockneten Flusses baden will, oder wie einer, der Spreu drischt, habe ich keinen Nutzen erzielt. Wohlan, ich werde mich nun in der richtigen Übung anstrengen.' So dachte er und sprach es aus. Dann sprach der Erhabene über die Bewährungszeit für Anhänger anderer Lehren (titthiyaparivāso), die er im Khandhaka festgelegt hatte: 'Wer zuvor ein Anhänger einer anderen Lehre war, der in den Stand eines Novizen getreten ist – „Ich, Herr, war früher ein Anhänger einer anderen Lehre und wünsche nun in dieser Lehre und Disziplin die höhere Ordination; ich bitte die Sangha um eine viermonatige Bewährungszeit“' – gemäß dieser Methode hat er die Bewährungszeit zu verbüßen; darauf bezog sich der Erhabene mit den Worten: 'Wer wahrlich, Kassapa, zuvor ein Anhänger einer anderen Lehre war'.

405. තත්ථ පබ්බජ්ජන්ති වචනසිලිට්ඨතාවසෙනෙව වුත්තං, අපරිවසිත්වායෙව හි පබ්බජ්ජං ලභති. උපසම්පදත්ථිකෙන පන නාතිකාලෙන ගාමප්පවෙසනාදීනි අට්ඨ වත්තානි පූරෙන්තෙන පරිවසිතබ්බං. ආරද්ධචිත්තාති අට්ඨවත්තපූරණෙන තුට්ඨචිත්තා, අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. විත්ථාරතො පනෙස තිත්ථියපරිවාසො සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථායං පබ්බජ්ජඛන්ධකවණ්ණනාය වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බො. අපි ච මෙත්ථාති අපි ච මෙ එත්ථ. පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතාති පුග්ගලනානත්තං විදිතං. ‘‘අයං පුග්ගලො පරිවාසාරහො, අයං න පරිවාසාරහො’’ති ඉදං මය්හං පාකටන්ති දස්සෙති. තතො කස්සපො චින්තෙසි – ‘‘අහො අච්ඡරියං බුද්ධසාසනං, යත්ථ එවං ඝංසිත්වා කොට්ටෙත්වා යුත්තමෙව ගණ්හන්ති, අයුත්තං ඡඩ්ඩෙන්තී’’ති, තතො සුට්ඨුතරං පබ්බජ්ජාය සඤ්ජාතුස්සාහො – ‘‘සචෙ භන්තෙ’’තිආදිමාහ.

405. Hierbei wurde das Wort 'Hinausziehen' (pabbajjā) nur um der Geschmeidigkeit der Rede willen verwendet; denn das Hinausziehen erhält man auch ohne die Bewährungszeit zu verbüßen. Wer jedoch nach der höheren Ordination (upasampadā) strebt, muss die Bewährungszeit verbüßen und dabei die acht Pflichten erfüllen, wie etwa nicht zu unpassender Zeit in das Dorf zu gehen. 'Deren Geist gewonnen ist' bedeutet solche, deren Geist durch die Erfüllung der acht Pflichten zufriedengestellt ist. Dies ist hier die kurze Bedeutung. Ausführlich ist diese Bewährungszeit für Sektierer so zu verstehen, wie sie im Vinaya-Kommentar Samantapāsādikā in der Erläuterung zum Pabbajja-Khandhaka dargelegt ist. 'Und ferner mir hier' bedeutet: Und ferner ist mir hierbei der Unterschied zwischen den Personen bekannt. Dies zeigt: 'Diese Person ist der Bewährungszeit würdig, jene ist der Bewährungszeit nicht würdig' – dies ist mir klar. Daraufhin dachte Kassapa: 'O wie wunderbar ist die Lehre des Buddha, wo man so prüft und klopft [wie Gold] und nur das Passende annimmt, das Unpassende aber verwirft.' Daraufhin entstand in ihm ein noch größerer Eifer für das Hinausziehen, und er sprach die Worte: 'Wenn, Herr...'.

අථ [Pg.299] ඛො භගවා තස්ස තිබ්බච්ඡන්දතං විදිත්වා – ‘‘න කස්සපො පරිවාසං අරහතී’’ති අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘ගච්ඡ භික්ඛු කස්සපං න්හාපෙත්වා පබ්බාජෙත්වා ආනෙහී’’ති. සො තථා කත්වා තං පබ්බාජෙත්වා භගවතො සන්තිකං ආගමාසි. භගවා තං ගණමජ්ඣෙ නිසීදාපෙත්වා උපසම්පාදෙසි. තෙන වුත්තං – ‘‘අලත්ථ ඛො අචෙලො කස්සපො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පද’’න්ති. අචිරූපසම්පන්නොති උපසම්පන්නො හුත්වා නචිරමෙව. වූපකට්ඨොති වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙහි කායෙන චෙව චිත්තෙන ච වූපකට්ඨො. අප්පමත්තොති කම්මට්ඨානෙ සතිං අවිජහන්තො. ආතාපීති කායිකචෙතසිකසඞ්ඛාතෙන වීරියාතාපෙන ආතාපී. පහිතත්තොති කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛතාය පෙසිතචිත්තො විස්සට්ඨඅත්තභාවො. යස්සත්ථායාති යස්ස අත්ථාය. කුලපුත්තාති ආචාරකුලපුත්තා. සම්මදෙවාති හෙතුනාව කාරණෙනෙව. තදනුත්තරන්ති තං අනුත්තරං. බ්‍රහ්මචරියපරියොසානන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස පරියොසානභූතං අරහත්තඵලං. තස්ස හි අත්ථාය කුලපුත්තා පබ්බජන්ති. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති අත්තනායෙව පඤ්ඤාය පච්චක්ඛං කත්වා, අපරප්පච්චයං කත්වාති අත්ථො. උපසම්පජ්ජ විහාසීති පාපුණිත්වා සම්පාදෙත්වා විහාසි, එවං විහරන්තො ච ඛීණා ජාති…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසීති.

Daraufhin erkannte der Erhabene seinen starken Eifer und, wissend, dass Kassapa keine Bewährungszeit benötigt, rief er einen gewissen Mönch: 'Geh, Mönch, lass Kassapa baden, ordiniere ihn und bringe ihn her.' Dieser tat so und brachte ihn nach seiner Ordination zum Erhabenen. Der Erhabene ließ ihn inmitten der Schar der Mönche sitzen und erteilte ihm die höhere Ordination. Deshalb heißt es: 'Der nackte Asket Kassapa erhielt beim Erhabenen das Hinausziehen, er erhielt die höhere Ordination.' 'Nicht lange nach seiner höheren Ordination' bedeutet, dass er bald nach dem Empfang der Ordination zum Ziel gelangte. 'Abgeschieden' bedeutet körperlich und geistig von den Sinnesobjekten und Befleckungen abgesondert. 'Achtsam' bedeutet, die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt nicht aufgebend. 'Eifrig' (ātāpī) bedeutet eifrig durch die Tatkraft, welche die Befleckungen verbrennt. 'Entschlossen' (pahitatto) bedeutet, einen auf das Nibbāna gerichteten Geist zu haben, ohne Rücksicht auf Körper und Leben, die Identifikation mit dem Selbst aufgegeben habend. 'Um dessentwillen' bedeutet zu dessen Zweck. 'Söhne aus gutem Hause' bezieht sich auf jene, die durch ihren Wandel edel sind. 'Vollkommen' bedeutet allein aus dem richtigen Grund. 'Jenes Höchste' bezieht sich auf jenes unvergleichliche Ziel. 'Vollendung des heiligen Lebens' bedeutet die Frucht der Arhatschaft, die den Abschluss des Pfades des heiligen Lebens darstellt. Denn zu diesem Zweck ziehen Söhne aus gutem Hause in die Hauslosigkeit hinaus. 'In eben diesem Leben' bedeutet in dieser gegenwärtigen Existenz. 'Selbst durch höheres Wissen verwirklicht' bedeutet, es mit eigener Weisheit unmittelbar erfahren und unabhängig von der Autorität anderer gemacht zu haben. 'Eingetreten verweilte er' bedeutet, es erreicht und vervollkommnet zu haben. Und während er so verweilte, erkannte er durch höheres Wissen: 'Versiegt ist die Geburt...'.

එවමස්ස පච්චවෙක්ඛණභූමිං දස්සෙත්වා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙතුං ‘‘අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා කස්සපො අරහතං අහොසී’’ති වුත්තං. තත්ථ අඤ්ඤතරොති එකො. අරහතන්ති අරහන්තානං, භගවතො සාවකානං අරහන්තානං අබ්භන්තරො අහොසීති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. යං යං පන අන්තරන්තරා න වුත්තං, තං තං තත්ථ තත්ථ වුත්තත්තා පාකටමෙවාති.

Nachdem so die Stufe seiner Rückschau (paccavekkhaṇā) gezeigt wurde, wurde gesagt: 'Und der ehrwürdige Kassapa wurde einer der Arhats', um die Lehrrede mit der Arhatschaft als Krönung abzuschließen. Dabei bedeutet 'einer': ein Mitglied der Gemeinschaft. 'Unter den Arhats' bedeutet, dass er zu jenen Arhats gehörte, die Schüler des Erhabenen waren; dies ist hier die beabsichtigte Bedeutung. Was jedoch zwischendurch nicht explizit erläutert wurde, ist offensichtlich, da es an den entsprechenden Stellen der Pali-Texte bereits dargelegt wurde.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So [endet dies] im Kommentar zum Dīgha Nikāya, der Sumaṅgalavilāsinī.

මහාසීහනාදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung zum Mahāsīhanāda Sutta ist abgeschlossen.

9. පොට්ඨපාදසුත්තවණ්ණනා

9. Erläuterung zum Poṭṭhapāda Sutta.

පොට්ඨපාදපරිබ්බාජකවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte des Wanderers Poṭṭhapāda.

406. එවං [Pg.300] මෙ සුත්තං…පෙ… සාවත්ථියන්ති පොට්ඨපාදසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙති සාවත්ථිං උපනිස්සාය යො ජෙතස්ස කුමාරස්ස වනෙ අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා ආරාමො කාරිතො, තත්ථ විහරති. පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකොති නාමෙන පොට්ඨපාදො නාම ඡන්නපරිබ්බාජකො. සො කිර ගිහිකාලෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලො කාමෙසුආදීනවං දිස්වා චත්තාලීසකොටිපරිමාණං භොගක්ඛන්ධං පහාය පබ්බජිත්වා තිත්ථියානං ගණාචරියො ජාතො. සමයං පවදන්ති එත්ථාති සමයප්පවාදකො, තස්මිං කිර ඨානෙ චඞ්කීතාරුක්ඛපොක්ඛරසාතිප්පභුතයො බ්‍රාහ්මණා නිගණ්ඨඅචෙලකපරිබ්බාජකාදයො ච පබ්බජිතා සන්නිපතිත්වා අත්තනො අත්තනො සමයං වදන්ති කථෙන්ති දීපෙන්ති, තස්මා සො ආරාමො සමයප්පවාදකොති වුච්චති. ස්වෙව ච තින්දුකාචීරසඞ්ඛාතාය තිම්බරූරුක්ඛපන්තියා පරික්ඛිත්තත්තා තින්දුකාචීරො. යස්මා පනෙත්ථ පඨමං එකාව සාලා අහොසි, පච්ඡා මහාපුඤ්ඤං පරිබ්බාජකං නිස්සාය බහූ සාලා කතා. තස්මා තමෙව එකං සාලං උපාදාය ලද්ධනාමවසෙන එකසාලකොති වුච්චති. මල්ලිකාය පන පසෙනදිරඤ්ඤො දෙවියා උය්‍යානභූතො සො පුප්ඵඵලසම්පන්නො ආරාමොති කත්වා මල්ලිකාය ආරාමොති සඞ්ඛ්‍යං ගතො. තස්මිං සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ.

406. 'So habe ich gehört... in Sāvatthī' bezieht sich auf das Poṭṭhapāda-Sutta. Hierzu folgt die Erläuterung der Begriffe: 'In Sāvatthī verweilt er im Jetavana, dem Park des Anāthapiṇḍika' bedeutet: In der Nähe von Sāvatthī, in dem Wäldchen des Prinzen Jeta, das der Hausvater namens Anāthapiṇḍika – so genannt, weil er Mittellosen Speise zu geben pflegte – als Park bzw. Klosteranlage errichten ließ; dort verweilt er. 'Der Wanderphilosoph Poṭṭhapāda' bezeichnet einen bekleideten Wanderphilosophen namens Poṭṭhapāda. Es heißt, dass er zu seiner Zeit als Hausvater ein sehr wohlhabender Brahmanen-Mahāsāla war, der, nachdem er die Gefahren in den Sinnenlüsten erkannt hatte, ein Vermögen im Umfang von vierzig Millionen (Koti) aufgab, in den Hauslosenstand trat und ein Lehrer einer Gemeinschaft von Andersgläubigen wurde. 'Ort der Darlegung von Lehren' (Samayappavādako) wird er genannt, weil dort Lehren (Samaya) dargelegt werden. Es heißt, dass an diesem Ort Brahmanen wie Caṅkī, Tārukkha und Pokkharasāti sowie verschiedene Ordensleute wie Nigaṇṭhas, Acelakas und andere Wanderphilosophen zusammenkamen und ihre jeweiligen eigenen Lehren vortrugen, erläuterten und verdeutlichten; darum wird dieser Park 'Samayappavādaka' genannt. Dieser Park ist zudem als 'Tindukācīra' bekannt, da er von einer Baumreihe aus Timbarū-Bäumen (Ebenholzbäumen) umgeben war. Da sich dort anfangs nur eine einzige Halle (Sālā) befand, später aber aufgrund des verdienstvollen Wanderphilosophen Poṭṭhapāda viele Hallen errichtet wurden, wird er in Bezug auf jene ursprüngliche eine Halle 'Ekasālaka' (Einhallen-Park) genannt. Da dieser Ort zudem der Park der Königin Mallikā, der Gemahlin des Königs Pasenadi, war und reich an Blumen und Früchten war, wurde er als 'Park der Mallikā' bekannt. In diesem Park der Mallikā, dem Tindukācīra, dem Ekasālaka, dem Ort der Darlegung von Lehren, [befand sich der Erhabene].

පටිවසතීති නිවාසඵාසුතාය වසති. අථෙකදිවසං භගවා පච්චූසසමයෙ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පත්ථරිත්වා ලොකං පරිග්ගණ්හන්තො ඤාණජාලස්ස අන්තොගතං පරිබ්බාජකං දිස්වා – ‘‘අයං පොට්ඨපාදො මය්හං ඤාණජාලෙ පඤ්ඤායති, කින්නු ඛො භවිස්සතී’’ති උපපරික්ඛන්තො අද්දස – ‘‘අහං අජ්ජ තත්ථ ගමිස්සාමි, අථ මං පොට්ඨපාදො නිරොධඤ්ච නිරොධවුට්ඨානඤ්ච පුච්ඡිස්සති, තස්සාහං සබ්බබුද්ධානං ඤාණෙන සංසන්දිත්වා තදුභයං කථෙස්සාමි, අථ සො කතිපාහච්චයෙන චිත්තං හත්ථිසාරිපුත්තං ගහෙත්වා මම [Pg.301] සන්තිකං ආගමිස්සති, තෙසමහං ධම්මං දෙසෙස්සාමි, දෙසනාවසානෙ පොට්ඨපාදො මං සරණං ගමිස්සති, චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො මම සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සතී’’ති. තතො පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා විජ්ජුලතාසදිසං කායබන්ධනං බන්ධිත්වා යුගන්ධරපබ්බතං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතමහාමෙඝං විය මෙඝවණ්ණං පංසුකූලං එකංසවරගතං කත්වා පච්චග්ඝං සෙලමයපත්තං වාමඅංසකූටෙ ලග්ගෙත්වා සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිස්සාමීති සීහො විය හිමවන්තපාදා විහාරා නික්ඛමි. ඉමමත්ථං සන්ධාය – ‘‘අථ ඛො භගවා’’තිආදි වුත්තං.

Das Wort 'Paṭivasati' bedeutet, dass er um des Wohlergehens beim Wohnen willen verweilt. Eines Tages, zur Zeit der Morgendämmerung, breitete der Erhabene das Wissen der Allwissenheit aus, und während er die Welt der Wesen betrachtete, sah er den Wanderasketen Poṭṭhapāda, der in das Netz seines Wissens getreten war. Er erwog: 'Dieser Poṭṭhapāda erscheint in meinem Wissensnetz; was wird wohl geschehen?', und bei der Untersuchung sah er Folgendes: 'Ich werde heute dorthin gehen, und Poṭṭhapāda wird mich nach dem Aufhören der Wahrnehmung und dem Aufstehen aus dem Aufhören fragen. Ich werde ihm beides erklären, indem ich es mit dem Wissen aller Buddhas in Einklang bringe. Danach wird er nach Ablauf einiger Tage Citta, den Sohn des Elefantenabrichters, mitnehmen und zu mir kommen. Ich werde ihnen das Dhamma lehren. Am Ende der Lehrrede wird Poṭṭhapāda zu mir Zuflucht nehmen, und Citta Hatthisāriputta wird in meiner Gegenwart die Hauslosigkeit antreten und die Arahantschaft erlangen.' Danach verrichtete er schon am frühen Morgen die Pflege des Körpers, legte das gut gefärbte doppelte Untergewand an, gürtete den Leibgurt, der wie ein Blitzstrahl leuchtete, und nachdem er das wolkenfarbene Pāṃsukūla-Gewand so angelegt hatte, dass es die eine Schulter bedeckte – gleich einer großen Wolke, die den Yugandhara-Berg umhüllt –, hängte er die neue steinerne Almosenschale an die linke Schulter und verließ das Kloster wie ein Löwe den Fuß des Himalaya, in der Absicht: 'Ich werde zur Almosensammlung nach Sāvatthī hineingehen.' In Bezug auf diese Bedeutung wurde von dem ehrwürdigen Thera Ānanda gesagt: 'Atha kho bhagavā' und so weiter.

407. එතදහොසීති නගරද්වාරසමීපං ගන්ත්වා අත්තනො රුචිවසෙන සූරියං ඔලොකෙත්වා අතිප්පගභාවමෙව දිස්වා එතං අහොසි. යංනූනාහන්ති සංසයපරිදීපනො විය නිපාතො, බුද්ධානඤ්ච සංසයො නාම නත්ථි – ‘‘ඉදං කරිස්සාම, ඉදං න කරිස්සාම, ඉමස්ස ධම්මං දෙසෙස්සාම, ඉමස්ස න දෙසෙස්සාමා’’ති එවං පරිවිතක්කපුබ්බභාගො පනෙස සබ්බබුද්ධානං ලබ්භති. තෙනාහ – ‘‘යංනූනාහ’’න්ති, යදි පනාහන්ති අත්ථො.

407. Zu 'Etadahosi': Er ging in die Nähe des Stadtores, betrachtete die Sonne nach eigenem Belieben und sah, dass es noch sehr früh am Tag war; da kam ihm dieser Gedanke. Das Wort 'Yaṃnūnāhaṃ' ist eine Partikel, die gewöhnlich Zweifel ausdrückt. Bei den Buddhas jedoch gibt es keinen Zweifel im Sinne von Unsicherheit. Dennoch findet sich bei allen Buddhas diese Art des vorhergehenden Überlegens bei einer beabsichtigten Handlung: 'Dies werde ich tun, dies werde ich nicht tun; diesem werde ich das Dhamma lehren, jenem werde ich es nicht lehren.' Deshalb sagte er: 'Yaṃnūnāhaṃ', was die Bedeutung hat von: 'Was wäre, wenn ich nun...'

408. උන්නාදිනියාති උච්චං නදමානාය, එවං නදමානාය චස්සා උද්ධං ගමනවසෙන උච්චො, දිසාසු පත්ථටවසෙන මහා සද්දොති උච්චාසද්දමහාසද්දාය, තෙසඤ්හි පරිබ්බාජකානං පාතොව වුට්ඨාය කත්තබ්බං නාම චෙතියවත්තං වා බොධිවත්තං වා ආචරියුපජ්ඣායවත්තං වා යොනිසො මනසිකාරො වා නත්ථි. තෙන තෙ පාතොව වුට්ඨාය බාලාතපෙ නිසින්නා – ‘‘ඉමස්ස හත්ථො සොභනො, ඉමස්ස පාදො’’ති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස හත්ථපාදාදීනි වා ආරබ්භ, ඉත්ථිපුරිසදාරකදාරිකාදීනං වණ්ණෙ වා, අඤ්ඤං වා කාමස්සාදභවස්සාදාදිවත්ථුං ආරබ්භ කථං සමුට්ඨාපෙත්වා අනුපුබ්බෙන රාජකථාදිඅනෙකවිධං තිරච්ඡානකථං කථෙන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා’’ති.

408. Das Wort 'Unnādiniyā' bedeutet 'mit lautem Getöse'. Da jene Versammlung laut schrie, war ihr Schall nach oben hin hoch (ucca) und in die Himmelsrichtungen hin weit verbreitet (mahā), daher heißt es: 'mit hohem und großem Schall'. Denn jene Wanderasketen haben, wenn sie am Morgen aufstehen, keine Verpflichtungen wie den Dienst am Cetiya, den Dienst am Bodhi-Baum oder die Pflichten gegenüber Lehrern und Präzeptoren, noch gibt es bei ihnen weise Aufmerksamkeit (yoniso manasikāro). Deshalb sitzen sie am frühen Morgen in der Morgensonne und beginnen Gespräche über die Hände und Füße des einen oder anderen, wie: 'Seine Hand ist schön, sein Fuß ist schön', oder über die Vorzüge von Frauen, Männern, Knaben und Mädchen, oder über andere Themen, die sich auf den Genuss von Sinnlichkeit oder das Werden beziehen. So bringen sie allmählich vielfältige 'tierische Gespräche' (tiracchānakatha) wie Reden über Könige und Ähnliches hervor. Deshalb wurde gesagt: 'unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā' (mit lautem Getöse, hohem und großem Schall, vielfältige niedrige Gespräche führend).

තතො පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකො තෙ පරිබ්බාජකෙ ඔලොකෙත්වා – ‘‘ඉමෙ පරිබ්බාජකා අතිවිය අඤ්ඤමඤ්ඤං අගාරවා, මයඤ්ච සමණස්ස ගොතමස්ස පාතුභාවතො පට්ඨාය සූරියුග්ගමනෙ ඛජ්ජොපනකූපමා ජාතා, ලාභසක්කාරොපි නො පරිහීනො. සචෙ පනිමං ඨානං සමණො ගොතමො වා ගොතමස්ස සාවකො වා ගිහී උපට්ඨාකො වා තස්ස ආගච්ඡෙය්‍ය[Pg.302], අතිවිය ලජ්ජනීයං භවිස්සති, පරිසදොසො ඛො පන පරිසජෙට්ඨකස්සෙව උපරි ආරොහතී’’ති ඉතොචිතො ච විලොකෙන්තො භගවන්තං අද්දස. තෙන වුත්තං – ‘‘අද්දසා ඛො පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකො…පෙ… තුණ්හී අහෙසු’’න්ති.

Danach blickte der Wanderasket Poṭṭhapāda auf jene Wanderer und dachte: 'Diese Wanderer sind untereinander äußerst respektlos. Seit dem Erscheinen des Asketen Gotama sind wir bei Sonnenaufgang wie Glühwürmchen geworden; auch unser Gewinn und unsere Ehre sind geschwunden. Wenn nun der Asket Gotama oder ein Schüler Gotamas oder ein gläubiger Laie hierher käme, wäre dies äußerst beschämend. Denn der Tadel für eine Versammlung fällt stets auf das Oberhaupt der Versammlung zurück.' Während er so hierhin und dorthin blickte, sah er den Erhabenen. Deshalb wurde von dem ehrwürdigen Thera Ānanda gesagt: 'Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako... pe... tuṇhī ahesuṃ' (Da sah der Wanderasket Poṭṭhapāda... sie wurden still).

409. තත්ථ සණ්ඨපෙසීති සික්ඛාපෙසි, වජ්ජමස්සා පටිච්ඡාදෙසි. යථා සුසණ්ඨිතා හොති, තථා නං ඨපෙසි. යථා නාම පරිසමජ්ඣං පවිසන්තො පුරිසො වජ්ජපටිච්ඡාදනත්ථං නිවාසනං සණ්ඨපෙති, පාරුපනං සණ්ඨපෙති, රජොකිණ්ණට්ඨානං පුඤ්ඡති; එවමස්සා වජ්ජපටිච්ඡාදනත්ථං – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො’’ති සික්ඛාපෙන්තො යථා සුසණ්ඨිතා හොති, තථා නං ඨපෙසීති අත්ථො. අප්පසද්දකාමොති අප්පසද්දං ඉච්ඡති, එකො නිසීදති, එකො තිට්ඨති, න ගණසඞ්ගණිකාය යාපෙති. උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාති ඉධාගන්තබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය. කස්මා පනෙස භගවතො උපසඞ්කමනං පච්චාසීසතීති? අත්තනො වුද්ධිං පත්ථයමානො. පරිබ්බාජකා කිර බුද්ධෙසු වා බුද්ධසාවකෙසු වා අත්තනො සන්තිකං ආගතෙසු – ‘‘අජ්ජ අම්හාකං සන්තිකං සමණො ගොතමො ආගතො, සාරිපුත්තො ආගතො, න ඛො පන තෙ යස්ස වා තස්ස වා සන්තිකං ගච්ඡන්ති, පස්සථ අම්හාකං උත්තමභාව’’න්ති අත්තනො උපට්ඨාකානං සන්තිකෙ අත්තානං උක්ඛිපන්ති, උච්චෙ ඨානෙ ඨපෙන්ති, භගවතොපි උපට්ඨාකෙ ගණ්හිතුං වායමන්ති. තෙ කිර භගවතො උපට්ඨාකෙ දිස්වා එවං වදන්ති – ‘‘තුම්හාකං සත්ථා භවං ගොතමොපි ගොතමසාවකාපි අම්හාකං සන්තිකං ආගච්ඡන්ති, මයං අඤ්ඤමඤ්ඤං සමග්ගා. තුම්හෙ පන අම්හෙ අක්ඛීහිපි පස්සිතුං න ඉච්ඡථ, සාමීචිකම්මං න කරොථ, කිං වො අම්හෙහි අපරද්ධ’’න්ති. අථෙකච්චෙ මනුස්සා – ‘‘බුද්ධාපි එතෙසං සන්තිකං ගච්ඡන්ති කිං අම්හාක’’න්ති තතො පට්ඨාය තෙ දිස්වා නප්පමජ්ජන්ති. තුණ්හී අහෙසුන්ති පොට්ඨපාදං පරිවාරෙත්වා නිස්සද්දා නිසීදිංසු.

409. Darin bedeutet 'saṇṭhapesī', dass er sie unterwies und die Fehler seiner Versammlung verbarg. Er ordnete sie so an, dass sie einen guten Eindruck machten. Gleichwie ein Mann, der in eine Versammlung tritt, sein Untergewand und sein Obergewand ordnet und staubige Stellen abwischt, um Makel zu verbergen, so unterwies er sie, um die Fehler der Gruppe zu verdecken, mit den Worten: 'Seid still, meine Herren', damit sie wohlgeordnet seien. Das ist die Bedeutung von 'tathā naṃ ṭhapesi'. 'Appasaddakāmo' bedeutet, dass er die Stille liebt; er sitzt allein, er steht allein und verbringt seine Zeit nicht in geselliger Vereinigung. 'Upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā' bedeutet: 'Er könnte meinen, dass es angebracht sei, hierher zu kommen.' Warum aber ersehnte dieser den Besuch des Erhabenen? Weil er sein eigenes Wohlergehen (an Gewinn und Ruhm) wünschte. Wenn nämlich Buddhas oder Buddha-Schüler zu den Wanderasketen kommen, pflegen diese vor ihren eigenen Anhängern zu prahlen: 'Heute ist der Asket Gotama zu uns gekommen, Sāriputta ist gekommen. Sie gehen wahrlich nicht zu irgendwem; seht nur unsere Vortrefflichkeit!' So erhöhen sie sich selbst und versuchen, auch die Anhänger des Erhabenen für sich zu gewinnen. Wenn sie die Anhänger des Erhabenen sehen, sagen sie: 'Sogar euer Lehrer, der ehrwürdige Gotama, und seine Schüler kommen zu uns; wir sind untereinander einträchtig. Ihr aber wollt uns nicht einmal mit den Augen ansehen und erweist uns keine Ehrerbietung; was haben wir euch angetan?' Daraufhin denken einige Menschen: 'Sogar die Buddhas gehen zu ihnen, warum also nicht auch wir?', und von da an sind sie gegenüber den Wanderern nicht mehr nachlässig. 'Tuṇhī ahesuṃ' bedeutet, dass sie sich schweigend um Poṭṭhapāda herumsetzten.

410. ස්වාගතං, භන්තෙති සුට්ඨු ආගමනං, භන්තෙ, භගවතො; භගවති හි නො ආගතෙ ආනන්දො හොති, ගතෙ සොකොති දීපෙති. චිරස්සං ඛො, භන්තෙති කස්මා ආහ? කිං භගවා පුබ්බෙපි තත්ථ ගතපුබ්බොති, න ගතපුබ්බො. මනුස්සානං පන – ‘‘කුහිං ගච්ඡන්තා, කුතො ආගතත්ථ, කිං මග්ගමූළ්හත්ථ, චිරස්සං ආගතත්ථා’’ති එවමාදයො පියසමුදාචාරා [Pg.303] හොන්ති, තස්මා එවමාහ. එවඤ්ච පන වත්වා න මානථද්ධො හුත්වා නිසීදි, උට්ඨායාසනා භගවතො පච්චුග්ගමනමකාසි. භගවන්තඤ්හි උපගතං දිස්වා ආසනෙන අනිමන්තෙන්තො වා අපචිතිං අකරොන්තො වා දුල්ලභො. කස්මා? උච්චාකුලීනතාය. අයම්පි පරිබ්බාජකො අත්තනො නිසින්නාසනං පප්ඵොටෙත්වා භගවන්තං ආසනෙන නිමන්තෙන්තො – ‘‘නිසීදතු, භන්තෙ, භගවා ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති ආහ. අන්තරාකථා විප්පකතාති නිසින්නානං වො ආදිතො පට්ඨාය යාව මමාගමනං, එතස්මිං අන්තරෙ කා නාම කථා විප්පකතා, මමාගමනපච්චයා කතමා කථා පරියන්තං න ගතා, වදථ, යාව නං පරියන්තං නෙත්වා දෙමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි. අථ පරිබ්බාජකො – ‘‘නිරත්ථකකථා එසා නිස්සාරා වට්ටසන්නිස්සිතා, න තුම්හාකං පුරතො වත්තබ්බතං අරහතී’’ති දීපෙන්තො ‘‘තිට්ඨතෙසා, භන්තෙ’’තිආදිමාහ.

410. ‘Willkommen, Herr‘ bedeutet: ‘Eure Ankunft, Herr Erhabener, ist gut.‘ Denn wenn der Erhabene zu uns kommt, entsteht Freude; wenn er geht, Kummer. Dies zeigt er damit auf. Warum sagte er: ‘Es ist lange her, Herr‘? War der Erhabene bereits fr0fher dort? Nein, er war nicht fr0fher dort. Aber unter Menschen sind freundliche Umgangsformen wie: ‘Wohin geht ihr? Woher kommt ihr? Habt ihr euch verlaufen? Es ist lange her, dass ihr gekommen seid‘ 0fblich; deshalb sagte er dies. Nachdem er dies gesagt hatte, sa0df er nicht etwa voller Stolz da, sondern erhob sich von seinem Sitz und bereitete dem Erhabenen einen Empfang. Es ist n0e4mlich schwer zu finden, dass jemand den Erhabenen herankommen sieht und ihn nicht zum Sitzen einl0e4dt oder ihm keinen Respekt erweist. Warum? Wegen seiner hohen Herkunft. Auch dieser Wanderer sch0fcttelte seinen eigenen Sitzplatz aus, lud den Erhabenen zum Sitzen ein und sagte: ‘M0fge sich der Herr Erhabene setzen, dieser Sitz ist vorbereitet.‘ ‘Das unterbrochene Gespr0e4ch‘ bedeutet: ‘F0fcr euch, die ihr hier sitzt, welches Gespr0e4ch war seit Beginn bis zu meiner Ankunft unvollendet? Welches Gespr0e4ch ist aufgrund meiner Ankunft nicht zu Ende gef0fchrt worden? Sagt es mir, damit ich es f0fcr euch zum Abschluss bringe.‘ So bot er das Angebot eines Allwissenden an. Daraufhin sagte der Wanderer: ‘Dies ist ein nutzloses Gespr0e4ch, ohne Kern, an den Kreislauf der Wiedergeburten gebunden; es ist nicht angemessen, es vor Euch zu f0fchren‘, und sagte: ‘M0fge dies bleiben (unber0fcksichtigt lassen), Herr‘ usw.

අභිසඤ්ඤානිරොධකථාවණ්ණනා

Erkl0e4rung des Gespr0e4chs 0fber das Aufh0fren der h0fheren Wahrnehmung.

411. තිට්ඨතෙසා, භන්තෙති සචෙ භගවා සොතුකාමො භවිස්සති, පච්ඡාපෙසා කථා න දුල්ලභා භවිස්සති, අම්හාකං පනිමාය කථාය අත්ථො නත්ථි. භගවතො පනාගමනං ලභිත්වා මයං අඤ්ඤදෙව සුකාරණං පුච්ඡාමාති දීපෙති. තතො තං පුච්ඡන්තො – ‘‘පුරිමානි, භන්තෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ කොතූහලසාලායන්ති කොතූහලසාලා නාම පච්චෙකසාලා නත්ථි. යත්ථ පන නානාතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණා නානාවිධං කථං පවත්තෙන්ති, සා බහූනං – ‘‘අයං කිං වදති, අයං කිං වදතී’’ති කොතූහලුප්පත්තිට්ඨානතො කොතූහලසාලාති වුච්චති. අභිසඤ්ඤානිරොධෙති එත්ථ අභීති උපසග්ගමත්තං. සඤ්ඤානිරොධෙති චිත්තනිරොධෙ, ඛණිකනිරොධෙ කථා උප්පන්නාති අත්ථො. ඉදං පන තස්සා උප්පත්තිකාරණං. යදා කිර භගවා ජාතකං වා කථෙති, සික්ඛාපදං වා පඤ්ඤපෙති තදා සකලජම්බුදීපෙ භගවතො කිත්තිඝොසො පත්ථරති, තිත්ථියා තං සුත්වා – ‘‘භවං කිර ගොතමො පුබ්බචරියං කථෙසි, මයං කිං න සක්කොම තාදිසං කිඤ්චි කථෙතු’’න්ති භගවතො පටිභාගකිරියං කරොන්තා එකං භවන්තරසමයං කථෙන්ති – ‘‘භවං ගොතමො සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙසි, මයං කිං න සක්කොම පඤ්ඤපෙතු’’න්ති අත්තනො සාවකානං කිඤ්චිදෙව සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙන්ති. තදා පන [Pg.304] භගවා අට්ඨවිධපරිසමජ්ඣෙ නිසීදිත්වා නිරොධකථං කථෙසි. තිත්ථියා තං සුත්වා – ‘‘භවං කිර ගොතමො නිරොධං නාම කථෙසි, මයම්පි තං කථෙස්සාමා’’ති සන්නිපතිත්වා කථයිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘අභිසඤ්ඤානිරොධෙ කථා උදපාදී’’ති.

411. ‘M0fge dies bleiben, Herr‘ bedeutet: Falls der Erhabene es zu h0fren w0fcnscht, wird dieses Gespr0e4ch sp0e4ter nicht schwer zu erhalten sein; f0fcr uns jedoch hat dieses Gespr0e4ch keinen Nutzen. Nachdem wir aber die Ankunft des Erhabenen erlangt haben, m0fchten wir einen anderen, guten Grund erfragen. Dies zeigt er damit auf. Daraufhin fragte er diesbez0fcglich und sagte: ‘Fr0fher, Herr‘ usw. Darin bedeutet ‘in der Diskussionshalle‘ (kot0fuhalas0e4l0e4yanti), dass es keine separate Halle namens Kot0fuhalas0e4l0e4 gibt. Wo jedoch Asketen und Brahmanen verschiedener Sekten vielf0e4ltige Gespr0e4che f0fchren, wird dieser Ort ‘Diskussionshalle‘ genannt, weil dort bei vielen die Neugier entsteht: ‘Was sagt dieser? Was sagt jener?‘ ‘Beim Aufh0fren der h0fheren Wahrnehmung‘ (abhisa0f0f0e4nirodhe): Hier ist ‘abhi‘ lediglich ein Pr0e4fix. ‘Beim Aufh0fren der Wahrnehmung‘ bedeutet das Aufh0fren des Geistes, das momentane Aufh0fren; in diesem Sinne entstand das Gespr0e4ch. Dies ist jedoch der Anlass f0fcr dessen Entstehung: Wenn der Erhabene n0e4mlich eine Geburtsgeschichte (J0e4taka) erz0e4hlt oder eine 0fubungsregel (Sikkh0e4pada) festlegt, dann verbreitet sich der Ruf des Erhabenen auf dem gesamten Jambud0fepa. Die H0e4retiker h0fren dies und versuchen, die Handlungen des Erhabenen nachzuahmen: ‘Der ehrw0furdige Gotama soll 0fber fr0fheres Verhalten gesprochen haben; k0fonnen wir nicht auch so etwas 0e4hnliches sagen?‘ – und sie sprechen 0fber eine Lehre aus einer anderen Existenz. ‘Der ehrw0furdige Gotama hat eine 0fubungsregel festgelegt; k0fonnen wir das nicht auch?‘ – und sie legen ihren Sch0fülern irgendeine 0fubungsregel fest. Zu jener Zeit aber sa0df der Erhabene inmitten der achtfachen Versammlung und hielt eine Rede 0fber das Aufh0fren (Nirodha). Die H0e4retiker h0fren dies und kamen zusammen, um zu beratschlagen: ‘Der ehrw0furdige Gotama soll 0fber das sogenannte Aufh0fren gesprochen haben, das wollen wir auch besprechen.‘ Deshalb wurde gesagt: ‘Ein Gespr0e4ch 0fber das Aufh0fren der h0fheren Wahrnehmung entstand‘.

තත්‍රෙකච්චෙති තෙසු එකච්චෙ. පුරිමො චෙත්ථ ය්වායං බාහිරෙ තිත්ථායතනෙ පබ්බජිතො චිත්තප්පවත්තියං දොසං දිස්වා අචිත්තකභාවො සන්තොති සමාපත්තිං භාවෙත්වා ඉතො චුතො පඤ්ච කප්පසතානි අසඤ්ඤීභවෙ ඨත්වා පුන ඉධ උප්පජ්ජති. තස්ස සඤ්ඤුප්පාදෙ ච නිරොධෙ ච හෙතුං අපස්සන්තො – අහෙතූ අප්පච්චයාති ආහ.

Unter diesen [bedeutet] 'einige': unter jenen. Der erste hierbei ist jener, der in einer außenstehenden Sekte in die Hauslosigkeit zog, im Fortgang des Geistes Mängel sah und dachte: 'Der Zustand der Geistlosigkeit ist friedvoll'; nachdem er die Errungenschaft der Nicht-Wahrnehmung entfaltet hatte, von hier verschied und fünfhundert Weltzyklen im Bereich der wahrnehmungslosen Wesen verweilte, wird er erneut hier geboren. Da er die Ursache für das Entstehen und Vergehen der Wahrnehmung nicht sah, sagte er: '[Wahrnehmung entsteht] ohne Grund und ohne Bedingung'.

දුතියො නං නිසෙධෙත්වා මිගසිඞ්ගතාපසස්ස අසඤ්ඤකභාවං ගහෙත්වා – ‘‘උපෙතිපි අපෙතිපී’’ති ආහ. මිගසිඞ්ගතාපසො කිර අත්තන්තපො ඝොරතපො පරමධිතින්ද්‍රියො අහොසි. තස්ස සීලතෙජෙන සක්කවිමානං උණ්හං අහොසි. සක්කො දෙවරාජා ‘‘සක්කට්ඨානං නු ඛො තාපසො පත්ථෙතී’’ති අලම්බුසං නාම දෙවකඤ්ඤං – ‘තාපසස්ස තපං භින්දිත්වා එහී’ති පෙසෙසි. සා තත්ථ ගතා. තාපසො පඨමදිවසෙ තං දිස්වාව පලායිත්වා පණ්ණසාලං පාවිසි. දුතියදිවසෙ කාමච්ඡන්දනීවරණෙන භග්ගො තං හත්ථෙ අග්ගහෙසි, සො තෙන දිබ්බඵස්සෙන ඵුට්ඨො විසඤ්ඤී හුත්වා තිණ්ණං සංවච්ඡරානං අච්චයෙන සඤ්ඤං පටිලභි. තං සො දිට්ඨිගතිකො – ‘‘තිණ්ණං සංවච්ඡරානං අච්චයෙන නිරොධා වුට්ඨිතො’’ති මඤ්ඤමානො එවමාහ.

Der Zweite wies jenen zurück und bezog sich auf den Zustand der Wahrnehmungslosigkeit des Asketen Migasiṅga, indem er sagte: 'Sie kommt und sie geht'. Der Asket Migasiṅga soll nämlich einer gewesen sein, der sich selbst kasteite, furchtbare Buße übte und seine Sinne vollkommen gezügelt hatte. Durch die Kraft seiner Tugend wurde der Palast Sakkas heiß. Sakka, der Götterkönig, dachte: 'Ob der Asket wohl nach dem Platz Sakkas strebt?' und sandte ein Göttermädchen namens Alambusā mit den Worten: 'Zerstöre die Buße des Asketen und komm dann zurück'. Sie begab sich dorthin. Der Asket sah sie am ersten Tag und floh sogleich in seine Blätterhütte. Am zweiten Tag wurde er durch das Hindernis des Sinnenverlangens bezwungen und ergriff sie an der Hand; von jener göttlichen Berührung berührt, wurde er wahrnehmungslos und erlangte erst nach dem Verlauf von drei Jahren die Wahrnehmung zurück. Jener Ansicht-Inhaber dachte: 'Nach dem Verlauf von drei Jahren ist er aus der Erlöschung hervorgegangen', und sprach so.

තතියො නං නිසෙධෙත්වා ආථබ්බණපයොගං සන්ධාය ‘‘උපකඩ්ඪන්තිපි අපකඩ්ඪන්තිපී’’ති ආහ. ආථබ්බණිකා කිර ආථබ්බණං පයොජෙත්වා සත්තං සීසච්ඡින්නං විය හත්ථච්ඡින්නං විය මතං විය ච කත්වා දස්සෙන්ති. තස්ස පුන පාකතිකභාවං දිස්වා සො දිට්ඨිගතිකො – ‘‘නිරොධා වුට්ඨිතො අය’’න්ති මඤ්ඤමානො එවමාහ.

Der Dritte wies jenen zurück und bezog sich auf die Anwendung von Atharva-Magie, indem er sagte: 'Sie ziehen sie herbei und sie ziehen sie weg'. Die Kenner der Atharva-Magie lassen nämlich durch die Anwendung des Atharva-Veda ein Wesen so erscheinen, als sei sein Kopf abgehauen, seine Hände abgehauen oder als sei es tot. Als jener Ansicht-Inhaber sah, wie das Wesen wieder in seinen normalen Zustand zurückkehrte, dachte er: 'Dieses ist aus der Erlöschung hervorgegangen', und sprach so.

චතුත්ථො නං නිසෙධෙත්වා යක්ඛදාසීනං මදනිද්දං සන්ධාය ‘‘සන්ති හි භො දෙවතා’’තිආදිමාහ. යක්ඛදාසියො කිර සබ්බරත්තිං දෙවතූපහාරං කුරුමානා නච්චිත්වා ගායිත්වා අරුණොදයෙ එකං සුරාපාතිං පිවිත්වා [Pg.305] පරිවත්තිත්වා සුපිත්වා දිවා වුට්ඨහන්ති. තං දිස්වා සො දිට්ඨිගතිකො – ‘‘සුත්තකාලෙ නිරොධං සමාපන්නා, පබුද්ධකාලෙ නිරොධා වුට්ඨිතා’’ති මඤ්ඤමානො එවමාහ.

Der Vierte wies jenen zurück und bezog sich auf den Rauschschlaf der Yakkhadāsīs, indem er sagte: 'Es gibt wahrlich Götter...' usw. Die Yakkhadāsīs pflegen nämlich die ganze Nacht hindurch Götteropfer darzubringen, zu tanzen und zu singen, im Morgengrauen eine Schale Schnaps zu trinken, sich hinzulegen und zu schlafen und erst spät am Tag aufzustehen. Als jener Ansicht-Inhaber dies sah, dachte er: 'Zur Zeit des Schlafens sind sie in die Erlöschung eingetreten, zur Zeit des Erwachens sind sie aus der Erlöschung hervorgegangen', und sprach so.

අයං පන පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකො පණ්ඩිතජාතිකො. තෙනස්ස තං කථං සුත්වා විප්පටිසාරො උප්පජ්ජි. ‘‘ඉමෙසං කථා එළමූගකථා විය චත්තාරො හි නිරොධෙ එතෙ පඤ්ඤපෙන්ති, ඉමිනා ච නිරොධෙන නාම එකෙන භවිතබ්බං, න බහුනා. තෙනාපි එකෙන අඤ්ඤෙනෙව භවිතබ්බං, සො පන අඤ්ඤෙන ඤාතුං න සක්කා අඤ්ඤත්‍ර සබ්බඤ්ඤුනා. සචෙ භගවා ඉධ අභවිස්ස ‘අයං නිරොධො අයං න නිරොධො’ති දීපසහස්සං විය උජ්ජාලෙත්වා අජ්ජමෙව පාකටං අකරිස්සා’’ති දසබලඤ්ඤෙව අනුස්සරි. තස්මා ‘‘තස්ස මය්හං භන්තෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අහො නූනාති අනුස්සරණත්ථෙ නිපාතද්වයං, තෙන තස්ස භගවන්තං අනුස්සරන්තස්ස එතදහොසි ‘‘අහො නූන භගවා අහො නූන සුගතො’’ති. යො ඉමෙසන්ති යො එතෙසං නිරොධධම්මානං සුකුසලො නිපුණො ඡෙකො, සො භගවා අහො නූන කථෙය්‍ය, සුගතො අහො නූන කථෙය්‍යාති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. පකතඤ්ඤූති චිණ්ණවසිතාය පකතිං සභාවං ජානාතීති පකතඤ්ඤූ. කථං නු ඛොති ඉදං පරිබ්බාජකො ‘‘මයං භගවා න ජානාම, තුම්හෙ ජානාථ, කථෙථ නො’’ති ආයාචන්තො වදති. අථ භගවා කථෙන්තො ‘‘තත්‍ර පොට්ඨපාදා’’තිආදිමාහ.

Dieser Wanderbursche Poṭṭhapāda jedoch war von weiser Natur. Daher entstand in ihm Unbehagen, nachdem er jene Reden gehört hatte. 'Die Rede dieser Leute ist wie das Lallen von Toren; sie lehren nämlich vier Arten der Erlöschung, doch diese sogenannte Erlöschung muss einheitlich sein, nicht vielfältig. Selbst wenn sie einheitlich ist, muss sie anders sein; jene kann jedoch von niemand anderem als einem Allwissenden erkannt werden. Wäre der Erhabene hier anwesend, würde er – wie das Entzünden von tausend Lampen – noch heute offenbaren: Dies ist die Erlöschung, dies ist nicht die Erlöschung.' So dachte er und erinnerte sich immer wieder an den Zehnfach-Starken. Deshalb sagte er: 'Davon mir, Herr...' usw. Dabei ist 'aho nūna' ein Paar von Partikeln im Sinne des Erinnerns; dadurch entstand in ihm, der sich an den Erhabenen erinnerte, der Gedanke: 'O wie wunderbar wäre der Erhabene, o wie wunderbar der Glückselige'. 'Derjenige unter diesen' bedeutet: Jener Erhabene, der in diesen Dingen der Erlöschung wohlbewandert, tiefgründig und geschickt ist, möge doch wahrlich darüber sprechen; der Glückselige möge doch wahrlich darüber sprechen – dies ist hier die Absicht. 'Pakataññū' bedeutet: Aufgrund der eingeübten Meisterschaft kennt er die Natur, das eigene Wesen. 'Wie doch wohl' – dies sagt der Wanderbursche, indem er bittet: 'Wir, o Erhabener, wissen es nicht, Ihr wisst es; verkündet es uns'. Daraufhin sprach der Erhabene: 'Dort, Poṭṭhapāda' usw.

අහෙතුකසඤ්ඤුප්පාදනිරොධකථාවණ්ණනා

Erläuterung der Darlegung über das grundlose Entstehen und Vergehen von Wahrnehmung.

412. තත්ථ තත්‍රාති තෙසු සමණබ්‍රාහ්මණෙසු. ආදිතොව තෙසං අපරද්ධන්ති තෙසං ආදිම්හියෙව විරද්ධං, ඝරමජ්ඣෙයෙව පක්ඛලිතාති දීපෙති. සහෙතූ සප්පච්චයාති එත්ථ හෙතුපි පච්චයොපි කාරණස්සෙව නාමං, සකාරණාති අත්ථො. තං පන කාරණං දස්සෙන්තො ‘‘සික්ඛා එකා’’ති ආහ. තත්ථ සික්ඛා එකා සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්තීති සික්ඛාය එකච්චා සඤ්ඤා ජායන්තීති අත්ථො.

412. Dabei bedeutet 'dort': unter jenen Asketen und Brahmanen. 'Gleich zu Beginn ist es ihnen misslungen' zeigt auf, dass sie gleich am Anfang einen Fehler machten, so wie Leute, die mitten im Haus stolpern. 'Mit Ursache und mit Bedingung': hier sind sowohl 'Ursache' als auch 'Bedingung' Bezeichnungen für den Grund; es bedeutet 'mit einer Ursache versehen'. Um jene Ursache aufzuzeigen, sagte er: 'Durch eine Schulung...'. Dabei bedeutet 'Durch eine Schulung entstehen einige Wahrnehmungen', dass durch die Schulung bestimmte Wahrnehmungen entstehen.

413. කා ච සික්ඛාති භගවා අවොචාති කතමා ච සා සික්ඛාති භගවා විත්ථාරෙතුකම්‍යතාපුච්ඡාවසෙන අවොච. අථ යස්මා අධිසීලසික්ඛා අධිචිත්තසික්ඛා අධිපඤ්ඤාසික්ඛාති තිස්සො සික්ඛා හොන්ති. තස්මා තා දස්සෙන්තො භගවා සඤ්ඤාය සහෙතුකං උප්පාදනිරොධං දීපෙතුං බුද්ධුප්පාදතො පභුති තන්තිධම්මං ඨපෙන්තො ‘‘ඉධ පොට්ඨපාද, තථාගතො ලොකෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අධිසීලසික්ඛා [Pg.306] අධිචිත්තසික්ඛාති ද්වෙ එව සික්ඛා සරූපෙන ආගතා, තතියා පන ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති ඛො පොට්ඨපාද මයා එකංසිකො ධම්මො දෙසිතො’’ති එත්ථ සම්මාදිට්ඨිසම්මාසඞ්කප්පවසෙන පරියාපන්නත්තා ආගතාති වෙදිතබ්බා. කාමසඤ්ඤාති පඤ්චකාමගුණිකරාගොපි අසමුප්පන්නකාමචාරොපි. තත්ථ පඤ්චකාමගුණිකරාගො අනාගාමිමග්ගෙන සමුග්ඝාතං ගච්ඡති, අසමුප්පන්නකාමචාරො පන ඉමස්මිං ඨානෙ වට්ටති. තස්මා තස්ස යා පුරිමා කාමසඤ්ඤාති තස්ස පඨමජ්ඣානසමඞ්ගිනො යා පුබ්බෙ උප්පන්නපුබ්බාය කාමසඤ්ඤාය සදිසත්තා පුරිමා කාමසඤ්ඤාති වුච්චෙය්‍ය, සා නිරුජ්ඣති, අනුප්පන්නාව නුප්පජ්ජතීති අත්ථො.

413. Der Satz 'Und welche Schulung ist das? sprach der Erhabene' wurde vom Erhabenen in Form einer Frage aus dem Wunsch heraus, ins Detail zu gehen, geäußert. Da es nun drei Schulungen gibt: die Schulung in höherer Sittlichkeit, die Schulung in höherer Geistesschulung und die Schulung in höherer Weisheit, legte der Erhabene, um diese aufzuzeigen und das Entstehen und Vergehen der Wahrnehmung mitsamt seiner Ursache zu verdeutlichen, ab der Zeit des Erscheinens eines Buddhas die Textüberlieferung fest und sprach: 'Hier, Poṭṭhapāda, erscheint ein Tathāgata in der Welt' usw. Dabei sind die Schulung in höherer Sittlichkeit und die Schulung in höherer Geistesschulung dem Wortlaut nach enthalten; die dritte hingegen ist in der Passage 'Dies, Poṭṭhapāda, ist der zur Erlöschung des Leidens führende Pfad, diese von mir gelehrte eindeutige Lehre' durch rechte Erkenntnis und rechtes Denken als miteinbezogen anzusehen. 'Sinnliche Wahrnehmung' bezieht sich sowohl auf die Gier nach den fünf Sinnenfreuden als auch auf das Auftreten von Sinnenlust. Die Gier nach den fünf Sinnenfreuden wird durch den Pfad der Nicht-Wiederkehr vollständig ausgerottet; das Auftreten von noch nicht entstandener Sinnenlust ist jedoch an dieser Stelle gemeint. Deshalb wird in Bezug auf jenen, der das erste Jhana erreicht hat, gesagt: 'Seine frühere sinnliche Wahrnehmung', weil sie der zuvor entstandenen sinnlichen Wahrnehmung gleicht; diese vergeht, sie entsteht nicht mehr, da sie nicht mehr auftritt.

විවෙකජපීතිසුඛසුඛුමසච්චසඤ්ඤීයෙව තස්මිං සමයෙ හොතීති තස්මිං පඨමජ්ඣානසමයෙ විවෙකජපීතිසුඛසඞ්ඛාතා සුඛුමසඤ්ඤා සච්චා හොති, භූතා හොතීති අත්ථො. අථ වා කාමච්ඡන්දාදිඔළාරිකඞ්ගප්පහානවසෙන සුඛුමා ච සා භූතතාය සච්චා ච සඤ්ඤාති සුඛුමසච්චසඤ්ඤා, විවෙකජෙහි පීතිසුඛෙහි සම්පයුත්තා සුඛුමසච්චසඤ්ඤාති විවෙකජපීතිසුඛසුඛුමසච්චසඤ්ඤා සා අස්ස අත්ථීති විවෙකජපීතිසුඛසුඛුමසච්චසඤ්ඤීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. එස නයො සබ්බත්ථ. එවම්පි සික්ඛාති එත්ථ යස්මා පඨමජ්ඣානං සමාපජ්ජන්තො අධිට්ඨහන්තො, වුට්ඨහන්තො ච සික්ඛති, තස්මා තං එවං සික්ඛිතබ්බතො සික්ඛාති වුච්චති. තෙනපි සික්ඛාසඞ්ඛාතෙන පඨමජ්ඣානෙන එවං එකා විවෙකජපීතිසුඛසුඛුමසච්චසඤ්ඤා උප්පජ්ජති. එවං එකා කාමසඤ්ඤා නිරුජ්ඣතීති අත්ථො. අයං සික්ඛාති භගවා අවොචාති අයං පඨමජ්ඣානසඞ්ඛාතා එකා සික්ඛාති, භගවා ආහ. එතෙනුපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

„In jenem Moment ist er jemand, der eine subtile und wahre Wahrnehmung von der aus Abgeschiedenheit geborenen Verzückung und Glückseligkeit hat.“ Dies bedeutet: In jenem Moment der ersten Vertiefung (paṭhamajjhāna) ist die subtile Wahrnehmung, welche als die aus der Abgeschiedenheit [von den Hemmnissen] geborene Verzückung und Glückseligkeit bezeichnet wird, wahrhaftig, das heißt, sie ist tatsächlich vorhanden. Oder aber: Aufgrund des Aufgebens grober Glieder wie Sinneslust (kāmacchanda) usw. ist sie subtil, und aufgrund ihrer Tatsächlichkeit ist sie wahrhaftig – daher wird sie „subtile wahre Wahrnehmung“ genannt. Da sie mit der aus Abgeschiedenheit geborenen Verzückung und Glückseligkeit verbunden ist, nennt man sie „subtile wahre Wahrnehmung der aus Abgeschiedenheit geborenen Verzückung und Glückseligkeit“. Da er diese besitzt, wird er als „jemand mit der subtilen wahren Wahrnehmung der aus Abgeschiedenheit geborenen Verzückung und Glückseligkeit“ bezeichnet; so ist die Bedeutung hier zu verstehen. Diese Methode gilt in allen Abschnitten. „So übt er“ bedeutet hier: Da jemand, der in die erste Vertiefung eintritt, darin verweilt oder daraus hervortritt, übt, wird sie deshalb wegen dieser Art des notwendigen Übens „Übung“ (sikkhā) genannt. Auch durch diese als Übung bezeichnete erste Vertiefung entsteht auf diese Weise eine subtile wahre Wahrnehmung der aus Abgeschiedenheit geborenen Verzückung und Glückseligkeit. Auf diese Weise vergeht eine Wahrnehmung von Sinnlichkeit (kāmasaññā); dies ist die Bedeutung. „Dies ist die Übung, sagte der Erhabene“ bedeutet: Dies ist eine Form der Übung, die als die erste Vertiefung bekannt ist; so sprach der Erhabene. Nach dieser Methode ist die Bedeutung in allen Abschnitten zu verstehen.

යස්මා පන අට්ඨමසමාපත්තියා අඞ්ගතො සම්මසනං බුද්ධානංයෙව හොති, සාවකෙසු සාරිපුත්තසදිසානම්පි නත්ථි, කලාපතො සම්මසනංයෙව පන සාවකානං හොති, ඉදඤ්ච ‘‘සඤ්ඤා සඤ්ඤා’’ති, එවං අඞ්ගතො සම්මසනං උද්ධටං. තස්මා [Pg.307] ආකිඤ්චඤ්ඤායතනපරමංයෙව සඤ්ඤං දස්සෙත්වා පුන තදෙව සඤ්ඤග්ගන්ති දස්සෙතුං ‘‘යතො ඛො පොට්ඨපාද…පෙ… සඤ්ඤග්ගං ඵුසතී’’ති ආහ.

Da jedoch die Untersuchung der achten Erreichung (nevasaññānāsaññāyatana) nach ihren einzelnen Faktoren nur den Buddhas eigen ist – selbst unter den Schülern ist sie für jemanden wie Sāriputta nicht möglich –, ist für Schüler nur die Untersuchung als Gruppe (kalāpato) möglich. Und diese Untersuchung nach Faktoren wurde hier mit „Wahrnehmung, Wahrnehmung“ aufgezeigt. Daher hat der Erhabene, nachdem er die Wahrnehmung des Bereichs der Nichtsheit als das Höchste aufgezeigt hatte, erneut eben diese als den „Gipfel der Wahrnehmung“ bezeichnet, indem er sagte: „Wenn nun, Poṭṭhapāda, ... den Gipfel der Wahrnehmung berührt“.

414. තත්ථ යතො ඛො පොට්ඨපාද භික්ඛූති යො නාම පොට්ඨපාද භික්ඛු. ඉධ සකසඤ්ඤී හොතීති ඉධ සාසනෙ සකසඤ්ඤී හොති, අයමෙව වා පාඨො, අත්තනො පඨමජ්ඣානසඤ්ඤාය සඤ්ඤවා හොතීති අත්ථො. සො තතො අමුත්‍ර තතො අමුත්‍රාති සො භික්ඛු තතො පඨමජ්ඣානතො අමුත්‍ර දුතියජ්ඣානෙ, තතොපි අමුත්‍ර තතියජ්ඣානෙති එවං තාය තාය ඣානසඤ්ඤාය සකසඤ්ඤී සකසඤ්ඤී හුත්වා අනුපුබ්බෙන සඤ්ඤග්ගං ඵුසති. සඤ්ඤග්ගන්ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං වුච්චති. කස්මා? ලොකියානං කිච්චකාරකසමාපත්තීනං අග්ගත්තා. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියඤ්හි ඨත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනම්පි නිරොධම්පි සමාපජ්ජන්ති. ඉති සා ලොකියානං කිච්චකාරකසමාපත්තීනං අග්ගත්තා සඤ්ඤග්ගන්ති වුච්චති, තං ඵුසති පාපුණාතීති අත්ථො.

414. Dabei bedeutet „Wenn nun, Poṭṭhapāda, ein Mönch“: irgendein Mönch namens Poṭṭhapāda. „Hier mit eigener Wahrnehmung ist“ bedeutet: In dieser Lehre ist er mit seiner eigenen [Jhana-]Wahrnehmung ausgestattet; oder dies ist der Wortlaut: Er besitzt Wahrnehmung durch seine eigene Wahrnehmung der ersten Vertiefung. „Er [geht] von dort dorthin, von dort dorthin“ bedeutet: jener Mönch geht von jener ersten Vertiefung zur zweiten Vertiefung dort, und von dort zur dritten Vertiefung dort; so gelangt er, indem er durch die jeweilige Jhana-Wahrnehmung mit seiner eigenen Wahrnehmung ausgestattet ist, schrittweise zum Gipfel der Wahrnehmung. Als „Gipfel der Wahrnehmung“ wird der Bereich der Nichtsheit (ākiñcaññāyatana) bezeichnet. Warum? Weil er unter den weltlichen Erreichungen, die eine Funktion ausüben (kiccakāraka), die höchste ist. Denn im Bereich der Nichtsheit verweilend, treten sie sowohl in den Bereich der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung als auch in das Erlöschen (nirodha) ein. So wird diese Erreichung, da sie die höchste unter den weltlichen funktionalen Erreichungen ist, als „Gipfel der Wahrnehmung“ bezeichnet; „er berührt ihn“ bedeutet, er erlangt ihn.

ඉදානි අභිසඤ්ඤානිරොධං දස්සෙතුං ‘‘තස්ස සඤ්ඤග්ගෙ ඨිතස්සා’’තිආදිමාහ. තත්ථ චෙතෙය්‍යං, අභිසඞ්ඛරෙය්‍යන්ති පදද්වයෙ ච ඣානං සමාපජ්ජන්තො චෙතෙති නාම, පුනප්පුනං කප්පෙතීති අත්ථො. උපරිසමාපත්තිඅත්ථාය නිකන්තිං කුරුමානො අභිසඞ්ඛරොති නාම. ඉමා ච මෙ සඤ්ඤා නිරුජ්ඣෙය්‍යුන්ති ඉමා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා නිරුජ්ඣෙය්‍යුං. අඤ්ඤා ච ඔළාරිකාති අඤ්ඤා ච ඔළාරිකා භවඞ්ගසඤ්ඤා උප්පජ්ජෙය්‍යුං. සො න චෙව චෙතෙති න අභිසඞ්ඛරොතීති එත්ථ කාමං චෙස චෙතෙන්තොව න චෙතෙති, අභිසඞ්ඛරොන්තොව නාභිසඞ්ඛරොති. ඉමස්ස භික්ඛුනො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනතො වුට්ඨාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජිත්වා ‘‘එකං ද්වෙ චිත්තවාරෙ ඨස්සාමී’’ති ආභොගසමන්නාහාරො නත්ථි. උපරිනිරොධසමාපත්තත්ථාය එව පන ආභොගසමන්නාහාරො අත්ථි, ස්වායමත්ථො පුත්තඝරාචික්ඛණෙන දීපෙතබ්බො.

Um nun das Erlöschen der höheren Wahrnehmung (abhisaññānirodha) aufzuzeigen, sprach der Erhabene: „Für ihn, der auf dem Gipfel der Wahrnehmung steht“ usw. In den beiden Begriffen „ich möchte beabsichtigen“ (ceteyyaṃ) und „ich möchte gestalten“ (abhisaṅkhareyyaṃ) bedeutet „beabsichtigen“: Jemand, der in eine meditative Vertiefung eintritt, beabsichtigt, das heißt, er entwirft sie immer wieder neu. Wer ein Verlangen zum Zwecke einer höheren Erreichung hegt, der „gestaltet“. „Mögen diese meine Wahrnehmungen erlöschen“ bezieht sich auf diese Wahrnehmungen des Bereichs der Nichtsheit, die erlöschen sollen. „Und andere grobe“ bedeutet, dass andere grobe Wahrnehmungen des Unterbewusstseins (bhavaṅgasaññā) entstehen könnten. Zu der Stelle „Er beabsichtigt weder, noch gestaltet er“ ist die Bedeutung wie folgt: Zwar beabsichtigt er in gewissem Sinne, doch er beabsichtigt nicht im gewöhnlichen Sinne; er gestaltet zwar, doch er gestaltet nicht im gewöhnlichen Sinne. Bei diesem Mönch gibt es kein bewusstes Ausrichten (ābhoga) des Geistes in der Weise: „Nachdem ich aus dem Bereich der Nichtsheit hervorgetreten bin und den Bereich der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung erreicht habe, werde ich für einen oder zwei Momente des Bewusstseins darin verweilen.“ Ein solches Ausrichten des Geistes ist jedoch nur zum Zwecke der höheren Erreichung des Erlöschens (nirodhasamāpatti) vorhanden. Diese Bedeutung soll durch das Beispiel von der Beschreibung des Hauses des Sohnes verdeutlicht werden.

පිතුඝරමජ්ඣෙන කිර ගන්ත්වා පච්ඡාභාගෙ පුත්තස්ස ඝරං හොති, තතො පණීතං භොජනං ආදාය ආසනසාලං ආගතං දහරං ථෙරො – ‘‘මනාපො පිණ්ඩපාතො කුතො ආභතො’’ති පුච්ඡි. සො ‘‘අසුකස්ස ඝරතො’’ති ලද්ධඝරමෙව ආචික්ඛි. යෙන පනස්ස පිතුඝරමජ්ඣෙන ගතොපි ආගතොපි [Pg.308] තත්ථ ආභොගොපි නත්ථි. තත්ථ ආසනසාලා විය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති දට්ඨබ්බා, පිතුගෙහං විය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති, පුත්තගෙහං විය නිරොධසමාපත්ති, ආසනසාලාය ඨත්වා පිතුඝරං අමනසිකරිත්වා පුත්තඝරාචික්ඛණං විය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනතො වුට්ඨාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජිත්වා ‘‘එකං ද්වෙ චිත්තවාරෙ ඨස්සාමී’’ති පිතුඝරං අමනසිකරිත්වාව උපරිනිරොධසමාපත්තත්ථාය මනසිකාරො, එවමෙස චෙතෙන්තොව න චෙතෙති, අභිසඞ්ඛරොන්තොව නාභිසඞ්ඛරොති. තා චෙව සඤ්ඤාති තා ඣානසඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්ති. අඤ්ඤා චාති අඤ්ඤා ච ඔළාරිකා භවඞ්ගසඤ්ඤා නුප්පජ්ජන්ති. සො නිරොධං ඵුසතීති සො එවං පටිපන්නො භික්ඛු සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං ඵුසති වින්දති පටිලභති.

Es heißt, dass man durch die Mitte des Hauses des Vaters geht und sich im hinteren Teil das Haus des Sohnes befindet. Ein junger Mönch, der von dort vorzügliche Speise genommen hat und zur Aufenthaltshalle (āsanasālā) gekommen ist, wurde vom älteren Mönch gefragt: „Eine köstliche Almosenspeise! Woher wurde sie gebracht?“ Er nannte nur das Haus, in dem er sie erhalten hatte [das Haus des Sohnes]. Obwohl sein Gehen und Kommen durch die Mitte des Hauses des Vaters erfolgte, gab es dort keine bewusste Aufmerksamkeit dafür. In diesem Gleichnis ist der Bereich der Nichtsheit wie die Aufenthaltshalle zu verstehen; der Bereich der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung wie das Haus des Vaters; und die Erreichung des Erlöschens (nirodhasamāpatti) wie das Haus des Sohnes. Wie man in der Aufenthaltshalle verweilt, das Haus des Vaters nicht beachtet und das Haus des Sohnes beschreibt, so ist auch das Ausrichten des Geistes zum Zwecke der höheren Erreichung des Erlöschens zu verstehen, nachdem man aus dem Bereich der Nichtsheit hervorgetreten ist und den Bereich der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung erreicht hat, ohne bewusst zu beachten: „Ich werde für einen oder zwei Momente darin verweilen“. So beabsichtigt er zwar, doch er beabsichtigt nicht; er gestaltet zwar, doch er gestaltet nicht. „Eben jene Wahrnehmungen“ bedeutet, dass jene Jhana-Wahrnehmungen erlöschen. „Und andere“ bedeutet, dass andere grobe Bhavanga-Wahrnehmungen nicht entstehen. „Er berührt das Erlöschen“ bedeutet, dass der so praktizierende Mönch das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung (saññāvedayitanirodha) berührt, erfährt und erlangt.

අනුපුබ්බාභිසඤ්ඤානිරොධසම්පජානසමාපත්තින්ති එත්ථ අභීති උපසග්ගමත්තං, සම්පජානපදං නිරොධපදෙන අන්තරිකං කත්වා වුත්තං. අනුපටිපාටියා සම්පජානසඤ්ඤානිරොධසමාපත්තීති අයං පනෙත්ථත්ථො. තත්‍රාපි සම්පජානසඤ්ඤානිරොධසමාපත්තීති සම්පජානන්තස්ස අන්තෙ සඤ්ඤා නිරොධසමාපත්ති සම්පජානන්තස්ස වා පණ්ඩිතස්ස භික්ඛුනො සඤ්ඤානිරොධසමාපත්තීති අයං විසෙසත්ථො.

In dem Begriff „anupubbābhisaññānirodhasampajānasamāpatti“ ist „abhi“ lediglich ein Präfix (upasagga). Das Wort „sampajāna“ (wissensklar) wurde vom Erhabenen so geäußert, dass es durch das Wort „nirodha“ (Erlöschen) unterbrochen wurde. Dennoch ist dies die Bedeutung hier: Es ist das schrittweise Eintreten in das Erlöschen der Wahrnehmung durch einen Wissensklaren. Auch dort, bei „sampajānasaññānirodhasamāpatti“, bedeutet es: Am Ende des Prozesses tritt für den Wissensklaren das Erlöschen der Wahrnehmung ein. Oder aber: Es ist das Erlöschen der Wahrnehmung für einen wissensklaren, weisen Mönch; dies ist die spezifische Bedeutung.

ඉදානි ඉධ ඨත්වා නිරොධසමාපත්තිකථා කථෙතබ්බා. සා පනෙසා සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ පඤ්ඤාභාවනානිසංසාධිකාරෙ කථිතා, තස්මා තත්ථ කථිතතොව ගහෙතබ්බා.

An dieser Stelle sollte nun die Abhandlung über das Erreichen des Aufhörens (nirodhasamāpatti) dargelegt werden. Da diese jedoch in all ihren Aspekten bereits im Visuddhimagga, im Kapitel über den Nutzen der Entfaltung der Weisheit (paññābhāvanānisaṃsa), dargelegt wurde, sollte sie genau von dort übernommen werden.

එවං භගවා පොට්ඨපාදස්ස පරිබ්බාජකස්ස නිරොධකථං කථෙත්වා – අථ නං තාදිසාය කථාය අඤ්ඤත්ථ අභාවං පටිජානාපෙතුං ‘‘තං කිං මඤ්ඤසී’’තිආදිමාහ. පරිබ්බාජකොපි ‘‘භගවා අජ්ජ තුම්හාකං කථං ඨපෙත්වා න මයා එවරූපා කථා සුතපුබ්බා’’ති පටිජානන්තො, ‘‘නො හෙතං භන්තෙ’’ති වත්වා පුන සක්කච්චං භගවතො කථාය උග්ගහිතභාවං දස්සෙන්තො ‘‘එවං ඛො අහං භන්තෙ’’තිආදිමාහ. අථස්ස භගවා ‘‘සුඋග්ගහිතං තයා’’ති අනුජානන්තො ‘‘එවං පොට්ඨපාදා’’ති ආහ.

Nachdem der Erhabene dem Wanderer Poṭṭhapāda so die Abhandlung über das Aufhören dargelegt hatte, sprach er die Worte: „Was meinst du wohl?“ und so weiter, um ihn anerkennen zu lassen, dass eine solche Lehre anderswo [außerhalb der Lehre des Buddha] nicht existiert. Auch der Wanderer gestand ein: „Abgesehen von Eurer heutigen Lehre, Herr, habe ich eine solche Abhandlung über das Aufhören zuvor noch nie gehört“; und nachdem er sagte: „Das ist nicht so, Herr“, zeigte er erneut, dass er die Lehre des Erhabenen sorgfältig aufgenommen hatte, indem er sagte: „So ist es wahrlich, Herr“ und so weiter. Daraufhin willigte der Erhabene ein, dass er sie gut aufgenommen habe, und sagte: „So ist es, Poṭṭhapāda“.

415. අථ පරිබ්බාජකො ‘‘භගවතා ‘ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සඤ්ඤග්ග’න්ති වුත්තං. එතදෙව නු ඛො සඤ්ඤග්ගං, උදාහු අවසෙසසමාපත්තීසුපි සඤ්ඤග්ගං අත්ථී’’ති චින්තෙත්වා තමත්ථං පුච්ඡන්තො ‘‘එකඤ්ඤෙව නු ඛො’’තිආදිමාහ. භගවාපිස්ස විස්සජ්ජෙසි. තත්ථ පුථූපීති බහූනිපි. යථා යථා ඛො, පොට්ඨපාද, නිරොධං [Pg.309] ඵුසතීති පථවීකසිණාදීසු යෙන යෙන කසිණෙන, පඨමජ්ඣානාදීනං වා යෙන යෙන ඣානෙන. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ හි පථවීකසිණෙන කරණභූතෙන පථවීකසිණසමාපත්තිං එකවාරං සමාපජ්ජන්තො පුරිමසඤ්ඤානිරොධං ඵුසති එකං සඤ්ඤග්ගං, අථ ද්වෙ වාරෙ, තයො වාරෙ, වාරසතං, වාරසහස්සං, වාරසතසහස්සං වා සමාපජ්ජන්තො පුරිමසඤ්ඤානිරොධං ඵුසති, සතසහස්සං, සඤ්ඤග්ගානි. එස නයො සෙසකසිණෙසු. ඣානෙසුපි සචෙ පඨමජ්ඣානෙන කරණභූතෙන එකවාරං පුරිමසඤ්ඤානිරොධං ඵුසති එකං සඤ්ඤග්ගං. අථ ද්වෙ වාරෙ, තයො වාරෙ, වාරසතං, වාරසහස්සං, වාරසතසහස්සං වා පුරිමසඤ්ඤානිරොධං ඵුසති, සතසහස්සං සඤ්ඤග්ගානි. එස නයො සෙසජ්ඣානසමාපත්තීසුපි. ඉති එකවාරං සමාපජ්ජනවසෙන වා සබ්බම්පි සඤ්ජානනලක්ඛණෙන සඞ්ගහෙත්වා වා එකං සඤ්ඤග්ගං හොති, අපරාපරං සමාපජ්ජනවසෙන බහූනි.

415. Daraufhin dachte der Wanderer: „Vom Erhabenen wurde gesagt: ‚Das Gebiet der Nichtsheit ist der Gipfel der Wahrnehmung (saññagga)‘. Ist nur dies allein der Gipfel der Wahrnehmung oder gibt es auch in den übrigen Erreichungen einen Gipfel der Wahrnehmung?“ Um diese Bedeutung zu erfragen, sagte er: „Ist es nur eines?“ und so weiter. Auch der Erhabene antwortete ihm. Dabei bedeutet ‚puthūpi‘ ‚viele‘. „In welcher Weise auch immer, Poṭṭhapāda, man das Aufhören berührt“ bezieht sich auf das jeweilige Kasina, wie das Erd-Kasina, oder die jeweilige Vertiefung (jhāna), wie das erste Jhāna. Dies ist damit gemeint: Wenn man mittels des Erd-Kasinas als Werkzeug einmal die Erd-Kasina-Erreichung herbeiführt und das Aufhören der vorangegangenen Wahrnehmung berührt, so ist dies ein Gipfel der Wahrnehmung. Wenn man es aber zwei-, drei-, hundert-, tausend- oder hunderttausendmal herbeiführt und das Aufhören der vorangegangenen Wahrnehmung berührt, so sind es hunderttausend Gipfel der Wahrnehmung. Dies ist das Verfahren bei den übrigen Kasinas. Auch bei den Jhānas: Wenn man mittels des ersten Jhānas als Werkzeug einmal das Aufhören der vorangegangenen Wahrnehmung berührt, so ist dies ein Gipfel der Wahrnehmung. Wenn man es aber zwei-, drei-, hundert-, tausend- oder hunderttausendmal berührt, so sind es hunderttausend Gipfel der Wahrnehmung. Dieses Verfahren gilt auch für die übrigen Jhāna-Erreichungen. So gibt es entweder aufgrund des einmaligen Erreichens oder indem man alle Wahrnehmungen unter dem Merkmal des Wahrnehmens zusammenfasst nur einen Gipfel der Wahrnehmung; aufgrund des wiederholten Erreichens jedoch gibt es viele.

416. සඤ්ඤා නු ඛො, භන්තෙති භන්තෙ නිරොධසමාපජ්ජනකස්ස භික්ඛුනො ‘‘සඤ්ඤා නු ඛො පඨමං උප්පජ්ජතී’’ති පුච්ඡති. තස්ස භගවා ‘‘සඤ්ඤා ඛො, පොට්ඨපාදා’’ති බ්‍යාකාසි. තත්ථ සඤ්ඤාති ඣානසඤ්ඤා. ඤාණන්ති විපස්සනාඤාණං. අපරො නයො, සඤ්ඤාති විපස්සනා සඤ්ඤා. ඤාණන්ති මග්ගඤාණං. අපරො නයො, සඤ්ඤාති මග්ගසඤ්ඤා. ඤාණන්ති ඵලඤාණං. තිපිටකමහාසිවත්ථෙරො පනාහ –

416. „Ist es die Wahrnehmung, Herr?“ Mit diesen Worten fragt er: „Herr, entsteht bei einem Mönch, der das Aufhören (nirodha) erreicht hat, zuerst die Wahrnehmung?“ Darauf antwortete ihm der Erhabene: „Wahrlich, Poṭṭhapāda, die Wahrnehmung [entsteht zuerst]“. Dabei bedeutet „Wahrnehmung“ (saññā) die mit der Vertiefung verbundene Wahrnehmung (jhānasaññā), und „Wissen“ (ñāṇa) bedeutet Einsichtswissen (vipassanāñāṇa). Nach einer anderen Methode ist „Wahrnehmung“ die Einsichtswahrnehmung und „Wissen“ das Pfad-Wissen. Nach einer weiteren Methode ist „Wahrnehmung“ die Pfad-Wahrnehmung und „Wissen“ das Frucht-Wissen. Der Thera Tipiṭaka Mahāsiva jedoch sagte Folgendes:

කිං ඉමෙ භික්ඛූ භණන්ති, පොට්ඨපාදො හෙට්ඨා භගවන්තං නිරොධං පුච්ඡි. ඉදානි නිරොධා වුට්ඨානං පුච්ඡන්තො ‘‘භගවා නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස කිං පඨමං අරහත්තඵලසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, උදාහු පච්චවෙක්ඛණඤාණ’’න්ති වදති. අථස්ස භගවා යස්මා ඵලසඤ්ඤා පඨමං උප්පජ්ජති, පච්ඡා පච්චවෙක්ඛණඤාණං. තස්මා ‘‘සඤ්ඤා ඛො පොට්ඨපාදා’’ති ආහ. තත්ථ සඤ්ඤුප්පාදාති අරහත්තඵලසඤ්ඤාය උප්පාදා, පච්ඡා ‘‘ඉදං අරහත්තඵල’’න්ති එවං පච්චවෙක්ඛණඤාණුප්පාදො හොති. ඉදප්පච්චයා කිර මෙති ඵලසමාධිසඤ්ඤාපච්චයා කිර මය්හං පච්චවෙක්ඛණඤාණං උප්පන්නන්ති.

„Was sagen diese Mönche da? Poṭṭhapāda befragte den Erhabenen weiter oben über das Aufhören (nirodha). Jetzt fragt er nach dem Auftauchen aus dem Aufhören: ‚Herr, entsteht bei einem, der aus dem Aufhören auftaucht, zuerst die Wahrnehmung der Frucht der Arhatschaft oder das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa)?‘“ Daraufhin sagte der Erhabene, weil zuerst die Frucht-Wahrnehmung entsteht und danach das Wissen der Rückschau: „Wahrnehmung, Poṭṭhapāda“. Dabei bedeutet „Entstehen der Wahrnehmung“ das Entstehen der Wahrnehmung der Frucht der Arhatschaft; danach findet das Entstehen des Wissens der Rückschau statt mit dem Gedanken: „Dies ist die Frucht der Arhatschaft“. „Dies ist wahrlich die Bedingung für mich“ bedeutet: „Aufgrund der Bedingung der mit der Frucht-Konzentration verbundenen Wahrnehmung ist bei mir wahrlich das Wissen der Rückschau entstanden“.

සඤ්ඤාඅත්තකථාවණ්ණනා

Erläuterung des Kommentars zum Thema Wahrnehmung.

417. ඉදානි පරිබ්බාජකො යථා නාම ගාමසූකරො ගන්ධොදකෙන න්හාපෙත්වා ගන්ධෙහි අනුලිම්පිත්වා මාලාදාමං පිළන්ධිත්වා සිරිසයනෙ ආරොපිතොපි [Pg.310] සුඛං න වින්දති, වෙගෙන ගූථට්ඨානමෙව ගන්ත්වා සුඛං වින්දති. එවමෙව භගවතා සණ්හසුඛුමතිලක්ඛණබ්භාහතාය දෙසනාය න්හාපිතවිලිත්තමණ්ඩිතොපි නිරොධකථාසිරිසයනං ආරොපිතොපි තත්ථ සුඛං න වින්දන්තො ගූථට්ඨානසදිසං අත්තනො ලද්ධිං ගහෙත්වා තමෙව පුච්ඡන්තො ‘‘සඤ්ඤා නු ඛො, භන්තෙ, පුරිසස්ස අත්තා’’තිආදිමාහ. අථස්සානුමතිං ගහෙත්වා බ්‍යාකාතුකාමො භගවා – ‘‘කං පන ත්ව’’න්තිආදිමාහ. තතො සො ‘‘අරූපී අත්තා’’ති එවං ලද්ධිකො සමානොපි ‘‘භගවා දෙසනාය සුකුසලො, සො මෙ ආදිතොව ලද්ධිං මා විද්ධංසෙතූ’’ති චින්තෙත්වා අත්තනො ලද්ධිං පරිහරන්තො ‘‘ඔළාරිකං ඛො’’තිආදිමාහ. අථස්ස භගවා තත්ථ දොසං දස්සෙන්තො ‘‘ඔළාරිකො ච හි තෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ එවං සන්තන්ති එවං සන්තෙ. භුම්මත්ථෙ හි එතං උපයොගවචනං. එවං සන්තං අත්තානං පච්චාගච්ඡතො තවාති අයං වා එත්ථ අත්ථො. චතුන්නං ඛන්ධානං එකුප්පාදෙකනිරොධත්තා කිඤ්චාපි යා සඤ්ඤා උප්පජ්ජති, සාව නිරුජ්ඣති. අපරාපරං උපාදාය පන ‘‘අඤ්ඤා ච සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, අඤ්ඤා ච සඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්තී’’ති වුත්තං.

417. Nun verhielt es sich mit dem Wanderer so: Wie ein Dorfschwein, das man mit Duftwasser gewaschen, mit Wohlgerüchen eingesalbt, mit einem Blumenkranz geschmückt und auf ein Prachtbett gelegt hat, dort kein Glück findet, sondern eilig genau dorthin läuft, wo der Kot ist, und dort Glück findet – ebenso verhielt es sich hier. Obwohl er durch die Lehre des Erhabenen, die durch die drei Merkmale fein und subtil geprägt ist, gleichsam gewaschen, gesalbt und geschmückt und auf das Prachtbett der Abhandlung über das Aufhören gehoben wurde, fand er dort kein Glück. Stattdessen hielt er an seiner eigenen Ansicht über das Selbst fest, die einem Ort voller Kot gleicht, und fragte, um eben diese Ansicht darzulegen: „Ist etwa, Herr, die Wahrnehmung das Selbst des Menschen?“ und so weiter. Daraufhin sprach der Erhabene, der seine Ansicht aufgreifen und beantworten wollte: „Was [glaubst] du denn?“ und so weiter. Obwohl er die Ansicht hatte, dass das Selbst formlos (arūpī) sei, dachte er: „Der Erhabene ist überaus geschickt in der Lehrdarlegung; er möge meine Ansicht nicht gleich zu Beginn zunichtemachen.“ Indem er seine eigene Ansicht zu schützen suchte, sagte er: „Das grobe [Selbst] wahrlich“ und so weiter. Daraufhin zeigte ihm der Erhabene den Fehler in jener Ansicht auf und sagte: „Grob wahrlich ist für dich [dieses Selbst]“ und so weiter. Dabei bedeutet ‚evaṃ santant‘ ‚wenn es so ist‘. Dieses Wort steht hier im Sinne des Lokativs. Oder die Bedeutung an dieser Stelle ist: „Für dich, der du ein so beschaffenes Selbst erkennst“. Da die vier [mentalen] Daseinsgruppen (khandhas) ein gemeinsames Entstehen und ein gemeinsames Vergehen haben, vergeht genau jene Wahrnehmung, die entsteht, auch wenn dies geschieht. In Bezug auf das fortlaufende Nacheinander wurde jedoch gesagt: „Eine andere Wahrnehmung entsteht, und eine andere Wahrnehmung vergeht“.

418-420. ඉදානි අඤ්ඤං ලද්ධිං දස්සෙන්තො – ‘‘මනොමයං ඛො අහං, භන්තෙ’’තිආදිං වත්වා තත්‍රාපි දොසෙ දින්නෙ යථා නාම උම්මත්තකො යාවස්ස සඤ්ඤා නප්පතිට්ඨාති, තාව අඤ්ඤං ගහෙත්වා අඤ්ඤං විස්සජ්ජෙති, සඤ්ඤාපතිට්ඨානකාලෙ පන වත්තබ්බමෙව වදති, එවමෙව අඤ්ඤං ගහෙත්වා අඤ්ඤං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි අත්තනො ලද්ධිංයෙව වදන්තො ‘‘අරූපී ඛො’’තිආදිමාහ. තත්‍රාපි යස්මා සො සඤ්ඤාය උප්පාදනිරොධං ඉච්ඡති, අත්තානං පන සස්සතං මඤ්ඤති. තස්මා තථෙවස්ස දොසං දස්සෙන්තො භගවා ‘‘එවං සන්තම්පී’’තිආදිමාහ. තතො පරිබ්බාජකො මිච්ඡාදස්සනෙන අභිභූතත්තා භගවතා වුච්චමානම්පි තං නානත්තං අජානන්තො ‘‘සක්කා පනෙතං, භන්තෙ, මයා’’තිආදිමාහ. අථස්ස භගවා යස්මා සො සඤ්ඤාය උප්පාදනිරොධං පස්සන්තොපි සඤ්ඤාමයං අත්තානං නිච්චමෙව මඤ්ඤති. තස්මා ‘‘දුජ්ජානං ඛො’’තිආදිමාහ.

418-420. Um nun eine andere Ansicht darzulegen, sagte er (Poṭṭhapāda): „Herr, ich habe [die Vorstellung eines] geistgeborenen [Selbst]“ usw. Als auch dort Fehler aufgezeigt wurden – so wie ein Wahnsinniger, solange seine Wahrnehmung nicht gefestigt ist, eines ergreift und ein anderes wieder loslässt, zur Zeit der Festigung der Wahrnehmung jedoch nur das sagt, was zu sagen ist –, so ergriff er nun, nachdem er eines ergriffen und ein anderes losgelassen hatte, seine eigene Ansicht und sagte: „[Das Selbst] ist formlos“ usw. Da er auch dort das Entstehen und Vergehen der Wahrnehmung wünschte, das Selbst jedoch für ewig hielt, sprach der Erhabene, um ihm ebendort den Fehler aufzuzeigen: „Selbst wenn es so ist“ usw. Daraufhin sagte der Wanderer, da er von falscher Ansicht überwältigt war und den vom Erhabenen dargelegten Unterschied nicht erkannte: „Ist dies denn für mich möglich, Herr?“ usw. Da er, obwohl er das Entstehen und Vergehen der Wahrnehmung sah, das aus Wahrnehmung bestehende Selbst dennoch für beständig hielt, sprach der Erhabene: „Das ist schwer zu erkennen“ usw.

තත්ථායං සඞ්ඛෙපත්ථො – තව අඤ්ඤා දිට්ඨි, අඤ්ඤා ඛන්ති, අඤ්ඤා රුචි, අඤ්ඤථායෙව තෙ දස්සනං පවත්තං, අඤ්ඤදෙව ච තෙ ඛමති චෙව රුච්චති ච, අඤ්ඤත්‍ර [Pg.311] ච තෙ ආයොගො, අඤ්ඤිස්සායෙව පටිපත්තියා යුත්තපයුත්තතා, අඤ්ඤත්ථ ච තෙ ආචරියකං, අඤ්ඤස්මිං තිත්ථායතනෙ ආචරියභාවො. තෙන තයා එවං අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්‍රායොගෙන අඤ්ඤත්‍රාචරියකෙන දුජ්ජානං එතන්ති. අථ පරිබ්බාජකො – ‘‘සඤ්ඤා වා පුරිසස්ස අත්තා හොතු, අඤ්ඤා වා සඤ්ඤා, තං සස්සතාදි භාවමස්ස පුච්ඡිස්ස’’න්ති පුන ‘‘කිං පන භන්තෙ’’තිආදිමාහ.

Hier ist die kurze Bedeutung: Dein Verständnis ist anders, dein Gefallen ist anders, deine Neigung ist anders, deine Sichtweise ist anders ausgerichtet; dir gefällt und behagt etwas anderes, dein Bemühen gilt etwas anderem, du bist einer anderen Praxis hingegeben, dein Lehrer ist ein anderer, und dein Lehrersein befindet sich in einer anderen Sekte. Da du also ein anderes Verständnis, ein anderes Gefallen, eine andere Neigung, ein anderes Bemühen und einen anderen Lehrer hast, ist dies für dich schwer zu erkennen. Daraufhin dachte der Wanderer: „Mag nun die Wahrnehmung das Selbst des Menschen sein oder etwas anderes als die Wahrnehmung – ich werde nach seiner Ewigkeit usw. fragen“, und sagte erneut: „Wie verhält es sich aber, Herr?“ usw.

තත්ථ ලොකොති අත්තානං සන්ධාය වදති. න හෙතං පොට්ඨපාද අත්ථසඤ්හිතන්ති පොට්ඨපාද එතං දිට්ඨිගතං න ඉධලොකපරලොකඅත්ථනිස්සිතං, න අත්තත්ථපරත්ථනිස්සිතං. න ධම්මසංහිතන්ති න නවලොකුත්තරධම්මනිස්සිතං. නාදිබ්‍රහ්මචරියකන්ති සික්ඛත්තයසඞ්ඛාතස්ස සාසනබ්‍රහ්මචරියකස්ස න ආදිමත්තං, අධිසීලසික්ඛාමත්තම්පි න හොති. න නිබ්බිදායාති සංසාරවට්ටෙ නිබ්බින්දනත්ථාය න සංවත්තති. න විරාගායාති වට්ටවිරාගත්ථාය න සංවත්තති. න නිරොධායාති වට්ටස්ස නිරොධකරණත්ථාය න සංවත්තති. න උපසමායාති වට්ටස්ස වූපසමනත්ථාය න සංවත්තති. න අභිඤ්ඤායාති වට්ටාභිජානනාය පච්චක්ඛකිරියාය න සංවත්තති. න සම්බොධායාති වට්ටසම්බුජ්ඣනත්ථාය න සංවත්තති. න නිබ්බානායාති අමතමහානිබ්බානස්ස පච්චක්ඛකිරියාය න සංවත්තති.

Dabei bezieht er sich mit dem Wort „Welt“ auf das Selbst. „Dies, Poṭṭhapāda, ist nicht mit dem Ziel verbunden“ bedeutet: Poṭṭhapāda, diese Ansicht gründet weder auf dem Nutzen dieser Welt noch der nächsten Welt, noch gründet sie auf dem eigenen Nutzen oder dem Nutzen anderer. „Nicht mit dem Dhamma verbunden“ bedeutet: Es gründet nicht auf den neun überweltlichen Zuständen. „Gehört nicht zum Anfang des heiligen Lebens“ bedeutet: Es ist nicht einmal der bloße Anfang des religiösen Wandels, der in den drei Schulungen besteht; es ist nicht einmal das bloße Maß der höheren Sittlichkeitsschulung. „Führt nicht zur Abkehr“ bedeutet: Es dient nicht der Ernüchterung gegenüber dem Kreislauf der Wiedergeburten. „Führt nicht zur Leidenschaftslosigkeit“ bedeutet: Es dient nicht der Entsagung gegenüber dem Kreislauf. „Führt nicht zum Aufhören“ bedeutet: Es dient nicht dem Bewirken des Aufhörens des Kreislaufs. „Führt nicht zur Ruhe“ bedeutet: Es dient nicht der Beruhigung des Kreislaufs. „Führt nicht zur höheren Erkenntnis“ bedeutet: Es dient nicht dem Erkennen des Kreislaufs durch unmittelbare Verwirklichung. „Führt nicht zur Erleuchtung“ bedeutet: Es dient nicht dem vollkommenen Erwachen aus dem Kreislauf. „Führt nicht zum Nibbāna“ bedeutet: Es dient nicht der unmittelbaren Verwirklichung des todlosen, großen Nibbāna.

ඉදං දුක්ඛන්තිආදීසු තණ්හං ඨපෙත්වා තෙභූමකා පඤ්චක්ඛන්ධා දුක්ඛන්ති, තස්සෙව දුක්ඛස්ස පභාවනතො සප්පච්චයා තණ්හා දුක්ඛසමුදයොති. උභින්නං අප්පවත්ති දුක්ඛනිරොධොති, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති මයා බ්‍යාකතන්ති අත්ථො. එවඤ්ච පන වත්වා භගවා ‘‘ඉමස්ස පරිබ්බාජකස්ස මග්ගපාතුභාවො වා ඵලසච්ඡිකිරියා වා නත්ථි, මය්හඤ්ච භික්ඛාචාරවෙලා’’ති චින්තෙත්වා තුණ්හී අහොසි. පරිබ්බාජකොපි තං ආකාරං ඤත්වා භගවතො ගමනකාලං ආරොචෙන්තො විය ‘‘එවමෙත’’න්තිආදිමාහ.

In den Worten „Dies ist das Leiden“ usw. ist die Bedeutung: Mit Ausnahme des Begehrens sind die fünf Aggregate der drei Daseinsebenen das Leiden; da eben dieses Begehren zusammen mit seinen Bedingungen das Leiden hervorbringt, ist es die Ursache des Leidens. Das Nicht-Fortbestehen beider ist das Aufhören des Leidens; der edle achtfache Pfad ist der zur Aufhebung des Leidens führende Übungsweg – dies wurde von mir erklärt. Nachdem der Erhabene dies so dargelegt hatte, dachte er: „Für diesen Wanderer gibt es weder das Erscheinen des Pfades noch die Verwirklichung der Frucht, und für mich ist es Zeit für den Almosengang“, und er schwieg. Auch der Wanderer erkannte diesen Umstand und sagte gleichsam die Zeit des Aufbruchs des Erhabenen ankündigend: „So ist es“ usw.

421. වාචාසන්නිතොදකෙනාති වචනපතොදෙන. සඤ්ඣබ්භරිමකංසූති සඤ්ඣබ්භරිතං නිරන්තරං ඵුට්ඨං අකංසු, උපරි විජ්ඣිංසූති වුත්තං හොති. භූතන්ති සභාවතො විජ්ජමානං. තච්ඡං, තථන්ති තස්සෙව වෙවචනං. ධම්මට්ඨිතතන්ති නවලොකුත්තරධම්මෙසු [Pg.312] ඨිතසභාවං. ධම්මනියාමතන්ති ලොකුත්තරධම්මනියාමතං. බුද්ධානඤ්හි චතුසච්චවිනිමුත්තා කථා නාම නත්ථි. තස්මා සා එදිසා හොති.

421. „Mit dem Stachel der Worte“ bedeutet: mit dem Treibstock der Rede. „Sie bedrängten [ihn] von allen Seiten“ bedeutet: sie machten es ununterbrochen voll [von Vorwürfen], sie durchbohrten ihn gleichsam – so ist es gemeint. „Das Wahre“ bedeutet: das der Natur nach Existierende. „Das Richtige“ und „das Tatsächliche“ sind Synonyme für dasselbe Wort. „Die Beständigkeit im Dhamma“ bedeutet: das Wesen des Bestands in den neun überweltlichen Zuständen. „Die Gesetzmäßigkeit des Dhamma“ bedeutet: die durch die Gesetzmäßigkeit der überweltlichen Zustände festgelegte Natur. Denn es gibt keine Rede der Buddhas, die von den vier Wahrheiten losgelöst wäre. Deshalb ist sie von solcher Art.

චිත්තහත්ථිසාරිපුත්තපොට්ඨපාදවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte von Citta Hatthisāriputta und Poṭṭhapāda.

422. චිත්තො ච හත්ථිසාරිපුත්තොති සො කිර සාවත්ථියං හත්ථිආචරියස්ස පුත්තො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තීණි පිටකානි උග්ගහෙත්වා සුඛුමෙසු අත්ථන්තරෙසු කුසලො අහොසි, පුබ්බෙ කතපාපකම්මවසෙන පන සත්තවාරෙ විබ්භමිත්වා ගිහි ජාතො. කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස කිර සාසනෙ ද්වෙ සහායකා අහෙසුං, අඤ්ඤමඤ්ඤං සමග්ගා එකතොව සජ්ඣායන්ති. තෙසු එකො අනභිරතො ගිහිභාවෙ චිත්තං උප්පාදෙත්වා ඉතරස්ස ආරොචෙසි. සො ගිහිභාවෙ ආදීනවං පබ්බජ්ජාය ආනිසංසං දස්සෙත්වා තං ඔවදි. සො තං සුත්වා අභිරමිත්වා පුනෙකදිවසං තාදිසෙ චිත්තෙ උප්පන්නෙ තං එතදවොච ‘‘මය්හං ආවුසො එවරූපං චිත්තං උප්පජ්ජති – ‘ඉමාහං පත්තචීවරං තුය්හං දස්සාමී’ති’’. සො පත්තචීවරලොභෙන තස්ස ගිහිභාවෙ ආනිසංසං දස්සෙත්වා පබ්බජ්ජාය ආදීනවං කථෙසි. අථස්ස තං සුත්වාව ගිහිභාවතො චිත්තං විරජ්ජිත්වා පබ්බජ්ජායමෙව අභිරමි. එවමෙස තදා සීලවන්තස්ස භික්ඛුනො ගිහිභාවෙ ආනිසංසකථාය කථිතත්තා ඉදානි ඡ වාරෙ විබ්භමිත්වා සත්තමෙ වාරෙ පබ්බජිතො. මහාමොග්ගල්ලානස්ස, මහාකොට්ඨිකත්ථෙරස්ස ච අභිධම්මකථං කථෙන්තානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ නං මහාකොට්ඨිකත්ථෙරො අපසාදෙති. සො මහාසාවකස්ස කථිතෙ පතිට්ඨාතුං අසක්කොන්තො විබ්භමිත්වා ගිහි ජාතො. පොට්ඨපාදස්ස පනායං ගිහිසහායකො හොති. තස්මා විබ්භමිත්වා ද්වීහතීහච්චයෙන පොට්ඨපාදස්ස සන්තිකං ගතො. අථ නං සො දිස්වා ‘‘සම්ම කිං තයා කතං, එවරූපස්ස නාම සත්ථු සාසනා අපසක්කන්තොසි, එහි පබ්බජිතුං ඉදානි තෙ වට්ටතී’’ති තං ගහෙත්වා භගවතො සන්තිකං අගමාසි. තෙන වුත්තං ‘‘චිත්තො ච හත්ථිසාරිපුත්තො පොට්ඨපාදො ච පරිබ්බාජකො’’ති.

422. Hinsichtlich der Worte „Citto ca hatthisāriputto“: Dieser war dem Vernehmen nach in Sāvatthī der Sohn eines Elefantenlehrers. Er ordinierte beim Erhabenen, erlernte die drei Piṭakas und wurde geschickt in den tiefgründigen Bedeutungen der Lehre. Doch aufgrund früherer unheilsamer Taten trat er siebenmal aus dem Orden aus und wurde zum Laien. Es heißt, dass es zur Zeit des vollkommen erwachten Buddha Kassapa zwei Gefährten gab. Sie waren einig miteinander und rezitierten gemeinsam die Lehre. Unter ihnen verlor einer die Freude am Ordensleben, entwickelte den Wunsch nach dem Laienstand und teilte dies dem anderen mit. Jener zeigte ihm die Nachteile des Laienlebens sowie die Vorzüge des Mönchslebens auf und ermahnte ihn. Als er dies hörte, fand er wieder Freude am Ordensleben. Doch eines Tages, als derselbe Wunsch nach dem Laienstand erneut in ihm aufstieg, sagte er zu jenem Gefährten: „Lieber Herr, solch ein Gedanke ist in mir entstanden; ich werde Euch diese Schale und dieses Gewand geben.“ Jener Gefährte, getrieben von Gier nach Schale und Gewand, zeigte ihm die Vorzüge des Laienlebens auf und sprach über die Nachteile des Mönchslebens. Nachdem er dies gehört hatte, wandte er sein Herz vom Laienstand ab und fand allein im Mönchsein Freude. Da jener (Citta) damals einem tugendhaften Mönch gegenüber die Vorzüge des Laienlebens gepriesen hatte, trat er in diesem Zeitalter sechsmal aus dem Orden aus und wurde erst nach der siebten Ordination beständig. Während Mahāmoggallāna und der Ehrwürdige Mahākoṭṭhika über Abhidhamma sprachen, unterbrach er sie immer wieder mit Zwischenbemerkungen. Daraufhin wies ihn der Ehrwürdige Mahākoṭṭhika zurecht. Unfähig, die Zurechtweisung des großen Jüngers zu ertragen, trat er aus und wurde zum Laien. Er war jedoch ein Freund von Poṭṭhapāda aus deren gemeinsamer Laienzeit. Nachdem er ausgetreten war, ging er nach zwei oder drei Tagen zu Poṭṭhapāda. Als dieser ihn sah, sagte er: „Freund, was hast du getan? Du hast dich von der Lehre eines solchen Lehrers entfernt. Komm, es ist nun an der Zeit für dich, wieder zu ordinieren.“ Er nahm ihn mit und ging zum Erhabenen. Deshalb wurde gesagt: „Citta Hatthisāriputta und der Wanderer Poṭṭhapāda“.

423. අන්ධාති පඤ්ඤාචක්ඛුනො නත්ථිතාය අන්ධා, තස්සෙව අභාවෙන අචක්ඛුකා. ත්වංයෙව නෙසං එකො චක්ඛුමාති සුභාසිතදුබ්භාසිතජානනභාවමත්තෙන පඤ්ඤාචක්ඛුනා චක්ඛුමා. එකංසිකාති එකකොට්ඨාසා. පඤ්ඤත්තාති [Pg.313] ඨපිතා. අනෙකංසිකාති න එකකොට්ඨාසා එකෙනෙව කොට්ඨාසෙන සස්සතාති වා අසස්සතාති වා න වුත්තාති අත්ථො.

423. „Andhā“ bedeutet: Aufgrund des Fehlens des Auges der Weisheit sind sie blind; eben wegen dessen Nichtvorhandenseins sind sie augenlos. „Du allein unter ihnen bist sehend“ bedeutet: sehend durch das Auge der Weisheit allein im Maße der Kenntnis von gut Gesagtem und schlecht Gesagtem. „Ekaṃsikā“ bedeutet: von einem Teil (eindeutig). „Paññattā“ bedeutet: dargelegt. „Anekaṃsikā“ bedeutet: nicht von einem Teil; sie wurden nicht einseitig (allein durch einen Aspekt) als „ewig“ oder „nicht ewig“ bezeichnet, so lautet die Bedeutung.

එකංසිකධම්මවණ්ණනා

Erklärung der eindeutigen Lehren (Ekaṃsikadhamma)

424-425. සන්ති පොට්ඨපාදාති ඉදං භගවා කස්මා ආරභි? බාහිරකෙහි පඤ්ඤාපිතනිට්ඨාය අනිය්‍යානිකභාවදස්සනත්ථං. සබ්බෙ හි තිත්ථියා යථා භගවා අමතං නිබ්බානං, එවං අත්තනො අත්තනො සමයෙ ලොකථුපිකාදිවසෙන නිට්ඨං පඤ්ඤපෙන්ති, සා ච න නිය්‍යානිකා. යථා පඤ්ඤත්තා හුත්වා න නිය්‍යාති න ගච්ඡති, අඤ්ඤදත්ථු පණ්ඩිතෙහි පටික්ඛිත්තා නිවත්තති, තං දස්සෙතුං භගවා එවමාහ. තත්ථ එකන්තසුඛං ලොකං ජානං පස්සන්ති පුරත්ථිමාය දිසාය එකන්තසුඛො ලොකො පච්ඡිමාදීනං වා අඤ්ඤතරායාති එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා විහරථ. දිට්ඨපුබ්බානි ඛො තස්මිං ලොකෙ මනුස්සානං සරීරසණ්ඨානාදීනීති. අප්පාටිහීරකතන්ති අප්පාටිහීරකතං පටිහරණවිරහිතං, අනිය්‍යානිකන්ති වුත්තං හොති.

424-425. Warum begann der Erhabene mit der Rede „Es gibt, Poṭṭhapāda“? Um aufzuzeigen, dass die von Außenstehenden dargelegten Ziele nicht zur Befreiung führen. Denn alle Sektierer lehren ein Ziel (niṭṭha) in ihrem jeweiligen System, etwa als Gipfel der Welt, so wie der Erhabene das Todlose, das Nibbāna, lehrt. Doch dieses Ziel führt nicht zur Befreiung. So wie es dargelegt wird, führt es nicht aus dem Leid heraus, es gelangt nicht hinaus; vielmehr wird es von den Weisen abgelehnt und führt zurück. Um dies aufzuzeigen, sprach der Erhabene so. Darin bedeutet „sie kennen und sehen eine Welt von ungetrübtem Glück“: „In der östlichen Richtung gibt es eine Welt von ungetrübtem Glück“ oder in einer der anderen Richtungen wie Westen usw. – so wissend und sehend verweilt ihr. „Wurden früher in jener Welt die Körperformen usw. der Menschen gesehen?“ „Appāṭihīrakataṃ“ bedeutet: Das Gesagte ist ohne stichhaltige Begründung, es ist unschlüssig und führt nicht zur Befreiung; so ist es gemeint.

426-427. ජනපදකල්‍යාණීති ජනපදෙ අඤ්ඤාහි ඉත්ථීහි වණ්ණසණ්ඨානවිලාසාකප්පාදීහි අසදිසා.

426-427. „Janapadakalyāṇī“ bezeichnet eine Frau, die im Hinblick auf Teint, Gestalt, Anmut und Erscheinung von anderen Frauen im Land unerreicht ist.

තයොඅත්තපටිලාභවණ්ණනා

Erklärung der drei Arten der Selbsterlangung (Tayo attapaṭilābha)

428. එවං භගවා පරෙසං නිට්ඨාය අනිය්‍යානිකත්තං දස්සෙත්වා අත්තනො නිට්ඨාය නිය්‍යානිකභාවං දස්සෙතුං ‘‘තයො ඛො මෙ පොට්ඨපාදා’’තිආදිමාහ. තත්ථ අත්තපටිලාභොති අත්තභාවපටිලාභො, එත්ථ ච භගවා තීහි අත්තභාවපටිලාභෙහි තයො භවෙ දස්සෙසි. ඔළාරිකත්තභාවපටිලාභෙන අවීචිතො පට්ඨාය පරනිම්මිතවසවත්තිපරියොසානං කාමභවං දස්සෙසි. මනොමයඅත්තභාවපටිලාභෙන පඨමජ්ඣානභූමිතො පට්ඨාය අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකපරියොසානං රූපභවං දස්සෙසි. අරූපඅත්තභාවපටිලාභෙන ආකාසානඤ්චායතනබ්‍රහ්මලොකතො පට්ඨාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනබ්‍රහ්මලොකපරියොසානං අරූපභවං දස්සෙසි. සංකිලෙසිකා ධම්මා නාම ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා. වොදානියා ධම්මා නාම සමථවිපස්සනා.

428. Nachdem der Erhabene so die Unzulänglichkeit der Ziele anderer aufgezeigt hatte, sprach er „Es gibt diese drei Arten der Selbsterlangung, Poṭṭhapāda“, um die Befreiungskraft seines eigenen Ziels aufzuzeigen. „Attapaṭilābha“ bedeutet die Erlangung einer individuellen Existenz (attabhāva). Hier zeigte der Erhabene durch die drei Arten der Selbsterlangung die drei Daseinsebenen (bhava) auf. Mit der grobstofflichen Selbsterlangung zeigte er die Sinnenwelt (kāmabhava) auf, beginnend bei der Avīci-Hölle bis hin zur Paranimmita-vasavatti-Ebene. Mit der geistgeschaffenen Selbsterlangung zeigte er die feinstoffliche Welt (rūpabhava) auf, beginnend bei der Ebene der ersten Vertiefung bis hin zur Akaniṭṭha-Brahmawelt. Mit der formlosen Selbsterlangung zeigte er die formlose Welt (arūpabhava) auf, beginnend bei der Ebene der Unendlichkeit des Raumes bis hin zur Ebene der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung. „Unreine Zustände“ sind die zwölf unheilsamen Bewusstseinsvorgänge. „Läuternde Zustände“ sind Geistesruhe (samatha) und Hellblick (vipassanā).

429. පඤ්ඤාපාරිපූරිං [Pg.314] වෙපුල්ලත්තන්ති මග්ගපඤ්ඤාඵලපඤ්ඤානං පාරිපූරිඤ්චෙව විපුලභාවඤ්ච. පාමුජ්ජන්ති තරුණපීති. පීතීති බලවතුට්ඨි. කිං වුත්තං හොති? යං අවොචුම්හ ‘‘සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහිරතී’’ති, තත්ථ තස්ස එවං විහරතො තං පාමොජ්ජඤ්චෙව භවිස්සති, පීති ච නාමකායපස්සද්ධි ච සති ච සූපට්ඨිතා උත්තමඤාණඤ්ච සුඛො ච විහාරො. සබ්බවිහාරෙසු ච අයමෙව විහාරො ‘‘සුඛො’’ති වත්තුං යුත්තො ‘‘උපසන්තො පරමමධුරො’’ති. තත්ථ පඨමජ්ඣානෙ පාමොජ්ජාදයො ඡපි ධම්මා ලබ්භන්ති, දුතියජ්ඣානෙ දුබ්බලපීතිසඞ්ඛාතං පාමොජ්ජං නිවත්තති, සෙසා පඤ්ච ලබ්භන්ති. තතියෙ පීති නිවත්තති, සෙසා චත්තාරො ලබ්භන්ති. තථා චතුත්ථෙ. ඉමෙසු චතූසු ඣානෙසු සම්පසාදනසුත්තෙ සුද්ධවිපස්සනා පාදකජ්ඣානමෙව කථිතං. පාසාදිකසුත්තෙ චතූහි මග්ගෙහි සද්ධිං විපස්සනා කථිතා. දසුත්තරසුත්තෙ චතුත්ථජ්ඣානිකඵලසමාපත්ති කථිතා. ඉමස්මිං පොට්ඨපාදසුත්තෙ පාමොජ්ජං පීතිවෙවචනමෙව කත්වා දුතියජ්ඣානිකඵලසමාපත්තිනාම කථිතාති වෙදිතබ්බා.

429. „Vollendung und Fülle der Weisheit“ (paññāpāripūriṃ vepullattaṃ) bedeutet die Vervollkommnung und die weite Ausdehnung von Pfad-Weisheit (maggapaññā) und Frucht-Weisheit (phalapaññā). „Entzücken“ (pāmujja) bezeichnet die anfängliche Verzückung. „Verzückung“ (pīti) ist kraftvolle Freude. Was ist damit gemeint? Was wir mit den Worten sagten: „Indem er durch eigenes höheres Wissen verwirklicht, eintritt und verweilt“, bedeutet: Für denjenigen, der auf diese Weise verweilt, wird jenes Entzücken entstehen, ebenso wie Verzückung, die Stillung des Namenskörpers, eine wohlgefestigte Achtsamkeit, höchste Erkenntnis und ein glückliches Verweilen. Unter allen Arten des Verweilens ist eben dieses Verweilen durch die Frucht-Erreichung als „glücklich“, „friedvoll“ und „höchst süß“ zu bezeichnen. In diesem Zusammenhang finden sich im ersten Jhana sechs Faktoren, angefangen mit dem Entzücken. Im zweiten Jhana schwindet das Entzücken, welches als schwache Verzückung gilt, und die übrigen fünf Faktoren bleiben erhalten. Im dritten Jhana schwindet die Verzückung, und die übrigen vier bleiben erhalten. Ebenso verhält es sich im vierten Jhana. In Bezug auf diese vier Jhanas wurde im Sampasādana-Sutta das reine Jhana als Grundlage für die Einsicht (Vipassanā) gelehrt. Im Pāsādika-Sutta wurde die Einsicht zusammen mit den vier Pfaden gelehrt. Im Dasuttara-Sutta wurde die Frucht-Erreichung des vierten Jhana gelehrt. In diesem Poṭṭhapāda-Sutta ist zu verstehen, dass Entzücken als ein Synonym für Verzückung gebraucht wird und die Frucht-Erreichung des zweiten Jhana gelehrt wird.

432-437. අයං වා සොති එත්ථ වා සද්දො විභාවනත්ථො හොති. අයං සොති එවං විභාවෙත්වා පකාසෙත්වා බ්‍යාකරෙය්‍යාම. යථාපරෙ ‘‘එකන්තසුඛං අත්තානං සඤ්ජානාථා’’ති පුට්ඨා ‘‘නො’’ති වදන්ති, න එවං වදාමාති අත්ථො. සප්පාටිහීරකතන්ති සප්පාටිහරණං, නිය්‍යානිකන්ති අත්ථො. මොඝො හොතීති තුච්ඡො හොති, නත්ථි සො තස්මිං සමයෙති අධිප්පායො. සච්චො හොතීති භූතො හොති, ස්වෙව තස්මිං සමයෙ සච්චො හොතීති අත්ථො. එත්ථ පනායං චිත්තො අත්තනො අසබ්බඤ්ඤුතාය තයො අත්තපටිලාභෙ කථෙත්වා අත්තපටිලාභො නාම පඤ්ඤත්තිමත්තං එතන්ති උද්ධරිතුං නාසක්ඛි, අත්තපටිලාභො ත්වෙව නිය්‍යාතෙසි. අථස්ස භගවා රූපාදයො චෙත්ථ ධම්මා, අත්තපටිලාභොති පන නාමමත්තමෙතං, තෙසු තෙසු රූපාදීසු සති එවරූපා වොහාරා හොන්තීති දස්සෙතුකාමො තස්සෙව කථං ගහෙත්වා නාමපඤ්ඤත්තිවසෙන නිය්‍යාතනත්ථං ‘‘යස්මිං චිත්ත සමයෙ’’තිආදිමාහ.

432-437. In dem Ausdruck „Dies oder jenes“ (ayaṃ vā so) dient das Wort „vā“ der Verdeutlichung. Wir sollten antworten, indem wir dies so verdeutlichen und erklären: „So wie andere, wenn sie gefragt werden: ‚Erkennt ihr ein absolut glückliches Selbst?‘, mit ‚Nein‘ antworten, so sagen auch wir dies nicht“ – das ist die Bedeutung. „Wohlbegründet“ (sappāṭihīraka) bedeutet, dass es Einwände anderer abwehren kann; es bedeutet „befreiend“ (niyyānika). „Es ist leer“ (mogho hoti) bedeutet, dass es nichtig ist; die Absicht ist, dass jenes zu dieser Zeit nicht existiert. „Es ist wahr“ (sacco hoti) bedeutet, dass es wirklich vorhanden ist; der Sinn ist, dass nur eben jenes zu dieser Zeit wahr ist. Hier konnte jedoch Citta aufgrund seiner Unwissenheit (Nicht-Allwissenheit), nachdem er von den drei Arten der Erlangung eines Selbst gesprochen hatte, nicht erkennen, dass dies lediglich eine begriffliche Bezeichnung (paññatti) ist; er schloss mit der bloßen Bezeichnung „Erlangung eines Selbst“ ab. Daraufhin wollte der Erhabene zeigen, dass hier zwar Phänomene wie Form usw. existieren, dass aber „Erlangung eines Selbst“ nur ein Name ist, und dass solche Ausdrucksweisen nur existieren, wenn die jeweiligen Phänomene wie Form usw. vorhanden sind. Um dies als bloße Namensbezeichnung zum Abschluss zu bringen, griff er Cittas eigene Worte auf und sprach: „Zu welcher Zeit des Geistes...“ usw.

438. එවඤ්ච පන වත්වා පටිපුච්ඡිත්වා විනයනත්ථං පුන ‘‘සචෙ තං, චිත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යු’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ යො මෙ අහොසි අතීතො අත්තපටිලාභො[Pg.315], ස්වෙව මෙ අත්තපටිලාභො, තස්මිං සමයෙ සච්චො අහොසි, මොඝො අනාගතො මොඝො පච්චුප්පන්නොති එත්ථ තාව ඉමමත්ථං දස්සෙති – යස්මා යෙ තෙ අතීතා ධම්මා, තෙ එතරහි නත්ථි, අහෙසුන්ති පන සඞ්ඛ්‍යං ගතා, තස්මා සොපි මෙ අත්තපටිලාභො තස්මිංයෙව සමයෙ සච්චො අහොසි. අනාගතපච්චුප්පන්නානං පන ධම්මානං තදා අභාවා තස්මිං සමයෙ ‘‘මොඝො අනාගතො, මොඝො පච්චුප්පන්නො’’ති, එවං අත්ථතො නාමමත්තමෙව අත්තපටිලාභං පටිජානාති. අනාගතපච්චුප්පන්නෙසුපි එසෙව නයො.

438. Nachdem der Erhabene dies gesagt und Rückfragen gestellt hatte, um ihn zu unterweisen, sagte er erneut: „Wenn man dich so fragen würde, Citta...“ usw. In diesem Zusammenhang – „Die Erlangung eines Selbst, die ich in der Vergangenheit hatte, eben diese war meine Erlangung eines Selbst; zu jener Zeit war sie wahr, aber leer ist die zukünftige und leer die gegenwärtige“ – wird zunächst folgende Bedeutung aufgezeigt: Da jene vergangenen Phänomene jetzt nicht mehr existieren, sondern nur noch als „vergangen“ bezeichnet werden können, war eben jene Erlangung eines Selbst nur zu jener Zeit wahr. Da die zukünftigen und gegenwärtigen Phänomene zu jener Zeit noch nicht existierten, war zu jenem Zeitpunkt „die zukünftige leer und die gegenwärtige leer“. Auf diese Weise erkennt er an, dass die Erlangung eines Selbst dem Sinne nach nur ein bloßer Name ist. Das gleiche Prinzip gilt auch für die zukünftige und gegenwärtige Erlangung eines Selbst.

439-443. අථ භගවා තස්ස බ්‍යාකරණෙන සද්ධිං අත්තනො බ්‍යාකරණං සංසන්දිතුං ‘‘එවමෙව ඛො චිත්තා’’තිආදීනි වත්වා පුන ඔපම්මතො තමත්ථං සාධෙන්තො ‘‘සෙය්‍යථාපි චිත්ත ගවා ඛීර’’න්තිආදිමාහ. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො, යථා ගවා ඛීරං, ඛීරාදීහි ච දධිආදීනි භවන්ති, තත්ථ යස්මිං සමයෙ ඛීරං හොති, න තස්මිං සමයෙ දධීති වා නවනීතාදීසු වා අඤ්ඤතරන්ති සඞ්ඛ්‍යං නිරුත්තිං නාමං වොහාරං ගච්ඡති. කස්මා? යෙ ධම්මෙ උපාදාය දධීතිආදි වොහාරා හොන්ති, තෙසං අභාවා. අථ ඛො ඛීරං ත්වෙව තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. කස්මා? යෙ ධම්මෙ උපාදාය ඛීරන්ති සඞ්ඛ්‍යා නිරුත්ති නාමං වොහාරො හොති, තෙසං භාවාති. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමා ඛො චිත්තාති ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො ඉති ච මනොමයො අත්තපටිලාභො ඉති ච අරූපො අත්තපටිලාභො ඉති ච ඉමා ඛො චිත්ත ලොකසමඤ්ඤා ලොකෙ සමඤ්ඤාමත්තකානි සමනුජානනමත්තකානි එතානි. තථා ලොකනිරුත්තිමත්තකානි වචනපථමත්තකානි වොහාරමත්තකානි නාමපණ්ණත්තිමත්තකානි එතානීති. එවං භගවා හෙට්ඨා තයො අත්තපටිලාභෙ කථෙත්වා ඉදානි සබ්බමෙතං වොහාරමත්තකන්ති වදති. කස්මා? යස්මා පරමත්ථතො සත්තො නාම නත්ථි, සුඤ්ඤො තුච්ඡො එස ලොකො.

439-443. Daraufhin sprach der Erhabene die Worte „Ebenso ist es, Citta“ usw., um seine Erklärung mit der von Citta in Einklang zu bringen. Um diese Bedeutung durch ein Gleichnis zu untermauern, sagte er: „Wie zum Beispiel, Citta, aus einer Kuh Milch wird...“ usw. Hier ist die kurze Zusammenfassung: So wie aus der Kuh Milch wird und aus Milch Quark usw. entsteht, so wird zu der Zeit, in der es Milch ist, diese nicht als Quark, Butter oder ähnliches bezeichnet, benannt oder gerufen. Warum? Weil jene Phänomene, auf deren Grundlage Bezeichnungen wie Quark usw. entstehen, nicht vorhanden sind. Zu jener Zeit wird sie stattdessen eben nur als Milch bezeichnet. Warum? Weil jene Phänomene vorhanden sind, auf deren Grundlage die Bezeichnung, Benennung und der Ausdruck „Milch“ entsteht. Dieses Prinzip gilt überall. „Dies, Citta“ bezieht sich auf die grobe Erlangung eines Selbst, die geistgeborene Erlangung eines Selbst und die formlose Erlangung eines Selbst; dies sind, Citta, weltliche Benennungen, in der Welt übliche Begriffe und Übereinkünfte. Ebenso sind dies weltliche Ausdrucksweisen, Sprachpfade, Redewendungen und bloße Namensbezeichnungen. So sprach der Erhabene zuvor von drei Arten der Erlangung eines Selbst und sagt nun, dass all dies nur herkömmliche Ausdrucksweisen sind. Warum? Weil es im höchsten Sinne (paramatthato) kein „Wesen“ (satto) gibt; diese Welt ist leer und nichtig.

බුද්ධානං පන ද්වෙ කථා සම්මුතිකථා ච පරමත්ථකථා ච. තත්ථ ‘‘සත්තො පොසො දෙවො බ්‍රහ්මා’’තිආදිකා ‘‘සම්මුතිකථා’’ නාම. ‘‘අනිච්චං දුක්ඛමනත්තා ඛන්ධා ධාතුයො ආයතනානි සතිපට්ඨානා සම්මප්පධානා’’තිආදිකා පරමත්ථකථා නාම. තත්ථ යො සම්මුතිදෙසනාය ‘‘සත්තො’’ති වා ‘‘පොසො’’ති වා ‘‘දෙවො’’ති වා ‘‘බ්‍රහ්මා’’ති වා වුත්තෙ විජානිතුං පටිවිජ්ඣිතුං නිය්‍යාතුං [Pg.316] අරහත්තජයග්ගාහං ගහෙතුං සක්කොති, තස්ස භගවා ආදිතොව ‘‘සත්තො’’ති වා ‘‘පොසො’’ති වා ‘‘දෙවො’’ති වා ‘‘බ්‍රහ්මා’’ති වා කථෙති, යො පරමත්ථදෙසනාය ‘‘අනිච්ච’’න්ති වා ‘‘දුක්ඛ’’න්ති වාතිආදීසු අඤ්ඤතරං සුත්වා විජානිතුං පටිවිජ්ඣිතුං නිය්‍යාතුං අරහත්තජයග්ගාහං ගහෙතුං සක්කොති, තස්ස ‘‘අනිච්ච’’න්ති වා ‘‘දුක්ඛ’’න්ති වාතිආදීසු අඤ්ඤතරමෙව කථෙති. තථා සම්මුතිකථාය බුජ්ඣනකසත්තස්සාපි න පඨමං පරමත්ථකථං කථෙති. සම්මුතිකථාය පන බොධෙත්වා පච්ඡා පරමත්ථකථං කථෙති. පරමත්ථකථාය බුජ්ඣනකසත්තස්සාපි න පඨමං සම්මුතිකථං කථෙති. පරමත්ථකථාය පන බොධෙත්වා පච්ඡා සම්මුතිකථං කථෙති. පකතියා පන පඨමමෙව පරමත්ථකථං කථෙන්තස්ස දෙසනා ලූඛාකාරා හොති, තස්මා බුද්ධා පඨමං සම්මුතිකථං කථෙත්වා පච්ඡා පරමත්ථකථං කථෙන්ති. සම්මුතිකථං කථෙන්තාපි සච්චමෙව සභාවමෙව අමුසාව කථෙන්ති. පරමත්ථකථං කථෙන්තාපි සච්චමෙව සභාවමෙව අමුසාව කථෙන්ති.

Die Buddhas haben jedoch zwei Arten der Lehrdarlegung: die konventionelle Rede (sammutikathā) und die Rede im absoluten Sinne (paramatthakathā). Dabei bezeichnet 'konventionelle Rede' jene Darlegungen, die Begriffe wie 'Wesen', 'Person', 'Gott' oder 'Brahma' verwenden. 'Rede im absoluten Sinne' bezieht sich auf Darlegungen über 'Unbeständigkeit', 'Leiden', 'Nicht-Selbst', die Daseinsgruppen (khandhā), die Elemente (dhātuyo), die Sinnesbereiche (āyatanāni), die Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhānā), die rechten Anstrengungen (sammappadhānā) und dergleichen. Wenn jemand fähig ist, durch eine konventionelle Lehrdarlegung – wenn also von einem 'Wesen', einer 'Person', einem 'Gott' oder einem 'Brahma' die Rede ist – die Bedeutung zu erfassen, die Wahrheiten zu durchdringen, sich zu befreien und den Sieg der Heiligkeit (Arahatta) zu erringen, dann lehrt der Erhabene ihm von Anfang an in Begriffen wie 'Wesen', 'Person', 'Gott' oder 'Brahma'. Wenn jedoch jemand fähig ist, durch eine absolute Lehrdarlegung – indem er von 'Unbeständigkeit', 'Leiden' und so weiter hört – die Bedeutung zu erfassen, die Wahrheiten zu durchdringen, sich zu befreien und den Sieg der Heiligkeit zu erringen, dann lehrt er ihm eben Begriffe wie 'Unbeständigkeit', 'Leiden' und dergleichen. Ebenso lehrt er einem Wesen, das durch die konventionelle Rede zur Erkenntnis gelangt, nicht zuerst die absolute Rede. Nachdem er ihn durch die konventionelle Rede zur Einsicht geführt hat, lehrt er danach die absolute Rede. Auch einem Wesen, das durch die absolute Rede zur Erkenntnis gelangt, lehrt er nicht zuerst die konventionelle Rede. Nachdem er ihn durch die absolute Rede zur Einsicht geführt hat, lehrt er danach die konventionelle Rede. Würde er jedoch von Natur aus sogleich die absolute Rede lehren, erschiene die Darlegung spröde (lūkhākārā). Daher lehren die Buddhas zuerst die konventionelle Rede und danach die absolute Rede. Auch wenn sie die konventionelle Rede lehren, sprechen sie nur die Wahrheit, nur das Wesensgemäße (sabhāva) und nichts Unwahres. Und auch wenn sie die absolute Rede lehren, sprechen sie nur die Wahrheit, nur das Wesensgemäße und nichts Unwahres.

දුවෙ සච්චානි අක්ඛාසි, සම්බුද්ධො වදතං වරො;

සම්මුතිං පරමත්ථඤ්ච, තතියං නූපලබ්භති.

Zwei Wahrheiten hat der vollkommen Erwachte, der Beste unter den Rednern, verkündet: die konventionelle und die absolute; eine dritte ist nicht zu finden.

සඞ්කෙතවචනං සච්චං, ලොකසම්මුතිකාරණං;

පරමත්ථවචනං සච්චං, ධම්මානං භූතලක්ඛණන්ති.

Die Sprache der Bezeichnungen ist wahr aufgrund der weltlichen Konvention; die Sprache des absoluten Sinnes ist wahr, da sie das wahre Merkmal der Dinge (Dhammas) ausdrückt.

යාහි තථාගතො වොහරති අපරාමසන්ති යාහි ලොකසමඤ්ඤාහි ලොකනිරුත්තීහි තථාගතො තණ්හාමානදිට්ඨිපරාමාසානං අභාවා අපරාමසන්තො වොහරතීති දෙසනං විනිවට්ටෙත්වා අරහත්තනිකූටෙන නිට්ඨාපෙසි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

Mit den Worten 'womit der Tathāgata spricht, ohne daran zu haften' (yāhi tathāgato voharati aparāmasaṃ) ist gemeint: Mit jenen weltlichen Bezeichnungen und Ausdrucksweisen spricht der Tathāgata, ohne sie aufgrund der Abwesenheit von Verlangen (taṇhā), Dünkel (māna) und falschen Ansichten (diṭṭhi) fälschlich zu ergreifen. Nachdem er die Lehrdarlegung so [von der weltlichen Ebene] unterschieden hat, schloss er sie mit dem Gipfel der Heiligkeit (Arahatta) ab. Der Rest ist an allen Stellen von offensichtlicher Bedeutung.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

Hier endet im Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha Nikāya,

පොට්ඨපාදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung zum Poṭṭhapāda-Sutta.

10. සුභසුත්තවණ්ණනා

10. Erläuterung zum Subha-Sutta

සුභමාණවකවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte des jungen Subha

444. එවං [Pg.317] මෙ සුතං…පෙ… සාවත්ථියන්ති සුභසුත්තං. තත්‍රායං අනුත්තානපදවණ්ණනා. අචිරපරිනිබ්බුතෙ භගවතීති අචිරං පරිනිබ්බුතෙ භගවති, පරිනිබ්බානතො උද්ධං මාසමත්තෙ කාලෙ. නිදානවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව භගවතො පත්තචීවරං ආදාය ආගන්ත්වා ඛීරවිරෙචනං පිවිත්වා විහාරෙ නිසින්නදිවසං සන්ධායෙතං වුත්තං. තොදෙය්‍යපුත්තොති තොදෙය්‍යබ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො, සො කිර සාවත්ථියා අවිදූරෙ තුදිගාමො නාම අත්ථි, තස්ස අධිපතිත්තා තොදෙය්‍යොති සඞ්ඛ්‍යං ගතො. මහද්ධනො පන හොති පඤ්චචත්තාලීසකොටිවිභවො, පරමමච්ඡරී – ‘‘දදතො භොගානං අපරික්ඛයො නාම නත්ථී’’ති චින්තෙත්වා කස්සචි කිඤ්චි න දෙති, පුත්තම්පි ආහ –

444. 'So habe ich gehört... in Sāvatthī' – dies ist das Subha-Sutta. Hierbei folgt die Erläuterung der weniger offensichtlichen Begriffe: 'Als der Erhabene vor nicht langer Zeit vollkommen erloschen war' (aciraparinibbute bhagavati) bedeutet etwa einen Monat nach dem Tag des Parinibbāna. Wie bereits in der Einleitung (Nidāna) erläutert, bezieht sich dies auf jenen Tag, an dem der ehrwürdige Ānanda die Almosenschale und die Roben des Erhabenen nahm, ankam, einen abführenden Milchtrank zu sich nahm und im Kloster saß. 'Der Sohn des Todeyya' (todeyyaputto) ist der Sohn des Brahmanen Todeyya. Dieser lebte, wie man sagt, in einem Dorf namens Tudi unweit von Sāvatthī; weil er das Oberhaupt dieses Dorfes war, wurde er 'Todeyya' genannt. Er war sehr reich, besaß ein Vermögen von 450 Millionen, war aber überaus geizig. Er dachte: 'Wer gibt, dessen Reichtümer schwinden gewiss', und gab niemandem etwas. Auch seinen Sohn belehrte er so:

‘‘අඤ්ජනානං ඛයං දිස්වා, වම්මිකානඤ්ච සඤ්චයං;

මධූනඤ්ච සමාහාරං, පණ්ඩිතො ඝරමාවසෙ’’ති.

Wenn man sieht, wie Augensalbe allmählich schwindet, wie Ameisenhaufen sich ansammeln und wie Bienen Honig sammeln, so sollte der Weise im Hause weilen.

එවං අදානමෙව සික්ඛාපෙත්වා කායස්ස භෙදා තස්මිංයෙව ඝරෙ සුනඛො හුත්වා නිබ්බත්තො. සුභො තං සුනඛං අතිවිය පියායති. අත්තනො භුඤ්ජනකභත්තංයෙව භොජෙති, උක්ඛිපිත්වා වරසයනෙ සයාපෙති. අථ භගවා එකදිවසං නික්ඛන්තෙ මාණවෙ තං ඝරං පිණ්ඩාය පාවිසි. සුනඛො භගවන්තං දිස්වා භුක්කාරං කරොන්තො භගවතො සමීපං ගතො. තතො නං භගවා අවොච ‘‘තොදෙය්‍ය ත්වං පුබ්බෙපි මං ‘භො, භො’ති පරිභවිත්වා සුනඛො ජාතො, ඉදානිපි භුක්කාරං කත්වා අවීචිං ගමිස්සසී’’ති. සුනඛො තං කථං සුත්වා විප්පටිසාරී හුත්වා උද්ධනන්තරෙ ඡාරිකාය නිපන්නො, මනුස්සා නං උක්ඛිපිත්වා සයනෙ සයාපෙතුං නාසක්ඛිංසු.

Nachdem er ihn so zur Geizigkeit erzogen hatte, wurde er nach dem Zerfall des Körpers als Hund in eben diesem Hause wiedergeboren. Der junge Subha liebte diesen Hund über die Maßen. Er ließ ihn von demselben Essen speisen, das er selbst aß, und ließ ihn auf einem kostbaren Bett schlafen. Eines Tages, als der junge Mann das Haus verlassen hatte, betrat der Erhabene dieses Haus zum Almosengang. Als der Hund den Erhabenen sah, lief er bellend auf ihn zu. Da sagte der Erhabene zu ihm: 'Todeyya, schon früher hast du mich mit den Worten „He, du da!“ herabgesetzt und bist deshalb als Hund wiedergeboren worden. Wenn du nun auch jetzt noch bellst, wirst du in der Hölle Avīci landen.' Als der Hund diese Worte hörte, wurde er von Reue gepackt und legte sich in die Asche zwischen den Feuerstellen. Die Leute konnten ihn nicht hochheben, um ihn wie gewohnt auf dem Bett schlafen zu lassen.

සුභො ආගන්ත්වා ‘‘කෙනායං සුනඛො සයනා ඔරොපිතො’’ති ආහ. මනුස්සා ‘‘න කෙනචී’’ති වත්වා තං පවත්තිං ආරොචෙසුං. මාණවො සුත්වා ‘‘මම පිතා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තො, සමණො පන ගොතමො මෙ පිතරං සුනඛං කරොති යං කිඤ්චි එස මුඛාරූළ්හං භාසතී’’ති කුජ්ඣිත්වා භගවන්තං මුසාවාදෙන [Pg.318] චොදෙතුකාමො විහාරං ගන්ත්වා තං පවත්තිං පුච්ඡි. භගවා තස්ස තථෙව වත්වා අවිසංවාදනත්ථං ආහ – ‘‘අත්ථි පන තෙ, මාණව, පිතරා න අක්ඛාතං ධන’’න්ති. අත්ථි, භො ගොතම, සතසහස්සග්ඝනිකා සුවණ්ණමාලා, සතසහස්සග්ඝනිකා සුවණ්ණපාදුකා, සතසහස්සග්ඝනිකා සුවණ්ණපාති, සතසහස්සඤ්ච කහාපණන්ති. ගච්ඡ තං සුනඛං අප්පොදකං මධුපායාසං භොජෙත්වා සයනං ආරොපෙත්වා ඊසකං නිද්දං ඔක්කන්තකාලෙ පුච්ඡ, සබ්බං තෙ ආචික්ඛිස්සති, අථ නං ජානෙය්‍යාසි – ‘‘පිතා මෙ එසො’’ති. සො තථා අකාසි. සුනඛො සබ්බං ආචික්ඛි, තදා නං – ‘‘පිතා මෙ’’ති ඤත්වා භගවති පසන්නචිත්තො ගන්ත්වා භගවන්තංචුද්දස පඤ්හෙ පුච්ඡිත්වා විස්සජ්ජනපරියොසානෙ භගවන්තං සරණං ගතො, තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො’’ති. සාවත්ථියං පටිවසතීති අත්තනො භොගගාමතො ආගන්ත්වා වසති.

Als Subha kam, fragte er: „Wer hat diesen Hund von seinem Lagerplatz heruntergehoben?“ Die Leute antworteten: „Niemand“, und berichteten ihm den Vorfall. Nachdem der junge Mann dies gehört hatte, dachte er: „Mein Vater wurde in der Brahma-Welt wiedergeboren, aber der Asket Gotama macht meinen Vater zu einem Hund; er sagt einfach alles, was ihm in den Sinn kommt.“ Er war zornig und wollte den Erhabenen der Falschrede bezichtigen. So ging er zum Kloster und erkundigte sich nach dem Vorfall. Der Erhabene antwortete ihm ebenso und sagte, um die Unfehlbarkeit seiner Worte zu beweisen: „Junger Mann, gibt es etwa Reichtum, den dein Vater dir nicht mitgeteilt hat?“ Er antwortete: „Ehrwürdiger Gotama, es gibt eine goldene Kette im Wert von einhunderttausend, goldene Sandalen im Wert von einhunderttausend, eine goldene Schale im Wert von einhunderttausend und einhunderttausend Kahapanas.“ [Der Erhabene sagte:] „Geh, füttere diesen Hund mit milchigem Reisbrei mit Honig, hebe ihn auf das Bett und frage ihn, wenn er leicht eingeschlafen ist. Er wird dir alles mitteilen; dann wirst du erkennen: ‚Das ist mein Vater‘.“ Er handelte entsprechend. Der Hund teilte ihm alles mit. Da erkannte er: „Das ist mein Vater“, fasste Vertrauen zum Erhabenen, ging zu ihm, stellte vierzehn Fragen und nahm am Ende der Beantwortung Zuflucht zum Erhabenen. Darauf bezieht sich die Bezeichnung: „Subha, der junge Mann, der Sohn des Todeyya“. Dass er „in Savatthi wohnte“, bedeutet, dass er von seinem eigenen Lehnsdorf dorthin gekommen war und dort lebte.

445-446. අඤ්ඤතරං මාණවකං ආමන්තෙසීති සත්ථරි පරිනිබ්බුතෙ ‘‘ආනන්දත්ථෙරො කිරස්ස පත්තචීවරං ගහෙත්වා ආගතො, මහාජනො තං දස්සනත්ථාය උපසඞ්කමතී’’ති සුත්වා ‘‘විහාරං ඛො පන ගන්ත්වා මහාජනමජ්ඣෙ න සක්කා සුඛෙන පටිසන්ථාරං වා කාතුං, ධම්මකථං වා සොතුං ගෙහං ආගතංයෙව නං දිස්වා සුඛෙන පටිසන්ථාරං කරිස්සාමි, එකා ච මෙ කඞ්ඛා අත්ථි, තම්පි නං පුච්ඡිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා අඤ්ඤතරං මාණවකං ආමන්තෙසි. අප්පාබාධන්තිආදීසු ආබාධොති විසභාගවෙදනා වුච්චති, යා එකදෙසෙ උප්පජ්ජිත්වා චත්තාරො ඉරියාපථෙ අයපට්ටෙන ආබන්ධිත්වා විය ගණ්හති, තස්සා අභාවං පුච්ඡාති වදති. අප්පාතඞ්කොති කිච්ඡජීවිතකරො රොගො වුච්චති, තස්සාපි අභාවං පුච්ඡාති වදති. ගිලානස්සෙව ච උට්ඨානං නාම ගරුකං හොති, කායෙ බලං න හොති, තස්මා නිග්ගෙලඤ්ඤභාවඤ්ච බලඤ්ච පුච්ඡාති වදති. ඵාසුවිහාරන්ති ගමනඨානනිසජ්ජසයනෙසු චතූසු ඉරියාපථෙසු සුඛවිහාරං පුච්ඡාති වදති. අථස්ස පුච්ඡිතබ්බාකාරං දස්සෙන්තො ‘‘සුභො’’තිආදිමාහ.

445-446. „Er rief einen anderen jungen Mann“ bezieht sich darauf, dass nach dem Parinibbana des Lehrers der Thera Ananda dessen Almosenschale und Gewänder an sich nahm und kam. Er hörte: „Die Volksmenge kommt zusammen, um ihn zu sehen.“ Da dachte er: „Im Kloster inmitten der Menge ist es nicht möglich, in Ruhe ein freundliches Gespräch zu führen oder die Lehre zu hören. Wenn er jedoch zum Haus kommt, werde ich ihn sehen und in Ruhe begrüßen. Zudem habe ich einen Zweifel, den ich ihn fragen werde.“ In den Worten „wenig Krankheit“ wird unter Krankheit eine unangenehme Empfindung (visabhāga-vedanā) verstanden, die einen Körperteil befällt und die vier Körperhaltungen gleichsam wie mit Eisenbändern fesselt; er fordert auf, nach deren Abwesenheit zu fragen. „Wenig Siechtum“ bezeichnet eine mühselige Krankheit; auch nach deren Abwesenheit soll er fragen. Für einen Kranken ist bereits das Aufstehen beschwerlich und die körperliche Kraft fehlt; deshalb soll er nach dem Freisein von Krankheit und nach der Kraft fragen. „Angenehmes Verweilen“ (phāsuvihāra) bedeutet das glückliche Wohlbefinden in den vier Körperhaltungen Gehen, Stehen, Sitzen und Liegen. Dann wird mit „Subho“ etc. die Art und Weise der Befragung eingeleitet.

447. කාලඤ්ච සමයඤ්ච උපාදායාති කාලඤ්ච සමයඤ්ච පඤ්ඤාය ගහෙත්වා උපධාරෙත්වාති අත්ථො. සචෙ අම්හාකං ස්වෙ ගමනකාලො භවිස්සති, කායෙ බලමත්තා චෙව ඵරිස්සති, ගමනපච්චයා ච අඤ්ඤො අඵාසුවිහාරො [Pg.319] න භවිස්සති, අථෙතං කාලඤ්ච ගමනකාරණසමවායසඞ්ඛාතං සමයඤ්ච උපධාරෙත්වා – ‘‘අපි එව නාම ස්වෙ ආගච්ඡෙය්‍යාමා’’ති වුත්තං හොති.

447. „Unter Berücksichtigung der Zeit und des Anlasses“ bedeutet, die Zeit und das Zusammentreffen der Umstände mit Weisheit zu erfassen und zu prüfen. Falls wir morgen Zeit zum Gehen haben, falls die Kraft im Körper ausreicht und falls durch das Gehen kein weiteres Unwohlsein entsteht, dann werden wir unter Abwägung dieser Zeit und dieses Zusammentreffens der Umstände – das hier als Voraussetzung für das Kommen bezeichnet wird – morgen wohl kommen können.

448. චෙතකෙන භික්ඛුනාති චෙතිරට්ඨෙ ජාතත්තා චෙතකොති එවං ලද්ධනාමෙන. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයන්ති භො, ආනන්ද, දසබලස්ස කො නාම ආබාධො අහොසි, කිං භගවා පරිභුඤ්ජි. අපි ච සත්ථු පරිනිබ්බානෙන තුම්හාකං සොකො උදපාදි, සත්ථා නාම න කෙවලං තුම්හාකංයෙව පරිනිබ්බුතො, සදෙවකස්ස ලොකස්ස මහාජානි, කො දානි අඤ්ඤො මරණා මුච්චිස්සති, යත්‍ර සො සදෙවකස්ස ලොකස්ස අග්ගපුග්ගලො පරිනිබ්බුතො, ඉදානි කං අඤ්ඤං දිස්වා මච්චුරාජා ලජ්ජිස්සතීති එවමාදිනා නයෙන මරණපටිසංයුත්තං සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා ථෙරස්ස හිය්‍යො පීතභෙසජ්ජානුරූපං ආහාරං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ එකමන්තං නිසීදි.

448. „Durch den Mönch Cetaka“ bedeutet, dass er diesen Namen erhielt, weil er im Land Ceti geboren wurde. „Ein freundliches und erinnerungswürdiges Gespräch“ bezieht sich darauf, dass er fragte: „Ehrwürdiger Ananda, welche Krankheit hatte der Zehnmächte-Besitzer? Was hat der Erhabene zu sich genommen? Und entstand bei euch kein Kummer durch das Parinibbana des Lehrers? Der Lehrer ist ja nicht nur für euch allein verloschen, sondern es ist ein großer Verlust für die ganze Welt samt den Göttern. Wer wird nun dem Tod entrinnen, wenn selbst jene höchste Person der Welt samt den Göttern verloschen ist? Wer sonst wird nun den König des Todes beschämen?“ Nachdem er auf diese Weise ein Gespräch über den Tod und andere denkwürdige Themen beendet hatte, spendete er dem Thera eine Mahlzeit, die der am Vortag eingenommenen Arznei entsprach, und setzte sich nach Beendigung der Mahlzeit zur Seite nieder.

උපට්ඨාකො සන්තිකාවචරොති උපට්ඨාකො හුත්වා සන්තිකාවචරො, න රන්ධගවෙසී. න වීමංසනාධිප්පායො. සමීපචාරීති ඉදං පුරිමපදස්සෙව වෙවචනං. යෙසං සො භවං ගොතමොති කස්මා පුච්ඡති? තස්ස කිර එවං අහොසි ‘‘යෙසු ධම්මෙසු භවං ගොතමො ඉමං ලොකං පතිට්ඨපෙසි, තෙ තස්ස අච්චයෙන නට්ඨා නු ඛො, ධරන්ති නු ඛො, සචෙ ධරන්ති, ආනන්දො ජානිස්සති, හන්ද නං පුච්ඡාමී’’ති, තස්මා පුච්ඡි.

„Ein Diener, der in der Nähe weilt“ bedeutet jemand, der als Diener nahe bei ihm ist, nicht um Fehler zu suchen oder ihn auf die Probe zu stellen. Das Wort „samīpacārī“ ist ein Synonym für das vorhergehende Wort. Warum fragt er: „In welchen Dingen hat der ehrwürdige Gotama [das Volk gefestigt]?“ Er dachte wohl: „Sind jene Lehren, in denen der ehrwürdige Gotama diese Welt gefestigt hat, nach seinem Verscheiden verschwunden oder bestehen sie noch? Wenn sie noch bestehen, wird Ananda es wissen. Wohlan, ich werde ihn fragen.“ Deshalb stellte er die Frage.

449. අථස්ස ථෙරො තීණි පිටකානි තීහි ඛන්ධෙහි සඞ්ගහෙත්වා දස්සෙන්තො ‘‘තිණ්ණං ඛො’’තිආදිමාහ. මාණවො සඞ්ඛිත්තෙන කථිතං අසල්ලක්ඛෙන්තො – ‘‘විත්ථාරතො පුච්ඡිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘කතමෙසං තිණ්ණ’’න්තිආදිමාහ.

449. Daraufhin fasste der Thera die drei Körbe (Piṭaka) in drei Gruppen zusammen und erklärte sie mit den Worten „Drei in der Tat“. Da der junge Mann die kurzgefasste Darlegung nicht vollständig erfassen konnte, dachte er: „Ich werde ausführlicher fragen“, und fragte: „Welche drei?“.

සීලක්ඛන්ධවණ්ණනා

Erläuterung zur Gruppe der Tugendregeln (Sīlakkhandhavaṇṇanā)

450-453. තතො ථෙරෙන ‘‘අරියස්ස සීලක්ඛන්ධස්සා’’ති තෙසු දස්සිතෙසු පුන ‘‘කතමො පන සො, භො ආනන්ද, අරියො සීලක්ඛන්ධො’’ති එකෙකං පුච්ඡි. ථෙරොපිස්ස බුද්ධුප්පාදං දස්සෙත්වා තන්තිධම්මං දෙසෙන්තො අනුක්කමෙන භගවතා වුත්තනයෙනෙව සබ්බං විස්සජ්ජෙසි. තත්ථ අත්ථි [Pg.320] චෙවෙත්ථ උත්තරිකරණීයන්ති එත්ථ භගවතො සාසනෙ න සීලමෙව සාරො, කෙවලඤ්හෙතං පතිට්ඨාමත්තමෙව හොති. ඉතො උත්තරි පන අඤ්ඤම්පි කත්තබ්බං අත්ථි යෙවාති දස්සෙසි. ඉතො බහිද්ධාති බුද්ධසාසනතො බහිද්ධා.

450-453. Nachdem der Thera die „edle Gruppe der Tugendregeln“ dargelegt hatte, fragte er erneut einzeln: „Was aber, ehrwürdiger Ananda, ist diese edle Gruppe der Tugendregeln?“ Der Thera erklärte ihm das Erscheinen eines Buddhas und legte die Lehre so dar, wie der Erhabene sie gelehrt hatte. Dabei zeigte er auf: „In dieser Lehre des Erhabenen ist die Tugend (Sīla) allein noch nicht der Kern; sie dient lediglich als Grundlage. Über dies hinaus gibt es noch Weiteres zu tun (Samādhi und Paññā).“ „Außerhalb von hier“ bedeutet außerhalb der Lehre des Buddha.

සමාධික්ඛන්ධවණ්ණනා

Erläuterung zur Gruppe der Sammlung (Samādhikkhandhavaṇṇanā)

454. කථඤ්ච, මාණව, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොතීති ඉදමායස්මා ආනන්දො ‘‘කතමො පන සො, භො ආනන්ද, අරියො සමාධික්ඛන්ධො’’ති එවං සමාධික්ඛන්ධං පුට්ඨොපි යෙ තෙ ‘‘සීලසම්පන්නො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො සන්තුට්ඨො’’ති එවං සීලානන්තරං ඉන්ද්‍රියසංවරාදයො සීලසමාධීනං අන්තරෙ උභින්නම්පි උපකාරකධම්මා උද්දිට්ඨා, තෙ නිද්දිසිත්වා සමාධික්ඛන්ධං දස්සෙතුකාමො ආරභි. එත්ථ ච රූපජ්ඣානානෙව ආගතානි, න අරූපජ්ඣානානි, ආනෙත්වා පන දීපෙතබ්බානි. චතුත්ථජ්ඣානෙන හි අසඞ්ගහිතා අරූපසමාපත්ති නාම නත්ථියෙව.

454. „Wie aber, junger Mann, ist ein Mönch einer, dessen Türen zu den Sinnen bewacht sind?“ Obwohl der Ehrwürdige Ānanda so nach der Gruppe der Konzentration (Samādhikkhandha) gefragt wurde – mit der Frage: „Was aber, Herr Ānanda, ist jene edle Gruppe der Konzentration?“ –, hat er, beginnend mit „vollkommen in der Tugend, bewacht an den Türen der Sinne, ausgestattet mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit, zufrieden“, jene unterstützenden Faktoren für Tugend und Konzentration dargelegt, die unmittelbar auf die Tugend folgen, wie die Zügelung der Sinne. Nachdem er diese erläutert hatte, begann er in der Absicht, die Gruppe der Konzentration aufzuzeigen. Hierbei werden direkt nur die feinstofflichen Vertiefungen (Rūpajjhāna) angeführt, nicht die unkörperlichen (Arūpajjhāna); diese sollten jedoch herangezogen und erläutert werden. Denn es gibt keine unkörperliche Erreichung (Arūpasamāpatti), die nicht in der vierten Vertiefung enthalten wäre.

471-480. අත්ථි චෙවෙත්ථ උත්තරිකරණීයන්ති එත්ථ භගවතො සාසනෙ න චිත්තෙකග්ගතාමත්තකෙනෙව පරියොසානප්පත්ති නාම අත්ථි, ඉතොපි උත්තරි පන අඤ්ඤං කත්තබ්බං අත්ථි යෙවාති දස්සෙති. නත්ථි චෙවෙත්ථ උත්තරිකරණීයන්ති එත්ථ භගවතො සාසනෙ ඉතො උත්තරි කාතබ්බං නාම නත්ථියෙව, අරහත්තපරියොසානඤ්හි භගවතො සාසනන්ති දස්සෙති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

471-480. „Es gibt hierbei noch Weiteres zu tun“: Hiermit zeigt er auf, dass in der Lehre des Erhabenen das Erreichen des Ziels nicht allein durch die Einspitzigkeit des Geistes gegeben ist; auch über dies hinaus bleibt noch eine andere Aufgabe zu erfüllen. „Es gibt hierbei nichts Weiteres mehr zu tun“: Hiermit zeigt er auf, dass es in der Lehre des Erhabenen über den Zustand der Heiligkeit (Arahattaphala) hinaus keine weitere Aufgabe mehr zu erfüllen gibt; denn die Lehre des Erhabenen hat die Heiligkeit als Vollendung. Überall sonst ist der Sinn offensichtlich.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya,

සුභසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung der Subha-Sutta.

11. කෙවට්ටසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erläuterung der Kevaṭṭa-Sutta.

කෙවට්ටගහපතිපුත්තවත්ථුවණ්ණනා

Die Erläuterung der Geschichte von Kevaṭṭa, dem Sohn des Hausvaters.

481. එවං [Pg.321] මෙ සුතං…පෙ… නාළන්දායන්ති කෙවට්ටසුත්තං. තත්‍රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා. පාවාරිකම්බවනෙති පාවාරිකස්ස අම්බවනෙ. කෙවට්ටොති ඉදං තස්ස ගහපතිපුත්තස්ස නාමං. සො කිර චත්තාලීසකොටිධනො ගහපතිමහාසාලො අතිවිය සද්ධො පසන්නො අහොසි. සො සද්ධාධිකත්තායෙව ‘‘සචෙ එකො භික්ඛු අඩ්ඪමාසන්තරෙන වා මාසන්තරෙන වා සංවච්ඡරෙන වා ආකාසෙ උප්පතිත්වා විවිධානි පාටිහාරියානි දස්සෙය්‍ය, සබ්බො ජනො අතිවිය පසීදෙය්‍ය. යංනූනාහං භගවන්තං යාචිත්වා පාටිහාරියකරණත්ථාය එකං භික්ඛුං අනුජානාපෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ.

481. „So habe ich gehört ... in Nālandā“: Dies ist die Kevaṭṭa-Sutta. Hierbei folgt die Erläuterung der neuen Begriffe. „Im Mangohain des Pāvārika“ bedeutet im Mangohain, der dem Kaufmann Pāvārika gehörte. „Kevaṭṭa“ ist der Name jenes Sohnes eines Hausvaters. Er war ein wohlhabender Hausvater mit einem Vermögen von vierzig Kotis, überaus gläubig und den Drei Juwelen zugetan. Aufgrund seines überstarken Glaubens dachte er: „Wenn ein einziger Mönch alle zwei Wochen, jeden Monat oder einmal im Jahr in die Luft aufstiege und verschiedene Wunder vollbrächte, würde das ganze Volk überaus vertrauen. Wie wäre es, wenn ich den Erhabenen bitten würde, einem Mönch zu gestatten, Wunder zu wirken?“ Mit diesem Gedanken begab er sich zum Erhabenen und sprach so.

තත්ථ ඉද්ධාති සමිද්ධා ඵීතාති නානාභණ්ඩඋස්සන්නතාය වුද්ධිප්පත්තා. ආකිණ්ණමනුස්සාති අංසකූටෙන අංසකූටං පහරිත්වා විය විචරන්තෙහි මනුස්සෙහි ආකිණ්ණා. සමාදිසතූති ආණාපෙතු ඨානන්තරෙ ඨපෙතු. උත්තරිමනුස්සධම්මාති උත්තරිමනුස්සානං ධම්මතො, දසකුසලසඞ්ඛාතතො වා මනුස්සධම්මතො උත්තරි. භිය්‍යොසොමත්තායාති පකතියාපි පජ්ජලිතපදීපො තෙලස්නෙහං ලභිත්වා විය අතිරෙකප්පමාණෙන අභිප්පසීදිස්සති. න ඛො අහන්ති භගවා රාජගහසෙට්ඨිවත්ථුස්මිං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙසි, තස්මා ‘‘න ඛො අහ’’න්තිආදිමාහ.

Dabei bedeutet „iddhā“: erfolgreich; „phītā“: gediehen durch den Überfluss an verschiedenen Waren. „Ākiṇṇamanussā“: bevölkert mit Menschen, die so umherziehen, als würden sie Schulter an Schulter aneinanderstoßen. „Samādisatū“: Er möge befehlen oder in eine Position einsetzen. „Uttarimanussadhammā“: Zustände, die über den gewöhnlichen menschlichen Tugenden stehen, entweder über jenen der edlen Meditierenden oder über den zehn heilsamen Handlungen, die als menschliche Tugend gelten. „Bhiyyosomattāyā“: So wie eine brennende Lampe durch das Hinzufügen von Öl noch heller leuchtet, so wird das Vertrauen durch ein außergewöhnliches Maß noch weiter zunehmen. „Nicht ich [tue dies]“: Der Erhabene bezog sich auf die Trainingsregel, die er im Zusammenhang mit dem Fall des Seṭṭhi von Rājagaha erlassen hatte; deshalb sagte er: „Nicht ich...“ usw.

482. න ධංසෙමීති න ගුණවිනාසනෙන ධංසෙමි, සීලභෙදං පාපෙත්වා අනුපුබ්බෙන උච්චට්ඨානතො ඔතාරෙන්තො නීචට්ඨානෙ න ඨපෙමි, අථ ඛො අහං බුද්ධසාසනස්ස වුද්ධිං පච්චාසීසන්තො කථෙමීති දස්සෙති. තතියම්පි ඛොති යාවතතියං බුද්ධානං කථං පටිබාහිත්වා කථෙතුං විසහන්තො නාම නත්ථි. අයං පන භගවතා සද්ධිං විස්සාසිකො විස්සාසං වඩ්ඪෙත්වා වල්ලභො හුත්වා අත්ථකාමොස්මීති තික්ඛත්තුං කථෙසි.

482. „Ich zerstöre nicht“: Damit meint er: „Ich zerstöre nicht durch die Vernichtung von Tugendqualitäten; ich möchte niemanden dazu bringen, die Tugend zu brechen und ihn so allmählich von einer hohen Position herabziehen und in eine niedrige Position bringen. Vielmehr spreche ich in der Hoffnung auf das Gedeihen der Lehre des Buddha.“ „Auch ein drittes Mal“: Es gibt niemanden, der es wagen würde, das Wort der Buddhas bis zu dreimal abzulehnen. Dieser Laie jedoch war mit dem Erhabenen vertraut; deshalb verstärkte er diese Vertrautheit und sprach als ein Günstling in der Meinung „Ich wünsche das Wohl“ dreimal.

ඉද්ධිපාටිහාරියවණ්ණනා

Erläuterung des Wunders der übernatürlichen Kräfte (Iddhipāṭihāriya).

483-484. අථ භගවා අයං උපාසකො මයි පටිබාහන්තෙපි පුනප්පුනං යාචතියෙව. ‘‘හන්දස්ස පාටිහාරියකරණෙ ආදීනවං දස්සෙමී’’ති චින්තෙත්වා [Pg.322] ‘‘තීණි ඛො’’තිආදිමාහ. තත්ථ අමාහං භික්ඛුන්ති අමුං අහං භික්ඛුං. ගන්ධාරීති ගන්ධාරෙන නාම ඉසිනා කතා, ගන්ධාරරට්ඨෙ වා උප්පන්නා විජ්ජා. තත්ථ කිර බහූ ඉසයො වසිංසු, තෙසු එකෙන කතා විජ්ජාති අධිප්පායො. අට්ටීයාමීති අට්ටො පීළිතො විය හොමි. හරායාමීති ලජ්ජාමි. ජිගුච්ඡාමීති ගූථං දිස්වා විය ජිගුච්ඡං උප්පාදෙමි.

483-484. Da dachte der Erhabene: „Dieser Laie bittet immer wieder, obwohl ich ihn abweise. Wohlan, ich werde ihm die Nachteile beim Wirken von Wundern aufzeigen“, und sprach: „Es gibt drei [Arten von Wundern]...“ usw. Dabei bedeutet „amāhaṃ bhikkhuṃ“: jenen Mönch. „Gandhārī“: ein Wissen, das von einem Seher namens Gandhāra geschaffen wurde oder im Lande Gandhāra entstand. Es heißt, dass dort viele Seher lebten; die Meinung ist, dass das Wissen von einem von ihnen geschaffen wurde. „Aṭṭīyāmī“: Ich fühle mich wie einer, der bedrängt oder gequält wird. „Harāyāmī“: Ich schäme mich. „Jigucchāmī“: Ich empfinde Abscheu, so wie man Abscheu empfindet, wenn man Kot sieht.

ආදෙසනාපාටිහාරියවණ්ණනා

Erläuterung des Wunders der Gedankenlesung (Ādesanāpāṭihāriya).

485. පරසත්තානන්ති අඤ්ඤෙසං සත්තානං. දුතියං තස්සෙව වෙවචනං. ආදිසතීති කථෙති. චෙතසිකන්ති සොමනස්සදොමනස්සං අධිප්පෙතං. එවම්පි තෙ මනොති එවං තව මනො සොමනස්සිතො වා දොමනස්සිතො වා කාමවිතක්කාදිසම්පයුත්තො වා. දුතියං තස්සෙව වෙවචනං. ඉතිපි තෙ චිත්තන්ති ඉති තව චිත්තං, ඉදඤ්චිදඤ්ච අත්ථං චින්තයමානං පවත්තතීති අත්ථො. මණිකා නාම විජ්ජාති චින්තාමණීති එවං ලද්ධනාමා ලොකෙ එකා විජ්ජා අත්ථි. තාය පරෙසං චිත්තං ජානාතීති දීපෙති.

485. „Parasattānaṃ“: anderer Wesen. Das zweite Wort [parapuggalānaṃ] ist ein Synonym dafür. „Ādisati“: Er verkündet. „Cetasikaṃ“: Damit sind Freude (Somanassa) und Leid (Domanassa) gemeint. „Evampi te mano“: „So ist dein Geist“, entweder freudig gestimmt oder leidvoll gestimmt oder mit Sinnengier usw. verbunden. Das zweite [itthampi te mano] ist ein Synonym dafür. „Itipi te cittaṃ“: „So ist dein Geist“, das heißt, dein Geist ist so beschaffen, dass er über diesen oder jenen Gegenstand nachdenkt. „Maṇikā“ ist ein Wissen, das in der Welt unter dem Namen „Cintāmaṇi“ bekannt ist; damit kann man die Gedanken anderer erkennen.

අනුසාසනීපාටිහාරියවණ්ණනා

Erläuterung des Wunders der Unterweisung (Anusāsanīpāṭihāriya).

486. එවං විතක්කෙථාති නෙක්ඛම්මවිතක්කාදයො එවං පවත්තෙන්තා විතක්කෙථ. මා එවං විතක්කයිත්ථාති එවං කාමවිතක්කාදයො පවත්තෙන්තා මා විතක්කයිත්ථ. එවං මනසි කරොථාති එවං අනිච්චසඤ්ඤමෙව, දුක්ඛසඤ්ඤාදීසු වා අඤ්ඤතරං මනසි කරොථ. මා එවන්ති ‘‘නිච්ච’’න්තිආදිනා නයෙන මා මනසි කරිත්ථ. ඉදන්ති ඉදං පඤ්චකාමගුණිකරාගං පජහථ. ඉදං උපසම්පජ්ජාති ඉදං චතුමග්ගඵලප්පභෙදං ලොකුත්තරධම්මමෙව උපසම්පජ්ජ පාපුණිත්වා නිප්ඵාදෙත්වා විහරථ. ඉති භගවා ඉද්ධිවිධං ඉද්ධිපාටිහාරියන්ති දස්සෙති, පරස්ස චිත්තං ඤත්වා කථනං ආදෙසනාපාටිහාරියන්ති. සාවකානඤ්ච බුද්ධානඤ්ච සතතං ධම්මදෙසනා අනුසාසනීපාටිහාරියන්ති.

486. „Denkt so“: Denkt so, indem ihr Gedanken der Entsagung usw. entstehen lasst. „Denkt nicht so“: Lasst Gedanken der Sinnengier usw. nicht entstehen. „Richtet die Aufmerksamkeit so darauf“: Richtet die Aufmerksamkeit nur auf die Vorstellung der Unbeständigkeit (Aniccasaññā) oder auf eine andere Vorstellung wie die des Leidens. „Nicht so“: Richtet die Aufmerksamkeit nicht auf die Weise der „Beständigkeit“ usw. „Dies“: Gebt dieses Begehren nach den fünf Arten des Sinnenvergnügens auf. „Erreicht dies“: Erreicht, verwirklicht und verweilt in diesem überweltlichen Dhamma (Lokuttaradhamma), der in die vier Pfade und Früchte unterteilt ist. So zeigt der Erhabene die Art der übernatürlichen Macht als „Wunder der psychischen Kräfte“ auf. Das Verkünden, nachdem man den Geist eines anderen erkannt hat, als „Wunder der Gedankenlesung“. Und die ständige Lehrverkündigung der Jünger und der Buddhas als „Wunder der Unterweisung“.

තත්ථ ඉද්ධිපාටිහාරියෙන අනුසාසනීපාටිහාරියං මහාමොග්ගල්ලානස්ස ආචිණ්ණං, ආදෙසනාපාටිහාරියෙන අනුසාසනීපාටිහාරියං ධම්මසෙනාපතිස්ස. දෙවදත්තෙ සංඝං භින්දිත්වා පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගහෙත්වා ගයාසීසෙ බුද්ධලීළාය තෙසං ධම්මං දෙසන්තෙ හි භගවතා පෙසිතෙසු ද්වීසු අග්ගසාවකෙසු ධම්මසෙනාපති තෙසං චිත්තාචාරං ඤත්වා ධම්මං දෙසෙසි[Pg.323], ථෙරස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චසතා භික්ඛූ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු. අථ නෙසං මහාමොග්ගල්ලානො විකුබ්බනං දස්සෙත්වා දස්සෙත්වා ධම්මං දෙසෙසි, තං සුත්වා සබ්බෙ අරහත්තඵලෙ පතිට්ඨහිංසු. අථ ද්වෙපි මහානාගා පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගහෙත්වා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා වෙළුවනමෙවාගමිංසු. අනුසාසනීපාටිහාරියං පන බුද්ධානං සතතං ධම්මදෙසනා, තෙසු ඉද්ධිපාටිහාරියආදෙසනාපාටිහාරියානි සඋපාරම්භානි සදොසානි, අද්ධානං න තිට්ඨන්ති, අද්ධානං අතිට්ඨනතො න නිය්‍යන්ති. අනුසාසනීපාටිහාරියං අනුපාරම්භං නිද්දොසං, අද්ධානං තිට්ඨති, අද්ධානං තිට්ඨනතො නිය්‍යාති. තස්මා භගවා ඉද්ධිපාටිහාරියඤ්ච ආදෙසනාපාටිහාරියඤ්ච ගරහති, අනුසාසනීපාටිහාරියංයෙව පසංසති.

Unter diesen drei Arten von Wundern war das Wunder der Unterweisung zusammen mit dem Wunder der übernatürlichen Kräfte die gewohnte Praxis des ehrwürdigen Mahāmoggallāna; das Wunder der Unterweisung zusammen mit dem Wunder der Gedankenlesung war die gewohnte Praxis des ehrwürdigen Sāriputta, dem Generalfeldmarschall der Lehre. Als Devadatta die Gemeinschaft gespalten hatte, fünfhundert Mönche mit sich nahm und ihnen auf dem Gayāsīsa-Felsen die Lehre in der Art eines Buddhas predigte, sandte der Erhabene seine beiden Hauptschüler aus. Der Generalfeldmarschall der Lehre erkannte die Geisteshaltung jener Mönche und verkündete die Lehre; nachdem sie die Lehrdarlegung des Thera gehört hatten, wurden die fünfhundert Mönche in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Daraufhin zeigte Mahāmoggallāna ihnen wiederholt verschiedene übernatürliche Verwandlungen und lehrte sie; nachdem sie dies gehört hatten, wurden sie alle in der Frucht der Arhatschaft gefestigt. Dann nahmen die beiden großen Heiligen die fünfhundert Mönche, stiegen in die Luft empor und kehrten zum Veḷuvana-Kloster zurück. Das Wunder der Unterweisung ist jedoch die beständige Lehrverkündigung der Buddhas. Unter diesen sind das Wunder der übernatürlichen Kräfte und das Wunder der Gedankenlesung tadelnswert und fehlerbehaftet; sie währen nicht lange, und da sie nicht lange währen, führen sie nicht aus dem Kreislauf des Leidens heraus. Das Wunder der Unterweisung ist untadelig und fehlerfrei; es währt lange, und da es lange währt, führt es aus dem Leiden heraus. Deshalb tadelt der Erhabene das Wunder der übernatürlichen Kräfte sowie das Wunder der Gedankenlesung und preist allein das Wunder der Unterweisung.

භූතනිරොධෙසකවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte des Mönchs, der das Aufhören der Elemente suchte.

487. භූතපුබ්බන්ති ඉදං කස්මා භගවතා ආරද්ධං. ඉද්ධිපාටිහාරියආදෙසනාපාටිහාරියානං අනිය්‍යානිකභාවදස්සනත්ථං, අනුසාසනීපාටිහාරියස්සෙව නිය්‍යානිකභාවදස්සනත්ථං. අපි ච සබ්බබුද්ධානං මහාභූතපරියෙසකො නාමෙකො භික්ඛු හොතියෙව. යො මහාභූතෙ පරියෙසන්තො යාව බ්‍රහ්මලොකා විචරිත්වා විස්සජ්ජෙතාරං අලභිත්වා ආගම්ම බුද්ධමෙව පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො හොති. තස්මා බුද්ධානං මහන්තභාවප්පකාසනත්ථං, ඉදඤ්ච කාරණං පටිච්ඡන්නං, අථ නං විවටං කත්වා දෙසෙන්තොපි භගවා ‘‘භූතපුබ්බ’’න්තිආදිමාහ.

487. Warum hat der Erhabene diese Erzählung mit den Worten „Einst in der Vergangenheit“ (bhūtapubbaṃ) begonnen? Um aufzuzeigen, dass das Wunder der übernatürlichen Kräfte und das Wunder der Gedankenlesung nicht zur Befreiung führen, und um zu zeigen, dass allein das Wunder der Unterweisung zur Befreiung führt. Zudem gibt es bei jedem Buddha einen Mönch, der nach dem Aufhören der großen Elemente sucht. Dieser wandert suchend bis in die Brahma-Welt umher, findet niemanden, der die Antwort geben kann, kehrt zurück, befragt den Buddha selbst und wird frei von Zweifeln. Daher begann der Erhabene diese Erzählung, um die Erhabenheit der Buddhas zu verdeutlichen und um diesen Sachverhalt, der verborgen war, offen zu legen und zu lehren.

තත්ථ කත්ථ නු ඛොති කිස්මිං ඨානෙ කිං ආගම්ම කිං පත්තස්ස තෙ අනවසෙසා අප්පවත්තිවසෙන නිරුජ්ඣන්ති. මහාභූතකථා පනෙසා සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තා, තස්මා සා තතොව ගහෙතබ්බා.

Hierbei bedeutet „wo nun“ (kattha nu kho): An welchem Ort, gestützt worauf oder worauf gerichtet, hören diese großen Elemente restlos auf, so dass sie nicht wieder entstehen? Diese Erläuterung der großen Elemente wurde in jeder Hinsicht im Visuddhimagga dargelegt; daher sollte sie von dort übernommen werden.

488. දෙවයානියො මග්ගොති පාටියෙක්කො දෙවලොකගමනමග්ගො නාම නත්ථි, ඉද්ධිවිධඤාණස්සෙව පනෙතං අධිවචනං. තෙන හෙස යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙන්තො දෙවලොකං යාති. තස්මා ‘‘තං දෙවයානියො මග්ගො’’ති වුත්තං. යෙන චාතුමහාරාජිකාති සමීපෙ ඨිතම්පි භගවන්තං අපුච්ඡිත්වා ධම්මතාය චොදිතො දෙවතා මහානුභාවාති මඤ්ඤමානො උපසඞ්කමි. මයම්පි ඛො, භික්ඛු, න ජානාමාති බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං [Pg.324] පුච්ඡිතා දෙවතා න ජානන්ති, තෙනෙවමාහංසු. අථ ඛො සො භික්ඛු ‘‘මම ඉමං පඤ්හං න කථෙතුං න ලබ්භා, සීඝං කථෙථා’’ති තා දෙවතා අජ්ඣොත්ථරති, පුනප්පුනං පුච්ඡති, තා ‘‘අජ්ඣොත්ථරති නො අයං භික්ඛු, හන්ද නං හත්ථතො මොචෙස්සාමා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘අත්ථි ඛො භික්ඛු චත්තාරො මහාරාජානො’’තිආදිමාහංසු. තත්ථ අභික්කන්තතරාති අතික්කම්ම කන්තතරා. පණීතතරාති වණ්ණයසඉස්සරියාදීහි උත්තමතරා එතෙන නයෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

488. „Der Weg, der zu den Göttern führt“ (devayāniyo maggo) bedeutet, dass es keinen eigenständigen Pfad namens „Weg zur Götterwelt“ gibt. Vielmehr ist dies eine Bezeichnung für das Wissen um die verschiedenen Arten übernatürlicher Kräfte (iddhividha-ñāṇa). Denn durch dieses Wissen gelangt jener Mönch mit seinem Körper bis in die Brahma-Welt, indem er seinen Willen ausübt. Deshalb wurde dies „der Weg, der zu den Göttern führt“ genannt. „Dorthin, wo die Götter der Vier Großkönige sind“ (yena cātumahārājikā) bedeutet: Ohne den in der Nähe befindlichen Erhabenen zu fragen, suchte er sie auf, angetrieben von der natürlichen Neigung und in dem Glauben, dass die Götter von großer Macht seien. „Auch wir, o Mönch, wissen es nicht“ bedeutet: Götter kennen die Antwort auf eine Frage nicht, die in den Bereich eines Buddhas fällt; deshalb sprachen sie so. Daraufhin bedrängte jener Mönch diese Götter: „Es ist nicht recht, dass ihr meine Frage nicht beantwortet; antwortet schnell!“, und fragte sie immer wieder. Sie dachten: „Dieser Mönch bedrängt uns; wohlan, wir wollen uns seiner entledigen“, und sagten: „Es gibt, o Mönch, die Vier Großkönige“, und so weiter. Dabei bedeutet „herrlicher“ (abhikkantatarā) „übertreffend und weitaus angenehmer“. „Vorzüglicher“ (paṇītatarā) bedeutet „höherstehend in Bezug auf Aussehen, Ruhm, Macht usw.“ Auf diese Weise ist der Sinn in allen Abschnitten zu verstehen.

491-493. අයං පන විසෙසො – සක්කො කිර දෙවරාජා චින්තෙසි ‘‘අයං පඤ්හො බුද්ධවිසයො, න සක්කා අඤ්ඤෙන විස්සජ්ජිතුං, අයඤ්ච භික්ඛු අග්ගිං පහාය ඛජ්ජොපනකං ධමන්තො විය, භෙරිං පහාය උදරං වාදෙන්තො විය ච, ලොකෙ අග්ගපුග්ගලං සම්මාසම්බුද්ධං පහාය දෙවතා පුච්ඡන්තො විචරති, පෙසෙමි නං සත්ථුසන්තික’’න්ති. තතො පුනදෙව සො චින්තෙසි ‘‘සුදූරම්පි ගන්ත්වා සත්ථු සන්තිකෙව නික්කඞ්ඛො භවිස්සති. අත්ථි චෙව පුග්ගලො නාමෙස, ථොකං තාව ආහිණ්ඩන්තො කිලමතු පච්ඡා ජානිස්සතී’’ති. තතො තං ‘‘අහම්පි ඛො’’තිආදිමාහ. බ්‍රහ්මයානියොපි දෙවයානියසදිසොව. දෙවයානියමග්ගොති වා බ්‍රහ්මයානියමග්ගොති වා ධම්මසෙතූති වා එකචිත්තක්ඛණිකඅප්පනාති වා සන්නිට්ඨානිකචෙතනාති වා මහග්ගතචිත්තන්ති වා අභිඤ්ඤාඤාණන්ති වා සබ්බමෙතං ඉද්ධිවිධඤාණස්සෙව නාමං.

491-493. Dies ist jedoch die Besonderheit: Sakka, der König der Götter, dachte wohl: „Diese Frage fällt in den Bereich eines Buddhas; sie kann von keinem anderen gelöst werden. Und dieser Mönch wandert umher und befragt die Götter, wobei er den vollkommen Erwachten, das höchste Wesen der Welt, beiseite lässt – gerade so, als würde jemand ein Feuer verlassen, um einen Leuchtkäfer anzupusten, oder eine Trommel beiseitelassen, um auf seinen Bauch zu schlagen. Ich werde ihn in die Gegenwart des Lehrers schicken.“ Danach dachte er jedoch: „Selbst wenn er sehr weit wandert, wird er erst in der Gegenwart des Lehrers zweifelsfrei Gewissheit finden. Ein solcher Mensch existiert tatsächlich. Er mag noch ein wenig umherirren und ermüden, später wird er es verstehen.“ Daraufhin sagte er zu ihm: „Auch ich [weiß es nicht]“ und so weiter. Der „Weg zu den Brahmas“ (brahmayāniya) ist dem „Weg zu den Göttern“ (devayāniya) völlig gleich. Ob man es „Weg zu den Göttern“, „Weg zu den Brahmas“, „Brücke des Dhamma“, „Appanā-Samādhi von der Dauer eines einzigen Gedankenmoments“, „entscheidende Willenskraft“, „erhabener Geist“ oder „Wissen durch höhere Geisteskräfte“ nennt – all dies sind Bezeichnungen für eben jenes Wissen um die übernatürlichen Kräfte.

494. පුබ්බනිමිත්තන්ති ආගමනපුබ්බභාගෙ නිමිත්තං සූරියස්ස උදයතො අරුණුග්ගං විය. තස්මා ඉදානෙව බ්‍රහ්මා ආගමිස්සති, එවං මයං ජානාමාති දීපයිංසු. පාතුරහොසීති පාකටො අහොසි. අථ ඛො සො බ්‍රහ්මා තෙන භික්ඛුනා පුට්ඨො අත්තනො අවිසයභාවං ඤත්වා සචාහං ‘‘න ජානාමී’’ති වක්ඛාමි, ඉමෙ මං පරිභවිස්සන්ති, අථ ජානන්තො විය යං කිඤ්චි කථෙස්සාමි, අයං මෙ භික්ඛු වෙය්‍යාකරණෙන අනාරද්ධචිත්තො වාදං ආරොපෙස්සති. ‘‘අහමස්මි භික්ඛු බ්‍රහ්මා’’තිආදීනි පන මෙ භණන්තස්ස න කොචි වචනං සද්දහිස්සති. යංනූනාහං වික්ඛෙපං කත්වා ඉමං භික්ඛුං සත්ථුසන්තිකංයෙව පෙසෙය්‍යන්ති චින්තෙත්වා ‘‘අහමස්මි භික්ඛු බ්‍රහ්මා’’තිආදිමාහ.

494. „Ein Vorzeichen“ (pubbanimittaṃ) bedeutet ein Zeichen vor dem Eintreffen, so wie die Morgenröte das Vorzeichen für den Aufgang der Sonne ist. Damit machten sie deutlich: „Gerade jetzt wird der Mahābrahmā eintreffen; das wissen wir so.“ „Er erschien“ (pāturahosi) bedeutet, er wurde sichtbar. Als jener Brahmā von dem Mönch gefragt wurde, erkannte er, dass dies nicht in seinen Bereich fiel, und dachte: „Wenn ich sage: ‚Ich weiß es nicht‘, werden mich diese Brahmas geringschätzen. Wenn ich aber so tue, als wüsste ich es, und irgendetwas antworte, wird dieser Mönch mit meiner Erklärung nicht zufrieden sein und mich des Irrtums bezichtigen. Wenn ich jedoch sage: ‚Ich bin Brahmā, o Mönch‘, wird wohl niemand an meinen Worten zweifeln. Wenn ich nun aber Ausflüchte mache und diesen Mönch direkt zum Lehrer schicke, wäre das gut.“ So dachte er und sagte: „Ich bin Brahmā, o Mönch“ und so weiter.

495-496. එකමන්තං [Pg.325] අපනෙත්වාති කස්මා එවමකාසි? කුහකත්තා. බහිද්ධා පරියෙට්ඨින්ති තෙලත්ථිකො වාලිකං නිප්පීළියමානො විය යාව බ්‍රහ්මලොකා බහිද්ධා පරියෙසනං ආපජ්ජති.

495-496. „Nachdem er ihn beiseite geführt hatte“ (ekamantaṃ apanetvā): Warum tat er dies? Aus Prahlerei. „Die Suche im Außen“ (bahiddhā pariyeṭṭhiṃ) bedeutet: Wie jemand, der Öl begehrt und Sand presst, begibt er sich auf eine Suche außerhalb der Lehre des Buddhas bis hinauf zur Brahma-Welt.

497. සකුණන්ති කාකං වා කුලලං වා. න ඛො එසො, භික්ඛු, පඤ්හො එවං පුච්ඡිතබ්බොති ඉදං භගවා යස්මා පදෙසෙනෙස පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො, අයඤ්ච ඛො භික්ඛු අනුපාදින්නකෙපි ගහෙත්වා නිප්පදෙසතො පුච්ඡති, තස්මා පටිසෙධෙති. ආචිණ්ණං කිරෙතං බුද්ධානං, පුච්ඡාමූළ්හස්ස ජනස්ස පුච්ඡාය දොසං දස්සෙත්වා පුච්ඡං සික්ඛාපෙත්වා පුච්ඡාවිස්සජ්ජනං. කස්මා? පුච්ඡිතුං අජානිත්වා පරිපුච්ඡන්තො දුවිඤ්ඤාපයො හොති. පඤ්හං සික්ඛාපෙන්තො පන ‘‘කත්ථ ආපො චා’’තිආදිමාහ.

497. „Sakuṇanti“ bezieht sich auf eine Krähe oder einen Habicht. Der Erhabene sagte: „Dieser Mönch, o Bhikkhu, sollte die Frage nicht so stellen“, weil diese Frage differenziert (padesena) gestellt werden muss; dieser Mönch jedoch, indem er auch die unbeseelte Materie (anupādinnaka) mit einbezog, stellte sie ohne Einschränkung (nippadesato). Daher weist der Erhabene die Frage zurück. Es ist die Gewohnheit der Buddhas, einer Person, die bezüglich einer Frage verwirrt ist, den Fehler in der Fragestellung aufzuzeigen, sie das richtige Fragen zu lehren und dann die Frage zu beantworten. Warum? Jemand, der fragt, ohne zu wissen, wie man fragt, ist schwer zu belehren. Während er jedoch das richtige Fragen lehrt, sprach er: „Wo finden Wasser [und Erde] keinen festen Halt...“ usw.

498. තත්ථ න ගාධතීති න පතිට්ඨාති, ඉමෙ චත්තාරො මහාභූතා කිං ආගම්ම අප්පතිට්ඨා භවන්තීති අත්ථො. උපාදින්නංයෙව සන්ධාය පුච්ඡති. දීඝඤ්ච රස්සඤ්චාති සණ්ඨානවසෙන උපාදාරූපං වුත්තං. අණුං ථූලන්ති ඛුද්දකං වා මහන්තං වා, ඉමිනාපි උපාදාරූපෙ වණ්ණමත්තමෙව කථිතං. සුභාසුභන්ති සුභඤ්ච අසුභඤ්ච උපාදාරූපමෙව කථිතං. කිං පන උපාදාරූපං සුභන්ති අසුභන්ති අත්ථි? නත්ථි. ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණං පනෙව කථිතං. නාමඤ්ච රූපඤ්චාති නාමඤ්ච දීඝාදිභෙදං රූපඤ්ච. උපරුජ්ඣතීති නිරුජ්ඣති, කිං ආගම්ම අසෙසමෙතං නප්පවත්තතීති.

498. Darin bedeutet „na gādhatī“, dass es keinen festen Halt findet. Der Sinn ist: „In Abhängigkeit wovon finden diese vier großen Elemente keinen festen Halt?“. Er fragt dies in Bezug auf die beseelte Materie (upādinna). Mit „lang und kurz“ wird die abgeleitete Materie (upādārūpa) hinsichtlich ihrer Gestalt bezeichnet. Mit „fein und grob“, also klein oder groß, wird ebenfalls nur die Erscheinungsform (vaṇṇa) der abgeleiteten Materie beschrieben. Mit „schön und unschön“ wird ebenso nur die abgeleitete Materie bezeichnet. Gibt es denn abgeleitete Materie, die an sich schön oder unschön ist? Nein. Es wird lediglich in Bezug auf begehrenswerte oder nicht begehrenswerte Objekte (iṭṭhāniṭṭhārammaṇa) so gesprochen. „Name und Form“ (nāmañca rūpañca) bezieht sich auf die vier geistigen Aggregate und die Materie in ihren verschiedenen Ausprägungen wie lang usw. „Uparujjhati“ bedeutet „hört auf“; in Abhängigkeit wovon findet dieser gesamte Prozess ohne Überrest nicht mehr statt?

එවං පුච්ඡිතබ්බං සියාති පුච්ඡං දස්සෙත්වා ඉදානි විස්සජ්ජනං දස්සෙන්තො තත්‍ර වෙය්‍යාකරණං භවතීති වත්වා – ‘‘විඤ්ඤාණ’’න්තිආදිමාහ.

„So sollte die Frage gestellt werden“ – nachdem er die Art der Fragestellung aufgezeigt hatte und nun die Antwort darlegen wollte, sagte er: „Dafür gibt es die folgende Erklärung“, und sprach [die Verse beginnend mit]: „Viññāṇaṃ...“ (das Bewusstsein...).

499. තත්ථ විඤ්ඤාතබ්බන්ති විඤ්ඤාණං නිබ්බානස්සෙතං නාමං, තදෙතං නිදස්සනාභාවතො අනිදස්සනං. උප්පාදන්තො වා වයන්තො වා ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තන්තො වා එතස්ස නත්ථීති අනන්තං. පභන්ති පනෙතං කිර තිත්ථස්ස නාමං, තඤ්හි පපන්ති එත්ථාති පපං, පකාරස්ස පන භකාරො කතො. සබ්බතො පභමස්සාති සබ්බතොපභං. නිබ්බානස්ස කිර යථා මහාසමුද්දස්ස යතො යතො ඔතරිතුකාමා හොන්ති, තං තදෙව තිත්ථං, අතිත්ථං නාම නත්ථි. එවමෙව අට්ඨතිංසාය කම්මට්ඨානෙසු යෙන යෙන මුඛෙන නිබ්බානං ඔතරිතුකාමා හොන්ති, තං තදෙව තිත්ථං, නිබ්බානස්ස අතිත්ථං නාම නත්ථි. තෙන වුත්තං ‘‘සබ්බතොපභ’’න්ති. එත්ථ ආපො චාති එත්ථ [Pg.326] නිබ්බානෙ ඉදං නිබ්බානං ආගම්ම සබ්බමෙතං ආපොතිආදිනා නයෙන වුත්තං උපාදින්නක ධම්මජාතං නිරුජ්ඣති, අප්පවත්තං හොතීති.

499. Darin bedeutet „viññātabbaṃ“ (das zu Erkennende) „viññāṇa“; dies ist ein Name für das Nibbāna. Dieses [Nibbāna] ist „anidassana“ (unsichtbar/nicht aufzeigbar), da es für das Sehbewusstsein nicht sichtbar ist (oder: weil es kein Gleichnis gibt, um es aufzuzeigen). Da es weder Entstehen noch Vergehen noch eine Veränderung des Bestehenden kennt, wird es „ananta“ (unendlich) genannt. „Pabhaṃ“ ist jedoch, wie man sagt, ein Name für eine Furt (tittha). Denn dort schöpft (panti) man [Wasser] in vielfältiger Weise (pa-), daher heißt es „papaṃ“; das „p“ wurde jedoch zu „bh“ gewandelt. „Sabbatopabhaṃ“ bedeutet, dass es von allen Seiten her eine Furt, einen Zugang, besitzt. Wie es beim großen Ozean an jeder Stelle, an der man hineinzusteigen wünscht, eine Furt gibt und es keine Stelle gibt, die keine Furt wäre, so gibt es unter den achtunddreißig Meditationsobjekten (kammaṭṭhāna) für jeden Zugang, durch den man in das Nibbāna einzutreten wünscht, genau dort eine Furt; es gibt kein Meditationsobjekt, das keine Furt zum Nibbāna wäre. Daher sagte der Erhabene „sabbatopabhaṃ“. „Ettha āpo ca“ bedeutet: In diesem Nibbāna, in Abhängigkeit von diesem Nibbāna, hört all diese Materie und Geistigkeit, die in diesem Körper (upādinnaka) besteht und die mit „Wasser“ usw. bezeichnet wurde, auf und kommt zum Stillstand.

ඉදානිස්ස නිරුජ්ඣනූපායං දස්සෙන්තො ‘‘විඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන එත්ථෙතං උපරුජ්ඣතී’’ති ආහ. තත්ථ විඤ්ඤාණන්ති චරිමකවිඤ්ඤාණම්පි අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණම්පි, චරිමකවිඤ්ඤාණස්සාපි හි නිරොධෙන එත්ථෙතං උපරුජ්ඣති. විජ්ඣාතදීපසිඛා විය අපණ්ණත්තිකභාවං යාති. අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණස්සාපි අනුප්පාදනිරොධෙන අනුප්පාදවසෙන උපරුජ්ඣති. යථාහ ‘‘සොතාපත්තිමග්ගඤාණෙන අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන ඨපෙත්වා සත්තභවෙ අනමතග්ගෙ සංසාරෙ යෙ උප්පජ්ජෙය්‍යුං නාමඤ්ච රූපඤ්ච එත්ථෙතෙ නිරුජ්ඣන්තී’’ති සබ්බං චූළනිද්දෙසෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

Nun sprach er, um das Mittel zum Aufhören dieser [Dinge] aufzuzeigen: „Durch das Aufhören des Bewusstseins hört dies hier auf.“ Darin bezeichnet „Bewusstsein“ (viññāṇa) sowohl das letzte Bewusstsein [eines Arahants] (carimakaviññāṇa) als auch das gestaltende Bewusstsein (abhisaṅkhāraviññāṇa). Denn durch das Aufhören des letzten Bewusstseins hört dieser gesamte Komplex aus Materie und Geist hier auf; er gelangt in den Zustand der Unbeschreibbarkeit, wie die Flamme einer erloschenen Lampe. Auch durch das Nicht-Wiederentstehen und Aufhören des gestaltenden Bewusstseins hört er auf. Wie es heißt: „Durch das Aufhören des gestaltenden Bewusstseins mittels des Pfadwissens des Stromeintritts hören jene Namens- und Formvorgänge, die — außer in den sieben weiteren Existenzen — im anfangslosen Samsara entstehen würden, hier auf.“ All dies ist gemäß der im Cūḷaniddesa dargelegten Weise zu verstehen. Der Rest ist überall klar verständlich.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

Hier endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīghanikāya,

කෙවට්ටසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Kevaṭṭasutta.

12. ලොහිච්චසුත්තවණ්ණනා

12. Erläuterung des Lohiccasutta.

ලොහිච්චබ්‍රාහ්මණවත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung der Geschichte des Brahmanen Lohicca.

501. එවං [Pg.327] මෙ සුතං…පෙ… කොසලෙසූති ලොහිච්චසුත්තං. තත්‍රායං අනුත්තානපදවණ්ණනා. සාලවතිකාති තස්ස ගාමස්ස නාමං, සො කිර වතියා විය සමන්තතො සාලපන්තියා පරික්ඛිත්තො. තස්මා සාලවතිකාති වුච්චති. ලොහිච්චොති තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නාමං.

501. „Evaṃ me sutaṃ... pe... kosalesūti“ bezieht sich auf das Lohiccasutta. Darin folgt die Erläuterung der nicht unmittelbar klaren Begriffe. „Sālavatikā“ ist der Name jenes Dorfes. Es heißt, dass es ringsherum von einer Reihe von Sal-Bäumen wie von einem Zaun (vati) umgeben war. Daher wird es „Sālavatikā“ genannt. „Lohicca“ ist der Name jenes Brahmanen.

502-503. පාපකන්ති පරානුකම්පා විරහිතත්තා ලාමකං, න පන උච්ඡෙදසස්සතානං අඤ්ඤතරං. උප්පන්නං හොතීති ජාතං හොති, න කෙවලඤ්ච චිත්තෙ ජාතමත්තමෙව. සො කිර තස්ස වසෙන පරිසමජ්ඣෙපි එවං භාසතියෙව. කිඤ්හි පරො පරස්සාති පරො යො අනුසාසීයති, සො තස්ස අනුසාසකස්ස කිං කරිස්සති. අත්තනා පටිලද්ධං කුසලං ධම්මං අත්තනාව සක්කත්වා ගරුං කත්වා විහාතබ්බන්ති වදති.

502-503. „Pāpakaṃ“ (schlecht) bedeutet minderwertig, da es frei von Mitgefühl für andere ist; es ist jedoch nicht eine der Ansichten wie Vernichtungs- oder Ewigkeitsschluss. „Uppannaṃ hoti“ bedeutet, es ist entstanden. Und es war nicht nur einfach im Geist entstanden; es heißt, dass er aufgrund dieser Ansicht sogar inmitten einer Versammlung so sprach. „Kiñhi paro parassāti“: Was kann ein anderer, der belehrt wird, für seinen Lehrer tun? Man solle das heilvolle Dhamma, das man selbst erlangt hat, nur für sich selbst schätzen und ehren und so verweilen – so sagt er.

504-407. රොසිකං න්හාපිතං ආමන්තෙසීති රොසිකාති එවං ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ලද්ධනාමං න්හාපිතං ආමන්තෙසි. සො කිර භගවතො ආගමනං සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘විහාරං ගන්ත්වා දිට්ඨං නාමං භාරො, ගෙහං පන ආණාපෙත්වා පස්සිස්සාමි චෙව යථාසත්ති ච ආගන්තුකභික්ඛං දස්සාමී’’ති, තස්මා එවං න්හාපිතං ආමන්තෙසි.

504-407. „Rosikaṃ nhāpitaṃ āmantesīti“ bedeutet, er rief den Barbier namens Rosikā – ein Name, der in weiblicher Form (itthiliṅga) gebildet wurde. Es heißt, als er von der Ankunft des Erhabenen hörte, dachte er: „In das Kloster zu gehen, um ihn zu sehen, ist eine Last. Wenn ich ihn jedoch zu mir nach Hause einlade, werde ich ihn sehen und kann auch eine Gabe für die Gäste (āgantukabhikkha) nach meinen Kräften darbringen.“ Daher rief er den Barbier.

508. පිට්ඨිතො පිට්ඨිතොති කථාඵාසුකත්ථං පච්ඡතො පච්ඡතො අනුබන්ධො හොති. විවෙචෙතූති විමොචෙතු, තං දිට්ඨිගතං විනොදෙතූති වදති. අයං කිර උපාසකො ලොහිච්චස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පියසහායකො. තස්මා තස්ස අත්ථකාමතාය එවමාහ. අප්පෙව නාම සියාති එත්ථ පඨමවචනෙන භගවා ගජ්ජති, දුතියවචනෙන අනුගජ්ජති. අයං කිරෙත්ථ අධිප්පායො – රොසිකෙ එතදත්ථමෙව මයා චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි. කප්පසතසහස්සඤ්ච විවිධානි දුක්කරානි කරොන්තෙන පාරමියො පූරිතා, එතදත්ථමෙව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පටිවිද්ධං, න මෙ ලොහිච්චස්ස දිට්ඨිගතං භින්දිතුං භාරොති, ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො පඨමවචනෙන භගවා ගජ්ජති. කෙවලං රොසිකෙ [Pg.328] ලොහිච්චස්ස මම සන්තිකෙ ආගමනං වා නිසජ්ජා වා අල්ලාපසල්ලාපො වා හොතු, සචෙපි ලොහිච්චසදිසානං සතසහස්සස්ස කඞ්ඛා හොති, පටිබලො අහං විනොදෙතුං ලොහිච්චස්ස පන එකස්ස දිට්ඨිවිනොදනෙ මය්හං කො භාරොති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො දුතියවචනෙන භගවා අනුගජ්ජතීති වෙදිතබ්බො.

508. „Piṭṭhito piṭṭhito“ (dicht auf den Fersen) bedeutet zur Erleichterung des Redeflusses „hinterher, hinterher“ (folgend). „Vivecetū“ bedeutet „befreien“; er sagt: „Möge er ihn von dieser falschen Ansicht befreien“. Dieser Laienanhänger ist offenbar ein lieber Gefährte des Brahmanen Lohicca. Deshalb sprach er so aus dem Wunsch nach dessen Wohl. Bei „Appeva nāma siyā“ brüllt der Erhabene mit dem ersten Wort (wie ein Löwe), und mit dem zweiten Wort brüllt er erneut. Die Absicht dabei ist folgende: „O Rosika, genau zu diesem Zweck habe ich während vier unzählbarer Weltzeitalter und hunderttausend Äonen verschiedene schwierige Taten vollbracht und die Vollkommenheiten erfüllt; genau zu diesem Zweck habe ich die Allwissenheit durchdrungen. Es ist für mich keine Last, die falsche Ansicht Lohiccas zu zerschlagen“ – diese Bedeutung aufzeigend, brüllt der Erhabene mit dem ersten Wort. „Nur, Rosika, möge Lohicca zu mir kommen, sich niedersetzen und ein Gespräch führen; selbst wenn hunderttausend Menschen wie Lohicca Zweifel hätten, wäre ich imstande, diese zu vertreiben; welche Last wäre es da erst, die Ansicht des einen Lohicca zu vertreiben?“ – es ist zu verstehen, dass der Erhabene mit dem zweiten Wort brüllt, um diese Bedeutung aufzuzeigen.

ලොහිච්චබ්‍රාහ්මණානුයොගවණ්ණනා

Erläuterung zur Befragung des Brahmanen Lohicca.

509. සමුදයසඤ්ජාතීති සමුදයස්ස සඤ්ජාති භොගුප්පාදො, තතො උට්ඨිතං ධනධඤ්ඤන්ති අත්ථො. යෙ තං උපජීවන්තීති යෙ ඤාතිපරිජනදාසකම්මකරාදයො ජනා තං නිස්සාය ජීවන්ති. අන්තරායකරොති ලාභන්තරායකරො. හිතානුකම්පීති එත්ථ හිතන්ති වුඩ්ඪි. අනුකම්පතීති අනුකම්පී, ඉච්ඡතීති අත්ථො, වුඩ්ඪිං ඉච්ඡති වා නො වාති වුත්තං හොති. නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වාති සචෙ සා මිච්ඡාදිට්ඨි සම්පජ්ජති, නියතා හොති, එකංසෙන නිරයෙ නිබ්බත්තති, නො චෙ, තිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තතීති අත්ථො.

509. „Samudayasañjāti“ bedeutet die Entstehung der Einnahmen, das Aufkommen von Besitz; die Bedeutung ist: Reichtum und Getreide, die daraus hervorgehen. „Ye taṃ upajīvanti“ bezieht sich auf jene Menschen wie Verwandte, Gefolge, Sklaven und Arbeiter, die in Abhängigkeit von dir leben. „Antarāyakaro“ bedeutet ein Hindernis für den Gewinn. In „Hitānukampī“ bedeutet „hita“ (Heil/Nutzen) Wachstum (vuḍḍhi). „Anukampī“ bedeutet jemand, der mitfühlend ist (anukampati), also „wünscht“; gemeint ist: Wünscht er das Wachstum oder nicht? „Nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā“ bedeutet: Wenn diese falsche Ansicht voll ausgebildet ist und feststeht (niyatā), wird man unweigerlich in der Hölle wiedergeboren; wenn nicht, wird man im Schoß der Tiere wiedergeboren.

510-512. ඉදානි යස්මා යථා අත්තනො ලාභන්තරායෙන සත්තා සංවිජ්ජන්ති න තථා පරෙසං, තස්මා සුට්ඨුතරං බ්‍රාහ්මණං පවෙචෙතුකාමො ‘‘තං කිං මඤ්ඤසී’’ති දුතියං උපපත්තිමාහ. යෙ චිමෙති යෙ ච ඉමෙ තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා අරියභූමිං ඔක්කමිතුං අසක්කොන්තා කුලපුත්තා දිබ්බා ගබ්භාති උපයොගත්ථෙ පච්චත්තවචනං, දිබ්බෙ ගබ්භෙති අත්ථො. දිබ්බා, ගබ්භාති ච ඡන්නං දෙවලොකානමෙතං අධිවචනං. පරිපාචෙන්තීති දෙවලොකගාමිනිං පටිපදං පූරයමානා දානං, දදමානා, සීලං රක්ඛමානා, ගන්ධමාලාදීහි, පූජං කුරුමානා භාවනං භාවයමානා පාචෙන්ති විපාචෙන්ති පරිපාචෙන්ති පරිණාමං ගමෙන්ති. දිබ්බානං භවානං අභිනිබ්බත්තියාති දිබ්බභවා නාම දෙවානං විමානානි, තෙසං නිබ්බත්තනත්ථායාති අත්ථො. අථ වා දිබ්බා ගබ්භාති දානාදයො පුඤ්ඤවිසෙසා. දිබ්බා භවාති දෙවලොකෙ විපාකක්ඛන්ධා, තෙසං නිබ්බත්තනත්ථාය තානි පුඤ්ඤානි කරොන්තීති අත්ථො. තෙසං අන්තරායකරොති තෙසං මග්ගසම්පත්තිඵලසම්පත්තිදිබ්බභවවිසෙසානං අන්තරායකරො. ඉති භගවා එත්තාවතා අනියමිතෙනෙව ඔපම්මවිධිනා යාව භවග්ගා [Pg.329] උග්ගතං බ්‍රාහ්මණස්ස මානං භින්දිත්වා ඉදානි චොදනාරහෙ තයො සත්ථාරෙ දස්සෙතුං ‘‘තයො ඛො මෙ, ලොහිච්චා’’තිආදිමාහ.

510-512. Da Lebewesen durch ein Hindernis für ihren eigenen Gewinn erschrecken, nicht aber so sehr durch ein Hindernis für den Gewinn anderer, sprach der Erhabene, in dem Wunsch, den Brahmanen noch gründlicher von der falschen Ansicht abzubringen, die zweite Begründung mit den Worten „Was meinst du dazu?“ aus. „Ye c'ime“ bezieht sich auf jene Edelsöhne, die zwar die Lehrverkündung des Tathāgata gehört haben, aber nicht fähig sind, in den Boden der Edlen (ariyabhūmi) einzutreten. „Dibbā gabbhā“ steht hier im Sinne des Akkusativs; die Bedeutung ist „himmlische Schöße“ (dibbe gabbhe). „Dibbā gabbhā“ ist eine Bezeichnung für die sechs Götterwelten. „Paripācenti“ (zum Reifen bringen) bedeutet, dass sie den Weg, der zur Götterwelt führt, vervollkommnen, indem sie Gaben spenden, die Tugendregeln einhalten, mit Düften und Kränzen Verehrung darbringen und Meditation entfalten; so lassen sie die Wiedergeburt reifen, voll ausreifen, zur vollen Reife gelangen und führen sie zur Vollendung. In „dibbānaṃ bhavānaṃ abhinibbattiyā“ bezeichnet „dibbā bhavā“ die Paläste der Götter; die Bedeutung ist: zum Zweck deren Entstehung. Oder aber: „dibbā gabbhā“ sind besondere Verdienste wie Geben usw. „Dibbā bhavā“ sind die Aggregate der Vergeltung (vipākakkhandhā) in der Götterwelt; die Bedeutung ist: sie vollbringen jene Verdienste zum Zweck der Entstehung jener Aggregate. „Tesaṃ antarāyakaro“ bedeutet ein Hindernis für deren Erfolg des Pfades, Erfolg der Frucht und die besonderen himmlischen Daseinsformen. So zerschlug der Erhabene mit dieser allgemeinen Gleichnismethode den Stolz des Brahmanen, der bis zum höchsten Punkt des Daseins (bhavagga) aufgestiegen war, und sprach nun „Drei Lehrer gibt es, o Lohicca“ usw., um die drei tadelnswerten Lehrer aufzuzeigen.

තයො චොදනාරහවණ්ණනා

Erläuterung zu den drei tadelnswerten Lehrern.

513. තත්ථ සා චොදනාති තයො සත්ථාරෙ චොදෙන්තස්ස චොදනා. න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්තීති අඤ්ඤාය ආජානනත්ථාය චිත්තං න උපට්ඨපෙන්ති. වොක්කම්මාති නිරන්තරං තස්ස සාසනං අකත්වා තතො උක්කමිත්වා වත්තන්තීති අත්ථො. ඔසක්කන්තියා වා උස්සක්කෙය්‍යාති පටික්කමන්තියා උපගච්ඡෙය්‍ය, අනිච්ඡන්තියා ඉච්ඡෙය්‍ය, එකාය සම්පයොගං අනිච්ඡන්තියා එකො ඉච්ඡෙය්‍යාති වුත්තං හොති. පරම්මුඛිං වා ආලිඞ්ගෙය්‍යාති දට්ඨුම්පි අනිච්ඡමානං පරම්මුඛිං ඨිතං පච්ඡතො ගන්ත්වා ආලිඞ්ගෙය්‍ය. එවංසම්පදමිදන්ති ඉමස්සාපි සත්ථුනො ‘‘මම ඉමෙ සාවකා’’ති සාසනා වොක්කම්ම වත්තමානෙපි තෙ ලොභෙන අනුසාසතො ඉමං ලොභධම්මං එවංසම්පදමෙව ඊදිසමෙව වදාමි. ඉති සො එවරූපො තව ලොභධම්මො යෙන ත්වං ඔසක්කන්තියා උස්සක්කන්තො විය පරම්මුඛිං ආලිඞ්ගන්තො විය අහොසීතිපි තං චොදනං අරහති. කිඤ්හි පරො පරස්ස කරිස්සතීති යෙන ධම්මෙන පරෙ අනුසාසි, අත්තානමෙව තාව තත්ථ සම්පාදෙහි, උජුං කරොහි. කිඤ්හි පරො පරස්ස කරිස්සතීති චොදනං අරහති.

513. Dabei bedeutet „sā codanā“ (jener Tadel) den Tadel dessen, der die drei Lehrer tadelt. „Na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti“ bedeutet, dass sie ihren Geist nicht zum Zweck des Wissens oder Verstehens ausrichten. „Vokkammā“ bedeutet, dass sie, ohne die Anweisung jenes Lehrers beständig zu befolgen, davon abweichen und so handeln. „Osakkantiyā vā ussakkeyyā“ bedeutet: Er würde sich einer Frau nähern, die zurückweicht; er würde eine begehren, die nicht will; gemeint ist: Ein Mann begehrt die Vereinigung mit einer Frau, die diese nicht wünscht. „Parammukhiṃ vā āliṅgeyyā“ bedeutet: Er würde eine Frau, die ihn nicht einmal ansehen will, die ihr Gesicht abgewandt hat, von hinten kommend umarmen. „Evaṃsampadamidaṃ“: Selbst bei diesem Lehrer, der aus Gier jene Schüler unterweist, die von seiner Lehre abgewichen sind, sage ich: „Dieses Gier-Prinzip ist genau so beschaffen, genau so ist es zu sehen.“ Dein Gier-Prinzip ist also von solcher Art, wodurch du wie jemand bist, der einer Zurückweichenden nachdrängt oder eine Abgewandte umarmt; so ist er des Tadels würdig. „Was wird ein anderer für einen anderen tun?“ bedeutet: In jener Lehre, mit der du andere unterweist, bringe erst dich selbst zur Vollendung, mache dich selbst aufrecht. Denn was wird ein anderer (Schüler) für einen anderen (Lehrer) tun? So ist er des Tadels würdig.

514. නිද්දායිතබ්බන්ති සස්සරූපකානි තිණානි උප්පාටෙත්වා පරිසුද්ධං කාතබ්බං.

514. „Niddāyitabbaṃ“ bedeutet, dass man Gräser, die wie Getreide aussehen, ausreißen und das Feld säubern sollte.

515. තතියචොදනාය කිඤ්හි පරො පරස්සාති අනුසාසනං අසම්පටිච්ඡනකාලතො පට්ඨාය පරො අනුසාසිතබ්බො, පරස්ස අනුසාසකස්ස කිං කරිස්සතීති නනු තත්ථ අප්පොස්සුක්කතං ආපජ්ජිත්වා අත්තනා පටිවිද්ධධම්මං අත්තනාව මානෙත්වා පූජෙත්වා විහාතබ්බන්ති එවං චොදනං අරහතීති අත්ථො.

515. Beim dritten Tadel bedeutet „Was wird ein anderer für einen anderen tun?“: Wenn die Zeit gekommen ist, in der die Unterweisung nicht mehr angenommen wird, was wird dann der zu unterweisende Schüler für den unterweisenden Lehrer tun? Sollte man da nicht vielmehr gleichmütig (appossukkatam) werden und, indem man die selbst durchdrungene Lehre für sich selbst wertschätzt und verehrt, verweilen? In diesem Sinne ist er des Tadels würdig.

න චොදනාරහසත්ථුවණ්ණනා

Erläuterung zum Lehrer, der nicht tadelnswert ist.

516. න [Pg.330] චොදනාරහොති අයඤ්හි යස්මා පඨමමෙව අත්තානං පතිරූපෙ පතිට්ඨාපෙත්වා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති. සාවකා චස්ස අස්සවා හුත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජන්ති, තාය ච පටිපත්තියා මහන්තං විසෙසමධිගච්ඡන්ති. තස්මා න චොදනාරහොති.

516. „Nicht tadelnswert“ bedeutet: Dieser Lehrer hier lehrt die Schüler die Wahrheit, nachdem er sich selbst zuerst in dem gefestigt hat, was angemessen ist. Seine Schüler sind folgsam und praktizieren so, wie sie unterwiesen wurden, und durch diese Praxis erlangen sie eine große Besonderheit (höhere Stufen). Deshalb ist er nicht tadelnswert.

517. නරකපපාතං පපතන්තොති මයා ගහිතාය දිට්ඨියා අහං නරකපපාතං පපතන්තො. උද්ධරිත්වා ථලෙ පතිට්ඨාපිතොති තං දිට්ඨිං භින්දිත්වා ධම්මදෙසනාහත්ථෙන අපායපතනතො උද්ධරිත්වා සග්ගමග්ගථලෙ ඨපිතොම්හීති වදති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

517. „In den Abgrund der Hölle stürzend“ bedeutet: aufgrund der von mir angenommenen falschen Ansicht stürzte ich in den Abgrund der Hölle. „Herausgehoben und auf festem Boden platziert“ bedeutet: Er sagte: „Indem jene Ansicht zerschlagen wurde, wurde ich mit der Hand der Dhamma-Unterweisung aus dem Sturz in das Verderben herausgehoben und auf dem festen Boden des Weges zur Götterwelt platziert.“ Der Rest an dieser Stelle ist offensichtlich.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So endet in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha Nikāya,

ලොහිච්චසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erläuterung des Lohicca Sutta.

13. තෙවිජ්ජසුත්තවණ්ණනා

13. Die Erläuterung des Tevijja Sutta

518. එවං [Pg.331] මෙ සුතං…පෙ… කොසලෙසූති තෙවිජ්ජසුත්තං. තත්‍රායං අනුත්තානපදවණ්ණනා. මනසාකටන්ති තස්ස ගාමස්ස නාමං. උත්තරෙන මනසාකටස්සාති මනසාකටතො අවිදූරෙ උත්තරපස්සෙ. අම්බවනෙති තරුණඅම්බරුක්ඛසණ්ඩෙ, රමණීයො කිර සො භූමිභාගො, හෙට්ඨා රජතපට්ටසදිසා වාලිකා විප්පකිණ්ණා, උපරි මණිවිතානං විය ඝනසාඛාපත්තං අම්බවනං. තස්මිං බුද්ධානං අනුච්ඡවිකෙ පවිවෙකසුඛෙ අම්බවනෙ විහරතීති අත්ථො.

518. „So habe ich gehört … pe … bei den Kosalern“ bezieht sich auf das Tevijja Sutta. Hier ist die Erläuterung der nicht offensichtlichen Begriffe: „Manasākaṭa“ ist der Name jenes Dorfes. „Nördlich von Manasākaṭa“ bedeutet unweit von Manasākaṭa an der Nordseite. „Im Mangohain“ bezieht sich auf ein Dickicht aus jungen Mangobäumen. Jener Landstrich soll wahrlich lieblich sein: unten ist Sand verstreut, der einer Silberplatte gleicht, oben befindet sich der Mangohain mit dichtem Geäst und Laub, wie ein Juwelenbaldachin. Das bedeutet, dass er in jenem Mangohain verweilt, in dem den Buddhas angemessenen Glück der Abgeschiedenheit.

519. අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතාති කුලචාරිත්තාදිසම්පත්තියා තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාතා. චඞ්කීතිආදීනි තෙසං නාමානි. තත්ථ චඞ්කී ඔපාසාදවාසිකො. තාරුක්ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලවාසිකො. පොක්ඛරසාතී උක්කට්ඨවාසිකො. ජාණුසොණී සාවත්ථිවාසිකො. තොදෙය්‍යො තුදිගාමවාසිකො. අඤ්ඤෙ චාති අඤ්ඤෙ ච බහුජනා. අත්තනො අත්තනො නිවාසට්ඨානෙහි ආගන්ත්වා මන්තසජ්ඣායකරණත්ථං තත්ථ පටිවසන්ති. මනසාකටස්ස කිර රමණීයතාය තෙ බ්‍රාහ්මණා තත්ථ නදීතීරෙ ගෙහානි කාරෙත්වා පරික්ඛිපාපෙත්වා අඤ්ඤෙසං බහූනං පවෙසනං නිවාරෙත්වා අන්තරන්තරා තත්ථ ගන්ත්වා වසන්ති.

519. „Bekannt, wohlbekannt“ bedeutet aufgrund der Vollkommenheit von Abstammung, Lebenswandel usw. an verschiedenen Orten bekannt. „Caṅkī“ usw. sind deren Namen. Darunter war Caṅkī ein Bewohner von Opāsāda. Tārukkha war ein Bewohner von Icchānaṅgala. Pokkharasāti war ein Bewohner von Ukkaṭṭha. Jāṇusoṇi war ein Bewohner von Sāvatthī. Todeyya war ein Bewohner von Tudigāma. „Und andere“ bedeutet viele andere Leute. Sie kamen von ihren jeweiligen Wohnorten herbei und lebten dort in Manasākaṭa, um die Mantras zu rezitieren. Es heißt, dass jene Brahmanen wegen der Lieblichkeit von Manasākaṭa am Ufer des Aciravatī-Flusses Häuser bauen ließen, diese umzäunten, den Zutritt für viele andere untersagten und dort von Zeit zu Zeit lebten.

520-521. වාසෙට්ඨභාරද්වාජානන්ති වාසෙට්ඨස්ස ච පොක්ඛරසාතිනො අන්තෙවාසිකස්ස, භාරද්වාජස්ස ච තාරුක්ඛන්තෙවාසිකස්ස. එතෙ කිර ද්වෙ ජාතිසම්පන්නා තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ අහෙසුං. ජඞ්ඝවිහාරන්ති අතිචිරනිසජ්ජපච්චයා කිලමථවිනොදනත්ථාය ජඞ්ඝචාරං. තෙ කිර දිවසං සජ්ඣායං කත්වා සායන්හෙ වුට්ඨාය න්හානීයසම්භාරගන්ධමාලතෙලධොතවත්ථානි ගාහාපෙත්වා අත්තනො පරිජනපරිවුතා න්හායිතුකාමා නදීතීරං ගන්ත්වා රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලිකාසණ්ඩෙ අපරාපරං චඞ්කමිංසු. එකං චඞ්කමන්තං ඉතරො අනුචඞ්කමි, පුන ඉතරං ඉතරොති. තෙන වුත්තං ‘‘අනුචඞ්කමන්තානං අනුවිචරන්තාන’’න්ති. මග්ගාමග්ගෙති මග්ගෙ ච අමග්ගෙ ච. කතමං නු ඛො පටිපදං පූරෙත්වා කතමෙන මග්ගෙන සක්කා සුඛං බ්‍රහ්මලොකං ගන්තුන්ති එවං මග්ගාමග්ගං ආරබ්භ කථං සමුට්ඨාපෙසුන්ති අත්ථො. අඤ්ජසායනොති උජුමග්ගස්සෙතං වෙවචනං, අඤ්ජසා [Pg.332] වා උජුකමෙව එතෙන ආයන්ති ආගච්ඡන්තීති අඤ්ජසායනො නිය්‍යානිකො නිය්‍යාතීති නිය්‍යායන්තො නිය්‍යාති, ගච්ඡන්තො ගච්ඡතීති අත්ථො.

520-521. „Vāseṭṭha und Bhāradvāja“ bezieht sich auf Vāseṭṭha, den Schüler von Pokkharasāti, und Bhāradvāja, den Schüler von Tārukkha. Diese beiden waren wahrlich von edler Geburt und Meister der drei Veden. „Einen Spaziergang“ (jaṅghavihāraṃ) bedeutet ein Umherwandern zu Fuß, um die Ermüdung durch zu langes Sitzen zu vertreiben. Es heißt, sie rezitierten den Tag über die Mantras, erhoben sich am Abend, ließen Badeutensilien, Duftstoffe, Blumen, Öl und gewaschene Kleidung bringen, und gingen, umgeben von ihrem Gefolge, zum Flussufer, da sie baden wollten. Dort wandelten sie auf den Sandbänken, die die Farbe von Silberplatten hatten, hin und her. Während der eine auf und ab ging, folgte der andere ihm, und dann umgekehrt. Daher heißt es: „während sie auf und ab gingen und umherwandelten“. „Über Weg und Abweg“ meint: auf dem Weg und auf dem Nicht-Weg. Das bedeutet: Sie begannen ein Gespräch über Weg und Abweg mit dem Gedanken: „Welche Praxis muss man wohl erfüllen und auf welchem Weg kann man glücklich in die Brahma-Welt gelangen?“ „Pfad“ (añjasāyano) ist ein Synonym für einen geraden Weg; oder da man auf diesem Weg geradeaus (añjasā) gelangt, wird er Pfad genannt. „Befreiend“ (niyyāniko) bedeutet „er führt hinaus“; „er geht hinaus“ bedeutet „er geht, er gelangt hin“.

තක්කරස්ස බ්‍රහ්මසහබ්‍යතායාති යො තං මග්ගං කරොති පටිපජ්ජති, තස්ස බ්‍රහ්මුනා සද්ධිං සහභාවාය, එකට්ඨානෙ පාතුභාවාය ගච්ඡතීති අත්ථො. ය්වායන්ති යො අයං. අක්ඛාතොති කථිතො දීපිතො. බ්‍රාහ්මණෙන පොක්ඛරසාතිනාති අත්තනො ආචරියං අපදිසති. ඉති වාසෙට්ඨො සකමෙව ආචරියවාදං ථොමෙත්වා පග්ගණ්හිත්වා විචරති. භාරද්වාජොපි සකමෙවාති. තෙන වුත්තං ‘‘නෙව ඛො අසක්ඛි වාසෙට්ඨො’’තිආදි.

„Zur Gemeinschaft mit jenem Brahma“ bedeutet: Wer jenen Weg ausübt und praktiziert, der gelangt zur Gemeinschaft mit Brahma, zum Erscheinen am selben Ort. „Yvāyan“ bedeutet „yo ayaṃ“ (welcher dieser). „Verkündet“ bedeutet „gelehrt, dargelegt“. Mit den Worten „vom Brahmanen Pokkharasāti“ weist er auf seinen eigenen Lehrer hin. So zieht Vāseṭṭha umher, indem er die Lehre seines eigenen Lehrers preist und hervorhebt. Auch Bhāradvāja tut dies bezüglich seiner eigenen Lehre. Daher wurde vom ehrwürdigen Ānanda gesagt: „Doch weder konnte Vāseṭṭha …“ usw.

තතො වාසෙට්ඨො ‘‘උභින්නම්පි අම්හාකං කථා අනිය්‍යානිකාව, ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ මග්ගකුසලො නාම භොතා ගොතමෙන සදිසො නත්ථි, භවඤ්ච ගොතමො අවිදූරෙ වසති, සො නො තුලං ගහෙත්වා නිසින්නවාණිජො විය කඞ්ඛං ඡින්දිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා තමත්ථං භාරද්වාජස්ස ආරොචෙත්වා උභොපි ගන්ත්වා අත්තනො කථං භගවතො ආරොචෙසුං. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො වාසෙට්ඨො…පෙ… ය්වායං අක්ඛාතො බ්‍රාහ්මණෙන තාරුක්ඛෙනා’’ති.

Danach dachte Vāseṭṭha: „Unser beider Rede führt zu keinem Ergebnis. In dieser Welt gibt es niemanden, der so wegekundig ist wie der ehrwürdige Gotama, und der Herr Gotama weilt unweit von hier. Er wird unsere Zweifel zerstreuen wie ein sitzender Kaufmann, der eine Waage hält.“ Nachdem er dies Bhāradvāja mitgeteilt hatte, gingen beide hin und trugen ihr Anliegen dem Erhabenen vor. Daher wurde vom ehrwürdigen Ānanda gesagt: „Da nun Vāseṭṭha … pe … welcher vom Brahmanen Tārukkha verkündet wurde.“

522. එත්ථ භො ගොතමාති එතස්මිං මග්ගාමග්ගෙ. විග්ගහො විවාදොතිආදීසු පුබ්බුප්පත්තිකො විග්ගහො. අපරභාගෙ විවාදො. දුවිධොපි එසො නානාආචරියානං වාදතො නානාවාදො.

522. „Hier, Herr Gotama“ bedeutet: in dieser Angelegenheit von Weg und Abweg. In den Ausdrücken „Streit, Zwist“ usw. ist „Streit“ (viggaho) die anfängliche gegensätzliche Auffassung. „Zwist“ (vivādo) ist die spätere Phase. Diese zweifache Gegensätzlichkeit wird „verschiedene Lehren“ (nānāvādo) genannt, da sie auf den Lehren verschiedener Lehrer beruht.

523. අථ කිස්මිං පන වොති ත්වම්පි අයමෙව මග්ගොති අත්තනො ආචරියවාදමෙව පග්ගය්හ තිට්ඨසි, භාරද්වාජොපි අත්තනො ආචරියවාදමෙව, එකස්සාපි එකස්මිං සංසයො නත්ථි. එවං සති කිස්මිං වො විග්ගහොති පුච්ඡති.

523. „Worüber aber [ist euer Streit]?“ bedeutet: „Auch du stehst fest, indem du die Lehre deines eigenen Lehrers hervorhebst mit dem Gedanken: ‚Dies allein ist der Weg‘; auch Bhāradvāja hebt die Lehre seines eigenen Lehrers hervor. Keiner von euch beiden hat an seiner eigenen Lehre einen Zweifel. Wenn dem so ist, worüber ist dann euer Streit?“ – so fragt der Erhabene.

524. මග්ගාමග්ගෙ, භො ගොතමාති මග්ගෙ භො ගොතම අමග්ගෙ ච, උජුමග්ගෙ ච අනුජුමග්ගෙ චාති අත්ථො. එස කිර එකබ්‍රාහ්මණස්සාපි මග්ගං ‘‘න මග්ගො’’ති න වදති. යථා පන අත්තනො ආචරියස්ස මග්ගො උජුමග්ගො, න [Pg.333] එවං අඤ්ඤෙසං අනුජානාති, තස්මා තමෙවත්ථං දීපෙන්තො ‘‘කිඤ්චාපි භො ගොතමා’’තිආදිමාහ.

524. „Über Weg und Abweg, Herr Gotama“ bedeutet: Über den Weg und den Nicht-Weg, Herr Gotama; über den geraden Weg und den ungeraden Weg. Es heißt, dieser Vāseṭṭha sagt nicht direkt über den Weg des anderen Brahmanen: „Das ist kein Weg.“ Doch so wie der Weg seines eigenen Lehrers ein gerader Weg ist, so erkennt er dies für die anderen nicht an. Deshalb sagte er, um diesen Sachverhalt darzulegen: „Wie dem auch sei, Herr Gotama“ usw.

සබ්බානි තානීති ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන වදති, සබ්බෙ තෙති වුත්තං හොති. බහූනීති අට්ඨ වා දස වා. නානාමග්ගානීති මහන්තාමහන්තජඞ්ඝමග්ගසකටමග්ගාදිවසෙන නානාවිධානි සාමන්තා ගාමනදීතළාකඛෙත්තාදීහි ආගන්ත්වා ගාමං පවිසනමග්ගානි.

„All diese“ (sabbāni tānī) sagt er mit einer Vertauschung des Geschlechts; gemeint ist „sabbe te“ (sie alle). „Viele“ bedeutet acht oder zehn. „Verschiedene Wege“ bedeutet vielfältige Arten, wie etwa Fußpfade oder Karrenwege, die von umliegenden Dörfern, Flüssen, Teichen oder Feldern kommen und in das Dorf führen.

525-526. ‘‘නිය්‍යන්තීති වාසෙට්ඨ වදෙසී’’ති භගවා තික්ඛත්තුං වචීභෙදං කත්වා පටිඤ්ඤං කාරාපෙසි. කස්මා? තිත්ථියා හි පටිජානිත්වා පච්ඡා නිග්ගය්හමානා අවජානන්ති. සො තථා කාතුං න සක්ඛිස්සතීති.

525-526. „‚Du sagst, Vāseṭṭha: Sie führen hinaus?‘“ – so ließ der Erhabene ihn dreimal eine verbale Bestätigung geben. Warum? Denn Sektierer pflegen, nachdem sie etwas zugestanden haben, dieses später zu leugnen, wenn sie widerlegt werden. Damit jener nicht in der Lage sein würde, so zu handeln, [forderte er die dreifache Bestätigung].

527-529. තෙව තෙවිජ්ජාති තෙ තෙවිජ්ජා. වකාරො ආගමසන්ධිමත්තං. අන්ධවෙණීති අන්ධපවෙණී, එකෙන චක්ඛුමතා ගහිතයට්ඨියා කොටිං එකො අන්ධො ගණ්හති, තං අන්ධං අඤ්ඤො තං අඤ්ඤොති එවං පණ්ණාසසට්ඨි අන්ධා පටිපාටියා ඝටිතා අන්ධවෙණීති වුච්චති. පරම්පරසංසත්තාති අඤ්ඤමඤ්ඤං ලග්ගා, යට්ඨිගාහකෙනපි චක්ඛුමතා විරහිතාති අත්ථො. එකො කිර ධුත්තො අන්ධගණං දිස්වා ‘‘අසුකස්මිං නාම ගාමෙ ඛජ්ජභොජ්ජං සුලභ’’න්ති උස්සාහෙත්වා ‘‘තෙන හි තත්ථ නො සාමි නෙහි, ඉදං නාම තෙ දෙමා’’ති වුත්තෙ, ලඤ්ජං ගහෙත්වා අන්තරාමග්ගෙ මග්ගා ඔක්කම්ම මහන්තං ගච්ඡං අනුපරිගන්ත්වා පුරිමස්ස හත්ථෙන පච්ඡිමස්ස කච්ඡං ගණ්හාපෙත්වා ‘‘කිඤ්චි කම්මං අත්ථි, ගච්ඡථ තාව තුම්හෙ’’ති වත්වා පලායි, තෙ දිවසම්පි ගන්ත්වා මග්ගං අවින්දමානා ‘‘කුහිං නො චක්ඛුමා, කුහිං මග්ගො’’ති පරිදෙවිත්වා මග්ගං අවින්දමානා තත්ථෙව මරිංසු. තෙ සන්ධාය වුත්තං ‘‘පරම්පරසංසත්තා’’ති. පුරිමොපීති පුරිමෙසු දසසු බ්‍රාහ්මණෙසු එකොපි. මජ්ඣිමොපීති මජ්ඣිමෙසු ආචරියපාචරියෙසු එකොපි. පච්ඡිමොපීති ඉදානි තෙවිජ්ජෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු එකොපි. හස්සකඤ්ඤෙවාති හසිතබ්බමෙව. නාමකඤ්ඤෙවාති ලාමකංයෙව. තදෙතං අත්ථාභාවෙන රිත්තකං, රිත්තකත්තායෙව තුච්ඡකං. ඉදානි බ්‍රහ්මලොකො තාව තිට්ඨතු, යො තෙවිජ්ජෙහි න දිට්ඨපුබ්බොව. යෙපි චන්දිමසූරියෙ තෙවිජ්ජා පස්සන්ති, තෙසම්පි සහබ්‍යතාය මග්ගං දෙසෙතුං නප්පහොන්තීති දස්සනත්ථං ‘‘තං කිං මඤ්ඤසී’’තිආදිමාහ.

527-529. „Teva tevijjā“ bedeutet „Diese (Bra ब्राह्मणों) sind Kenner der drei Veden“. Der Buchstabe „va“ ist lediglich eine lautliche Einfügung (āgamasandhi). „Andhaveṇī“ bedeutet eine „Blindenkette“: So wie ein Blinder das Ende eines Stabes hält, den ein Sehender führt, und ein anderer Blinder diesen Blinden hält, und wieder ein anderer jenen – so nennt man eine Reihe von fünfzig oder sechzig Blinden, die so miteinander verbunden sind, eine „Blindenkette“. „Paramparasaṃsattā“ bedeutet aneinandergeheftet, das heißt, ohne einen Sehenden als Stabführer. Es wird erzählt, dass ein Betrüger eine Gruppe von Blinden sah und sie ermunterte: „In jenem Dorf gibt es reichlich Speise und Trank.“ Als sie sagten: „Herr, dann führe uns dorthin, wir werden dir dafür dieses Geschenk geben“, nahm er das Geschenk an, wich auf halbem Weg vom Pfad ab, umging ein großes Gebüsch und ließ den Hinteren den Zipfel des Gewandes des Vorderen greifen. Er sagte: „Ich habe noch etwas zu tun, geht ihr schon einmal weiter“, und floh. Sie gingen den ganzen Tag, fanden den Weg nicht und klagten: „Wo ist unser Sehender? Wo ist der Weg?“, und da sie den Weg nicht fanden, starben sie genau dort. In Bezug auf sie wurde gesagt: „Aneinandergeheftet“. „Purimopi“ bezieht sich auf auch nur einen unter den ersten zehn Generationen von Brahmanen. „Majjhimopi“ bezieht sich auf auch nur einen unter den mittleren Lehrern und Lehrer-Lehrern. „Pacchimopi“ bezieht sich auf auch nur einen unter den heutigen Kennern der drei Veden. „Hassakaññeva“ bedeutet schlichtweg lächerlich. „Nāmakaññeva“ bedeutet schlichtweg minderwertig. All dies ist aufgrund des Fehlens von wahrem Gehalt leer; eben weil es leer an Gehalt ist, ist es nichtig. Nun mag die Welt der Brahmas zunächst dahingestellt bleiben, die von den Vedengelehrten nie zuvor gesehen wurde. Um zu zeigen, dass sie nicht einmal in der Lage sind, den Weg zur Gemeinschaft mit Sonne und Mond zu weisen, welche sie doch sehen, sprach der Erhabene die Worte: „Was meinst du wohl...“ und so weiter.

530. තත්ථ [Pg.334] යතො චන්දිමසූරියා උග්ගච්ඡන්තීති යස්මිං කාලෙ උග්ගච්ඡන්ති. යත්ථ ච ඔග්ගච්ඡන්තීති යස්මිං කාලෙ අත්ථමෙන්ති, උග්ගමනකාලෙ ච අත්ථඞ්ගමනකාලෙ ච පස්සන්තීති අත්ථො. ආයාචන්තීති ‘‘උදෙහි භවං චන්ද, උදෙහි භවං සූරියා’’ති එවං ආයාචන්ති. ථොමයන්තීති ‘‘සොම්මො චන්දො, පරිමණ්ඩලො චන්දො, සප්පභො චන්දො’’තිආදීනි වදන්තා පසංසන්ති. පඤ්ජලිකාති පග්ගහිතඅඤ්ජලිකා. නමස්සමානාති ‘‘නමො නමො’’ති වදමානා.

530. Dabei bedeutet „yato candimasūriyā uggacchantī“, zu welcher Zeit sie aufgehen. „Yattha ca oggacchantī“ bedeutet, zu welcher Zeit sie untergehen; der Sinn ist, dass sie diese zur Zeit des Aufgangs und des Untergangs sehen. „Āyācantī“ bedeutet, dass sie so bitten: „Gehe auf, Herr Mond! Gehe auf, Herr Sonne!“ „Thomayantī“ bedeutet, dass sie diese preisen, indem sie Worte sagen wie: „Mild ist der Mond, vollkommen rund ist der Mond, strahlend ist der Mond.“ „Pañjalikā“ bedeutet mit erhobenen, gefalteten Händen. „Namassamānā“ bedeutet, indem sie „Ehre sei dir, Ehre sei dir“ (namo namo) rufen.

531-532. යං පස්සන්තීති එත්ථ යන්ති නිපාතමත්තං. කිං පන න කිරාති එත්ථ ඉධ පන කිං වත්තබ්බං. යත්ථ කිර තෙවිජ්ජෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි න බ්‍රහ්මා සක්ඛිදිට්ඨොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

531-532. In Bezug auf „yaṃ passantī“ ist das Wort „yaṃ“ lediglich eine Partikel (nipāta). Zu „kiṃ pana na kirā“ ist der Sinn so zu verstehen: „Was soll man hier noch sagen? Wenn nämlich die Vedengelehrten Brahma nicht von Angesicht zu Angesicht gesehen haben, (wie könnten sie dann den Weg weisen?)“.

අචිරවතීනදීඋපමාකථා

Die Erörterung des Gleichnisses vom Fluss Aciravatī

542. සමතිත්තිකාති සමභරිතා. කාකපෙය්‍යාති යත්ථ කත්ථචි තීරෙ ඨිතෙන කාකෙන සක්කා පාතුන්ති කාකපෙය්‍යා. පාරං තරිතුකාමොති නදිං අතික්කමිත්වා පරතීරං ගන්තුකාමො. අව්හෙය්‍යාති පක්කොසෙය්‍ය. එහි පාරාපාරන්ති අම්භො පාර අපාරං එහි, අථ මං සහසාව ගහෙත්වා ගමිස්සසි, අත්ථි මෙ අච්චායිකකම්මන්ති අත්ථො.

542. „Samatittikā“ bedeutet gleichmäßig mit Wasser gefüllt. „Kākapeyyā“ bedeutet so (voll), dass eine am Ufer stehende Krähe bequem daraus trinken kann. „Pāraṃ taritukāmo“ bedeutet, dass man den Fluss überqueren und an das andere Ufer gelangen möchte. „Avheyyā“ bedeutet, man würde rufen. „Ehi pārāpāraṃ“ bedeutet: „He, du anderes Ufer, komm an dieses Ufer! Wenn du schnell kommst, werde ich hinübergehen; ich habe nämlich eine dringende Angelegenheit.“

544. යෙ ධම්මා බ්‍රාහ්මණකාරකාති එත්ථ පඤ්චසීලදසකුසලකම්මපථභෙදා ධම්මා බ්‍රාහ්මණකාරකාති වෙදිතබ්බා, තබ්බිපරීතා අබ්‍රාහ්මණකාරකා. ඉන්දමව්හායාමාති ඉන්දං අව්හායාම පක්කොසාම. එවං බ්‍රාහ්මණානං අව්හායනස්ස නිරත්ථකතං දස්සෙත්වා පුනපි භගවා අණ්ණවකුච්ඡියං සූරියො විය ජලමානො පඤ්චසතභික්ඛුපරිවුතො අචිරවතියා තීරෙ නිසින්නො අපරම්පි නදීඋපමංයෙව ආහරන්තො ‘‘සෙය්‍යථාපී’’තිආදිමාහ.

544. Zu den Worten „ye dhammā brāhmaṇakārakā“ ist zu verstehen, dass die Tugendregeln der fünf Sīlas und die zehn heilsamen Wirkungswege (kusalakammapatha) jene Dinge sind, die einen zum Brahmanen machen; das Gegenteil davon macht einen zum Nicht-Brahmanen. „Indamavhāyāmā“ bedeutet „Wir rufen Indra herbei“. Nachdem der Erhabene so die Nutzlosigkeit des Rufens der Brahmanen aufgezeigt hatte, leuchtete er erneut wie die Sonne im Schoß des Ozeans. Umgeben von fünfhundert Mönchen saß er am Ufer der Aciravatī und führte mit den Worten „Wie wenn zum Beispiel...“ ein weiteres Flussgleichnis an.

546. කාමගුණාති කාමයිතබ්බට්ඨෙන කාමා, බන්ධනට්ඨෙන ගුණා. ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ, අහතානං වත්ථානං දිගුණං සඞ්ඝාටි’’න්ති (මහාව. 348) එත්ථ හි පටලට්ඨො ගුණට්ඨො. ‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො, වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්තී’’ති එත්ථ රාසට්ඨො ගුණට්ඨො. ‘‘සතගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා’’ති [Pg.335] (ම. නි. 3.379) එත්ථ ආනිසංසට්ඨො ගුණට්ඨො. ‘‘අන්තං අන්තගුණං (ඛු. පා. 3.1) කයිරා මාලාගුණෙ බහූ’’ති (ධ. ප. 53) ච එත්ථ බන්ධනට්ඨො ගුණට්ඨො. ඉධාපි එසෙව අධිප්පෙතො. තෙන වුත්තං ‘‘බන්ධනට්ඨෙන ගුණා’’ති. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන පස්සිතබ්බා. එතෙනුපායෙන සොතවිඤ්ඤෙය්‍යාදීසුපි අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉට්ඨාති පරියිට්ඨා වා හොන්තු, මා වා, ඉට්ඨාරම්මණභූතාති අත්ථො. කන්තාති කාමනීයා. මනාපාති මනවඩ්ඪනකා. පියරූපාති පියජාතිකා. කාමූපසඤ්හිතාති ආරම්මණං කත්වා උප්පජ්ජමානෙන කාමෙන උපසඤ්හිතා. රජනීයාති රඤ්ජනීයා, රාගුප්පත්තිකාරණභූතාති අත්ථො.

546. „Kāmaguṇā“ werden sie genannt, weil sie im Sinne des Begehrens „kāmā“ und im Sinne der Fesselung „guṇā“ sind. In der Stelle „Ich erlaube, ihr Mönche, eine doppelte (diguṇaṃ) Saṅghāṭi aus neuen Stoffen“ hat das Wort „guṇa“ die Bedeutung von „Schicht“ oder „Lage“. In „Die Zeiten vergehen, die Nächte enteilen, die Stufen des Alters (vayoguṇā) lassen einen nacheinander im Stich“ bedeutet „guṇa“ eine „Ansammlung“ oder „Gruppe“. In „Eine hundertfache (sataguṇā) Gabe ist zu erwarten“ bedeutet „guṇa“ einen „Nutzen“ oder „Segen“. In „Darm und Gekröse (antaguṇaṃ)“ sowie in „Man fertige viele Blumenkränze (mālāguṇe)“ bedeutet „guṇa“ eine „Bindung“ oder „Fesselung“. Auch hier ist genau diese Bedeutung der „Fesselung“ beabsichtigt. Daher sagte ich: „Fesseln aufgrund ihrer bindenden Eigenschaft“. „Cakkhuviññeyyā“ bedeutet durch das Sehbewusstsein wahrnehmbar. Nach dieser Methode ist die Bedeutung auch bei „hörbar“ usw. zu verstehen. „Iṭṭhā“ bedeutet begehrt, seien sie nun aktiv gesucht oder nicht; der Sinn ist, dass sie angenehme Objekte sind. „Kantā“ bedeutet lieblich. „Manāpā“ bedeutet das Herz erfreuend. „Piyarūpā“ bedeutet von liebenswürdiger Natur. „Kāmūpasaṃhitā“ bedeutet mit dem Begehren verbunden, welches entsteht, wenn man sie zum Objekt macht. „Rajanīyā“ bedeutet reizvoll, das heißt, sie sind die Ursache für das Entstehen von Leidenschaft (rāga).

ගධිතාති ගෙධෙන අභිභූතා හුත්වා. මුච්ඡිතාති මුච්ඡාකාරප්පත්තාය අධිමත්තකාය තණ්හාය අභිභූතා. අජ්ඣොපන්නාති අධිඔපන්නා ඔගාළ්හා ‘‘ඉදං සාර’’න්ති පරිනිට්ඨානප්පත්තා හුත්වා. අනාදීනවදස්සාවිනොති ආදීනවං අපස්සන්තා. අනිස්සරණපඤ්ඤාති ඉදමෙත්ථ නිස්සරණන්ති, එවං පරිජානනපඤ්ඤාවිරහිතා, පච්චවෙක්ඛණපරිභොගවිරහිතාති අත්ථො.

„Gadhitā“ bedeutet überwältigt von Gier. „Mucchitā“ bedeutet überwältigt von einer übermäßigen Begierde, die in einen Zustand der Betäubung oder Verblendung führt. „Ajjhopannā“ bedeutet völlig darin versunken und darin untergetaucht, in der Überzeugung: „Dies ist der Kern/das Wesentliche“. „Anādīnavadassāvinoti“ bedeutet, dass sie die Gefahr oder den Makel darin nicht sehen. „Anissaraṇapaññā“ bedeutet ohne die Einsicht: „Dies ist hier der Ausweg“; der Sinn ist, dass ihnen die unterscheidende Weisheit und der reflektierende Gebrauch der Dinge fehlen.

548. ආවරණාතිආදීසු ආවරන්තීති ආවරණා. නිවාරෙන්තීති නීවරණා. ඔනන්ධන්තීති ඔනාහනා. පරියොනන්ධන්තීති පරියොනාහනා. කාමච්ඡන්දාදීනං විත්ථාරකථා විසුද්ධිමග්ගතො ගහෙතබ්බා.

548. In den Stellen wie „āvaraṇā“ usw. ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Sie heißen „āvaraṇā“ (Verdeckungen), weil sie das Entstehen von Heilsamem behindern. Sie heißen „nīvaraṇā“ (Hindernisse), weil sie das Heilsame gänzlich abblocken. Sie heißen „onāhanā“ (Umschnürungen), weil sie den Geist einengen und einhüllen. Sie heißen „pariyonāhanā“ (Rundum-Einhüllungen), weil sie ihn von allen Seiten umschließen. Die ausführliche Erläuterung zu Sinnenzugeneigtheit (kāmacchanda) usw. ist dem Visuddhimagga zu entnehmen.

549-550. ආවුතා නිවුතා ඔනද්ධා පරියොනද්ධාති පදානි ආවරණාදීනං වසෙන වුත්තානි. සපරිග්ගහොති ඉත්ථිපරිග්ගහෙන සපරිග්ගහොති පුච්ඡති. අපරිග්ගහො භො ගොතමාතිආදීසුපි කාමච්ඡන්දස්ස අභාවතො ඉත්ථිපරිග්ගහෙන අපරිග්ගහො. බ්‍යාපාදස්ස අභාවතො කෙනචි සද්ධිං වෙරචිත්තෙන අවෙරො. ථිනමිද්ධස්ස අභාවතො චිත්තගෙලඤ්ඤසඞ්ඛාතෙන බ්‍යාපජ්ජෙන අබ්‍යාපජ්ජො. උද්ධච්චකුක්කුච්චාභාවතො උද්ධච්චකුක්කුච්චාදීහි සංකිලෙසෙහි අසංකිලිට්ඨචිත්තො සුපරිසුද්ධමානසො. විචිකිච්ඡාය අභාවතො චිත්තං වසෙ වත්තෙති. යථා ච බ්‍රාහ්මණා චිත්තගතිකා හොන්තීති, චිත්තස්ස වසෙන වත්තන්ති, න තාදිසොති වසවත්තී.

549-550. Die W0forter ‘versperrt‘ (0e4vut0e4), ‘gehemmt‘ (nivut0e4), ‘bedeckt‘ (onaddh0e4), ‘umh0fllt‘ (pariyonaddh0e4) wurden im Sinne von Hindernissen gebraucht. ‘Mit Anhang‘ (sapariggaho) bedeutet, dass er fragt: ‘Ist er mit dem Anhang einer Frau verbunden?‘ Auch in Stellen wie ‘ohne Anhang, Herr Gotama‘ usw. ist die Bedeutung so zu verstehen: Wegen des Fehlens von Sinneslust (k0e4macchanda) ist er ‘ohne Anhang‘ durch eine Frau. Wegen des Fehlens von 0fcbelwollen (by0e4p0e4da) ist er ‘ohne Feindschaft‘ (avero) gegen0fcber irgendjemandem mit feindseligen Gedanken. Wegen des Fehlens von Starrheit und Mattigkeit (thinamiddha) ist er ‘ohne Bedr0e4ngnis‘ (aby0e4pajjo) durch das, was als Krankheit des Geistes bezeichnet wird. Wegen des Fehlens von Unruhe und Gewissensbissen (uddhacca-kukkucca) ist er ‘unbefleckten Geistes‘ (asa0fkilistthacitto) durch Verunreinigungen wie Unruhe und Gewissensbisse, sondern besitzt ein v0follig reines Gem0füt. Wegen des Fehlens von Zweifelsucht (vicikicch0e4) hat er den Geist unter seiner Kontrolle. So wie die Brahmanen ‘vom Geist getrieben‘ (cittagatik0e4) sind, d. h. unter der Macht des Geistes stehen, so ist er nicht derartig, sondern ‘geistesm0e4chtig‘ (vasavatt0f).

552. ඉධ [Pg.336] ඛො පනාති ඉධ බ්‍රහ්මලොකමග්ගෙ. ආසීදිත්වාති අමග්ගමෙව ‘‘මග්ගො’’ති උපගන්ත්වා. සංසීදන්තීති ‘‘සමතල’’න්ති සඤ්ඤාය පඞ්කං ඔතිණ්ණා විය අනුප්පවිසන්ති. සංසීදිත්වා විසාරං පාපුණන්තීති එවං පඞ්කෙ විය සංසීදිත්වා විසාරං අඞ්ගමඞ්ගසංභඤ්ජනං පාපුණන්ති. සුක්ඛතරං මඤ්ඤෙ තරන්තීති මරීචිකාය වඤ්චෙත්වා ‘‘කාකපෙය්‍යා නදී’’ති සඤ්ඤාය ‘‘තරිස්සාමා’’ති හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානා සුක්ඛතරණං මඤ්ඤෙ තරන්ති. තස්මා යථා හත්ථපාදාදීනං සංභඤ්ජනං පරිභඤ්ජනං, එවං අපායෙසු සංභඤ්ජනං පරිභඤ්ජනං පාපුණන්ති. ඉධෙව ච සුඛං වා සාතං වා න ලභන්ති. තස්මා ඉදං තෙවිජ්ජානං බ්‍රාහ්මණානන්ති තස්මා ඉදං බ්‍රහ්මසහබ්‍යතාය මග්ගදීපකං තෙවිජ්ජකං පාවචනං තෙවිජ්ජානං බ්‍රාහ්මණානං. තෙවිජ්ජාඉරිණන්ති තෙවිජ්ජාඅරඤ්ඤං ඉරිණන්ති හි අගාමකං මහාඅරඤ්ඤං වුච්චති. තෙවිජ්ජාවිවනන්ති පුප්ඵඵලෙහි අපරිභොගරුක්ඛෙහි සඤ්ඡන්නං නිරුදකං අරඤ්ඤං. යත්ථ මග්ගතො උක්කමිත්වා පරිවත්තිතුම්පි න සක්කා හොන්ති, තං සන්ධායාහ ‘‘තෙවිජ්ජාවිවනන්තිපි වුච්චතී’’ති. තෙවිජ්ජාබ්‍යසනන්ති තෙවිජ්ජානං පඤ්චවිධබ්‍යසනසදිසමෙතං. යථා හි ඤාතිරොගභොග දිට්ඨි සීලබ්‍යසනප්පත්තස්ස සුඛං නාම නත්ථි, එවං තෙවිජ්ජානං තෙවිජ්ජකං පාවචනං ආගම්ම සුඛං නාම නත්ථීති දස්සෙති.

552. ‘Hier jedoch‘ (idha kho pana) bezieht sich auf den Pfad zur Brahma-Welt. ‘Indem sie darauf stie0dfen‘ (0e4s0feditv0e4) bedeutet, dass sie sich dem falschen Pfad als ‘dem Pfad‘ n0e4herten. ‘Sie versinken‘ (sa0fs0fedanti): Wie solche, die im Glauben, es sei ebener Boden, in einen Sumpf geraten, so dringen sie darin ein. ‘Versunken gelangen sie ins Verderben‘: Auf diese Weise, wie im Sumpf versinkend, gelangen sie zur Zerst0förung ihrer Glieder (a0fga-ma0fga-sa0fbha0f0fana). ‘Sie 0fuberqueren vermeintlich das Trockene‘: Durch eine Fata Morgana (mar0fecik0e4) get0e4uscht, in der Vorstellung, es sei ein Fluss, aus dem Kr0e4hen trinken k0fonnen, strengen sie sich mit H0e4nden und F0f0dfen an, in der Meinung, sie w0firden das Trockene 0fuberqueren. Deshalb gelangen sie zur v0folligen Zerst0förung, ebenso in den niederen Welten (ap0e4yesu). Und bereits hier erlangen sie weder Gl0fück noch Freude. ‘Deshalb ist dies f0fcr die Brahmanen der drei Veden‘: Deshalb ist dieses Wissen der Brahmanen, das vorgeblich den Weg zur Gemeinschaft mit Brahma aufzeigt, das Eigentum der Brahmanen, welche die drei Veden beherrschen. ‘Ein Urwald der drei Veden‘ (tevijj0e4-iri0fna): ‘Iri0fna‘ nennt man n0e4mlich einen gro0dfen, dorfleeren Urwald. ‘Eine Wildnis der drei Veden‘ (tevijj0e4-vivana): So nennt man eine wasserlose, dichte Wildnis mit B0e4umen, deren Bl0futen und Fr0fuchte ungenie0dfbar sind. Wo man, vom Weg abgekommen, nicht einmal umkehren kann – darauf bezugnehmend sagte der Erhabene: ‘Es wird auch eine Wildnis der drei Veden genannt‘. ‘Ein Verderben der drei Veden‘ (tevijj0e4-byasana): Dies gleicht dem f0fünffachen Verderben der Veda-Kundigen. Denn wie es f0fcr jemanden, der vom Verderben der Verwandten, der Krankheit, des Besitzes, der Ansicht oder der Tugend getroffen ist, kein Gl0fück gibt, so zeigt er auf, dass es durch das St0fützen auf das Wissen der drei Veden kein wahres Gl0fück gibt.

554. ජාතසංවඩ්ඪොති ජාතො ච වඩ්ඪිතො ච, යො හි කෙවලං තත්ථ ජාතොව හොති, අඤ්ඤත්ථ වඩ්ඪිතො, තස්ස සමන්තා ගාමමග්ගා න සබ්බසො පච්චක්ඛා හොන්ති, තස්මා ජාතසංවඩ්ඪොති ආහ. ජාතසංවඩ්ඪොපි යො චිරනික්ඛන්තො, තස්ස න සබ්බසො පච්චක්ඛා හොන්ති. තස්මා ‘‘තාවදෙව අවසට’’න්ති ආහ, තඞ්ඛණමෙව නික්ඛන්තන්ති අත්ථො. දන්ධායිතත්තන්ති අයං නු ඛො මග්ගො, අයං න නුඛොති කඞ්ඛාවසෙන චිරායිතත්තං. විත්ථායිතත්තන්ති යථා සුඛුමං අත්ථජාතං සහසා පුච්ඡිතස්ස කස්සචි සරීරං ථද්ධභාවං ගණ්හාති, එවං ථද්ධභාවග්ගහණං. න ත්වෙවාති ඉමිනා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස අප්පටිහතභාවං දස්සෙති. තස්ස හි පුරිසස්ස මාරාවට්ටනාදිවසෙන සියා ඤාණස්ස [Pg.337] පටිඝාතො. තෙන සො දන්ධායෙය්‍ය වා විත්ථායෙය්‍ය වා. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පන අප්පටිහතං, න සක්කා තස්ස කෙනචි අන්තරායො කාතුන්ති දීපෙති.

554. „Jātasaṃvaḍḍho“ bedeutet: sowohl dort geboren als auch dort aufgewachsen. Denn für jemanden, der dort lediglich geboren wurde, aber an einem anderen Ort aufgewachsen ist, sind die Dorfwege in der Umgebung nicht in jeder Hinsicht unmittelbar gegenwärtig; deshalb sagte er: „jātasaṃvaḍḍho“. Auch für jemanden, der zwar dort geboren und aufgewachsen ist, das Dorf aber vor langer Zeit verlassen hat, sind diese nicht in jeder Hinsicht unmittelbar gegenwärtig. Deshalb sagte er: „tāvadeva avasaṭaṃ“ (gerade erst weggegangen), was bedeutet, dass er in eben jenem Moment herausgekommen ist. „Dandhāyitattaṃ“ (Zögerlichkeit) bezeichnet das Verweilen aufgrund von Zweifeln, etwa: „Ist dies wohl der Weg oder ist er es nicht?“. „Vitthāyitattaṃ“ (Starrheit) ist so, wie wenn der Körper von jemandem, der plötzlich nach einer tiefgründigen Angelegenheit gefragt wird, eine Starre annimmt; so ist es das Einnehmen eines Zustands der Erstarrung. Mit den Worten „na tveva“ (aber keinesfalls so) zeigt er die Unbehindertheit des Allwissenden Wissens auf. Denn bei jenem (gewöhnlichen) Menschen könnte durch den Einfluss von Māras Irreführung und Ähnlichem eine Beeinträchtigung des Wissens eintreten. Aufgrund dessen könnte er zögern oder in Starrheit verfallen. Das Allwissende Wissen jedoch ist unbehindert; es wird dargelegt, dass es unmöglich ist, dass ihm durch irgendjemanden ein Hindernis bereitet wird.

555. උල්ලුම්පතු භවං ගොතමොති උද්ධරතු භවං ගොතමො. බ්‍රාහ්මණිං පජන්ති බ්‍රාහ්මණදාරකං, භවං ගොතමො මම බ්‍රාහ්මණපුත්තං අපායමග්ගතො උද්ධරිත්වා බ්‍රහ්මලොකමග්ගෙ පතිට්ඨපෙතූති අත්ථො. අථස්ස භගවා බුද්ධුප්පාදං දස්සෙත්වා සද්ධිං පුබ්බභාගපටිපදාය මෙත්තාවිහාරාදිබ්‍රහ්මලොකගාමිමග්ගං දෙසෙතුකාමො ‘‘තෙන හි වාසෙට්ඨා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ‘‘ඉධ තථාගතො’’තිආදි සාමඤ්ඤඵලෙ විත්ථාරිතං. මෙත්තාසහගතෙනාතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ බ්‍රහ්මවිහාරකම්මට්ඨානකථායං වුත්තං. සෙය්‍යථාපි වාසෙට්ඨ බලවා සඞ්ඛධමොතිආදි පන ඉධ අපුබ්බං. තත්ථ බලවාති බලසම්පන්නො. සඞ්ඛධමොති සඞ්ඛධමකො. අප්පකසිරෙනාති අකිච්ඡෙන අදුක්ඛෙන. දුබ්බලො හි සඞ්ඛධමො සඞ්ඛං ධමන්තොපි න සක්කොති චතස්සො දිසා සරෙන විඤ්ඤාපෙතුං, නාස්ස සඞ්ඛසද්දො සබ්බතො ඵරති. බලවතො පන විප්ඵාරිකො හොති, තස්මා ‘‘බලවා’’තිආදිමාහ. මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියාති එත්ථ මෙත්තාති වුත්තෙ උපචාරොපි අප්පනාපි වට්ටති, ‘‘චෙත්තොවිමුත්තී’’ති වුත්තෙ පන අප්පනාව වට්ටති. යං පමාණකතං කම්මන්ති පමාණකතං කම්මං නාම කාමාවචරං වුච්චති. අප්පමාණකතං කම්මං නාම රූපාරූපාවචරං. තඤ්හි පමාණං අතික්කමිත්වා ඔදිස්සකඅනොදිස්සකදිසාඵරණවසෙන වඩ්ඪෙත්වා කතත්තා අප්පමාණකතන්ති වුච්චති. න තං තත්‍රාවසිස්සති න තං තත්‍රාවතිට්ඨතීති තං කාමාවචරකම්මං තස්මිං රූපාවචරාරූපාවචරකම්මෙ න ඔහීයති, න තිට්ඨති. කිං වුත්තං හොති – තං කාමාවචරකම්මං තස්ස රූපාරූපාවචරකම්මස්ස අන්තරා ලග්ගිතුං වා ඨාතුං වා රූපාරූපාවචරකම්මං ඵරිත්වා පරියාදියිත්වා අත්තනො ඔකාසං ගහෙත්වා පතිට්ඨාතුං න සක්කොති. අථ ඛො රූපාවචරාරූපාවචරකම්මමෙව කාමාවචරං මහොඝො විය පරිත්තං උදකං ඵරිත්වා පරියාදියිත්වා අත්තනො ඔකාසං ගහෙත්වා තිට්ඨති. තස්ස විපාකං පටිබාහිත්වා සයමෙව බ්‍රහ්මසහබ්‍යතං උපනෙතීති. එවංවිහාරීති එවං මෙත්තාදිවිහාරී.

555. „Möge der erhabene Gotama [uns] emporheben“ bedeutet: Möge der erhabene Gotama [uns] herausheben. „Die Brahmanen-Nachkommenschaft“ bezieht sich auf den Brahmanen-Sohn; der Sinn ist: Möge der erhabene Gotama mich, den Brahmanen-Sohn, aus dem Pfad zu den niederen Welten herausheben und auf dem Pfad zur Brahma-Welt festigen. Daraufhin zeigte ihm der Erhabene das Erscheinen eines Buddhas und sprach, in der Absicht, zusammen mit der vorbereitenden Praxis den zur Brahma-Welt führenden Pfad, wie das Verweilen in Güte (Mettā-Vihāra) usw., zu lehren, die Worte: „Wohlan denn, Vāseṭṭhas“ und so weiter. Dabei wurde der Abschnitt „Hier [erscheint] ein Tathāgata“ usw. bereits im Sāmaññaphala Sutta ausführlich erläutert. Was zu den Passagen wie „mit von Güte erfülltem [Geist]“ zu sagen ist, wurde alles im Visuddhimagga in der Abhandlung über die Meditationsobjekte der göttlichen Verweilzustände (Brahmavihāra-Kammaṭṭhāna) dargelegt. Das Gleichnis „Wie wenn, Vāseṭṭha, ein kräftiger Muschelhornbläser“ usw. ist jedoch hier neu. Dabei bedeutet „kräftig“ (balavā) kraftvoll. „Muschelhornbläser“ (saṅkhadhamo) bedeutet jemand, der ein Muschelhorn bläst. „Ohne Mühe“ (appakasirena) bedeutet mühelos, ohne Beschwerde. Denn ein schwacher Muschelhornbläser vermag es selbst beim Blasen des Muschelhorns nicht, die vier Himmelsrichtungen mit dem Schall zu informieren, und sein Muschelhornklang dringt nicht überallhin vor. Bei einem kräftigen hingegen ist er weitreichend; daher sprach der Erhabene die Worte „ein kräftiger [Muschelhornbläser]“ usw. In Bezug auf „Gemütsbefreiung durch Güte“ (mettā cetovimutti): Wenn nur „Güte“ gesagt wird, ist sowohl die Annäherungskonzentration (upacāra) als auch die Vollkonzentration (appanā) gemeint; wird jedoch „Gemütsbefreiung“ (cetovimutti) gesagt, ist ausschließlich die Vollkonzentration gemeint. Mit „begrenztem Kamma“ (pamāṇakataṃ kammaṃ) ist das Kamma der sinnlichen Sphäre (kāmāvacara) gemeint. „Unermessliches Kamma“ (appamāṇakataṃ kammaṃ) nennt man das Kamma der feinstofflichen und formlosen Sphäre (rūpārūpāvacara). Dieses wird nämlich „unermesslich“ genannt, weil es Begrenzungen überschreitet und durch das Durchdringen der Himmelsrichtungen in spezifischer oder allgemeiner Weise entfaltet und ausgeführt wird. „Das bleibt dort nicht zurück, das verweilt dort nicht“ bedeutet: Jenes Kamma der sinnlichen Sphäre bleibt angesichts dieses Kammas der feinstofflichen oder formlosen Sphäre nicht zurück, es verweilt nicht. Was ist damit gesagt? Jenes sinnliche Kamma ist nicht imstande, sich inmitten jenes feinstofflichen oder formlosen Kammas anzuheften oder zu bestehen, noch kann es jenes feinstoffliche oder formlose Kamma durchdringen oder aufzehren, um seinen eigenen Raum [zur Wirkung] einzunehmen und sich zu behaupten. Vielmehr ist es so, dass allein das feinstoffliche oder formlose Kamma das sinnliche Kamma durchdringt und überdeckt – wie eine große Flut eine kleine Menge Wasser –, seinen eigenen Raum einnimmt und bestehen bleibt. Indem es die Frucht jenes [sinnlichen Kammas] verhindert, führt es selbst zur Gemeinschaft mit Brahma. „So verweilend“ bedeutet: so in Güte usw. verweilend.

559. එතෙ [Pg.338] මයං භවන්තං ගොතමන්ති ඉදං තෙසං දුතියං සරණගමනං. පඨමමෙව හෙතෙ මජ්ඣිමපණ්ණාසකෙ වාසෙට්ඨසුත්තං සුත්වා සරණං ගතා, ඉමං පන තෙවිජ්ජසුත්තං සුත්වා දුතියම්පි සරණං ගතා. කතිපාහච්චයෙන පබ්බජිත්වා අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ උපසම්පදඤ්චෙව අරහත්තඤ්ච අලත්ථුං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

559. „Diese wir [nehmen Zuflucht] zum erhabenen Gotama“ – dies war ihre zweite Zufluchtnahme. Denn sie waren bereits zuvor, nachdem sie das Vāseṭṭha Sutta in der Majjhima-Paṇṇāsaka gehört hatten, zur Zuflucht gegangen; doch nachdem sie dieses Tevijja Sutta gehört hatten, gingen sie zum zweiten Mal zur Zuflucht. Nach Ablauf einiger Tage traten sie in den Orden ein und erlangten, wie im Aggañña Sutta erwähnt, sowohl die höhere Weihe (Upasampadā) als auch die Arhatschaft. Alles Übrige ist überall [im Text] offensichtlich.

ඉති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථායං

So [endet es] in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha Nikāya.

තෙවිජ්ජසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung des Tevijja Sutta ist abgeschlossen.

නිට්ඨිතා ච තෙරසසුත්තපටිමණ්ඩිතස්ස සීලක්ඛන්ධවග්ගස්ස

Und abgeschlossen ist die mit dreizehn Suttas geschmückte Silakkhandhavagga-Abteilung.

අත්ථවණ්ණනාති.

[Dies ist] die Erläuterung der Bedeutung.

සීලක්ඛන්ධවග්ගට්ඨකථා නිට්ඨිතා.

Der Kommentar zur Silakkhandhavagga ist abgeschlossen.