1

. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

. त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धाला माझा नमस्कार असो.

---

အင်္ဂုတ္တရနိကာယော

अंगुत्तरनिकाय

---

စတုက္ကနိပါတပါဠိ

चतुक्कनिपातपाळी

---

၁. ပဌမပဏ္ဏာသကံ

१. प्रथम पण्णासक

---

၁. ဘဏ္ဍဂါမဝဂ္ဂေါ

१. भंडगामवर्ग

---

၁. အနုဗုဒ္ဓသုတ္တံ

१. अनुबुद्ध सुत्त

---

၁. ဧဝံ [Pg.307] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝဇ္ဇီသု ဝိဟရတိ ဘဏ္ဍဂါမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान वज्जी देशातील भंडगाम येथे विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – "भिक्खूंनो!" ते भिक्खू भगवंतांना प्रत्युत्तर देत म्हणाले, "भदंत!" भगवंतांनी पुढीलप्रमाणे सांगितले –

---

‘‘စတုန္နံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ကတမေသံ စတုန္နံ? အရိယဿ, ဘိက္ခဝေ, သီလဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယဿ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာယ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယာ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယံ သီလံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, အရိယော သမာဓိ အနုဗုဒ္ဓေါ ပဋိဝိဒ္ဓေါ, အရိယာ ပညာ အနုဗုဒ္ဓါ ပဋိဝိဒ္ဓါ, အရိယာ ဝိမုတ္တိ အနုဗုဒ္ဓါ ပဋိဝိဒ္ဓါ, ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

"भिक्खूंनो, चार धर्मांचे आकलन न झाल्यामुळे आणि त्यांचा भेद (साक्षात्कार) न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला इतका प्रदीर्घ काळ संसारात धावावे लागले आहे, भटकावे लागले आहे. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, आर्य शील न समजल्यामुळे आणि त्याचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला इतका प्रदीर्घ काळ संसारात धावावे लागले आहे, भटकावे लागले आहे. भिक्खूंनो, आर्य समाधी न समजल्यामुळे आणि तिचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला इतका प्रदीर्घ काळ संसारात धावावे लागले आहे, भटकावे लागले आहे. भिक्खूंनो, आर्य प्रज्ञा न समजल्यामुळे आणि तिचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला इतका प्रदीर्घ काळ संसारात धावावे लागले आहे, भटकावे लागले आहे. भिक्खूंनो, आर्य विमुक्ती न समजल्यामुळे आणि तिचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला इतका प्रदीर्घ काळ संसारात धावावे लागले आहे, भटकावे लागले आहे. भिक्खूंनो, ते हे आर्य शील आता समजले आहे आणि त्याचा साक्षात्कार झाला आहे; आर्य समाधी समजली आहे आणि तिचा साक्षात्कार झाला आहे; आर्य प्रज्ञा समजली आहे आणि तिचा साक्षात्कार झाला आहे; आर्य विमुक्ती समजली आहे आणि तिचा साक्षात्कार झाला आहे. अस्तित्वाची तृष्णा (भवतण्हा) समूळ नष्ट झाली आहे, भवाचे बंधन (भवनित्ती) क्षीण झाले आहे, आता पुनर्जन्म नाही."

---

ဣဒမဝေါစ [Pg.308] ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

भगवंत असे म्हणाले. हे बोलून झाल्यावर सुगत शास्त्यांनी पुढे असे म्हटले –

---

‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ, ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ;

အနုဗုဒ္ဓါ ဣမေ ဓမ္မာ, ဂေါတမေန ယသဿိနာ.

"शील, समाधी, प्रज्ञा आणि अनुत्तर विमुक्ती; या धर्मांचे यशस्वी गोतमांनी स्वतः आकलन केले आहे.

---

‘‘ဣတိ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ, ဓမ္မမက္ခာသိ ဘိက္ခုနံ;

ဒုက္ခဿန္တကရော သတ္ထာ, စက္ခုမာ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. ပဌမံ;

अशा प्रकारे, बुद्धत्वाने हे विशेष ज्ञानाने जाणून भिक्खूंना धर्माचा उपदेश केला. दुःखाचा अंत करणारे, चक्षुमान (दिव्य दृष्टी असलेले) शास्ते परिनिर्वाण पावले आहेत." पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. ပပတိတသုတ္တံ

२. पपतित सुत्त

---

၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အရိယေန, ဘိက္ခဝေ, သီလေန အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယေန, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိနာ အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာယ အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယာ အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ အသမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ ပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ.

२. "भिक्खूंनो, जो मनुष्य चार धर्मांनी युक्त नसतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, जो आर्य शीलाने युक्त नसतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य समाधीने युक्त नसतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य प्रज्ञेने युक्त नसतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य विमुक्तीने युक्त नसतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, खरोखर या चार धर्मांनी युक्त नसलेल्या मनुष्याला 'या धम्म-विनयातून पतित झालेला' असे म्हटले जाते.

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အရိယေန, ဘိက္ခဝေ, သီလေန သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယေန, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိနာ သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာယ သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ‘ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပပတိတော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

"भिक्खूंनो, जो मनुष्य चार धर्मांनी युक्त असतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, जो आर्य शीलाने युक्त असतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य समाधीने युक्त असतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य प्रज्ञेने युक्त असतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, जो आर्य विमुक्तीने युक्त असतो, त्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, खरोखर या चार धर्मांनी युक्त असलेल्या मनुष्याला 'या धम्म-विनयातून अपतित' असे म्हटले जाते."

---

‘‘စုတာ ပတန္တိ ပတိတာ, ဂိဒ္ဓါ စ ပုနရာဂတာ;

ကတံ ကိစ္စံ ရတံ ရမ္မံ, သုခေနာနွာဂတံ သုခ’’န္တိ. ဒုတိယံ;

"जे च्युत झाले आहेत ते पडतात, आणि जे पतित झाले आहेत ते तृष्णेने आसक्त होऊन पुन्हा संसारात परत येतात. ज्यांचे कर्तव्य पूर्ण झाले आहे, ते रमणीय अशा निर्वाणात रमतात; त्यांनी सुखाद्वारेच सुखाची प्राप्ती केली आहे." दुसरे सुत्त समाप्त.

---

၃. ပဌမခတသုတ္တံ

३. प्रथम खत सुत्त

---

၃. ‘‘စတူဟိ[Pg.309], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ အပ္ပသာဒနီယေ ဌာနေ ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ပသာဒနီယေ ဌာနေ အပ္ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

३. "भिक्खूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत आणि उपहत करून घेतो; तो दोषयुक्त असतो, विद्वानांच्या निंदेस पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य (पाप) गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? (१) कसलाही विचार न करता आणि शहानिशा न करता, जो निंदेस पात्र असलेल्याची प्रशंसा करतो. (२) कसलाही विचार न करता आणि शहानिशा न करता, जो प्रशंसेस पात्र असलेल्याची निंदा करतो. (३) कसलाही विचार न करता आणि शहानिशा न करता, जो श्रद्धा न ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर श्रद्धा दाखवतो. (४) कसलाही विचार न करता आणि शहानिशा न करता, जो श्रद्धा ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर अश्रद्धा दाखवतो. भिक्खूंनो, खरोखर या चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत आणि उपहत करून घेतो; तो दोषयुक्त असतो, विद्वानांच्या निंदेस पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो.

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အပ္ပသာဒနီယေ ဌာနေ အပ္ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ, အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ပသာဒနီယေ ဌာနေ ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

"भिक्खूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, बुद्धिमान आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत आणि अनोपहत ठेवतो; तो निर्दोष असतो, विद्वानांच्या निंदेस पात्र ठरत नाही आणि पुष्कळ पुण्य गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? (१) पूर्ण विचार करून आणि शहानिशा करून, जो निंदेस पात्र असलेल्याची निंदा करतो. (२) पूर्ण विचार करून आणि शहानिशा करून, जो प्रशंसेस पात्र असलेल्याची प्रशंसा करतो. (३) पूर्ण विचार करून आणि शहानिशा करून, जो श्रद्धा न ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर अश्रद्धा दाखवतो. (४) पूर्ण विचार करून आणि शहानिशा करून, जो श्रद्धा ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर श्रद्धा दाखवतो. भिक्खूंनो, खरोखर या चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, बुद्धिमान आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत आणि अनोपहत ठेवतो; तो निर्दोष असतो, विद्वानांच्या निंदेस पात्र ठरत नाही आणि पुष्कळ पुण्य गोळा करतो."

---

‘‘ယော နိန္ဒိယံ ပသံသတိ,တံ ဝါ နိန္ဒတိ ယော ပသံသိယော;

ဝိစိနာတိ မုခေန သော ကလိံ,ကလိနာ တေန သုခံ န ဝိန္ဒတိ.

"जो निंदनीय व्यक्तीची प्रशंसा करतो, किंवा जो प्रशंसनीय व्यक्तीची निंदा करतो; तो आपल्या मुखाने पापाचा (कलीचा) संचय करतो, आणि त्या पापामुळे त्याला कधीही सुख मिळत नाही.

---

‘‘အပ္ပမတ္တော အယံ ကလိ,ယော အက္ခေသု ဓနပရာဇယော;

သဗ္ဗဿာပိ သဟာပိ အတ္တနာ,အယမေဝ မဟန္တတရော ကလိ;

ယော သုဂတေသု မနံ ပဒေါသယေ.

"द्यूत खेळताना (फाशांच्या खेळात) स्वतःसह सर्व संपत्ती गमावणे हा पराजय अत्यंत लहान दोष (कली) आहे; परंतु जो सुगतांच्या (बुद्ध आणि अर्हतांच्या) प्रति मनात द्वेष बाळगतो, हाच सर्वात मोठा दोष (कली) आहे.

---

‘‘သတံ [Pg.310] သဟဿာနံ နိရဗ္ဗုဒါနံ,ဆတ္တိံသတီ ပဉ္စ စ အဗ္ဗုဒါနိ;

ယမရိယဂရဟီ နိရယံ ဥပေတိ,ဝါစံ မနဉ္စ ပဏိဓာယ ပါပက’’န္တိ. တတိယံ;

"आर्यांची निंदा करणारा असत्पुरुष, आपल्या वाणीने आणि मनाने पाप कर्माचा संचय करून नरकात जातो; जेथे त्याचे आयुष्य एक लाख छत्तीस निरब्बुद आणि पाच अब्बुद इतके दीर्घ असते." तिसरे सुत्त समाप्त.

---

၄. ဒုတိယခတသုတ္တံ

४. द्वितीय खत सुत्त

---

၄. ‘‘စတူသု, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေသု စတူသု? မာတရိ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ပိတရိ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော…ပေ… တထာဂတေ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော…ပေ… တထာဂတသာဝကေ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူသု မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

४. भिक्खूहो, चार व्यक्तींच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा (दुराचरण करणारा) मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करतो, स्वतःला क्षत-विक्षत करतो; तो दोषपात्र ठरतो आणि सुज्ञांकडून निंदेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर अकुशल (पाप) गोळा करतो. कोणत्या चार व्यक्तींच्या बाबतीत? भिक्खूहो, आईच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करतो, स्वतःला क्षत-विक्षत करतो; तो दोषपात्र ठरतो आणि सुज्ञांकडून निंदेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर अकुशल गोळा करतो. वडिलांच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा... पे... तथागतांच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा... पे... तथागतांच्या श्रावकांच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करतो, स्वतःला क्षत-विक्षत करतो; तो दोषपात्र ठरतो आणि सुज्ञांकडून निंदेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर अकुशल गोळा करतो. भिक्खूहो, खरोखरच या चार व्यक्तींच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागणारा मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करतो, स्वतःला क्षत-विक्षत करतो; तो दोषपात्र ठरतो आणि सुज्ञांकडून निंदेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर अकुशल गोळा करतो.

---

‘‘စတူသု, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေသု စတူသု? မာတရိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ပိတရိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော…ပေ… တထာဂတေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော…ပေ… တထာဂတသာဝကေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ဣမေသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူသု သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

भिक्खूहो, चार व्यक्तींच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा (सदाचरण करणारा) बुद्धिमान, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःचे रक्षण करतो, स्वतःला अक्षत आणि निरुपद्रवी ठेवतो; तो निर्दोष ठरतो आणि सुज्ञांकडून प्रशंसेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर पुण्य गोळा करतो. कोणत्या चार व्यक्तींच्या बाबतीत? भिक्खूहो, आईच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा बुद्धिमान, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःचे रक्षण करतो, स्वतःला अक्षत आणि निरुपद्रवी ठेवतो; तो निर्दोष ठरतो आणि सुज्ञांकडून प्रशंसेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर पुण्य गोळा करतो. वडिलांच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा... पे... तथागतांच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा... पे... तथागतांच्या श्रावकांच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा बुद्धिमान, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःचे रक्षण करतो, स्वतःला अक्षत आणि निरुपद्रवी ठेवतो; तो निर्दोष ठरतो आणि सुज्ञांकडून प्रशंसेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर पुण्य गोळा करतो. भिक्खूहो, खरोखरच या चार व्यक्तींच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागणारा बुद्धिमान, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःचे रक्षण करतो, स्वतःला अक्षत आणि निरुपद्रवी ठेवतो; तो निर्दोष ठरतो आणि सुज्ञांकडून प्रशंसेस पात्र होतो, तसेच तो भरपूर पुण्य गोळा करतो.

---

‘‘မာတရိ [Pg.311] ပိတရိ စာပိ, ယော မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇတိ;

တထာဂတေ ဝါ သမ္ဗုဒ္ဓေ, အထ ဝါ တဿ သာဝကေ;

ဗဟုဉ္စ သော ပသဝတိ, အပုညံ တာဒိသော နရော.

जो मनुष्य आई आणि वडिलांच्या बाबतीत, तसेच सम्यक संबुद्ध तथागतांच्या बाबतीत किंवा त्यांच्या श्रावकांच्या बाबतीत चुकीच्या पद्धतीने वागतो; असा मनुष्य भरपूर अकुशल (पाप) गोळा करतो.

---

‘‘တာယ နံ အဓမ္မစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ဂရဟန္တိ, ပေစ္စာပါယဉ္စ ဂစ္ဆတိ.

आई-वडिलांच्या बाबतीत केलेल्या त्या अधर्माचरणामुळे सुज्ञ लोक याच जन्मात त्याची निंदा करतात आणि मृत्यूनंतर तो दुर्गतीला (अपाय) जातो.

---

‘‘မာတရိ ပိတရိ စာပိ, ယော သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇတိ;

တထာဂတေ ဝါ သမ္ဗုဒ္ဓေ, အထ ဝါ တဿ သာဝကေ;

ဗဟုဉ္စ သော ပသဝတိ, ပုညံ ဧတာဒိသော နရော.

जो मनुष्य आई आणि वडिलांच्या बाबतीत, तसेच सम्यक संबुद्ध तथागतांच्या बाबतीत किंवा त्यांच्या श्रावकांच्या बाबतीत योग्य पद्धतीने वागतो; असा मनुष्य भरपूर पुण्य गोळा करतो.

---

‘‘တာယ နံ ဓမ္မစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. စတုတ္ထံ;

आई-वडिलांच्या बाबतीत केलेल्या त्या धर्माचरणामुळे सुज्ञ लोक याच जन्मात त्याची प्रशंसा करतात आणि मृत्यूनंतर तो स्वर्गात आनंदित होतो.

---

၅. အနုသောတသုတ္တံ

५. अनुसोत सुत्त

---

၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အနုသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော, ပဋိသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော, ဌိတတ္တော ပုဂ္ဂလော, တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အနုသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာမေ စ ပဋိသေဝတိ, ပါပဉ္စ ကမ္မံ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အနုသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော.

५. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? प्रवाहाच्या देशाने जाणारा मनुष्य (अनुसोतगामी), प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने जाणारा मनुष्य (पटिसोतगामी), स्थिरचित्त असलेला मनुष्य (ठितत्त) आणि पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला व कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण. आणि भिक्खूहो, प्रवाहाच्या दिशेने जाणारा मनुष्य कोणता? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य कामभोगांचे सेवन करतो आणि पापकर्म करतो. भिक्खूहो, याला प्रवाहाच्या दिशेने जाणारा मनुष्य असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာမေ စ နပ္ပဋိသေဝတိ, ပါပဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, သဟာပိ ဒုက္ခေန သဟာပိ ဒေါမနဿေန အဿုမုခေါပိ ရုဒမာနော ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသောတဂါမီ ပုဂ္ဂလော.

आणि भिक्खूहो, प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने जाणारा मनुष्य कोणता? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य कामभोगांचे सेवन करत नाही आणि पापकर्म करत नाही; तो दुःख आणि मनस्ताप सहन करत, डोळ्यात अश्रू आणून आणि रडत-रडत देखील परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे पालन करतो. भिक्खूहो, याला प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने जाणारा मनुष्य असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဌိတတ္တော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဌိတတ္တော ပုဂ္ဂလော.

आणि भिक्खूहो, स्थिरचित्त असलेला मनुष्य कोणता? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य पाच खालच्या पातळीवरील बंधनांच्या (ओरंभागिय संयोजन) पूर्ण क्षयामुळे औपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारा) बनतो, तिथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो आणि त्या लोकातून पुन्हा कधीही परत न येणारा (अनावत्तीधम्मो) होतो. भिक्खूहो, याला स्थिरचित्त असलेला मनुष्य असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမော [Pg.312] စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

आणि भिक्खूहो, पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला व कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण कोणता? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य आसवांच्या (चित्तमळांच्या) क्षयामुळे आसवरहित चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरतो. भिक्खूहो, याला पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला व कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण असे म्हणतात. भिक्खूहो, खरोखरच हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.

---

‘‘ယေ ကေစိ ကာမေသု အသညတာ ဇနာ,အဝီတရာဂါ ဣဓ ကာမဘောဂိနော;

ပုနပ္ပုနံ ဇာတိဇရူပဂါမိ တေ,တဏှာဓိပန္နာ အနုသောတဂါမိနော.

जे लोक कामभोगांमध्ये असंयत आहेत, ज्यांचा राग (आसक्ती) नष्ट झालेला नाही आणि जे इथे कामभोगांचा उपभोग घेतात; ते वारंवार जन्म आणि म्हातारपणाला प्राप्त होतात. तृष्णेने ग्रासलेले ते लोक प्रवाहाच्या दिशेने जाणारे (अनुसोतगामी) आहेत.

---

‘‘တသ္မာ ဟိ ဓီရော ဣဓုပဋ္ဌိတဿတီ,ကာမေ စ ပါပေ စ အသေဝမာနော;

သဟာပိ ဒုက္ခေန ဇဟေယျ ကာမေ,ပဋိသောတဂါမီတိ တမာဟု ပုဂ္ဂလံ.

म्हणूनच, जागृत स्मृती असलेला बुद्धिमान मनुष्य या जगात कामभोग आणि पापांचे सेवन न करता, दुःखाचा सामना करावा लागला तरी कामभोगांचा त्याग करतो; अशा मनुष्याला प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने जाणारा (पटिसोतगामी) म्हणतात.

---

‘‘ယော ဝေ ကိလေသာနိ ပဟာယ ပဉ္စ,ပရိပုဏ္ဏသေခေါ အပရိဟာနဓမ္မော;

စေတောဝသိပ္ပတ္တော သမာဟိတိန္ဒြိယော,သ ဝေ ဌိတတ္တောတိ နရော ပဝုစ္စတိ.

जो खरोखरच पाच क्लेशांचा (बंधनांचा) त्याग करून, परिपूर्ण शैक्ष (साधक) बनतो, ज्याचे पतन होत नाही, ज्याने चित्तावर ताबा मिळवला आहे आणि ज्याची इंद्रिये समाहित (शांत) आहेत; त्यालाच खरोखर 'स्थिरचित्त' मनुष्य म्हटले जाते.

---

‘‘ပရောပရာ ယဿ သမေစ္စ ဓမ္မာ,ဝိဓူပိတာ အတ္ထဂတာ န သန္တိ;

သ ဝေ မုနိ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော,လောကန္တဂူ ပါရဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဉ္စမံ;

ज्याने उच्च आणि नीच (सर्व) धर्मांना पूर्णपणे जाणून नष्ट केले आहे, जे आता अस्तित्वात राहिलेले नाहीत; तो ब्रह्मचर्याचे पालन पूर्ण केलेला मुनी, लोकाचा अंत गाठलेला आणि पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला म्हटला जातो.

---

၆. အပ္ပဿုတသုတ္တံ

६. अप्पस्सुत सुत्त

---

၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အပ္ပဿုတော သုတေန အနုပပန္နော, အပ္ပဿုတော သုတေန ဥပပန္နော, ဗဟုဿုတော သုတေန အနုပပန္နော, ဗဟုဿုတော သုတေန ဥပပန္နော. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဿုတော ဟောတိ သုတေန အနုပပန္နော[Pg.313]? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပကံ သုတံ ဟောတိ – သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ. သော တဿ အပ္ပကဿ သုတဿ န အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဿုတော ဟောတိ သုတေန အနုပပန္နော.

६. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? अल्पश्रुत (कमी ऐकलेला) जो ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण करत नाही, अल्पश्रुत जो ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण करतो, बहुश्रुत (खूप ऐकलेला) जो ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण करत नाही आणि बहुश्रुत जो ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण करतो. आणि भिक्खूहो, एखादा मनुष्य अल्पश्रुत असून ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण न करणारा कसा होतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या मनुष्याने थोडेच ऐकलेले असते – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. तो त्या थोड्या ऐकलेल्या ज्ञानाचा अर्थ न समजल्यामुळे आणि धम्म न समजल्यामुळे धम्मानुकूल आचरण (धम्मानुधम्मपटिपन्नो) करत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य अल्पश्रुत असून ऐकलेल्या ज्ञानानुसार आचरण न करणारा होतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဿုတော ဟောတိ သုတေန ဥပပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပကံ သုတံ ဟောတိ – သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ. သော တဿ အပ္ပကဿ သုတဿ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဿုတော ဟောတိ သုတေန ဥပပန္နော.

“आणि भिक्खूहो, एखादा मनुष्य अल्पश्रुत असूनही श्रुताने संपन्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे श्रुत (ज्ञान) अल्प असते – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. परंतु, तो त्या अल्प श्रुताचा अर्थ जाणून, धम्म जाणून, धम्मानुकूल आचरण करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य अल्पश्रुत असूनही श्रुताने संपन्न असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတေန အနုပပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကံ သုတံ ဟောတိ – သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ. သော တဿ ဗဟုကဿ သုတဿ န အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတေန အနုပပန္နော.

“आणि भिक्खूहो, एखादा मनुष्य बहुश्रुत असूनही श्रुताने असंपन्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे श्रुत विपुल असते – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. परंतु, तो त्या विपुल श्रुताचा अर्थ न जाणता, धम्म न जाणता, धम्मानुकूल आचरण करत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य बहुश्रुत असूनही श्रुताने असंपन्न असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတေန ဥပပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကံ သုတံ ဟောတိ – သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ. သော တဿ ဗဟုကဿ သုတဿ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတေန ဥပပန္နော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

“आणि भिक्खूहो, एखादा मनुष्य बहुश्रुत असून श्रुताने संपन्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे श्रुत विपुल असते – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. आणि तो त्या विपुल श्रुताचा अर्थ जाणून, धम्म जाणून, धम्मानुकूल आचरण करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य बहुश्रुत असून श्रुताने संपन्न असतो. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.”

---

‘‘အပ္ပဿုတောပိ စေ ဟောတိ, သီလေသု အသမာဟိတော;

ဥဘယေန နံ ဂရဟန္တိ, သီလတော စ သုတေန စ.

“जरी एखादा मनुष्य अल्पश्रुत असेल आणि शीलामध्ये असमाहित (असंयत) असेल, तर लोक त्याची शील आणि श्रुत या दोन्ही कारणांनी निंदा करतात.”

---

‘‘အပ္ပဿုတောပိ စေ ဟောတိ, သီလေသု သုသမာဟိတော;

သီလတော နံ ပသံသန္တိ, တဿ သမ္ပဇ္ဇတေ သုတံ.

“जरी एखादा मनुष्य अल्पश्रुत असेल, परंतु शीलामध्ये सुसमाहित असेल, तर लोक त्याच्या शीलामुळे त्याची प्रशंसा करतात; त्याचे श्रुत सफल होते.”

---

‘‘ဗဟုဿုတောပိ [Pg.314] စေ ဟောတိ, သီလေသု အသမာဟိတော;

သီလတော နံ ဂရဟန္တိ, နာဿ သမ္ပဇ္ဇတေ သုတံ.

“जरी एखादा मनुष्य बहुश्रुत असेल, परंतु शीलामध्ये असमाहित असेल, तर लोक त्याच्या शीलहीनतेमुळे त्याची निंदा करतात; त्याचे श्रुत सफल होत नाही.”

---

‘‘ဗဟုဿုတောပိ စေ ဟောတိ, သီလေသု သုသမာဟိတော;

ဥဘယေန နံ ပသံသန္တိ, သီလတော စ သုတေန စ.

“जरी एखादा मनुष्य बहुश्रुत असेल आणि शीलामध्ये सुसमाहित असेल, तर लोक शील आणि श्रुत या दोन्ही कारणांनी त्याची प्रशंसा करतात.”

---

‘‘ဗဟုဿုတံ ဓမ္မဓရံ, သပ္ပညံ ဗုဒ္ဓသာဝကံ;

နေက္ခံ ဇမ္ဗောနဒဿေဝ, ကော တံ နိန္ဒိတုမရဟတိ;

ဒေဝါပိ နံ ပသံသန္တိ, ဗြဟ္မုနာပိ ပသံသိတော’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“जो बहुश्रुत, धम्मधरणारा, प्रज्ञावान असा बुद्धांचा श्रावक आहे, जणू जांबूनद सोन्याचे नाणेच, त्याची निंदा करण्यास कोण पात्र आहे? देवही त्याची प्रशंसा करतात आणि ब्रह्मदेवाकडूनही तो प्रशंसित होतो.” (सहावे सुत्त समाप्त)

---

၇. သောဘနသုတ္တံ

७. शोभनसुत्त

---

၇. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သံဃံ သောဘေန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘိက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဝိယတ္တော ဝိနီတော ဝိသာရဒေါ ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သံဃံ သောဘေတိ. ဘိက္ခုနီ, ဘိက္ခဝေ, ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သံဃံ သောဘေတိ. ဥပါသကော, ဘိက္ခဝေ, ဝိယတ္တော ဝိနီတော ဝိသာရဒေါ ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သံဃံ သောဘေတိ. ဥပါသိကာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သံဃံ သောဘေတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သံဃံ သောဘေန္တီ’’တိ.

७. “भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे लोक जे चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारे आणि धम्मानुकूल आचरण करणारे आहेत, ते संघाला शोभवितात. कोणते चार? भिक्खूहो, चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारा आणि धम्मानुकूल आचरण करणारा भिक्खू संघाला शोभवितो. भिक्खूहो, चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारी आणि धम्मानुकूल आचरण करणारी भिक्खुणी संघाला शोभविते. भिक्खूहो, चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारा आणि धम्मानुकूल आचरण करणारा उपासक संघाला शोभवितो. भिक्खूहो, चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारी आणि धम्मानुकूल आचरण करणारी उपासिका संघाला शोभविते. भिक्खूहो, हे चार चतुर, विनीत, विशारद, बहुश्रुत, धम्मधरणारे आणि धम्मानुकूल आचरण करणारे लोक संघाला शोभवितात.”

---

‘‘ယော ဟောတိ ဝိယတ္တော စ ဝိသာရဒေါ စ,ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော စ ဟောတိ;

ဓမ္မဿ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ,သ တာဒိသော ဝုစ္စတိ သံဃသောဘနော.

“जो चतुर आणि विशारद आहे, बहुश्रुत आणि धम्मधरणारा आहे, आणि धम्माच्या अनुकूल आचरण करणारा आहे, अशा व्यक्तीला ‘संघशोभन’ (संघाची शोभा वाढवणारा) म्हटले जाते.”

---

‘‘ဘိက္ခု စ သီလသမ္ပန္နော, ဘိက္ခုနီ စ ဗဟုဿုတာ;

ဥပါသကော စ ယော သဒ္ဓေါ, ယာ စ သဒ္ဓါ ဥပါသိကာ;

ဧတေ ခေါ သံဃံ သောဘေန္တိ, ဧတေ ဟိ သံဃသောဘနာ’’တိ. သတ္တမံ;

“शीलसंपन्न भिक्खू, बहुश्रुत भिक्खुणी, श्रद्धावान उपासक आणि श्रद्धावान उपासिका; हेच संघाला शोभवितात, हेच खरोखर संघाची शोभा वाढवणारे आहेत.” (सातवे सुत्त समाप्त)

---

၈. ဝေသာရဇ္ဇသုတ္တံ

८. वेसारज्जसुत्त

---

၈. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.315], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿ ဝေသာရဇ္ဇာနိ, ယေဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒေဿတီတိ နိမိတ္တမေတံ, ဘိက္ခဝေ, န သမနုပဿာမိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိမိတ္တံ အသမနုပဿန္တော ခေမပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမိ.

८. “भिक्खूहो, तथागतांचे हे चार वैशारद्य आहेत, ज्यांनी युक्त होऊन तथागत श्रेष्ठ स्थानाचा दावा करतात, परिषदांमध्ये सिंहनाद करतात आणि ब्रह्मचक्र (धम्मचक्र) प्रवर्तित करतात. कोणते चार? ‘तुम्ही स्वतःला सम्यक्संबुद्ध म्हणवता, परंतु हे धम्म तुम्हाला पूर्णपणे ज्ञात नाहीत,’ असा आक्षेप घेण्यास या जगात कोणताही श्रमण, ब्राह्मण, देव, मार, ब्रह्मा किंवा इतर कोणीही सकारण समर्थ असेल, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नाही. भिक्खूहो, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नसल्यामुळे मी क्षेमप्राप्त, अभयप्राप्त आणि वैशारद्यप्राप्त होऊन विहरतो.”

---

‘‘‘ခီဏာသဝဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာ’တိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒေဿတီတိ နိမိတ္တမေတံ, ဘိက္ခဝေ, န သမနုပဿာမိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိမိတ္တံ အသမနုပဿန္တော ခေမပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမိ.

“‘तुम्ही स्वतःला क्षीणासव म्हणवता, परंतु तुमचे हे आसव अजून नष्ट झालेले नाहीत,’ असा आक्षेप घेण्यास या जगात कोणताही श्रमण, ब्राह्मण, देव, मार, ब्रह्मा किंवा इतर कोणीही सकारण समर्थ असेल, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नाही. भिक्खूहो, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नसल्यामुळे मी क्षेमप्राप्त, अभयप्राप्त आणि वैशारद्यप्राप्त होऊन विहरतो.”

---

‘‘‘ယေ ခေါ ပန တေ အန္တရာယိကာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ တေ ပဋိသေဝတော နာလံ အန္တရာယာယာ’တိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒေဿတီတိ နိမိတ္တမေတံ, ဘိက္ခဝေ, န သမနုပဿာမိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိမိတ္တံ အသမနုပဿန္တော ခေမပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမိ.

“‘ज्या गोष्टींना तुम्ही अंतरायिक धम्म म्हटले आहे, त्यांचे सेवन करणाऱ्यासाठी ते अडथळा ठरण्यास असमर्थ आहेत,’ असा आक्षेप घेण्यास या जगात कोणताही श्रमण, ब्राह्मण, देव, मार, ब्रह्मा किंवा इतर कोणीही सकारण समर्थ असेल, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नाही. भिक्खूहो, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नसल्यामुळे मी क्षेमप्राप्त, अभयप्राप्त आणि वैशारद्यप्राप्त होऊन विहरतो.”

---

‘‘‘ယဿ ခေါ ပန တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒေဿတီတိ နိမိတ္တမေတံ, ဘိက္ခဝေ, န သမနုပဿာမိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိမိတ္တံ အသမနုပဿန္တော ခေမပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ တထာဂတဿ ဝေသာရဇ္ဇာနိ, ယေဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတီ’’တိ.

“‘ज्या हेतूसाठी तुम्ही धम्माचा उपदेश केला आहे, तो धम्म त्याचे आचरण करणाऱ्याला पूर्णपणे दुःखमुक्तीकडे (दुःखक्षयाकडे) नेत नाही,’ असा आक्षेप घेण्यास या जगात कोणताही श्रमण, ब्राह्मण, देव, मार, ब्रह्मा किंवा इतर कोणीही सकारण समर्थ असेल, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नाही. भिक्खूहो, असे कोणतेही निमित्त मला दिसत नसल्यामुळे मी क्षेमप्राप्त, अभयप्राप्त आणि वैशारद्यप्राप्त होऊन विहरतो. भिक्खूहो, हे तथागतांचे चार वैशारद्य आहेत, ज्यांनी युक्त होऊन तथागत श्रेष्ठ स्थानाचा दावा करतात, परिषदांमध्ये सिंहनाद करतात आणि ब्रह्मचक्र प्रवर्तित करतात.”

---

‘‘ယေ [Pg.316] ကေစိမေ ဝါဒပထာ ပုထုဿိတာ,ယံ နိဿိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ;

တထာဂတံ ပတွာ န တေ ဘဝန္တိ,ဝိသာရဒံ ဝါဒပထာတိဝတ္တံ.

“श्रमण आणि ब्राह्मणांनी आश्रय घेतलेले जे काही विविध प्रकारचे वाद मार्ग पसरलेले आहेत, ते सर्व वाद मार्ग ओलांडून गेलेल्या आणि विशारद असलेल्या तथागतांपर्यंत पोहोचू शकत नाहीत.”

---

‘‘ယော ဓမ္မစက္ကံ အဘိဘုယျ ကေဝလီ,ပဝတ္တယီ သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပီ;

တံ တာဒိသံ ဒေဝမနုဿသေဋ္ဌံ,သတ္တာ နမဿန္တိ ဘဝဿ ပါရဂု’’န္တိ. အဋ္ဌမံ;

सर्व प्राण्यांविषयी अनुकंपा बाळगणारे, परिपूर्ण (केवली), ज्यांनी (सर्व संसाराला) जिंकून धम्मचक्र प्रवर्तित केले; त्या भवसागराच्या पलीकडे गेलेल्या, देव आणि मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भगवंतांना सर्व प्राणी वंदन करतात. (आठवे सुत्त समाप्त)

---

၉. တဏှုပ္ပာဒသုတ္တံ

९. तण्हूप्पाद सुत्त

---

၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, တဏှုပ္ပာဒါ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ကတမေ စတ္တာရော? စီဝရဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; သေနာသနဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော တဏှုပ္ပာဒါ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

९. भिक्खूंनो, हे चार तृष्णा-उत्पत्तीचे मार्ग (तण्हूप्पाद) आहेत, जिथे भिक्खूच्या मनात तृष्णा उत्पन्न होते. कोणते चार? भिक्खूंनो, भिक्खूच्या मनात चिवराच्या (वस्त्राच्या) कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते; भिक्खूंनो, भिक्खूच्या मनात पिंडपाताच्या (भिक्षेच्या) कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते; भिक्खूंनो, भिक्खूच्या मनात सेनासनाच्या (निवासस्थानाच्या) कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते; भिक्खूंनो, भिक्खूच्या मनात या किंवा त्या अस्तित्वाच्या (भवाभव - इहलोक किंवा परलोकातील अस्तित्वाच्या) कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते. भिक्खूंनो, हेच ते चार तृष्णा-उत्पत्तीचे मार्ग आहेत, जिथे भिक्खूच्या मनात तृष्णा उत्पन्न होते.

---

‘‘တဏှာ ဒုတိယော ပုရိသော, ဒီဃမဒ္ဓါန သံသရံ;

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ, သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ.

तृष्णेला आपला सोबती बनवून मनुष्य दीर्घकाळ संसारात भटकत राहतो. या जन्मातून दुसऱ्या जन्मात (इत्थभाव-अञ्ञथाभाव) भटकत असताना, तो या संसारचक्राच्या पलीकडे जाऊ शकत नाही.

---

‘‘ဧဝမာဒီနဝံ ဉတွာ, တဏှံ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ;

ဝီတတဏှော အနာဒါနော, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ. နဝမံ;

तृष्णा हेच दुःखाचे मूळ आहे, हा दोष (आदीनव) ओळखून, भिक्खूने तृष्णारहित, आसक्तीरहित (अनादान) आणि स्मृतिमान (सतो) होऊन जीवन व्यतीत करावे. (नववे सुत्त समाप्त)

---

၁၀. ယောဂသုတ္တံ

१०. योग सुत्त

---

၁၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂါ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာမယောဂေါ, ဘဝယောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကာမယောဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကာမာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ [Pg.317] ကာမာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနတော ယော ကာမေသု ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမတဏှာ သာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာမယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂေါ.

१०. भिक्खूंनो, हे चार योग (बंधने) आहेत. कोणते चार? कामयोग (इंद्रियसुखाचे बंधन), भवयोग (अस्तित्वाचे बंधन), दिट्ठियोग (दृष्टीचे/मतांचे बंधन) आणि अविज्जायोग (अविद्येचे बंधन). आणि भिक्खूंनो, कामयोग म्हणजे काय? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती कामभोगांची (इंद्रियसुखांची) उत्पत्ती (समुदय), त्यांचा अस्त (अत्थंगम), त्यांचे आस्वादन (अस्साद), त्यांचे दुष्परिणाम (आदीनव) आणि त्यांच्यापासून सुटका (निस्सरण) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणत नाही. कामभोगांची उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे न जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात कामभोगांविषयी जो कामराग, कामनंदी (कामभोगांतील आनंद), कामस्नेह, काममुच्छा (काममोह), कामपिपासा (कामतहान), कामपरिळाह (कामदाह), कामाज्झोसान (कामासक्ती) आणि कामतण्हा (कामतृष्णा) सुप्त रूपात (अनुशयित) राहते. भिक्खूंनो, याला कामयोग असे म्हणतात. असा हा कामयोग होय.

---

‘‘ဘဝယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဝါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဘဝါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနတော ယော ဘဝေသု ဘဝရာဂေါ ဘဝနန္ဒီ ဘဝသ္နေဟော ဘဝမုစ္ဆာ ဘဝပိပါသာ ဘဝပရိဠာဟော ဘဝဇ္ဈောသာနံ ဘဝတဏှာ သာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂေါ ဘဝယောဂေါ.

आणि भवयोग कसा होतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती अस्तित्वाच्या (भवाच्या) उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणत नाही. अस्तित्वाच्या उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे न जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात अस्तित्वाविषयी (भवाविषयी) जो भवराग, भवनंदी, भवस्नेह, भवमुच्छा (भवमोह), भवपिपासा, भवपरिळाह (भवदाह), भवाज्झोसान (भवासक्ती) आणि भवतण्हा (भवतृष्णा) सुप्त रूपात राहते. भिक्खूंनो, याला भवयोग असे म्हणतात. असे हे कामयोग आणि भवयोग होत.

---

‘‘ဒိဋ္ဌိယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဒိဋ္ဌီနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဒိဋ္ဌီနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနတော ယော ဒိဋ္ဌီသု ဒိဋ္ဌိရာဂေါ ဒိဋ္ဌိနန္ဒီ ဒိဋ္ဌိသ္နေဟော ဒိဋ္ဌိမုစ္ဆာ ဒိဋ္ဌိပိပါသာ ဒိဋ္ဌိပရိဠာဟော ဒိဋ္ဌိဇ္ဈောသာနံ ဒိဋ္ဌိတဏှာ သာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂေါ ဘဝယောဂေါ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ.

आणि दिट्ठियोग (दृष्टीचे बंधन) कसा होतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती चुकीच्या मतांच्या/दृष्टींच्या (दिट्ठींच्या) उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणत नाही. दृष्टींच्या उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे न जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात दृष्टींविषयी जो दिट्ठिराग, दिट्ठिनंदी, दिट्ठिस्नेह, दिट्ठिमुच्छा (दृष्टीमोह), दिट्ठिपिपासा, दिट्ठिपरिळाह (दृष्टीदाह), दिट्ठिज्झोसान (दृष्टीसक्ती) आणि दिट्ठितण्हा (दृष्टीतृष्णा) सुप्त रूपात राहते. भिक्खूंनो, याला दिट्ठियोग असे म्हणतात. असे हे कामयोग, भवयोग आणि दिट्ठियोग होत.

---

‘‘အဝိဇ္ဇာယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနတော ယာ ဆသု ဖဿာယတနေသု အဝိဇ္ဇာ အညာဏံ သာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂေါ ဘဝယောဂေါ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ, သံယုတ္တော ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သံကိလေသိကေဟိ ပေါနောဘဝိကေဟိ သဒရေဟိ ဒုက္ခဝိပါကေဟိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိကေဟိ. တသ္မာ အယောဂက္ခေမီတိ ဝုစ္စတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ယောဂါ.

आणि अविज्जायोग (अविद्येचे बंधन) कसा होतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती सहा स्पर्शायतनांची (इंद्रिय आणि विषयांच्या संपर्काची स्थाने) उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणत नाही. सहा स्पर्शायतनांची उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे न जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात या सहा स्पर्शायतनांविषयी जी अविद्या आणि अज्ञान सुप्त रूपात राहते. भिक्खूंनो, याला अविज्जायोग असे म्हणतात. अशा प्रकारे कामयोग, भवयोग, दिट्ठियोग आणि अविज्जायोग हे (चार योग) होतात. जो मनुष्य या चार योगांनी युक्त असतो, तो पापी, अकुशल, संक्लेशकारक (मलिन करणाऱ्या), पुनर्भव घडवून आणणाऱ्या, परिदाहयुक्त, दुःखद विपाक देणाऱ्या आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणास कारणीभूत असणाऱ्या अकुशल धर्मांशी जोडलेला राहतो. म्हणूनच त्याला 'बंधनांपासून असुरक्षित' (अयोगक्खेमी) म्हटले जाते. भिक्खूंनो, हेच ते चार योग (बंधने) आहेत.

---

‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.318], ဘိက္ခဝေ, ဝိသံယောဂါ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ, ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကာမာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ကာမာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနတော ယော ကာမေသု ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမတဏှာ သာ နာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ.

भिक्खूंनो, हे चार विसंयोग (बंधनांपासून मुक्ती) आहेत. कोणते चार? कामयोग-विसंयोग, भवयोग-विसंयोग, दिट्ठियोग-विसंयोग आणि अविज्जायोग-विसंयोग. आणि भिक्खूंनो, कामयोग-विसंयोग म्हणजे काय? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती कामभोगांची उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणते. कामभोगांची उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात कामभोगांविषयी जो कामराग, कामनंदी, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा, कामपरिळाह, कामाज्झोसान आणि कामतण्हा सुप्त रूपात राहत नाही. भिक्खूंनो, याला कामयोग-विसंयोग असे म्हणतात. असा हा कामयोग-विसंयोग होय.

---

‘‘ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဝါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဘဝါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနတော ယော ဘဝေသု ဘဝရာဂေါ ဘဝနန္ဒီ ဘဝသ္နေဟော ဘဝမုစ္ဆာ ဘဝပိပါသာ ဘဝပရိဠာဟော ဘဝဇ္ဈောသာနံ ဘဝတဏှာ သာ နာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ.

आणि भवयोग-विसंयोग कसा होतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती अस्तित्वाच्या (भवाच्या) उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणते. अस्तित्वाच्या उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात अस्तित्वाविषयी जो भवराग, भवनंदी, भवस्नेह, भवमुच्छा, भवपिपासा, भवपरिळाह, भवाज्झोसान आणि भवतण्हा सुप्त रूपात राहत नाही. भिक्खूंनो, याला भवयोग-विसंयोग असे म्हणतात. असे हे कामयोग-विसंयोग आणि भवयोग-विसंयोग होत.

---

‘‘ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဒိဋ္ဌီနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဒိဋ္ဌီနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနတော ယော ဒိဋ္ဌီသု ဒိဋ္ဌိရာဂေါ ဒိဋ္ဌိနန္ဒီ ဒိဋ္ဌိသ္နေဟော ဒိဋ္ဌိမုစ္ဆာ ဒိဋ္ဌိပိပါသာ ဒိဋ္ဌိပရိဠာဟော ဒိဋ္ဌိဇ္ဈောသာနံ ဒိဋ္ဌိတဏှာ သာ နာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ. ဣတိ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ.

आणि दिट्ठियोग-विसंयोग कसा होतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती दृष्टींच्या (मतांच्या) उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणते. दृष्टींच्या उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि सुटका हे जसे आहे तसे जाणणाऱ्या त्या व्यक्तीच्या मनात दृष्टींविषयी जो दिट्ठिराग, दिट्ठिनंदी, दिट्ठिस्नेह, दिट्ठिमुच्छा, दिट्ठिपिपासा, दिट्ठिपरिळाह, दिट्ठिज्झोसान आणि दिट्ठितण्हा सुप्त रूपात राहत नाही. भिक्खूंनो, याला दिट्ठियोग-विसंयोग असे म्हणतात. असे हे कामयोग-विसंयोग, भवयोग-विसंयोग आणि दिट्ठियोग-विसंयोग होत.

---

‘‘အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနတော ယာ ဆသု ဖဿာယတနေသု အဝိဇ္ဇာ အညာဏံ သာ နာနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ[Pg.319]. ဣတိ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ, ဝိသံယုတ္တော ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သံကိလေသိကေဟိ ပေါနောဘဝိကေဟိ သဒရေဟိ ဒုက္ခဝိပါကေဟိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိကေဟိ. တသ္မာ ယောဂက္ခေမီတိ ဝုစ္စတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝိသံယောဂါ’’တိ.

आणि अविद्यायोगविसंयोग कसा होतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य सहा स्पर्शायतनांचा (स्पर्श घडवून आणणाऱ्या सहा इंद्रियांचा) उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो. त्या सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण यथाभूत जाणणाऱ्या त्या मनुष्याच्या मनात त्या सहा स्पर्शायतनांविषयी जी अविद्या किंवा अज्ञान असते, ते अनुशयित राहत नाही (नष्ट होते). भिक्खूहो, याला 'अविद्यायोगविसंयोग' असे म्हणतात. अशा प्रकारे कामयोगविसंयोग, भवयोगविसंयोग, दिट्ठियोगविसंयोग आणि अविद्यायोगविसंयोग होतो. (या चार योगांपासून मुक्त झालेला मनुष्य) क्लेशकारक, पुनर्जन्म देणाऱ्या, संतापजनक, दुःखद विपाक देणाऱ्या आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणास कारणीभूत ठरणाऱ्या पापी, अकुशल धर्मांपासून विसंयुक्त (अलिप्त) होतो. म्हणूनच त्याला 'योगक्षेमी' असे म्हणतात. भिक्खूहो, हेच ते चार विसंयोग आहेत.

---

‘‘ကာမယောဂေန သံယုတ္တာ, ဘဝယောဂေန စူဘယံ;

ဒိဋ္ဌိယောဂေန သံယုတ္တာ, အဝိဇ္ဇာယ ပုရက္ခတာ.

कामयोगाने आणि भवयोगाने—या दोन्ही बंधनांनी युक्त असलेले, दिट्ठियोगाने युक्त असलेले आणि अविद्येने वेढलेले (अविद्येला पुढे केलेले),

---

‘‘သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သံသာရံ, ဇာတိမရဏဂါမိနော;

ယေ စ ကာမေ ပရိညာယ, ဘဝယောဂဉ္စ သဗ္ဗသော.

प्राणी जन्म आणि मरणाच्या चक्रात अडकून संसारात भटकत राहतात. परंतु जे कामभोगांना आणि भवयोगाला पूर्णपणे जाणून,

---

‘‘ဒိဋ္ဌိယောဂံ သမူဟစ္စ, အဝိဇ္ဇဉ္စ ဝိရာဇယံ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, တေ ဝေ ယောဂါတိဂါ မုနီ’’တိ. ဒသမံ;

दिट्ठियोगाचे समूळ उच्चाटन करून आणि अविद्येचा नाश करून सर्व योगांपासून विसंयुक्त होतात, ते मुनी खरोखरच योगांच्या पलीकडे गेलेले असतात. (दहावे सुत्त समाप्त)

---

ဘဏ္ဍဂါမဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

पहिला भंडगाम वर्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

အနုဗုဒ္ဓံ ပပတိတံ ဒွေ, ခတာ အနုသောတပဉ္စမံ;

အပ္ပဿုတော စ သောဘနံ, ဝေသာရဇ္ဇံ တဏှာယောဂေန တေ ဒသာတိ.

अनुबुद्ध, प्रपतित, दोन खत (क्षत) सुत्ते, पाचवे अनुसोत सुत्त, अप्पस्सुत, सोभन, वेसारज्ज आणि तण्हायोग (योग) - ही दहा सुत्ते आहेत.

---

၂. စရဝဂ္ဂေါ

२. चरवग्गो (गमन वर्ग)

---

၁. စရသုတ္တံ

१. चरसुत्तं (गमन सुत्त)

---

၁၁. ‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယော’တိ ဝုစ္စတိ.

११. भिक्खूहो, चालत असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क (कामवासनेचे विचार), व्यापादवितर्क (द्वेषाचे विचार) किंवा विहिंसावितर्क (हिंसेचे विचार) उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही, त्यांना नष्ट करत नाही; तर भिक्खूहो, चालत असतानाही अशा भिक्खूला 'आतप नसलेला (उद्योगहीन), ओत्तप्प नसलेला (पापाची भीती नसलेला), सतत आळशी आणि हीन वीर्य (दुर्बल पराक्रमी)' असे म्हटले जाते.

---

‘‘ဌိတဿ [Pg.320] စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, उभे असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही, त्यांना नष्ट करत नाही; तर भिक्खूहो, उभे असतानाही अशा भिक्खूला 'आतप नसलेला, ओत्तप्प नसलेला, सतत आळशी आणि हीन वीर्य' असे म्हटले जाते.

---

‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, बसलेले असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही, त्यांना नष्ट करत नाही; तर भिक्खूहो, बसलेले असतानाही अशा भिक्खूला 'आतप नसलेला, ओत्तप्प नसलेला, सतत आळशी आणि हीन वीर्य' असे म्हटले जाते.

---

‘‘သယာနဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော ‘အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, झोपलेले असताना (परंतु जागे असताना) जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही, त्यांना नष्ट करत नाही; तर भिक्खूहो, झोपलेल्या अवस्थेत जागे असतानाही अशा भिक्खूला 'आतप नसलेला, ओत्तप्प नसलेला, सतत आळशी आणि हीन वीर्य' असे म्हटले जाते.

---

‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, चालत असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो; तर भिक्खूहो, चालत असतानाही अशा भिक्खूला 'आतपी (उद्योगी), ओत्तप्पी (पापाची भीती बाळगणारा), सतत प्रयत्नशील, दृढनिश्चयी आणि प्रहितत्त (चित्त निर्वाणाकडे लावलेला)' असे म्हटले जाते.

---

‘‘ဌိတဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, उभे असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो; तर भिक्खूहो, उभे असतानाही अशा भिक्खूला 'आतपी, ओत्तप्पी, सतत प्रयत्नशील, दृढनिश्चयी आणि प्रहितत्त' असे म्हटले जाते.

---

‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, बसलेले असताना जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो; तर भिक्खूहो, बसलेले असतानाही अशा भिक्खूला 'आतपी, ओत्तप्पी, सतत प्रयत्नशील, दृढनिश्चयी आणि प्रहितत्त' असे म्हटले जाते.

---

‘‘သယာနဿ [Pg.321] စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

भिक्खूहो, झोपलेले असताना (परंतु जागे असताना) जर एखाद्या भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्या विचारांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो; तर भिक्खूहो, झोपलेल्या अवस्थेत जागे असतानाही अशा भिक्खूला 'आतपी, ओत्तप्पी, सतत प्रयत्नशील, दृढनिश्चयी आणि प्रहितत्त' असे म्हटले जाते.

---

‘‘စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌံ, နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ;

ယော ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ပါပကံ ဂေဟနိဿိတံ.

चालत असताना, उभे असताना, बसलेले असताना किंवा झोपलेले असताना, जो भिक्खू संसाराशी (घरगुती जीवनाशी) संबंधित असलेल्या पापी विचारांचा विचार करतो,

---

‘‘ကုမ္မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော သော, မောဟနေယျေသု မုစ္ဆိတော;

အဘဗ္ဗော တာဒိသော ဘိက္ခု, ဖုဋ္ဌုံ သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

तो चुकीच्या मार्गावर चालणारा, मोहात पाडणाऱ्या विषयांमध्ये गुंग झालेला असतो. असा भिक्खू उत्तम संबोधी (परम ज्ञान) प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरतो.

---

‘‘ယော စ စရံ ဝါ တိဋ္ဌံ ဝါ, နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ;

ဝိတက္ကံ သမယိတွာန, ဝိတက္ကူပသမေ ရတော;

ဘဗ္ဗော သော တာဒိသော ဘိက္ခု, ဖုဋ္ဌုံ သမ္ဗောဓိမုတ္တမ’’န္တိ. ပဌမံ;

परंतु जो चालत असताना, उभे असताना, बसलेले असताना किंवा झोपलेले असताना, आपल्या विचारांना शांत करतो आणि विचारांच्या उपशमात (शांततेत) रममाण होतो; असा भिक्खू उत्तम संबोधी प्राप्त करण्यास समर्थ ठरतो. (पहिले सुत्त समाप्त)

---

၂. သီလသုတ္တံ

२. सीलसुत्तं (शील सुत्त)

---

၁၂. ‘‘သမ္ပန္နသီလာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရထ သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာ ဝိဟရထ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝိနော. သမာဒါယ သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသု. သမ္ပန္နသီလာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတံ သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာနံ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာနံ ဝိဟရတံ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာနံ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီနံ သမာဒါယ သိက္ခတံ သိက္ခာပဒေသု ကိမဿ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ?

१२. भिक्खूहो, तुम्ही शीलसंपन्न होऊन आणि पातिमोक्खसंपन्न होऊन विहार करा. पातिमोक्ख-संवराने सुरक्षित राहून, आचार आणि गोचर यांनी संपन्न होऊन, अगदी सूक्ष्म दोषांमध्येही भीती पाहणारे (भयदर्शी) होऊन विहार करा. शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात स्वतःला प्रशिक्षित करा. भिक्खूहो, जेव्हा तुम्ही शीलसंपन्न, पातिमोक्खसंपन्न, पातिमोक्ख-संवराने सुरक्षित, आचार-गोचर संपन्न आणि सूक्ष्म दोषांमध्येही भीती पाहणारे होऊन शिक्षापदांचे ग्रहण करून अभ्यास करत असता, तेव्हा तुमच्यासाठी याहून अधिक काय कर्तव्य उरते?

---

‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ ဝိဂတော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ, စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

भिक्खूहो, चालत असताना जर एखाद्या भिक्खूची अभिज्झा (लोभ) आणि व्यापाद (द्वेष) नष्ट झाले असतील, थीन-मिद्ध (आळस आणि ग्लानी), उद्धच्च-कुक्कुच्च (उद्धतपणा आणि पश्चात्ताप) आणि विचिकित्सा (शंका) नष्ट झाली असेल, त्याचे वीर्य (प्रयत्न) दृढ आणि न खचणारे असेल, त्याची स्मृती (सती) जागृत आणि संभ्रमरहित असेल, त्याची काया शांत आणि अस्वस्थतेपासून मुक्त असेल, त्याचे चित्त समाहित आणि एकाग्र असेल; तर भिक्खूहो, चालत असतानाही अशा भिक्खूला 'आतपी, ओत्तप्पी, सतत प्रयत्नशील, दृढनिश्चयी आणि प्रहितत्त' असे म्हटले जाते.

---

‘‘ဌိတဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ ဝိဂတော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ [Pg.322] စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ, ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

“भिक्खूंनो, जर उभे असतानाही भिक्खूची अभिज्झा (लोभ) आणि व्यापाद (द्वेष) नष्ट झाले असतील; थिनमिद्ध (आळस आणि सुस्ती), उद्धच्च-कुक्कुच्च (उद्वेग आणि पश्चात्ताप) आणि विचिकित्सा (शंका) नष्ट झाली असेल; वीर्य (ऊर्जा) न खचता दृढपणे आरंभिलेले असेल; सती (स्मृती) प्रस्थापित आणि संभ्रमरहित असेल; शरीर शांत आणि अनुत्तेजित असेल; चित्त समाहित आणि एकाग्र असेल; तर, भिक्खूंनो, उभे असतानाही अशा अवस्थेत असलेल्या भिक्खूला 'आतापी (उद्योगी), ओत्तापी (पापाची भीती बाळगणारा), सतत आणि निरंतर दृढवीर्य आणि पहितत्त (आत्मसमर्पित/दृढनिश्चयी)' असे म्हटले जाते.”

---

‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ ဝိဂတော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ, နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတိ.

“भिक्खूंनो, जर बसलेले असतानाही भिक्खूची अभिज्झा आणि व्यापाद नष्ट झाले असतील; थिनमिद्ध, उद्धच्च-कुक्कुच्च आणि विचिकित्सा नष्ट झाली असेल; वीर्य न खचता दृढपणे आरंभिलेले असेल; सती प्रस्थापित आणि संभ्रमरहित असेल; शरीर शांत आणि अनुत्तेजित असेल; चित्त समाहित आणि एकाग्र असेल; तर, भिक्खूंनो, बसलेले असतानाही अशा अवस्थेत असलेल्या भिक्खूला 'आतापी, ओत्तापी, सतत आणि निरंतर दृढवीर्य आणि पहितत्त' असे म्हटले जाते.”

---

‘‘သယာနဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ ဝိဂတော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ, သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော ‘အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“भिक्खूंनो, जर आडवे पडलेले असतानाही जागृत असलेल्या भिक्खूची अभिज्झा आणि व्यापाद नष्ट झाले असतील; थिनमिद्ध, उद्धच्च-कुक्कुच्च आणि विचिकित्सा नष्ट झाली असेल; वीर्य न खचता दृढपणे आरंभिलेले असेल; सती प्रस्थापित आणि संभ्रमरहित असेल; शरीर शांत आणि अनुत्तेजित असेल; चित्त समाहित आणि एकाग्र असेल; तर, भिक्खूंनो, आडवे पडलेले असतानाही जागृत असलेल्या अशा अवस्थेतील भिक्खूला 'आतापी, ओत्तापी, सतत आणि निरंतर दृढवीर्य आणि पहितत्त' असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ယတံ စရေ ယတံ တိဋ္ဌေ, ယတံ အစ္ဆေ ယတံ သယေ;

ယတံ သမိဉ္ဇယေ ဘိက္ခု, ယတမေနံ ပသာရယေ.

“भिक्खूने संयमितपणे चालावे, संयमितपणे उभे राहावे, संयमितपणे बसावे आणि संयमितपणे निजवावे; भिक्खूने आपले अवयव संयमितपणे आकुंचित करावेत आणि संयमितपणे प्रसरण करावेत.”

---

‘‘ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနံ, ယာဝတာ ဇဂတော ဂတိ;

သမဝေက္ခိတာ စ ဓမ္မာနံ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ.

“वर, मध्यभागी आणि खाली, जिथपर्यंत या जगाचा विस्तार आहे, तिथपर्यंत तो पंचस्कंधांसारख्या धर्मांच्या उदय आणि अस्त (उत्पत्ती आणि विनाश) यांचे सम्यक निरीक्षण करतो.”

---

‘‘စေတောသမထသာမီစိံ, သိက္ခမာနံ သဒါ သတံ;

သတတံ ပဟိတတ္တောတိ, အာဟု ဘိက္ခုံ တထာဝိဓ’’န္တိ. ဒုတိယံ;

“चित्ताच्या शमनासाठी (शांतीसाठी) अनुकूल असलेल्या मार्गाचा अभ्यास करणाऱ्या, सदैव जागरूक असणाऱ्या अशा भिक्खूला ज्ञानी लोक 'सतत दृढनिश्चयी (पहितत्त)' असे म्हणतात.” (दुसरे सुत्त समाप्त)

---

၃. ပဓာနသုတ္တံ

३. प्रधान सुत्त

---

၁၃. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မပ္ပဓာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ [Pg.323] ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သမ္မပ္ပဓာနာနီ’’တိ.

१३. “भिक्खूंनो, हे चार सम्यक प्रधान (सम्यक प्रयत्न) आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू (१) अनुत्पन्न (अद्याप उत्पन्न न झालेल्या) पापी, अकुशल धर्मांच्या अनुत्पादासाठी (उत्पन्न न होण्यासाठी) छंद (इच्छा) निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त उंचावतो आणि दृढ प्रयत्न करतो; (२) उत्पन्न झालेल्या पापी, अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी (नष्ट करण्यासाठी) छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त उंचावतो आणि दृढ प्रयत्न करतो; (३) अनुत्पन्न कुशल धर्मांच्या उत्पादासाठी (उत्पन्न करण्यासाठी) छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त उंचावतो आणि दृढ प्रयत्न करतो; (४) उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, विनाशापासून रक्षणासाठी, वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त उंचावतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्खूंनो, हेच ते चार सम्यक प्रधान आहेत.”

---

‘‘သမ္မပ္ပဓာနာ မာရဓေယျာဘိဘူတာ,တေ အသိတာ ဇာတိမရဏဘယဿ ပါရဂူ;

တေ တုသိတာ ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိံ တေ အနေဇာ,သဗ္ဗံ နမုစိဗလံ ဥပါတိဝတ္တာ တေ သုခိတာ’’တိ. တတိယံ;

“सम्यक प्रयत्न करणारे (अर्हत) माराच्या साम्राज्यावर विजय मिळवतात; ते अनासक्त असतात आणि जन्म-मरणाच्या भयापलीकडे गेलेले असतात. ते संतुष्ट आणि अकंप असतात, त्यांनी सैन्यासह माराचा पराभव केला आहे; त्या सुखी अरहंतांनी नमुचीच्या (माराच्या) सर्व सैन्याला पार केले आहे.” (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. သံဝရသုတ္တံ

४. संवर सुत्त

---

၁၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဓာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သံဝရပ္ပဓာနံ, ပဟာနပ္ပဓာနံ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ, ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရပ္ပဓာနံ.

१४. “भिक्खूंनो, हे चार प्रयत्न (प्रधान) आहेत. कोणते चार? संवर-प्रयत्न (संयम), प्रहाण-प्रयत्न (त्याग), भावना-प्रयत्न (विकास) आणि अनुरक्षण-प्रयत्न (रक्षण). आणि भिक्खूंनो, संवर-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याचे बाह्य रूप (निमित्त) किंवा त्याचे तपशील (अनुव्यंजन) ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुइंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य/दुःख) हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रतिपन्न होतो (प्रयत्न करतो), चक्षुइंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुइंद्रियाचा संवर (संयम) साध्य करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्म (विचार) जाणून तो त्याचे बाह्य रूप किंवा तपशील ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनइंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रतिपन्न होतो, मनइंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनइंद्रियाचा संवर साध्य करतो. भिक्खूंनो, याला संवर-प्रयत्न असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာနပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ; ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာနပ္ပဓာနံ.

“आणि भिक्खूंनो, प्रहाण-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू मनात उत्पन्न झालेल्या कामवितर्काला (कामोपभोगाच्या विचाराला) थारा देत नाही; तो त्याचा त्याग करतो, त्याला दूर करतो, नष्ट करतो आणि नाहीसे करतो. उत्पन्न झालेल्या व्यापादवितर्काला (द्वेषाच्या विचाराला)... उत्पन्न झालेल्या विहिंसावितर्काला (हिंसेच्या विचाराला)... आणि वेळोवेळी उत्पन्न होणाऱ्या पापी अकुशल धर्मांना तो थारा देत नाही; तो त्यांचा त्याग करतो, त्यांना दूर करतो, नष्ट करतो आणि नाहीसे करतो. भिक्खूंनो, याला प्रहाण-प्रयत्न असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ [Pg.324] ဘာဝေတိ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ.

“आणि भिक्खूंनो, भावना-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू विवेकनिश्रित (एकांत/अनासक्तीवर आधारित), विरागनिश्रित (वैराग्यावर आधारित), निरोधनिश्रित (निरोधावर आधारित) आणि वोस्सग्गपरिणामी (त्यागाकडे झुकणारे) अशा सती-संबोज्झंगाची (स्मृती संबोध्यंग) भावना करतो (विकास करतो). धम्मविचय-संबोज्झंगाची भावना करतो... वीर्य-संबोज्झंगाची भावना करतो... पीती-संबोज्झंगाची भावना करतो... पस्सद्धि-संबोज्झंगाची भावना करतो... समाधी-संबोज्झंगाची भावना करतो... विवेकनिश्रित, विरागनिश्रित, निरोधनिश्रित आणि वोस्सग्गपरिणामी अशा उपेक्खा-संबोज्झंगाची (उपेक्षा संबोध्यंग) भावना करतो. भिक्खूंनो, याला भावना-प्रयत्न असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ဘဒ္ဒကံ သမာဓိနိမိတ္တံ အနုရက္ခတိ အဋ္ဌိကသညံ ပုဠဝကသညံ ဝိနီလကသညံ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကသညံ ဥဒ္ဓုမာတကသညံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ပဓာနာနီ’’တိ.

“आणि भिक्खूंनो, अनुरक्षण-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू उत्पन्न झालेल्या कल्याणकारी समाधी-निमित्ताचे रक्षण करतो, जसे की: अठ्ठिक-सञ्ञा (हाडांचा सांगाडा पाहण्याची संज्ञा), पुळवक-सञ्ञा (किड्यांनी खाल्लेले प्रेत पाहण्याची संज्ञा), विनीलक-सञ्ञा (निळसर पडलेले प्रेत पाहण्याची संज्ञा), विच्छिद्डक-सञ्ञा (छिन्नविच्छिन्न झालेले प्रेत पाहण्याची संज्ञा) आणि उद्धुमातक-सञ्ञा (फुगलेले प्रेत पाहण्याची संज्ञा). भिक्खूंनो, याला अनुरक्षण-प्रयत्न असे म्हणतात. भिक्खूंनो, हेच ते चार प्रयत्न आहेत.”

---

‘‘သံဝရော စ ပဟာနဉ္စ, ဘာဝနာ အနုရက္ခဏာ;

ဧတေ ပဓာနာ စတ္တာရော, ဒေသိတာဒိစ္စဗန္ဓုနာ;

ယေဟိ ဘိက္ခု ဣဓာတာပီ, ခယံ ဒုက္ခဿ ပါပုဏေ’’တိ. စတုတ္ထံ;

“संवर (संयम) आणि प्रहाण (त्याग), भावना (विकास) आणि अनुरक्षण (रक्षण); हे चार प्रयत्न आदित्यबंधूने (सूर्याचे नातेवाईक असलेल्या भगवंतांनी) उपदेशिले आहेत. ज्यांच्याद्वारे येथे उद्योगी (आतापी) भिक्खू दुःखाच्या क्षयाला (निर्वाणाला) प्राप्त करू शकतो.” (चौथे सुत्त समाप्त)

---

၅. ပညတ္တိသုတ္တံ

५. प्रज्ञप्ति सुत्त

---

၁၅. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂပညတ္တိယော. ကတမာ စတဿော? ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝီနံ ယဒိဒံ – ရာဟု အသုရိန္ဒော. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဘောဂီနံ ယဒိဒံ – ရာဇာ မန္ဓာတာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, အာဓိပတေယျာနံ ယဒိဒံ – မာရော ပါပိမာ. သဒေဝကေ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော အဂ္ဂပညတ္တိယော’’တိ.

१५. “भिक्खूहो, या चार श्रेष्ठ घोषणा (अग्रप्रज्ञप्ती) आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूहो, शरीर धारण करणाऱ्यांमध्ये (अत्तभावी लोकांमध्ये) असुरराज राहू हा सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूहो, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्यांमध्ये राजा मान्धाता हा सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूहो, अधिपतींमध्ये (सत्ता गाजवणाऱ्यांमध्ये) पापी मार हा सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेमध्ये तथागत, अर्हत, सम्यक सम्बुद्ध हे सर्वश्रेष्ठ म्हटले जातात. भिक्खूहो, या चार श्रेष्ठ घोषणा आहेत.”

---

‘‘ရာဟုဂ္ဂံ အတ္တဘာဝီနံ, မန္ဓာတာ ကာမဘောဂိနံ;

မာရော အာဓိပတေယျာနံ, ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ.

“शरीर धारण करणाऱ्यांमध्ये राहू सर्वश्रेष्ठ आहे, कामभोग घेणाऱ्यांमध्ये मान्धाता सर्वश्रेष्ठ आहे; ऋद्धी (सामर्थ्य) आणि यशाने तळपणारा मार हा अधिपतींमध्ये सर्वश्रेष्ठ आहे.”

---

‘‘ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနံ, ယာဝတာ ဇဂတော ဂတိ;

သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ ပဝုစ္စတီ’’တိ. ပဉ္စမံ;

“वर, मध्यभागी आणि खाली, जिथपर्यंत या जगाचा विस्तार आहे, त्या देवलोकासह संपूर्ण जगात बुद्ध हे सर्वश्रेष्ठ म्हटले जातात.” (पाचवे सूत्त समाप्त)

---

၆. သောခုမ္မသုတ္တံ

६. सोखुम्मसुत्त (सौक्ष्म्य सूत्र)

---

၁၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သောခုမ္မာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပသောခုမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ပရမေန; တေန စ ရူပသောခုမ္မေန [Pg.325] အညံ ရူပသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န သမနုပဿတိ; တေန စ ရူပသောခုမ္မေန အညံ ရူပသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န ပတ္ထေတိ. ဝေဒနာသောခုမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ပရမေန; တေန စ ဝေဒနာသောခုမ္မေန အညံ ဝေဒနာသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န သမနုပဿတိ; တေန စ ဝေဒနာသောခုမ္မေန အညံ ဝေဒနာသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န ပတ္ထေတိ. သညာသောခုမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ပရမေန; တေန စ သညာသောခုမ္မေန အညံ သညာသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န သမနုပဿတိ; တေန စ သညာသောခုမ္မေန အညံ သညာသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န ပတ္ထေတိ. သင်္ခါရသောခုမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ပရမေန; တေန စ သင်္ခါရသောခုမ္မေန အညံ သင်္ခါရသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န သမနုပဿတိ; တေန စ သင်္ခါရသောခုမ္မေန အညံ သင်္ခါရသောခုမ္မံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န ပတ္ထေတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သောခုမ္မာနီ’’တိ.

१६. “भिक्खूहो, ही चार प्रकारची सूक्ष्मता (सौक्ष्म्य) आहेत. कोणती चार? भिक्खूहो, येथे एखादा भिक्खू रूपाच्या परम सूक्ष्मतेने युक्त असतो; आणि त्या रूप-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत (उत्कृष्ट) अशी दुसरी कोणतीही रूप-सूक्ष्मता तो पाहत नाही; आणि त्या रूप-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशा दुसऱ्या कोणत्याही रूप-सूक्ष्मतेची तो आकांक्षा करत नाही. तो वेदनेच्या परम सूक्ष्मतेने युक्त असतो; आणि त्या वेदना-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशी दुसरी कोणतीही वेदना-सूक्ष्मता तो पाहत नाही; आणि त्या वेदना-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशा दुसऱ्या कोणत्याही वेदना-सूक्ष्मतेची तो आकांक्षा करत नाही. तो संज्ञेच्या परम सूक्ष्मतेने युक्त असतो; आणि त्या संज्ञा-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशी दुसरी कोणतीही संज्ञा-सूक्ष्मता तो पाहत नाही; आणि त्या संज्ञा-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशा दुसऱ्या कोणत्याही संज्ञा-सूक्ष्मतेची तो आकांक्षा करत नाही. तो संस्कारांच्या परम सूक्ष्मतेने युक्त असतो; आणि त्या संस्कार-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशी दुसरी कोणतीही संस्कार-सूक्ष्मता तो पाहत नाही; आणि त्या संस्कार-सूक्ष्मतेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशा दुसऱ्या कोणत्याही संस्कार-सूक्ष्मतेची तो आकांक्षा करत नाही. भिक्खूहो, हीच ती चार प्रकारची सूक्ष्मता आहेत.”

---

‘‘ရူပသောခုမ္မတံ ဉတွာ, ဝေဒနာနဉ္စ သမ္ဘဝံ;

သညာ ယတော သမုဒေတိ, အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ ယတ္ထ စ;

သင်္ခါရေ ပရတော ဉတွာ, ဒုက္ခတော နော စ အတ္တတော.

“रूपाची सूक्ष्मता जाणून, वेदनांची उत्पत्ती जाणून, संज्ञा कुठून उत्पन्न होते आणि कुठे नष्ट होते हे जाणून; आणि संस्कारांना परके (अनित्य), दुःखकारक म्हणून जाणून, पण आत्मा म्हणून न जाणून;”

---

‘‘သ ဝေ သမ္မဒ္ဒသော ဘိက္ခု, သန္တော သန္တိပဒေ ရတော;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ;

“तो सम्यक दृष्टी असलेला भिक्खू, शांत होऊन, शांतीच्या पदात (निर्वाणात) रममाण होतो; तो सैन्यासह माराचा पराभव करून आपला अंतिम देह धारण करतो.” (सहावे सूत्त समाप्त)

---

၇. ပဌမအဂတိသုတ္တံ

७. प्रथम अगतिसुत्त (पहिले अगति सूत्र)

---

၁၇. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနီ’’တိ.

१७. “भिक्खूहो, ही चार प्रकारची चुकीच्या मार्गाने जाणे (अगतिगमन) आहेत. कोणती चार? छंदाने (आसक्तीने) चुकीच्या मार्गाने जातो, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जातो, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जातो, भयाने चुकीच्या मार्गाने जातो – भिक्खूहो, हीच ती चार अगतिगमन आहेत.”

---

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ;

နိဟီယတိ တဿ ယသော, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ. သတ္တမံ;

“जो छंद, द्वेष, भय किंवा मोहामुळे धर्माचे उल्लंघन करतो, त्याचे यश कृष्णपक्षातील चंद्रासारखे क्षीण होत जाते.” (सातवे सूत्त समाप्त)

---

၈. ဒုတိယအဂတိသုတ္တံ

८. द्वितीय अगतिसुत्त (दुसरे अगति सूत्र)

---

၁၈. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.326], ဘိက္ခဝေ, နာဂတိဂမနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ နာဂတိဂမနာနီ’’တိ.

१८. “भिक्खूहो, ही चार प्रकारची चुकीच्या मार्गाने न जाणे (न-अगतिगमन) आहेत. कोणती चार? छंदाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, भयाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही – भिक्खूहो, हीच ती चार न-अगतिगमन आहेत.”

---

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ နာတိဝတ္တတိ;

အာပူရတိ တဿ ယသော, သုက္ကပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

“जो छंद, द्वेष, भय किंवा मोहामुळे धर्माचे उल्लंघन करत नाही, त्याचे यश शुक्लपक्षातील चंद्रासारखे वाढत जाते.” (आठवे सूत्त समाप्त)

---

၉. တတိယအဂတိသုတ္တံ

९. तृतीय अगतिसुत्त (तिसरे अगति सूत्र)

---

၁၉. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂတိဂမနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ.

१९. “भिक्खूहो, ही चार प्रकारची चुकीच्या मार्गाने जाणे (अगतिगमन) आहेत. कोणती चार? छंदाने चुकीच्या मार्गाने जातो, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जातो, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जातो, भयाने चुकीच्या मार्गाने जातो – भिक्खूहो, हीच ती चार अगतिगमन आहेत.”

---

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နာဂတိဂမနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ နာဂတိဂမနာနီ’’တိ.

“भिक्खूहो, ही चार प्रकारची चुकीच्या मार्गाने न जाणे (न-अगतिगमन) आहेत. कोणती चार? छंदाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, भयाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही – भिक्खूहो, हीच ती चार न-अगतिगमन आहेत.”

---

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ;

နိဟီယတိ တဿ ယသော, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ.

“जो छंद, द्वेष, भय किंवा मोहामुळे धर्माचे उल्लंघन करतो, त्याचे यश कृष्णपक्षातील चंद्रासारखे क्षीण होत जाते.”

---

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ နာတိဝတ္တတိ;

အာပူရတိ တဿ ယသော, သုက္ကပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ. နဝမံ;

“जो छंद, द्वेष, भय किंवा मोहामुळे धर्माचे उल्लंघन करत नाही, त्याचे यश शुक्लपक्षातील चंद्रासारखे वाढत जाते.” (नवे सूत्त समाप्त)

---

၁၀. ဘတ္တုဒ္ဒေသကသုတ္တံ

१०. भत्तुद्देसकसुत्त (भोजन वाटप करणाऱ्या भिक्खूचे सूत्र)

---

၂၀. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२०. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भोजन वाटप करणारा भिक्खू (भत्तुद्देसक) जणू उचलून आणून टाकल्यासारखा नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? तो छंदाने चुकीच्या मार्गाने जातो, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जातो, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जातो, भयाने चुकीच्या मार्गाने जातो – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भोजन वाटप करणारा भिक्खू जणू उचलून आणून टाकल्यासारखा नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသာဂတိံ [Pg.327] ဂစ္ဆတိ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भोजन वाटप करणारा भिक्खू जणू उचलून आणून टाकल्यासारखा स्वर्गात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? तो छंदाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, द्वेषाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, मोहाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही, भयाने चुकीच्या मार्गाने जात नाही – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भोजन वाटप करणारा भिक्खू जणू उचलून आणून टाकल्यासारखा स्वर्गात जातो.”

---

‘‘ယေ ကေစိ ကာမေသု အသညတာ ဇနာ,အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ အဓမ္မဂါရဝါ;

ဆန္ဒာ ဒေါသာ မောဟာ စ ဘယာ ဂါမိနော,ပရိသာကသဋော စ ပနေသ ဝုစ္စတိ.

“जे लोक कामभोगांमध्ये असंयत आहेत, अधर्मी आहेत आणि धर्माचा आदर न करणारे आहेत; जे छंद, द्वेष, मोह आणि भयाने चुकीच्या मार्गाने जातात, त्यांना 'कचऱ्यासारखी (अशुद्ध) परिषद' म्हटले जाते.”

---

‘‘ဧဝဉှိ ဝုတ္တံ သမဏေန ဇာနတာ,တသ္မာ ဟိ တေ သပ္ပုရိသာ ပသံသိယာ;

ဓမ္မေ ဌိတာ ယေ န ကရောန္တိ ပါပကံ,န ဆန္ဒာ န ဒေါသာ န မောဟာ န ဘယာ စ ဂါမိနော ;

‘‘ပရိသာယ မဏ္ဍော စ ပနေသ ဝုစ္စတိ,ဧဝဉှိ ဝုတ္တံ သမဏေန ဇာနတာ’’တိ. ဒသမံ;

“सर्व काही जाणणाऱ्या श्रमणांनी (बुद्धांनी) असेच म्हटले आहे. म्हणूनच ते सत्पुरुष प्रशंसनीय आहेत, जे धर्मात स्थित राहून पाप करत नाहीत; जे छंद, द्वेष, मोह आणि भयाने चुकीच्या मार्गाने जात नाहीत. त्यांना 'परिषदेचा गाभा (शुद्ध परिषद)' म्हटले जाते. सर्व काही जाणणाऱ्या श्रमणांनी असेच म्हटले आहे.” (दहावे सूत्त समाप्त)

---

စရဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

दुसरा चरवग्ग (चर वर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

စရံ သီလံ ပဓာနာနိ, သံဝရံ ပညတ္တိ ပဉ္စမံ;

သောခုမ္မံ တယော အဂတီ, ဘတ္တုဒ္ဒေသေန တေ ဒသာတိ.

“चरं (चालणे), शील, प्रधान (प्रयत्न), संवर, पाचवे प्रज्ञप्ती (घोषणा), सौक्ष्म्य (सूक्ष्मता), तीन अगती आणि भत्तुद्देसक (भोजन वाटप करणारा) – अशी ही दहा सूत्ते आहेत.”

---

၃. ဥရုဝေလဝဂ္ဂေါ

३. उरुवेलवग्ग (उरुवेला वर्ग)

---

၁. ပဌမဥရုဝေလသုတ္တံ

१. प्रथम उरुवेलसुत्त (पहिले उरुवेला सूत्र)

---

၂၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

२१. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूहो!' त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रत्युत्तर दिले – 'भदंत!' भगवान म्हणाले –

---

‘‘ဧကမိဒါဟံ[Pg.328], ဘိက္ခဝေ, သမယံ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရာမိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ဒုက္ခံ ခေါ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော. ကိံ နု ခေါ အဟံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျ’’’န္တိ?

“भिक्खूहो, एका वेळी मी उरुवेला येथे नेरंजरा नदीच्या काठी अजपाल निग्रोध वृक्षाखाली नुकताच पूर्ण संबोधी प्राप्त करून विहार करत होतो. तेव्हा, भिक्खूहो, एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला— ‘आदर आणि सन्मानाशिवाय राहणे दुःखदायक आहे. मग मी कोणत्या श्रमणाचा किंवा ब्राह्मणाचा आदर करून, सन्मान करून, त्यांच्या आश्रयाने विहार करू?’”

---

‘‘တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – အပရိပူရဿ ခေါ အဟံ သီလက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ အတ္တနာ သီလသမ္ပန္နတရံ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ.

“तेव्हा, भिक्खूहो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘जर माझा शीलस्कंध अपूर्ण असता, तर तो पूर्ण करण्यासाठी मी दुसऱ्या एखाद्या श्रमणाचा किंवा ब्राह्मणाचा आदर करून, सन्मान करून, त्यांच्या आश्रयाने विहार केला असता. परंतु, देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, मला स्वतःपेक्षा अधिक शीलसंपन्न असा दुसरा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण दिसत नाही, ज्याचा मी आदर करून, सन्मान करून, त्याच्या आश्रयाने विहार करू शकेन.’”

---

‘‘အပရိပူရဿ ခေါ အဟံ သမာဓိက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ အတ္တနာ သမာဓိသမ္ပန္နတရံ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ.

“‘जर माझा समाधिस्कंध अपूर्ण असता, तर तो पूर्ण करण्यासाठी मी दुसऱ्या एखाद्या श्रमणाचा किंवा ब्राह्मणाचा आदर करून, सन्मान करून, त्यांच्या आश्रयाने विहार केला असता. परंतु, देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, मला स्वतःपेक्षा अधिक समाधिसंपन्न असा दुसरा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण दिसत नाही, ज्याचा मी आदर करून, सन्मान करून, त्याच्या आश्रयाने विहार करू शकेन.’”

---

‘‘အပရိပူရဿ ခေါ အဟံ ပညာက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ အတ္တနာ ပညာသမ္ပန္နတရံ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ.

“‘जर माझा प्रज्ञास्कंध अपूर्ण असता, तर तो पूर्ण करण्यासाठी मी दुसऱ्या एखाद्या श्रमणाचा किंवा ब्राह्मणाचा आदर करून, सन्मान करून, त्यांच्या आश्रयाने विहार केला असता. परंतु, देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, मला स्वतःपेक्षा अधिक प्रज्ञासंपन्न असा दुसरा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण दिसत नाही, ज्याचा मी आदर करून, सन्मान करून, त्याच्या आश्रयाने विहार करू शकेन.’”

---

‘‘အပရိပူရဿ ခေါ အဟံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ အတ္တနာ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နတရံ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

“‘जर माझा विमुक्तिस्कंध अपूर्ण असता, तर तो पूर्ण करण्यासाठी मी दुसऱ्या एखाद्या श्रमणाचा किंवा ब्राह्मणाचा आदर करून, सन्मान करून, त्यांच्या आश्रयाने विहार केला असता. परंतु, देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, मला स्वतःपेक्षा अधिक विमुक्तिसंपन्न असा दुसरा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण दिसत नाही, ज्याचा मी आदर करून, सन्मान करून, त्याच्या आश्रयाने विहार करू शकेन.’”

---

‘‘တဿ [Pg.329] မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ယွာယံ ဓမ္မော မယာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ တမေဝ ဓမ္မံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျ’’’န္တိ.

“तेव्हा, भिक्खूहो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘का नको मी ज्या धम्माची स्वतः संबोधी प्राप्त केली आहे, त्याच धम्माचा आदर करून, सन्मान करून, त्याच्याच आश्रयाने विहार करावा!’”

---

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝံ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မမ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဒက္ခိဏံ ဇာဏုမဏ္ဍလံ ပထဝိယံ နိဟန္တွာ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ သုဂတ! ယေပိ တေ, ဘန္တေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဓမ္မံယေဝ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရိံသု; ယေပိ တေ, ဘန္တေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဓမ္မံယေဝ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရိဿန္တိ; ဘဂဝါပိ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မံယေဝ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတူ’’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ. ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

“तेव्हा, भिक्खूहो, ब्रह्मा सहम्पतींनी माझ्या मनातील विचार स्वतःच्या मनाने जाणून घेतला—ज्याप्रमाणे एखादा बलवान मनुष्य आपला दुमडलेला हात पसरावा किंवा पसरलेला हात दुमडावा, त्याचप्रमाणे ते ब्रह्मलोकातून अंतर्धान पावून माझ्यासमोर प्रकट झाले. त्यानंतर, भिक्खूहो, ब्रह्मा सहम्पतींनी आपले उपरणे (उत्तरासंग) एका खांद्यावर घेतले, आपला उजवा गुडघा जमिनीवर टेकवला आणि माझ्या दिशेने हात जोडून मला असे म्हटले— ‘हे भगवंता, हे असेच आहे! हे सुगता, हे असेच आहे! भंते, भूतकाळात जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंत होऊन गेले, त्यांनीसुद्धा धम्माचाच आदर करून, सन्मान करून, धम्माच्याच आश्रयाने विहार केला. भंते, भविष्यकाळात जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंत होतील, तेसुद्धा धम्माचाच आदर करून, सन्मान करून, धम्माच्याच आश्रयाने विहार करतील. भंते, वर्तमानकाळात अर्हत, सम्यक्संबुद्ध असलेले भगवंतही धम्माचाच आदर करून, सन्मान करून, धम्माच्याच आश्रयाने विहार करोत!’ ब्रह्मा सहम्पतींनी हे सांगितले. हे बोलून ते पुढे असे म्हणाले—”

---

‘‘ယေ စ အတီတာ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ယေ စ ဗုဒ္ဓါ အနာဂတာ;

ယော စေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဗဟူနံ သောကနာသနော.

“‘जे भूतकाळातील संबुद्ध होऊन गेले, जे भविष्यकाळातील बुद्ध होतील, आणि जे वर्तमानकाळातील संबुद्ध आहेत, जे बहुजनांच्या शोकाचा नाश करणारे आहेत;’

---

‘‘သဗ္ဗေ သဒ္ဓမ္မဂရုနော, ဝိဟံသု ဝိဟရန္တိ စ;

အထောပိ ဝိဟရိဿန္တိ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဓမ္မတာ.

“‘ते सर्व सद्धम्माचा आदर करत विहार करते झाले, विहार करत आहेत आणि पुढेही विहार करतील; हीच बुद्धांची धम्मता आहे.’

---

‘‘တသ္မာ ဟိ အတ္တကာမေန, မဟတ္တမဘိကင်္ခတာ;

သဒ္ဓမ္မော ဂရုကာတဗ္ဗော, သရံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

“‘म्हणूनच, स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्या आणि महानतेची आकांक्षा बाळगणाऱ्याने, बुद्धांच्या शासनाचे स्मरण करत सद्धम्माचा आदर केला पाहिजे.’”

---

‘‘ဣဒမဝေါစ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ. ဣဒံ ဝတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မုနော စ အဇ္ဈေသနံ ဝိဒိတွာ အတ္တနော စ ပတိရူပံ ယွာယံ ဓမ္မော မယာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ တမေဝ ဓမ္မံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိံ. ယတော [Pg.330] စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သံဃောပိ မဟတ္တေန သမန္နာဂတော, အထ မေ သံဃေပိ ဂါရဝေါ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, ब्रह्मा सहम्पतींनी हे सांगितले. हे बोलून, मला अभिवादन करून आणि प्रदक्षिणा घालून ते तिथेच अंतर्धान पावले. त्यानंतर, भिक्खूहो, ब्रह्माची विनंती जाणून घेऊन आणि स्वतःसाठी जे योग्य आहे ते ओळखून, मी ज्या धम्माची संबोधी प्राप्त केली होती, त्याच धम्माचा आदर करून, सन्मान करून, त्याच्याच आश्रयाने विहार करू लागलो. आणि भिक्खूहो, जेव्हा संघसुद्धा महानतेने संपन्न झाला, तेव्हा माझा संघाप्रतीही आदर निर्माण झाला.” पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. ဒုတိယဥရုဝေလသုတ္တံ

२. दुसरे उरुवेला सुत्त

---

၂၂. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သမယံ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရာမိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဗြာဟ္မဏာ ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တေ ဗြာဟ္မဏာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘သုတံ နေတံ, ဘော ဂေါတမ – န သမဏော ဂေါတမော ဗြာဟ္မဏေ ဇိဏ္ဏေ ဝုဒ္ဓေ မဟလ္လကေ အဒ္ဓဂတေ ဝယောအနုပ္ပတ္တေ အဘိဝါဒေတိ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌေတိ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေတီတိ. တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, တထေဝ. န ဟိ ဘဝံ ဂေါတမော ဗြာဟ္မဏေ ဇိဏ္ဏေ ဝုဒ္ဓေ မဟလ္လကေ အဒ္ဓဂတေ ဝယောအနုပ္ပတ္တေ အဘိဝါဒေတိ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌေတိ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေတိ. တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, န သမ္ပန္နမေဝါ’’’တိ.

२२. “भिक्खूहो, एका वेळी मी उरुवेला येथे नेरंजरा नदीच्या काठी अजपाल निग्रोध वृक्षाखाली नुकताच पूर्ण संबोधी प्राप्त करून विहार करत होतो. तेव्हा, भिक्खूहो, अनेक वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हातारे, दीर्घायुषी आणि आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेले ब्राह्मण माझ्याकडे आले; जवळ येऊन त्यांनी माझ्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर, भिक्खूहो, ते ब्राह्मण मला असे म्हणाले— ‘हे गौतम, आम्ही असे ऐकले आहे की— “श्रमण गौतम वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हाताऱ्या, दीर्घायुषी आणि आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेल्या ब्राह्मणांना अभिवादन करत नाहीत, त्यांच्या स्वागतासाठी उभे राहत नाहीत किंवा त्यांना आसनासाठी आमंत्रित करत नाहीत.” हे गौतम, हे खरोखरच तसेच आहे. कारण आपण, गौतम, वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हाताऱ्या, दीर्घायुषी आणि आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेल्या ब्राह्मणांना अभिवादन करत नाही, त्यांच्या स्वागतासाठी उभे राहत नाही किंवा त्यांना आसनासाठी आमंत्रित करत नाही. हे गौतम, हे मुळीच योग्य नाही.’”

---

‘‘တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘နယိမေ အာယသ္မန္တော ဇာနန္တိ ထေရံ ဝါ ထေရကရဏေ ဝါ ဓမ္မေ’တိ. ဝုဒ္ဓေါ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ အာသီတိကော ဝါ နာဝုတိကော ဝါ ဝဿသတိကော ဝါ ဇာတိယာ. သော စ ဟောတိ အကာလဝါဒီ အဘူတဝါဒီ အနတ္ထဝါဒီ အဓမ္မဝါဒီ အဝိနယဝါဒီ, အနိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အကာလေန အနပဒေသံ အပရိယန္တဝတိံ အနတ္ထသံဟိတံ. အထ ခေါ သော ‘ဗာလော ထေရော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“तेव्हा, भिक्खूहो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘हे आयुष्यमान (ब्राह्मण) थेर कोण असतो किंवा थेर बनवणारे धम्म कोणते आहेत, हे जाणत नाहीत.’ भिक्खूहो, एखादा मनुष्य जन्माने ऐंशी, नव्वद किंवा शंभर वर्षांचा वृद्ध असला, तरी जर तो अवेळी बोलणारा, असत्य बोलणारा, निरर्थक बोलणारा, अधम्माचे बोलणारा, अविनयाचे बोलणारा असेल; आणि अवेळी, निरर्थक, अमर्याद, अहितकारक आणि मनात साठवून ठेवण्यास अयोग्य असे बोलत असेल, तर तो केवळ ‘मूर्ख थेर’ म्हणूनच गणला जातो.”

---

‘‘ဒဟရော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ. သော စ ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. အထ ခေါ သော ‘ပဏ္ဍိတော ထေရော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

"भिक्खूहो, जरी एखादा मनुष्य तरुण, नवयुवक, काळेभोर केस असलेला, सुंदर तारुण्याने युक्त आणि पहिल्या वयात (प्रथमावस्थेत) असलेला असला, तरी जर तो योग्य वेळी बोलणारा (कालवादी), सत्य बोलणारा (भूतवादी), अर्थपूर्ण बोलणारा (अथवादी), धम्माला धरून बोलणारा (धम्मवादी), विनयाला धरून बोलणारा (विनयवादी) असेल; आणि योग्य वेळी, सकारण, मर्यादित, कल्याणकारी व मनात साठवून ठेवण्याजोगे बोलणारा असेल, तर तो खरोखर 'पंडित थेर' (ज्ञानी वृद्ध) म्हणूनच गणला जातो।"

---

‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.331], ဘိက္ခဝေ, ထေရကရဏာ ဓမ္မာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော, ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ, တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ထေရကရဏာ ဓမ္မာ’’တိ.

"भिक्खूहो, थेरत्व (वृद्धत्व किंवा श्रेष्ठत्व) निर्माण करणारे हे चार धम्म आहेत। कोणते चार? येथे, भिक्खूहो, भिक्खू शीलवान असतो; तो पातिमोक्ख संवराने सुरक्षित राहतो, उत्तम आचार आणि गोचराने युक्त असतो, सूक्ष्म दोषांमध्येही भय पाहणारा असतो, आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांनुसार स्वतःला प्रशिक्षित करतो। तो बहुश्रुत (खूप ऐकलेला/शिकलेला) असतो, श्रुत धारण करणारा (स्मरण ठेवणारा) आणि श्रुताचा संग्रह करणारा असतो। जे धम्म सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी आहेत, जे अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त आहेत, आणि जे संपूर्णपणे परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रतिपादन करतात; असे धम्म त्याने विपुल प्रमाणात ऐकलेले असतात, लक्षात ठेवलेले असतात, वाणीने त्यांचा सराव केलेला असतो, मनाने त्यांचे चिंतन केलेले असते आणि प्रज्ञेने (दृष्टीने) त्यांचे उत्तम प्रकारे आकलन केलेले असते। तो उच्च चित्ताशी संबंधित असलेल्या आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही झानांचा (ध्यानांचा) सहजपणे, विनासायास आणि विनात्रास लाभ घेणारा असतो। आसवांच्या क्षयामुळे, तो आसवरहित अशा चेतोविमुत्ती आणि प्रज्ञाविमुत्तीला याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रवेश करून विहार करतो। भिक्खूहो, हेच ते थेरत्व निर्माण करणारे चार धम्म आहेत।"

---

‘‘ယော ဥဒ္ဓတေန စိတ္တေန, သမ္ဖဉ္စ ဗဟု ဘာသတိ;

အသမာဟိတသင်္ကပ္ပော, အသဒ္ဓမ္မရတော မဂေါ;

အာရာ သော ထာဝရေယျမှာ, ပါပဒိဋ္ဌိ အနာဒရော.

"जो चंचल चित्ताने निरर्थक बडबड करतो, ज्याचे संकल्प स्थिर नसतात, जो असद्धम्मात रमणारा आणि अज्ञानी (वनातील पशूसारखा) असतो; तो पापी दृष्टी असलेला व आदररहित मनुष्य थेरत्वापासून (श्रेष्ठत्वापासून) दूरच असतो।"

---

‘‘ယော စ သီလေန သမ္ပန္နော, သုတဝါ ပဋိဘာနဝါ;

သညတော ဓီရော ဓမ္မေသု, ပညာယတ္ထံ ဝိပဿတိ.

"परंतु जो शीलाने संपन्न, बहुश्रुत आणि प्रतिभावान (बुद्धिमान) असतो; जो धम्मांमध्ये संयमित व धीर असतो, तो प्रज्ञेने सत्याचा अर्थ पाहतो।"

---

‘‘ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အခိလော ပဋိဘာနဝါ;

ပဟီနဇာတိမရဏော, ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီ.

"जो सर्व धम्मांच्या पार गेलेला असतो, जो दोषरहित (राग-द्वेषादी खिळा नसलेला) आणि प्रतिभावान असतो; ज्याने जन्म आणि मृत्यू नष्ट केले आहेत, आणि जो ब्रह्मचर्यात परिपूर्ण झाला आहे;"

---

‘‘တမဟံ ဝဒါမိ ထေရောတိ, ယဿ နော သန္တိ အာသဝါ;

အာသဝါနံ ခယာ ဘိက္ခု, သော ထေရောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ;

"ज्यामध्ये कोणतेही आसव उरलेले नाहीत, त्यालाच मी 'थेर' म्हणतो। आसवांच्या क्षयामुळेच भिक्खूला 'थेर' म्हटले जाते।" (दुसरे सुत्त समाप्त)

---

၃. လောကသုတ္တံ

३. "लोकसुत्त"

---

၂၃. ‘‘လောကော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. လောကသ္မာ တထာဂတော ဝိသံယုတ္တော. လောကသမုဒယော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. လောကသမုဒယော တထာဂတဿ ပဟီနော. လောကနိရောဓော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. လောကနိရောဓော တထာဂတဿ [Pg.332] သစ္ဆိကတော. လောကနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ. လောကနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ တထာဂတဿ ဘာဝိတာ.

२३. "भिक्खूहो, तथागतांनी लोकाचा (संसाराचा/दुःखाचा) पूर्णपणे बोध घेतला आहे; तथागत लोकांपासून अलिप्त आहेत। भिक्खूहो, तथागतांनी लोकसमुदयाचा (दुःखाच्या उत्पत्तीचा) पूर्णपणे बोध घेतला आहे; तथागतांनी लोकसमुदयाचा त्याग केला आहे। भिक्खूहो, तथागतांनी लोकनिरोधाचा (दुःखाच्या निरोधाचा) पूर्णपणे बोध घेतला आहे; तथागतांनी लोकनिरोधाचा साक्षात केला आहे। भिक्खूहो, तथागतांनी लोकनिरोधगामिनी प्रतिपदेचा (दुःखाच्या निरोधाकडे नेणाऱ्या मार्गाचा) पूर्णपणे बोध घेतला आहे; तथागतांनी लोकनिरोधगामिनी प्रतिपदेची भावना (विकास) केली आहे।"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, သဗ္ဗံ တံ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ. တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ.

"भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासह असलेल्या या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असलेल्या या प्रजेमध्ये जे काही पाहिले गेले, ऐकले गेले, स्पर्शले गेले (अनुभवले गेले), जाणले गेले, प्राप्त केले गेले, शोधले गेले आणि मनाने चिंतन केले गेले; त्या सर्वांचा तथागतांनी पूर्णपणे बोध घेतला आहे। म्हणूनच त्यांना 'तथागत' म्हटले जाते।"

---

‘‘ယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဘာသတိ လပတိ နိဒ္ဒိသတိ သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ, နော အညထာ. တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ.

"भिक्खूहो, ज्या रात्री तथागतांनी अनुत्तर सम्यक्संबोधचा लाभ घेतला आणि ज्या रात्री ते अनुपधिशेष निर्वाणधातूमध्ये परिनिर्वाण पावले, या दोन्हीच्या दरम्यान ते जे काही बोलले, उच्चारले किंवा उपदेशिले, ते सर्व तसेच घडते, त्याहून वेगळे नाही। म्हणूनच त्यांना 'तथागत' म्हटले जाते।"

---

‘‘ယထာဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ. ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ. တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ.

"भिक्खूहो, तथागत जसे बोलतात तसेच करतात, आणि जसे करतात तसेच बोलतात। याप्रमाणे, ते यथावादी तथाकारी आणि यथाकारी तथावादी आहेत। म्हणूनच त्यांना 'तथागत' म्हटले जाते।"

---

‘‘သဒေဝကေ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထု ဒသော ဝသဝတ္တီ. တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ’’.

"भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासह असलेल्या या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असलेल्या या प्रजेमध्ये तथागत हे सर्वांना जिंकणारे (अभिभू), कोणाकडूनही न जिंकले जाणारे (अनभिभूत), सर्व काही पाहणारे (द्रष्टा) आणि वश करणारे (वशवर्ती) आहेत। म्हणूनच त्यांना 'तथागत' म्हटले जाते।"

---

‘‘သဗ္ဗံ လောကံ အဘိညာယ, သဗ္ဗံ လောကေ ယထာတထံ;

သဗ္ဗံ လောကံ ဝိသံယုတ္တော, သဗ္ဗလောကေ အနူပယော.

"सर्व लोकाला उच्च ज्ञानाने जाणून, लोकांमधील सर्व काही जसे आहे तसे ओळखून, ते सर्व लोकांपासून अलिप्त आहेत आणि सर्व लोकात कशाचीही आसक्ती न बाळगणारे आहेत।"

---

‘‘သ ဝေ သဗ္ဗာဘိဘူ ဓီရော, သဗ္ဗဂန္ထပ္ပမောစနော;

ဖုဋ္ဌ’ဿ ပရမာ သန္တိ, နိဗ္ဗာနံ အကုတောဘယံ.

"ते खरोखर सर्वांना जिंकणारे, धीर आणि सर्व ग्रंथींमधून (बंधनांमधून) मुक्त झालेले आहेत। त्यांनी परम शांतीचा, म्हणजेच निर्भय अशा निर्वाणाचा स्पर्श (साक्षात) केला आहे।"

---

‘‘ဧသ ခီဏာသဝေါ ဗုဒ္ဓေါ, အနီဃော ဆိန္နသံသယော;

သဗ္ဗကမ္မက္ခယံ ပတ္တော, ဝိမုတ္တော ဥပဓိသင်္ခယေ.

"हे आसवरहित बुद्ध आहेत, जे दुःखरहित आहेत आणि ज्यांचे सर्व संशय नष्ट झाले आहेत। ते सर्व कर्मांच्या क्षयाप्रत पोहोचले आहेत आणि उपाधींच्या नाशाने (निर्वाणात) मुक्त झाले आहेत।"

---

‘‘ဧသ သော ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါ, ဧသ သီဟော အနုတ္တရော;

သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တယီ.

"हे ते भगवान बुद्ध आहेत, जे अनुत्तर सिंह आहेत; त्यांनी देवलोकासह संपूर्ण जगासाठी श्रेष्ठ धम्मचक्र प्रवर्तित केले।"

---

‘‘ဣတိ ဒေဝါ မနုဿာ စ, ယေ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာ;

သင်္ဂမ္မ တံ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

"अशा प्रकारे, जे देव आणि मनुष्य बुद्धांना शरण गेले आहेत, ते एकत्र येऊन त्या महान आणि भयमुक्त बुद्धांना वंदन करतात:"

---

‘‘ဒန္တော [Pg.333] ဒမယတံ သေဋ္ဌော, သန္တော သမယတံ ဣသိ;

မုတ္တော မောစယတံ အဂ္ဂေါ, တိဏ္ဏော တာရယတံ ဝရော.

"'स्वतः संयमित असून ते संयम राखणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेत; स्वतः शांत असून ते शांत करणाऱ्यांमध्ये ऋषी आहेत; स्वतः मुक्त असून ते मुक्त करणाऱ्यांमध्ये अग्रगण्य आहेत; स्वतः पार गेलेले असून ते पार नेणाऱ्यांमध्ये उत्तम आहेत।'"

---

‘‘ဣတိ ဟေတံ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ တေ ပဋိပုဂ္ဂလော’’တိ. တတိယံ;

"अशा प्रकारे ते त्या महान आणि भयमुक्त बुद्धांना वंदन करतात: 'देवलोकासह या संपूर्ण जगात तुमच्या तोडीचा दुसरा कोणीही नाही।'" (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. ကာဠကာရာမသုတ္တံ

४. "काळकारामसुत्त"

---

၂၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာကေတေ ဝိဟရတိ ကာဠကာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

२४. "एका वेळी भगवान साकेत येथील काळकाराम विहारात विहार करत होते। तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले— 'भिक्खूहो!' 'भदंत!' असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला। भगवान म्हणाले—"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, တမဟံ ဇာနာမိ.

"भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासह असलेल्या या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असलेल्या या प्रजेमध्ये जे काही पाहिले गेले, ऐकले गेले, स्पर्शले गेले (अनुभवले गेले), जाणले गेले, प्राप्त केले गेले, शोधले गेले आणि मनाने चिंतन केले गेले; ते सर्व मी जाणतो।"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, တမဟံ အဗ္ဘညာသိံ. တံ တထာဂတဿ ဝိဒိတံ, တံ တထာဂတော န ဥပဋ္ဌာသိ.

"भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासह असलेल्या या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असलेल्या या प्रजेमध्ये जे काही पाहिले गेले, ऐकले गेले, स्पर्शले गेले (अनुभवले गेले), जाणले गेले, प्राप्त केले गेले, शोधले गेले आणि मनाने चिंतन केले गेले; ते सर्व मी उच्च ज्ञानाने जाणले आहे। ते तथागतांना ज्ञात आहे, परंतु तथागत त्याच्या अधीन होत नाहीत (त्याच्याशी आसक्त होत नाहीत)।"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, တမဟံ န ဇာနာမီတိ ဝဒေယျံ, တံ မမဿ မုသာ.

"भिक्खूहो, देव, मार आणि ब्रह्मासह असलेल्या या लोकात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असलेल्या या प्रजेमध्ये जे काही पाहिले गेले, ऐकले गेले, स्पर्शले गेले (अनुभवले गेले), जाणले गेले, प्राप्त केले गेले, शोधले गेले आणि मनाने चिंतन केले गेले; ते जर मी 'जाणत नाही' असे म्हटले, तर ते माझे असत्य ठरेल।"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… တမဟံ ဇာနာမိ စ န စ ဇာနာမီတိ ဝဒေယျံ, တံပဿ တာဒိသမေဝ.

"भिक्खूहो, ...पे... ते जर मी 'जाणतोही आणि जाणत नाही' असे म्हटले, तर ते देखील तसेच (असत्य) ठरेल।"

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… တမဟံ နေဝ ဇာနာမိ န န ဇာနာမီတိ ဝဒေယျံ, တံ မမဿ ကလိ.

"भिक्खूहो, ...पे... ते जर मी 'जाणतही नाही आणि असे नाही की जाणत नाही' असे म्हटले, तर तो माझा दोष ठरेल।"

---

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဒဋ္ဌာ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဒိဋ္ဌံ န မညတိ, အဒိဋ္ဌံ န မညတိ, ဒဋ္ဌဗ္ဗံ န မညတိ, ဒဋ္ဌာရံ န မညတိ; သုတွာ သောတဗ္ဗံ, သုတံ န [Pg.334] မညတိ, အသုတံ န မညတိ, သောတဗ္ဗံ န မညတိ, သောတာရံ န မညတိ; မုတွာ မောတဗ္ဗံ, မုတံ န မညတိ, အမုတံ န မညတိ, မောတဗ္ဗံ န မညတိ, မောတာရံ န မညတိ; ဝိညတွာ ဝိညာတဗ္ဗံ, ဝိညာတံ န မညတိ, အဝိညာတံ န မညတိ, ဝိညာတဗ္ဗံ န မညတိ, ဝိညာတာရံ န မညတိ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု တာဒီယေဝ တာဒီ. တမှာ စ ပန တာဒိမှာ အညော တာဒီ ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီတိ ဝဒါမီ’’တိ.

“भिक्खूहो, अशा प्रकारे तथागत पाहण्याजोगे ते पाहून, पाहिलेल्या गोष्टीविषयी (तृष्णा, मान आणि दृष्टीने) कल्पना (मन्ञना) करत नाहीत, न पाहिलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, पाहण्याजोग्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, आणि पाहणाऱ्याविषयी (द्रष्ट्याविषयी) कल्पना करत नाहीत. ऐकून, ऐकण्याजोगे ते ऐकून, ऐकलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, न ऐकलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, ऐकण्याजोग्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, आणि ऐकणाऱ्याविषयी कल्पना करत नाहीत. अनुभवून (वास घेऊन, चव घेऊन, स्पर्श करून), अनुभवण्याजोगे ते अनुभवून, अनुभवलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, न अनुभवलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, अनुभवण्याजोग्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, आणि अनुभवणाऱ्याविषयी कल्पना करत नाहीत. जाणून घेऊन, जाणण्याजोगे ते जाणून घेऊन, जाणलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, न जाणलेल्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, जाणण्याजोग्या गोष्टीविषयी कल्पना करत नाहीत, आणि जाणणाऱ्याविषयी कल्पना करत नाहीत. अशा प्रकारे, भिक्खूहो, तथागत हे पाहिलेल्या, ऐकलेल्या, अनुभवलेल्या आणि जाणलेल्या धर्मांमध्ये (विषयांमध्ये) 'तादी' (अविकारी/स्थिर) च आहेत. आणि मी असे सांगतो की, अशा 'तादी' तथागतांपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक उदात्त असा दुसरा कोणताही 'तादी' नाही.”

---

‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံဝ သုတံ မုတံ ဝါ,အဇ္ဈောသိတံ သစ္စမုတံ ပရေသံ;

န တေသု တာဒီ သယသံဝုတေသု,သစ္စံ မုသာ ဝါပိ ပရံ ဒဟေယျ.

“इतरांनी पाहिलेले, ऐकलेले किंवा अनुभवलेले जे काही आहे, ज्याला त्यांनी सत्य मानून घट्ट पकडून ठेवले आहे; स्वतःला संयमित म्हणवून घेणाऱ्या अशा (मिथ्यादृष्टी) लोकांमध्ये 'तादी' (अविकारी पुरुष) त्यांच्यातील कोणत्याही गोष्टीला सत्य किंवा असत्य म्हणून श्रेष्ठ मानून मनात स्थान देत नाही.”

---

‘‘ဧတဉ္စ သလ္လံ ပဋိကစ္စ ဒိသွာ,အဇ္ဈောသိတာ ယတ္ထ ပဇာ ဝိသတ္တာ;

ဇာနာမိ ပဿာမိ တထေဝ ဧတံ,အဇ္ဈောသိတံ နတ္ထိ တထာဂတာန’’န္တိ. စတုတ္ထံ;

“हा (दृष्टीरूपी) शल्य (बाण) आधीच पाहून, ज्यामध्ये ही प्रजा आसक्त झाली आहे आणि अडकली आहे; मी हे अशाच प्रकारे जाणतो आणि पाहतो. तथागतांमध्ये अशी कोणतीही आसक्ती (अभिनिवेश) नसते.” (चौथे सूत्र समाप्त)

---

၅. ဗြဟ္မစရိယသုတ္တံ

५. “ब्रह्मचर्यसुत्त”

---

၂၅. ‘‘နယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ ဇနကုဟနတ္ထံ, န ဇနလပနတ္ထံ, န လာဘသက္ကာရသိလောကာနိသံသတ္ထံ, န ဣတိဝါဒပ္ပမောက္ခာနိသံသတ္ထံ, န ‘ဣတိ မံ ဇနော ဇာနာတူ’တိ. အထ ခေါ ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ သံဝရတ္ထံ ပဟာနတ္ထံ ဝိရာဂတ္ထံ နိရောဓတ္ထ’’န္တိ.

२५. “भिक्खूहो, हे ब्रह्मचर्य लोकांना फसवण्यासाठी (आश्चर्यचकित करण्यासाठी) आचरले जात नाही, लोकांना भुरळ घालण्यासाठी आचरले जात नाही, लाभ, सत्कार आणि कीर्ती मिळवण्यासाठी आचरले जात नाही, वादात विजय मिळवण्यासाठी आचरले जात नाही, किंवा 'लोक मला अशा प्रकारे ओळखोत' या हेतूने आचरले जात नाही. तर भिक्खूहो, हे ब्रह्मचर्य केवळ संयमासाठी, प्रहाणासाठी (त्यागासाठी), विरागासाठी (आसक्ती नष्ट करण्यासाठी) आणि निरोधासाठी (दुःख निरोधासाठी) आचरले जाते.”

---

‘‘သံဝရတ္ထံ ပဟာနတ္ထံ, ဗြဟ္မစရိယံ အနီတိဟံ;

အဒေသယိ သော ဘဂဝါ, နိဗ္ဗာနောဂဓဂါမိနံ;

ဧသ မဂ္ဂေါ မဟန္တေဟိ, အနုယာတော မဟေသိဘိ.

“संयमासाठी आणि प्रहाणासाठी, परंपरेवर आधारित नसलेले (स्वानुभूतीचे) आणि निर्वाणात विलीन होणारे हे ब्रह्मचर्य त्या भगवंतांनी उपदेशिले आहे. हाच तो मार्ग आहे, ज्याचे थोर महर्षींनी अनुसरण केले आहे.”

---

‘‘ယေ စ တံ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ;

ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ, သတ္ထုသာသနကာရိနော’’တိ. ပဉ္စမံ;

“आणि जे लोक बुद्धांनी उपदेशिल्याप्रमाणे या मार्गाचे आचरण करतात, ते शास्त्यांच्या (गुरूंच्या) शासनाचे पालन करणारे असून दुःखाचा अंत करतील.” (पाचवे सूत्र समाप्त)

---

၆. ကုဟသုတ္တံ

६. “कुहसुत्त”

---

၂၆. ‘‘ယေ [Pg.335] တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ, န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ. အပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, န စ တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ, တေ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ. အနပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ. တေ စ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

२६. “भिक्खूहो, जे भिक्खू ढोंगी (फसवणारे), उद्धट, बडबडे (भुरळ घालणारे), कपटी (शिंगासारख्या प्रकट क्लेशांनी युक्त), गर्विष्ठ आणि असंयत (असमाहित) आहेत; ते भिक्खू माझे नव्हेत. भिक्खूहो, ते भिक्खू या धम्म-विनयापासून दूर गेले आहेत, आणि ते या धम्म-विनयात वृद्धी, प्रगती व विशालतेला प्राप्त होत नाहीत. परंतु, भिक्खूहो, जे भिक्खू ढोंग न करणारे, बडबड न करणारे, प्रज्ञावान, नम्र आणि सुसमाहित (शांत चित्त असलेले) आहेत; ते भिक्खू माझे आहेत. ते या धम्म-विनयापासून दूर गेलेले नाहीत. आणि ते या धम्म-विनयात वृद्धी, प्रगती व विशालतेला प्राप्त होतात.”

---

‘‘ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ, ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ;

န တေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ.

“जे ढोंगी, उद्धट, बडबडे, कपटी, गर्विष्ठ आणि असंयत आहेत; ते सम्यक संबुद्धांनी उपदेशिलेल्या धम्मामध्ये प्रगती करू शकत नाहीत.”

---

‘‘နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ, အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ;

တေ ဝေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“परंतु जे ढोंग न करणारे, बडबड न करणारे, प्रज्ञावान, नम्र आणि सुसमाहित आहेत; तेच सम्यक संबुद्धांनी उपदेशिलेल्या धम्मामध्ये निश्चितपणे प्रगती करतात.” (सहावे सूत्र समाप्त)

---

၇. သန္တုဋ္ဌိသုတ္တံ

७. “संतुट्ठिसुत्त”

---

၂၇. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပာနိ စ သုလဘာနိ စ, တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပံသုကူလံ, ဘိက္ခဝေ, စီဝရာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ. ပိဏ္ဍိယာလောပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘောဇနာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ. ရုက္ခမူလံ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ. ပူတိမုတ္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘေသဇ္ဇာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အပ္ပာနိ စ သုလဘာနိ စ, တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနိ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အပ္ပေန စ တုဋ္ဌော ဟောတိ သုလဘေန စ, ဣဒမဿာဟံ အညတရံ သာမညင်္ဂန္တိ ဝဒါမီ’’တိ.

२७. “भिक्खूहो, या चार गोष्टी अत्यंत अल्प मूल्याच्या, सहज मिळणाऱ्या आणि निर्दोष आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूहो, चिवरांमध्ये पांसुकूल (फेकून दिलेले चिंध्यांचे चिवर) हे अल्प मूल्याचे आणि सहज मिळणारे आहे, आणि ते निर्दोष आहे. भिक्खूहो, भोजनामध्ये पिंडियालोप (भिक्षेचे अन्न) हे अल्प मूल्याचे आणि सहज मिळणारे आहे, आणि ते निर्दोष आहे. भिक्खूहो, शयनासनांमध्ये (राहण्याच्या जागेत) वृक्षमूल (झाडाची सावली) हे अल्प मूल्याचे आणि सहज मिळणारे आहे, आणि ते निर्दोष आहे. भिक्खूहो, औषधांमध्ये पूतिमुत्त (गोमूत्र किंवा सडलेले मूत्र) हे अल्प मूल्याचे आणि सहज मिळणारे आहे, आणि ते निर्दोष आहे. भिक्खूहो, या चार गोष्टी अत्यंत अल्प मूल्याच्या, सहज मिळणाऱ्या आणि निर्दोष आहेत. भिक्खूहो, जेव्हा एखादा भिक्खू अशा अल्प मूल्याच्या आणि सहज मिळणाऱ्या गोष्टींनी संतुष्ट असतो, तेव्हा मी त्याला श्रमणत्वाचे (भिक्खू असण्याचे) एक अंग मानतो.”

---

‘‘အနဝဇ္ဇေန တုဋ္ဌဿ, အပ္ပေန သုလဘေန စ;

န သေနာသနမာရဗ္ဘ, စီဝရံ ပါနဘောဇနံ;

ဝိဃာတော ဟောတိ စိတ္တဿ, ဒိသာ နပ္ပဋိဟညတိ.

“जो निर्दोष, अल्प मूल्याच्या आणि सहज मिळणाऱ्या गोष्टींनी संतुष्ट असतो, त्याला शयनासन, चिवर, अन्न आणि पेय यांमुळे मनात कोणताही त्रास (खिन्नता) होत नाही, आणि कोणत्याही दिशेला जाताना त्याला अडथळा येत नाही.”

---

‘‘ယေ စဿ ဓမ္မာ အက္ခာတာ, သာမညဿာနုလောမိကာ;

အဓိဂ္ဂဟိတာ တုဋ္ဌဿ, အပ္ပမတ္တဿ သိက္ခတော’’တိ. သတ္တမံ;

“आणि श्रमणत्वाला अनुकूल असणारे जे धम्म भगवंतांनी उपदेशिले आहेत, ते सर्व धम्म संतुष्ट, अप्रमत्त आणि साधना करणाऱ्या भिक्खूद्वारे आत्मसात केले जातात.” (सातवे सूत्र समाप्त)

---

၈. အရိယဝံသသုတ္တံ

८. “अरियवंससुत्त”

---

၂၈. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.336], ဘိက္ခဝေ, အရိယဝံသာ အဂ္ဂညာ ရတ္တညာ ဝံသညာ ပေါရာဏာ အသံကိဏ္ဏာ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ စီဝရဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ, အလဒ္ဓါ စ စီဝရံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ စီဝရံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောသန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, နော ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော.

२८. “भिक्खूहो, हे चार आर्यवंश (परंपरा) आहेत, जे श्रेष्ठ मानले गेले आहेत, दीर्घकाळापासून चालत आलेले आहेत, प्राचीन आहेत, शुद्ध आहेत आणि कधीही दूषित न झालेले आहेत; जे आता दूषित केले जात नाहीत आणि भविष्यातही दूषित केले जाणार नाहीत, आणि ज्यांची प्रज्ञावान श्रमण व ब्राह्मणांनी कधीही निंदा केलेली नाही. कोणते चार? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू जशा प्रकारच्या चिवराने संतुष्ट असतो, आणि अशा चिवराच्या संतोषाची प्रशंसा करतो. चिवरासाठी तो अयोग्य आणि अयोग्य मार्गाने शोध (अनेषणा) करत नाही. चिवर न मिळाल्यास तो व्याकुळ होत नाही, आणि चिवर मिळाल्यास तो त्यात आसक्त न होता, मोहित न होता, गुंतून न पडता, त्यातील दोष पाहून आणि त्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग जाणून त्याचा उपयोग करतो. तसेच, त्या चिवराच्या संतोषाने तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. जो भिक्खू या संतोषात कुशल, आळस न करणारा, जागरूक (संप्रजन्ययुक्त) आणि स्मृतिमान असतो; भिक्खूहो, अशा भिक्खूला प्राचीन, श्रेष्ठ अशा आर्यवंशात स्थित असलेला भिक्खू म्हटले जाते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ ပိဏ္ဍပါတဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ, အလဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောသန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, နော ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, भिक्खू जशा प्रकारच्या पिंडपाताने (भिक्षेच्या अन्नाने) संतुष्ट असतो, आणि अशा पिंडपाताच्या संतोषाची प्रशंसा करतो. पिंडपातासाठी तो अयोग्य आणि अयोग्य मार्गाने शोध (अनेषणा) करत नाही. पिंडपात न मिळाल्यास तो व्याकुळ होत नाही, आणि पिंडपात मिळाल्यास तो त्यात आसक्त न होता, मोहित न होता, गुंतून न पडता, त्यातील दोष पाहून आणि त्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग जाणून त्याचे सेवन करतो. तसेच, त्या पिंडपाताच्या संतोषाने तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. जो भिक्खू या संतोषात कुशल, आळस न करणारा, जागरूक (संप्रजन्ययुक्त) आणि स्मृतिमान असतो; भिक्खूहो, अशा भिक्खूला प्राचीन, श्रेष्ठ अशा आर्यवंशात स्थित असलेला भिक्खू म्हटले जाते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ သေနာသနဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ, အလဒ္ဓါ စ သေနာသနံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ သေနာသနံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောသန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, နော ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော.

पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो! भिक्षू कोणत्याही मिळेल त्या शय्या-आसनाने संतुष्ट असतो, आणि कोणत्याही शय्या-आसनाच्या संतुष्टीची प्रशंसा करणारा असतो. शय्या-आसनाच्या कारणाने तो अयोग्य व अयोग्य मार्गाने उपजीविका (अनेषणा) करत नाही. शय्या-आसन न मिळाल्यास तो व्याकुळ होत नाही, आणि मिळाल्यास आसक्ती न बाळगता, मोहित न होता, लिप्त न होता, त्यातील दोष पाहणारा आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान ठेवून त्याचा उपभोग घेतो. आणि त्या कोणत्याही शय्या-आसनाच्या संतुष्टीमुळे तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. जो कोणी यामध्ये कुशल, आळस नसलेला, सजग आणि स्मृतिमान असतो; भिक्षूंनो! हा भिक्षू प्राचीन, श्रेष्ठ अशा अरिया वंशात (आर्यवंशात) स्थित असलेला भिक्षू म्हटला जातो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘာဝနာရာမော ဟောတိ ဘာဝနာရတော, ပဟာနာရာမော ဟောတိ ပဟာနရတော; တာယ စ ပန ဘာဝနာရာမတာယ ဘာဝနာရတိယာ [Pg.337] ပဟာနာရာမတာယ ပဟာနရတိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, နော ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အရိယဝံသာ အဂ္ဂညာ ရတ္တညာ ဝံသညာ ပေါရာဏာ အသံကိဏ္ဏာ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो! भिक्षू हा भावनेमध्ये (चित्तभावनेच्या विकासात) रमणारा, भावनेमध्ये लीन असणारा असतो; आणि त्यागात रमणारा, त्यागात लीन असणारा असतो. त्या भावनेतील रममाणतेमुळे व त्यागातील रममाणतेमुळे तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. जो कोणी यामध्ये कुशल, आळस नसलेला, सजग आणि स्मृतिमान असतो; भिक्षूंनो! हा भिक्षू प्राचीन, श्रेष्ठ अशा अरिया वंशात स्थित असलेला भिक्षू म्हटला जातो. भिक्षूंनो! हे चार अरिया वंश श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहेत; जे सध्याही नाकारले जात नाहीत आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाहीत, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्यांची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘ဣမေဟိ စ ပန, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အရိယဝံသေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ပုရတ္ထိမာယ စေပိ ဒိသာယ ဝိဟရတိ သွေဝ အရတိံ သဟတိ, န တံ အရတိ သဟတိ; ပစ္ဆိမာယ စေပိ ဒိသာယ ဝိဟရတိ သွေဝ အရတိံ သဟတိ, န တံ အရတိ သဟတိ; ဥတ္တရာယ စေပိ ဒိသာယ ဝိဟရတိ သွေဝ အရတိံ သဟတိ, န တံ အရတိ သဟတိ; ဒက္ခိဏာယ စေပိ ဒိသာယ ဝိဟရတိ သွေဝ အရတိံ သဟတိ, န တံ အရတိ သဟတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အရတိရတိသဟော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓီရော’’တိ.

भिक्षूंनो! या चार अरिया वंशांनी युक्त असलेला भिक्षू जर पूर्व दिशेला राहत असला, तरी तोच अरतीवर (उदासीनतेवर) विजय मिळवतो, अरती त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नाही. जर तो पश्चिम दिशेला राहत असला, तरी तोच अरतीवर विजय मिळवतो, अरती त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नाही. जर तो उत्तर दिशेला राहत असला, तरी तोच अरतीवर विजय मिळवतो, अरती त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नाही. जर तो दक्षिण दिशेला राहत असला, तरी तोच अरतीवर विजय मिळवतो, अरती त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नाही. याचे कारण काय? भिक्षूंनो! कारण धीर पुरुष (धैर्यवान भिक्षू) हा अरती (उदासीनता) आणि रती (आसक्ती) या दोन्हींवर विजय मिळवणारा असतो.

---

‘‘နာရတိ သဟတိ ဓီရံ, နာရတိ ဓီရံ သဟတိ;

ဓီရောဝ အရတိံ သဟတိ, ဓီရော ဟိ အရတိဿဟော.

उदासीनता धैर्यवानाला पराभूत करू शकत नाही, धैर्यवान उदासीनतेने पराभूत होत नाही. धैर्यवानच उदासीनतेवर विजय मिळवतो, कारण धैर्यवान हा उदासीनतेवर विजय मिळवणारा असतो.

---

‘‘သဗ္ဗကမ္မဝိဟာယီနံ, ပနုဏ္ဏံ ကော နိဝါရယေ;

နေက္ခံ ဇမ္ဗောနဒဿေဝ, ကော တံ နိန္ဒိတုမရဟတိ;

ဒေဝါပိ နံ ပသံသန္တိ, ဗြဟ္မုနာပိ ပသံသိတော’’တိ. အဋ္ဌမံ;

सर्व कर्मांचा त्याग करणाऱ्या आणि क्लेशांचे उच्चाटन करणाऱ्या अर्हताला कोण रोखू शकेल? जंबूनद सोन्याच्या नाण्याप्रमाणे शुद्ध असलेल्या अशा व्यक्तीची निंदा करण्यास कोण पात्र आहे? देवही त्याची प्रशंसा करतात आणि ब्रह्मदेवाकडूनही तो प्रशंसित आहे.

---

၉. ဓမ္မပဒသုတ္တံ

९. धम्मपदसुत्त

---

၂၉. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒါနိ အဂ္ဂညာနိ ရတ္တညာနိ ဝံသညာနိ ပေါရာဏာနိ အသံကိဏ္ဏာနိ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာနိ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာနိ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အနဘိဇ္ဈာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

२९. भिक्षूंनो! ही चार धम्मपदे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहेत; जे सध्याही नाकारले जात नाहीत आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाहीत, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्यांची निंदा केली जात नाही. ती चार कोणती? भिक्षूंनो! अनभिध्या (लोभ नसणे) हे एक धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘အဗျာပါဒေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

भिक्षूंनो! अव्यापाद (द्वेष नसणे) हे एक धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘သမ္မာသတိ[Pg.338], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

भिक्षूंनो! सम्मासती (सम्यक स्मृती) हे एक धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘သမ္မာသမာဓိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ အဂ္ဂညာနိ ရတ္တညာနိ ဝံသညာနိ ပေါရာဏာနိ အသံကိဏ္ဏာနိ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာနိ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာနိ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

भिक्षूंनो! सम्मासमाधी (सम्यक समाधी) हे एक धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही. भिक्षूंनो! हीच ती चार धम्मपदे आहेत, जी श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेली आहेत; जी सध्याही नाकारली जात नाहीत आणि भविष्यातही नाकारली जाणार नाहीत, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्यांची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘အနဘိဇ္ဈာလု ဝိဟရေယျ, အဗျာပန္နေန စေတသာ;

သတော ဧကဂ္ဂစိတ္တဿ, အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတော’’တိ. နဝမံ;

मनुष्याने लोभरहित होऊन आणि द्वेषरहित चित्ताने राहावे. त्याने स्मृतिमान, एकाग्रचित्त आणि अंतःकरणात चांगल्या प्रकारे समाधीस्थ असावे.

---

၁၀. ပရိဗ္ဗာဇကသုတ္တံ

१०. परिव्राजकसुत्त

---

၃၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သိပ္ပိနိကာတီရေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ အန္နဘာရော ဝရဓရော သကုလုဒါယီ စ ပရိဗ္ဗာဇကော အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန သိပ္ပိနိကာတီရံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ –

३०. एकदा भगवान राजगृह येथे गृध्रकूट पर्वतावर विहार करत होते. त्या वेळी अनेक प्रसिद्ध आणि नामांकित परिव्राजक सिप्पिनिका नदीच्या काठावरील परिव्राजकांच्या आरामात राहत होते, जसे की अन्नभार, वरधर, सकुलुदायी परिव्राजक आणि इतर अनेक प्रसिद्ध परिव्राजक. त्यानंतर, संध्याकाळच्या वेळी भगवान एकांतातून उठून सिप्पिनिका नदीच्या काठावरील परिव्राजकांच्या आरामाकडे गेले. तेथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यानंतर भगवंतांनी त्या परिव्राजकांना असे म्हटले –

---

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဓမ္မပဒါနိ အဂ္ဂညာနိ ရတ္တညာနိ ဝံသညာနိ ပေါရာဏာနိ အသံကိဏ္ဏာနိ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာနိ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာနိ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အနဘိဇ္ဈာ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. အဗျာပါဒေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဓမ္မပဒံ…ပေ… သမ္မာသတိ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဓမ္မပဒံ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဓမ္မပဒံ အဂ္ဂညံ ရတ္တညံ ဝံသညံ [Pg.339] ပေါရာဏံ အသံကိဏ္ဏံ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗံ, န သံကီယတိ န သံကီယိဿတိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌံ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ အဂ္ဂညာနိ ရတ္တညာနိ ဝံသညာနိ ပေါရာဏာနိ အသံကိဏ္ဏာနိ အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာနိ, န သံကီယန္တိ န သံကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာနိ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

परिव्राजकांनो! ही चार धम्मपदे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहेत; जे सध्याही नाकारले जात नाहीत आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाहीत, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्यांची निंदा केली जात नाही. ती चार कोणती? परिव्राजकांनो! अनभिध्या (लोभ नसणे) हे एक धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही. अव्यापाद (द्वेष नसणे) हे धम्मपद... तसेच... सम्मासती (सम्यक स्मृती) हे धम्मपद... तसेच... सम्मासमाधी (सम्यक समाधी) हे धम्मपद आहे, जे श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आहे; जे सध्याही नाकारले जात नाही आणि भविष्यातही नाकारले जाणार नाही, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्याची निंदा केली जात नाही. परिव्राजकांनो! हीच ती चार धम्मपदे आहेत, जी श्रेष्ठ, दीर्घकालीन, पारंपारिक, प्राचीन, अमिश्रित आणि पूर्वी कधीही संकरित न झालेली आहेत; जी सध्याही नाकारली जात नाहीत आणि भविष्यातही नाकारली जाणार नाहीत, आणि सुज्ञ श्रमण व ब्राह्मणांद्वारे ज्यांची निंदा केली जात नाही.

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ အနဘိဇ္ဈံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ အဘိဇ္ဈာလုံ ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, တမဟံ တတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧတု ဝဒတု ဗျာဟရတု ပဿာမိဿာနုဘာဝ’န္တိ. သော ဝတ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, အနဘိဇ္ဈံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ အဘိဇ္ဈာလုံ ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे परिव्राजकांनो, जर कोणी असे म्हणेल की—‘मी या अनभिध्या (लोभ नसणे) रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, लोभी आणि कामभोगांमध्ये तीव्र आसक्ती असलेल्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करीन,’ तर मी त्याला असे म्हणेन—‘त्याला येऊ द्या, बोलू द्या, व्यक्त होऊ द्या, मी त्याचे सामर्थ्य पाहीन!’ हे परिव्राजकांनो, त्याने अनभिध्या रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, लोभी आणि कामभोगांमध्ये तीव्र आसक्ती असलेल्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करावे, हे अशक्य आहे.”

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ အဗျာပါဒံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ ဗျာပန္နစိတ္တံ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, တမဟံ တတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧတု ဝဒတု ဗျာဟရတု ပဿာမိဿာနုဘာဝ’န္တိ. သော ဝတ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, အဗျာပါဒံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ ဗျာပန္နစိတ္တံ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे परिव्राजकांनो, जर कोणी असे म्हणेल की—‘मी या अव्यापाद (द्वेष नसणे) रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, द्वेषयुक्त चित्त आणि दुष्ट संकल्पांच्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करीन,’ तर मी त्याला असे म्हणेन—‘त्याला येऊ द्या, बोलू द्या, व्यक्त होऊ द्या, मी त्याचे सामर्थ्य पाहीन!’ हे परिव्राजकांनो, त्याने अव्यापाद रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, द्वेषयुक्त चित्त आणि दुष्ट संकल्पांच्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करावे, हे अशक्य आहे.”

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ သမ္မာသတိံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ မုဋ္ဌဿတိံ အသမ္ပဇာနံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, တမဟံ တတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧတု ဝဒတု ဗျာဟရတု ပဿာမိဿာနုဘာဝ’န္တိ. သော ဝတ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, သမ္မာသတိံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ မုဋ္ဌဿတိံ အသမ္ပဇာနံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे परिव्राजकांनो, जर कोणी असे म्हणेल की—‘मी या सम्यक स्मृती (सम्मासति) रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, स्मृतिभ्रष्ट आणि संप्रजन्य नसलेल्या (असावध) व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करीन,’ तर मी त्याला असे म्हणेन—‘त्याला येऊ द्या, बोलू द्या, व्यक्त होऊ द्या, मी त्याचे सामर्थ्य पाहीन!’ हे परिव्राजकांनो, त्याने सम्यक स्मृती रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, स्मृतिभ्रष्ट आणि संप्रजन्य नसलेल्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करावे, हे अशक्य आहे.”

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ သမ္မာသမာဓိံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ အသမာဟိတံ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, တမဟံ တတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧတု ဝဒတု ဗျာဟရတု ပဿာမိဿာနုဘာဝ’န္တိ. သော ဝတ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, သမ္မာသမာဓိံ ဓမ္မပဒံ ပစ္စက္ခာယ အသမာဟိတံ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပညာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे परिव्राजकांनो, जर कोणी असे म्हणेल की—‘मी या सम्यक समाधी (सम्मासमाधि) रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, असमाहित (एकाग्र नसलेल्या) आणि विचलित चित्त असलेल्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करीन,’ तर मी त्याला असे म्हणेन—‘त्याला येऊ द्या, बोलू द्या, व्यक्त होऊ द्या, मी त्याचे सामर्थ्य पाहीन!’ हे परिव्राजकांनो, त्याने सम्यक समाधी रूपी धम्मपदाचा त्याग करून, असमाहित आणि विचलित चित्त असलेल्या व्यक्तीला श्रमण किंवा ब्राह्मण म्हणून घोषित करावे, हे अशक्य आहे.”

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ, တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ စတ္တာရော သဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုပါတာ ဂါရယှာ [Pg.340] ဌာနာ အာဂစ္ဆန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? အနဘိဇ္ဈံ စေ ဘဝံ ဓမ္မပဒံ ဂရဟတိ ပဋိက္ကောသတိ, ယေ စ ဟိ အဘိဇ္ဈာလူ ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂါ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ တေ ဘောတော ပါသံသာ. အဗျာပါဒံ စေ ဘဝံ ဓမ္မပဒံ ဂရဟတိ ပဋိက္ကောသတိ, ယေ စ ဟိ ဗျာပန္နစိတ္တာ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပာ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ တေ ဘောတော ပါသံသာ. သမ္မာသတိံ စေ ဘဝံ ဓမ္မပဒံ ဂရဟတိ ပဋိက္ကောသတိ, ယေ စ ဟိ မုဋ္ဌဿတီ အသမ္ပဇာနာ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ တေ ဘောတော ပါသံသာ. သမ္မာသမာဓိံ စေ ဘဝံ ဓမ္မပဒံ ဂရဟတိ ပဋိက္ကောသတိ, ယေ စ ဟိ အသမာဟိတာ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ တေ ဘောတော ပါသံသာ.

“हे परिव्राजकांनो, जो कोणी या चार धम्मपदांना निंदनीय आणि नाकारण्याजोगे मानतो, त्याला याच जन्मात चार तर्कसंगत आक्षेप आणि निंदेला सामोरे जावे लागते. ते चार कोणते? जर आपण अनभिध्या रूपी धम्मपदाची निंदा करता आणि ते नाकारता, तर जे श्रमण-ब्राह्मण लोभी आणि कामभोगांमध्ये तीव्र आसक्ती असलेले आहेत, ते आपल्यासाठी पूजनीय आणि प्रशंसनीय ठरतात. जर आपण अव्यापाद रूपी धम्मपदाची निंदा करता आणि ते नाकारता, तर जे श्रमण-ब्राह्मण द्वेषयुक्त चित्त आणि दुष्ट संकल्पांचे आहेत, ते आपल्यासाठी पूजनीय आणि प्रशंसनीय ठरतात. जर आपण सम्यक स्मृती रूपी धम्मपदाची निंदा करता आणि ते नाकारता, तर जे श्रमण-ब्राह्मण स्मृतिभ्रष्ट आणि संप्रजन्य नसलेले आहेत, ते आपल्यासाठी पूजनीय आणि प्रशंसनीय ठरतात. जर आपण सम्यक समाधी रूपी धम्मपदाची निंदा करता आणि ते नाकारता, तर जे श्रमण-ब्राह्मण असमाहित आणि विचलित चित्त असलेले आहेत, ते आपल्यासाठी पूजनीय आणि प्रशंसनीय ठरतात.”

---

‘‘ယော ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ, တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဣမေ စတ္တာရော သဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုပါတာ ဂါရယှာ ဌာနာ အာဂစ္ဆန္တိ. ယေပိ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အဟေသုံ ဥက္ကလာ ဝဿဘညာ အဟေတုကဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ, တေပိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ န ဂရဟိတဗ္ဗံ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ အမညိံသု. တံ ကိဿ ဟေတု? နိန္ဒာဗျာရောသနဥပါရမ္ဘဘယာ’’တိ.

“हे परिव्राजकांनो, जो कोणी या चार धम्मपदांना निंदनीय आणि नाकारण्याजोगे मानतो, त्याला याच जन्मात हे चार तर्कसंगत आक्षेप आणि निंदेला सामोरे जावे लागते. उक्कला जनपदातील वस्स आणि भञ्ञ हे परिव्राजक, जे अहेतुकवादी (कारणाचा निषेध करणारे), अक्रियवादी (कर्माचा निषेध करणारे) आणि नास्तिकवादी (उच्छेदवादी) होते, त्यांनीसुद्धा या चार धम्मपदांना निंदनीय किंवा नाकारण्याजोगे मानले नाही. त्याचे कारण काय? लोकांकडून होणारी निंदा, अपमान आणि आरोपांच्या भयामुळे.”

---

‘‘အဗျာပန္နော သဒါ သတော, အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတော;

အဘိဇ္ဈာဝိနယေ သိက္ခံ, အပ္ပမတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒသမံ;

“जो द्वेषरहित, सदैव स्मृतिमान, अंतर्यामी सुसमाहित (उत्तम प्रकारे एकाग्र) आहे आणि जो लोभाचा (अभिध्येचा) नाश करण्यासाठी प्रवृत्त आहे, त्यालाच ‘अप्रमत्त’ (जागरूक) म्हटले जाते.” हे दहावे सुत्त समाप्त.

---

ဥရုဝေလဝဂ္ဂေါ တတိယော.

तिसरा उरुवेल वर्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) खालीलप्रमाणे आहे –

---

ဒွေ ဥရုဝေလာ လောကော ကာဠကော, ဗြဟ္မစရိယေန ပဉ္စမံ;

ကုဟံ သန္တုဋ္ဌိ ဝံသော စ, ဓမ္မပဒံ ပရိဗ္ဗာဇကေန စာတိ.

दोन उरुवेल सुत्ते, लोक सुत्त, काळक सुत्त, पाचवे ब्रह्मचर्य सुत्त, कुहक सुत्त, संतुट्ठी सुत्त, वंस सुत्त, धम्मपद सुत्त आणि परिव्राजक सुत्त.

---

၄. စက္ကဝဂ္ဂေါ

४. चक्क वर्ग (चक्र वर्ग)

---

၁. စက္ကသုတ္တံ

१. चक्क सुत्त (चक्र सुत्त)

---

၃၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.341], ဘိက္ခဝေ, စက္ကာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတာနံ ဒေဝမနုဿာနံ စတုစက္ကံ ဝတ္တတိ, ယေဟိ သမန္နာဂတာ ဒေဝမနုဿာ နစိရဿေဝ မဟန္တတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏန္တိ ဘောဂေသု. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပတိရူပဒေသဝါသော, သပ္ပုရိသာဝဿယော, အတ္တသမ္မာပဏိဓိ, ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ စက္ကာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတာနံ ဒေဝမနုဿာနံ စတုစက္ကံ ဝတ္တတိ, ယေဟိ သမန္နာဂတာ ဒေဝမနုဿာ နစိရဿေဝ မဟန္တတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏန္တိ ဘောဂေသူ’’တိ.

३१. “भिक्खूंनो, ही चार चक्रे (अनुकूल परिस्थिती) आहेत. ज्यांनी युक्त असलेल्या देव आणि मनुष्यांचे हे चार चक्र फिरते, आणि ज्यांच्या योगाने देव व मनुष्य लवकरच भोगांमध्ये (संपत्तीमध्ये) मोठेपणा आणि समृद्धी प्राप्त करतात. ती चार कोणती? योग्य देशात (अनुकूल ठिकाणी) निवास करणे, सत्पुरुषांचा आश्रय घेणे, स्वतःला योग्य मार्गावर प्रस्थापित करणे (सम्यक संकल्प) आणि पूर्वजन्मी केलेले पुण्यकर्म. भिक्खूंनो, ही ती चार चक्रे आहेत, ज्यांनी युक्त असलेल्या देव आणि मनुष्यांचे हे चार चक्र फिरते, आणि ज्यांच्या योगाने देव व मनुष्य लवकरच भोगांमध्ये मोठेपणा आणि समृद्धी प्राप्त करतात.”

---

‘‘ပတိရူပေ ဝသေ ဒေသေ, အရိယမိတ္တကရော သိယာ;

သမ္မာပဏိဓိသမ္ပန္နော, ပုဗ္ဗေ ပုညကတော နရော;

ဓညံ ဓနံ ယသော ကိတ္တိ, သုခဉ္စေတံဓိဝတ္တတီ’’တိ. ပဌမံ;

“मनुष्याने योग्य देशात निवास करावा, आर्य पुरुषांना आपले मित्र बनवावे, स्वतःला योग्य मार्गावर प्रस्थापित करावे आणि पूर्वजन्मी पुण्यकर्म केलेले असावे. धान्य, धन, यश, कीर्ती आणि सुख त्याला विपुल प्रमाणात प्राप्त होते.” हे पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. သင်္ဂဟသုတ္တံ

२. संगह सुत्त (संग्रह सुत्त)

---

၃၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဒါနံ, ပေယျဝဇ္ဇံ, အတ္ထစရိယာ, သမာနတ္တတာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနီ’’တိ.

३२. “भिक्खूंनो, ही चार संगहवत्थू (लोकसंग्रहाची किंवा अनुकूल संबंध टिकवून ठेवण्याची साधने) आहेत. ती चार कोणती? दान (देणे), पेय्यवज्ज (प्रिय बोलणे), अत्थचरिया (कल्याणकारी आचरण) आणि समानत्तता (समानतेची वागणूक). भिक्खूंनो, ही ती चार संगहवत्थू आहेत.”

---

‘‘ဒါနဉ္စ ပေယျဝဇ္ဇဉ္စ, အတ္ထစရိယာ စ ယာ ဣဓ;

သမာနတ္တတာ စ ဓမ္မေသု, တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ;

ဧတေ ခေါ သင်္ဂဟာ လောကေ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော.

“दान, प्रिय बोलणे, कल्याणकारी आचरण आणि विविध परिस्थितींमध्ये योग्यतेनुसार समानतेची वागणूक देणे; हे संगह (संग्रह) या जगात चालणाऱ्या रथाच्या कळासारखे (लिंचपिनसारखे) आहेत, जे जगाला एकत्र धरून ठेवतात.”

---

‘‘ဧတေ စ သင်္ဂဟာ နာဿု, န မာတာ ပုတ္တကာရဏာ;

လဘေထ မာနံ ပူဇံ ဝါ, ပိတာ ဝါ ပုတ္တကာရဏာ.

“जर हे संगह (संग्रह साधने) नसतील, तर आईला तिच्या मुलाकडून आदर किंवा पूजा मिळणार नाही, आणि वडिलांनाही त्यांच्या मुलाकडून आदर किंवा पूजा मिळणार नाही.”

---

‘‘ယသ္မာ စ သင်္ဂဟာ ဧတေ, သမဝေက္ခန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

တသ္မာ မဟတ္တံ ပပ္ပောန္တိ, ပါသံသာ စ ဘဝန္တိ တေ’’တိ. ဒုတိယံ;

“परंतु, ज्ञानी लोक या संगह साधनांचे योग्य प्रकारे पालन करतात, म्हणूनच ते मोठेपणा प्राप्त करतात आणि प्रशंसनीय ठरतात.” हे दुसरे सुत्त समाप्त.

---

၃. သီဟသုတ္တံ

३. सीह सुत्त (सिंह सुत्त)

---

၃၃. ‘‘သီဟော[Pg.342], ဘိက္ခဝေ, မိဂရာဇာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမတိ. အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘတိ. ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတိ. သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒတိ. တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမတိ. ယေ ခေါ ပန တေ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ သီဟဿ မိဂရညော နဒတော သဒ္ဒံ သုဏန္တိ, တေ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ. ဗိလံ ဗိလာသယာ ပဝိသန္တိ, ဒကံ ဒကာသယာ ပဝိသန္တိ, ဝနံ ဝနာသယာ ပဝိသန္တိ, အာကာသံ ပက္ခိနော ဘဇန္တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂါ ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓါ, တေပိ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သမ္ပဒါလေတွာ ဘီတာ မုတ္တကရီသံ စဇမာနာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယန္တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ တိရစ္ဆာနဂတာနံ ပါဏာနံ, ဧဝံ မဟေသက္ခော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ.

३३. भिक्खूहो, संध्याकाळच्या वेळी श्वापदांचा राजा सिंह आपल्या गुहेतून बाहेर पडतो. गुहेतून बाहेर पडून तो आपले शरीर ताणतो. शरीर ताणून तो सभोवताली चारही दिशांना पाहतो. सभोवताली चारही दिशांना पाहून तो तीन वेळा सिंहगर्जना करतो. तीन वेळा सिंहगर्जना करून तो शिकारीसाठी निघून जातो. भिक्खूहो, श्वापदांचा राजा सिंह गर्जना करत असताना जे कोणी तिर्यक योनीतील प्राणी त्याचा आवाज ऐकतात, ते बहुतेक करून भय, संवेग आणि थरकाप पावतात. बिळात राहणारे प्राणी बिळात शिरतात, पाण्यात राहणारे पाण्यात शिरतात, वनात राहणारे वनात पळून जातात आणि पक्षी आकाशात उडून जातात. भिक्खूहो, राजाचे जे हत्ती गावे, नगरे आणि राजधानीमध्ये मजबूत चामड्याच्या दोऱ्यांनी व बंधनांनी बांधलेले असतात, तेसुद्धा ती बंधने तोडून व छिन्नविच्छिन्न करून, घाबरून मलमूत्र विसर्जन करत सैरावैरा पळून जातात. भिक्खूहो, तिर्यक योनीतील प्राण्यांमध्ये श्वापदांचा राजा सिंह असा महाप्रतापी, असा महान ऐश्वर्यशाली आणि असा महान प्रभावशाली असतो.

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဣတိ သက္ကာယော, ဣတိ သက္ကာယသမုဒယော, ဣတိ သက္ကာယနိရောဓော, ဣတိ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ ဥစ္စေသု ဝိမာနေသု စိရဋ္ဌိတိကာ, တေပိ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ – ‘အနိစ္စာ ဝတ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ နိစ္စမှာတိ အမညိမှ; အဒ္ဓုဝါ ဝတ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ ဓုဝမှာတိ အမညိမှ; အသဿတာ ဝတ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ သဿတမှာတိ အမညိမှ. မယံ ကိရ, ဘော, အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အသဿတာ သက္ကာယပရိယာပန္နာ’တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သဒေဝကဿ လောကဿ, ဧဝံ မဟေသက္ခော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ.

भिक्खूहो, त्याचप्रमाणे जेव्हा जगात अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवान तथागत उत्पन्न होतात, तेव्हा ते धम्माचा उपदेश करतात – 'हा सक्काय आहे, हा सक्काय-समुदय आहे, हा सक्काय-निरोध आहे, आणि ही सक्काय-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे.' भिक्खूहो, जे देव दीर्घायुषी, रूपवान, अत्यंत सुखी आणि उंच विमानांमध्ये दीर्घकाळ राहणारे आहेत, तेसुद्धा तथागतांचा धम्मोपदेश ऐकून बहुतेक करून भय, संवेग आणि थरकाप पावतात – 'अरेरे! आम्ही अनित्य असूनही स्वतःला नित्य समजत होतो; आम्ही अध्रुव असूनही स्वतःला ध्रुव समजत होतो; आम्ही अशाश्वत असूनही स्वतःला शाश्वत समजत होतो. अरेरे! आम्ही तर अनित्य, अध्रुव, अशाश्वत आणि सक्कायात समाविष्ट असलेले आहोत.' भिक्खूहो, देवांसह या लोकामध्ये तथागत असे महाप्रतापी, असे महान ऐश्वर्यशाली आणि असे महान प्रभावशाली आहेत.

---

‘‘ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယီ;

သဒေဝကဿ လောကဿ, သတ္ထာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

जेव्हा देवांसह संपूर्ण लोकाचे अद्वितीय शास्ता असणारे बुद्ध, स्वतःच्या विशिष्ट ज्ञानाने जाणून धम्मचक्र प्रवर्तित करतात;

---

‘‘သက္ကာယဉ္စ [Pg.343] နိရောဓဉ္စ, သက္ကာယဿ စ သမ္ဘဝံ;

အရိယဉ္စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

तेव्हा ते सक्काय, सक्कायाचा निरोध, सक्कायाची उत्पत्ती आणि दुःखाच्या शमनाकडे नेणारा आर्य अष्टांगिक मार्ग यांचा उपदेश करतात.

---

‘‘ယေပိ ဒီဃာယုကာ ဒေဝါ, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

ဘီတာ သန္တာသမာပါဒုံ, သီဟဿေဝိ’တရေမိဂါ.

तेव्हा दीर्घायुषी, रूपवान आणि कीर्तिमान असणारे देवसुद्धा, सिंहाची गर्जना ऐकून इतर श्वापदांप्रमाणे, भयभीत होऊन थरथर कापतात.

---

‘‘အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ, အနိစ္စာ ကိရ ဘော မယံ;

သုတွာ အရဟတော ဝါကျံ, ဝိပ္ပမုတ္တဿ တာဒိနော’’တိ. တတိယံ;

सर्व बंधनांतून मुक्त झालेल्या आणि तादिगुणांनी युक्त अशा अर्हतांचे वचन ऐकून ते म्हणतात: 'अरेरे! आम्ही सक्कायाचे उल्लंघन करू शकलो नाही, आम्ही खरोखर अनित्य आहोत.' (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တံ

४. अग्गप्पसाद सुत्त

---

၃၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂပ္ပသာဒါ. ကတမေ စတ္တာရော? ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညိနာသညိနော ဝါ, တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ, အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ.

३४. भिक्खूहो, हे चार सर्वश्रेष्ठ श्रद्धास्थान आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, जितके काही पाय नसलेले, दोन पाय केलेले, चार पाय केलेले, अनेक पाय केलेले, रूप केलेले, रूप नसलेले, संज्ञा केलेले, संज्ञा नसलेले किंवा नैवसंज्ञी-नासंज्ञी प्राणी आहेत, त्या सर्वांमध्ये अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत हे सर्वश्रेष्ठ म्हटले जातात. भिक्खूहो, जे बुद्धांवर श्रद्धा ठेवतात, ते सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवतात. आणि सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवणाऱ्यांना सर्वश्रेष्ठ फळ प्राप्त होते.

---

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, အရိယေ အဋ္ဌင်္ဂိကေ မဂ္ဂေ ပသန္နာ, အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ.

भिक्खूहो, जितके काही संस्कृत धम्म आहेत, त्या सर्वांमध्ये आर्य अष्टांगिक मार्ग हा सर्वश्रेष्ठ म्हटला जातो. भिक्खूहो, जे आर्य अष्टांगिक मार्गावर श्रद्धा ठेवतात, ते सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवतात. आणि सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवणाऱ्यांना सर्वश्रेष्ठ फळ प्राप्त होते.

---

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သင်္ခတာ ဝါ အသင်္ခတာ ဝါ, ဝိရာဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ မဒနိမ္မဒနော ပိပါသဝိနယော အာလယသမုဂ္ဃာတော ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိရာဂေ ဓမ္မေ ပသန္နာ, အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ.

भिक्खूहो, जितके काही संस्कृत किंवा असंस्कृत धम्म आहेत, त्या सर्वांमध्ये विराग हा सर्वश्रेष्ठ म्हटला जातो; म्हणजेच मदाचे मर्दन करणारा, तृष्णेचे शमन करणारा, आसक्तीचे समूळ उच्चाटन करणारा, संसारचक्राचा छेद करणारा, तृष्णेचा क्षय करणारा, विराग, निरोध, निब्बान होय. भिक्खूहो, जे विराग धम्मावर श्रद्धा ठेवतात, ते सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवतात. आणि सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवणाऱ्यांना सर्वश्रेष्ठ फळ प्राप्त होते.

---

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သံဃာ ဝါ ဂဏာ ဝါ, တထာဂတသာဝကသံဃော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, သံဃေ ပသန္နာ[Pg.344], အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အဂ္ဂပ္ပသာဒါ’’တိ.

भिक्खूहो, जितके काही संघ किंवा समूह आहेत, त्या सर्वांमध्ये तथागतांचा श्रावकसंघ सर्वश्रेष्ठ म्हटला जातो; म्हणजेच चार पुरुषयुग आणि आठ पुरुषपुद्गल. भगवंतांचा हा श्रावकसंघ आहुनेय, पाहुनेय, दक्खिणेय, अंजलिकरणीय आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र आहे. भिक्खूहो, जे संघावर श्रद्धा ठेवतात, ते सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवतात. आणि सर्वश्रेष्ठ स्थानावर श्रद्धा ठेवणाऱ्यांना सर्वश्रेष्ठ फळ प्राप्त होते. भिक्खूहो, हेच ते four सर्वश्रेष्ठ श्रद्धास्थान आहेत.

---

‘‘အဂ္ဂတော ဝေ ပသန္နာနံ, အဂ္ဂံ ဓမ္မံ ဝိဇာနတံ;

အဂ္ဂေ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာနံ, ဒက္ခိဏေယျေ အနုတ္တရေ.

सर्वश्रेष्ठ धम्माला जाणून, सर्वश्रेष्ठ अशा अनुत्तर आणि दान स्वीकारण्यास योग्य असणाऱ्या बुद्धांवर जे श्रद्धा ठेवतात;

---

‘‘အဂ္ဂေ ဓမ္မေ ပသန္နာနံ, ဝိရာဂူပသမေ သုခေ;

အဂ္ဂေ သံဃေ ပသန္နာနံ, ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ.

विराग आणि शांती देणाऱ्या सुखकारक अशा सर्वश्रेष्ठ धम्मावर जे श्रद्धा ठेवतात; आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र असणाऱ्या सर्वश्रेष्ठ संघावर जे श्रद्धा ठेवतात;

---

‘‘အဂ္ဂသ္မိံ ဒါနံ ဒဒတံ, အဂ္ဂံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ;

အဂ္ဂံ အာယု စ ဝဏ္ဏော စ, ယသော ကိတ္တိ သုခံ ဗလံ.

त्या सर्वश्रेष्ठ स्थानांना दान देणाऱ्यांचे सर्वश्रेष्ठ पुण्य वाढते; तसेच त्यांचे सर्वश्रेष्ठ आयुष्य, वर्ण, यश, कीर्ती, सुख आणि बल वाढते.

---

‘‘အဂ္ဂဿ ဒါတာ မေဓာဝီ, အဂ္ဂဓမ္မသမာဟိတော;

ဒေဝဘူတော မနုဿော ဝါ, အဂ္ဂပ္ပတ္တော ပမောဒတီ’’တိ. စတုတ္ထံ;

सर्वश्रेष्ठ धम्मामध्ये लीन असलेला, सर्वश्रेष्ठ दान देणारा बुद्धिमान मनुष्य, देव असो वा मानव, सर्वश्रेष्ठ पदाला प्राप्त करून आनंदित होतो. (चौथे सुत्त समाप्त)

---

၅. ဝဿကာရသုတ္တံ

५. वस्सकार सुत्त

---

၃၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

३५. एकदा भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा मगध देशाचा महामात्य वस्सकार ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे आला. आल्यानंतर त्याने भगवंतांसोबत कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण आटोपून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला मगध देशाचा महामात्य वस्सकार ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला –

---

‘‘စတူဟိ ခေါ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ မဟာပညံ မဟာပုရိသံ ပညာပေမ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ တဿ တဿေဝ သုတဇာတဿ တဿ တဿေဝ ခေါ ပန ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတိ – ‘အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော, အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’တိ. သတိမာ ခေါ ပန ဟောတိ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ ယာနိ ခေါ ပန တာနိ ဂဟဋ္ဌကာနိ ကိံကရဏီယာနိ, တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော, တတြုပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတုံ. ဣမေဟိ ခေါ မယံ, ဘော ဂေါတမ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ မဟာပညံ မဟာပုရိသံ ပညာပေမ. သစေ မေ, ဘော ဂေါတမ, အနုမောဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော; သစေ [Pg.345] ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ.

“हे गौतम, आम्ही चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला 'महान प्रज्ञावान महापुरुष' असे म्हणतो. कोणते चार? हे गौतम, येथे एखादी व्यक्ती बहुश्रुत असते, त्या त्या ऐकलेल्या विषयाचा आणि त्या त्या भाषणाचा अर्थ ती जाणते—'या भाषणाचा हा अर्थ आहे, त्या भाषणाचा हा अर्थ आहे.' ती स्मृतिमान असते, खूप पूर्वी केलेले काम किंवा खूप पूर्वी बोललेले भाषण ती आठवू शकते, वारंवार स्मरण करू शकते. तसेच, गृहस्थांची जी काही कर्तव्ये व कामे असतात, त्यामध्ये ती कुशल आणि आळस नसलेली असते; त्या कामांच्या योग्य उपायांचा विचार व शोध घेण्याची प्रज्ञा तिच्याकडे असते, ती स्वतः काम करण्यास आणि इतरांना मार्गदर्शन करण्यास समर्थ असते. हे गौतम, या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला आम्ही 'महान प्रज्ञावान महापुरुष' असे म्हणतो. हे गौतम, जर माझे हे म्हणणे संमत करण्याजोगे असेल, तर आपण त्याला संमती द्यावी; आणि जर माझे हे म्हणणे नाकारण्याजोगे असेल, तर आपण त्याचा निषेध करावा.”

---

‘‘နေဝ ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အနုမောဒါမိ န ပဋိက္ကောသာမိ. စတူဟိ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ မဟာပညံ မဟာပုရိသံ ပညာပေမိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇနသုခါယ; ဗဟုဿ ဇနတာ အရိယေ ဉာယေ ပတိဋ္ဌာပိတာ, ယဒိဒံ ကလျာဏဓမ္မတာ ကုသလဓမ္မတာ. သော ယံ ဝိတက္ကံ အာကင်္ခတိ ဝိတက္ကေတုံ တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ယံ ဝိတက္ကံ နာကင်္ခတိ ဝိတက္ကေတုံ န တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ; ယံ သင်္ကပ္ပံ အာကင်္ခတိ သင်္ကပ္ပေတုံ တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, ယံ သင်္ကပ္ပံ နာကင်္ခတိ သင်္ကပ္ပေတုံ န တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ. ဣတိ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဟောတိ ဝိတက္ကပထေ. စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. နေဝ ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အနုမောဒါမိ န ပန ပဋိက္ကောသာမိ. ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ မဟာပညံ မဟာပုရိသံ ပညာပေမီ’’တိ.

“ब्राह्मणा, मी तुझ्या या विधानाचा स्वीकारही करत नाही आणि निषेधही करत नाही. ब्राह्मणा, मी इतर चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला 'महान प्रज्ञावान महापुरुष' असे म्हणतो. कोणते चार? ब्राह्मणा, येथे एखादी व्यक्ती बहुजनांच्या हितासाठी आणि बहुजनांच्या सुखासाठी कार्यरत असते; तिने अनेक लोकांना आर्य मार्गावर प्रस्थापित केलेले असते, म्हणजेच कल्याणकारी धर्मात आणि कुशल धर्मात प्रस्थापित केलेले असते. ती ज्या विचाराचा विचार करू इच्छिते, त्याच विचाराचा विचार करते; ज्या विचाराचा विचार करू इच्छित नाही, त्याचा विचार करत नाही. ती ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छिते, तोच संकल्प करते; ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छित नाही, तो संकल्प करत नाही. अशा प्रकारे ती विचारांच्या मार्गावर चित्ताचे नियंत्रण मिळवलेली असते. ती उच्च चित्ताशी संबंधित असलेल्या आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही ध्यानांना सहजपणे, विनासायास आणि विनात्रास प्राप्त करणारी असते. आसवांच्या क्षयामुळे, ती आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, त्यात प्रविष्ट होऊन विहार करते. ब्राह्मणा, मी तुझ्या विधानाचा स्वीकारही करत नाही आणि निषेधही करत नाही. पण या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला मी 'महान प्रज्ञावान महापुरुष' असे म्हणतो.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန. ဣမေဟိ စ မယံ, ဘော ဂေါတမ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဓာရေမ; ဘဝဉှိ ဂေါတမော ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဗဟုဇနသုခါယ; ဗဟု တေ ဇနတာ အရိယေ ဉာယေ ပတိဋ္ဌာပိတာ, ယဒိဒံ ကလျာဏဓမ္မတာ ကုသလဓမ္မတာ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော ယံ ဝိတက္ကံ အာကင်္ခတိ ဝိတက္ကေတုံ တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ယံ ဝိတက္ကံ နာကင်္ခတိ ဝိတက္ကေတုံ န တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ယံ သင်္ကပ္ပံ အာကင်္ခတိ သင်္ကပ္ပေတုံ တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, ယံ သင်္ကပ္ပံ နာကင်္ခတိ သင်္ကပ္ပေတုံ န တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဝိတက္ကပထေ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आपण हे अत्यंत सुभाषित सांगितले आहे. हे गौतम, आम्ही आपल्याला या चार गुणांनी युक्त मानतो. कारण आपण बहुजनांच्या हितासाठी आणि बहुजनांच्या सुखासाठी कार्यरत आहात; आपण अनेक लोकांना आर्य मार्गावर प्रस्थापित केले आहे, म्हणजेच कल्याणकारी धर्मात आणि कुशल धर्मात प्रस्थापित केले आहे. आपण ज्या विचाराचा विचार करू इच्छिता, त्याच विचाराचा विचार करता; ज्या विचाराचा विचार करू इच्छित नाही, त्याचा विचार करत नाही. आपण ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छिता, तोच संकल्प करता; ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छित नाही, तो संकल्प करत नाही. आपण विचारांच्या मार्गावर चित्ताचे नियंत्रण मिळवले आहे. आपण उच्च चित्ताशी संबंधित असलेल्या आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही ध्यानांना सहजपणे, विनासायास आणि विनात्रास प्राप्त करणारे आहात. आपण आसवांच्या क्षयामुळे, आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, त्यात प्रविष्ट होऊन विहार करत आहात.”

---

‘‘အဒ္ဓါ [Pg.346] ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အာသဇ္ဇ ဥပနီယ ဝါစာ ဘာသိတာ. အပိ စ, တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ – ‘အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဗဟုဇနသုခါယ; ဗဟု မေ ဇနတာ အရိယေ ဉာယေ ပတိဋ္ဌာပိတာ, ယဒိဒံ ကလျာဏဓမ္မတာ ကုသလဓမ္မတာ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, ယံ ဝိတက္ကံ အာကင်္ခါမိ ဝိတက္ကေတုံ တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေမိ, ယံ ဝိတက္ကံ နာကင်္ခါမိ ဝိတက္ကေတုံ န တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေမိ, ယံ သင်္ကပ္ပံ အာကင်္ခါမိ သင်္ကပ္ပေတုံ တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေမိ, ယံ သင်္ကပ္ပံ နာကင်္ခါမိ သင်္ကပ္ပေတုံ န တံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေမိ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဝိတက္ကပထေ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’’’တိ.

“नक्कीच, ब्राह्मणा, तू माझ्या गुणांचा उल्लेख करून हे शब्द बोलला आहेस. तरीही, मी तुला याचे उत्तर देईन—'ब्राह्मणा, मी खरोखरच बहुजनांच्या हितासाठी आणि बहुजनांच्या सुखासाठी कार्यरत आहे; मी अनेक लोकांना आर्य मार्गावर प्रस्थापित केले आहे, म्हणजेच कल्याणकारी धर्मात आणि कुशल धर्मात प्रस्थापित केले आहे. ब्राह्मणा, मी ज्या विचाराचा विचार करू इच्छितो, त्याच विचाराचा विचार करतो; ज्या विचाराचा विचार करू इच्छित नाही, त्याचा विचार करत नाही. मी ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छितो, तोच संकल्प करतो; ज्या संकल्पाचा संकल्प करू इच्छित नाही, तो संकल्प करत नाही. ब्राह्मणा, मी विचारांच्या मार्गावर चित्ताचे नियंत्रण मिळवले आहे. ब्राह्मणा, मी उच्च चित्ताशी संबंधित असलेल्या आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही ध्यानांना सहजपणे, विनासायास आणि विनात्रास प्राप्त करणारा आहे. ब्राह्मणा, आसवांच्या क्षयामुळे, मी आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, त्यात प्रविष्ट होऊन विहार करत आहे.'”

---

‘‘ယော ဝေဒိ သဗ္ဗသတ္တာနံ, မစ္စုပါသပ္ပမောစနံ;

ဟိတံ ဒေဝမနုဿာနံ, ဉာယံ ဓမ္မံ ပကာသယိ;

ယံ ဝေ ဒိသွာ စ သုတွာ စ, ပသီဒန္တိ ဗဟူ ဇနာ.

“ज्यांनी सर्व प्राण्यांना मृत्यूच्या पाशातून मुक्त करणारा मार्ग जाणला; देव आणि मनुष्यांच्या हितासाठी आर्य मार्ग व सद्धम्म प्रकाशित केला; ज्यांना पाहून आणि ज्यांचे प्रवचन ऐकून अनेक लोक प्रसन्न होतात;”

---

‘‘မဂ္ဂါမဂ္ဂဿ ကုသလော, ကတကိစ္စော အနာသဝေါ;

ဗုဒ္ဓေါ အန္တိမသာရီရော, ‘‘(မဟာပညော) မဟာပုရိသောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဉ္စမံ;

“जे मार्ग आणि अमार्ग जाणण्यात कुशल आहेत, ज्यांनी आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे, जे आसवरहित आहेत, ज्यांनी अंतिम शरीर धारण केले आहे, अशा त्या बुद्ध भगवंतांनाच 'महान प्रज्ञावान महापुरुष' म्हटले जाते.” (पाचवे सुत्त समाप्त)

---

၆. ဒေါဏသုတ္တံ

६. दोण सुत्त

---

၃၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အန္တရာ စ ဥက္ကဋ္ဌံ အန္တရာ စ သေတဗျံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဒေါဏောပိ သုဒံ ဗြာဟ္မဏော အန္တရာ စ ဥက္ကဋ္ဌံ အန္တရာ စ သေတဗျံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပါဒေသု စက္ကာနိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ; ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! န ဝတိမာနိ မနုဿဘူတဿ ပဒါနိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ!! အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ [Pg.347] ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. အထ ခေါ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပဒါနိ အနုဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ သန္တိန္ဒြိယံ သန္တမာနသံ ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ သံယတိန္ဒြိယံ နာဂံ. ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

३६. एकदा भगवान उक्कठ्ठा आणि सेतव्या या नगरांच्या दरम्यानच्या महामार्गावरून प्रवास करत होते. दोण नावाचा ब्राह्मणही उक्कठ्ठा आणि सेतव्या दरम्यानच्या त्याच महामार्गावरून प्रवास करत होता. तेव्हा दोण ब्राह्मणाने भगवंतांच्या पाऊलखुणांमध्ये हजार आरे असलेले, धाव आणि कणा यांनी युक्त असलेले आणि सर्व प्रकारे परिपूर्ण असलेले चक्र-लक्षण पाहिले. ते पाहून त्याच्या मनात असा विचार आला—'अरे, किती हे आश्चर्य! अरे, किती हे अद्भुत! ही पाऊले नक्कीच एखाद्या सामान्य मानवाची असू शकत नाहीत!' त्यानंतर भगवान महामार्गावरून बाजूला होऊन एका झाडाच्या मुळाशी मांडी घालून, शरीर सरळ ठेवून आणि समोर स्मृती प्रस्थापित करून बसले. तेव्हा दोण ब्राह्मण भगवंतांच्या पाऊलखुणांचा मागोवा घेत घेत पुढे गेला. त्याने एका झाडाच्या मुळाशी बसलेल्या भगवंतांना पाहिले—जे अत्यंत प्रसन्न करणारे, श्रद्धा उत्पन्न करणारे, शांत इंद्रिये व शांत मन असलेले, उत्तम दमन आणि शम प्राप्त केलेले, संयमित, रक्षित, इंद्रियांवर ताबा मिळवलेले आणि एखाद्या श्रेष्ठ हत्तीप्रमाणे भव्य दिसत होते. त्यांना पाहून तो भगवंतांच्या जवळ गेला आणि जवळ जाऊन भगवंतांना असे म्हणाला—

---

‘‘ဒေဝေါ နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဒေဝေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဘဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘ယက္ခော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ယက္ခော ဘဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘မနုဿော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, မနုဿော ဘဝိဿာမီ’’တိ.

“आपण देव होणार का, महाशय?” “ब्राह्मणा, मी देव होणार नाही.” “आपण गंधर्व होणार का, महाशय?” “ब्राह्मणा, मी गंधर्व होणार नाही.” “आपण यक्ष होणार का, महाशय?” “ब्राह्मणा, मी यक्ष होणार नाही.” “आपण मनुष्य होणार का, महाशय?” “ब्राह्मणा, मी मनुष्य होणार नाही.”

---

‘‘‘ဒေဝေါ နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဒေဝေါ ဘဝိဿာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘ဂန္ဓဗ္ဗော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဘဝိဿာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘ယက္ခော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ယက္ခော ဘဝိဿာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘မနုဿော နော ဘဝံ ဘဝိဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, မနုဿော ဘဝိဿာမီ’တိ ဝဒေသိ. အထ ကော စရဟိ ဘဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“‘आपण देव होणार का, महाशय?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात— ‘ब्राह्मणा, मी देव होणार नाही.’ ‘आपण गंधर्व होणार का, महाशय?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात— ‘ब्राह्मणा, मी गंधर्व होणार नाही.’ ‘आपण यक्ष होणार का, महाशय?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात— ‘ब्राह्मणा, मी यक्ष होणार नाही.’ ‘आपण मनुष्य होणार का, महाशय?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात— ‘ब्राह्मणा, मी मनुष्य होणार नाही.’ तर मग, महाशय, आपण कोण होणार?”

---

‘‘ယေသံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အာသဝါနံ အပ္ပဟီနတ္တာ ဒေဝေါ ဘဝေယျံ, တေ မေ အာသဝါ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ယေသံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အာသဝါနံ အပ္ပဟီနတ္တာ ဂန္ဓဗ္ဗော ဘဝေယျံ… ယက္ခော ဘဝေယျံ… မနုဿော ဘဝေယျံ, တေ မေ အာသဝါ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကံ ဝါ ဥဒကေ ဇာတံ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎံ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ တိဋ္ဌတိ အနုပလိတ္တံ ဥဒကေန; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, လောကေ ဇာတော လောကေ သံဝဍ္ဎော လောကံ အဘိဘုယျ ဝိဟရာမိ အနုပလိတ္တော လောကေန. ဗုဒ္ဓေါတိ မံ, ဗြာဟ္မဏ, ဓာရေဟီ’’တိ.

“ब्राह्मणा, ज्या आसवांचे (चित्तमलांचे) प्रहाण न केल्यामुळे मी देव झालो असतो, ते माझे आसव नष्ट झाले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले गेले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले गेले आहेत, समूळ नष्ट केले गेले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे झाले आहेत. ब्राह्मणा, ज्या आसवांचे प्रहाण न केल्यामुळे मी गंधर्व झालो असतो... यक्ष झालो असतो... मनुष्य झालो असतो, ते माझे आसव नष्ट झाले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले गेले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले गेले आहेत, समूळ नष्ट केले गेले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे झाले आहेत. ब्राह्मणा, ज्याप्रमाणे उत्पल (निळे कमळ), पद्म (तांबडे कमळ) किंवा पुंडरीक (पांढरे कमळ) पाण्यात जन्मते, पाण्यात वाढते, पण पाण्यावर येऊन पाण्याने अलिप्त राहते; त्याचप्रमाणे, ब्राह्मणा, मी जगात जन्मलो आहे, जगात वाढलो आहे, परंतु जगाचा पराभव करून जगापासून अलिप्त राहून विहरत आहे. म्हणून, ब्राह्मणा, तू मला ‘बुद्ध’ असेच समज.”

---

‘‘ယေန [Pg.348] ဒေဝူပပတျဿ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဝိဟင်္ဂမော;

ယက္ခတ္တံ ယေန ဂစ္ဆေယျံ, မနုဿတ္တဉ္စ အဗ္ဗဇေ;

တေ မယှံ, အာသဝါ ခီဏာ, ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနဠီကတာ.

“ज्या आसवांमुळे देवलोकात उत्पत्ती झाली असती, किंवा आकाशात विहरणारा गंधर्व झालो असतो; ज्या आसवांमुळे मी यक्षत्व प्राप्त केले असते, किंवा मनुष्यत्वाला प्राप्त झालो असतो; ते माझे सर्व आसव क्षीण झाले आहेत, नष्ट झाले आहेत आणि समूळ उपटून टाकले गेले आहेत.”

---

‘‘ပုဏ္ဍရီကံ ယထာ ဝဂ္ဂု, တောယေန နုပလိပ္ပတိ ;

နုပလိပ္ပာမိ လောကေန, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“ज्याप्रमाणे सुंदर पांढरे कमळ पाण्याने लिप्त होत नाही, त्याचप्रमाणे मी जगाने लिप्त होत नाही; म्हणून, हे ब्राह्मणा, मी बुद्ध आहे.” (सहावे सुत्त समाप्त)

---

၇. အပရိဟာနိယသုတ္တံ

७. अपरिहानीय सुत्त

---

၃၇. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော ပရိဟာနာယ နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ.

३७. “भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला भिक्खू पतनास अपात्र असतो आणि निर्वाणाच्या अगदी जवळ विहरतो. कोणत्या चार धर्मांनी? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू शीलसंपन्न असतो, इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा असतो, भोजनात मात्रा जाणणारा असतो आणि जागृततेत तत्पर असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खू शीलसंपन्न कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू शीलवान असतो; तो पातिमोक्ख-संवराने सुरक्षित राहून विहरतो, सदाचार आणि योग्य गोचराने युक्त असतो, अगदी सूक्ष्म दोषांमध्येही भय पाहणारा असतो आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांमध्ये स्वतःला प्रशिक्षित करतो. अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, भिक्खू शीलसंपन्न होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ; စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य लक्षणांचे ग्रहण करत नाही आणि त्याच्या सूक्ष्म वैशिष्ट्यांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य) हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतील; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियावर संयम मिळवतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्म जाणून तो बाह्य लक्षणांचे ग्रहण करत नाही आणि सूक्ष्म वैशिष्ट्यांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतील; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियावर संयम मिळवतो. अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.349], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ; ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ, အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खू भोजनात मात्रा जाणणारा कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू योग्य प्रकारे विचार करून आहाराचे सेवन करतो— ‘खेळ-मजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, अलंकरणासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याला साहाय्य करण्यासाठी. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा नाश करीन आणि नवीन वेदनेला उत्पन्न होऊ देणार नाही, आणि माझी जीवनयात्रा निर्दोष व सुखकारक होईल.’ अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, भिक्खू भोजनात मात्रा जाणणारा होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ; ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော ပရိဟာနာယ, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खू जागृततेत तत्पर कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू दिवसा चंक्रमण आणि बसून राहण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या (नीवरण) धर्मांपासून आपले चित्त शुद्ध करतो; रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात चंक्रमण आणि बसून राहण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून आपले चित्त शुद्ध करतो; रात्रीच्या मध्यम प्रहरात उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती आणि संप्रजन्य ठेवून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशय्या धारण करतो; रात्रीच्या अंतिम प्रहरात लवकर उठून चंक्रमण आणि बसून राहण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून आपले चित्त शुद्ध करतो. अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, भिक्खू जागृततेत तत्पर होतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला भिक्खू पतनास अपात्र असतो आणि निर्वाणाच्या अगदी जवळ विहरतो.”

---

‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌိတော ဘိက္ခု, ဣန္ဒြိယေသု စ သံဝုတော;

ဘောဇနမှိ စ မတ္တညူ, ဇာဂရိယံ အနုယုဉ္ဇတိ.

“शीलामध्ये प्रतिष्ठित असलेला, इंद्रियांवर संयम ठेवणारा, भोजनात मात्रा जाणणारा भिक्खू जागृततेचा अभ्यास करतो.”

---

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရီ အာတာပီ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတော;

ဘာဝယံ ကုသလံ ဓမ္မံ, ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ.

“अशा प्रकारे विहरणारा, उद्योगी (आतपी), रात्रंदिवस आळस न करता, योगक्खेम (निर्वाण) प्राप्त करण्यासाठी कुशल धर्मांची भावना करतो.”

---

‘‘အပ္ပမာဒရတော ဘိက္ခု, ပမာဒေ ဘယဒဿိ ဝါ ;

အဘဗ္ဗော ပရိဟာနာယ, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ’’တိ. သတ္တမံ;

“अप्रमादात रममाण असणारा आणि प्रमादाला भयाने पाहणारा भिक्खू पतनास अपात्र असतो, तो निर्वाणाच्या अगदी जवळ विहरतो.” (सातवे सुत्त समाप्त)

---

၈. ပတိလီနသုတ္တံ

८. पतिलीन सुत्त

---

၃၈. ‘‘ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘သမဝယသဋ္ဌေသနော ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ပတိလီနော’တိ ဝုစ္စတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ [Pg.350] ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ, သေယျထိဒံ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ; သဗ္ဗာနိ တာနိ နုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ ပနုဏ္ဏာနိ စတ္တာနိ ဝန္တာနိ မုတ္တာနိ ပဟီနာနိ ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ.

३८. “भिक्खूहो, ज्या भिक्खूने वैयक्तिक (दृष्टी) सत्ये दूर केली आहेत, ज्याने शोध घेण्याचा पूर्णपणे त्याग केला आहे, ज्याचे शारीरिक संस्कार शांत झाले आहेत आणि जो एकांतात लीन (मागे सरकलेला) झाला आहे, त्याला ‘पतीलीन’ (मागे सरकलेला) असे म्हटले जाते. आणि भिक्खूहो, भिक्खू कशा प्रकारे वैयक्तिक सत्ये दूर केलेला (पनुण्णपच्चेकसच्च) होतो? भिक्खूहो, या शासनात, विविध श्रमण आणि ब्राह्मणांची जी विविध वैयक्तिक सत्ये (दृष्टी) असतात, जसे की – ‘लोक (विश्व) शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’; ‘लोक सान्त (मर्यादित) आहे’ किंवा ‘लोक अनंतात (अमर्यादित) आहे’; ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही’; ती सर्व वैयक्तिक सत्ये त्या भिक्खूने टाकून दिली आहेत, दूर केली आहेत, त्यागली आहेत, ओकून टाकली आहेत, मुक्त केली आहेत, नष्ट केली आहेत आणि सोडून दिली आहेत. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू वैयक्तिक सत्ये दूर केलेला होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာမေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဘဝေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ.

“आणि भिक्खूहो, भिक्खू कशा प्रकारे शोध घेण्याचा पूर्णपणे त्याग केलेला (समवयसट्ठेसनो) होतो? भिक्खूहो, या शासनात, भिक्खूची काम-इच्छा (काम-शोध) नष्ट झालेली असते, भव-इच्छा (भव-शोध) नष्ट झालेली असते आणि ब्रह्मचर्य-इच्छा (ब्रह्मचर्य-शोध) शांत झालेली असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू शोध घेण्याचा पूर्णपणे त्याग केलेला होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ.

“आणि भिक्खूहो, भिक्खू कशा प्रकारे शांत झालेल्या शारीरिक संस्कारांचा (पस्सद्धकायसंखारो) होतो? भिक्खूहो, या शासनात, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (आनंद) आणि दोमनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा व स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असलेल्या चौथ्या ध्यानात (चतुत्थ झान) प्रवेश करून विहरतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू शांत झालेल्या शारीरिक संस्कारांचा होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပတိလီနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အသ္မိမာနော ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပတိလီနော ဟောတိ. ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘သမဝယသဋ္ဌေသနော ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ပတိလီနော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“आणि भिक्खूहो, भिक्खू कशा प्रकारे एकांतात लीन (पतीलीन) होतो? भिक्खूहो, या शासनात, भिक्खूचा ‘मी आहे’ हा अहंकार (अस्मिमान) नष्ट झालेला असतो, मुळासकट उपटून टाकलेला असतो, ताडाच्या झाडाच्या बुंध्यासारखा (पुन्हा न उगवणारा) केलेला असतो, समूळ नष्ट केलेला असतो आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचा केलेला असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू एकांतात लीन होतो. भिक्खूहो, ज्या भिक्खूने वैयक्तिक सत्ये दूर केली आहेत, ज्याने शोध घेण्याचा पूर्णपणे त्याग केला आहे, ज्याचे शारीरिक संस्कार शांत झाले आहेत आणि जो एकांतात लीन झाला आहे, त्याला ‘पतीलीन’ असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကာမေသနာ ဘဝေသနာ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ သဟ;

ဣတိ သစ္စပရာမာသော, ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ သမုဿယာ.

“काम-शोध, भव-शोध आणि ब्रह्मचर्य-शोध यांसह; ‘हेच सत्य आहे’ असा चुकीचा आग्रह धरणे आणि फुगलेल्या मिथ्या दृष्टींची स्थाने;”

---

‘‘သဗ္ဗရာဂဝိရတ္တဿ, တဏှက္ခယဝိမုတ္တိနော;

ဧသနာ ပဋိနိဿဋ္ဌာ, ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ သမူဟတာ.

“सर्व प्रकारच्या रागापासून अलिप्त झालेल्या, तृष्णेच्या क्षयाने विमुक्त झालेल्या भिक्खूचे सर्व शोध त्यागले गेले आहेत आणि दृष्टींची स्थाने समूळ नष्ट झाली आहेत.”

---

‘‘သ ဝေ သန္တော သတော ဘိက္ခု, ပဿဒ္ဓေါ အပရာဇိတော;

မာနာဘိသမယာ ဗုဒ္ဓေါ, ပတိလီနောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

“तो शांत, स्मृतिमान, शांतचित्त, अपराजित भिक्खू, अहंकाराचा नाश करून सत्य जाणणारा (बुद्ध) असून, त्यालाच ‘पतीलीन’ (एकांतात लीन झालेला) असे म्हटले जाते.” (आठवे सुत्त समाप्त)

---

၉. ဥဇ္ဇယသုတ္တံ

९. उज्जयसुत्त

---

၃၉. အထ [Pg.351] ခေါ ဥဇ္ဇယော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥဇ္ဇယော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝမ္ပိ နော ဂေါတမော ယညံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ယညံ ဝဏ္ဏေမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ယညံ န ဝဏ္ဏေမိ. ယထာရူပေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, အဇေဠကာ ဟညန္တိ, ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ; ဧဝရူပံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သာရမ္ဘံ ယညံ န ဝဏ္ဏေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝရူပဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, သာရမ္ဘံ ယညံ န ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ.

३९. त्यानंतर उज्जय ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उज्जय ब्राह्मणाने भगवंतांना विचारले – “काय आदरणीय गोतम सुद्धा यज्ञाची प्रशंसा करतात?” भगवंतांनी उत्तर दिले, “ब्राह्मणा, मी सर्व यज्ञांची प्रशंसा करत नाही; आणि ब्राह्मणा, मी सर्व यज्ञांची निंदाही करत नाही. ब्राह्मणा, ज्या यज्ञामध्ये गायी मारल्या जातात, शेळ्या-मेंढ्या मारल्या जातात, कोंबड्या आणि डुकरे मारली जातात आणि विविध प्राण्यांचा संहार केला जातो; ब्राह्मणा, अशा हिंसक यज्ञाची मी प्रशंसा करत नाही. त्याचे कारण काय? ब्राह्मणा, कारण अशा हिंसक यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले लोक जात नाहीत.”

---

‘‘ယထာရူပေ စ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေ နေဝ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, န အဇေဠကာ ဟညန္တိ, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, န ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ; ဧဝရူပံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, နိရာရမ္ဘံ ယညံ ဝဏ္ဏေမိ, ယဒိဒံ နိစ္စဒါနံ အနုကုလယညံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝရူပဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, နိရာရမ္ဘံ ယညံ ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ’’တိ.

“परंतु ब्राह्मणा, ज्या यज्ञामध्ये गायी मारल्या जात नाहीत, शेळ्या-मेंढ्या मारल्या जात नाहीत, कोंबड्या आणि डुकरे मारली जात नाहीत आणि विविध प्राण्यांचा संहार केला जात नाही; ब्राह्मणा, अशा अहिंसक यज्ञाची मी प्रशंसा करतो, जसे की नित्यदान आणि कुळाच्या परंपरेनुसार दिला जाणारा यज्ञ (दान). त्याचे कारण काय? ब्राह्मणा, कारण अशा अहिंसक यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले लोक जातात.”

---

‘‘အဿမေဓံ ပုရိသမေဓံ, သမ္မာပါသံ ဝါဇပေယျံ နိရဂ္ဂဠံ;

မဟာယညာ မဟာရမ္ဘာ, န တေ ဟောန္တိ မဟပ္ဖလာ.

“अश्वमेध, पुरुषमेध, सम्मापास, वाजपेय आणि निरग्गल; हे मोठे आणि हिंसक यज्ञ मोठे फळ देणारे ठरत नाहीत.”

---

‘‘အဇေဠကာ စ ဂါဝေါ စ, ဝိဝိဓာ ယတ္ထ ဟညရေ;

န တံ သမ္မဂ္ဂတာ ယညံ, ဥပယန္တိ မဟေသိနော.

“ज्या यज्ञामध्ये शेळ्या, मेंढ्या, गायी आणि विविध प्राण्यांची हत्या केली जाते; अशा यज्ञाच्या ठिकाणी सन्मार्गावर चालणारे महर्षी (अर्हत) जात नाहीत.”

---

‘‘ယေ စ ယညာ နိရာရမ္ဘာ, ယဇန္တိ အနုကုလံ သဒါ;

အဇေဠကာ စ ဂါဝေါ စ, ဝိဝိဓာ နေတ္ထ ဟညရေ ;

တဉ္စ သမ္မဂ္ဂတာ ယညံ, ဥပယန္တိ မဟေသိနော.

“परंतु जे यज्ञ अहिंसक असतात, जेथे नेहमी कुळाच्या परंपरेनुसार दान दिले जाते; जेथे शेळ्या, मेंढ्या, गायी आणि विविध प्राण्यांची हत्या केली जात नाही; अशा यज्ञाच्या ठिकाणी सन्मार्गावर चालणारे महर्षी (अर्हत) जातात.”

---

‘‘ဧတံ [Pg.352] ယဇေထ မေဓာဝီ, ဧသော ယညော မဟပ္ဖလော;

ဧတံ ဟိ ယဇမာနဿ, သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော;

ယညော စ ဝိပုလော ဟောတိ, ပသီဒန္တိ စ ဒေဝတာ’’တိ. နဝမံ;

“बुद्धिमान माणसाने असाच (अहिंसक) यज्ञ करावा, हा यज्ञ मोठे फळ देणारा असतो. असा यज्ञ करणाऱ्याचे कल्याणच होते, अहित होत नाही. हा यज्ञ विशाल असतो आणि देवताही प्रसन्न होतात.” (नवे सुत्त समाप्त)

---

၁၀. ဥဒါယီသုတ္တံ

१०. उदायीसुत्त

---

၄၀. အထ ခေါ ဥဒါယီ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ …ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥဒါယီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝမ္ပိ နော ဂေါတမော ယညံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ယညံ ဝဏ္ဏေမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ယညံ န ဝဏ္ဏေမိ. ယထာရူပေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, အဇေဠကာ ဟညန္တိ, ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ; ဧဝရူပံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သာရမ္ဘံ ယညံ န ဝဏ္ဏေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝရူပဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, သာရမ္ဘံ ယညံ န ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ.

४०. त्यानंतर उदायी ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले आणि संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उदायी ब्राह्मणाने भगवंतांना विचारले – “काय आदरणीय गोतम सुद्धा यज्ञाची प्रशंसा करतात?” भगवंतांनी उत्तर दिले, “ब्राह्मणा, मी सर्व यज्ञांची प्रशंसा करत नाही; आणि ब्राह्मणा, मी सर्व यज्ञांची निंदाही करत नाही. ब्राह्मणा, ज्या यज्ञामध्ये गायी मारल्या जातात, शेळ्या-मेंढ्या मारल्या जातात, कोंबड्या आणि डुकरे मारली जातात आणि विविध प्राण्यांचा संहार केला जातो; ब्राह्मणा, अशा हिंसक यज्ञाची मी प्रशंसा करत नाही. त्याचे कारण काय? ब्राह्मणा, कारण अशा हिंसक यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले लोक जात नाहीत.”

---

‘‘ယထာရူပေ စ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေ နေဝ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, န အဇေဠကာ ဟညန္တိ, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, န ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ; ဧဝရူပံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, နိရာရမ္ဘံ ယညံ ဝဏ္ဏေမိ, ယဒိဒံ နိစ္စဒါနံ အနုကုလယညံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝရူပဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, နိရာရမ္ဘံ ယညံ ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ’’တိ.

“परंतु ब्राह्मणा, ज्या यज्ञामध्ये गायी मारल्या जात नाहीत, शेळ्या-मेंढ्या मारल्या जात नाहीत, कोंबड्या आणि डुकरे मारली जात नाहीत आणि विविध प्राण्यांचा संहार केला जात नाही; ब्राह्मणा, अशा अहिंसक यज्ञाची मी प्रशंसा करतो, जसे की नित्यदान आणि कुळाच्या परंपरेनुसार दिला जाणारा यज्ञ (दान). त्याचे कारण काय? ब्राह्मणा, कारण अशा अहिंसक यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले लोक जातात.”

---

‘‘အဘိသင်္ခတံ နိရာရမ္ဘံ, ယညံ ကာလေန ကပ္ပိယံ;

တာဒိသံ ဥပသံယန္တိ, သညတာ ဗြဟ္မစာရယော.

“योग्य वेळी तयार केलेल्या, अहिंसक आणि कल्पिय (योग्य) अशा यज्ञाच्या ठिकाणी संयमी आणि ब्रह्मचर्य पाळणारे लोक जातात.”

---

‘‘ဝိဝဋစ္ဆဒါ ယေ လောကေ, ဝီတိဝတ္တာ ကုလံ ဂတိံ;

ယညမေတံ ပသံသန္တိ, ဗုဒ္ဓါ ယညဿ ကောဝိဒါ.

“ज्यांनी जगातील (रागादी) आवरणे दूर केली आहेत, जे संसार आणि गती पार करून गेले आहेत, यज्ञाच्या बाबतीत कुशल असलेले ते बुद्ध अशा यज्ञाची प्रशंसा करतात.”

---

‘‘ယညေ ဝါ ယဒိ ဝါ သဒ္ဓေ, ဟဗျံ ကတွာ ယထာရဟံ;

ပသန္နစိတ္တော ယဇတိ, သုခေတ္တေ ဗြဟ္မစာရိသု.

“सामान्य यज्ञात किंवा श्राद्धात (मृतांच्या स्मरणार्थ दिलेल्या दानात), योग्य प्रकारे हव्य (दान) तयार करून, प्रसन्न चित्ताने, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या सुक्षेत्रात (उत्तम दानपात्रात) दान दिले जाते.”

---

‘‘သုဟုတံ [Pg.353] သုယိဋ္ဌံ သုပ္ပတ္တံ, ဒက္ခိဏေယျေသု ယံ ကတံ;

ယညော စ ဝိပုလော ဟောတိ, ပသီဒန္တိ စ ဒေဝတာ.

"दान देण्यास योग्य (दक्षिणेय) व्यक्तींना जे दान दिले जाते, ते सुहुत (उत्तम प्रकारे दिलेले), सुयिट्ठ (उत्तम प्रकारे यजिलेले) आणि सुप्पत्त (योग्य ठिकाणी पोहोचलेले) असते. तो यज्ञ (दानधर्म) विशाल होतो आणि देवगणही प्रसन्न होतात."

---

‘‘ဧဝံ ယဇိတွာ မေဓာဝီ, သဒ္ဓေါ မုတ္တေန စေတသာ;

အဗျာဗဇ္ဈံ သုခံ လောကံ, ပဏ္ဍိတော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒသမံ;

"अशा प्रकारे, मुक्त चित्ताने (उदार मनाने) दान देऊन, श्रद्धावान व बुद्धिमान पंडित दुःखविरहित अशा सुखी लोकामध्ये (स्वर्गात) उत्पन्न होतो." (दहावे सूत्र समाप्त)

---

စက္ကဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा चक्कवग्गो (चक्रवर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) खालीलप्रमाणे आहे –

---

စက္ကော သင်္ဂဟော သီဟော, ပသာဒေါ ဝဿကာရေန ပဉ္စမံ;

ဒေါဏော အပရိဟာနိယော ပတိလီနော, ဥဇ္ဇယော ဥဒါယိနာ တေ ဒသာတိ.

"चक्क (चक्र), संगह (संग्रह), सीह (सिंह), पसाद (प्रसाद), पाचवे वस्सकार, दोण (द्रोण), अपरिहानिय, पटिलीन, उज्जय आणि उदायी – हे दहा (सुत्त) आहेत."

---

၅. ရောဟိတဿဝဂ္ဂေါ

५. रोहितस्सवग्गो (रोहितस्स वर्ग)

---

၁. သမာဓိဘာဝနာသုတ္တံ

१. समाधिभावनासुत्तं (समाधीच्या भावनेचे सूत्र)

---

၄၁. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ. ကတမာ စတဿော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

४१. "भिक्षूंनो, समाधीच्या या चार भावना (विकास) आहेत. कोणत्या चार? भिक्षूंनो, अशी समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता या जन्मात सुखाने राहण्यास (दृष्टधर्मसुखविहारासाठी) कारणीभूत ठरते; भिक्षूंनो, अशी समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता ज्ञान आणि दर्शनाच्या प्राप्तीसाठी कारणीभूत ठरते; भिक्षूंनो, अशी समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता स्मृती आणि संप्रजन्यासाठी (सति-सम्पजञ्ञ) कारणीभूत ठरते; भिक्षूंनो, अशी समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता आसवांच्या (चित्तमळांच्या) क्षयासाठी कारणीभूत ठरते."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ.

"आणि भिक्षूंनो, कोणती समाधीची भावना विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता या जन्मात सुखाने राहण्यास कारणीभूत ठरते? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. भिक्षूंनो, ही ती समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता या जन्मात सुखाने राहण्यास कारणीभूत ठरते."

---

‘‘ကတမာ [Pg.354] စ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာလောကသညံ မနသိ ကရောတိ, ဒိဝါသညံ အဓိဋ္ဌာတိ – ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိံ, ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ. ဣတိ ဝိဝဋေန စေတသာ အပရိယောနဒ္ဓေန သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ.

"आणि भिक्षूंनो, कोणती समाधीची भावना विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता ज्ञान आणि दर्शनाच्या प्राप्तीसाठी कारणीभूत ठरते? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू प्रकाशाच्या संज्ञेचे (आलोकसंज्ञा) मनन करतो, दिवसाच्या संज्ञेचे अधिष्ठान करतो – जसे दिवसा, तसेच रात्री; जसे रात्री, तसेच दिवसा. अशा प्रकारे, उघड्या आणि अनावरित चित्ताने तो प्रकाशमान चित्ताची भावना करतो. भिक्षूंनो, ही ती समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता ज्ञान आणि दर्शनाच्या प्राप्तीसाठी कारणीभूत ठरते."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ; ဝိဒိတာ သညာ…ပေ… ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ.

"आणि भिक्षूंनो, कोणती समाधीची भावना विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता स्मृती आणि संप्रजन्यासाठी (सति-सम्पजञ्ञ) कारणीभूत ठरते? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षूला वेदना कशा उत्पन्न होतात, कशा टिकून राहतात आणि कशा नष्ट होतात, याचे स्पष्ट ज्ञान असते; संज्ञा कशा उत्पन्न होतात... विचार (वितर्क) कसे उत्पन्न होतात, कसे टिकून राहतात आणि कसे नष्ट होतात, याचे स्पष्ट ज्ञान असते. भिक्षूंनो, ही ती समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता स्मृती आणि संप्रजन्यासाठी कारणीभूत ठरते."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော ; ဣတိ ဝေဒနာ, ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော, ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ, ဣတိ သညာယ သမုဒယော, ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ, ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော သမာဓိဘာဝနာ. ဣဒဉ္စ ပန မေတံ, ဘိက္ခဝေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ ပါရာယနေ ပုဏ္ဏကပဉှေ –

"आणि भिक्षूंनो, कोणती समाधीची भावना विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता आसवांच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू पाच उपादानस्कंधांच्या उदय आणि व्ययाचे (उत्पत्ती आणि विनाशाचे) अनुदर्शन करत विहरतो – 'असे रूप आहे, असा रूपाचा उदय आहे, असा रूपाचा अस्त आहे; अशी वेदना आहे, असा वेदनेचा उदय आहे, असा वेदनेचा अस्त आहे; अशी संज्ञा आहे, असा संज्ञेचा उदय आहे, असा संज्ञेचा अस्त आहे; असे संस्कार आहेत, असा संस्कारांचा उदय आहे, असा संस्कारांचा अस्त आहे; असे विज्ञान आहे, असा विज्ञानाचा उदय आहे, असा विज्ञानाचा अस्त आहे.' भिक्षूंनो, ही ती समाधीची भावना आहे, जी विकसित केली असता आणि वारंवार सरावली असता आसवांच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते. भिक्षूंनो, या त्या समाधीच्या चार भावना आहेत. आणि भिक्षूंनो, याच संदर्भाने मी पारायणवग्ग मधील 'पुण्णक-पञ्ह' (पुण्णकाचे प्रश्न) मध्ये म्हटले होते –"

---

‘‘သင်္ခါယ လောကသ္မိံ ပရောပရာနိ,ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ;

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော,အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ. ပဌမံ;

"ज्याने जगातील उच्च आणि नीच गोष्टींचे (स्वतःच्या व इतरांच्या अस्तित्वाचे) प्रज्ञेने आकलन केले आहे, ज्याचे या जगात कुठेही (तृष्णा व दृष्टीमुळे) विचलन होत नाही; जो शांत, क्रोधरूपी धूर नसलेला, दुःखविरहित आणि तृष्णारहित आहे, त्याने जन्म आणि जरेचा पार केला आहे, असे मी म्हणतो." (पहिले सूत्र समाप्त)

---

၂. ပဉှဗျာကရဏသုတ္တံ

२. पञ्हब्याकरणसुत्तं (प्रश्नांच्या उत्तरांचे सूत्र)

---

၄၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.355], ဘိက္ခဝေ, ပဉှဗျာကရဏာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉှော ဧကံသဗျာကရဏီယော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉှော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉှော ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉှော ဌပနီယော. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ပဉှဗျာကရဏာနီ’’တိ.

४२. "भिक्षूंनो, प्रश्नांची उत्तरे देण्याचे हे चार मार्ग आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, असा प्रश्न असतो ज्याचे थेट (एकतर्फी/निश्चित) उत्तर दिले पाहिजे (एकंसव्याकरणीय); भिक्षूंनो, असा प्रश्न असतो ज्याचे विश्लेषण करून उत्तर दिले पाहिजे (विभज्जव्याकरणीय); भिक्षूंनो, असा प्रश्न असतो ज्याचे प्रतिप्रश्न विचारून उत्तर दिले पाहिजे (पटिपुच्छाव्याकरणीय); आणि भिक्षूंनो, असा प्रश्न असतो जो बाजूला ठेवून दिला पाहिजे (ठपनीय). भिक्षूंनो, हे प्रश्नांची उत्तरे देण्याचे चार मार्ग आहेत."

---

‘‘ဧကံသဝစနံ ဧကံ, ဝိဘဇ္ဇဝစနာပရံ;

တတိယံ ပဋိပုစ္ဆေယျ, စတုတ္ထံ ပန ဌာပယေ.

"एक प्रश्न थेट उत्तराचा असतो, दुसरा विश्लेषणात्मक उत्तराचा असतो; तिसऱ्या प्रश्नावर प्रतिप्रश्न केला पाहिजे, तर चौथा प्रश्न बाजूला ठेवला पाहिजे."

---

‘‘ယော စ တေသံ တတ္ထ တတ္ထ, ဇာနာတိ အနုဓမ္မတံ;

စတုပဉှဿ ကုသလော, အာဟု ဘိက္ခုံ တထာဝိဓံ.

"आणि जो भिक्षू त्या त्या ठिकाणी त्या प्रश्नांचे योग्य उत्तर जाणतो, अशा भिक्षूला चारही प्रकारच्या प्रश्नांमध्ये कुशल म्हणतात."

---

‘‘ဒုရာသဒေါ ဒုပ္ပသဟော, ဂမ္ဘီရော ဒုပ္ပဓံသိယော;

အထော အတ္ထေ အနတ္ထေ စ, ဥဘယဿ ဟောတိ ကောဝိဒေါ.

"तो भिक्षू इतरांना पराभूत करण्यास कठीण, अदम्य, गंभीर (सखोल प्रज्ञेचा) आणि अभेद्य असतो; तसेच तो हित आणि अहित या दोन्ही गोष्टींमध्ये निपुण असतो."

---

‘‘အနတ္ထံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, အတ္ထံ ဂဏှာတိ ပဏ္ဍိတော;

အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော, ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ;

"पंडित अहिताचा त्याग करतो आणि हिताचा स्वीकार करतो. हिताची प्राप्ती केल्यामुळे त्या धीर पुरुषाला 'पंडित' म्हटले जाते." (दुसरे सूत्र समाप्त)

---

၃. ပဌမကောဓဂရုသုတ္တံ

३. पठमकोधगरुसुत्तं (पहिले क्रोध-गौरव सूत्र)

---

၄၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ကောဓဂရု န သဒ္ဓမ္မဂရု, မက္ခဂရု န သဒ္ဓမ္မဂရု, လာဘဂရု န သဒ္ဓမ္မဂရု, သက္ကာရဂရု န သဒ္ဓမ္မဂရု. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

४३. "भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? क्रोधाला महत्त्व देणारा (क्रोध-गौरव), सद्धम्माला महत्त्व न देणारा; दुसऱ्याचे गुण खोडून काढण्यास (मक्ख) महत्त्व देणारा, सद्धम्माला महत्त्व न देणारा; लाभाला महत्त्व देणारा, सद्धम्माला महत्त्व न देणारा; आणि आदरातिथ्याला (सत्कार) महत्त्व देणारा, सद्धम्माला महत्त्व न देणारा. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत."

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သဒ္ဓမ္မဂရု န ကောဓဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု န မက္ခဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု န လာဘဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု န သက္ကာရဂရု. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

"भिक्षूंनो, जगात हे (इतर) चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? सद्धम्माला महत्त्व देणारा, क्रोधाला महत्त्व न देणारा; सद्धम्माला महत्त्व देणारा, दुसऱ्याचे गुण खोडून काढण्यास महत्त्व न देणारा; सद्धम्माला महत्त्व देणारा, लाभाला महत्त्व न देणारा; आणि सद्धम्माला महत्त्व देणारा, आदरातिथ्याला महत्त्व न देणारा. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत."

---

‘‘ကောဓမက္ခဂရူ ဘိက္ခူ, လာဘသက္ကာရဂါရဝါ;

န တေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ.

"जे भिक्षू क्रोधाला आणि गुण खोडून काढण्यास महत्त्व देतात, तसेच लाभ आणि आदरातिथ्याला मान देतात, ते सम्यक संबुद्धांनी उपदेशिलेल्या धम्मामध्ये प्रगती करत नाहीत."

---

‘‘ယေ [Pg.356] စ သဒ္ဓမ္မဂရုနော, ဝိဟံသု ဝိဟရန္တိ စ;

တေ ဝေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ’’တိ. တတိယံ;

"परंतु जे सद्धम्माला महत्त्व देतात, जे भूतकाळात तसे राहिले आणि आताही राहत आहेत, ते सम्यक संबुद्धांनी उपदेशिलेल्या धम्मामध्ये नक्कीच प्रगती करतात." (तिसरे सूत्र समाप्त)

---

၄. ဒုတိယကောဓဂရုသုတ္တံ

४. दुतियकोधगरुसुत्तं (दुसरे क्रोध-गौरव सूत्र)

---

၄၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အသဒ္ဓမ္မာ. ကတမေ စတ္တာရော? ကောဓဂရုတာ န သဒ္ဓမ္မဂရုတာ, မက္ခဂရုတာ န သဒ္ဓမ္မဂရုတာ, လာဘဂရုတာ န သဒ္ဓမ္မဂရုတာ, သက္ကာရဂရုတာ န သဒ္ဓမ္မဂရုတာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အသဒ္ဓမ္မာ.

४४. "भिक्षूंनो, हे चार असद्धम्म (अधम्म) आहेत. कोणते चार? क्रोधाला महत्त्व देणे, सद्धम्माला महत्त्व न देणे; दुसऱ्याचे गुण खोडून काढण्यास महत्त्व देणे, सद्धम्माला महत्त्व न देणे; लाभाला महत्त्व देणे, सद्धम्माला महत्त्व न देणे; आणि आदरातिथ्याला महत्त्व देणे, सद्धम्माला महत्त्व न देणे. भिक्षूंनो, हे चार असद्धम्म आहेत."

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓမ္မာ. ကတမေ စတ္တာရော? သဒ္ဓမ္မဂရုတာ န ကောဓဂရုတာ, သဒ္ဓမ္မဂရုတာ န မက္ခဂရုတာ, သဒ္ဓမ္မဂရုတာ န လာဘဂရုတာ, သဒ္ဓမ္မဂရုတာ န သက္ကာရဂရုတာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သဒ္ဓမ္မာ’’တိ.

"भिक्षूंनो, हे चार सद्धम्म आहेत. कोणते चार? सद्धम्माला महत्त्व देणे, क्रोधाला महत्त्व न देणे; सद्धम्माला महत्त्व देणे, दुसऱ्याचे गुण खोडून काढण्यास महत्त्व न देणे; सद्धम्माला महत्त्व देणे, लाभाला महत्त्व न देणे; आणि सद्धम्माला महत्त्व देणे, आदरातिथ्याला महत्त्व न देणे. भिक्षूंनो, हे चार सद्धम्म आहेत."

---

‘‘ကောဓမက္ခဂရု ဘိက္ခု, လာဘသက္ကာရဂါရဝေါ;

သုခေတ္တေ ပူတိဗီဇံဝ, သဒ္ဓမ္မေ န ဝိရူဟတိ.

“जे भिक्खू क्रोध आणि गुणनाश यांना महत्त्व देतात, लाभ आणि आदराला महत्त्व देतात; ते सुपीक शेतात कुजलेल्या बीजाप्रमाणे सद्धम्मामध्ये वृद्धी पावत नाहीत।”

---

‘‘ယေ စ သဒ္ဓမ္မဂရုနော, ဝိဟံသု ဝိဟရန္တိ စ;

တေ ဝေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သ္နေဟာနွယမိဝေါသဓာ’’တိ. စတုတ္ထံ;

“परंतु जे सद्धम्माला महत्त्व देतात, जे भूतकाळात तसे राहिले आणि आताही तसेच राहतात; ते खरोखरच ओलावा मिळालेल्या औषधी वनस्पतींप्रमाणे धम्मामध्ये वृद्धी पावतात।” (चौथे सूत्र समाप्त)

---

၅. ရောဟိတဿသုတ္တံ

५. रोहितस्स सुत्त

---

၄၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ရောဟိတဿော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရောဟိတဿော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

४५. एकदा भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा, रात्र बरीच उलटून गेल्यावर, अत्यंत देदीप्यमान कांती असलेला रोहितस्स नावाचा देवपुत्र संपूर्ण जेतवनाला आपल्या प्रकाशाने उजळून टाकत भगवंताकडे आला. जवळ येऊन त्याने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला रोहितस्स देवपुत्र भगवंतांना म्हणाला –

---

‘‘ယတ္ထ နု ခေါ, ဘန္တေ, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, သက္ကာ နု ခေါ သော, ဘန္တေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တော ဉာတုံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဝါ ပါပုဏိတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န [Pg.357] ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’’တိ.

“भंते, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेणे, पाहणे किंवा तेथे पोहोचणे शक्य आहे काय?” “मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही।”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတမိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’’’တိ.

“आश्चर्यकारक आहे भंते, अद्भुत आहे भंते! भगवंतांनी हे किती सुभाषित सांगितले आहे – ‘मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.’”

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, ရောဟိတဿော နာမ ဣသိ အဟောသိံ ဘောဇပုတ္တော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေါ ဇဝေါ အဟောသိ, သေယျထာပိ နာမ ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟော သိက္ခိတော ကတဟတ္ထော ကတူပါသနော လဟုကေန အသနေန အပ္ပကသိရေန တိရိယံ တာလစ္ဆာယံ အတိပါတေယျ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေါ ပဒဝီတိဟာရော အဟောသိ, သေယျထာပိ နာမ ပုရတ္ထိမာ သမုဒ္ဒါ ပစ္ဆိမော သမုဒ္ဒေါ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေန ဇဝေန သမန္နာဂတဿ ဧဝရူပေန စ ပဒဝီတိဟာရေန ဧဝရူပံ ဣစ္ဆာဂတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာယေဝ ကာလင်္ကတော.

“भंते, भूतकाळात मी भोजपुत्र रोहितस्स नावाचा ऋषी होतो, जो ऋद्धीमान आणि आकाशातून प्रवास करू शकणारा होता. भंते, माझा वेग असा होता की, जणू काही एखाद्या प्रशिक्षित, कुशल आणि अनुभवी धनुर्धाराने मजबूत धनुष्यातून सोडलेला हलका बाण ताडाच्या झाडाच्या सावलीला सहज पार करतो. भंते, माझे पाऊल असे होते की, ते पूर्व समुद्रापासून पश्चिम समुद्रापर्यंत पोहोचू शकत असे. भंते, अशा वेगाने आणि अशा पावलाने युक्त असलेल्या माझ्या मनात अशी इच्छा निर्माण झाली – ‘मी प्रवासाने जगाच्या अंतापर्यंत पोहोचेन.’ भंते, शंभर वर्षांचे आयुष्य असलेला मी, शंभर वर्षे जगलो आणि खाणे, पिणे, चघळणे, चव घेणे, मलमूत्र विसर्जन करणे आणि झोप घेऊन थकवा दूर करणे या व्यतिरिक्त न थांबता शंभर वर्षे प्रवास केला; तरीही जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचताच वाटेतच माझा मृत्यू झाला।”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတမိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’’’တိ.

“आश्चर्यकारक आहे भंते, अद्भुत आहे भंते! भगवंतांनी हे किती सुभाषित सांगितले आहे – ‘मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.’”

---

‘‘‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျ’န္တိ ဝဒါမိ. န စာဟံ, အာဝုသော, အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ. အပိ စာဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံယေဝ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ သသညိမှိ သမနကေ လောကဉ္စ ပညာပေမိ လောကသမုဒယဉ္စ လောကနိရောဓဉ္စ လောကနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒ’’န္တိ.

“मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही. परंतु मित्रा, जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही. उलट, मित्रा, संज्ञा आणि मनाने युक्त असलेल्या या व्याममात्र शरीरातच मी जग, जगाची उत्पत्ती, जगाचा निरोध आणि जगाच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग प्रज्ञापित करतो।”

---

‘‘ဂမနေန [Pg.358] န ပတ္တဗ္ဗော, လောကဿန္တော ကုဒါစနံ;

န စ အပ္ပတွာ လောကန္တံ, ဒုက္ခာ အတ္ထိ ပမောစနံ.

“केवळ प्रवासाने जगाचा अंत कधीही गाठता येत नाही; आणि जगाचा अंत गाठल्याशिवाय दुःखातून मुक्ती मिळत नाही।”

---

‘‘တသ္မာ ဟဝေ လောကဝိဒူ သုမေဓော,လောကန္တဂူ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော;

လောကဿ အန္တံ သမိတာဝိ ဉတွာ,နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စာ’’တိ. ပဉ္စမံ;

“म्हणूनच, खरोखर जो लोकविदू, सुमेध, लोकान्तगू, ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेला आणि शांत झालेला आहे; तो जगाचा अंत जाणून या लोकाची किंवा परलोकाची आकांक्षा करत नाही.” (पाचवे सूत्र समाप्त)

---

၆. ဒုတိယရောဟိတဿသုတ္တံ

६. दुसरे रोहितस्स सुत्त

---

၄၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ ရောဟိတဿော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရောဟိတဿော ဒေဝပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယတ္ထ နု ခေါ, ဘန္တေ, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, သက္ကာ နု ခေါ သော, ဘန္တေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တော ဉာတုံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဝါ ပါပုဏိတုံ ဝါ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဟိတဿံ ဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရောဟိတဿော ဒေဝပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတမိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ’’’.

४६. त्यानंतर ती रात्र उलटून गेल्यावर भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो, आज रात्री, रात्र बरीच उलटून गेल्यावर, अत्यंत देदीप्यमान कांती असलेला रोहितस्स नावाचा देवपुत्र संपूर्ण जेतवनाला आपल्या प्रकाशाने उजळून टाकत माझ्याकडे आला. जवळ येऊन त्याने मला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला रोहितस्स देवपुत्र मला म्हणाला – ‘भंते, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेणे, पाहणे किंवा तेथे पोहोचणे शक्य आहे काय?’ असे विचारल्यावर, भिक्खूंनो, मी रोहितस्स देवपुत्राला म्हणालो – ‘मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.’ असे म्हटल्यावर, भिक्खूंनो, रोहितस्स देवपुत्र मला म्हणाला – ‘आश्चर्यकारक आहे भंते, अद्भुत आहे भंते! भगवंतांनी हे किती सुभाषित सांगितले आहे – मित्रा, जेथे जन्म होत नाही, म्हातारपण येत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनर्जन्म होत नाही, अशा जगाच्या अंताला केवळ प्रवासाने जाणून घेता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.’”

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, ရောဟိတဿော နာမ ဣသိ အဟောသိံ ဘောဇပုတ္တော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေါ ဇဝေါ အဟောသိ, သေယျထာပိ နာမ ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟော သိက္ခိတော ကတဟတ္ထော ကတူပါသနော လဟုကေန အသနေန အပ္ပကသိရေန တိရိယံ တာလစ္ဆာယံ အတိပါတေယျ[Pg.359]. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေါ ပဒဝီတိဟာရော အဟောသိ, သေယျထာပိ နာမ ပုရတ္ထိမာ သမုဒ္ဒါ ပစ္ဆိမော သမုဒ္ဒေါ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝရူပေန ဇဝေန သမန္နာဂတဿ ဧဝရူပေန စ ပဒဝီတိဟာရေန ဧဝရူပံ ဣစ္ဆာဂတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာယေဝ ကာလင်္ကတော.

“‘भंते, भूतकाळात मी भोजपुत्र रोहितस्स नावाचा ऋषी होतो, जो ऋद्धीमान आणि आकाशातून प्रवास करू शकणारा होता. भंते, माझा वेग असा होता की, जणू काही एखाद्या प्रशिक्षित, कुशल आणि अनुभवी धनुर्धाराने मजबूत धनुष्यातून सोडलेला हलका बाण ताडाच्या झाडाच्या सावलीला सहज पार करतो. भंते, माझे पाऊल असे होते की, ते पूर्व समुद्रापासून पश्चिम समुद्रापर्यंत पोहोचू शकत असे. भंते, अशा वेगाने आणि अशा पावलाने युक्त असलेल्या माझ्या मनात अशी इच्छा निर्माण झाली – मी प्रवासाने जगाच्या अंतापर्यंत पोहोचेन. भंते, शंभर वर्षांचे आयुष्य असलेला मी, शंभर वर्षे जगलो आणि खाणे, पिणे, चघळणे, चव घेणे, मलमूत्र विसर्जन करणे आणि झोप घेऊन थकवा दूर करणे या व्यतिरिक्त न थांबता शंभर वर्षे प्रवास केला; तरीही जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचताच वाटेतच माझा मृत्यू झाला.’”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတမိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဟိတဿံ ဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ –

"आश्चर्यकारक आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! भगवंतांनी हे किती सुभाषित सांगितले आहे – 'हे आवुसो, जेथे जन्म होत नाही, जराजर्जर होत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनरुत्पत्ती होत नाही, अशा लोकाच्या अंताला केवळ चालत जाऊन जाणता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.' भिक्खूंनो, असे म्हटले असता, मी रोहितस्स देवपुत्राला असे म्हणालो –"

---

‘‘‘ယတ္ထ ခေါ, အာဝုသော, န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ, တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’တိ. န စာဟံ, အာဝုသော, အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿန္တကိရိယံ ဝဒါမိ. အပိ စာဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံယေဝ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ သသညိမှိ သမနကေ လောကဉ္စ ပညာပေမိ လောကသမုဒယဉ္စ လောကနိရောဓဉ္စ လောကနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒ’’န္တိ.

"‘हे आवुसो, जेथे जन्म होत नाही, जराजर्जर होत नाही, मृत्यू होत नाही, च्युती होत नाही आणि पुनरुत्पत्ती होत नाही, अशा लोकाच्या अंताला केवळ चालत जाऊन जाणता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही.’ आणि हे आवुसो, लोकाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही. परंतु, हे आवुसो, संज्ञा आणि मन असलेल्या याच व्याममात्र शरीरामध्ये मी लोक, लोकाचा उदय, लोकाचा निरोध आणि लोकनिरोधागामी प्रतिपदेची प्रज्ञापना करतो."

---

‘‘ဂမနေန န ပတ္တဗ္ဗော, လောကဿန္တော ကုဒါစနံ;

န စ အပ္ပတွာ လောကန္တံ, ဒုက္ခာ အတ္ထိ ပမောစနံ.

"केवळ चालत जाऊन लोकाच्या अंतापर्यंत कधीही पोहोचता येत नाही; आणि लोकाच्या अंतापर्यंत पोहोचल्याशिवाय दुःखातून मुक्ती देखील मिळत नाही."

---

‘‘တသ္မာ ဟဝေ လောကဝိဒူ သုမေဓော,လောကန္တဂူ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော;

လောကဿ အန္တံ သမိတာဝိ ဉတွာ,နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

"म्हणूनच, खरोखर तो लोकविदू, सुमेध, लोकान्तगू, ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेला आणि शांत झालेला पुरुष लोकाचा अंत जाणून या लोकाची किंवा परलोकाची आकांक्षा धरत नाही."

---

၇. သုဝိဒူရသုတ္တံ

७. "सुविदूर सुत्त"

---

၄၇. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သုဝိဒူရဝိဒူရာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? နဘဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝီ စ; ဣဒံ ပဌမံ သုဝိဒူရဝိဒူရေ. ဩရိမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, တီရံ သမုဒ္ဒဿ ပါရိမဉ္စ; ဣဒံ ဒုတိယံ သုဝိဒူရဝိဒူရေ. ယတော စ, ဘိက္ခဝေ, ဝေရောစနော အဗ္ဘုဒေတိ [Pg.360] ယတ္ထ စ အတ္ထမေတိ ; ဣဒံ တတိယံ သုဝိဒူရဝိဒူရေ. သတဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မော အသတဉ္စ ဓမ္မော; ဣဒံ စတုတ္ထံ သုဝိဒူရဝိဒူရေ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သုဝိဒူရဝိဒူရာနီ’’တိ.

४७. "भिक्खूंनो, या चार गोष्टी एकमेकांपासून अत्यंत दूर आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, आकाश आणि पृथ्वी; ही पहिली अत्यंत दूर असणारी जोडी आहे. भिक्खूंनो, समुद्राचा हा तीर आणि पलीकडचा तीर; ही दुसरी अत्यंत दूर असणारी जोडी आहे. भिक्खूंनो, ज्या दिशेला सूर्य उगवतो आणि ज्या दिशेला मावळतो; ही तिसरी अत्यंत दूर असणारी जोडी आहे. भिक्खूंनो, सत्पुरुषांचा धर्म आणि असत्पुरुषांचा धर्म; ही चौथी अत्यंत दूर असणारी जोडी आहे. भिक्खूंनो, खरोखर या चार गोष्टी एकमेकांपासून अत्यंत दूर आहेत."

---

‘‘နဘဉ္စ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ,ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ;

ယတော စ ဝေရောစနော အဗ္ဘုဒေတိ,ပဘင်္ကရော ယတ္ထ စ အတ္ထမေတိ;

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ,သတဉ္စ ဓမ္မံ အသတဉ္စ ဓမ္မံ.

"आकाश दूर आहे आणि पृथ्वीही दूर आहे, समुद्राचा पलीकडचा काठही दूर आहे असे म्हणतात; ज्या दिशेला प्रकाश निर्माण करणारा सूर्य उगवतो आणि जेथे मावळतो, तेही दूर आहे. परंतु, सत्पुरुषांचा धर्म आणि असत्पुरुषांचा धर्म यांमधील अंतर या सर्वांपेक्षाही अत्यंत दूर आहे असे म्हणतात."

---

‘‘အဗျာယိကော ဟောတိ သတံ သမာဂမော,ယာဝါပိ တိဋ္ဌေယျ တထေဝ ဟောတိ;

ခိပ္ပဉှိ ဝေတိ အသတံ သမာဂမော,တသ္မာ သတံ ဓမ္မော အသဗ္ဘိ အာရကာ’’တိ. သတ္တမံ;

"सत्पुरुषांची संगत ही अविनाशी असते, ती जोपर्यंत टिकते तोपर्यंत तशीच राहते; परंतु असत्पुरुषांची संगत लवकरच नष्ट होते. म्हणूनच, सत्पुरुषांचा धर्म असत्पुरुषांपासून अत्यंत दूर आहे."

---

၈. ဝိသာခသုတ္တံ

८. "विशाख सुत्त"

---

၄၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဝိသာခေါ ပဉ္စာလပုတ္တော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ, ပေါရိယာ ဝါစာယ ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ ပရိယာပန္နာယ အနိဿိတာယ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဥပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

४८. "एकदा भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी आयुष्यमान विशाख पंचालपुत्र उपस्थानशाळेत भिक्खूंना सुसंस्कृत, स्पष्ट, निर्दोष, अर्थ समजवून देणाऱ्या, निर्वाणविषयक आणि अनासक्त अशा वाणीने धम्मचर्चेद्वारे उपदेश करत होते, त्यांना धम्मात प्रवृत्त करत होते, उत्साहित करत होते आणि आनंदित करत होते. त्यानंतर भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे उपस्थानशाळा होती तेथे आले; आणि मांडलेल्या आसनावर बसले. बसल्यानंतर भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले –"

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ ပေါရိယာ ဝါစာယ ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ ပရိယာပန္နာယ အနိဿိတာယာ’’တိ[Pg.361]? ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝိသာခေါ ပဉ္စာလပုတ္တော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ ပေါရိယာ ဝါစာယ ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ ပရိယာပန္နာယ အနိဿိတာယာ’’တိ.

"“भिक्खूंनो, उपस्थानशाळेत कोणता भिक्खू सुसंस्कृत, स्पष्ट, निर्दोष, अर्थ समजवून देणाऱ्या, निर्वाणविषयक आणि अनासक्त अशा वाणीने धम्मचर्चेद्वारे भिक्खूंना उपदेश करत आहे, प्रवृत्त करत आहे, उत्साहित करत आहे आणि आनंदित करत आहे?” “भन्ते, आयुष्यमान विशाख पंचालपुत्र उपस्थानशाळेत भिक्खूंना सुसंस्कृत, स्पष्ट, निर्दोष, अर्थ समजवून देणाऱ्या, निर्वाणविषयक आणि अनासक्त अशा वाणीने धम्मचर्चेद्वारे उपदेश करत आहेत, प्रवृत्त करत आहेत, उत्साहित करत आहेत आणि आनंदित करत आहेत.”"

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဝိသာခံ ပဉ္စာလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဝိသာခ! သာဓု ခေါ တွံ, ဝိသာခ, ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ ပေါရိယာ ဝါစာယ ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ ပရိယာပန္နာယ အနိဿိတာယာတိ.

"त्यानंतर भगवान आयुष्यमान विशाख पंचालपुत्राला म्हणाले – “साधू, साधू, विशाख! विशाख, तू भिक्खूंना सुसंस्कृत, स्पष्ट, निर्दोष, अर्थ समजवून देणाऱ्या, निर्वाणविषयक आणि अनासक्त अशा वाणीने धम्मचर्चेद्वारे उपदेश केलास, प्रवृत्त केलेस, उत्साहित केलेस आणि आनंदित केलेस, हे फार उत्तम आहे।”"

---

‘‘နာဘာသမာနံ ဇာနန္တိ, မိဿံ ဗာလေဟိ ပဏ္ဍိတံ;

ဘာသမာနဉ္စ ဇာနန္တိ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ.

"जोपर्यंत ज्ञानी मनुष्य मूर्खांच्या मध्ये असताना बोलत नाही, तोपर्यंत लोक त्याला ओळखू शकत नाहीत; परंतु जेव्हा तो बोलतो आणि अमृतपदाचा उपदेश करतो, तेव्हा लोक त्याला ओळखतात."

---

‘‘ဘာသယေ ဇောတယေ ဓမ္မံ, ပဂ္ဂဏှေ ဣသိနံ ဓဇံ;

သုဘာသိတဓဇာ ဣသယော, ဓမ္မော ဟိ ဣသိနံ ဓဇော’’တိ. အဋ္ဌမံ;

"त्याने धम्माचे प्रवचन करावे, धम्माला प्रकाशित करावे आणि ऋषींची ध्वजा उंच धरावी. सुभाषित हीच ऋषींची ध्वजा आहे, कारण धम्म हाच ऋषींचा ध्वज आहे."

---

၉. ဝိပလ္လာသသုတ္တံ

९. "विपल्लास सुत्त"

---

၄၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သညာဝိပလ္လာသာ စိတ္တဝိပလ္လာသာ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ. ကတမေ စတ္တာရော? အနိစ္စေ, ဘိက္ခဝေ, နိစ္စန္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; ဒုက္ခေ, ဘိက္ခဝေ, သုခန္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; အနတ္တနိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာတိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; အသုဘေ, ဘိက္ခဝေ, သုဘန္တိ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သညာဝိပလ္လာသာ စိတ္တဝိပလ္လာသာ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ.

४९. "भिक्खूंनो, हे चार संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहेत. कोणते चार? भिक्खूंनो, अनित्य गोष्टीला 'नित्य' मानणे, हा संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहे; भिक्खूंनो, दुःखकारक गोष्टीला 'सुखकारक' मानणे, हा संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहे; भिक्खूंनो, अनात्म गोष्टीला 'आत्म' मानणे, हा संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहे; भिक्खूंनो, अशुचि गोष्टीला 'शुचि' मानणे, हा संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहे. भिक्खूंनो, हेच चार संज्ञा-विपर्यास, चित्त-विपर्यास आणि दृष्टी-विपर्यास आहेत."

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, နသညာဝိပလ္လာသာ နစိတ္တဝိပလ္လာသာ နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ. ကတမေ စတ္တာရော? အနိစ္စေ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စန္တိ နသညာဝိပလ္လာသော နစိတ္တဝိပလ္လာသော နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; ဒုက္ခေ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခန္တိ နသညာဝိပလ္လာသော နစိတ္တဝိပလ္လာသော နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; အနတ္တနိ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာတိ နသညာဝိပလ္လာသော နစိတ္တဝိပလ္လာသော နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော; အသုဘေ, ဘိက္ခဝေ, အသုဘန္တိ နသညာဝိပလ္လာသော နစိတ္တဝိပလ္လာသော နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော[Pg.362]. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော နသညာဝိပလ္လာသာ နစိတ္တဝိပလ္လာသာ နဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသာ’’တိ.

"भिक्खूंनो, हे चार अ-विपर्यास आहेत – संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास. कोणते चार? भिक्खूंनो, अनित्य गोष्टीला 'अनित्य' मानणे, हा संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास आहे; भिक्खूंनो, दुःखकारक गोष्टीला 'दुःखकारक' मानणे, हा संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास आहे; भिक्खूंनो, अनात्म गोष्टीला 'अनात्म' मानणे, हा संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास आहे; भिक्खूंनो, अशुचि गोष्टीला 'अशुचि' मानणे, हा संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास आहे. भिक्खूंनो, हेच चार संज्ञा-अविपर्यास, चित्त-अविपर्यास आणि दृष्टी-अविपर्यास आहेत."

---

‘‘အနိစ္စေ နိစ္စသညိနော, ဒုက္ခေ စ သုခသညိနော;

အနတ္တနိ စ အတ္တာတိ, အသုဘေ သုဘသညိနော;

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတာ သတ္တာ, ခိတ္တစိတ္တာ ဝိသညိနော.

"अनित्य गोष्टींमध्ये नित्यतेची संज्ञा ठेवणारे, दुःखात सुखाची संज्ञा ठेवणारे, अनात्म गोष्टींमध्ये आत्म्याची संज्ञा ठेवणारे आणि अशुचि गोष्टींमध्ये शुचितेची संज्ञा ठेवणारे प्राणी मिथ्यादृष्टीने ग्रस्त, विक्षिप्त चित्त असलेले आणि भ्रष्ट संज्ञा असलेले असतात."

---

‘‘တေ ယောဂယုတ္တာ မာရဿ, အယောဂက္ခေမိနော ဇနာ;

သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သံသာရံ, ဇာတိမရဏဂါမိနော.

"ते लोक माराच्या योगांशी बांधलेले असतात आणि बंधनांपासून मुक्त नसतात. जन्म आणि मृत्यूच्या चक्रात अडकलेले ते प्राणी संसारचक्रात भटकत राहतात."

---

‘‘ယဒါ စ ဗုဒ္ဓါ လောကသ္မိံ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပဘင်္ကရာ;

တေ ဣမံ ဓမ္မံ ပကာသေန္တိ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

"परंतु जेव्हा जगात प्रकाश पसरवणारे बुद्ध उत्पन्न होतात, तेव्हा ते दुःखाच्या शमनाकडे नेणाऱ्या या धम्माचा प्रकाश पसरवतात."

---

‘‘တေသံ သုတွာန သပ္ပညာ, သစိတ္တံ ပစ္စလဒ္ဓါ တေ;

အနိစ္စံ အနိစ္စတော ဒက္ခုံ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခု ဒုက္ခတော.

"त्यांचे ऐकून प्रज्ञावान लोक आपले चित्त पुन्हा प्राप्त करतात. ते अनित्याला अनित्य म्हणून पाहतात आणि दुःखाला दुःख म्हणून पाहतात."

---

‘‘အနတ္တနိ အနတ္တာတိ, အသုဘံ အသုဘတဒ္ဒသုံ;

သမ္မာဒိဋ္ဌိသမာဒါနာ, သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ဥပစ္စဂု’’န္တိ. နဝမံ;

"ते अनात्म गोष्टीला अनात्म म्हणून पाहतात आणि अशुचिला अशुचि म्हणून पाहतात. सम्यक् दृष्टी ग्रहण केल्यामुळे ते सर्व दुःखाच्या पलीकडे जातात."

---

၁၀. ဥပက္ကိလေသသုတ္တံ

१०. "उपकिक्लेस सुत्त"

---

၅၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? အဗ္ဘာ, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

५०. “भिक्षूंनो, चंद्र आणि सूर्याचे हे चार उपक्किलेस (मल/दूषणे) आहेत, ज्या उपक्किलेसांनी दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत. कोणते चार? भिक्षूंनो, ढग (मेघ) हा चंद्र आणि सूर्याचा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘မဟိကာ, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“भिक्षूंनो, धुके (किंवा दव) हा चंद्र आणि सूर्याचा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘ဓူမော ရဇော, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“भिक्षूंनो, धूर आणि धूळ हा चंद्र आणि सूर्याचा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘ရာဟု, ဘိက္ခဝေ, အသုရိန္ဒော စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ. ဣမေ ခေါ[Pg.363], ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ စန္ဒိမသူရိယာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“भिक्षूंनो, असुरेंद्र राहू हा चंद्र आणि सूर्याचा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत. भिक्षूंनो, हेच ते चंद्र आणि सूर्याचे चार उपक्किलेस आहेत, ज्या उपक्किलेसांनी दूषित झालेले चंद्र आणि सूर्य तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရောမေ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သုရံ ပိဝန္တိ မေရယံ, သုရာမေရယပါနာ အပ္ပဋိဝိရတာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, श्रमण आणि ब्राह्मणांचे हे चार उपक्किलेस आहेत, ज्या उपक्किलेसांनी दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत. कोणते चार? भिक्षूंनो, काही श्रमण आणि ब्राह्मण मद्य व सुरा पितात, ते मद्यपानापासून अलिप्त राहत नाहीत. भिक्षूंनो, हा श्रमण आणि ब्राह्मणांचा पहिला उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တိ, မေထုနသ္မာ ဓမ္မာ အပ္ပဋိဝိရတာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“भिक्षूंनो, काही श्रमण आणि ब्राह्मण मैथुन धर्माचे सेवन करतात, ते मैथुन धर्मापासून अलिप्त राहत नाहीत. भिक्षूंनो, हा श्रमण आणि ब्राह्मणांचा दुसरा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တိ, ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ အပ္ပဋိဝိရတာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ.

“भिक्षूंनो, काही श्रमण आणि ब्राह्मण सोने-चांदी स्वीकारतात (त्याचा आनंद घेतात), ते सोने-चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहत नाहीत. भिक्षूंनो, हा श्रमण आणि ब्राह्मणांचा तिसरा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝန္တိ, မိစ္ဆာဇီဝါ အပ္ပဋိဝိရတာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသော, ယေန ဥပက္ကိလေသေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပက္ကိလေသာ, ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တီ’’တိ.

“भिक्षूंनो, काही श्रमण आणि ब्राह्मण मिथ्या आजीविकेने (चुकीच्या मार्गाने) जीवन जगतात, ते मिथ्या आजीविकेपासून अलिप्त राहत नाहीत. भिक्षूंनो, हा श्रमण आणि ब्राह्मणांचा चौथा उपक्किलेस आहे, ज्या उपक्किलेसाने दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत. भिक्षूंनो, हेच ते श्रमण आणि ब्राह्मणांचे चार उपक्किलेस आहेत, ज्या उपक्किलेसांनी दूषित झालेले काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत आणि शोभून दिसत नाहीत.”

---

‘‘ရာဂဒေါသပရိက္ကိဋ္ဌာ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

အဝိဇ္ဇာနိဝုတာ ပေါသာ, ပိယရူပါဘိနန္ဒိနော.

“काही श्रमण आणि ब्राह्मण राग (आसक्ती) आणि द्वेषाने दूषित झालेले असतात; अज्ञानाने (अविज्जेने) झाकलेले ते लोक प्रिय वाटणाऱ्या गोष्टींमध्येच आनंद मानतात.”

---

‘‘သုရံ ပိဝန္တိ မေရယံ, ပဋိသေဝန္တိ မေထုနံ;

ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ, သာဒိယန္တိ အဝိဒ္ဒသူ;

မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝန္တိ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ.

“ते सुरा आणि मद्य पितात, मैथुन धर्माचे सेवन करतात; ते अज्ञानी लोक सोने आणि चांदी स्वीकारतात. काही श्रमण आणि ब्राह्मण मिथ्या आजीविकेने जीवन जगतात.”

---

‘‘ဧတေ [Pg.364] ဥပက္ကိလေသာ ဝုတ္တာ, ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ;

ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

န တပန္တိ န ဘာသန္တိ, အသုဒ္ဓါ သရဇာ မဂါ.

“आदित्यबंधू (सूर्याचे बांधव) असलेल्या बुद्धांनी हे उपक्किलेस सांगितले आहेत; ज्या उपक्किलेसांमुळे काही श्रमण आणि ब्राह्मण तळपत नाहीत, प्रकाशत नाहीत, ते अशुद्ध, धुळीने माखलेले आणि वनातील पशूंसारखे (हरणांसारखे) होतात.”

---

‘‘အန္ဓကာရေန ဩနဒ္ဓါ, တဏှာဒါသာ သနေတ္တိကာ;

ဝဍ္ဎေန္တိ ကဋသိံ ဃောရံ, အာဒိယန္တိ ပုနဗ္ဘဝ’’န္တိ. ဒသမံ;

“अंधकाराने वेढलेले, तृष्णेचे दास झालेले आणि तृष्णेच्या बंधनात अडकलेले ते लोक भयानक स्मशानभूमी वाढवतात (पुन्हा पुन्हा जन्म-मरण प्राप्त करतात) आणि पुनर्जन्म ग्रहण करतात.” (दहावे सुत्त समाप्त)

---

ရောဟိတဿဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

रोहितस्स वर्ग पाचवा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

သမာဓိပဉှာ ဒွေ ကောဓာ, ရောဟိတဿာပရေ ဒုဝေ;

သုဝိဒူရဝိသာခဝိပလ္လာသာ, ဥပက္ကိလေသေန တေ ဒသာတိ.

समाधी, पन्हा (प्रश्न), दोन कोध (क्रोध) सुत्ते, आणखी दोन रोहितस्स सुत्ते, सुविदूर, विशाख, विपल्लास आणि उपक्किलेस - अशी ही दहा सुत्ते आहेत.

---

ပဌမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

पहिले पन्नासक (प्रथम पण्णासक) समाप्त झाले.

---

၂. ဒုတိယပဏ္ဏာသကံ

२. दुसरे पन्नासक (दुतीय पण्णासक)

---

(၆) ၁. ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ

(६) १. पुण्याभिसंद वर्ग

---

၁. ပဌမပုညာဘိသန္ဒသုတ္တံ

१. पहिले पुण्याभिसंद सुत्त

---

၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.365]. စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ယဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

५१. श्रावस्ती येथील निदान. भिक्षूंनो, हे चार पुण्याचे प्रवाह (पुण्याभिसंद), कुशलाचे प्रवाह (कुशलाभिसंद) आहेत, जे सुखाला वाहून आणणारे, स्वर्गीय सुख देणारे, सुखद विपाक देणारे, स्वर्गाप्रत नेणारे आणि इष्ट, कांत (प्रिय), मनाजोगते, हितावह व सुखकारक ठरतात. कोणते चार? भिक्षूंनो, ज्या (दात्याच्या) चीवराचा उपभोग घेताना भिक्षू अमर्याद चेतोसमाधी प्राप्त करून विहरतो, त्या दात्याला अमर्याद पुण्याचा प्रवाह, कुशलाचा प्रवाह प्राप्त होतो, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुख देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगा, हितावह व सुखकारक ठरतो.

---

‘‘ယဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्षूंनो, ज्या (दात्याच्या) पिंडपाताचा (भोजनाचा) उपभोग घेताना भिक्षू अमर्याद चेतोसमाधी प्राप्त करून विहरतो, त्या दात्याला अमर्याद पुण्याचा प्रवाह, कुशलाचा प्रवाह प्राप्त होतो, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुख देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगा, हितावह व सुखकारक ठरतो.”

---

‘‘ယဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေနာသနံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्षूंनो, ज्या (दात्याच्या) सेनासनाचा (निवासस्थानाचा) उपभोग घेताना भिक्षू अमर्याद चेतोसमाधी प्राप्त करून विहरतो, त्या दात्याला अमर्याद पुण्याचा प्रवाह, कुशलाचा प्रवाह प्राप्त होतो, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुख देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगा, हितावह व सुखकारक ठरतो.”

---

‘‘ယဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပမာဏံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ.

“भिक्षूंनो, ज्या (दात्याच्या) आजारी भिक्षूंसाठीच्या औषधोपचाराचा व उपकरणांचा उपभोग घेताना भिक्षू अमर्याद चेतोसमाधी प्राप्त करून विहरतो, त्या दात्याला अमर्याद पुण्याचा प्रवाह, कुशलाचा प्रवाह प्राप्त होतो, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुख देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगा, हितावह व सुखकारक ठरतो. भिक्षूंनो, हेच ते चार पुण्याचे प्रवाह, कुशलाचे प्रवाह आहेत, जे सुखाला वाहून आणणारे, स्वर्गीय सुख देणारे, सुखद विपाक देणारे, स्वर्गाप्रत नेणारे आणि इष्ट, कांत, मनाजोगते, हितावह व सुखकारक ठरतात.”

---

‘‘ဣမေဟိ စ ပန, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဟေတုံ – ‘ဧတ္တကော [Pg.366] ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတီ’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

“भिक्षूंनो, या चार पुण्याच्या प्रवाहाने आणि कुशलाच्या प्रवाहाने युक्त असलेल्या आर्यश्रावकाच्या पुण्याचे मोजमाप करणे सोपे नाही की, 'त्याचा पुण्याचा प्रवाह, कुशलाचा प्रवाह एवढा आहे, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुख देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगा, हितावह व सुखकारक ठरतो.' उलट, तो केवळ 'असंख्य, अमर्याद, महान पुण्यस्कंध' याच संज्ञेस पात्र ठरतो.”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ န သုကရံ ဥဒကဿ ပမာဏံ ဂဟေတုံ – ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသဟဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတသဟဿာနီတိ ဝါ’, အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာဥဒကက္ခန္ဓောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဟေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတီ’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे महासागरातील पाण्याचे मोजमाप करणे सोपे नाही की— 'यात इतके आढक पाणी आहे, किंवा इतके शंभर आढक पाणी आहे, किंवा इतके हजार आढक पाणी आहे, किंवा इतके लाख आढक पाणी आहे', तर तो केवळ एक मोजता न येणारा, अमर्याद असा पाण्याचा प्रचंड साठा म्हणूनच गणला जातो; त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, या चार पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाहांनी युक्त असलेल्या आर्यश्रावकाच्या पुण्याचे मोजमाप करणे सोपे नाही की— 'इतका पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुखाला देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा आणि इष्ट, कांत, मनाजोगता, हितावह व सुखकारक ठरतो.' तर तो केवळ एक मोजता न येणारा, अमर्याद असा पुण्याचा प्रचंड साठा म्हणूनच गणला जातो.”

---

‘‘မဟောဒဓိံ အပရိမိတံ မဟာသရံ,ဗဟုဘေရဝံ ရတနဝရာနမာလယံ ;

နဇ္ဇော ယထာ နရဂဏသံဃသေဝိတာ,ပုထူ သဝန္တီ ဥပယန္တိ သာဂရံ.

“ज्याप्रमाणे मानवांच्या समूहांद्वारे सेविलेल्या, विस्तीर्णपणे वाहणाऱ्या अनेक नद्या महासागराकडे—जो अमर्याद, प्रचंड जलाशय असलेला, अत्यंत भयानक आणि श्रेष्ठ रत्नांचे भांडार आहे—धाव घेतात आणि त्यात विलीन होतात;

---

‘‘ဧဝံ နရံ အန္နဒပါနဝတ္ထဒံ,သေယျာနိသဇ္ဇတ္ထရဏဿ ဒါယကံ;

ပုညဿ ဓာရာ ဥပယန္တိ ပဏ္ဍိတံ,နဇ္ဇော ယထာ ဝါရိဝဟာဝ သာဂရ’’န္တိ. ပဌမံ;

त्याचप्रमाणे, अन्न, पेय, वस्त्र देणाऱ्या आणि शय्या, आसन व पांघरूण दान करणाऱ्या त्या प्राज्ञ मनुष्याकडे पुण्याचे प्रवाह धाव घेतात; ज्याप्रमाणे जलवाहिन्या नद्या महासागराकडे धाव घेतात.” (पहिले सुत्त समाप्त)

---

၂. ဒုတိယပုညာဘိသန္ဒသုတ္တံ

२. दुसरे पुण्यप्रवाह सुत्त

---

၅၂. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော [Pg.367] ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

५२. “भिक्खूहो, हे चार पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहेत, जे सुखाला वाहून आणणारे, स्वर्गीय सुखाला देणारे, सुखद विपाक देणारे, स्वर्गाप्रत नेणारे असून इष्ट, कांत, मनाजोगते, हितावह व सुखकारक ठरतात. कोणते चार? येथे, भिक्खूहो, आर्यश्रावक बुद्धांवर अचल श्रद्धेने युक्त असतो— 'ते भगवान खरोखर अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत.' भिक्खूहो, हा पहिला पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहे, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुखाला देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा असून इष्ट, कांत, मनाजोगता, हितावह व सुखकारक ठरतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, आर्यश्रावक धम्मावर अचल श्रद्धेने युक्त असतो— 'भगवंतांनी धम्माची सुंदर प्रकारे घोषणा केली आहे, तो याच जन्मात प्रत्यक्ष अनुभवता येणारा, तात्काळ फळ देणारा, 'या आणि पहा' असे सांगण्यास योग्य, स्वतःच्या अंतकरणात धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी आपापल्या परीने अनुभवण्याजोगा आहे.' भिक्खूहो, हा दुसरा पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहे, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुखाला देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा असून इष्ट, कांत, मनाजोगता, हितावह व सुखकारक ठरतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, आर्यश्रावक संघावर अचल श्रद्धेने युक्त असतो— 'भगवंतांचा श्रावकसंघ सुमार्गावर चालणारा आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सरळ मार्गावर चालणारा आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ न्याय्य मार्गावर चालणारा आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ योग्य मार्गावर चालणारा आहे; म्हणजेच जे चार पुरुषयुग आणि आठ पुरुषपुद्गल आहेत, हा भगवंतांचा श्रावकसंघ आहुती देण्यास योग्य, पाहुणचारास योग्य, दक्षिणेस योग्य, हात जोडून नमस्कार करण्यास योग्य आणि जगाचे सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.' भिक्खूहो, हा तिसरा पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहे, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुखाला देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा असून इष्ट, कांत, मनाजोगता, हितावह व सुखकारक ठरतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော သောဝဂ္ဂိကော သုခဝိပါကော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကော ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ သောဝဂ္ဂိကာ သုခဝိပါကာ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, आर्यश्रावक आर्यांना प्रिय असलेल्या अशा शीलांनी युक्त असतो, जे अखंड, अछिद्र, डाग नसलेले, निष्कलंक, बंधनांतून मुक्त करणारे, सुज्ञांनी प्रशंसिलेले, चुकीच्या हेतूने न शिवलेले आणि समाधीला पूरक ठरणारे असतात. भिक्खूहो, हा चौथा पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहे, जो सुखाला वाहून आणणारा, स्वर्गीय सुखाला देणारा, सुखद विपाक देणारा, स्वर्गाप्रत नेणारा असून इष्ट, कांत, मनाजोगता, हितावह व सुखकारक ठरतो. भिक्खूहो, हेच ते चार पुण्यप्रवाह आणि कुशलप्रवाह आहेत, जे सुखाला वाहून आणणारे, स्वर्गीय सुखाला देणारे, सुखद विपाक देणारे, स्वर्गाप्रत नेणारे असून इष्ट, कांत, मनाजोगते, हितावह व सुखकारक ठरतात.”

---

‘‘ယဿ [Pg.368] သဒ္ဓါ တထာဂတေ, အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ, အရိယကန္တံ ပသံသိတံ.

“ज्याची तथागतांवर अचल आणि सुप्रतिष्ठित श्रद्धा आहे; आणि ज्याचे शील कल्याणकारी, आर्यांना प्रिय व प्रशंसनीय आहे;

---

‘‘သံဃေ ပသာဒေါ ယဿတ္ထိ, ဥဇုဘူတဉ္စ ဒဿနံ;

အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု, အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ.

ज्याची संघावर प्रसन्नता आहे आणि ज्याची दृष्टी सरळ झाली आहे; त्याला 'दरिद्री नव्हे' असे म्हणतात, त्याचे जीवन व्यर्थ नाही.

---

‘‘တသ္မာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ, ပသာဒံ ဓမ္မဒဿနံ;

အနုယုဉ္ဇေထ မေဓာဝီ, သရံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ. ဒုတိယံ;

म्हणून, बुद्धांच्या शासनाचे स्मरण करत, बुद्धिमान मनुष्याने श्रद्धा, शील, प्रसन्नता आणि धम्मदर्शन यात स्वतःला प्रवृत्त करावे.” (दुसरे सुत्त समाप्त)

---

၃. ပဌမသံဝါသသုတ္တံ

३. पहिले संवास सुत्त

---

၅၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အန္တရာ စ မဓုရံ အန္တရာ စ ဝေရဉ္ဇံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. သမ္ဗဟုလာပိ ခေါ ဂဟပတီ စ ဂဟပတာနိယော စ အန္တရာ စ မဓုရံ အန္တရာ စ ဝေရဉ္ဇံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ဟောန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ( ) နိသီဒိ. အဒ္ဒသံသု ခေါ ဂဟပတီ စ ဂဟပတာနိယော စ ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ. ဒိသွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဂဟပတီ စ ဂဟပတာနိယော စ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

५३. एकदा भगवान मधुरा आणि वेरंजा यांच्या दरम्यानच्या महामार्गाने प्रवास करत होते. अनेक गृहपती आणि गृहपत्नी देखील मधुरा आणि वेरंजा यांच्या दरम्यानच्या त्याच महामार्गाने प्रवास करत होते. तेव्हा भगवान मार्गावरून बाजूला होऊन एका झाडाच्या मुळाशी मांडलेल्या आसनावर बसले. त्या गृहपतींनी आणि गृहपत्नींनी भगवंतांना एका झाडाखाली बसलेले पाहिले. त्यांना पाहून ते भगवंतांच्या जवळ गेले; जवळ जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या गृहपती आणि गृहपत्नींना भगवान असे म्हणाले—

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဂဟပတယော, သံဝါသာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

“गृहपतीहो, एकत्र राहण्याचे हे चार प्रकार आहेत. कोणते चार? शव (मृतप्राय पती) शवाबरोबर (मृतप्राय पत्नीबरोबर) राहतो, शव देवीबरोबर (देवसमान पत्नीबरोबर) राहतो, देव (देवसमान पती) शवाबरोबर राहतो, देव देवीबरोबर राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတယော, ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာပိဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတိနီ အဒိန္နာဒါယိနီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိနီ မုသာဝါဒိနီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယိနီ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတယော, ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

“आणि गृहपतीहो, शव शवाबरोबर कसा राहतो? येथे, गृहपतीहो, पती हा प्राणातिपात करणारा, अदत्तादान करणारा, कामवासनांमध्ये व्यभिचारी, असत्य बोलणारा, मद्य-सुरा-मैरेय या प्रमादकारक गोष्टींचे सेवन करणारा, दुःशील, पापी स्वभावाचा असतो; तो मत्सराच्या मळाने ग्रासलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देणारा असतो. आणि त्याची पत्नी देखील प्राणातिपात करणारी, अदत्तादान करणारी, कामवासनांमध्ये व्यभिचारी, असत्य बोलणारी, मद्य-सुरा-मैरेय या प्रमादकारक गोष्टींचे सेवन करणारी, दुःशील, पापी स्वभावाची असते; ती मत्सराच्या मळाने ग्रासलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देणारी असते. गृहपतीहो, अशा प्रकारे शव शवाबरोबर राहतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.369], ဂဟပတယော, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာ ခွဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတယော, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

आणि गृहपतींनो, एक प्रेततुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत कसा राहतो? गृहपतींनो, या जगात पती प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा), अदिन्नादायी (चोरी करणारा), कामेसुमिच्छाचारी (कामाचारात व्यभिचारी), मुसावादी (असत्य बोलणारा), सुरा-मेरय-मज्ज-प्रमादस्थायी (मद्य व अंमली पदार्थांच्या सेवनाने प्रमाद करणारा), दुःशील आणि पापधर्मी असतो. तो मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देतो. परंतु, त्याची पत्नी प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, सुरा-मेरय-मज्ज-प्रमादस्थानापासून विरत, शीलवान आणि कल्याणधर्मी असते. ती मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. गृहपतींनो, अशा प्रकारे एक प्रेततुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတယော, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာ ခွဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတိနီ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယိနီ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတယော, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

आणि गृहपतींनो, एक देवतुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत कसा राहतो? गृहपतींनो, या जगात पती प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, सुरा-मेरय-मज्ज-प्रमादस्थानापासून विरत, शीलवान आणि कल्याणधर्मी असतो. तो मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. परंतु, त्याची पत्नी प्राणातिपाती असते... तसेच... सुरा-मेरय-मज्ज-प्रमादस्थायी, दुःशील आणि पापधर्मी असते. ती मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देते. गृहपतींनो, अशा प्रकारे एक देवतुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတယော, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာပိဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတယော, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတယော, စတ္တာရော သံဝါသာ’’တိ.

आणि गृहपतींनो, एक देवतुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत कसा राहतो? गृहपतींनो, या जगात पती प्राणातिपातापासून विरत... तसेच... शीलवान आणि कल्याणधर्मी असतो. तो मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. आणि त्याची पत्नी देखील प्राणातिपातापासून विरत... तसेच... सुरा-मेरय-मज्ज-प्रमादस्थानापासून विरत, शीलवान आणि कल्याणधर्मी असते. ती मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. गृहपतींनो, अशा प्रकारे एक देवतुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत राहतो. गृहपतींनो, हेच ते एकत्र राहण्याचे चार प्रकार आहेत.

---

‘‘ဥဘော စ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ, ကဒရိယာ ပရိဘာသကာ;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, ဆဝါ သံဝါသမာဂတာ.

जेव्हा दोघेही दुःशील, कंजूष आणि निंदा-नालस्ती करणारे असतात, तेव्हा ते पती-पत्नी प्रेततुल्य होऊन एकत्र राहतात.

---

‘‘သာမိကော [Pg.370] ဟောတိ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော;

ဘရိယာ သီလဝတီ ဟောတိ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ;

သာပိ ဒေဝီ သံဝသတိ, ဆဝေန ပတိနာ သဟ.

पती दुःशील, कंजूष आणि निंदा करणारा असतो, परंतु पत्नी शीलवान, दानशूर आणि मत्सररहित असते; ती देवी असूनही प्रेततुल्य पतीसोबत राहते.

---

‘‘သာမိကော သီလဝါ ဟောတိ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရော;

ဘရိယာ ဟောတိ ဒုဿီလာ, ကဒရိယာ ပရိဘာသိကာ;

သာပိ ဆဝါ သံဝသတိ, ဒေဝေန ပတိနာ သဟ.

पती शीलवान, दानशूर आणि मत्सररहित असतो, परंतु पत्नी दुःशील, कंजूष आणि निंदा करणारी असते; ती प्रेततुल्य असूनही देवतुल्य पतीसोबत राहते.

---

‘‘ဥဘော သဒ္ဓါ ဝဒညူ စ, သညတာ ဓမ္မဇီဝိနော;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, အညမညံ ပိယံဝဒါ.

दोघेही श्रद्धावान, दानशूर, संयमी आणि धर्मानुसार जीवन जगणारे असतात; ते पती-पत्नी एकमेकांशी प्रिय बोलणारे असतात.

---

‘‘အတ္ထာသံ ပစုရာ ဟောန္တိ, ဖာသုကံ ဥပဇာယတိ;

အမိတ္တာ ဒုမ္မနာ ဟောန္တိ, ဥဘိန္နံ သမသီလိနံ.

त्यांच्याकडे विपुल संपत्ती (कल्याण) असते आणि सुख-शांती निर्माण होते. दोघेही समान शील असणारे असल्याने त्यांचे शत्रू दुःखी होतात.

---

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, သမသီလဗ္ဗတာ ဥဘော;

နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ. တတိယံ;

या जगात धर्माचे आचरण करून, समान शील आणि व्रत पाळणारे ते दोघेही, देहविलयानंतर देवलोकात आनंदित होतात आणि आपल्या इच्छित सुखांचा उपभोग घेतात. (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. ဒုတိယသံဝါသသုတ္တံ

४. द्वितीय संवास सुत्त

---

၅၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သံဝါသာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

५४. भिक्खूंनो, एकत्र राहण्याचे (सहवासाचे) हे चार प्रकार आहेत. कोणते चार? प्रेततुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत राहतो, प्रेततुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत राहतो, देवतुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत राहतो आणि देवतुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.371], ဘိက္ခဝေ, ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာပိဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတိနီ အဒိန္နာဒါယိနီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိနီ မုသာဝါဒိနီ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပိနီ အဘိဇ္ဈာလုနီ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

आणि भिक्खूंनो, एक प्रेततुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत कसा राहतो? भिक्खूंनो, या जगात पती प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा), अदिन्नादायी (चोरी करणारा), कामेसुमिच्छाचारी (कामाचारात व्यभिचारी), मुसावादी (असत्य बोलणारा), पिसुणवाचो (चहाडी करणारा), फरुसवाचो (कठोर बोलणारा), सम्फप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारा), लोभी (अभिज्झा असणारा), द्वेषयुक्त चित्त असलेला, मिथ्यादृष्टी असलेला, दुःशील आणि पापधर्मी असतो. तो मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देतो. आणि त्याची पत्नी देखील प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारी), अदिन्नादायिनी (चोरी करणारी), कामेसुमिच्छाचारिणी (व्यभिचारी), मुसावादिनी (असत्य बोलणारी), पिसुणवाचा (चहाडी करणारी), फरुसवाचा (कठोर बोलणारी), सम्फप्पलापिनी (व्यर्थ बडबड करणारी), लोभी (अभिज्झा असणारी), द्वेषयुक्त चित्त असलेली, मिथ्यादृष्टी असलेली, दुःशील आणि पापधर्मी असते. ती मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देते. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे एक प्रेततुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာ ခွဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလုနီ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

आणि भिक्खूंनो, एक प्रेततुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत कसा राहतो? भिक्खूंनो, या जगात पती प्राणातिपाती असतो... तसेच... मिथ्यादृष्टी असलेला, दुःशील आणि पापधर्मी असतो. तो मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देतो. परंतु, त्याची पत्नी प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, चहाडी करण्यापासून विरत, कठोर बोलण्यापासून विरत, व्यर्थ बडबड करण्यापासून विरत, लोभ नसलेली (अनभिज्झा असणारी), द्वेषरहित चित्त असलेली, सम्यग्दृष्टी असलेली, शीलवान आणि कल्याणधर्मी असते. ती मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे एक प्रेततुल्य पुरुष देवीसारख्या स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာ ခွဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတိနီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

आणि भिक्खूंनो, एक देवतुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत कसा राहतो? भिक्खूंनो, या जगात पती प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, चहाडी करण्यापासून विरत, कठोर बोलण्यापासून विरत, व्यर्थ बडबड करण्यापासून विरत, लोभ नसलेला (अनभिज्झा असणारा), द्वेषरहित चित्त असलेला, सम्यग्दृष्टी असलेला, शीलवान आणि कल्याणधर्मी असतो. तो मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देत नाही. परंतु, त्याची पत्नी प्राणातिपाती असते... तसेच... मिथ्यादृष्टी असलेली, दुःशील आणि पापधर्मी असते. ती मत्सराच्या मळाने वेढलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांना शिवीगाळ व त्रास देते. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे एक देवतुल्य पुरुष प्रेततुल्य स्त्रीसोबत राहतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာမိကော ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသကပရိဘာသကော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဘရိယာပိဿ ဟောတိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ အနက္ကောသိကပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သံဝါသာ’’တိ.

“आणि भिक्खूहो, देव (देवतेसारखा पती) देवीसोबत (देवतेसारख्या पत्नीसोबत) कसा एकत्र राहतो? भिक्खूहो, या जगात पती प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त असतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला, शीलवान, कल्याणकारी स्वभावाचा असतो. तो लोभ आणि मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहतो आणि श्रमण-ब्राह्मणांचा अनादर किंवा त्यांना शिवीगाळ करत नाही. त्याची पत्नी देखील प्राणातिपातापासून अलिप्त असते...पे... सम्यक दृष्टी असलेली, शीलवान, कल्याणकारी स्वभावाची असते. ती लोभ आणि मत्सराचा मळ नसलेल्या चित्ताने घरात राहते आणि श्रमण-ब्राह्मणांचा अनादर किंवा त्यांना शिवीगाळ करत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे देव देवीसोबत एकत्र राहतो. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे एकत्र राहणे (सहवास) आहेत.”

---

‘‘ဥဘော စ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ, ကဒရိယာ ပရိဘာသကာ;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, ဆဝါ သံဝါသမာဂတာ.

“जेव्हा पती आणि पत्नी दोघेही दुःशील (शीलहीन), कंजूष आणि इतरांना शिवीगाळ करणारे असतात, तेव्हा ते पती-पत्नी म्हणजे जणू दोन प्रेतेच एकत्र राहत आहेत असे होते.”

---

‘‘သာမိကော [Pg.372] ဟောတိ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော;

ဘရိယာ သီလဝတီ ဟောတိ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ;

သာပိ ဒေဝီ သံဝသတိ, ဆဝေန ပတိနာ သဟ.

“पती दुःशील, कंजूष आणि शिवीगाळ करणारा असतो, परंतु पत्नी शीलवान, दानशूर आणि मत्सररहित असते; ती देवी (देवतेसारखी पत्नी) प्रेतासारख्या पतीसोबत एकत्र राहते.”

---

‘‘သာမိကော သီလဝါ ဟောတိ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရော;

ဘရိယာ ဟောတိ ဒုဿီလာ, ကဒရိယာ ပရိဘာသိကာ;

သာပိ ဆဝါ သံဝသတိ, ဒေဝေန ပတိနာ သဟ.

“पती शीलवान, दानशूर आणि मत्सररहित असतो, परंतु पत्नी दुःशील, कंजूष आणि शिवीगाळ करणारी असते; ती प्रेतासारखी पत्नी देवासारख्या पतीसोबत एकत्र राहते.”

---

‘‘ဥဘော သဒ္ဓါ ဝဒညူ စ, သညတာ ဓမ္မဇီဝိနော;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, အညမညံ ပိယံဝဒါ.

“जेव्हा दोघेही श्रद्धावान, दानशूर, संयमी आणि धर्मानुसार जीवन जगणारे असतात, तेव्हा ते पती-पत्नी एकमेकांशी गोड बोलणारे असतात.”

---

‘‘အတ္ထာသံ ပစုရာ ဟောန္တိ, ဖာသုကံ ဥပဇာယတိ;

အမိတ္တာ ဒုမ္မနာ ဟောန္တိ, ဥဘိန္နံ သမသီလိနံ.

“त्यांच्यासाठी अनेक कल्याणकारी गोष्टी घडतात आणि त्यांचे जीवन सुखाचे होते. जेव्हा दोघेही समान शीलवान असतात, तेव्हा त्यांचे शत्रू दुःखी होतात.”

---

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, သမသီလဗ္ဗတာ ဥဘော;

နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ. စတုတ္ထံ;

“या जगात धर्माचे आचरण करून, दोघेही समान शील आणि व्रताचे पालन करणारे, देवलोकात आनंदित होतात आणि आपल्या इच्छेनुसार कामभोगांचा उपभोग घेत सुखी होतात.” चौथे (सुत्त समाप्त).

---

၅. ပဌမသမဇီဝီသုတ္တံ

५. प्रथम समजीवी सुत्त

---

၅၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန နကုလပိတုနော ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ နကုလပိတာ စ ဂဟပတိ နကုလမာတာ စ ဂဟပတာနီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

५५. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवान भग्ग देशात सुसुमारगिरि येथील भेसकळावनातील मृगदायात विहार करत होते. तेव्हा भगवान सकाळी पूर्वाह्नसमयी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन गृहपती नकुलपिता याच्या घराकडे गेले; तिथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर गृहपती नकुलपिता आणि गृहपत्नी नकुलमाता भगवंताकडे आले; त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेला गृहपती नकुलपिता भगवंतांना म्हणाला –

---

‘‘ယတော မေ, ဘန္တေ, နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ ဒဟရဿေဝ ဒဟရာ အာနီတာ, နာဘိဇာနာမိ နကုလမာတရံ ဂဟပတာနိံ မနသာပိ အတိစရိတာ, ကုတော ပန ကာယေန! ဣစ္ဆေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿိတုံ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿိတု’’န္တိ. နကုလမာတာပိ ခေါ ဂဟပတာနီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယတောဟံ, ဘန္တေ, နကုလပိတုနော ဂဟပတိဿ ဒဟရဿေဝ ဒဟရာ အာနီတာ, နာဘိဇာနာမိ နကုလပိတရံ ဂဟပတိံ မနသာပိ အတိစရိတာ, ကုတော ပန ကာယေန! ဣစ္ဆေယျာမ မယံ, ဘန္တေ[Pg.373], ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿိတုံ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿိတု’’န္တိ.

“भंते, जेव्हा मी तरुण होतो आणि तरुण नकुलमाता गृहपत्नीला माझ्या घरी आणले गेले, तेव्हापासून मी मनातसुद्धा नकुलमाता गृहपत्नीचा विश्वासघात केल्याचे मला आठवत नाही, मग शरीराने (कृतीने) तर दूरच राहिले! भंते, आमची अशी इच्छा आहे की आम्ही एकमेकांना केवळ याच जन्मात नव्हे, तर परलोकात (पुढील जन्मात) देखील पाहावे.” गृहपत्नी नकुलमाता देखील भगवंतांना म्हणाली – “भंते, जेव्हा मी तरुण मुलगी होते आणि मला तरुण गृहपती नकुलपिता याच्या घरी आणले गेले, तेव्हापासून मी मनातसुद्धा गृहपती नकुलपिताचा विश्वासघात केल्याचे मला आठवत नाही, मग शरीराने तर दूरच राहिले! भंते, आमची अशी इच्छा आहे की आम्ही एकमेकांना केवळ याच जन्मात नव्हे, तर परलोकात देखील पाहावे.”

---

‘‘အာကင်္ခေယျုံ စေ, ဂဟပတယော, ဥဘော ဇာနိပတယော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿိတုံ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿိတုံ ဥဘောဝ အဿု သမသဒ္ဓါ သမသီလာ သမစာဂါ သမပညာ, တေ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿန္တီ’’တိ.

“गृहपतींनो, जर पती आणि पत्नी दोघांचीही अशी इच्छा असेल की त्यांनी एकमेकांना याच जन्मात पाहावे आणि परलोकातही एकमेकांना पाहावे, तर दोघांची श्रद्धा समान असावी, शील समान असावे, त्याग समान असावा आणि प्रज्ञा समान असावी. मग ते एकमेकांना याच जन्मात पाहतात आणि परलोकातही एकमेकांना पाहतील.”

---

‘‘ဥဘော သဒ္ဓါ ဝဒညူ စ, သညတာ ဓမ္မဇီဝိနော;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, အညမညံ ပိယံဝဒါ.

“दोघेही श्रद्धावान, दानशूर, संयमी आणि धर्मानुसार जीवन जगणारे असतात; ते पती-पत्नी एकमेकांशी गोड बोलणारे असतात.”

---

‘‘အတ္ထာသံ ပစုရာ ဟောန္တိ, ဖာသုကံ ဥပဇာယတိ;

အမိတ္တာ ဒုမ္မနာ ဟောန္တိ, ဥဘိန္နံ သမသီလိနံ.

“त्यांच्यासाठी अनेक कल्याणकारी गोष्टी घडतात आणि त्यांचे जीवन सुखाचे होते. जेव्हा दोघेही समान शीलवान असतात, तेव्हा त्यांचे शत्रू दुःखी होतात.”

---

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, သမသီလဗ္ဗတာ ဥဘော;

နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ. ပဉ္စမံ;

“या जगात धर्माचे आचरण करून, दोघेही समान शील आणि व्रताचे पालन करणारे, देवलोकात आनंदित होतात आणि आपल्या इच्छेनुसार कामभोगांचा उपभोग घेत सुखी होतात.” पाचवे (सुत्त समाप्त).

---

၆. ဒုတိယသမဇီဝီသုတ္တံ

६. द्वितीय समजीवी सुत्त

---

၅၆. ‘‘အာကင်္ခေယျုံ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဥဘော ဇာနိပတယော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿိတုံ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿိတုံ ဥဘောဝ အဿု သမသဒ္ဓါ သမသီလာ သမစာဂါ သမပညာ, တေ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အညမညံ ပဿန္တိ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အညမညံ ပဿန္တီ’’တိ.

५६. “भिक्खूहो, जर पती आणि पत्नी दोघांचीही अशी इच्छा असेल की त्यांनी एकमेकांना याच जन्मात पाहावे आणि परलोकातही एकमेकांना पाहावे, तर दोघांची श्रद्धा समान असावी, शील समान असावे, त्याग समान असावा आणि प्रज्ञा समान असावी. मग ते एकमेकांना याच जन्मात पाहतात आणि परलोकातही एकमेकांना पाहतील.”

---

‘‘ဥဘော သဒ္ဓါ ဝဒညူ စ, သညတာ ဓမ္မဇီဝိနော;

တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, အညမညံ ပိယံဝဒါ.

“दोघेही श्रद्धावान, दानशूर, संयमी आणि धर्मानुसार जीवन जगणारे असतात; ते पती-पत्नी एकमेकांशी गोड बोलणारे असतात.”

---

‘‘အတ္ထာသံ ပစုရာ ဟောန္တိ, ဖာသုကံ ဥပဇာယတိ;

အမိတ္တာ ဒုမ္မနာ ဟောန္တိ, ဥဘိန္နံ သမသီလိနံ.

“त्यांच्यासाठी अनेक कल्याणकारी गोष्टी घडतात आणि त्यांचे जीवन सुखाचे होते. जेव्हा दोघेही समान शीलवान असतात, तेव्हा त्यांचे शत्रू दुःखी होतात.”

---

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, သမသီလဗ္ဗတာ ဥဘော;

နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“या जगात धर्माचे आचरण करून, दोघेही समान शील आणि व्रताचे पालन करणारे, देवलोकात आनंदित होतात आणि आपल्या इच्छेनुसार कामभोगांचा उपभोग घेत सुखी होतात.” सहावे (सुत्त समाप्त).

---

၇. သုပ္ပဝါသာသုတ္တံ

७. सुप्पवासा सुत्त

---

၅၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ပဇ္ဇနိကံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ [Pg.374] ယေန သုပ္ပဝါသာယ ကောလိယဓီတုယာ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ ဘဂဝန္တံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သုပ္ပဝါသံ ကောလိယဓီတရံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

५७. एक वेळ भगवान कोलिय देशात सज्जनल (पज्जनिक) नावाच्या कोलियांच्या नगरात विहार करत होते. तेव्हा भगवान सकाळी पूर्वाह्नसमयी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन कोलियकन्या सुप्पवासा हिच्या घराकडे गेले; तिथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर कोलियकन्या सुप्पवासा हिने भगवंतांना उत्तम अन्न व खाद्यपदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले आणि संतुष्ट केले. जेव्हा भगवंतांनी भोजन आटोपले आणि पात्रातून हात काढून घेतला, तेव्हा कोलियकन्या सुप्पवासा एका बाजूला बसली. एका बाजूला बसलेल्या कोलियकन्या सुप्पवासाला भगवान म्हणाले –

---

‘‘ဘောဇနံ, သုပ္ပဝါသေ, ဒေန္တီ အရိယသာဝိကာ ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အာယုံ ဒေတိ, ဝဏ္ဏံ ဒေတိ, သုခံ ဒေတိ, ဗလံ ဒေတိ. အာယုံ ခေါ ပန ဒတွာ အာယုဿ ဘာဂိနီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဝဏ္ဏံ ဒတွာ ဝဏ္ဏဿ ဘာဂိနီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. သုခံ ဒတွာ သုခဿ ဘာဂိနီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဗလံ ဒတွာ ဗလဿ ဘာဂိနီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဘောဇနံ, သုပ္ပဝါသေ, ဒေန္တီ အရိယသာဝိကာ ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတီ’’တိ.

“सुप्पवासा, अन्नदान करणारी आर्यश्राविका प्रतिग्रहीत्यांना (स्वीकार करणाऱ्यांना) चार गोष्टींचे दान देते. कोणत्या चार गोष्टी? ती आयुष्य देते, वर्ण (सौंदर्य) देते, सुख देते आणि बल देते. आयुष्य दिल्याने ती दिव्य किंवा मानवी आयुष्याची वाटेकरी होते. वर्ण दिल्याने ती दिव्य किंवा मानवी सौंदर्याची वाटेकरी होते. सुख दिल्याने ती दिव्य किंवा मानवी सुखाची वाटेकरी होते. बल दिल्याने ती दिव्य किंवा मानवी बलाची वाटेकरी होते. सुप्पवासा, अन्नदान करणारी आर्यश्राविका प्रतिग्रहीत्यांना या चार गोष्टींचे दान देते.”

---

‘‘သုသင်္ခတံ ဘောဇနံ ယာ ဒဒါတိ,သုစိံ ပဏီတံ ရသသာ ဥပေတံ;

သာ ဒက္ခိဏာ ဥဇ္ဇုဂတေသု ဒိန္နာ,စရဏူပပန္နေသု မဟဂ္ဂတေသု;

ပုညေန ပုညံ သံသန္ဒမာနာ,မဟပ္ဖလာ လောကဝိဒူန ဝဏ္ဏိတာ.

“जी स्त्री उत्तम प्रकारे तयार केलेले, शुद्ध, स्वादिष्ट आणि रसाळ अन्नदान करते; ते दान सरळ मार्गाने चालणाऱ्या, आचरणाने संपन्न आणि महान अशा (अर्हंत) व्यक्तींना दिले जाते. पुण्याचा पुण्याशी संयोग घडवून आणणारे ते दान महाफलदायी आहे, असे लोकविदू (लोक जाणणाऱ्या बुद्धांनी) गौरविले आहे.”

---

‘‘ဧတာဒိသံ ယညမနုဿရန္တာ,ယေ ဝေဒဇာတာ ဝိစရန္တိ လောကေ;

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ,အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာန’’န္တိ. သတ္တမံ;

“अशा दानाचे वारंवार स्मरण करून, जे लोक या जगात आनंदाने वावरतात; ते मत्सराचा मळ मुळासकट नष्ट करून, अनिंदित (निंदारहित) होऊन स्वर्गीय धामात प्रवेश करतात.” सातवे (सुत्त समाप्त).

---

၈. သုဒတ္တသုတ္တံ

८. सुदत्त सुत्त

---

၅၈. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

५८. त्यानंतर अनाथपिंडिक गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अनाथपिंडिक गृहपतीला भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘ဘောဇနံ[Pg.375], ဂဟပတိ, ဒဒမာနော အရိယသာဝကော ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အာယုံ ဒေတိ, ဝဏ္ဏံ ဒေတိ, သုခံ ဒေတိ, ဗလံ ဒေတိ. အာယုံ ခေါ ပန ဒတွာ အာယုဿ ဘာဂီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဝဏ္ဏံ ဒတွာ… သုခံ ဒတွာ… ဗလံ ဒတွာ ဗလဿ ဘာဂီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဘောဇနံ, ဂဟပတိ, ဒဒမာနော အရိယသာဝကော ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတီ’’တိ.

“गृहपती, भोजन देणारा आर्यश्रावक दान स्वीकारणाऱ्यांना चार गोष्टी देतो. कोणत्या चार? तो आयुष्य देतो, वर्ण (सौंदर्य) देतो, सुख देतो आणि बल देतो. आयुष्य दिल्याने तो स्वतः दिव्य किंवा मानवी आयुष्याचा भागीदार होतो. वर्ण दिल्याने... सुख दिल्याने... बल दिल्याने तो स्वतः दिव्य किंवा मानवी बलाचा भागीदार होतो. गृहपती, भोजन देणारा आर्यश्रावक दान स्वीकारणाऱ्यांना या चार गोष्टी देतो.”

---

‘‘ယော သညတာနံ ပရဒတ္တဘောဇိနံ,ကာလေန သက္ကစ္စ ဒဒါတိ ဘောဇနံ;

စတ္တာရိ ဌာနာနိ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ,အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စ.

“जो मनुष्य संयमी आणि इतरांनी दिलेल्या अन्नावर जगणाऱ्यांना योग्य वेळी आदरपूर्वक भोजन देतो; तो त्यांना आयुष्य, वर्ण, सुख आणि बल या चार गोष्टी प्रदान करतो.

---

‘‘သော အာယုဒါယီ ဝဏ္ဏဒါယီ, သုခံ ဗလံ ဒဒေါ နရော;

ဒီဃာယု ယသဝါ ဟောတိ, ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

“तो आयुष्य देणारा, वर्ण देणारा, सुख आणि बल देणारा मनुष्य ज्या ज्या ठिकाणी जन्म घेतो, त्या त्या ठिकाणी दीर्घायुषी आणि यशस्वी होतो.” (आठवे सुत्त समाप्त)

---

၉. ဘောဇနသုတ္တံ

९. भोजन सुत्त

---

၅၉. ‘‘ဘောဇနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒဒမာနော ဒါယကော ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အာယုံ ဒေတိ, ဝဏ္ဏံ ဒေတိ, သုခံ ဒေတိ, ဗလံ ဒေတိ. အာယုံ ခေါ ပန ဒတွာ အာယုဿ ဘာဂီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဝဏ္ဏံ ဒတွာ… သုခံ ဒတွာ… ဗလံ ဒတွာ ဗလဿ ဘာဂီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ. ဘောဇနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒဒမာနော ဒါယကော ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဒေတီ’’တိ.

५९. “भिक्षूंनो, भोजन देणारा दाता दान स्वीकारणाऱ्यांना चार गोष्टी देतो. कोणत्या चार? तो आयुष्य देतो, वर्ण देतो, सुख देतो आणि बल देतो. आयुष्य दिल्याने तो स्वतः दिव्य किंवा मानवी आयुष्याचा भागीदार होतो. वर्ण दिल्याने... सुख दिल्याने... बल दिल्याने तो स्वतः दिव्य किंवा मानवी बलाचा भागीदार होतो. भिक्षूंनो, भोजन देणारा दाता दान स्वीकारणाऱ्यांना या चार गोष्टी देतो.”

---

‘‘ယော သညတာနံ ပရဒတ္တဘောဇိနံ,ကာလေန သက္ကစ္စ ဒဒါတိ ဘောဇနံ;

စတ္တာရိ ဌာနာနိ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ,အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စ.

“जो मनुष्य संयमी आणि इतरांनी दिलेल्या अन्नावर जगणाऱ्यांना योग्य वेळी आदरपूर्वक भोजन देतो; तो त्यांना आयुष्य, वर्ण, सुख आणि बल या चार गोष्टी प्रदान करतो.

---

‘‘သော အာယုဒါယီ ဝဏ္ဏဒါယီ, သုခံ ဗလံ ဒဒေါ နရော;

ဒီဃာယု ယသဝါ ဟောတိ, ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇတီ’’တိ. နဝမံ;

“तो आयुष्य देणारा, वर्ण देणारा, सुख आणि बल देणारा मनुष्य ज्या ज्या ठिकाणी जन्म घेतो, त्या त्या ठिकाणी दीर्घायुषी आणि यशस्वी होतो.” (नववे सुत्त समाप्त)

---

၁၀. ဂိဟိသာမီစိသုတ္တံ

१०. गिहिसामीचि सुत्त

---

၆၀. အထ [Pg.376] ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

६०. त्यानंतर अनाथपिंडिक गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अनाथपिंडिक गृहपतीला भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ဂိဟိသာမီစိပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ ယသောပဋိလာဘိနိံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဘိက္ခုသံဃံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ စီဝရေန, ဘိက္ခုသံဃံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ ပိဏ္ဍပါတေန, ဘိက္ခုသံဃံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ သေနာသနေန, ဘိက္ခုသံဃံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ဂိဟိသာမီစိပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ ယသောပဋိလာဘိနိံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိက’’န္တိ.

“गृहपती, चार गुणांनी युक्त असलेला आर्यश्रावक गृहस्थाला योग्य अशा आचरणाचे पालन करतो, जे आचरण कीर्ती मिळवून देणारे आणि स्वर्गाप्रत नेणारे असते. कोणत्या चार गुणांनी? गृहपती, येथे आर्यश्रावक भिक्षुसंघाची चीवराने सेवा करतो, भिक्षुसंघाची पिंडपाताने (भोजनाने) सेवा करतो, भिक्षुसंघाची सेनासनाने (निवासस्थानाने) सेवा करतो, भिक्षुसंघाची आजारी लोकांसाठीच्या औषधोपचाराने सेवा करतो. गृहपती, या चार गुणांनी युक्त असलेला आर्यश्रावक गृहस्थाला योग्य अशा आचरणाचे पालन करतो, जे कीर्ती मिळवून देणारे आणि स्वर्गाप्रत नेणारे असते.”

---

‘‘ဂိဟိသာမီစိပဋိပဒံ, ပဋိပဇ္ဇန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

သမ္မဂ္ဂတေ သီလဝန္တေ, စီဝရေန ဥပဋ္ဌိတာ.

“जेव्हा सुज्ञ लोक गृहस्थाला योग्य अशा आचरणाचे पालन करतात, तेव्हा ते सन्मार्गाने जाणाऱ्या शीलवान भिक्षूंची चीवराने सेवा करतात,

---

ပိဏ္ဍပါတသယနေန, ဂိလာနပ္ပစ္စယေန စ;

တေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ;

သဂ္ဂဉ္စ ကမတိဋ္ဌာနံ, ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ. ဒသမံ;

पिंडपात, शयन (निवास) आणि औषधोपचाराने सेवा करतात; त्यांचे पुण्य दिवस-रात्र नेहमी वाढत राहते. असे कल्याणकारी कर्म करून ते स्वर्गरूपी स्थानाला प्राप्त होतात.” (दहावे सुत्त समाप्त)

---

ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

पहिला पुण्याभिसंद वर्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

ဒွေ ပုညာဘိသန္ဒာ ဒွေ စ, သံဝါသာ သမဇီဝိနော;

သုပ္ပဝါသာ သုဒတ္တော စ, ဘောဇနံ ဂိဟိသာမိစီတိ.

दोन पुण्याभिसंद सुत्ते, दोन संवास सुत्ते, दोन समजीविन सुत्ते, सुप्पवासा सुत्त, सुदत्त सुत्त, भोजन सुत्त आणि गिहिसामीचि सुत्त.

---

(၇) ၂. ပတ္တကမ္မဝဂ္ဂေါ

(७) २. पत्तकम्म वर्ग

---

၁. ပတ္တကမ္မသုတ္တံ

१. पत्तकम्म सुत्त

---

၆၁. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

६१. त्यानंतर अनाथपिंडिक गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अनाथपिंडिक गृहपतीला भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.377], ဂဟပတိ, ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘောဂါ မေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တု သဟဓမ္မေနာတိ, အယံ ပဌမော ဓမ္မော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ.

“गृहपती, या जगात अत्यंत दुर्मिळ, इष्ट, प्रिय आणि मनाला आनंद देणाऱ्या चार गोष्टी आहेत. कोणत्या चार? 'मला धार्मिक मार्गाने (न्याय्य मार्गाने) संपत्ती प्राप्त व्हावी', ही पहिली गोष्ट आहे जी जगात इष्ट, प्रिय, मनाला आनंद देणारी आणि दुर्मिळ आहे.

---

‘‘ဘောဂေ လဒ္ဓါ သဟဓမ္မေန ယသော မေ အာဂစ္ဆတု သဟ ဉာတီဟိ သဟ ဥပဇ္ဈာယေဟီတိ, အယံ ဒုတိယော ဓမ္မော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ.

“'धार्मिक मार्गाने संपत्ती मिळवून, मला माझ्या नातेवाईकांसह आणि आचार्यांसह (मित्रांसह) कीर्ती प्राप्त व्हावी', ही दुसरी गोष्ट आहे जी जगात इष्ट, प्रिय, मनाला आनंद देणारी आणि दुर्मिळ आहे.

---

‘‘ဘောဂေ လဒ္ဓါ သဟဓမ္မေန ယသံ လဒ္ဓါ သဟ ဉာတီဟိ သဟ ဥပဇ္ဈာယေဟိ စိရံ ဇီဝါမိ ဒီဃမာယုံ ပါလေမီတိ, အယံ တတိယော ဓမ္မော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ.

“'धार्मिक मार्गाने संपत्ती मिळवून, नातेवाईक आणि आचार्यांसह कीर्ती मिळवून, मी दीर्घकाळ जगावे आणि दीर्घायुष्याचे रक्षण करावे', ही तिसरी गोष्ट आहे जी जगात इष्ट, प्रिय, मनाला आनंद देणारी आणि दुर्मिळ आहे.

---

‘‘ဘောဂေ လဒ္ဓါ သဟဓမ္မေန ယသံ လဒ္ဓါ သဟ ဉာတီဟိ သဟ ဥပဇ္ဈာယေဟိ စိရံ ဇီဝိတွာ ဒီဃမာယုံ ပါလေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇာမီတိ, အယံ စတုတ္ထော ဓမ္မော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိ, စတ္တာရော ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ.

“'धार्मिक मार्गाने संपत्ती मिळवून, नातेवाईक आणि आचार्यांसह कीर्ती मिळवून, दीर्घकाळ जगून आणि दीर्घायुष्याचे रक्षण करून, शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त व्हावे', ही चौथी गोष्ट आहे जी जगात इष्ट, प्रिय, मनाला आनंद देणारी आणि दुर्मिळ आहे. गृहपती, या जगात अत्यंत दुर्मिळ, इष्ट, प्रिय आणि मनाला आनंद देणाऱ्या या चार गोष्टी आहेत.

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဂဟပတိ, စတုန္နံ ဓမ္မာနံ ဣဋ္ဌာနံ ကန္တာနံ မနာပါနံ ဒုလ္လဘာနံ လောကသ္မိံ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? သဒ္ဓါသမ္ပဒါ, သီလသမ္ပဒါ, စာဂသမ္ပဒါ, ပညာသမ္ပဒါ.

गृहपती, या जगात इष्ट, प्रिय, मनाला आनंद देणाऱ्या आणि दुर्मिळ अशा चार गोष्टी मिळवण्यासाठी चार गुण कारणीभूत ठरतात. कोणते चार? श्रद्धासंपदा (श्रद्धेची समृद्धी), शीलसंपदा (शीलाची समृद्धी), त्यागसंपदा (त्यागाची समृद्धी) आणि प्रज्ञासंपदा (प्रज्ञेची समृद्धी).

---

‘‘ကတမာ စ, ဂဟပတိ, သဒ္ဓါသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ, သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, သဒ္ဓါသမ္ပဒါ.

गृहपती, श्रद्धासंपदा म्हणजे काय? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक श्रद्धावान असतो, तो तथागतांच्या बोधीवर (ज्ञानावर) श्रद्धा ठेवतो: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' गृहपती, याला श्रद्धासंपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဂဟပတိ, သီလသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, သီလသမ္ပဒါ.

गृहपती, शीलसंपदा म्हणजे काय? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहतो... पे... सुरा-मेरय-मद्य आणि प्रमादाच्या स्थानांपासून (अमली पदार्थांच्या सेवनापासून) अलिप्त राहतो. गृहपती, याला शीलसंपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဂဟပတိ, စာဂသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါသဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, စာဂသမ္ပဒါ.

गृहपती, त्यागसंपदा (चागसंपदा) म्हणजे काय? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक लोभ आणि मत्सराच्या मळापासून मुक्त अशा चित्ताने गृहस्थाश्रमात राहतो, तो मुक्तहस्ताने दान देणारा, दान देण्यासाठी हात स्वच्छ (नेहमी तयार) ठेवणारा, त्याग करण्यात आनंद मानणारा, याचना करणाऱ्यांच्या विनंतीला मान देणारा आणि दान व वाटणी करण्यात रमणारा असतो. गृहपती, याला त्यागसंपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ [Pg.378] စ, ဂဟပတိ, ပညာသမ္ပဒါ? အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘာဘိဘူတေန, ဂဟပတိ, စေတသာ ဝိဟရန္တော အကိစ္စံ ကရောတိ, ကိစ္စံ အပရာဓေတိ. အကိစ္စံ ကရောန္တော ကိစ္စံ အပရာဓေန္တော ယသာ စ သုခါ စ ဓံသတိ. ဗျာပါဒါဘိဘူတေန, ဂဟပတိ, စေတသာ ဝိဟရန္တော အကိစ္စံ ကရောတိ, ကိစ္စံ အပရာဓေတိ. အကိစ္စံ ကရောန္တော ကိစ္စံ အပရာဓေန္တော ယသာ စ သုခါ စ ဓံသတိ. ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေန, ဂဟပတိ, စေတသာ ဝိဟရန္တော အကိစ္စံ ကရောတိ ကိစ္စံ အပရာဓေတိ. အကိစ္စံ ကရောန္တော ကိစ္စံ အပရာဓေန္တော ယသာ စ သုခါ စ ဓံသတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာဘိဘူတေန, ဂဟပတိ, စေတသာ ဝိဟရန္တော အကိစ္စံ ကရောတိ, ကိစ္စံ အပရာဓေတိ. အကိစ္စံ ကရောန္တော ကိစ္စံ အပရာဓေန္တော ယသာ စ သုခါ စ ဓံသတိ. ဝိစိကိစ္ဆာဘိဘူတေန, ဂဟပတိ, စေတသာ ဝိဟရန္တော အကိစ္စံ ကရောတိ, ကိစ္စံ အပရာဓေတိ. အကိစ္စံ ကရောန္တော ကိစ္စံ အပရာဓေန္တော ယသာ စ သုခါ စ ဓံသတိ.

“आणि गृहपती, प्रज्ञासंपदा (प्रज्ञेची समृद्धी) कोणती आहे? गृहपती, जेव्हा एखादा मनुष्य अभिज्झा-विषमलोभाने (तीव्र हाव आणि अधार्मिक लोभाने) ग्रस्त असलेल्या चित्ताने जगतो, तेव्हा तो न करण्यासारख्या गोष्टी करतो आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो. न करण्यासारख्या गोष्टी केल्याने आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष केल्याने त्याची कीर्ती आणि सुख नष्ट होते. जेव्हा तो व्यापादाने (द्वेषाने) ग्रस्त असलेल्या चित्ताने जगतो, तेव्हा तो न करण्यासारख्या गोष्टी करतो आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो. न करण्यासारख्या गोष्टी केल्याने आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष केल्याने त्याची कीर्ती आणि सुख नष्ट होते. जेव्हा तो थिनमिद्धाने (आळस आणि डुलकीने) ग्रस्त असलेल्या चित्ताने जगतो, तेव्हा तो न करण्यासारख्या गोष्टी करतो आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो. न करण्यासारख्या गोष्टी केल्याने आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष केल्याने त्याची कीर्ती आणि सुख नष्ट होते. जेव्हा तो उद्धच्च-कुक्कुच्चाने (अस्वस्थता आणि पश्चात्तापाने) ग्रस्त असलेल्या चित्ताने जगतो, तेव्हा तो न करण्यासारख्या गोष्टी करतो आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो. न करण्यासारख्या गोष्टी केल्याने आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष केल्याने त्याची कीर्ती आणि सुख नष्ट होते. जेव्हा तो विचिकित्सेने (संशयाने) ग्रस्त असलेल्या चित्ताने जगतो, तेव्हा तो न करण्यासारख्या गोष्टी करतो आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष करतो. न करण्यासारख्या गोष्टी केल्याने आणि करण्यासारख्या कर्तव्यांकडे दुर्लक्ष केल्याने त्याची कीर्ती आणि सुख नष्ट होते.”

---

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတိ. ဗျာပါဒေါ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဗျာပါဒံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတိ. ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတိ. ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဝိစိကိစ္ဆံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတိ.

“गृहपती, तो आर्यश्रावक 'अभिज्झा-विषमलोभ हा चित्ताचा मळ (उपक्किलेस) आहे' असे जाणून चित्ताचा मळ असलेल्या अभिज्झा-विषमलोभाचा त्याग करतो. 'व्यापाद हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून चित्ताचा मळ असलेल्या व्यापादाचा त्याग करतो. 'थिनमिद्ध हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून चित्ताचा मळ असलेल्या थिनमिद्धाचा त्याग करतो. 'उद्धच्च-कुक्कुच्च हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून चित्ताचा मळ असलेल्या उद्धच्च-कुक्कुच्चाचा त्याग करतो. 'विचिकित्सा हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून चित्ताचा मळ असलेल्या विचिकित्सेचा त्याग करतो.”

---

‘‘ယတော စ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကဿ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ. ဗျာပါဒေါ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဗျာပါဒေါ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ. ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ. ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသောတိ, ဣတိ ဝိဒိတွာ ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော မဟာပညော ပုထုပညော အာပါတဒသော ပညာသမ္ပန္နော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ[Pg.379], ပညာသမ္ပဒါ. ဣမေသံ ခေါ, ဂဟပတိ, စတုန္နံ ဓမ္မာနံ ဣဋ္ဌာနံ ကန္တာနံ မနာပါနံ ဒုလ္လဘာနံ လောကသ္မိံ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တန္တိ.

“गृहपती, जेव्हा आर्यश्रावकाचा 'अभिज्झा-विषमलोभ हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून तो नष्ट झालेला असतो; 'व्यापाद हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून तो नष्ट झालेला असतो; 'थिनमिद्ध हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून तो नष्ट झालेला असतो; 'उद्धच्च-कुक्कुच्च हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून तो नष्ट झालेला असतो; 'विचिकित्सा हा चित्ताचा मळ आहे' असे जाणून तो नष्ट झालेला असतो; तेव्हा गृहपती, त्या आर्यश्रावकाला 'महाप्रज्ञ' (मोठ्या प्रज्ञेचा), 'पृथुप्रज्ञ' (विस्तृत प्रज्ञेचा), 'आपातदर्श' (सर्व बाजूंनी स्पष्ट पाहणारा) आणि 'प्रज्ञासंपन्न' असे म्हटले जाते. गृहपती, यालाच 'प्रज्ञासंपदा' असे म्हणतात. गृहपती, जगात अत्यंत दुर्मिळ असलेल्या, इच्छित, प्रिय आणि मनाला अनुकूल असणाऱ्या या चार गोष्टी प्राप्त करण्यासाठी हे चार धर्म (मार्ग) कारणीभूत ठरतात.”

---

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ စတ္တာရိ ပတ္တကမ္မာနိ ကတ္တာ ဟောတိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဣဓ ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. မာတာပိတရော သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. ပုတ္တဒါရဒါသကမ္မကရပေါရိသေ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. မိတ္တာမစ္စေ သုခေတိ ပီဏေတိ သမ္မာ သုခံ ပရိဟရတိ. ဣဒမဿ ပဌမံ ဌာနဂတံ ဟောတိ ပတ္တဂတံ အာယတနသော ပရိဘုတ္တံ.

“गृहपती, तो आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे चार योग्य कर्मे (पत्तकम्मे) करतो. ती चार कोणती? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे स्वतःला सुखी व समाधानी ठेवतो आणि स्वतःचे सुख नीट सांभाळतो; आपल्या माता-पित्यांना सुखी व समाधानी ठेवतो आणि त्यांचे सुख नीट यांत्रिकपणे सांभाळतो; आपल्या पत्नी, मुले, दास, कामगार आणि सेवकांना सुखी व समाधानी ठेवतो आणि त्यांचे सुख नीट सांभाळतो; आपल्या मित्र आणि सहकाऱ्यांना सुखी व समाधानी ठेवतो आणि त्यांचे सुख नीट सांभाळतो. हे त्याचे संपत्तीचे पहिले योग्य स्थानी पोहोचलेले, योग्य कारणासाठी वापरलेले आणि योग्य मार्गाने उपभोगलेले रूप आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ယာ တာ ဟောန္တိ အာပဒါ အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ ရာဇတော ဝါ စောရတော ဝါ အပ္ပိယတော ဝါ ဒါယာဒတော, တထာရူပါသု အာပဒါသု ပရိယောဓာယ သံဝတ္တတိ. သောတ္ထိံ အတ္တာနံ ကရောတိ. ဣဒမဿ ဒုတိယံ ဌာနဂတံ ဟောတိ ပတ္တဂတံ အာယတနသော ပရိဘုတ္တံ.

“पुन्हा दुसरे असे की, गृहपती, आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे आग, पूर, राजे, चोर, अप्रिय व्यक्ती किंवा वाईट वारसदार यांच्यापासून उद्भवू शकणाऱ्या संकटांपासून स्वतःचे रक्षण करतो आणि स्वतःला सुरक्षित ठेवतो. हे त्याचे संपत्तीचे दुसरे योग्य स्थानी पोहोचलेले, योग्य कारणासाठी वापरलेले आणि योग्य मार्गाने उपभोगलेले रूप आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ပဉ္စဗလိံ ကတ္တာ ဟောတိ – ဉာတိဗလိံ, အတိထိဗလိံ, ပုဗ္ဗပေတဗလိံ, ရာဇဗလိံ, ဒေဝတာဗလိံ. ဣဒမဿ တတိယံ ဌာနဂတံ ဟောတိ ပတ္တဂတံ အာယတနသော ပရိဘုတ္တံ.

“पुन्हा तिसरे असे की, गृहपती, आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे पाच प्रकारचे बळी (कर्तव्ये) करतो – ज्ञातीबली (नातेवाईकांसाठी कर्तव्य), अतिथीबली (पाहुण्यांसाठी कर्तव्य), पूर्वपेतबली (मृत पूर्वजांसाठी कर्तव्य), राजबली (शासनाला कर देणे) आणि देवताबली (देवतांसाठी कर्तव्य). हे त्याचे संपत्तीचे तिसरे योग्य स्थानी पोहोचलेले, योग्य कारणासाठी वापरलेले आणि योग्य मार्गाने उपभोगलेले रूप आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မဒပ္ပမာဒါ ပဋိဝိရတာ ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌာ ဧကမတ္တာနံ ဒမေန္တိ, ဧကမတ္တာနံ သမေန္တိ, ဧကမတ္တာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေန္တိ, တထာရူပေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌာပေတိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ[Pg.380]. ဣဒမဿ စတုတ္ထံ ဌာနဂတံ ဟောတိ ပတ္တဂတံ အာယတနသော ပရိဘုတ္တံ.

“पुन्हा चौथे असे की, गृहपती, आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे अशा श्रमण व ब्राह्मणांना दान देतो जे मद आणि प्रमादापासून अलिप्त आहेत, जे क्षमा आणि सौजन्यामध्ये प्रतिष्ठित आहेत, जे स्वतःचे दमन (इंद्रियसंयम) करतात, स्वतःला शांत करतात आणि स्वतःला परिनिर्वाणासाठी प्रशिक्षित करतात; अशा श्रमण-ब्राह्मणांना तो स्वर्गाप्रत नेणारे, सुखद विपाक देणारे, स्वर्गाच्या प्राप्तीसाठी कारणीभूत ठरणारे आणि उच्च गती देणारे दान अर्पण करतो. हे त्याचे संपत्तीचे चौथे योग्य स्थानी पोहोचलेले, योग्य कारणासाठी वापरलेले आणि योग्य मार्गाने उपभोगलेले रूप आहे.”

---

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပတ္တကမ္မာနိ ကတ္တာ ဟောတိ. ယဿ ကဿစိ, ဂဟပတိ, အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ပတ္တကမ္မေဟိ ဘောဂါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဂဟပတိ, ဘောဂါ အဋ္ဌာနဂတာ အပတ္တဂတာ အနာယတနသော ပရိဘုတ္တာ. ယဿ ကဿစိ, ဂဟပတိ, ဣမေဟိ စတူဟိ ပတ္တကမ္မေဟိ ဘောဂါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဂဟပတိ, ဘောဂါ ဌာနဂတာ ပတ္တဂတာ အာယတနသော ပရိဘုတ္တာ’’တိ.

“गृहपती, तो आर्यश्रावक आपल्या उद्योग आणि वीर्याने मिळवलेल्या, बाहुबलाने गोळा केलेल्या, घामाच्या धारेने कमावलेल्या, धार्मिक मार्गाने आणि न्याय्य पद्धतीने प्राप्त केलेल्या संपत्तीद्वारे ही चार योग्य कर्मे करतो. गृहपती, ज्या कोणाची संपत्ती या चार योग्य कर्मांशिवाय इतर गोष्टींवर खर्च होऊन संपते, त्या संपत्तीला 'अयोग्य स्थानी गेलेली, अयोग्य कारणासाठी वाया गेलेली आणि चुकीच्या मार्गाने उपभोगलेली संपत्ती' असे म्हणतात. परंतु गृहपती, ज्या कोणाची संपत्ती या चार योग्य कर्मांवर खर्च होऊन संपते, त्या संपत्तीला 'योग्य स्थानी गेलेली, योग्य कारणासाठी वापरलेली आणि योग्य मार्गाने उपभोगलेली संपत्ती' असे म्हणतात.”

---

‘‘ဘုတ္တာ ဘောဂါ ဘတာ ဘစ္စာ, ဝိတိဏ္ဏာ အာပဒါသု မေ;

ဥဒ္ဓဂ္ဂါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, အထော ပဉ္စဗလီ ကတာ;

ဥပဋ္ဌိတာ သီလဝန္တော, သညတာ ဗြဟ္မစာရယော.

“मी संपत्तीचा उपभोग घेतला आहे, माझ्यावर अवलंबून असणाऱ्यांचे पालनपोषण केले आहे आणि संकटांवर मात केली आहे. मी उच्च गती देणारे दान दिले आहे आणि पाच प्रकारचे बळी (कर्तव्ये) पूर्ण केले आहेत. मी शीलवान, संयमी आणि ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्यांची सेवा केली आहे.”

---

‘‘ယဒတ္ထံ ဘောဂံ ဣစ္ဆေယျ, ပဏ္ဍိတော ဃရမာဝသံ;

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ အနနုတာပိယံ.

“घरात राहणाऱ्या विद्वानाने ज्या हेतूने संपत्तीची इच्छा करावी, तो माझा हेतू साध्य झाला आहे. मी असे कर्म केले आहे ज्याचा मला नंतर कधीही पश्चात्ताप होणार नाही.”

---

‘‘ဧတံ အနုဿရံ မစ္စော, အရိယဓမ္မေ ဌိတော နရော;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. ပဌမံ;

“या गोष्टीचे सतत स्मरण करणारा, आर्यधम्मामध्ये प्रतिष्ठित असलेला मनुष्य (मर्त्य प्राणी) याच जन्मात प्रशंसनीय ठरतो आणि मृत्यूनंतर स्वर्गात आनंदित होतो.” (पहिले सुत्त समाप्त)

---

၂. အာနဏျသုတ္တံ

२. आणण्य सुत्त

---

၆၂. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

६२. तेव्हा अनाथपिंडिक गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अनाथपिंडिक गृहपतीला भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဂဟပတိ, သုခါနိ အဓိဂမနီယာနိ ဂိဟိနာ ကာမဘောဂိနာ ကာလေန ကာလံ သမယေန သမယံ ဥပါဒါယ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိသုခံ, ဘောဂသုခံ, အာနဏျသုခံ, အနဝဇ္ဇသုခံ.

“गृहपती, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्या गृहस्थाला योग्य वेळी आणि प्रसंगी मिळण्याजोगी ही चार प्रकारची सुखे आहेत. कोणती चार? अत्थि-सुख (मालकीचे सुख), भोग-सुख (उपभोगाचे सुख), आणण्य-सुख (ऋणमुक्तीचे सुख) आणि अनवज्ज-सुख (निर्दोषतेचे सुख).”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဂဟပတိ, အတ္ထိသုခံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ကုလပုတ္တဿ ဘောဂါ ဟောန္တိ ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတာ ဗာဟာဗလပရိစိတာ သေဒါဝက္ခိတ္တာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ[Pg.381]. သော ‘ဘောဂါ မေ အတ္ထိ ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတာ ဗာဟာဗလပရိစိတာ သေဒါဝက္ခိတ္တာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ’တိ အဓိဂစ္ဆတိ သုခံ, အဓိဂစ္ဆတိ သောမနဿံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, အတ္ထိသုခံ.

“आणि गृहपती, अत्थि-सुख (मालकीचे सुख) कोणते? येथे, गृहपती, कुलपुत्राकडे स्वतःच्या परिश्रमाने आणि वीर्याने मिळवलेली, बाहुबलाने साठवलेली, घामाच्या थेंबाने कमावलेली, धार्मिक आणि धर्मानुसार प्राप्त केलेली संपत्ती असते. तो विचार करतो: 'माझ्याकडे परिश्रमाने मिळवलेली, बाहुबलाने साठवलेली, घामाच्या थेंबाने कमावलेली, धार्मिक आणि धर्मानुसार प्राप्त केलेली संपत्ती आहे.' या विचाराने त्याला सुख आणि आनंद प्राप्त होतो. गृहपती, याला 'अत्थि-सुख' असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဂဟပတိ, ဘောဂသုခံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပုညာနိ စ ကရောတိ. သော ‘ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတေဟိ ဘောဂေဟိ ဗာဟာဗလပရိစိတေဟိ သေဒါဝက္ခိတ္တေဟိ ဓမ္မိကေဟိ ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ပရိဘုဉ္ဇာမိ ပုညာနိ စ ကရောမီ’တိ အဓိဂစ္ဆတိ သုခံ, အဓိဂစ္ဆတိ သောမနဿံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, ဘောဂသုခံ.

“आणि गृहपती, भोग-सुख (उपभोगाचे सुख) कोणते? येथे, गृहपती, कुलपुत्र स्वतःच्या परिश्रमाने मिळवलेल्या, बाहुबलाने साठवलेल्या, घामाच्या थेंबाने कमावलेल्या, धार्मिक आणि धर्मानुसार प्राप्त केलेल्या संपत्तीचा उपभोग घेतो आणि पुण्यकर्मे करतो. तो विचार करतो: 'मी परिश्रमाने मिळवलेल्या, बाहुबलाने साठवलेल्या, घामाच्या थेंबाने कमावलेल्या, धार्मिक आणि धर्मानुसार प्राप्त केलेल्या संपत्तीचा उपभोग घेत आहे आणि पुण्यकर्मे करत आहे.' या विचाराने त्याला सुख आणि आनंद प्राप्त होतो. गृहपती, याला 'भोग-सुख' असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဂဟပတိ, အာနဏျသုခံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ကုလပုတ္တော န ကဿစိ ကိဉ္စိ ဓာရေတိ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ. သော ‘န ကဿစိ ကိဉ္စိ ဓာရေမိ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ’တိ အဓိဂစ္ဆတိ သုခံ, အဓိဂစ္ဆတိ သောမနဿံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, အာနဏျသုခံ.

“आणि गृहपती, आणण्य-सुख (ऋणमुक्तीचे सुख) कोणते? येथे, गृहपती, कुलपुत्र कोणाचेही थोडे किंवा जास्त काहीही देणे लागत नाही. तो विचार करतो: 'मी कोणाचेही थोडे किंवा जास्त काहीही देणे लागत नाही.' या विचाराने त्याला सुख आणि आनंद प्राप्त होतो. गृहपती, याला 'आणण्य-सुख' असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဂဟပတိ, အနဝဇ္ဇသုခံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. သော ‘အနဝဇ္ဇေနမှိ ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော’တိ အဓိဂစ္ဆတိ သုခံ, အဓိဂစ္ဆတိ သောမနဿံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, အနဝဇ္ဇသုခံ. ဣမာနိ ခေါ, ဂဟပတိ, စတ္တာရိ သုခါနိ အဓိဂမနီယာနိ ဂိဟိနာ ကာမဘောဂိနာ ကာလေန ကာလံ သမယေန သမယံ ဥပါဒါယာ’’တိ.

“आणि गृहपती, अनवज्ज-सुख (निर्दोषतेचे सुख) कोणते? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक निर्दोष कायकर्माने (शारीरिक कर्माने) युक्त असतो, निर्दोष वचीकर्माने (वाणीच्या कर्माने) युक्त असतो आणि निर्दोष मनोकर्मने (मानसिक कर्माने) युक्त असतो. तो विचार करतो: 'मी निर्दोष कायकर्माने, निर्दोष वचीकर्माने आणि निर्दोष मनोकर्मने युक्त आहे.' या विचाराने त्याला सुख आणि आनंद प्राप्त होतो. गृहपती, याला 'अनवज्ज-सुख' असे म्हणतात. गृहपती, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्या गृहस्थाला योग्य वेळी आणि प्रसंगी मिळण्याजोगी ही चार प्रकारची सुखे आहेत.”

---

‘‘အာနဏျသုခံ ဉတွာန, အထော အတ္ထိသုခံ ပရံ;

ဘုဉ္ဇံ ဘောဂသုခံ မစ္စော, တတော ပညာ ဝိပဿတိ.

“ऋणमुक्तीचे सुख जाणून आणि तसेच मालकीचे सुख जाणून, मनुष्य उपभोगाच्या सुखाचा आनंद घेतो आणि त्यानंतर प्रज्ञेने विपश्यना करतो.”

---

‘‘ဝိပဿမာနော ဇာနာတိ, ဥဘော ဘောဂေ သုမေဓသော;

အနဝဇ္ဇသုခဿေတံ, ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိ’’န္တိ. ဒုတိယံ;

“विपश्यना करणारा सुज्ञ मनुष्य दोन्ही प्रकारच्या सुखांना जाणतो. परंतु, ही सुखे निर्दोषतेच्या सुखाच्या सोळाव्या भागाच्या बरोबरीचीही नसतात.” (दुसरे सुत्त समाप्त)

---

၃. ဗြဟ္မသုတ္တံ

३. ब्रह्म सुत्त

---

၆၃. ‘‘သဗြဟ္မကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. သပုဗ္ဗာစရိယကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ[Pg.382], ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. သပုဗ္ဗဒေဝတာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. သာဟုနေယျကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ.

६३. “भिक्षूंनो, ज्या कुटुंबांमध्ये मुले आपल्या घरात माता-पित्यांची पूजा (आदर-सत्कार) करतात, ती कुटुंबे ब्रह्मासह राहतात. भिक्षूंनो, ज्या कुटुंबांमध्ये मुले आपल्या घरात माता-पित्यांची पूजा करतात, ती कुटुंबे पहिल्या आचार्यांसह राहतात. भिक्षूंनो, ज्या कुटुंबांमध्ये मुले आपल्या घरात माता-पित्यांची पूजा करतात, ती कुटुंबे पहिल्या देवतांसह राहतात. भिक्षूंनो, ज्या कुटुंबांमध्ये मुले आपल्या घरात माता-पित्यांची पूजा करतात, ती कुटुंबे आहुतीस पात्र (पूजनीय) व्यक्तींसह राहतात.”

---

‘‘ဗြဟ္မာတိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗာစရိယာတိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. ပုဗ္ဗဒေဝတာတိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. အာဟုနေယျာတိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဗဟုကာရာ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတရော, ပုတ္တာနံ အာပါဒကာ ပေါသကာ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော’’တိ.

“भिक्षूंनो, 'ब्रह्मा' हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. 'पहिले आचार्य' हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. 'पहिल्या देवता' हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. 'आहुतीस पात्र' हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. असे का? कारण भिक्षूंनो, माता-पिता मुलांचे मोठे उपकारकर्ते असतात; ते त्यांचे रक्षण करतात, त्यांचे पालनपोषण करतात आणि त्यांना या जगाची ओळख करून देतात.”

---

‘‘ဗြဟ္မာတိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ;

အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ.

“माता-पित्यांना 'ब्रह्मा' आणि 'पहिले आचार्य' म्हटले जाते. ते मुलांकडून आदर-सत्कार मिळण्यास पात्र आहेत, कारण ते आपल्या अपत्यांवर अनुकंपा (दया) करतात.”

---

‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော;

အန္နေန အထ ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ;

ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန, ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ.

“म्हणूनच, सुज्ञ पुत्राने त्यांना नमस्कार करावा आणि त्यांचा आदर-सत्कार करावा; त्यांना अन्न, पेय, वस्त्र आणि बिछाना देऊन; तसेच त्यांचे शरीर उटणे लावून स्वच्छ करून, त्यांना स्नान घालून आणि त्यांचे पाय धुवून त्यांची सेवा करावी.”

---

‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. တတိယံ;

“माता-पित्यांच्या अशा सेवेमुळे सुज्ञ लोक याच जगात त्या पुत्राची प्रशंसा करतात आणि मृत्यूनंतर तो स्वर्गात आनंदित होतो.” (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. နိရယသုတ္တံ

४. निरय सुत्त

---

၆၄. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ’’တိ.

६४. “भिक्षूंनो, चार गोष्टींनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गोष्टींनी? तो प्राणातिपाती (जीवहत्या करणारा) असतो, अदिन्नादायी (चोरी करणारा) असतो, कामेसू मिच्छाचारी (व्यभिचारी) असतो आणि मुसावादी (असत्य बोलणारा) असतो. भिक्षूंनो, या चार गोष्टींनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ, မုသာဝါဒေါ စ ဝုစ္စတိ;

ပရဒါရဂမနဉ္စာပိ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. စတုတ္ထံ;

“प्राणातिपात (जीवहत्या), अदिन्नादान (चोरी), मुसावाद (असत्य भाषण) आणि परस्त्रीगमन; सुज्ञ लोक या कर्मांची कधीही प्रशंसा करत नाहीत.” (चौथे सुत्त समाप्त)

---

၅. ရူပသုတ္တံ

५. रूप सुत्त

---

၆၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ရူပပ္ပမာဏော ရူပပ္ပသန္နော, ဃောသပ္ပမာဏော ဃောသပ္ပသန္နော[Pg.383], လူခပ္ပမာဏော လူခပ္ပသန္နော, ဓမ္မပ္ပမာဏော ဓမ္မပ္ပသန္နော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

६५. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? रूपाला प्रमाण मानणारा व रूपात प्रसन्न होणारा; आवाजाला (कीर्तीला) प्रमाण मानणारा व आवाजात प्रसन्न होणारा; साधेपणाला (रूक्षतेला) प्रमाण मानणारा व साधेपणात प्रसन्न होणारा; आणि धम्माला प्रमाण मानणारा व धम्मात प्रसन्न होणारा. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.”

---

‘‘ယေ စ ရူပေ ပမာဏိံသု, ယေ စ ဃောသေန အနွဂူ;

ဆန္ဒရာဂဝသူပေတာ, နာဘိဇာနန္တိ တေ ဇနာ.

“जे रूपाला प्रमाण मानतात आणि जे केवळ आवाजाच्या (कीर्तीच्या) मागे जातात; इच्छा आणि रागाच्या (आसक्तीच्या) अधीन झालेले ते लोक सत्य जाणू शकत नाहीत.”

---

‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ န ဇာနာတိ, ဗဟိဒ္ဓါ စ န ပဿတိ;

သမန္တာဝရဏော ဗာလော, သ ဝေ ဃောသေန ဝုယှတိ.

“जो अंतर्मनातील गुणांना जाणत नाही आणि बाह्य आचरणालाही पाहत नाही; सर्व बाजूंनी अज्ञानाने झाकलेला तो मूर्ख मनुष्य केवळ बाह्य आवाजाने (कीर्तीने) वाहून जातो.”

---

‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ န ဇာနာတိ, ဗဟိဒ္ဓါ စ ဝိပဿတိ;

ဗဟိဒ္ဓါ ဖလဒဿာဝီ, သောပိ ဃောသေန ဝုယှတိ.

“जो अंतर्मनातील गुणांना जाणत नाही, परंतु बाह्य आचरणाला पाहतो; केवळ बाह्य फळांकडे पाहणारा तो मनुष्यसुद्धा बाह्य आवाजाने (कीर्तीने) वाहून जातो.”

---

‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ပဇာနာတိ, ဗဟိဒ္ဓါ စ ဝိပဿတိ;

ဝိနီဝရဏဒဿာဝီ, န သော ဃောသေန ဝုယှတီ’’တိ. ပဉ္စမံ;

“परंतु जो अंतर्मनातील गुणांनाही चांगल्या प्रकारे जाणतो आणि बाह्य आचरणालाही पाहतो; अडथळ्यांशिवाय (निवारणांशिवाय) पाहणारा तो मनुष्य बाह्य आवाजाने (कीर्तीने) वाहून जात नाही.” (पाचवे सुत्त समाप्त)

---

၆. သရာဂသုတ္တံ

६. सराग सुत्त

---

၆၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သရာဂေါ, သဒေါသော, သမောဟော, သမာနော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

६६. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? सराग (आसक्ती असलेला), सदोस (द्वेष असलेला), समोह (मोह असलेला) आणि समानो (मान/अहंकार असलेला). भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.”

---

‘‘သာရတ္တာ ရဇနီယေသု, ပိယရူပါဘိနန္ဒိနော;

မောဟေန အာဝုတာ သတ္တာ, ဗဒ္ဓါ ဝဍ္ဎေန္တိ ဗန္ဓနံ.

“आसक्ती निर्माण करणाऱ्या गोष्टींमध्ये अत्यंत आसक्त असलेले, प्रिय वाटणाऱ्या रूपांमध्ये रमणारे, मोहाने झाकलेले आणि क्लेशांनी बांधलेले प्राणी आपले बंधन वाढवत राहतात.”

---

‘‘ရာဂဇံ ဒေါသဇဉ္စာပိ, မောဟဇံ စာပဝိဒ္ဒသူ;

ကရောန္တာကုသလံ ကမ္မံ, သဝိဃာတံ ဒုခုဒြယံ.

अज्ञानी लोक राग (आसक्ती), द्वेष आणि मोहापासून उत्पन्न होणारे, क्लेशकारक आणि दुःखाला जन्म देणारे अकुशल कर्म करतात.

---

‘‘အဝိဇ္ဇာနိဝုတာ ပေါသာ, အန္ဓဘူတာ အစက္ခုကာ;

ယထာ ဓမ္မာ တထာ သန္တာ, န တဿေဝန္တိ မညရေ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

अविद्येने झाकलेले, अंध झालेले आणि प्रज्ञाचक्षू नसलेले लोक, जसे हे (राग-द्वेषादी) धर्म अस्तित्वात आहेत, तशाच स्वरूपाचे आपण आहोत, असे स्वतःबद्दल जाणू शकत नाहीत. (सहावे सूत्र समाप्त)

---

၇. အဟိရာဇသုတ္တံ

७. अहिराज सुत्त

---

၆၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကတော ဟောတိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ[Pg.384], ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကတော’’တိ.

६७. एकदा भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकांच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी श्रावस्तीमध्ये एका भिक्खूला सापाने दंश केला आणि त्याचा मृत्यू झाला. तेव्हा अनेक भिक्खू भगवंतांकडे गेले; तिथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, येथे श्रावस्तीमध्ये एका भिक्खूला सापाने दंश केला असून त्याचा मृत्यू झाला आहे.'

---

‘‘န ဟိ နူန သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိ. သစေ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရေယျ, န ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကရေယျ.

भिक्खूंनो, नक्कीच त्या भिक्खूने सापांच्या चार राजकुलांना मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्याप्त केले नसावे. भिक्खूंनो, जर त्या भिक्खूने सापांच्या चार राजकुलांना मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्याप्त केले असते, तर सापाने दंश केल्यामुळे त्याचा मृत्यू झाला नसता.

---

‘‘ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဝိရူပက္ခံ အဟိရာဇကုလံ, ဧရာပထံ အဟိရာဇကုလံ, ဆဗျာပုတ္တံ အဟိရာဇကုလံ, ကဏှာဂေါတမကံ အဟိရာဇကုလံ. န ဟိ နူန သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိ. သစေ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရေယျ, န ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကရေယျ.

ती चार कोणती? विरूपक्ख सर्पराजकुल, एरापथ सर्पराजकुल, छब्यापुत्त सर्पराजकुल आणि कन्हागोतमक सर्पराजकुल. भिक्खूंनो, नक्कीच त्या भिक्खूने या सापांच्या चार राजकुलांना मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्याप्त केले नसावे. भिक्खूंनो, जर त्या भिक्खूने या सापांच्या चार राजकुलांना मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्याप्त केले असते, तर सापाने दंश केल्यामुळे त्याचा मृत्यू झाला नसता.

---

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိတုံ အတ္တဂုတ္တိယာ အတ္တရက္ခာယ အတ္တပရိတ္တာယာ’’တိ.

भिक्खूंनो, स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी, स्वतःच्या रक्षणासाठी आणि स्वतःच्या संरक्षणासाठी (परित्तासाठी) मी तुम्हाला सापांच्या या चार राजकुलांना मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्याप्त करण्याची अनुमती देतो.

---

‘‘ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ;

ဆဗျာပုတ္တေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ကဏှာဂေါတမကေဟိ စ.

माझी मैत्री विरूपक्ख सर्पांशी असो, माझी मैत्री एरापथ सर्पांशी असो; माझी मैत्री छब्यापुत्त सर्पांशी असो आणि माझी मैत्री कन्हागोतमक सर्पांशी असो.

---

‘‘အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ;

စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဗဟုပ္ပဒေဟိ မေ.

माझी मैत्री पाय नसलेल्या प्राण्यांशी असो, माझी मैत्री दोन पाय असलेल्या प्राण्यांशी असो; माझी मैत्री चार पाय असलेल्या प्राण्यांशी असो आणि माझी मैत्री अनेक पाय असलेल्या प्राण्यांशी असो.

---

‘‘မာ မံ အပါဒကော ဟိံသိ, မာ မံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော ;

မာ မံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ, မာ မံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ.

पाय नसलेल्या प्राण्याने मला इजा करू नये, दोन पाय असलेल्या प्राण्याने मला इजा करू नये; चार पाय असलेल्या प्राण्याने मला इजा करू नये, अनेक पाय असलेल्या प्राण्याने मला इजा करू नये.

---

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ, သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ;

သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု, မာ ကဉ္စိ ပါပမာဂမာ.

सर्व प्राणी, सर्व सजीव, सर्व जीव आणि सर्व अस्तित्त्वे – या सर्वांचे कल्याण होवो, कोणालाही कोणतेही दुःख किंवा पाप प्राप्त न होवो.

---

‘‘အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ, အပ္ပမာဏော ဓမ္မော;

အပ္ပမာဏော သံဃော, ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ.

बुद्ध अमर्याद आहेत, धम्म अमर्याद आहे, संघ अमर्याद आहे; सरपटणारे प्राणी मात्र मर्यादित आहेत.

---

‘‘အဟိဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ, ဥဏ္ဏနာဘီ သရဗူ မူသိကာ;

ကတာ မေ ရက္ခာ ကတာ မေ ပရိတ္တာ, ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ;

သောဟံ နမော ဘဂဝတော, နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါန’’န္တိ. သတ္တမံ;

साप, विंचू, कानसळई (कंगोणी), कोळी, सरडे आणि उंदीर (हे मर्यादित आहेत). मी माझे रक्षण केले आहे, मी माझे संरक्षण (परित्त) केले आहे. सर्व प्राण्यांनी निघून जावे. मी त्या भगवंतांना वंदन करतो, मी सात सम्यक संबुद्धांना वंदन करतो. (सातवे सूत्र समाप्त)

---

၈. ဒေဝဒတ္တသုတ္တံ

८. देवदत्त सुत्त

---

၆၈. ဧကံ [Pg.385] သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ အစိရပက္ကန္တေ ဒေဝဒတ္တေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အတ္တဝဓာယ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ. ပရာဘဝါယ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ.

६८. एकदा भगवान राजगृह येथील गिज्झकूट पर्वतावर विहार करत होते. देवदत्त (संघाला सोडून) निघून गेल्यानंतर काही वेळातच, भगवंतांनी तेथे देवदत्ताचा उल्लेख करून भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या स्वतःच्या विनाशासाठीच उत्पन्न झाली आहे. भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या पतनासाठीच उत्पन्न झाली आहे.'

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကဒလီ အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ.

भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे केळीचे झाड स्वतःच्या विनाशासाठीच फळ देते, स्वतःच्या पतनासाठीच फळ देते; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या स्वतःच्या विनाशासाठी आणि पतनासाठीच उत्पन्न झाली आहे.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဠု အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ.

भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे बांबूचे झाड स्वतःच्या विनाशासाठीच फळ देते, स्वतःच्या पतनासाठीच फळ देते; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या स्वतःच्या विनाशासाठी आणि पतनासाठीच उत्पन्न झाली आहे.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဠော အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ.

भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे लव्हाळा (एक प्रकारचे गवत) स्वतःच्या विनाशासाठीच फळ देतो, स्वतःच्या पतनासाठीच फळ देतो; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या स्वतःच्या विनाशासाठी आणि पतनासाठीच उत्पन्न झाली आहे.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အဿတရီ အတ္တဝဓာယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ပရာဘဝါယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒီ’’တိ.

भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे खेचरी (घोड्याची मादी) स्वतःच्या विनाशासाठीच गर्भ धारण करते, स्वतःच्या पतनासाठीच गर्भ धारण करते; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, देवदत्ताला मिळालेला लाभ, सत्कार आणि कीर्ती ही त्याच्या स्वतःच्या विनाशासाठी आणि पतनासाठीच उत्पन्न झाली आहे.

---

‘‘ဖလံ ဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ, ဖလံ ဝေဠုံ ဖလံ နဠံ;

သက္ကာရော ကာပုရိသံ ဟန္တိ, ဂဗ္ဘော အဿတရိံ ယထာ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

ज्याप्रमाणे फळ हे केळीच्या, बांबूच्या आणि लव्हाळ्याच्या झाडाचा नाश करते, आणि ज्याप्रमाणे गर्भ हा खेचरीचा नाश करतो; त्याचप्रमाणे सत्कार (कीर्ती) हा दुर्जन माणसाचा नाश करतो. (आठवे सूत्र समाप्त)

---

၉. ပဓာနသုတ္တံ

९. पधान सुत्त

---

၆၉. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဓာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သံဝရပ္ပဓာနံ, ပဟာနပ္ပဓာနံ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ [Pg.386] ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရပ္ပဓာနံ.

६९. भिक्खूंनो, हे चार प्रकारचे सम्यक प्रयत्न (पधान) आहेत. कोणते चार? संवर-प्रयत्न (संवरप्पधान), प्रहाण-प्रयत्न (पहाणप्पधान), भावना-प्रयत्न (भावनाप्पधान) आणि अनुरक्षण-प्रयत्न (अनुरक्खणप्पधान). आणि भिक्खूंनो, संवर-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू अनुत्पन्न (अद्याप उत्पन्न न झालेल्या) पापी अकुशल धर्मांना उत्पन्न न होऊ देण्यासाठी इच्छा निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य (ऊर्जा) आरंभित करतो, चित्त दृढ करतो आणि उद्योग करतो. भिक्खूंनो, याला संवर-प्रयत्न असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာနပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာနပ္ပဓာနံ.

आणि भिक्खूंनो, प्रहाण-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू उत्पन्न झालेल्या पापी अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी इच्छा निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभित करतो, चित्त दृढ करतो आणि उद्योग करतो. भिक्खूंनो, याला प्रहाण-प्रयत्न असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာပ္ပဓာနံ.

आणि भिक्खूंनो, भावना-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू अनुत्पन्न (अद्याप उत्पन्न न झालेल्या) कुशल धर्मांना उत्पन्न करण्यासाठी इच्छा निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभित करतो, चित्त दृढ करतो आणि उद्योग करतो. भिक्खूंनो, याला भावना-प्रयत्न असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အနုရက္ခဏာပ္ပဓာနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ပဓာနာနီ’’တိ.

आणि भिक्खूंनो, अनुरक्षण-प्रयत्न म्हणजे काय? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थिरतेसाठी, ते नष्ट न होण्यासाठी, त्यांच्या वृद्धीसाठी, विस्तारासाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्णतेसाठी इच्छा निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभित करतो, चित्त दृढ करतो आणि उद्योग करतो. भिक्खूंनो, याला अनुरक्षण-प्रयत्न असे म्हणतात. भिक्खूंनो, हेच ते चार प्रकारचे सम्यक प्रयत्न आहेत.

---

‘‘သံဝရော စ ပဟာနဉ္စ, ဘာဝနာ အနုရက္ခဏာ;

ဧတေ ပဓာနာ စတ္တာရော, ဒေသိတာဒိစ္စဗန္ဓုနာ;

ယော ဟိ ဘိက္ခု ဣဓာတာပီ, ခယံ ဒုက္ခဿ ပါပုဏေ’’တိ. နဝမံ;

संवर, प्रहाण, भावना आणि अनुरक्षण; हे चार सम्यक प्रयत्न आदित्यबंधू (सूर्याचे नातेवाईक असलेल्या भगवंतांनी) उपदेशिले आहेत. जो भिक्खू येथे उद्योगी (आतपी) असतो, तो दुःखाच्या क्षयाला (निर्वाणाला) प्राप्त करतो. (नवे सूत्र समाप्त)

---

၁၀. အဓမ္မိကသုတ္တံ

१०. अधम्मिक सुत्त

---

၇၀. ‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ, ရာဇာယုတ္တာပိ တသ္မိံ သမယေ အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. ရာဇာယုတ္တေသု အဓမ္မိကေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာပိ တသ္မိံ သမယေ အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု အဓမ္မိကေသု နေဂမဇာနပဒါပိ တသ္မိံ သမယေ အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. နေဂမဇာနပဒေသု အဓမ္မိကေသု ဝိသမံ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တိ. ဝိသမံ စန္ဒိမသူရိယေသု ပရိဝတ္တန္တေသု ဝိသမံ နက္ခတ္တာနိ တာရကရူပါနိ ပရိဝတ္တန္တိ. ဝိသမံ နက္ခတ္တေသု တာရကရူပေသု ပရိဝတ္တန္တေသု ဝိသမံ ရတ္တိန္ဒိဝါ ပရိဝတ္တန္တိ. ဝိသမံ ရတ္တိန္ဒိဝေသု ပရိဝတ္တန္တေသု ဝိသမံ မာသဒ္ဓမာသာ ပရိဝတ္တန္တိ. ဝိသမံ မာသဒ္ဓမာသေသု ပရိဝတ္တန္တေသု ဝိသမံ ဥတုသံဝစ္ဆရာ ပရိဝတ္တန္တိ. ဝိသမံ ဥတုသံဝစ္ဆရေသု ပရိဝတ္တန္တေသု ဝိသမံ ဝါတာ ဝါယန္တိ ဝိသမာ အပဉ္ဇသာ[Pg.387]. ဝိသမံ ဝါတေသု ဝါယန္တေသု ဝိသမေသု အပဉ္ဇသေသု ဒေဝတာ ပရိကုပိတာ ဘဝန္တိ. ဒေဝတာသု ပရိကုပိတာသု ဒေဝေါ န သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. ဒေဝေ န သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆန္တေ ဝိသမပါကာနိ သဿာနိ ဘဝန္တိ. ဝိသမပါကာနိ, ဘိက္ခဝေ, သဿာနိ မနုဿာ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ အပ္ပာယုကာ ဟောန္တိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဗဝှာဗာဓာ စ.

७०. “भिक्खूहो, ज्या वेळी राजे अधार्मिक होतात, त्या वेळी राजअधिकारीही अधार्मिक होतात. राजअधिकारी अधार्मिक झाले की, ब्राह्मण आणि गृहपतीही अधार्मिक होतात. ब्राह्मण आणि गृहपती अधार्मिक झाले की, नगरातील व जनपदातील लोकही अधार्मिक होतात. नगरातील व जनपदातील लोक अधार्मिक झाले की, चंद्र आणि सूर्य अनियमितपणे फिरतात. चंद्र आणि सूर्य अनियमितपणे फिरू लागले की, नक्षत्र आणि तारे अनियमितपणे फिरतात. नक्षत्र आणि तारे अनियमितपणे फिरू लागले की, रात्र आणि दिवस अनियमित होतात. रात्र आणि दिवस अनियमित झाले की, महिने आणि पंधरवडे अनियमित होतात. महिने आणि पंधरवडे अनियमित झाले की, ऋतू आणि वर्षे अनियमित होतात. ऋतू आणि वर्षे अनियमित झाले की, वारे अनियमितपणे आणि चुकीच्या मार्गाने वाहतात. वारे अनियमितपणे आणि चुकीच्या मार्गाने वाहू लागले की, देवता संतप्त होतात. देवता संतप्त झाल्या की, मेघ योग्य प्रकारे पाऊस पाडत नाही. मेघ योग्य प्रकारे पाऊस पाडत नाही, तेव्हा पिके अनियमितपणे पिकतात. भिक्खूहो, अनियमितपणे पिकलेली पिके खाल्ल्यामुळे मनुष्य अल्पायुषी, कुरूप, दुर्बळ आणि अनेक आजारांनी ग्रस्त होतात.”

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ရာဇာနော ဓမ္မိကာ ဟောန္တိ, ရာဇာယုတ္တာပိ တသ္မိံ သမယေ ဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. ရာဇာယုတ္တေသု ဓမ္မိကေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာပိ တသ္မိံ သမယေ ဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု ဓမ္မိကေသု နေဂမဇာနပဒါပိ တသ္မိံ သမယေ ဓမ္မိကာ ဟောန္တိ. နေဂမဇာနပဒေသု ဓမ္မိကေသု သမံ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တိ. သမံ စန္ဒိမသူရိယေသု ပရိဝတ္တန္တေသု သမံ နက္ခတ္တာနိ တာရကရူပါနိ ပရိဝတ္တန္တိ. သမံ နက္ခတ္တေသု တာရကရူပေသု ပရိဝတ္တန္တေသု သမံ ရတ္တိန္ဒိဝါ ပရိဝတ္တန္တိ. သမံ ရတ္တိန္ဒိဝေသု ပရိဝတ္တန္တေသု သမံ မာသဒ္ဓမာသာ ပရိဝတ္တန္တိ. သမံ မာသဒ္ဓမာသေသု ပရိဝတ္တန္တေသု သမံ ဥတုသံဝစ္ဆရာ ပရိဝတ္တန္တိ. သမံ ဥတုသံဝစ္ဆရေသု ပရိဝတ္တန္တေသု သမံ ဝါတာ ဝါယန္တိ သမာ ပဉ္ဇသာ. သမံ ဝါတေသု ဝါယန္တေသု သမေသု ပဉ္ဇသေသု ဒေဝတာ အပရိကုပိတာ ဘဝန္တိ. ဒေဝတာသု အပရိကုပိတာသု ဒေဝေါ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. ဒေဝေ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆန္တေ သမပါကာနိ သဿာနိ ဘဝန္တိ. သမပါကာနိ, ဘိက္ခဝေ, သဿာနိ မနုဿာ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ ဒီဃာယုကာ စ ဟောန္တိ ဝဏ္ဏဝန္တော စ ဗလဝန္တော စ အပ္ပာဗာဓာ စာ’’တိ.

“भिक्खूहो, ज्या वेळी राजे धार्मिक होतात, त्या वेळी राजअधिकारीही धार्मिक होतात. राजअधिकारी धार्मिक झाले की, ब्राह्मण आणि गृहपतीही धार्मिक होतात. ब्राह्मण आणि गृहपती धार्मिक झाले की, नगरातील व जनपदातील लोकही धार्मिक होतात. नगरातील व जनपदातील लोक धार्मिक झाले की, चंद्र आणि सूर्य नियमितपणे फिरतात. चंद्र आणि सूर्य नियमितपणे फिरू लागले की, नक्षत्र आणि तारे नियमितपणे फिरतात. नक्षत्र आणि तारे नियमितपणे फिरू लागले की, रात्र आणि दिवस नियमित होतात. रात्र आणि दिवस नियमित झाले की, महिने आणि पंधरवडे नियमित होतात. महिने आणि पंधरवडे नियमित झाले की, ऋतू आणि वर्षे नियमित होतात. ऋतू आणि वर्षे नियमित झाले की, वारे नियमितपणे आणि योग्य मार्गाने वाहतात. वारे नियमितपणे आणि योग्य मार्गाने वाहू लागले की, देवता प्रसन्न राहतात. देवता प्रसन्न राहिल्या की, मेघ योग्य प्रकारे पाऊस पाडतो. मेघ योग्य प्रकारे पाऊस पाडतो, तेव्हा पिके योग्य प्रकारे पिकतात. भिक्खूहो, योग्य प्रकारे पिकलेली पिके खाल्ल्यामुळे मनुष्य दीर्घायुषी, कांतिमान, बलवान आणि निरोगी होतात.”

---

‘‘ဂုန္နံ စေ တရမာနာနံ, ဇိမှံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;

သဗ္ဗာ တာ ဇိမှံ ဂစ္ဆန္တိ, နေတ္တေ ဇိမှံ ဂတေ သတိ.

“नदी पार करणाऱ्या गाई-बैलांच्या कळपामध्ये, जर मुख्य बैल वाकड्या मार्गाने गेला, तर त्याचा नेता वाकड्या मार्गाने गेल्यामुळे इतर सर्व गाई-बैलही वाकड्याच मार्गाने जातात.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;

သော စေ အဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ;

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ ဒုက္ခံ သေတိ, ရာဇာ စေ ဟောတိ အဓမ္မိကော.

“त्याचप्रमाणे, मनुष्यांमध्ये जो श्रेष्ठ मानला जातो, तो जर अधर्माचे आचरण करू लागला, तर इतर सामान्य प्रजेबद्दल काय सांगावे! जर राजा अधार्मिक असेल, तर संपूर्ण राष्ट्र दुःखी होते.”

---

‘‘ဂုန္နံ စေ တရမာနာနံ, ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;

သဗ္ဗာ တာ ဥဇုံ ဂစ္ဆန္တိ, နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ.

“नदी पार करणाऱ्या गाई-बैलांच्या कळपामध्ये, जर मुख्य बैल सरळ मार्गाने गेला, तर त्याचा नेता सरळ मार्गाने गेल्यामुळे इतर सर्व गाई-बैलही सरळच मार्गाने जातात.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ [Pg.388] မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;

သော သစေ ဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ;

သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ သုခံ သေတိ, ရာဇာ စေ ဟောတိ ဓမ္မိကော’’တိ. ဒသမံ;

“त्याचप्रमाणे, मनुष्यांमध्ये जो श्रेष्ठ मानला जातो, तो जर धर्माचे आचरण करू लागला, तर इतर सामान्य प्रजेबद्दल काय सांगावे! जर राजा धार्मिक असेल, तर संपूर्ण राष्ट्र सुखात राहते.” (दहावे सुत्त समाप्त)

---

ပတ္တကမ္မဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

पत्तकम्मवग्गो दुसरा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

ပတ္တကမ္မံ အာနဏျကော, သဗြဟ္မနိရယာ ရူပေန ပဉ္စမံ;

သရာဂအဟိရာဇာ ဒေဝဒတ္တော, ပဓာနံ အဓမ္မိကေန စာတိ.

पत्तकम्म, आणण्यक, सब्रह्म, चरिया, रूप (पाचवे), सराग, अहिराज, देवदत्त, प्रधान आणि अधार्मिक.

---

(၈) ၃. အပဏ္ဏကဝဂ္ဂေါ

(८) ३. अपण्णक वर्ग

---

၁. ပဓာနသုတ္တံ

१. प्रधान सुत्त

---

၇၁. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ. ပဌမံ.

७१. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू हा अचूक मार्गाचे (अपण्णक प्रतिपदा) आचरण करणारा असतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा पाया भक्कम झालेला असतो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू शीलवान असतो, बहुश्रुत असतो, वीर्यवान (प्रयत्नशील) असतो आणि प्रज्ञावान असतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अचूक मार्गाचे आचरण करणारा असतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा पाया भक्कम झालेला असतो.” (पहिले सुत्त समाप्त)

---

၂. သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

२. सम्मादिट्ठि सुत्त

---

၇၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယ. ကတမေဟိ စတူဟိ? နေက္ခမ္မဝိတက္ကေန, အဗျာပါဒဝိတက္ကေန, အဝိဟိံသာဝိတက္ကေန, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

७२. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू हा अचूक मार्गाचे आचरण करणारा असतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा पाया भक्कम झालेला असतो. कोणत्या चार गुणांनी? नैष्क्रम्य-वितर्क (नेक्खम्मवितक्क), अव्यापाद-वितर्क (अव्यापादवितक्क), अविहिंसा-वितर्क (अविहिंसावितक्क) आणि सम्यक दृष्टी (सम्मादिट्ठि) - भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अचूक मार्गाचे आचरण करणारा असतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा पाया भक्कम झालेला असतो.” (दुसरे सुत्त समाप्त)

---

၃. သပ္ပုရိသသုတ္တံ

३. सप्पुरिस सुत्त

---

၇၃. ‘‘စတူဟိ[Pg.389], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အသပ္ပုရိသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ ပရဿ အဝဏ္ဏော တံ အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ ပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော အဟာပေတွာ အလမ္ဗိတွာ ပရိပူရံ ဝိတ္ထာရေန ပရဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

७३. “भिक्खूहो, चार गुणांवरून असत्पुरुष (दुर्जन) ओळखावा. कोणत्या चार गुणांवरून? भिक्खूहो, या जगात जो असत्पुरुष असतो, तो दुसऱ्याचे दोष (अवर्ण) न विचारताही उघड करतो, मग विचारल्यावर तर काय सांगावे! विचारले असता आणि प्रश्नांनी घेरले असता, तो काहीही न लपवता, न कचरता, दुसऱ्याचे दोष पूर्णपणे आणि सविस्तरपणे सांगतो. भिक्खूहो, हे जाणावे की हा मनुष्य असत्पुरुष आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ ပရဿ ဝဏ္ဏော တံ ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ အပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော ဟာပေတွာ လမ္ဗိတွာ အပရိပူရံ အဝိတ္ထာရေန ပရဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

“पुन्हा दुसरे म्हणजे, भिक्खूहो, जो असत्पुरुष असतो, तो दुसऱ्याचे गुण (वर्ण) विचारले तरी उघड करत नाही, मग न विचारल्यास तर काय सांगावे! विचारले असता आणि प्रश्नांनी घेरले असता, तो गुणांमध्ये कपात करून, आढेवेढे घेत, अपूर्णपणे आणि थोडक्यात दुसऱ्याचे गुण सांगतो. भिक्खूहो, हे जाणावे की हा मनुष्य असत्पुरुष आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ အတ္တနော အဝဏ္ဏော တံ ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ အပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော ဟာပေတွာ လမ္ဗိတွာ အပရိပူရံ အဝိတ္ထာရေန အတ္တနော အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

“पुन्हा दुसरे म्हणजे, भिक्खूहो, जो असत्पुरुष असतो, तो स्वतःचे दोष विचारले तरी उघड करत नाही, मग न विचारल्यास तर काय सांगावे! विचारले असता आणि प्रश्नांनी घेरले असता, तो स्वतःचे दोष लपवून, आढेवेढे घेत, अपूर्णपणे आणि थोडक्यात स्वतःचे दोष सांगतो. भिक्खूहो, हे जाणावे की हा मनुष्य असत्पुरुष आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ အတ္တနော ဝဏ္ဏော တံ အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ ပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော အဟာပေတွာ အလမ္ဗိတွာ ပရိပူရံ ဝိတ္ထာရေန အတ္တနော ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အသပ္ပုရိသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

पुन्हा दुसरी गोष्ट म्हणजे, भिक्खूहो! असत्पुरुष (दुर्जन) स्वतःचे गुण न विचारताही प्रकट करतो, मग विचारल्यावर तर काय सांगावे! विचारले असता, प्रश्नांनी प्रेरित होऊन, तो स्वतःचे गुण काहीही न गाळता, न रेंगाळता, पूर्णपणे आणि सविस्तरपणे सांगतो. भिक्खूहो! हे जाणून घ्यावे की, 'हा मनुष्य असत्पुरुष आहे.' भिक्खूहो! या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला असत्पुरुष म्हणून ओळखावे.

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သပ္ပုရိသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ ပရဿ အဝဏ္ဏော တံ ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ အပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော ဟာပေတွာ လမ္ဗိတွာ အပရိပူရံ အဝိတ္ထာရေန ပရဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

भिक्खूहो! चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला सत्पुरुष (सज्जन) म्हणून ओळखावे. कोणते चार? भिक्खूहो! या जगात सत्पुरुष दुसऱ्याचे दोष विचारले तरीही प्रकट करत नाही, मग न विचारल्यास तर काय सांगावे! विचारले असता, प्रश्नांनी प्रेरित होऊन, तो दुसऱ्याचे दोष गाळून, रेंगाळत, अपूर्णपणे आणि संक्षेपात सांगतो. भिक्खूहो! हे जाणून घ्यावे की, 'हा मनुष्य सत्पुरुष आहे.'

---

‘‘ပုန [Pg.390] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ ပရဿ ဝဏ္ဏော တံ အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ ပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော အဟာပေတွာ အလမ္ဗိတွာ ပရိပူရံ ဝိတ္ထာရေန ပရဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

पुन्हा दुसरी गोष्ट म्हणजे, भिक्खूहो! सत्पुरुष दुसऱ्याचे गुण न विचारताही प्रकट करतो, मग विचारल्यावर तर काय सांगावे! विचारले असता, प्रश्नांनी प्रेरित होऊन, तो दुसऱ्याचे गुण काहीही न गाळता, न रेंगाळता, पूर्णपणे आणि सविस्तरपणे सांगतो. भिक्खूहो! हे जाणून घ्यावे की, 'हा मनुष्य सत्पुरुष आहे.'

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ အတ္တနော အဝဏ္ဏော တံ အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ ပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော အဟာပေတွာ အလမ္ဗိတွာ ပရိပူရံ ဝိတ္ထာရေန အတ္တနော အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ.

पुन्हा दुसरी गोष्ट म्हणजे, भिक्खूहो! सत्पुरुष स्वतःचे दोष न विचारताही प्रकट करतो, मग विचारल्यावर तर काय सांगावे! विचारले असता, प्रश्नांनी प्रेरित होऊन, तो स्वतःचे दोष काहीही न गाळता, न रेंगाळता, पूर्णपणे आणि सविस्तरपणे सांगतो. भिक्खूहो! हे जाणून घ्यावे की, 'हा मनुष्य सत्पुरुष आहे.'

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ယော ဟောတိ အတ္တနော ဝဏ္ဏော တံ ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ, ကော ပန ဝါဒေါ အပုဋ္ဌဿ! ပုဋ္ဌော ခေါ ပန ပဉှာဘိနီတော ဟာပေတွာ လမ္ဗိတွာ အပရိပူရံ အဝိတ္ထာရေန အတ္တနော ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သပ္ပုရိသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

पुन्हा दुसरी गोष्ट म्हणजे, भिक्खूहो! सत्पुरुष स्वतःचे गुण विचारले तरीही प्रकट करत नाही, मग न विचारल्यास तर काय सांगावे! विचारले असता, प्रश्नांनी प्रेरित होऊन, तो स्वतःचे गुण गाळून, रेंगाळत, अपूर्णपणे आणि संक्षेपात सांगतो. भिक्खूहो! हे जाणून घ्यावे की, 'हा मनुष्य सत्पुरुष आहे.' भिक्खूहो! या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला सत्पुरुष म्हणून ओळखावे.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဓုကာ ယညဒေဝ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝံ ဝါ အာနီတာ ဟောတိ, တာဝဒေဝဿာ တိဗ္ဗံ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဿုယာပိ သသုရေပိ သာမိကေပိ အန္တမသော ဒါသကမ္မကရပေါရိသေသု. သာ အပရေန သမယေန သံဝါသမနွာယ ဝိဿာသမနွာယ သဿုမ္ပိ သသုရမ္ပိ သာမိကမ္ပိ ဧဝမာဟ – ‘အပေထ, ကိံ ပန တုမှေ ဇာနာထာ’တိ! ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ယညဒေဝ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝံ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, တာဝဒေဝဿ တိဗ္ဗံ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ ဘိက္ခူသု ဘိက္ခုနီသု ဥပါသကေသု ဥပါသိကာသု အန္တမသော အာရာမိကသမဏုဒ္ဒေသေသု. သော အပရေန သမယေန သံဝါသမနွာယ ဝိဿာသမနွာယ အာစရိယမ္ပိ ဥပဇ္ဈာယမ္ပိ ဧဝမာဟ – ‘အပေထ, ကိံ ပန တုမှေ ဇာနာထာ’တိ! တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘အဓုနာဂတဝဓုကာသမေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. တတိယံ.

भिक्खूहो! जसे एखाद्या नववधूला ज्या रात्री किंवा दिवशी (सासरी) आणले जाते, तेव्हा सुरुवातीला तिच्या मनात सासू, सासरे, पती आणि अगदी दास, कामगार व नोकरांबद्दलही तीव्र लज्जा आणि भीती (ह्री आणि ओत्तप्प) असते. परंतु काही काळानंतर, एकत्र राहिल्यामुळे आणि परिचय वाढल्यामुळे, ती सासूला, सासऱ्याला आणि पतीलाही म्हणते—'दूर व्हा, तुम्हाला काय समजते!' भिक्खूहो! त्याचप्रमाणे, जेव्हा एखादा भिक्खू ज्या रात्री किंवा दिवशी गृहस्थाश्रमातून निघून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो, तेव्हा सुरुवातीला त्याच्या मनात भिक्खू, भिक्खुणी, उपासक, उपासिका आणि अगदी आरामाचे सेवक व श्रामणेरांबद्दलही तीव्र लज्जा आणि भीती (ह्री आणि ओत्तप्प) असते. परंतु काही काळानंतर, एकत्र राहिल्यामुळे आणि परिचय वाढल्यामुळे, तो आपल्या आचार्यांना आणि उपाध्यायांनाही म्हणते—'दूर व्हा, तुम्हाला काय समजते!' म्हणूनच, भिक्खूहो! तुम्ही असे स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे—'आम्ही नुकत्याच आलेल्या नववधूसारख्या मनाने विहार करू.' भिक्खूहो! तुम्ही स्वतःला असेच प्रशिक्षित केले पाहिजे. तिसरे सूत्र समाप्त.

---

၄. ပဌမအဂ္ဂသုတ္တံ

४. प्रथम अग्ग सुत्त (प्रथम श्रेष्ठ सुत्त)

---

၇၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂါနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သီလဂ္ဂံ, သမာဓိဂ္ဂံ, ပညာဂ္ဂံ, ဝိမုတ္တဂ္ဂံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အဂ္ဂါနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

७४. भिक्खूहो! या चार श्रेष्ठ गोष्टी आहेत. कोणत्या चार? श्रेष्ठ शील (शील-अग्ग), श्रेष्ठ समाधी (समाधी-अग्ग), श्रेष्ठ प्रज्ञा (प्रज्ञा-अग्ग) आणि श्रेष्ठ विमुक्ती (विमुक्ती-अग्ग). भिक्खूहो! या चार श्रेष्ठ गोष्टी आहेत. चौथे सूत्र समाप्त.

---

၅. ဒုတိယအဂ္ဂသုတ္တံ

५. द्वितीय अग्ग सुत्त (द्वितीय श्रेष्ठ सुत्त)

---

၇၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.391], ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂါနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ရူပဂ္ဂံ, ဝေဒနာဂ္ဂံ, သညာဂ္ဂံ, ဘဝဂ္ဂံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အဂ္ဂါနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

७५. भिक्खूहो! या चार श्रेष्ठ गोष्टी आहेत. कोणत्या चार? श्रेष्ठ रूप (रूप-अग्ग), श्रेष्ठ वेदना (वेदना-अग्ग), श्रेष्ठ संज्ञा (संज्ञा-अग्ग) आणि श्रेष्ठ भव (भव-अग्ग). भिक्खूहो! या चार श्रेष्ठ गोष्टी आहेत. पाचवे सूत्र समाप्त.

---

၆. ကုသိနာရသုတ္တံ

६. कुसिनार सुत्त (कुशीनगर सुत्त)

---

၇၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ အန္တရေန ယမကသာလာနံ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

७६. एका समयी भगवान कुसिनारा (कुशीनगर) येथे मल्लांच्या उपवत्तन नावाच्या शालवनात, दोन जुळ्या शालवृक्षांच्या दरम्यान, परिनिर्वाणाच्या समयी विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले— 'भिक्खूहो!' 'भंते!' त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले—

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘိက္ခုဿပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ, ပုစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ အဟောသိ, နာသက္ခိမှ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ ပဋိပုစ္ဆိတု’’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘိက္ခုဿပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ, ပုစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ အဟောသိ, နာသက္ခိမှ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ ပဋိပုစ္ဆိတု’’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘိက္ခုဿပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ, ပုစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ အဟောသိ, နာသက္ခိမှ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ ပဋိပုစ္ဆိတု’’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ.

भिक्खूहो! कदाचित एखाद्या भिक्खूच्या मनात बुद्ध, धम्म किंवा संघ याविषयी, अथवा मार्ग किंवा प्रतिपदेविषयी (आचरणाविषयी) काही शंका किंवा संभ्रम असेल. तर भिक्खूहो, विचारा! नंतर पश्चात्ताप करू नका की, 'शास्ता (गुरु) आमच्या समोर प्रत्यक्ष उपस्थित होते, तरीही आम्ही भगवंतांना प्रत्यक्ष विचारू शकलो नाही.' असे विचारले असता, ते भिक्खू शांत राहिले. दुसऱ्यांदाही भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले— 'भिक्खूहो! कदाचित एखाद्या भिक्खूच्या मनात बुद्ध, धम्म किंवा संघ याविषयी, अथवा मार्ग किंवा प्रतिपदेविषयी काही शंका किंवा संभ्रम असेल. तर भिक्खूहो, विचारा! नंतर पश्चात्ताप करू नका की, 'शास्ता आमच्या समोर प्रत्यक्ष उपस्थित होते, तरीही आम्ही भगवंतांना प्रत्यक्ष विचारू शकलो नाही.' दुसऱ्यांदाही ते भिक्खू शांत राहिले. तिसऱ्यांदाही भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले— 'भिक्खूहो! कदाचित एखाद्या भिक्खूच्या मनात बुद्ध, धम्म किंवा संघ याविषयी, अथवा मार्ग किंवा प्रतिपदेविषयी काही शंका किंवा संभ्रम असेल. तर भिक्खूहो, विचारा! नंतर पश्चात्ताप करू नका की, 'शास्ता आमच्या समोर प्रत्यक्ष उपस्थित होते, तरीही आम्ही भगवंतांना प्रत्यक्ष विचारू शकलो नाही.' तिसऱ्यांदाही ते भिक्खू शांत राहिले.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထုဂါရဝေနပိ န ပုစ္ဆေယျာထ, သဟာယကောပိ, ဘိက္ခဝေ, သဟာယကဿ အာရောစေတူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ဧဝံ ပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ! နတ္ထိ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ဧကဘိက္ခုဿပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ’’တိ.

तेव्हा भगवान भिक्खूंना म्हणाले— 'भिक्खूहो! कदाचित शास्त्यांबद्दल (गुरूंबद्दल) असलेल्या आदरामुळे तुम्ही विचारत नसाल. तर भिक्खूहो, एका मित्राने दुसऱ्या मित्राला आपली शंका सांगावी (आणि त्याच्याद्वारे विचारावे).' असे विचारले असताही ते भिक्खू शांत राहिले. तेव्हा आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांना म्हटले— 'आश्चर्य आहे, भंते! अद्भुत आहे, भंते! मला या भिक्खू संघावर असा विश्वास आहे की, या भिक्खू संघात एकाही भिक्खूच्या मनात बुद्ध, धम्म किंवा संघ याविषयी, अथवा मार्ग किंवा प्रतिपदेविषयी कोणतीही शंका किंवा संभ्रम नाही.'

---

‘‘ပသာဒါ [Pg.392] ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ဝဒေသိ. ဉာဏမေဝ ဟေတ္ထ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ – ‘နတ္ထိ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ဧကဘိက္ခုဿပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ’. ဣမေသဉှိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ယော ပစ္ဆိမကော ဘိက္ခု သော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"आनंदा, तू केवळ श्रद्धेपोटी असे बोलत आहेस. परंतु, आनंदा, तथागतांना याचे प्रत्यक्ष ज्ञानच आहे की, या भिक्खू संघात एकाही भिक्खूच्या मनात बुद्ध, धम्म, संघ, मार्ग किंवा प्रतिपदेविषयी कोणतीही शंका किंवा संशय नाही. आनंदा, या पाचशे भिक्खूंपैकी जो सर्वात कनिष्ठ भिक्खू आहे, तोसुद्धा सोतापन्न आहे, दुर्गतीला न जाणारा, नियत आणि संबोधीकडे वाटचाल करणारा आहे." सहावे सूत्र समाप्त.

---

၇. အစိန္တေယျသုတ္တံ

७. अचिंत्य सूत्र

---

၇၇. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အစိန္တေယျာနိ, န စိန္တေတဗ္ဗာနိ; ယာနိ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဗုဒ္ဓါနံ, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓဝိသယော အစိန္တေယျော, န စိန္တေတဗ္ဗော; ယံ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ဈာယိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနဝိသယော အစိန္တေယျော, န စိန္တေတဗ္ဗော; ယံ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ကမ္မဝိပါကော, ဘိက္ခဝေ, အစိန္တေယျော, န စိန္တေတဗ္ဗော; ယံ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. လောကစိန္တာ, ဘိက္ခဝေ, အစိန္တေယျာ, န စိန္တေတဗ္ဗာ; ယံ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အစိန္တေယျာနိ, န စိန္တေတဗ္ဗာနိ; ယာနိ စိန္တေန္တော ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. သတ္တမံ.

७७. "भिक्खूंनो, या चार गोष्टी अचिंत्य आहेत, ज्यांचा विचार करू नये; ज्यांचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, बुद्धांचा बुद्धविषय अचिंत्य आहे, त्याचा विचार करू नये; ज्याचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो. भिक्खूंनो, ध्यान करणाऱ्याचा ध्यानविषय अचिंत्य आहे, त्याचा विचार करू नये; ज्याचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो. भिक्खूंनो, कर्मविपाक अचिंत्य आहे, त्याचा विचार करू नये; ज्याचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो. भिक्खूंनो, लोकचिंता अचिंत्य आहे, तिचा विचार करू नये; जिचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो. भिक्खूंनो, या चार अचिंत्य गोष्टी आहेत, ज्यांचा विचार करू नये; ज्यांचा विचार केल्यास मनुष्य वेडेपणा किंवा मानसिक त्रासाला बळी पडू शकतो." सातवे सूत्र समाप्त.

---

၈. ဒက္ခိဏသုတ္တံ

८. दक्षिणा सूत्र

---

၇၈. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဝိသုဒ္ဓိယော. ကတမာ စတဿော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ဒါယကတော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ.

७८. "भिक्खूंनो, दान शुद्ध होण्याचे हे चार प्रकार आहेत. कोणते चार? भिक्खूंनो, असे दान असते जे दात्यामुळे शुद्ध होते, पण प्रतिग्राहकामुळे नाही. भिक्खूंनो, असे दान असते जे प्रतिग्राहकामुळे शुद्ध होते, पण दात्यामुळे नाही. भिक्खूंनो, असे दान असते जे दात्यामुळेही शुद्ध होत नाही आणि प्रतिग्राहकामुळेही नाही. भिक्खूंनो, असे दान असते जे दात्यामुळेही शुद्ध होते आणि प्रतिग्राहकामुळेही."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယကော ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော; ပဋိဂ္ဂါဟကာ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော.

"आणि भिक्खूंनो, दान दात्यामुळे शुद्ध होते, पण प्रतिग्राहकामुळे नाही, हे कसे? येथे, भिक्खूंनो, दाता शीलवान व कल्याणधर्मी असतो; परंतु प्रतिग्राहक दुःशील व पापधर्मी असतात. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे दान दात्यामुळे शुद्ध होते, पण प्रतिग्राहकामुळे नाही."

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.393], ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ဒါယကတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယကော ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော; ပဋိဂ္ဂါဟကာ ဟောန္တိ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ဒါယကတော.

"आणि भिक्खूंनो, दान प्रतिग्राहकामुळे शुद्ध होते, पण दात्यामुळे नाही, हे कसे? येथे, भिक्खूंनो, दाता दुःशील व पापधर्मी असतो; परंतु प्रतिग्राहक शीलवान व कल्याणधर्मी असतात. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे दान प्रतिग्राहकामुळे शुद्ध होते, पण दात्यामुळे नाही."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယကော ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော; ပဋိဂ္ဂါဟကာပိ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော.

"आणि भिक्खूंनो, दान दात्यामुळेही शुद्ध होत नाही आणि प्रतिग्राहकामुळेही नाही, हे कसे? येथे, भिक्खूंनो, दाता दुःशील व पापधर्मी असतो; आणि प्रतिग्राहकसुद्धा दुःशील व पापधर्मी असतात. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे दान दात्यामुळेही शुद्ध होत नाही आणि प्रतिग्राहकामुळेही नाही."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယကော ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော; ပဋိဂ္ဂါဟကာပိ ဟောန္တိ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ဒက္ခိဏာ ဝိသုဒ္ဓိယော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

"आणि भिक्खूंनो, दान दात्यामुळेही शुद्ध होते आणि प्रतिग्राहकामुळेही, हे कसे? येथे, भिक्खूंनो, दाता शीलवान व कल्याणधर्मी असतो; आणि प्रतिग्राहकसुद्धा शीलवान व कल्याणधर्मी असतात. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे दान दात्यामुळेही शुद्ध होते आणि प्रतिग्राहकामुळेही. भिक्खूंनो, दान शुद्ध होण्याचे हे चार प्रकार आहेत." आठवे सूत्र समाप्त.

---

၉. ဝဏိဇ္ဇသုတ္တံ

९. वाणिज्य सूत्र

---

၇၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ဆေဒဂါမိနီ ဟောတိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ န ယထာဓိပ္ပာယာ ဟောတိ? ကော နု ခေါ, ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ယထာဓိပ္ပာယာ ဟောတိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ပရာဓိပ္ပာယာ ဟောတီ’’တိ?

७९. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान सारिपुत्तांनी भगवंतांना असे विचारले – 'भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात एखाद्या व्यक्तीने सुरू केलेला व्यापार पूर्णपणे तोट्यात जातो? भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा तसाच व्यापार त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होत नाही? भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा तसाच व्यापार त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होतो? आणि भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा तसाच व्यापार त्याच्या अपेक्षेपेक्षाही अधिक फायदेशीर ठरतो?'

---

‘‘ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ – ‘ဝဒတု, ဘန္တေ, ပစ္စယေနာ’တိ. သော ယေန ပဝါရေတိ တံ န ဒေတိ. သော စေ တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သော ယညဒေဝ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေတိ, သာဿ ဟောတိ ဆေဒဂါမိနီ.

"सारिपुत्ता, या जगात एखादी व्यक्ती एखाद्या श्रमणाकडे किंवा ब्राह्मणाकडे जाते आणि त्यांना निमंत्रित करते की – 'भंते, आपल्याला आवश्यक असलेल्या वस्तूंची मागणी करा.' परंतु, तो ज्या वस्तू देण्याचे वचन देतो, त्या देत नाही. तो तिथून च्युत होऊन जेव्हा पुन्हा या मनुष्यलोकात जन्माला येतो, तेव्हा तो जो काही व्यापार सुरू करतो, तो तोट्यात जातो."

---

‘‘ဣဓ [Pg.394] ပန, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ – ‘ဝဒတု, ဘန္တေ, ပစ္စယေနာ’တိ. သော ယေန ပဝါရေတိ တံ န ယထာဓိပ္ပာယံ ဒေတိ. သော စေ တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သော ယညဒေဝ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေတိ, သာဿ န ဟောတိ ယထာဓိပ္ပာယာ.

"परंतु सारिपुत्ता, या जगात एखादी दुसरी व्यक्ती एखाद्या श्रमणाकडे किंवा ब्राह्मणाकडे जाते आणि त्यांना निमंत्रित करते की – 'भंते, आपल्याला आवश्यक असलेल्या वस्तूंची मागणी करा.' परंतु, तो ज्या वस्तू देण्याचे वचन देतो, त्या त्यांच्या अपेक्षेप्रमाणे देत नाही. तो तिथून च्युत होऊन जेव्हा पुन्हा या मनुष्यलोकात जन्माला येतो, तेव्हा तो जो काही व्यापार सुरू करतो, तो त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होत नाही."

---

‘‘ဣဓ ပန, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ – ‘ဝဒတု, ဘန္တေ, ပစ္စယေနာ’တိ. သော ယေန ပဝါရေတိ တံ ယထာဓိပ္ပာယံ ဒေတိ. သော စေ တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သော ယညဒေဝ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေတိ, သာဿ ဟောတိ ယထာဓိပ္ပာယာ.

"परंतु सारिपुत्ता, या जगात एखादी व्यक्ती एखाद्या श्रमणाकडे किंवा ब्राह्मणाकडे जाते आणि त्यांना निमंत्रित करते की – 'भंते, आपल्याला आवश्यक असलेल्या वस्तूंची मागणी करा.' आणि तो ज्या वस्तू देण्याचे वचन देतो, त्या त्यांच्या अपेक्षेप्रमाणे देतो. तो तिथून च्युत होऊन जेव्हा पुन्हा या मनुष्यलोकात जन्माला येतो, तेव्हा तो जो काही व्यापार सुरू करतो, तो त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होतो."

---

‘‘ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဝါရေတိ – ‘ဝဒတု, ဘန္တေ, ပစ္စယေနာ’တိ. သော ယေန ပဝါရေတိ တံ ပရာဓိပ္ပာယံ ဒေတိ. သော စေ တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သော ယညဒေဝ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေတိ, သာဿ ဟောတိ ပရာဓိပ္ပာယာ.

"सारिपुत्ता, या जगात एखादी व्यक्ती एखाद्या श्रमणाकडे किंवा ब्राह्मणाकडे जाते आणि त्यांना निमंत्रित करते की – 'भंते, आपल्याला आवश्यक असलेल्या वस्तूंची मागणी करा.' आणि तो ज्या वस्तू देण्याचे वचन देतो, त्या त्यांच्या अपेक्षेपेक्षाही अधिक प्रमाणात देतो. तो तिथून च्युत होऊन जेव्हा पुन्हा या मनुष्यलोकात जन्माला येतो, तेव्हा तो जो काही व्यापार सुरू करतो, तो त्याच्या अपेक्षेपेक्षाही अधिक यशस्वी ठरतो."

---

‘‘အယံ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ဆေဒဂါမိနီ ဟောတိ. အယံ ပန, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ န ယထာဓိပ္ပာယာ ဟောတိ. အယံ ခေါ ပန, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ယထာဓိပ္ပာယာ ဟောတိ. အယံ ပန, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စဿ တာဒိသာဝ ဝဏိဇ္ဇာ ပယုတ္တာ ပရာဓိပ္ပာယာ ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

"सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात एखाद्या व्यक्तीने सुरू केलेला व्यापार पूर्णपणे तोट्यात जातो. सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा व्यापार त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होत नाही. सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा व्यापार त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी होतो. आणि सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा व्यापार त्याच्या अपेक्षेपेक्षाही अधिक यशस्वी ठरतो." नववे सूत्र समाप्त.

---

၁၀. ကမ္ဗောဇသုတ္တံ

१०. कम्बोज सूत्र

---

၈၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

८०. एकदा भगवान कोसाम्बी येथे घोसिताराम विहारात विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान आनंद भगवंतांना असे म्हणाले –

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မာတုဂါမော နေဝ သဘာယံ နိသီဒတိ, န ကမ္မန္တံ ပယောဇေတိ, န ကမ္ဗောဇံ ဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ကောဓနော, အာနန္ဒ, မာတုဂါမော; ဣဿုကီ, အာနန္ဒ, မာတုဂါမော; မစ္ဆရီ, အာနန္ဒ, မာတုဂါမော; ဒုပ္ပညော, အာနန္ဒ, မာတုဂါမော – အယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဟေတု [Pg.395] အယံ ပစ္စယော, ယေန မာတုဂါမော နေဝ သဘာယံ နိသီဒတိ, န ကမ္မန္တံ ပယောဇေတိ, န ကမ္ဗောဇံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. ဒသမံ.

“भन्ते, असे कोणते कारण आणि कोणता हेतू आहे, ज्यामुळे स्त्री सभेत बसत नाही, व्यापार-व्यवसाय करत नाही आणि कम्बोज देशाला जात नाही?” “आनंदा, स्त्री क्रोधी असते; आनंदा, स्त्री ईर्ष्याळू असते; आनंदा, स्त्री मत्सरी असते; आनंदा, स्त्री अल्पबुद्धी असते. आनंदा, हेच ते कारण आणि हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे स्त्री सभेत बसत नाही, व्यापार-व्यवसाय करत नाही आणि कम्बोज देशाला जात नाही.” दहावे सूत्र समाप्त.

---

အပဏ္ဏကဝဂ္ဂေါ တတိယော.

तिसरा अपण्णक वर्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

ပဓာနံ ဒိဋ္ဌိသပ္ပုရိသ, ဝဓုကာ ဒွေ စ ဟောန္တိ အဂ္ဂါနိ;

ကုသိနာရအစိန္တေယျာ, ဒက္ခိဏာ စ ဝဏိဇ္ဇာ ကမ္ဗောဇန္တိ.

प्रधान, दिट्ठि, सप्पुरिस, वधुका, दोन अग्ग (श्रेष्ठ), कुसिनार, अचिन्तेय्य, दक्खिणा, वणिज्जा आणि कम्बोज.

---

(၉) ၄. မစလဝဂ္ဂေါ

(९) ४. मचल वर्ग

---

၁. ပါဏာတိပါတသုတ္တံ

१. प्राणातिपात सूत्र

---

၈၁. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

८१. “भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार? तो प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा) असतो, अदिन्नादायी (चोरी करणारा) असतो, कामेसू मिच्छाचारी (व्यभिचारी) असतो आणि मुसावादी (असत्य बोलणारा) असतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार? तो प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहतो, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) अलिप्त राहतो, कामेसू मिच्छाचारापासून (व्यभिचारापासून) अलिप्त राहतो आणि मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) अलिप्त राहतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” पहिले सूत्र समाप्त.

---

၂. မုသာဝါဒသုတ္တံ

२. मुसावाद सूत्र

---

၈၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

८२. “भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार? तो असत्य बोलणारा असतो, चहाडी करणारा असतो, कठोर बोलणारा असतो आणि निरर्थक बडबड करणारा असतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ [Pg.396] ပဋိဝိရတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒုတိယံ.

“भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार? तो असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहतो, चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतो, कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो आणि निरर्थक बडबड करण्यापासून अलिप्त राहतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” दुसरे सूत्र समाप्त.

---

၃. အဝဏ္ဏာရဟသုတ္တံ

३. अवण्णारह सूत्र

---

၈၃. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ အပ္ပသာဒနီယေ ဌာနေ ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ, အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ပသာဒနီယေ ဌာနေ အပ္ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

८३. “भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार? कसलीही शहानिशा न करता व खोलवर विचार न करता, जो निंदेस पात्र असलेल्याची प्रशंसा करतो; कसलीही शहानिशा न करता व खोलवर विचार न करता, जो प्रशंसेस पात्र असलेल्याची निंदा करतो; कसलीही शहानिशा न करता व खोलवर विचार न करता, जो श्रद्धा न ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर श्रद्धा दाखवतो; आणि कसलीही शहानिशा न करता व खोलवर विचार न करता, जो श्रद्धा ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर अश्रद्धा दाखवतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ အပ္ပသာဒနီယေ ဌာနေ အပ္ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ပသာဒနီယေ ဌာနေ ပသာဒံ ဥပဒံသေတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. တတိယံ.

“भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार? शहानिशा करून व खोलवर विचार करून, जो निंदेस पात्र असलेल्याची निंदा करतो; शहानिशा करून व खोलवर विचार करून, जो प्रशंसेस पात्र असलेल्याची प्रशंसा करतो; शहानिशा करून व खोलवर विचार करून, जो श्रद्धा न ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर अश्रद्धा दाखवतो; आणि शहानिशा करून व खोलवर विचार करून, जो श्रद्धा ठेवण्याजोग्या गोष्टीवर श्रद्धा दाखवतो. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” तिसरे सूत्र समाप्त.

---

၄. ကောဓဂရုသုတ္တံ

४. कोधगरु सूत्र

---

၈၄. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကောဓဂရု ဟောတိ န သဒ္ဓမ္မဂရု, မက္ခဂရု ဟောတိ န သဒ္ဓမ္မဂရု, လာဘဂရု ဟောတိ န သဒ္ဓမ္မဂရု, သက္ကာရဂရု ဟောတိ န သဒ္ဓမ္မဂရု – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

८४. “भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार? तो क्रोधाला महत्त्व देतो, सद्धम्माला नाही; तो गुणविनाशाला (मक्ख) महत्त्व देतो, सद्धम्माला नाही; तो लाभाला महत्त्व देतो, सद्धम्माला नाही; तो आदरातिथ्याला (सक्कार) महत्त्व देतो, सद्धम्माला नाही. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သဒ္ဓမ္မဂရု ဟောတိ န ကောဓဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု ဟောတိ န မက္ခဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု ဟောတိ န လာဘဂရု, သဒ္ဓမ္မဂရု ဟောတိ န သက္ကာရဂရု – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्खूंनो, चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार? तो सद्धम्माला महत्त्व देतो, क्रोधाला नाही; तो सद्धम्माला महत्त्व देतो, गुणविनाशाला नाही; तो सद्धम्माला महत्त्व देतो, लाभाला नाही; तो सद्धम्माला महत्त्व देतो, आदरातिथ्याला नाही. भिक्खूंनो, या चार धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” चौथे सूत्र समाप्त.

---

၅. တမောတမသုတ္တံ

५. तमोतम सूत्र

---

၈၅. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.397], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? တမော တမပရာယဏော, တမော ဇောတိပရာယဏော, ဇောတိ တမပရာယဏော, ဇောတိ ဇောတိပရာယဏော.

८५. “भिक्खूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? अंधाराकडून अंधाराकडे जाणारा, अंधाराकडून प्रकाशाकडे जाणारा, प्रकाशाकडून अंधाराकडे जाणारा आणि प्रकाशाकडून प्रकाशाकडे जाणारा.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တမော ဟောတိ တမပရာယဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ – စဏ္ဍာလကုလေ ဝါ ဝေနကုလေ ဝါ နေသာဒကုလေ ဝါ ရထကာရကုလေ ဝါ ပုက္ကုသကုလေ ဝါ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ, ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ. သော စ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော ဩကောဋိမကော ဗဝှာဗာဓော ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ, န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တမော ဟောတိ တမပရာယဏော.

“आणि भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य अंधाराकडून अंधाराकडे जाणारा कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य नीच कुळात जन्माला येतो – जसे की चंडाल कुळात, बांबूचे काम करणाऱ्यांच्या (वेन) कुळात, व्याधांच्या (नेसाद) कुळात, रथ बनवणाऱ्यांच्या (रथकार) कुळात किंवा कचरा वेचणाऱ्यांच्या (पुक्कस) कुळात; जे कुळ दरिद्री असते, जेथे अन्न-पाणी कमी असते, जेथे जीवन जगणे कठीण असते आणि जेथे अन्न व वस्त्र मोठ्या कष्टाने मिळते. आणि तो मनुष्य कुरूप, दिसायला अप्रिय, बुटका, अनेक आजारांनी ग्रस्त, काणा किंवा लुळा, पांगळा किंवा अर्धांगवायू झालेला असतो. त्याला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, फुलांचे हार, सुगंधी द्रव्ये, विलेपन, बिछाना, घर आणि दिव्याचे साधन मिळत नाही. तो शरीराने दुराचरण करतो, वाणीने दुराचरण करतो आणि मनाने दुराचरण करतो. तो शरीराने, वाणीने आणि मनाने दुराचरण करून, शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, दुर्गती, विनाश आणि नरकात उत्पन्न होतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य अंधाराकडून अंधाराकडे जाणारा होतो।”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တမော ဟောတိ ဇောတိပရာယဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ – စဏ္ဍာလကုလေ ဝါ ဝေနကုလေ ဝါ နေသာဒကုလေ ဝါ ရထကာရကုလေ ဝါ ပုက္ကုသကုလေ ဝါ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ, ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ; သော စ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော ဩကောဋိမကော ဗဝှာဗာဓော ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တမော ဟောတိ ဇောတိပရာယဏော.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य अंधाराकडून प्रकाशाकडे जाणारा कसा असतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादा मनुष्य नीच कुळात जन्मलेला असतो – जसे की चंडाल कुळात, वेन (बांबू कामगार) कुळात, निषाद (पारधी/कोळी) कुळात, रथकार (चांभार) कुळात किंवा पुक्कस (कचरा उपसणारे) कुळात; जेथे अन्न, पाणी व भोजन अत्यंत कमी असते, जेथे उपजीविका अत्यंत कठीण असते आणि जेथे अन्न व वस्त्र मोठ्या कष्टाने मिळते. तो कुरूप, दिसायला अप्रिय, बुटका, अनेक आजारांनी ग्रस्त, काणा, लुळा, पांगळा किंवा अर्धांगवायू झालेला असतो. त्याला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन (सुगंधी उटणे), बिछाना, निवास आणि दिव्याचे साधन (प्रकाश) सहज मिळत नाही. परंतु, तो कायेने सुचरित (चांगले आचरण) करतो, वाचेने सुचरित करतो, मनाने सुचरित करतो. तो कायेने, वाचेने आणि मनाने सुचरित करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य अंधाराकडून प्रकाशाकडे जाणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.398], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဟောတိ တမပရာယဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥစ္စေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ – ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ ဝါ အဍ္ဎေ မဟဒ္ဓနေ မဟာဘောဂေ ပဟူတဇာတရူပရဇတေ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ ပဟူတဓနဓညေ; သော စ ဟောတိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော, လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဟောတိ တမပရာယဏော.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य प्रकाशाकडून अंधाराकडे जाणारा कसा असतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादा मनुष्य उच्च कुळात जन्मलेला असतो – जसे की श्रीमंत क्षत्रिय महाशाल कुळात, ब्राह्मण महाशाल कुळात किंवा गृहपती महाशाल कुळात; जे अत्यंत धनवान, विपुल संपत्ती व ऐश्वर्य असलेले, भरपूर सोने-चांदी असलेले, विपुल साधनसामग्री असलेले आणि भरपूर धनधान्य असलेले असते. तो देखणा, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचा आणि अत्यंत सुंदर वर्ण व कांतीने युक्त असतो. त्याला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, बिछाना, निवास आणि दिव्याचे साधन सहज मिळते. परंतु, तो कायेने दुश्चरित (वाईट आचरण) करतो, वाचेने दुश्चरित करतो, मनाने दुश्चरित करतो. तो कायेने, वाचेने आणि मनाने दुश्चरित करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य प्रकाशाकडून अंधाराकडे जाणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဟောတိ ဇောတိပရာယဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥစ္စေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ – ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ ဝါ အဍ္ဎေ မဟဒ္ဓနေ မဟာဘောဂေ ပဟူတဇာတရူပရဇတေ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ ပဟူတဓနဓညေ; သော စ ဟောတိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော, လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇောတိ ဟောတိ ဇောတိပရာယဏော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य प्रकाशाकडून प्रकाशाकडे जाणारा कसा असतो? भिक्खूंनो, या जगात एखादा मनुष्य उच्च कुळात जन्मलेला असतो – जसे की श्रीमंत क्षत्रिय महाशाल कुळात, ब्राह्मण महाशाल कुळात किंवा गृहपती महाशाल कुळात; जे अत्यंत धनवान, विपुल संपत्ती व ऐश्वर्य असलेले, भरपूर सोने-चांदी असलेले, विपुल साधनसामग्री असलेले आणि भरपूर धनधान्य असलेले असते. तो देखणा, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचा आणि अत्यंत सुंदर वर्ण व कांतीने युक्त असतो. त्याला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, बिछाना, निवास आणि दिव्याचे साधन सहज मिळते. तो कायेने सुचरित करतो, वाचेने सुचरित करतो, मनाने सुचरित करतो. तो कायेने, वाचेने आणि मनाने सुचरित करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य प्रकाशाकडून प्रकाशाकडे जाणारा असतो. भिक्खूंनो, हेच ते चार प्रकारचे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत.” पाचवे (सुत्त समाप्त).

---

၆. ဩဏတောဏတသုတ္တံ

६. ओणतोणत सुत्त

---

၈၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဩဏတောဏတော, ဩဏတုဏ္ဏတော, ဥဏ္ဏတောဏတော, ဥဏ္ဏတုဏ္ဏတော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

८६. “भिक्खूंनो, जगात हे चार प्रकारचे मनुष्य अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? ओणत-ओणत (अवनत-अवनत: जो खाली झुकलेला आहे आणि आणखी खाली जातो), ओणत-उण्णत (अवनत-उन्नत: जो खाली झुकलेला आहे परंतु वर उठतो), उण्णत-ओणत (उन्नत-अवनत: जो वर उठलेला आहे परंतु खाली जातो), आणि उण्णत-उण्णत (उन्नत-उन्नत: जो वर उठलेला आहे आणि आणखी वर उठतो). भिक्खूंनो, हेच ते चार प्रकारचे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत.” सहावे (सुत्त समाप्त).

---

၇. ပုတ္တသုတ္တံ

७. पुत्त सुत्त

---

၈၇. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.399], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သမဏမစလော, သမဏပုဏ္ဍရီကော, သမဏပဒုမော, သမဏေသု သမဏသုခုမာလော.

८७. “भिक्खूंनो, जगात हे चार प्रकारचे मनुष्य अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? समण-अचल (अचल श्रमण), समण-पुंडरीक (श्वेतकमल श्रमण), समण-पदुम (रक्तकमल श्रमण), आणि श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေခေါ ဟောတိ ပါဋိပဒေါ ; အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနော ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ဇေဋ္ဌော ပုတ္တော အာဘိသေကော အနဘိသိတ္တော မစလပ္ပတ္တော; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေခေါ ဟောတိ ပါဋိပဒေါ, အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနော ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य 'समण-अचल' (अचल श्रमण) कसा असतो? भिक्खूंनो, या शासनात एखादा भिक्खू 'सेख' (शैक्ष - अजून पूर्णत्व न पावलेला साधक) असतो, जो प्रतिपदेवर (साधनेच्या मार्गावर) आरूढ असतो; तो अनुत्तर (सर्वश्रेष्ठ) योगक्षेमाची (अर्हतपदाची) आकांक्षा धरून विहार करतो. भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे एखाद्या अभिषिक्त क्षत्रिय राजाचा ज्येष्ठ पुत्र, ज्याचा अद्याप राज्याभिषेक झालेला नाही परंतु तो अभिषेकास पात्र आहे आणि अचल पदाला (निश्चितपणे राजा होण्याच्या स्थितीला) प्राप्त झाला आहे; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, भिक्खू सेख असतो, प्रतिपदेवर आरूढ असतो आणि अनुत्तर योगक्षेमाची आकांक्षा धरून विहार करतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य 'समण-अचल' असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, နော စ ခေါ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य 'समण-पुंडरीक' (श्वेतकमल श्रमण) कसा असतो? भिक्खूंनो, या शासनात एखादा भिक्खू आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशी चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करतो; परंतु तो आठ विमोक्षांचा कायेने स्पर्श करून (अनुभव घेऊन) विहार करत नाही. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य 'समण-पुंडरीक' असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အဋ္ဌ စ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ.

“भिक्खूंनो, एखादा मनुष्य 'समण-पदुम' (रक्तकमल श्रमण) कसा असतो? भिक्खूंनो, या शासनात एखादा भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशी चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करतो; आणि तो आठ विमोक्षांचा कायेने स्पर्श करून (अनुभव घेऊन) विहार करतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य 'समण-पदुम' असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာစိတောဝ ဗဟုလံ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ သေနာသနံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော. ယေဟိ ခေါ ပန သဗြဟ္မစာရီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရတိ, တျဿ မနာပေနေဝ ဗဟုလံ ကာယကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ [Pg.400] အမနာပေန; မနာပေနေဝ ဗဟုလံ ဝစီကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပေန; မနာပေနေဝ ဗဟုလံ မနောကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပေန; မနာပံယေဝ ဗဟုလံ ဥပဟာရံ ဥပဟရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပံ. ယာနိ ခေါ ပန တာနိ ဝေဒယိတာနိ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ သေမှသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ ဝါတသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ သန္နိပါတိကာနိ ဝါ ဥတုပရိဏာမဇာနိ ဝါ ဝိသမပရိဟာရဇာနိ ဝါ ဩပက္ကမိကာနိ ဝါ ကမ္မဝိပါကဇာနိ ဝါ, တာနိ ပနဿ န ဗဟုဒေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ. စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ.

भिक्खूहो, श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण कसा असतो? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले चीवर परिधान करतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेला पिंडपात ग्रहण करतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले सेनासन वापरतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले ग्लान-प्रत्यय-भेषज-परिकार (आजारीपणातील औषधोपचार व आवश्यक वस्तू) वापरतो, न मागता फारच कमी. ज्या सब्रह्मचाऱ्यांसोबत तो विहार करतो, ते त्याच्याशी बहुधा अनुकूल अशाच कायिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी; बहुधा अनुकूल अशाच वाचिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी; बहुधा अनुकूल अशाच मानसिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी. ते त्याला बहुधा प्रिय अशाच गोष्टी अर्पण करतात, अप्रिय गोष्टी फारच कमी. पित्त, कफ, वायू किंवा त्यांच्या एकत्र येण्यामुळे (सन्निपात) उद्भवणाऱ्या वेदना; किंवा ऋतुबदलामुळे, अयोग्य वागणुकीमुळे, बाहेरील आघातामुळे किंवा कर्माच्या विपाकामुळे उद्भवणाऱ्या ज्या काही वेदना असतात, त्या त्याला फारशा होत नाहीत. तो अल्प-आजारी असतो. तो उच्च चित्ताशी संबंधित आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही ध्यानांचा सहजपणे, विनासायास व विनाअडचण लाभ घेणारा असतो. आसवांच्या क्षयामुळे, तो आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहार करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण असते.

---

‘‘ယဉှိ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ, မမေဝ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ. အဟဉှိ, ဘိက္ခဝေ, ယာစိတောဝ ဗဟုလံ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇာမိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇာမိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ သေနာသနံ ပရိဘုဉ္ဇာမိ, အပ္ပံ အယာစိတော; ယာစိတောဝ ဗဟုလံ ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပရိဘုဉ္ဇာမိ, အပ္ပံ အယာစိတော. ယေဟိ ခေါ ပန ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရာမိ တေ မေ မနာပေနေဝ ဗဟုလံ ကာယကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပေန; မနာပေနေဝ ဗဟုလံ ဝစီကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပေန; မနာပေနေဝ ဗဟုလံ မနောကမ္မေန သမုဒါစရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပေန; မနာပံယေဝ ဗဟုလံ ဥပဟာရံ ဥပဟရန္တိ, အပ္ပံ အမနာပံ. ယာနိ ခေါ ပန တာနိ ဝေဒယိတာနိ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ သေမှသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ ဝါတသမုဋ္ဌာနာနိ ဝါ သန္နိပါတိကာနိ ဝါ ဥတုပရိဏာမဇာနိ ဝါ ဝိသမပရိဟာရဇာနိ ဝါ ဩပက္ကမိကာနိ ဝါ ကမ္မဝိပါကဇာနိ ဝါ, တာနိ မေ န ဗဟုဒေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အပ္ပာဗာဓောဟမသ္မိ. စတုန္နံ ခေါ ပနသ္မိ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ.

भिक्खूहो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणेल की, 'श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण', तर भिक्खूहो, योग्य रीतीने बोलताना त्याने माझ्याविषयीच असे म्हटले पाहिजे की, 'श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण'. कारण भिक्खूहो, मी बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले चीवर परिधान करतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेला पिंडपात ग्रहण करतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले सेनासन वापरतो, न मागता फारच कमी; बहुधा विनंती केल्यावरच आणलेले ग्लान-प्रत्यय-भेषज-परिकार (आजारीपणातील औषधोपचार व आवश्यक वस्तू) वापरतो, न मागता फारच कमी. ज्या भिक्खूंसोबत मी विहार करतो, ते माझ्याशी बहुधा अनुकूल अशाच कायिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी; बहुधा अनुकूल अशाच वाचिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी; बहुधा अनुकूल अशाच मानसिक कर्माने वागतात, प्रतिकूल कर्माने फारच कमी. ते मला बहुधा प्रिय अशाच गोष्टी अर्पण करतात, अप्रिय गोष्टी फारच कमी. पित्त, कफ, वायू किंवा त्यांच्या एकत्र येण्यामुळे (सन्निपात) उद्भवणाऱ्या वेदना; किंवा ऋतुबदलामुळे, अयोग्य वागणुकीमुळे, बाहेरील आघातामुळे किंवा कर्माच्या विपाकामुळे उद्भवणाऱ्या ज्या काही वेदना असतात, त्या मला फारशा होत नाहीत. मी अल्प-आजारी आहे. मी उच्च चित्ताशी संबंधित आणि याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चारही ध्यानांचा सहजपणे, विनासायास व विनाअडचण लाभ घेणारा आहे. आसवांच्या क्षयामुळे, मी आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहार करतो.

---

‘‘ယဉှိ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ, မမေဝ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု [Pg.401] သမဏသုခုမာလောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

भिक्खूहो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणेल की, 'श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण', तर भिक्खूहो, योग्य रीतीने बोलताना त्याने माझ्याविषयीच असे म्हटले पाहिजे की, 'श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण'. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत आणि आढळतात. (सातवे सुत्त समाप्त)

---

၈. သံယောဇနသုတ္တံ

८. संयोजन सुत्त

---

၈၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သမဏမစလော, သမဏပုဏ္ဍရီကော, သမဏပဒုမော, သမဏေသု သမဏသုခုမာလော.

८८. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत आणि आढळतात. कोणते चार? अचल श्रमण, श्वेतकमल-समान श्रमण (पुंडरीक श्रमण), रक्तकमल-समान श्रमण (पदुम श्रमण) आणि श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अचल श्रमण कशी असते? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे सोतापन्न होतो, जो दुर्गतीला न जाणारा (अविनिपातधर्मी), नियत (निश्चित गती असलेला) आणि संबोधीकडे (ज्ञानाकडे) जाणारा असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती अचल श्रमण असते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ, ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती श्वेतकमल-समान श्रमण कशी असते? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे सकदागामी होतो, जो या जगात केवळ एकदाच येऊन दुःखाचा अंत करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती श्वेतकमल-समान श्रमण असते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती रक्तकमल-समान श्रमण कशी असते? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू पाच खालच्या भागातील (ओरंभागीय) संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे ओपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारा) होतो, जो तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो आणि त्या जगातून परत न येणारा (अनावृत्तिधर्मी) असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती रक्तकमल-समान श्रमण असते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण कशी असते? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे, आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहार करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण असते. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत आणि आढळतात. (आठवे सुत्त समाप्त)

---

၉. သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

९. सम्मादिट्ठि सुत्त (सम्यक दृष्टी सुत्त)

---

၈၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သမဏမစလော, သမဏပုဏ္ဍရီကော, သမဏပဒုမော, သမဏေသု သမဏသုခုမာလော.

८९. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत आणि आढळतात. कोणते चार? अचल श्रमण, श्वेतकमल-समान श्रमण, रक्तकमल-समान श्रमण आणि श्रमणांमध्ये सुकुमार श्रमण.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, သမ္မာဝါစော ဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တော [Pg.402] ဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, သမ္မာသတိ ဟောတိ, သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अचल श्रमण कशी असते? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू सम्यक दृष्टी असलेला, सम्यक संकल्प असलेला, सम्यक वाचा असलेला, सम्यक कर्मान्त असलेला, सम्यक आजीव असलेला, सम्यक व्यायाम असलेला, सम्यक सती असलेला आणि सम्यक समाधी असलेला असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती अचल श्रमण असते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, သမ္မာဝါစော ဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, သမ္မာသတိ ဟောတိ, သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ, သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, နော စ ခေါ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पुंडरीक' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू सम्यक् दृष्टी असलेला, सम्यक् संकल्प असलेला, सम्यक् वाचा असलेला, सम्यक् कर्मान्त असलेला, सम्यक् आजीविका असलेला, सम्यक् व्यायाम असलेला, सम्यक् स्मृती असलेला, सम्यक् समाधी असलेला, सम्यक् ज्ञान असलेला आणि सम्यक् विमुक्ती असलेला असतो; परंतु तो आठ विमोक्षांचा आपल्या कायेने स्पर्श करून विहरत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पुंडरीक' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, အဋ္ဌ စ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पदुम' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू सम्यक् दृष्टी असलेला असतो... पे... सम्यक् विमुक्ती असलेला असतो; आणि तो आठ विमोक्षांचा आपल्या कायेने स्पर्श करून विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पदुम' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာစိတောဝ ဗဟုလံ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော…ပေ… ယဉှိ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ, မမေဝ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती श्रमणांमध्ये 'श्रमण-सुकुमार' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू याचना केल्यावरच बहुतांश वेळा चीवराचा उपभोग घेतो, विनायाचना फार कमी वेळा उपभोग घेतो... पे... भिक्षूंनो, जर एखाद्याने योग्य प्रकारे बोलताना 'श्रमण-सुकुमार' असे म्हणावे, तर त्याने माझ्याविषयीच योग्य प्रकारे बोलताना 'श्रमण-सुकुमार' असे म्हणावे. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत." नववे.

---

၁၀. ခန္ဓသုတ္တံ

१०. स्कंधसुत्त

---

၉၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သမဏမစလော, သမဏပုဏ္ဍရီကော, သမဏပဒုမော, သမဏေသု သမဏသုခုမာလော.

९०. "भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? श्रमण-अचल, श्रमण-पुंडरीक, श्रमण-पदुम आणि श्रमणांमध्ये श्रमण-सुकुमार."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေခေါ ဟောတိ အပ္ပတ္တမာနသော, အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနော ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏမစလော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'श्रमण-अचल' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू शैक्ष असतो, ज्याने अद्याप अंतिम ध्येय प्राप्त केलेले नाही, आणि तो अनुत्तर योगक्षेमाची आकांक्षा बाळगत विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'श्रमण-अचल' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.403], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ…ပေ… ဣတိ သညာ…ပေ… ဣတိ သင်္ခါရာ…ပေ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ; နော စ ခေါ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပုဏ္ဍရီကော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पुंडरीक' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू पाच उपादानस्कंधांच्या उत्पत्ती आणि विनाशाचे वारंवार अनुदर्शन करत विहरतो – 'असे रूप आहे, असा रूपाचा उदय आहे, असा रूपाचा अस्त आहे; अशी वेदना आहे... पे... अशी संज्ञा आहे... पे... असे संस्कार आहेत... पे... असे विज्ञान आहे, असा विज्ञानाचा उदय आहे, असा विज्ञानाचा अस्त आहे'; परंतु तो आठ विमोक्षांचा आपल्या कायेने स्पर्श करून विहरत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पुंडरीक' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ…ပေ… ဣတိ သညာ…ပေ… ဣတိ သင်္ခါရာ…ပေ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ; အဋ္ဌ စ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏပဒုမော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पदुम' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू पाच उपादानस्कंधांच्या उत्पत्ती आणि विनाशाचे वारंवार अनुदर्शन करत विहरतो – 'असे रूप आहे, असा रूपाचा उदय आहे, असा रूपाचा अस्त आहे; अशी वेदना आहे... पे... अशी संज्ञा आहे... पे... असे संस्कार आहेत... पे... असे विज्ञान आहे, असा विज्ञानाचा उदय आहे, असा विज्ञानाचा अस्त आहे'; आणि तो आठ विमोक्षांचा आपल्या कायेने स्पर्श करून विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'श्रमण-पदुम' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သမဏေသု သမဏသုခုမာလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာစိတောဝ ဗဟုလံ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော…ပေ… မမေဝ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ သမဏေသု သမဏသုခုမာလောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒသမံ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती श्रमणांमध्ये 'श्रमण-सुकुमार' कशी होते? भिक्षूंनो, या शासन-धर्मात एखादा भिक्षू याचना केल्यावरच बहुतांश वेळा चीवराचा उपभोग घेतो, विनायाचना फार कमी वेळा उपभोग घेतो... पे... भिक्षूंनो, जर एखाद्याने योग्य प्रकारे बोलताना 'श्रमण-सुकुमार' असे म्हणावे, तर त्याने माझ्याविषयीच योग्य प्रकारे बोलताना 'श्रमण-सुकुमार' असे म्हणावे. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत." दहावे.

---

မစလဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

मचलवर्ग चौथा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका –

---

ပါဏာတိပါတော စ မုသာ, အဝဏ္ဏကောဓတမောဏတာ;

ပုတ္တော သံယောဇနဉ္စေဝ, ဒိဋ္ဌိ ခန္ဓေန တေ ဒသာတိ.

प्राणातिपात आणि मुसा, अवर्ण, क्रोध, तम, अवनत, पुत्र, संयोजन, दृष्टी आणि स्कंध – हे दहा सुत्त आहेत.

---

(၁၀) ၅. အသုရဝဂ္ဂေါ

(१०) ५. असुरवर्ग

---

၁. အသုရသုတ္တံ

१. असुरसुत्त

---

၉၁. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အသုရော အသုရပရိဝါရော, အသုရော ဒေဝပရိဝါရော, ဒေဝေါ အသုရပရိဝါရော, ဒေဝေါ ဒေဝပရိဝါရော.

९१. "भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? असुर-असुरपरिवार, असुर-देवपरिवार, देव-असुरपरिवार आणि देव-देवपरिवार."

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.404], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အသုရော ဟောတိ အသုရပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော, ပရိသာပိဿ ဟောတိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အသုရော ဟောတိ အသုရပရိဝါရော.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'असुर-असुरपरिवार' कशी होते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती दुःशील आणि पापी स्वभावाची असते, आणि तिचा परिवार देखील दुःशील आणि पापी स्वभावाचा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'असुर-असुरपरिवार' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အသုရော ဟောတိ ဒေဝပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော, ပရိသာ စ ခွဿ ဟောတိ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အသုရော ဟောတိ ဒေဝပရိဝါရော.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'असुर-देवपरिवार' कशी होते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती दुःशील आणि पापी स्वभावाची असते, परंतु तिचा परिवार मात्र शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाचा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'असुर-देवपरिवार' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒေဝေါ ဟောတိ အသုရပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော, ပရိသာ စ ခွဿ ဟောတိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒေဝေါ ဟောတိ အသုရပရိဝါရော.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'देव-असुरपरिवार' कशी होते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाची असते, परंतु तिचा परिवार मात्र दुःशील आणि पापी स्वभावाचा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'देव-असुरपरिवार' होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒေဝေါ ဟောတိ ဒေဝပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော, ပရိသာပိဿ ဟောတိ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒေဝေါ ဟောတိ, ဒေဝပရိဝါရော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဌမံ.

"आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती 'देव-देवपरिवार' कशी होते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाची असते, आणि तिचा परिवार देखील शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाचा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती 'देव-देवपरिवार' होते. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत." पहिले.

---

၂. ပဌမသမာဓိသုတ္တံ

२. प्रथम समाधीसुत्त

---

၉၂. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, န လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န စေဝ လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န စ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

९२. "भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती अध्यात्मिक चित्त-शम प्राप्त करणारी असते, परंतु अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी नसते. भिक्षूंनो, या जगात दुसरी एखादी व्यक्ती अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी असते, परंतु अध्यात्मिक चित्त-शम प्राप्त करणारी नसते. भिक्षूंनो, या जगात तिसरी एखादी व्यक्ती अध्यात्मिक चित्त-शम देखील प्राप्त करणारी नसते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना देखील प्राप्त करणारी नसते. आणि भिक्षूंनो, या जगात चौथी एखादी व्यक्ती अध्यात्मिक चित्त-शम देखील प्राप्त करणारी असते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना देखील प्राप्त करणारी असते. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत." दुसरे.

---

၃. ဒုတိယသမာဓိသုတ္တံ

३. द्वितीय समाधीसुत्त

---

၉၃. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.405], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, န လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န စေဝ လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န စ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

९३. “भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे लोक विद्यमान आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शम (चित्ताची शांतता) प्राप्त करणारी असते, परंतु अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना (उच्च प्रज्ञेची विपश्यना) प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी असते, परंतु अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी नसते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी असते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी असते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထေ ပတိဋ္ဌာယ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ ယောဂေါ ကရဏီယော. သော အပရေန သမယေန လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी असते, परंतु अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी नसते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, अंतर्गत चित्त-शमावर प्रतिष्ठित होऊन अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करण्यासाठी प्रयत्न केला पाहिजे. ती व्यक्ती नंतरच्या काळात अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी बनते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी बनते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ န လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ ပတိဋ္ဌာယ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထေ ယောဂေါ ကရဏီယော. သော အပရေန သမယေန လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी असते, परंतु अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी नसते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनेवर प्रतिष्ठित होऊन अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करण्यासाठी प्रयत्न केला पाहिजे. ती व्यक्ती नंतरच्या काळात अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी बनते आणि अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी बनते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော န စေဝ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န စ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန တေသံယေဝ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိလာဘာယ အဓိမတ္တော ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ ကရဏီယံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တစေလော ဝါ အာဒိတ္တသီသော ဝါ တဿေဝ စေလဿ ဝါ သီသဿ ဝါ နိဗ္ဗာပနာယ အဓိမတ္တံ ဆန္ဒဉ္စ ဝါယာမဉ္စ ဥဿာဟဉ္စ ဥဿောဠှိဉ္စ အပ္ပဋိဝါနိဉ္စ သတိဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ ကရေယျ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တေန ပုဂ္ဂလေန တေသံယေဝ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိလာဘာယ အဓိမတ္တော ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ [Pg.406] သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ ကရဏီယံ. သော အပရေန သမယေန လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी नसते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी नसते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, त्याच कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी तीव्र छंद (इच्छा), व्यायाम (प्रयत्न), उत्साह, उद्योग (दृढ निश्चय), न माघार घेण्याची वृत्ती, स्मृती आणि संप्रजन्य जागृत केले पाहिजे. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे एखाद्याचे वस्त्र पेटले असेल किंवा डोके पेटले असेल, तर त्याने ते वस्त्र किंवा डोके विझवण्यासाठी तीव्र छंद, व्यायाम, उत्साह, उद्योग, न माघार घेण्याची वृत्ती, स्मृती आणि संप्रजन्य दाखवले पाहिजे; त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, त्या व्यक्तीने त्याच कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी तीव्र छंद, व्यायाम, उत्साह, उद्योग, न माघार घेण्याची वृत्ती, स्मृती आणि संप्रजन्य जागृत केले पाहिजे. ती व्यक्ती नंतरच्या काळात अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी बनते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी बनते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန တေသုယေဝ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ ဥတ္တရိ အာသဝါနံ ခယာယ ယောဂေါ ကရဏီယော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी असते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी असते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, त्याच कुशल धर्मांवर प्रतिष्ठित होऊन आसवांच्या (चित्तमलांच्या) क्षयासाठी पुढील प्रयत्न केला पाहिजे. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे लोक जगात विद्यमान आहेत.” तिसरे.

---

၄. တတိယသမာဓိသုတ္တံ

४. तिसरे समाधी सुत्त

---

၉၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, န လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န စေဝ လာဘီ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န စ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

९४. “भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे लोक विद्यमान आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी असते, परंतु अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी असते, परंतु अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी नसते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी नसते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी असते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी असते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ကထံ နု ခေါ, အာဝုသော, သင်္ခါရာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ? ကထံ သင်္ခါရာ သမ္မသိတဗ္ဗာ? ကထံ သင်္ခါရာ ဝိပဿိတဗ္ဗာ’ တိ? တဿ သော ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဗျာကရောတိ – ‘ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, သင်္ခါရာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ဧဝံ သင်္ခါရာ သမ္မသိတဗ္ဗာ, ဧဝံ သင်္ခါရာ ဝိပဿိတဗ္ဗာ’တိ. သော အပရေန သမယေန လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी असते, परंतु अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी नसते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, जो अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारा आहे, त्याच्याकडे जाऊन असे विचारले पाहिजे—'आवुसो, संस्कारांकडे कसे पाहिले पाहिजे? संस्कारांचे मनन कसे केले पाहिजे? संस्कारांचे विपश्यनेने कसे दर्शन घेतले पाहिजे?' तो त्याला आपल्या अनुभवानुसार आणि ज्ञानानुसार स्पष्ट करतो—'आवुसो, संस्कारांकडे अशा प्रकारे पाहिले पाहिजे, संस्कारांचे अशा प्रकारे मनन केले पाहिजे, संस्कारांचे अशा प्रकारे विपश्यनेने दर्शन घेतले पाहिजे.' ती व्यक्ती नंतरच्या काळात अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी बनते आणि अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी बनते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ န လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ကထံ နု ခေါ, အာဝုသော, စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ? ကထံ စိတ္တံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ[Pg.407]? ကထံ စိတ္တံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ? ကထံ စိတ္တံ သမာဒဟာတဗ္ဗ’န္တိ? တဿ သော ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဗျာကရောတိ – ‘ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ သမာဒဟာတဗ္ဗ’န္တိ. သော အပရေန သမယေ လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ.

“त्यामध्ये, भिक्खूहो, जी व्यक्ती अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यना प्राप्त करणारी असते, परंतु अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारी नसते, त्या व्यक्तीने, भिक्खूहो, जो अंतर्गत चित्त-शम प्राप्त करणारा आहे, त्याच्याकडे जाऊन असे विचारले पाहिजे—'आवुसो, चित्त कसे स्थिर केले पाहिजे? चित्त कसे शांत केले पाहिजे? चित्त कसे एकाग्र केले पाहिजे? चित्त कसे समाधीस्त केले पाहिजे?' तो त्याला आपल्या अनुभवानुसार आणि ज्ञानानुसार स्पष्ट करतो—'आवुसो, चित्त अशा प्रकारे स्थिर केले पाहिजे, चित्त अशा प्रकारे शांत केले पाहिजे, चित्त अशा प्रकारे एकाग्र केले पाहिजे, चित्त अशा प्रकारे समाधीस्त केले पाहिजे.' ती व्यक्ती नंतरच्या काळात अधिप्रज्ञा-धर्म-विपश्यनाही प्राप्त करणारी बनते आणि अंतर्गत चित्त-शमही प्राप्त करणारी बनते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော န စေဝ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ န စ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ကထံ နု ခေါ, အာဝုသော, စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ? ကထံ စိတ္တံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ? ကထံ စိတ္တံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ? ကထံ စိတ္တံ သမာဒဟာတဗ္ဗံ? ကထံ သင်္ခါရာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ? ကထံ သင်္ခါရာ သမ္မသိတဗ္ဗာ? ကထံ သင်္ခါရာ ဝိပဿိတဗ္ဗာ’တိ? တဿ သော ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဝိဒိတံ ဗျာကရောတိ – ‘ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ သမာဒဟာတဗ္ဗံ, ဧဝံ သင်္ခါရာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ဧဝံ သင်္ခါရာ သမ္မသိတဗ္ဗာ, ဧဝံ သင်္ခါရာ ဝိပဿိတဗ္ဗာ’တိ. သော အပရေန သမယေန လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ.

भिक्षूंनो, त्या चार प्रकारच्या व्यक्तींमध्ये, ज्या व्यक्तीला स्वतःच्या ठिकाणी चित्ताची शांतता (चेतोसमथ) लाभलेली नाही आणि अधिप्रज्ञाधम्मविपश्यना (प्रज्ञा-धर्माची विपश्यना) देखील लाभलेली नाही, त्या व्यक्तीने, भिक्षूंनो, ज्या व्यक्तीला स्वतःच्या ठिकाणी चित्ताची शांतता आणि अधिप्रज्ञाधम्मविपश्यना दोन्ही लाभले आहेत, तिच्याकडे जाऊन असे विचारले पाहिजे – 'आवुसो (मित्रा), चित्त कशा प्रकारे स्थिर करावे? चित्त कशा प्रकारे शांत करावे? चित्त कशा प्रकारे एकाग्र करावे? चित्त कशा प्रकारे समाधीत करावे? संस्कार कशा प्रकारे पाहावेत? संस्कारांचे कशा प्रकारे परीक्षण करावे? संस्कारांचे विपश्यनेद्वारे कशा प्रकारे दर्शन घ्यावे?' तो त्याला आपल्या अनुभवानुसार आणि ज्ञानानुसार स्पष्ट करतो – 'आवुसो, चित्त अशा प्रकारे स्थिर करावे, चित्त अशा प्रकारे शांत करावे, चित्त अशा प्रकारे एकाग्र करावे, चित्त अशा प्रकारे समाधीत करावे, संस्कार अशा प्रकारे पाहावेत, संस्कारांचे अशा प्रकारे परीक्षण करावे, संस्कारांचे विपश्यनेद्वारे अशा प्रकारे दर्शन घ्यावे.' त्यानंतर काही काळाने त्याला स्वतःच्या ठिकाणी चित्ताची शांतता आणि अधिप्रज्ञाधम्मविपश्यना दोन्ही प्राप्त होतात.

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လာဘီ စေဝ ဟောတိ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေန တေသု စေဝ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ ဥတ္တရိ အာသဝါနံ ခယာယ ယောဂေါ ကရဏီယော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

भिक्षूंनो, त्या चार प्रकारच्या व्यक्तींमध्ये, ज्या व्यक्तीला स्वतःच्या ठिकाणी चित्ताची शांतता आणि अधिप्रज्ञाधम्मविपश्यना दोन्ही लाभले आहेत, त्या व्यक्तीने, भिक्षूंनो, त्याच कुशल धर्मांवर प्रतिष्ठित राहून आसवांच्या क्षयासाठी पुढील प्रयत्न (योग) केला पाहिजे. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. चौथे (सुत्त समाप्त).

---

၅. ဆဝါလာတသုတ္တံ

५. छवालात सुत्त

---

၉၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ.

९५. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? जो स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत नसतो आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही; जो इतरांच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण स्वतःच्या हितासाठी नाही; जो स्वतःच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण इतरांच्या हितासाठी नाही; आणि जो स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असतो आणि इतरांच्या हितासाठीही.

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.408], ဘိက္ခဝေ, ဆဝါလာတံ ဥဘတော ပဒိတ္တံ, မဇ္ဈေ ဂူထဂတံ, နေဝ ဂါမေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ န အရညေ ( ) ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ.

भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे स्मशानातील जळणारे लाकूड दोन्ही टोकांकडून पेटलेले असते आणि मध्ये विष्ठेने माखलेले असते, ते गावातही लाकडाच्या कामासाठी उपयोगी पडत नाही आणि जंगलातही नाही; भिक्षूंनो, मी त्या व्यक्तीला या लाकडासारखीच मानतो, जी स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत नसते आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही.

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, အယံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အယံ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ, အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ.

भिक्षूंनो, त्या लोकांमध्ये, जो इतरांच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, तो पहिल्या दोन व्यक्तींपेक्षा अधिक चांगला आणि श्रेष्ठ आहे. भिक्षूंनो, त्या लोकांमध्ये, जो स्वतःच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण इतरांच्या हितासाठी नाही, तो पहिल्या तीन व्यक्तींपेक्षा अधिक चांगला आणि श्रेष्ठ आहे. भिक्षूंनो, त्या लोकांमध्ये, जो स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असतो आणि इतरांच्या हितासाठीही, तो या चारही व्यक्तींमध्ये अग्र, श्रेष्ठ, प्रमुख, उत्तम आणि सर्वोत्तम आहे.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော, သပ္ပိမဏ္ဍော တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ, အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे गाईपासून दूध मिळते, दुधापासून दही, दह्यापासून लोणी, लोण्यापासून तूप आणि तुपापासून तुपाची साय मिळते, आणि त्या सर्वांमध्ये तुपाची साय सर्वोत्तम मानली जाते; त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, जो मनुष्य स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असतो आणि इतरांच्या हितासाठीही, तो या चारही व्यक्तींमध्ये अग्र, श्रेष्ठ, प्रमुख, उत्तम आणि सर्वोत्तम आहे. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. पाचवे (सुत्त समाप्त).

---

၆. ရာဂဝိနယသုတ္တံ

६. रागविनय सुत्त

---

၉၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ.

९६. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? जो स्वतःच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण इतरांच्या हितासाठी नाही; जो इतरांच्या हितासाठी कार्यरत असतो पण स्वतःच्या हितासाठी नाही; जो स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत नसतो आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही; आणि जो स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असतो आणि इतरांच्या हितासाठीही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ ရာဂဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ ရာဂဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ ဒေါသဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ ဒေါသဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ [Pg.409] မောဟဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ မောဟဝိနယာယ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी कार्यरत असते पण इतरांच्या हितासाठी नाही, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः राग नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते, परंतु इतरांना राग नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही; स्वतः द्वेष नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते, परंतु इतरांना द्वेष नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही; स्वतः मोह नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते, परंतु इतरांना मोह नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी कार्यरत असते पण इतरांच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ န ရာဂဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရံ ရာဂဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ န ဒေါသဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရံ ဒေါသဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ န မောဟဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရံ မောဟဝိနယာယ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ.

आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी कार्यरत असते पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः राग नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते, परंतु इतरांना राग नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते; स्वतः द्वेष नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते, परंतु इतरांना द्वेष नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते; स्वतः मोह नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते, परंतु इतरांना मोह नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी कार्यरत असते पण स्वतःच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ န ရာဂဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ ရာဂဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ န ဒေါသဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ ဒေါသဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ န မောဟဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရံ မောဟဝိနယာယ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत नसते आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः राग नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते आणि इतरांनाही राग नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही; स्वतः द्वेष नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते आणि इतरांनाही द्वेष नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही; स्वतः मोह नष्ट करण्यासाठी कार्यरत नसते आणि इतरांनाही मोह नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत नसते आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ စ ရာဂဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရဉ္စ ရာဂဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဒေါသဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဒေါသဝိနယာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မောဟဝိနယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ပရဉ္စ မောဟဝိနယာယ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असते आणि इतरांच्या हितासाठीही, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः राग नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते आणि इतरांनाही राग नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते; स्वतः द्वेष नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते आणि इतरांनाही द्वेष नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते; स्वतः मोह नष्ट करण्यासाठी कार्यरत असते आणि इतरांनाही मोह नष्ट करण्यासाठी प्रवृत्त करते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही कार्यरत असते आणि इतरांच्या हितासाठीही. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. सहावे (सुत्त समाप्त).

---

၇. ခိပ္ပနိသန္တိသုတ္တံ

७. खिप्पनिसंति सुत्त

---

၉၇. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ.

९७. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत. कोणते चार? स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारा पण इतरांच्या हितासाठी नाही, इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारा पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, स्वतःच्या हितासाठीही आचरण न करणारा आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही, आणि स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही आचरण करणारा.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.410], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ခိပ္ပနိသန္တီ စ ဟောတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, သုတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဓာရကဇာတိကော ဟောတိ, ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထူပပရိက္ခီ ဟောတိ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ; နော စ ကလျာဏဝါစော ဟောတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ, နော စ သန္ဒဿကော ဟောတိ သမာဒပကော သမုတ္တေဇကော သမ္ပဟံသကော သဗြဟ္မစာရီနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारी पण इतरांच्या हितासाठी आचरण न करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती कुशल धर्मांचे आकलन करण्यात जलद असते, ऐकलेले धर्म लक्षात ठेवण्याच्या स्वभावाची असते, आणि लक्षात ठेवलेल्या धर्मांच्या अर्थाचे चिंतन करणारी असते. अर्थ जाणून आणि धर्म जाणून ती धर्माला अनुसरून योग्य आचरण करणारी असते; परंतु ती कल्याणकारी बोलणारी नसते, तिचे बोलणे सुंदर नसते, ती सुसंस्कृत, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्ट करणाऱ्या शिष्ट वाणीने युक्त नसते; आणि ती आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांना उपदेश करणारी, प्रवृत्त करणारी, उत्साहित करणारी व आनंदित करणारी नसते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारी असते, पण इतरांच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ ခိပ္ပနိသန္တီ ဟောတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, နော စ သုတာနံ ဓမ္မာနံ ဓာရကဇာတိကော ဟောတိ, နော စ ဓာတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထူပပရိက္ခီ ဟောတိ, နော စ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ; ကလျာဏဝါစော စ ဟောတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ, သန္ဒဿကော စ ဟောတိ သမာဒပကော သမုတ္တေဇကော သမ္ပဟံသကော သဗြဟ္မစာရီနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारी पण स्वतःच्या हितासाठी आचरण न करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती कुशल धर्मांचे आकलन करण्यात जलद नसते, ऐकलेले धर्म लक्षात ठेवण्याच्या स्वभावाची नसते, लक्षात ठेवलेल्या धर्मांच्या अर्थाचे चिंतन करणारी नसते, आणि अर्थ जाणून व धर्म जाणून ती धर्माला अनुसरून योग्य आचरण करणारी नसते; परंतु ती कल्याणकारी बोलणारी असते, तिचे बोलणे सुंदर नसते, ती सुसंस्कृत, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्ट करणाऱ्या शिष्ट वाणीने युक्त नसते; आणि ती आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांना उपदेश करणारी, प्रवृत्त करणारी, उत्साहित करणारी व आनंदित करणारी असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारी असते, पण स्वतःच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ ခိပ္ပနိသန္တီ ဟောတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, နော စ သုတာနံ ဓမ္မာနံ ဓာရကဇာတိကော ဟောတိ, နော စ ဓာတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထူပပရိက္ခီ ဟောတိ, နော စ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ; နော စ ကလျာဏဝါစော ဟောတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ, နော စ သန္ဒဿကော ဟောတိ သမာဒပကော သမုတ္တေဇကော သမ္ပဟံသကော သဗြဟ္မစာရီနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही आचरण न करणारी आणि इतरांच्या हितासाठीही आचरण न करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती कुशल धर्मांचे आकलन करण्यात जलद नसते, ऐकलेले धर्म लक्षात ठेवण्याच्या स्वभावाची नसते, लक्षात ठेवलेल्या धर्मांच्या अर्थाचे चिंतन करणारी नसते, आणि अर्थ जाणून व धर्म जाणून ती धर्माला अनुसरून योग्य आचरण करणारी नसते; तसेच ती कल्याणकारी बोलणारी नसते, तिचे बोलणे सुंदर नसते, ती सुसंस्कृत, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्ट करणाऱ्या शिष्ट वाणीने युक्त नसते; आणि ती आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांना उपदेश करणारी, प्रवृत्त करणारी, उत्साहित करणारी व आनंदित करणारी नसते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठीही आचरण करत नाही आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.411], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ခိပ္ပနိသန္တီ စ ဟောတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, သုတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဓာရကဇာတိကော ဟောတိ, ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထူပပရိက္ခီ ဟောတိ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ; ကလျာဏဝါစော စ ဟောတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ, သန္ဒဿကော စ ဟောတိ သမာဒပကော သမုတ္တေဇကော သမ္ပဟံသကော သဗြဟ္မစာရီနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही आचरण करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती कुशल धर्मांचे आकलन करण्यात जलद असते, ऐकलेले धर्म लक्षात ठेवण्याच्या स्वभावाची असते, आणि लक्षात ठेवलेल्या धर्मांच्या अर्थाचे चिंतन करणारी असते. अर्थ जाणून आणि धर्म जाणून ती धर्माला अनुसरून योग्य आचरण करणारी असते; तसेच ती कल्याणकारी बोलणारी असते, तिचे बोलणे सुंदर असते, ती सुसंस्कृत, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्ट करणाऱ्या शिष्ट वाणीने युक्त नसते; आणि ती आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांना उपदेश करणारी, प्रवृत्त करणारी, उत्साहित करणारी व आनंदित करणारी असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही आचरण करणारी असते. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात विद्यमान आहेत. सातवे.

---

၈. အတ္တဟိတသုတ္တံ

८. अत्तहितसुत्त

---

၉၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

९८. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत. कोणते चार? स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारा पण इतरांच्या हितासाठी नाही, इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारा पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, स्वतःच्या हितासाठीही आचरण न करणारा आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही, आणि स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही आचरण करणारा. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात विद्यमान आहेत. आठवे.

---

၉. သိက္ခာပဒသုတ္တံ

९. सिक्खापदसुत्त

---

၉၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော နော အတ္တဟိတာယ, နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော နော ပရဟိတာယ, အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ပရဟိတာယ စ.

९९. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत. कोणते चार? स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारा पण इतरांच्या हितासाठी नाही, इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारा पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, स्वतःच्या हितासाठीही आचरण न करणारा आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही, आणि स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही आचरण करणारा.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ[Pg.412]; အတ္တနာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारी पण इतरांच्या हितासाठी आचरण न करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून अलिप्त राहते, परंतु इतरांना प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही; स्वतः अदिन्नादानापासून अलिप्त राहते, परंतु इतरांना अदिन्नादानापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही; स्वतः कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहते, परंतु इतरांना कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही; स्वतः मुसावादापासून अलिप्त राहते, परंतु इतरांना मुसावादापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही; स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त राहते, परंतु इतरांना सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती स्वतःच्या हितासाठी आचरण करणारी असते, पण इतरांच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ ပါဏာတိပါတာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ အဒိန္နာဒါနာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရံ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ မုသာဝါဒါ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရံ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရံ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော အတ္တဟိတာယ.

आणि भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारी पण स्वतःच्या हितासाठी आचरण न करणारी कशी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून अलिप्त राहत नाही, परंतु इतरांना प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः अदिन्नादानापासून अलिप्त राहत नाही, परंतु इतरांना अदिन्नादानापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहत नाही, परंतु इतरांना कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः मुसावादापासून अलिप्त राहत नाही, परंतु इतरांना मुसावादापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त राहत नाही, परंतु इतरांना सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती इतरांच्या हितासाठी आचरण करणारी असते, पण स्वतःच्या हितासाठी नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ နော ပရဟိတာယ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ ပါဏာတိပါတာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ အပ္ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နော ပရံ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, နော ပရဟိတာယ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या कल्याणासाठीही कार्यरत नसते आणि इतरांच्या कल्याणासाठीही कार्यरत नसते, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहत नाही आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही... पे... स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून (मद्य व मादक पदार्थांच्या सेवनापासून) अलिप्त राहत नाही आणि इतरांनाही मद्य व मादक पदार्थांच्या सेवनापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती स्वतःच्या कल्याणासाठीही कार्यरत नसते आणि इतरांच्या कल्याणासाठीही कार्यरत नसते.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती स्वतःच्या कल्याणासाठीही कार्यरत असते आणि इतरांच्या कल्याणासाठीही कार्यरत असते, हे कसे? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहते आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते... पे... स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून (मद्य व मादक पदार्थांच्या सेवनापासून) अलिप्त राहते आणि इतरांनाही मद्य व मादक पदार्थांच्या सेवनापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती स्वतःच्या कल्याणासाठीही कार्यरत असते आणि इतरांच्या कल्याणासाठीही कार्यरत असते. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.” नववे (सुत्त).

---

၁၀. ပေါတလိယသုတ္တံ

१०. पोतलीय सुत्त

---

၁၀၀. အထ [Pg.413] ခေါ ပေါတလိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ပေါတလိယံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१००. त्यानंतर पोतलीय परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे गेला; तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण आटोपून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या पोतलीय परिव्राजकाला भगवान म्हणाले –

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ပေါတလိယ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ပေါတလိယ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ခေါ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ ပန, ပေါတလိယ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ခေါ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ ပန, ပေါတလိယ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ ပန, ပေါတလိယ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ စ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဝဏ္ဏာရဟဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣမေ ခေါ, ပေါတလိယ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ ခေါ, ပေါတလိယ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ?

“पोतलीय, या जगात चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? पोतलीय, या जगात एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; परंतु स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुती योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. पोतलीय, या जगात दुसरी एखादी व्यक्ती स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुती योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; परंतु निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. पोतलीय, या जगात तिसरी एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही; आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. पोतलीय, या जगात चौथी एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते. पोतलीय, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. पोतलीय, या चार प्रकारच्या लोकांपैकी तुला कोणता माणूस सर्वात उत्तम आणि श्रेष्ठ वाटतो?”

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘော ဂေါတမ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ခေါ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ ပန, ဘော ဂေါတမ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ခေါ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ ပန, ဘော ဂေါတမ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣဓ [Pg.414] ပန, ဘော ဂေါတမ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ စ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဝဏ္ဏာရဟဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန. ဣမေ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, ဘော ဂေါတမ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော နေဝ အဝဏ္ဏာရဟဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, နော စ ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန; အယံ မေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘိက္ကန္တာ ဟေသာ, ဘော ဂေါတမ, ယဒိဒံ ဥပေက္ခာ’’တိ.

“हे गौतम, या जगात चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? हे गौतम, या जगात एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; परंतु स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुती योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. हे गौतम, या जगात दुसरी एखादी व्यक्ती स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुती योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; परंतु निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. हे गौतम, या जगात तिसरी एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही; आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही. हे गौतम, या जगात चौथी एखादी व्यक्ती निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते; आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करते. हे गौतम, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. या चार प्रकारच्या लोकांपैकी, जो मनुष्य निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करत नाही; तोच मनुष्य मला या चार लोकांमध्ये सर्वात उत्तम आणि श्रेष्ठ वाटतो. त्याचे कारण काय? कारण, हे गौतम, उपेक्षा (तटस्थता) हीच सर्वात उत्तम आहे.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ပေါတလိယ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော…ပေ… ဣမေ ခေါ, ပေါတလိယ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ ခေါ, ပေါတလိယ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ စ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဝဏ္ဏာရဟဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန; အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘိက္ကန္တာ ဟေသာ, ပေါတလိယ, ယဒိဒံ တတ္ထ တတ္ထ ကာလညုတာ’’တိ.

“पोतलीय, या जगात चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? ...पे... पोतलीय, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. या चार प्रकारच्या लोकांपैकी, जो मनुष्य निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करतो आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करतो; तोच मनुष्य या चार लोकांमध्ये सर्वात उत्तम आणि श्रेष्ठ आहे. त्याचे कारण काय? कारण, पोतलीय, त्या त्या प्रसंगी योग्य वेळ जाणणे (कालज्ञता) हेच सर्वात उत्तम आहे.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘော ဂေါတမ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော…ပေ… ဣမေ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, ဘော ဂေါတမ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော အဝဏ္ဏာရဟဿ စ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဝဏ္ဏာရဟဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတာ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန; အယံ မေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘိက္ကန္တာ ဟေသာ, ဘော ဂေါတမ, ယဒိဒံ တတ္ထ တတ္ထ ကာလညုတာ.

“हे गौतम, या जगात चार प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? ...पे... हे गौतम, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. या चार प्रकारच्या लोकांपैकी, जो मनुष्य निंदेस पात्र असलेल्या व्यक्तीची निंदा योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करतो आणि स्तुतीस पात्र असलेल्या व्यक्तीची स्तुतीही योग्य वेळी, सत्य आणि यथार्थपणे करतो; तोच मनुष्य मला या चार लोकांमध्ये सर्वात उत्तम आणि श्रेष्ठ वाटतो. त्याचे कारण काय? कारण, हे गौतम, त्या त्या प्रसंगी योग्य वेळ जाणणे (कालज्ञता) हेच सर्वात उत्तम आहे.”

---

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ, ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော[Pg.415]. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဒသမံ.

“अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! जसे एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्षुसंघाला शरण जातो. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” दहावे (सुत्त).

---

အသုရဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

असुरवर्ग पाचवा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

အသုရော တယော သမာဓီ, ဆဝါလာတေန ပဉ္စမံ;

ရာဂေါ နိသန္တိ အတ္တဟိတံ, သိက္ခာ ပေါတလိယေန စာတိ.

असुर, तीन समाधी, पाचवे शवालात (स्मशानातील जळते लाकूड), राग, निसन्ति, आत्महित, शिक्षा आणि पोतलि.

---

ဒုတိယပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

दुसरे पन्नासक समाप्त झाले.

---

၃. တတိယပဏ္ဏာသကံ

३. तिसरे पन्नासक

---

(၁၁) ၁. ဝလာဟကဝဂ္ဂေါ

(११) १. वलाहक वग्ग (मेघ वर्ग)

---

၁. ပဌမဝလာဟကသုတ္တံ

१. प्रथम वलाहक सूत्त (पहिले मेघ सूत्त)

---

၁၀၁. ဧဝံ [Pg.416] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१०१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूहो!” “भदंत!” असे त्या भिक्खूंनी भगवंतांना उत्तर दिले. भगवान म्हणाले –

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ, နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ, နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ.

“भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे मेघ आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे मेघ आहेत. याचप्रमाणे, भिक्खूहो, या जगात मेघांसारखे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ နော ဝဿိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာသိတာ ဟောတိ, နော ကတ္တာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဂဇ္ဇိတာ, နော ဝဿိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जना करणारा पण न बरसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती केवळ बोलणारा असतो, पण कृती न करणारा असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जना करणारा पण न बरसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जना करतो पण बरसत नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဿိတာ ဟောတိ, နော ဂဇ္ဇိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကတ္တာ ဟောတိ, နော ဘာသိတာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဿိတာ ဟောတိ, နော ဂဇ္ဇိတာ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဝဿိတာ, နော ဂဇ္ဇိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती बरसणारा पण गर्जना न करणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती कृती करणारा असतो, पण बोलणारा नसतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती बरसणारा पण गर्जना न करणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ बरसतो पण गर्जना करत नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ ဘာသိတာ ဟောတိ, နော ကတ္တာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ. သေယျထာပိ [Pg.417] သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ, နော ဝဿိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जनाही न करणारा आणि न बरसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती बोलणाराही नसतो आणि कृती करणाराही नसतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जनाही न करणारा आणि न बरसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जनाही करत नाही आणि बरसतही नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ စ ဟောတိ ဝဿိတာ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာသိတာ စ ဟောတိ ကတ္တာ စ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ စ ဟောတိ ဝဿိတာ စ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဌမံ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जना करणारा आणि बरसणारा सुद्धा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती बोलणाराही असतो आणि कृती करणाराही असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जना करणारा आणि बरसणारा सुद्धा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जनाही करतो आणि बरसतोही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे मेघांसारखे व्यक्ती या जगात अस्तित्वात आहेत.” पहिले सूत्त समाप्त.

---

၂. ဒုတိယဝလာဟကသုတ္တံ

२. दुसरे वलाहक सूत्त (दुसरे मेघ सूत्त)

---

၁၀၂. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ, နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ, နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ, ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ.

१०२. “भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे मेघ आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे मेघ आहेत. याचप्रमाणे, भिक्खूहो, या जगात मेघांसारखे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဂဇ္ဇိတာ, နော ဝဿိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जना करणारा पण न बरसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती धम्माचा अभ्यास करतो – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अद्भुतधम्म आणि वेदल्ल. परंतु, तो ‘हे दुःख आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही; ‘हा दुःखसमुदय आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही; ‘हा दुःखनिरोध आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही; ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जना करणारा पण न बरसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जना करतो पण बरसत नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဿိတာ ဟောတိ, နော ဂဇ္ဇိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ န ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ [Pg.418] ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဿိတာ ဟောတိ, နော ဂဇ္ဇိတာ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဝဿိတာ, နော ဂဇ္ဇိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती बरसणारा पण गर्जना न करणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती धम्माचा अभ्यास करत नाही – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अद्भुतधम्म आणि वेदल्ल. परंतु, तो ‘हे दुःख आहे’ हे जसे आहे तसे जाणतो... तसेच... ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे जसे आहे तसे जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती बरसणारा पण गर्जना न करणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ बरसतो पण गर्जना करत नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ ဟောတိ, နော ဝဿိတာ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော နေဝ ဂဇ္ဇိတာ, နော ဝဿိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जनाही न करणारा आणि न बरसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती धम्माचा अभ्यासही करत नाही – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अद्भुतधम्म आणि वेदल्ल. आणि तो ‘हे दुःख आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही... तसेच... ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे जसे आहे तसे जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जनाही न करणारा आणि न बरसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जनाही करत नाही आणि बरसतही नाही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ စ ဟောတိ ဝဿိတာ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂဇ္ဇိတာ စ ဟောတိ ဝဿိတာ စ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကော ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝလာဟကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“आणि भिक्खूहो, व्यक्ती गर्जना करणारा आणि बरसणारा सुद्धा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा व्यक्ती धम्माचा अभ्यास करतो – जसे की सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अद्भुतधम्म आणि वेदल्ल. आणि तो ‘हे दुःख आहे’ हे जसे आहे तसे जाणतो... तसेच... ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे जसे आहे तसे जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे व्यक्ती गर्जना करणारा आणि बरसणारा सुद्धा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो मेघ गर्जनाही करतो आणि बरसतोही, त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या मेघाची उपमा देतो. भिक्खूहो, हेच ते चार प्रकारचे मेघांसारखे व्यक्ती या जगात अस्तित्वात आहेत.” दुसरे सूत्त समाप्त.

---

၃. ကုမ္ဘသုတ္တံ

३. कुंभ सूत्त (घडा सूत्त)

---

၁၀၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘာ. ကတမေ စတ္တာရော? တုစ္ဆော ပိဟိတော, ပူရော ဝိဝဋော, တုစ္ဆော ဝိဝဋော, ပူရော ပိဟိတော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကုမ္ဘာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကုမ္ဘူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? တုစ္ဆော ပိဟိတော, ပူရော ဝိဝဋော, တုစ္ဆော ဝိဝဋော, ပူရော ပိဟိတော.

१०३. “भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे घट (पाण्याचे घडे) आहेत. कोणते चार? रिकामे आणि झाकलेले, भरलेले आणि उघडे, रिकामे आणि उघडे, आणि भरलेले आणि झाकलेले - भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे घट आहेत. याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, जगामध्ये घटांची उपमा दिलेले हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत. कोणते चार? रिकामे आणि झाकलेले, भरलेले आणि उघडे, रिकामे आणि उघडे, आणि भरलेले आणि झाकलेले.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တုစ္ဆော ဟောတိ ပိဟိတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တုစ္ဆော ဟောတိ ပိဟိတော[Pg.419]. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော တုစ္ဆော ပိဟိတော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती रिकामी आणि झाकलेली कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे अत्यंत प्रसन्नतादायक असते. परंतु, ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत (आहे तसे) जाणत नाही... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा (मार्ग) आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती रिकामी आणि झाकलेली असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो घट रिकामा आणि झाकलेला असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပူရော ဟောတိ ဝိဝဋော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပူရော ဟောတိ ဝိဝဋော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော ပူရော ဝိဝဋော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती भरलेली आणि उघडी कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. परंतु, ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणते... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती भरलेली आणि उघडी असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो घट भरलेला आणि उघडा असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တုစ္ဆော ဟောတိ ဝိဝဋော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော တုစ္ဆော ဟောတိ ဝိဝဋော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော တုစ္ဆော ဝိဝဋော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती रिकामी आणि उघडी कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. आणि ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती रिकामी आणि उघडी असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो घट रिकामा आणि उघडा असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပူရော ဟောတိ ပိဟိတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပူရော ဟောတိ ပိဟိတော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော ပူရော ပိဟိတော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကုမ္ဘူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती भरलेली आणि झाकलेली कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे अत्यंत प्रसन्नतादायक असते. आणि ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणते... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती भरलेली आणि झाकलेली असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो घट भरलेला आणि झाकलेला असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो. भिक्षूंनो, जगामध्ये घटांची उपमा दिलेले हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत.” (तिसरे)

---

၄. ဥဒကရဟဒသုတ္တံ

४. उदकरहदसुत्त

---

၁၀၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒါ. ကတမေ စတ္တာရော? ဥတ္တာနော ဂမ္ဘီရောဘာသော, ဂမ္ဘီရော ဥတ္တာနောဘာသော, ဥတ္တာနော ဥတ္တာနောဘာသော, ဂမ္ဘီရော ဂမ္ဘီရောဘာသော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဥဒကရဟဒါ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဥဒကရဟဒူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဥတ္တာနော ဂမ္ဘီရောဘာသော[Pg.420], ဂမ္ဘီရော ဥတ္တာနောဘာသော, ဥတ္တာနော ဥတ္တာနောဘာသော, ဂမ္ဘီရော ဂမ္ဘီရောဘာသော.

१०४. “भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे पाण्याचे तलाव आहेत. कोणते चार? उथळ पण खोल भासणारा, खोल पण उथळ भासणारा, उथळ आणि उथळच भासणारा, आणि खोल आणि खोलच भासणारा - भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे पाण्याचे तलाव आहेत. याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, जगामध्ये पाण्याच्या तलावांची उपमा दिलेले हे चार प्रकारचे व्यक्ती विद्यमान आहेत. कोणते चार? उथळ पण खोल भासणारा, खोल पण उथळ भासणारा, उथळ आणि उथळच भासणारा, आणि खोल आणि खोलच भासणारा.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥတ္တာနော ဟောတိ ဂမ္ဘီရောဘာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥတ္တာနော ဟောတိ ဂမ္ဘီရောဘာသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒေါ ဥတ္တာနော ဂမ္ဘီရောဘာသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती उथळ पण खोल भासणारी कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे अत्यंत प्रसन्नतादायक असते. परंतु, ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती उथळ पण खोल भासणारी असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो पाण्याचा तलाव उथळ पण खोल भासणारा असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂမ္ဘီရော ဟောတိ ဥတ္တာနောဘာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂမ္ဘီရော ဟောတိ ဥတ္တာနောဘာသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥတ္တာနောဘာသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती खोल पण उथळ भासणारी कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. परंतु, ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणते... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती खोल पण उथळ भासणारी असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो पाण्याचा तलाव खोल पण उथळ भासणारा असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥတ္တာနော ဟောတိ ဥတ္တာနောဘာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥတ္တာနော ဟောတိ ဥတ္တာနောဘာသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒေါ ဥတ္တာနော ဥတ္တာနောဘာသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादी व्यक्ती उथळ आणि उथळच भासणारी कशी असते? येथे, भिक्षूंनो, एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे व मागे फिरणे, समोर पाहणे व बाजूला पाहणे, अवयव आकुंचन करणे व प्रसरण करणे, आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. आणि ती व्यक्ती ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे व्यक्ती उथळ आणि उथळच भासणारी असते. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो पाण्याचा तलाव उथळ आणि उथळच भासणारा असतो, तशीच उपमा मी या व्यक्तीला देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂမ္ဘီရော ဟောတိ ဂမ္ဘီရောဘာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂမ္ဘီရော ဟောတိ ဂမ္ဘီရောဘာသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဂမ္ဘီရောဘာသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ[Pg.421], ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဥဒကရဟဒူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य खोल आणि खोल दिसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे, मागे येणे, समोर पाहणे, बाजूला पाहणे, हात-पाय आखडणे, ते पसरवणे आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक असते. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य खोल आणि खोल दिसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो पाण्याचा डोह खोल आणि खोल दिसणारा असतो; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या डोहासारखा म्हणतो. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे पाण्याच्या डोहासारखे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत." चौथे.

---

၅. အမ္ဗသုတ္တံ

५. आंब्याचे सुत्त (अम्बसुत्त)

---

၁၀၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အာမံ ပက္ကဝဏ္ဏိ, ပက္ကံ အာမဝဏ္ဏိ, အာမံ အာမဝဏ္ဏိ, ပက္ကံ ပက္ကဝဏ္ဏိ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အမ္ဗာနိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အမ္ဗူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အာမော ပက္ကဝဏ္ဏီ, ပက္ကော အာမဝဏ္ဏီ, အာမော အာမဝဏ္ဏီ, ပက္ကော ပက္ကဝဏ္ဏီ.

१०५. "भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे आंबे आहेत. कोणते चार? आतून कच्चे पण बाहेरून पिकलेल्या रंगाचे; आतून पिकलेले पण बाहेरून कच्च्या रंगाचे; आतून कच्चे आणि बाहेरूनही कच्च्या रंगाचे; आणि आतून पिकलेले आणि बाहेरूनही पिकलेल्या रंगाचे – भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे आंबे आहेत. याचप्रमाणे, भिक्खूहो, जगात आंब्यासारखे चार प्रकारचे मनुष्य अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? कच्चे पण पिकलेल्या रंगाचे दिसणारे; पिकलेले पण कच्च्या रंगाचे दिसणारे; कच्चे आणि कच्च्याच रंगाचे दिसणारे; आणि पिकलेले आणि पिकलेल्याच रंगाचे दिसणारे."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာမော ဟောတိ ပက္ကဝဏ္ဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာမော ဟောတိ ပက္ကဝဏ္ဏီ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗံ အာမံ ပက္ကဝဏ္ဏိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आतून कच्चा पण बाहेरून पिकलेल्या रंगाचा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे, मागे येणे, समोर पाहणे, बाजूला पाहणे, हात-पाय आखडणे, ते पसरवणे आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक असते. परंतु तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणत नाही... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आतून कच्चा पण बाहेरून पिकलेल्या रंगाचा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो आंबा आतून कच्चा पण बाहेरून पिकलेल्या रंगाचा असतो; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या आंब्यासारखा म्हणतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပက္ကော ဟောတိ အာမဝဏ္ဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပက္ကော ဟောတိ အာမဝဏ္ဏီ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗံ ပက္ကံ အာမဝဏ္ဏိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आतून पिकलेला पण बाहेरून कच्च्या रंगाचा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे, मागे येणे, समोर पाहणे, बाजूला पाहणे, हात-पाय आखडणे, ते पसरवणे आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. परंतु तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आतून पिकलेला पण बाहेरून कच्च्या रंगाचा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो आंबा आतून पिकलेला पण बाहेरून कच्च्या रंगाचा असतो; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या आंब्यासारखा म्हणतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာမော ဟောတိ အာမဝဏ္ဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာမော ဟောတိ အာမဝဏ္ဏီ[Pg.422]. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗံ အာမံ အာမဝဏ္ဏိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आतून कच्चा आणि बाहेरूनही कच्च्या रंगाचा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे, मागे येणे, समोर पाहणे, बाजूला पाहणे, हात-पाय आखडणे, ते पसरवणे आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक नसते. आणि तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणत नाही... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आतून कच्चा आणि बाहेरूनही कच्च्या रंगाचा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो आंबा आतून कच्चा आणि बाहेरूनही कच्च्या रंगाचा असतो; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या आंब्यासारखा म्हणतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပက္ကော ဟောတိ ပက္ကဝဏ္ဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ပါသာဒိကံ ဟောတိ အဘိက္ကန္တံ ပဋိက္ကန္တံ အာလောကိတံ ဝိလောကိတံ သမိဉ္ဇိတံ ပသာရိတံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပက္ကော ဟောတိ ပက္ကဝဏ္ဏီ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗံ ပက္ကံ ပက္ကဝဏ္ဏိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အမ္ဗူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आतून पिकलेला आणि बाहेरूनही पिकलेल्या रंगाचा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखाद्या व्यक्तीचे पुढे जाणे, मागे येणे, समोर पाहणे, बाजूला पाहणे, हात-पाय आखडणे, ते पसरवणे आणि संघात, पात्र व चीवर धारण करणे प्रसन्नतादायक असते. आणि तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आतून पिकलेला आणि बाहेरूनही पिकलेल्या रंगाचा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो आंबा आतून पिकलेला आणि बाहेरूनही पिकलेल्या रंगाचा असतो; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या आंब्यासारखा म्हणतो. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे आंब्यासारखे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत." पाचवे.

---

၆. ဒုတိယအမ္ဗသုတ္တံ

६. दुसरे आंब्याचे सुत्त (दुतीय अम्बसुत्त)

---

(ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ အဋ္ဌကထာယံ ဒဿိတံ, ပါဠိပေါတ္ထကေသု ပန ကတ္ထစိပိ န ဒိဿတိ.)

(सहावे सुत्त स्पष्ट अर्थाचेच आहे असे अट्ठकथेत दाखवले आहे, परंतु पालि पुस्तकांमध्ये ते कोठेही आढळत नाही.)

---

၇. မူသိကသုတ္တံ

७. उंदराचे सुत्त (मूसिकसुत्त)

---

၁၀၇. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, မူသိကာ. ကတမာ စတဿော? ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ, ဝသိတာ နော ဂါဓံ ကတ္တာ, နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ, ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဝသိတာ စ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော မူသိကာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မူသိကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ, ဝသိတာ နော ဂါဓံ ကတ္တာ, နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ, ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဝသိတာ စ.

१०७. "भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे उंदीर आहेत. कोणते चार? केवळ बीळ तयार करणारा पण त्यात न राहणारा; केवळ बिळात राहणारा पण बीळ तयार न करणारा; बीळ तयारही न करणारा आणि त्यात न राहणारा; आणि बीळ तयार करणारा व त्यात राहणारा सुद्धा – भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे उंदीर आहेत. याचप्रमाणे, भिक्खूहो, जगात उंदरासारखे चार प्रकारचे मनुष्य अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? केवळ बीळ तयार करणारा पण त्यात न राहणारा; केवळ बिळात राहणारा पण बीळ तयार न करणारा; बीळ तयारही न करणारा आणि त्यात न राहणारा; आणि बीळ तयार करणारा व त्यात राहणारा सुद्धा."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂါဓံ ကတ္တာ ဟောတိ နော ဝသိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂါဓံ ကတ္တာ ဟောတိ, နော ဝသိတာ. သေယျထာပိ သာ, ဘိက္ခဝေ, မူသိကာ ဂါဓံ ကတ္တာ, နော ဝသိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य केवळ बीळ तयार करणारा पण त्यात न राहणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. परंतु तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणत नाही... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य केवळ बीळ तयार करणारा पण त्यात न राहणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो उंदीर केवळ बीळ तयार करतो पण त्यात राहत नाही; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या उंदरासारखा म्हणतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝသိတာ ဟောတိ, နော ဂါဓံ ကတ္တာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ န ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ[Pg.423], ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝသိတာ ဟောတိ, နော ဂါဓံ ကတ္တာ. သေယျထာပိ သာ, ဘိက္ခဝေ, မူသိကာ ဝသိတာ ဟောတိ, နော ဂါဓံ ကတ္တာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ, ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूहो, एखादा मनुष्य केवळ बिळात राहणारा पण बीळ तयार न करणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य धम्माचा अभ्यास करत नाही – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. परंतु तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य केवळ बिळात राहणारा पण बीळ तयार न करणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो उंदीर केवळ बिळात राहतो पण बीळ तयार करत नाही; त्याचप्रमाणे मी या व्यक्तीला त्या उंदरासारखा म्हणतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ ဟောတိ နော ဝသိတာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ န ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ ဟောတိ, နော ဝသိတာ. သေယျထာပိ သာ, ဘိက္ခဝေ, မူသိကာ နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ ဟောတိ, နော ဝသိတာ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य बिळही न करणारा आणि त्यात न राहणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य धम्माचा अभ्यास करत नाही – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. तो ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत (आहे तसे) जाणत नाही... पे०... ‘ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा (मार्ग) आहे’ हे यथाभूत जाणत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य बिळही न करणारा आणि त्यात न राहणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो उंदीर बिळही करत नाही आणि त्यात राहतही नाही; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच (त्या उंदराची उपमा असलेला) म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဟောတိ ဝသိတာ စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဟောတိ ဝသိတာ စ. သေယျထာပိ သာ, ဘိက္ခဝေ, မူသိကာ ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဟောတိ ဝသိတာ စ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မူသိကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य बिळ करणारा आणि त्यात राहणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. तो ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणतो... पे०... ‘ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा आहे’ हे यथाभूत जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य बिळ करणारा आणि त्यात राहणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो उंदीर बिळ करतो आणि त्यात राहतो; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे उंदराची उपमा असलेले मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत.” सातवे सुत्त समाप्त.

---

၈. ဗလီဗဒ္ဒသုတ္တံ

८. बलीबद्द सुत्त (बैल सुत्त)

---

၁၀၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဗလီဗဒ္ဒါ. ကတမေ စတ္တာရော? သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော, ပရဂဝစဏ္ဍော နော သဂဝစဏ္ဍော, သဂဝစဏ္ဍော စ ပရဂဝစဏ္ဍော စ, နေဝ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဗလီဗဒ္ဒါ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဗလီဗဒ္ဒူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော, ပရဂဝစဏ္ဍော နော သဂဝစဏ္ဍော, သဂဝစဏ္ဍော စ ပရဂဝစဏ္ဍော စ, နေဝ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော.

१०८. “भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे बैल आहेत. कोणते चार? आपल्या कळपात उग्र असणारा पण दुसऱ्याच्या कळपात उग्र नसणारा; दुसऱ्याच्या कळपात उग्र असणारा पण आपल्या कळपात उग्र नसणारा; आपल्या कळपातही उग्र असणारा आणि दुसऱ्याच्या कळपातही उग्र असणारा; आपल्या कळपातही उग्र नसणारा आणि दुसऱ्याच्या कळपातही उग्र नसणारा – भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे बैल आहेत. भिक्खूहो, याचप्रमाणे बैलाची उपमा असलेले चार प्रकारचे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? आपल्या समूहात उग्र असणारा पण दुसऱ्याच्या समूहात उग्र नसणारा; दुसऱ्याच्या समूहात उग्र असणारा पण आपल्या समूहात उग्र नसणारा; आपल्या समूहातही उग्र असणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र असणारा; आपल्या समूहातही उग्र नसणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र नसणारा.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.424], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ, နော ပရဂဝစဏ္ဍော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သကပရိသံ ဥဗ္ဗေဇေတာ ဟောတိ, နော ပရပရိသံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ, နော ပရဂဝစဏ္ဍော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗလီဗဒ္ဒေါ သဂဝစဏ္ဍော, နော ပရဂဝစဏ္ဍော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आपल्या समूहात उग्र असणारा पण दुसऱ्याच्या समूहात उग्र नसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य आपल्या स्वतःच्या परिषदेला भयभीत करणारा असतो, पण दुसऱ्याच्या परिषदेला नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आपल्या समूहात उग्र असणारा पण दुसऱ्याच्या समूहात उग्र नसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो बैल आपल्या कळपात उग्र असतो पण दुसऱ्याच्या कळपात नाही; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ, နော သဂဝစဏ္ဍော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရပရိသံ ဥဗ္ဗေဇေတာ ဟောတိ, နော သကပရိသံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ, နော သဂဝစဏ္ဍော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗလီဗဒ္ဒေါ ပရဂဝစဏ္ဍော, နော သဂဝစဏ္ဍော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य दुसऱ्याच्या समूहात उग्र असणारा पण आपल्या समूहात उग्र नसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य दुसऱ्याच्या परिषदेला भयभीत करणारा असतो, पण आपल्या स्वतःच्या परिषदेला नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य दुसऱ्याच्या समूहात उग्र असणारा पण आपल्या समूहात उग्र नसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो बैल दुसऱ्याच्या कळपात उग्र असतो पण आपल्या कळपात नाही; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဂဝစဏ္ဍော စ ဟောတိ ပရဂဝစဏ္ဍော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သကပရိသံ ဥဗ္ဗေဇေတာ ဟောတိ ပရပရိသဉ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဂဝစဏ္ဍော စ ဟောတိ ပရဂဝစဏ္ဍော စ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗလီဗဒ္ဒေါ သဂဝစဏ္ဍော စ ပရဂဝစဏ္ဍော စ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आपल्या समूहातही उग्र असणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र असणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य आपल्या स्वतःच्या परिषदेलाही भयभीत करणारा असतो आणि दुसऱ्याच्या परिषदेलाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आपल्या समूहातही उग्र असणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र असणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो बैल आपल्या कळपातही उग्र असतो आणि दुसऱ्याच्या कळपातही; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ သဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ နော ပရဂဝစဏ္ဍော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ သကပရိသံ ဥဗ္ဗေဇေတာ ဟောတိ, နော ပရပရိသဉ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝ သဂဝစဏ္ဍော ဟောတိ, နော ပရဂဝစဏ္ဍော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗလီဗဒ္ဒေါ နေဝ သဂဝစဏ္ဍော, နော ပရဂဝစဏ္ဍော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဗလီဗဒ္ဒူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य आपल्या समूहातही उग्र नसणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र नसणारा कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य आपल्या स्वतःच्या परिषदेलाही भयभीत करत नाही आणि दुसऱ्याच्या परिषदेलाही नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य आपल्या समूहातही उग्र नसणारा आणि दुसऱ्याच्या समूहातही उग्र नसणारा असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो बैल आपल्या कळपातही उग्र नसतो आणि दुसऱ्याच्या कळपातही नाही; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे बैलाची उपमा असलेले मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत.” आठवे सुत्त समाप्त.

---

၉. ရုက္ခသုတ္တံ

९. रुक्ख सुत्त (वृक्ष सुत्त)

---

၁၀၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဖေဂ္ဂု ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော, ဖေဂ္ဂု သာရပရိဝါရော, သာရော ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော, သာရော သာရပရိဝါရော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ရုက္ခာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ရုက္ခူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဖေဂ္ဂု ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော, ဖေဂ္ဂု သာရပရိဝါရော, သာရော ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော, သာရော သာရပရိဝါရော.

१०९. “भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे वृक्ष आहेत. कोणते चार? असार (गाभा नसलेला) वृक्ष आणि असार वृक्षांनीच वेढलेला; असार वृक्ष पण स-सार (गाभा असलेल्या) वृक्षांनी वेढलेला; स-सार वृक्ष पण असार वृक्षांनी वेढलेला; आणि स-सार वृक्ष व स-सार वृक्षांनीच वेढलेला – भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे वृक्ष आहेत. भिक्खूहो, याचप्रमाणे वृक्षाची उपमा असलेले चार प्रकारचे मनुष्य जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? असार मनुष्य आणि असार मनुष्यांनीच वेढलेला; असार मनुष्य पण स-सार मनुष्यांनी वेढलेला; स-सार मनुष्य पण असार मनुष्यांनी वेढलेला; आणि स-सार मनुष्य व स-सार मनुष्यांनीच वेढलेला.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.425], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဖေဂ္ဂု ဟောတိ ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော; ပရိသာပိဿ ဟောတိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဖေဂ္ဂု ဟောတိ ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော ဖေဂ္ဂု ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य असार आणि असार मनुष्यांनीच वेढलेला कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य दुःशील आणि पापी स्वभावाचा असतो; आणि त्याची परिषद देखील दुःशील आणि पापी स्वभावाची असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य असार आणि असार मनुष्यांनीच वेढलेला असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो वृक्ष असार आणि असार वृक्षांनीच वेढलेला असतो; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဖေဂ္ဂု ဟောတိ သာရပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော; ပရိသာ စ ခွဿ ဟောတိ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဖေဂ္ဂု ဟောတိ သာရပရိဝါရော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော ဖေဂ္ဂု သာရပရိဝါရော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य असार पण स-सार मनुष्यांनी वेढलेला कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य दुःशील आणि पापी स्वभावाचा असतो; परंतु त्याची परिषद मात्र शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाची असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य असार पण स-सार मनुष्यांनी वेढलेला असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो वृक्ष असार पण स-सार वृक्षांनी वेढलेला असतो; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာရော ဟောတိ ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော; ပရိသာ စ ခွဿ ဟောတိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာရော ဟောတိ ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော သာရော ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स-सार पण असार मनुष्यांनी वेढलेला कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य शीलवान आणि कल्याणकारी स्वभावाचा असतो; परंतु त्याची परिषद मात्र दुःशील आणि पापी स्वभावाची असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारे मनुष्य स-सार पण असार मनुष्यांनी वेढलेला असतो. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तो वृक्ष स-सार पण असार वृक्षांनी वेढलेला असतो; भिक्खूहो, मी या मनुष्याला त्याच्यासारखाच म्हणतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာရော ဟောတိ သာရပရိဝါရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော; ပရိသာပိဿ ဟောတိ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာရော ဟောတိ သာရပရိဝါရော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော သာရော သာရပရိဝါရော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ရုက္ခူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य स्वतः गाभा असलेला आणि गाभा असलेल्या वृक्षांनीच वेढलेला कसा असतो? भिक्षूंनो, या जगात एखादा मनुष्य शीलवान व कल्याणकारी स्वभावाचा असतो; आणि त्याची परिषद (अनुयायी) देखील शीलवान व कल्याणकारी स्वभावाची असते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य स्वतः गाभा असलेला आणि गाभा असलेल्यांनी वेढलेला असतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो वृक्ष स्वतः गाभा असलेला आणि गाभा असलेल्या वृक्षांनीच वेढलेला असतो; त्याचप्रमाणे मी या मनुष्याला त्या वृक्षाची उपमा देतो. भिक्षूंनो, वृक्षाची उपमा असलेले हे चार प्रकारचे मनुष्य या जगात अस्तित्वात आहेत.” नववे (सुत्त समाप्त).

---

၁၀. အာသီဝိသသုတ္တံ

१०. आसीवीस सुत्त (विषारी सर्प सुत्त)

---

၁၁၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အာသီဝိသာ. ကတမေ စတ္တာရော? အာဂတဝိသော န ဃောရဝိသော, ဃောရဝိသော န အာဂတဝိသော, အာဂတဝိသော စ ဃောရဝိသော စ, နေဝါဂတဝိသော န ဃောရဝိသော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အာသီဝိသာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အာသီဝိသူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? အာဂတဝိသော န ဃောရဝိသော, ဃောရဝိသော န အာဂတဝိသော[Pg.426], အာဂတဝိသော စ ဃောရဝိသော စ, နေဝါဂတဝိသော န ဃောရဝိသော.

११०. “भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे विषारी सर्प आहेत. कोणते चार? ज्याचे विष वेगाने चढणारे असते पण तीव्र (घातक) नसते; ज्याचे विष तीव्र असते पण वेगाने चढणारे नसते; ज्याचे विष वेगाने चढणारे आणि तीव्र दोन्ही असते; आणि ज्याचे विष वेगाने चढणारेही नसते आणि तीव्रही नसते – भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे विषारी सर्प आहेत. याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, विषारी सर्पाची उपमा असलेले चार प्रकारचे मनुष्य या जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? ज्याचे विष वेगाने चढणारे असते पण तीव्र नसते; ज्याचे विष तीव्र असते पण वेगाने चढणारे नसते; ज्याचे विष वेगाने चढणारे आणि तीव्र दोन्ही असते; आणि ज्याचे विष वेगाने चढणारेही नसते आणि तीव्रही नसते.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာဂတဝိသော ဟောတိ, န ဃောရဝိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာဂတဝိသော ဟောတိ, န ဃောရဝိသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, အာသီဝိသော အာဂတဝိသော, န ဃောရဝိသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य वेगाने चढणारे विष असलेला पण तीव्र विष नसलेला कसा असतो? भिक्षूंनो, या जगात एखादा मनुष्य वारंवार क्रोधित होतो, परंतु त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकून राहत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य वेगाने चढणारे विष असलेला पण तीव्र विष नसलेला असतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो विषारी सर्प वेगाने चढणारे विष असलेला पण तीव्र विष नसलेला असतो; त्याचप्रमाणे मी या मनुष्याला त्या सर्पाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဃောရဝိသော ဟောတိ, န အာဂတဝိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဃောရဝိသော ဟောတိ, န အာဂတဝိသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, အာသီဝိသော ဃောရဝိသော, န အာဂတဝိသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य तीव्र विष असलेला पण वेगाने चढणारे विष नसलेला कसा असतो? भिक्षूंनो, या जगात एखादा मनुष्य वारंवार क्रोधित होत नाही, परंतु त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकून राहतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य तीव्र विष असलेला पण वेगाने चढणारे विष नसलेला असतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो विषारी सर्प तीव्र विष असलेला पण वेगाने चढणारे विष नसलेला असतो; त्याचप्रमाणे मी या मनुष्याला त्या सर्पाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာဂတဝိသော စ ဟောတိ ဃောရဝိသော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာဂတဝိသော စ ဟောတိ ဃောရဝိသော စ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, အာသီဝိသော အာဂတဝိသော စ ဃောရဝိသော စ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य वेगाने चढणारे आणि तीव्र दोन्ही विष असलेला कसा असतो? भिक्षूंनो, या जगात एखादा मनुष्य वारंवार क्रोधित होतो आणि त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकून राहतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य वेगाने चढणारे आणि तीव्र दोन्ही विष असलेला असतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो विषारी सर्प वेगाने चढणारे आणि तीव्र दोन्ही विष असलेला असतो; त्याचप्रमाणे मी या मनुष्याला त्या सर्पाची उपमा देतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝါဂတဝိသော ဟောတိ န ဃောရဝိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝါဂတဝိသော ဟောတိ, န ဃောရဝိသော. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, အာသီဝိသော နေဝါဂတဝိသော န ဃောရဝိသော; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အာသီဝိသူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒသမံ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य वेगाने चढणारेही विष नसलेला आणि तीव्रही विष नसलेला कसा असतो? भिक्षूंनो, या जगात एखादा मनुष्य वारंवार क्रोधित होत नाही आणि त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकूनही राहत नाही. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य वेगाने चढणारेही विष नसलेला आणि तीव्रही विष नसलेला असतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो विषारी सर्प वेगाने चढणारेही विष नसलेला आणि तीव्रही विष नसलेला असतो; त्याचप्रमाणे मी या मनुष्याला त्या सर्पाची उपमा देतो. भिक्षूंनो, विषारी सर्पाची उपमा असलेले हे चार प्रकारचे मनुष्य या जगात अस्तित्वात आहेत.” दहावे (सुत्त समाप्त).

---

ဝလာဟကဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

वलाहक वर्ग पहिला समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

ဒွေ ဝလာဟာ ကုမ္ဘ-ဥဒက, ရဟဒါ ဒွေ ဟောန္တိ အမ္ဗာနိ;

မူသိကာ ဗလီဗဒ္ဒါ ရုက္ခာ, အာသီဝိသေန တေ ဒသာတိ.

दोन वलाहक (मेघ), कुंभ (घडा), उदक (पाणी), दोन रहद (तलाव), आंबे, उंदीर, बैल, वृक्ष आणि विषारी सर्प – असे हे दहा सुत्त आहेत.

---

(၁၂) ၂. ကေသိဝဂ္ဂေါ

(१२) २. केसी वर्ग

---

၁. ကေသိသုတ္တံ

१. केसी सुत्त

---

၁၁၁. အထ [Pg.427] ခေါ ကေသိ အဿဒမ္မသာရထိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကေသိံ အဿဒမ္မသာရထိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွံ ခေါသိ, ကေသိ, ပညာတော အဿဒမ္မသာရထီတိ. ကထံ ပန တွံ, ကေသိ, အဿဒမ္မံ ဝိနေသီ’’တိ? ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, အဿဒမ္မံ သဏှေနပိ ဝိနေမိ, ဖရုသေနပိ ဝိနေမိ, သဏှဖရုသေနပိ ဝိနေမီ’’တိ. ‘‘သစေ တေ, ကေသိ, အဿဒမ္မော သဏှေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, သဏှဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ကိန္တိ နံ ကရောသီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, အဿဒမ္မော သဏှေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, သဏှဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ; ဟနာမိ နံ, ဘန္တေ. တံ ကိဿ ဟေတု? မာ မေ အာစရိယကုလဿ အဝဏ္ဏော အဟောသီ’’တိ.

१११. त्यानंतर घोड्यांना वश करणारा (प्रशिक्षक) केसी जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यावर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या घोड्यांचे प्रशिक्षण देणाऱ्या केसीला भगवान म्हणाले – “केसी, तू घोड्यांना वश करणारा एक प्रसिद्ध प्रशिक्षक म्हणून ओळखला जातोस. पण केसी, तू वश न झालेल्या घोड्याला कसे प्रशिक्षित करतोस?” “भंते, मी वश न झालेल्या घोड्याला सौम्यतेनेही प्रशिक्षित करतो, कठोरतेनेही प्रशिक्षित करतो आणि सौम्य व कठोर अशा दोन्ही पद्धतींनी प्रशिक्षित करतो.” “केसी, जर तुझ्याद्वारे प्रशिक्षित केला जाणारा घोडा सौम्यतेने वश होत नसेल, कठोरतेने वश होत नसेल आणि सौम्य व कठोर दोन्ही पद्धतींनी वश होत नसेल, तर तू त्याचे काय करतोस?” “भंते, जर माझ्याद्वारे प्रशिक्षित केला जाणारा घोडा सौम्यतेने वश होत नसेल, कठोरतेने वश होत नसेल आणि सौम्य व कठोर दोन्ही पद्धतींनी वश होत नसेल, तर भंते, मी त्याला मारून टाकतो. ते कशासाठी? माझ्या गुरूंच्या घराण्याला (परंपरेला) अपकीर्ती मिळू नये म्हणून.”

---

‘‘ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ. ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပုရိသဒမ္မံ ဝိနေတီ’’တိ? ‘‘အဟံ ခေါ, ကေသိ, ပုရိသဒမ္မံ သဏှေနပိ ဝိနေမိ, ဖရုသေနပိ ဝိနေမိ, သဏှဖရုသေနပိ ဝိနေမိ. တတြိဒံ, ကေသိ, သဏှသ္မိံ – ဣတိ ကာယသုစရိတံ ဣတိ ကာယသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဝစီသုစရိတံ ဣတိ ဝစီသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ မနောသုစရိတံ ဣတိ မနောသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဒေဝါ, ဣတိ မနုဿာတိ. တတြိဒံ, ကေသိ, ဖရုသသ္မိံ – ဣတိ ကာယဒုစ္စရိတံ ဣတိ ကာယဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဝစီဒုစ္စရိတံ ဣတိ ဝစီဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ မနောဒုစ္စရိတံ ဣတိ မနောဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ နိရယော, ဣတိ တိရစ္ဆာနယောနိ, ဣတိ ပေတ္တိဝိသယော’’တိ.

“परंतु भंते, भगवान तर वश करावयाच्या मनुष्यांचे सर्वश्रेष्ठ सारथी (प्रशिक्षक) आहेत. भंते, भगवान वश करावयाच्या मनुष्याला कसे प्रशिक्षित करतात?” “केसी, मी वश करावयाच्या मनुष्याला सौम्यतेनेही प्रशिक्षित करतो, कठोरतेनेही प्रशिक्षित करतो आणि सौम्य व कठोर अशा दोन्ही पद्धतींनी प्रशिक्षित करतो. केसी, त्यातील सौम्य पद्धत अशी आहे – ‘हे कायिक सुचरित (शरीराचे चांगले आचरण) आहे, हा कायिक सुचरिताचा विपाक (परिणाम) आहे; हे वाचिक सुचरित (वाणीचे चांगले आचरण) आहे, हा वाचिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे मानसिक सुचरित (मनाचे चांगले आचरण) आहे, हा मानसिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे देव आहेत, हे मनुष्य आहेत.’ केसी, त्यातील कठोर पद्धत अशी आहे – ‘हे कायिक दुच्चरित (शरीराचे वाईट आचरण) आहे, हा कायिक दुच्चरिताचा विपाक आहे; हे वाचिक दुच्चरित (वाणीचे वाईट आचरण) आहे, हा वाचिक दुच्चरिताचा विपाक आहे; हे मानसिक दुच्चरित (मनाचे वाईट आचरण) आहे, हा मानसिक दुच्चरिताचा विपाक आहे; हा नरक आहे, हा तिर्यंच योनी (प्राणी जग) आहे, हा प्रेतलोक आहे.’”

---

‘‘တတြိဒံ, ကေသိ, သဏှဖရုသသ္မိံ – ဣတိ ကာယသုစရိတံ ဣတိ ကာယသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ကာယဒုစ္စရိတံ ဣတိ ကာယဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဝစီသုစရိတံ ဣတိ ဝစီသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဝစီဒုစ္စရိတံ ဣတိ ဝစီဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ မနောသုစရိတံ ဣတိ မနောသုစရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ မနောဒုစ္စရိတံ ဣတိ မနောဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော, ဣတိ ဒေဝါ, ဣတိ မနုဿာ, ဣတိ နိရယော, ဣတိ တိရစ္ဆာနယောနိ, ဣတိ ပေတ္တိဝိသယော’’တိ.

“केसी, त्यातील सौम्य आणि कठोर दोन्ही पद्धत अशी आहे – ‘हे कायिक सुचरित आहे, हा कायिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे कायिक दुच्चरित आहे, हा कायिक दुच्चरिताचा विपाक आहे. हे वाचिक सुचरित आहे, हा वाचिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे वाचिक दुच्चरित आहे, हा वाचिक दुच्चरिताचा विपाक आहे. हे मानसिक सुचरित आहे, हा मानसिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे मानसिक दुच्चरित आहे, हा मानसिक दुच्चरिताचा विपाक आहे. हे देव आहेत, हे मनुष्य आहेत; हा नरक आहे, हा तिर्यंच योनी आहे, हा प्रेतलोक आहे.’”

---

‘‘သစေ [Pg.428] တေ, ဘန္တေ, ပုရိသဒမ္မော သဏှေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, သဏှဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ကိန္တိ နံ ဘဂဝါ ကရောတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ကေသိ, ပုရိသဒမ္မော သဏှေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, သဏှဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဟနာမိ နံ, ကေသီ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ပါဏာတိပါတော ကပ္ပတိ. အထ စ ပန ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘ဟနာမိ, နံ ကေသီ’’’တိ! ‘‘သစ္စံ, ကေသိ! န တထာဂတဿ ပါဏာတိပါတော ကပ္ပတိ. အပိ စ ယော ပုရိသဒမ္မော သဏှေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, ဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, သဏှဖရုသေန ဝိနယံ န ဥပေတိ, န တံ တထာဂတော ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညတိ, နာပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. ဝဓော ဟေသော, ကေသိ, အရိယဿ ဝိနယေ – ယံ န တထာဂတော ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညတိ, နာပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’’တိ.

“भंते, जर आपल्याद्वारे विनीत केला जाणारा पुरुष सौम्य उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, कठोर उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, आणि सौम्य-कठोर अशा दोन्ही उपायांनी शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, तर भगवान त्याच्याशी कसे वागतात?” “केसी, जर माझ्याद्वारे विनीत केला जाणारा पुरुष सौम्य उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, कठोर उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, आणि सौम्य-कठोर अशा दोन्ही उपायांनी शिस्तीला प्राप्त होत नसेल, तर मी त्याला मारून टाकतो.” “परंतु भंते, भगवंतांसाठी प्राणातिपात (जीवहिंसा) करणे योग्य नाही. तरीही भगवान असे म्हणतात की—‘केसी, मी त्याला मारून टाकतो’!” “हे सत्य आहे, केसी! तथागतांसाठी प्राणातिपात करणे योग्य नाही. परंतु, जो विनीत केला जाणारा पुरुष सौम्य उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नाही, कठोर उपायाने शिस्तीला प्राप्त होत नाही, आणि सौम्य-कठोर अशा दोन्ही उपायांनी शिस्तीला प्राप्त होत नाही; तथागत त्याला उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत, आणि सुज्ञ सब्रह्मचारी (सहभिक्षू) देखील त्याला उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत. केसी, आर्य विनयामध्ये हाच वध (मृत्यू) मानला जातो—जेव्हा तथागत त्याला उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत, आणि सुज्ञ सब्रह्मचारी देखील त्याला उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत.”

---

‘‘သော ဟိ နူန, ဘန္တေ, သုဟတော ဟောတိ – ယံ န တထာဂတော ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညတိ, နာပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီတိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဌမံ.

“भंते, तो खरोखरच चांगल्या प्रकारे मारला गेला आहे, ज्याला तथागत उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत, आणि सुज्ञ सब्रह्मचारी देखील त्याला उपदेश करण्यास किंवा अनुशासित करण्यास योग्य समजत नाहीत. अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! ...पे... भगवान मला आजपासून आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारोत.” पहिले.

---

၂. ဇဝသုတ္တံ

२. जव सुत्त

---

၁၁၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အဇ္ဇဝေန, ဇဝေန, ခန္တိယာ, သောရစ္စေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ, ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

११२. “भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग म्हणून गणला जातो. कोणत्या चार गुणांनी? सरळपणा (ऋजुता), वेग, सहनशीलता आणि नम्रता (सुशीलता) — भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग म्हणून गणला जातो.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အဇ္ဇဝေန, ဇဝေန, ခန္တိယာ, သောရစ္စေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ဒုတိယံ.

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय (दानास पात्र) होतो...पे... जगासाठी सर्वोत्तम पुण्यक्षेत्र होतो. कोणत्या चार गुणांनी? सरळपणा (ऋजुता), वेग, सहनशीलता आणि नम्रता (सुशीलता) — भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय होतो...पे... जगासाठी सर्वोत्तम पुण्यक्षेत्र होतो.” दुसरे.

---

၃. ပတောဒသုတ္တံ

३. पतोद सुत्त

---

၁၁၃. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.429], ဘိက္ခဝေ, ဘဒြာ အဿာဇာနီယာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ပတောဒစ္ဆာယံ ဒိသွာ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ကိံ နု ခေါ မံ အဇ္ဇ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေဿတိ, ကိမဿာဟံ ပဋိကရောမီ’တိ! ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော ဘဒြော အဿာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

११३. “भिक्षूंनो, जगात चार प्रकारचे उत्तम जातिवंत घोडे अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, येथे एखादा उत्तम जातिवंत घोडा केवळ चाबकाची सावली पाहूनच भयभीत होतो आणि संवेगाला (तीव्र भावनेला) प्राप्त होतो — ‘आज अश्व-प्रशिक्षक माझ्याकडून कोणते काम करून घेईल? मी त्याच्या समाधानासाठी काय करू?’ भिक्षूंनो, येथे असाही एखादा उत्तम जातिवंत घोडा असतो. भिक्षूंनो, हा जगात अस्तित्वात असलेला पहिला उत्तम जातिवंत घोडा आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ ပတောဒစ္ဆာယံ ဒိသွာ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ, အပိ စ ခေါ လောမဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ကိံ နု ခေါ မံ အဇ္ဇ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေဿတိ, ကိမဿာဟံ ပဋိကရောမီ’တိ! ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော ဘဒြော အဿာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

“पुन्हा, भिक्षूंनो, येथे एखादा उत्तम जातिवंत घोडा केवळ चाबकाची सावली पाहून भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, परंतु जेव्हा चाबकाने त्याच्या अंगावरील केसांना स्पर्श केला जातो, तेव्हा तो भयभीत होतो आणि संवेगाला प्राप्त होतो — ‘आज अश्व-प्रशिक्षक माझ्याकडून कोणते काम करून घेईल? मी त्याच्या समाधानासाठी काय करू?’ भिक्षूंनो, येथे असाही एखादा उत्तम जातिवंत घोडा असतो. भिक्षूंनो, हा जगात अस्तित्वात असलेला दुसरा उत्तम जातिवंत घोडा आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ ပတောဒစ္ဆာယံ ဒိသွာ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ နာပိ လောမဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ, အပိ စ ခေါ စမ္မဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ကိံ နု ခေါ မံ အဇ္ဇ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေဿတိ, ကိမဿာဟံ ပဋိကရောမီ’တိ! ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော ဘဒြော အဿာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

“पुन्हा, भिक्षूंनो, येथे एखादा उत्तम जातिवंत घोडा केवळ चाबकाची सावली पाहून भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, आणि केसांवर चाबूक मारल्यावरही भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, परंतु जेव्हा चाबकाने त्याच्या त्वचेवर प्रहार केला जातो, तेव्हा तो भयभीत होतो आणि संवेगाला प्राप्त होतो — ‘आज अश्व-प्रशिक्षक माझ्याकडून कोणते काम करून घेईल? मी त्याच्या समाधानासाठी काय करू?’ भिक्षूंनो, येथे असाही एखादा उत्तम जातिवंत घोडा असतो. भिक्षूंनो, हा जगात अस्तित्वात असलेला तिसरा उत्तम जातिवंत घोडा आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ ပတောဒစ္ဆာယံ ဒိသွာ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ နာပိ လောမဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ နာပိ စမ္မဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ, အပိ စ ခေါ အဋ္ဌိဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ကိံ နု ခေါ မံ အဇ္ဇ အဿဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေဿတိ, ကိမဿာဟံ ပဋိကရောမီ’တိ! ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော ဘဒြော အဿာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော [Pg.430] လောကသ္မိံ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဘဒြာ အဿာဇာနီယာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

“पुन्हा, भिक्षूंनो, येथे एखादा उत्तम जातिवंत घोडा केवळ चाबकाची सावली पाहून भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, केसांवर चाबूक मारल्यावरही भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, त्वचेवर प्रहार केल्यावरही भयभीत होत नाही किंवा संवेगाला प्राप्त होत नाही, परंतु जेव्हा चाबकाचा प्रहार त्याच्या हाडापर्यंत पोहोचतो, तेव्हा तो भयभीत होतो आणि संवेगाला प्राप्त होतो — ‘आज अश्व-प्रशिक्षक माझ्याकडून कोणते काम करून घेईल? मी त्याच्या समाधानासाठी काय करू?’ भिक्षूंनो, येथे असाही एखादा उत्तम जातिवंत घोडा असतो. भिक्षूंनो, हा जगात अस्तित्वात असलेला चौथा उत्तम जातिवंत घोडा आहे. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे उत्तम जातिवंत घोडे जगात अस्तित्वात आहेत.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရောမေ ဘဒြာ ပုရိသာဇာနီယာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော သုဏာတိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ကာလင်္ကတော ဝါ’တိ. သော တေန သံဝိဇ္ဇတိ, သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ. သံဝိဂ္ဂေါ ယောနိသော ပဒဟတိ. ပဟိတတ္တော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော ပတောဒစ္ဆာယံ ဒိသွာ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ဘဒြံ ပုရိသာဇာနီယံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, जगात चार प्रकारचे उत्तम जातिवंत पुरुष (पुरुष-आजानेय) अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, येथे एखादा उत्तम जातिवंत पुरुष ऐकतो की — ‘अमुक एका गावात किंवा नगरात कोणी स्त्री किंवा पुरुष दुःखी झाला आहे किंवा मरण पावला आहे.’ तो हे ऐकून भयभीत होतो आणि संवेगाला प्राप्त होतो. संवेग प्राप्त झाल्यावर तो योग्य प्रकारे (योनिमनसिकाराने) उद्योग करतो. दृढनिश्चयी होऊन तो शरीराने परम सत्याचा (निर्वाणाचा) साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तो उत्तम जातिवंत घोडा केवळ चाबकाची सावली पाहून भयभीत होतो आणि संवेगाला प्राप्त होतो; भिक्षूंनो, मी या उत्तम जातिवंत पुरुषाला त्याच्यासारखाच मानतो. भिक्षूंनो, येथे असाही एखादा उत्तम जातिवंत पुरुष असतो. भिक्षूंनो, हा जगात अस्तित्वात असलेला पहिला उत्तम जातिवंत पुरुष आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ သုဏာတိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ကာလင်္ကတော ဝါ’တိ, အပိ စ ခေါ သာမံ ပဿတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဒုက္ခိတံ ဝါ ကာလင်္ကတံ ဝါ. သော တေန သံဝိဇ္ဇတိ, သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ. သံဝိဂ္ဂေါ ယောနိသော ပဒဟတိ. ပဟိတတ္တော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော လောမဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ဘဒြံ ပုရိသာဇာနီယံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्षूहो! या जगात एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असे ऐकत नाही की, ‘अमुक एका गावात किंवा नगरात कोणी स्त्री किंवा पुरुष दुःखी झाला आहे किंवा मरण पावला आहे.’ परंतु, तो स्वतः एखाद्या स्त्रीला किंवा पुरुषाला दुःखी झालेले किंवा मरण पावलेले पाहतो. तो त्याने संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो. संविग्न होऊन तो योग्य प्रकारे प्रयत्न करतो. दृढनिश्चयी होऊन तो कायेनेच परम सत्याचा साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. भिक्षूहो! ज्याप्रमाणे तो उत्तम अश्व-आजानेय चाबकाचा स्पर्श केसाला होताच संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो; भिक्षूहो! मी या उत्तम पुरुष-आजानेयाला त्याचप्रमाणे मानतो. भिक्षूहो! या जगात असाही एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असतो. भिक्षूहो! हा जगात विद्यमान असलेला दुसरा उत्तम पुरुष-आजानेय आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ သုဏာတိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ကာလင်္ကတော ဝါ’တိ, နာပိ သာမံ ပဿတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဒုက္ခိတံ ဝါ ကာလင်္ကတံ ဝါ, အပိ စ ခွဿ ဉာတိ ဝါ သာလောဟိတော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ဟောတိ ကာလင်္ကတော ဝါ. သော တေန သံဝိဇ္ဇတိ, သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ. သံဝိဂ္ဂေါ ယောနိသော ပဒဟတိ. ပဟိတတ္တော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ [Pg.431] သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော စမ္မဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ဘဒြံ ပုရိသာဇာနီယံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्षूहो! या जगात एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असे ऐकत नाही की, ‘अमुक एका गावात किंवा नगरात कोणी स्त्री किंवा पुरुष दुःखी झाला आहे किंवा मरण पावला आहे,’ आणि तो स्वतःही एखाद्या स्त्रीला किंवा पुरुषाला दुःखी झालेले किंवा मरण पावलेले पाहत नाही; परंतु त्याचा एखादा नातेवाईक किंवा सख्खा सोयरा दुःखी होतो किंवा मरण पावतो. तो त्याने संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो. संविग्न होऊन तो योग्य प्रकारे प्रयत्न करतो. दृढनिश्चयी होऊन तो कायेनेच परम सत्याचा साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. भिक्षूहो! ज्याप्रमाणे तो उत्तम अश्व-आजानेय चाबकाचा स्पर्श त्वचेला होताच संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो; भिक्षूहो! मी या उत्तम पुरुष-आजानेयाला त्याचप्रमाणे मानतो. भिक्षूहो! या जगात असाही एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असतो. भिक्षूहो! हा जगात विद्यमान असलेला तिसरा उत्तम पुरुष-आजानेय आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော န ဟေဝ ခေါ သုဏာတိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ကာလင်္ကတော ဝါ’တိ, နာပိ သာမံ ပဿတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဒုက္ခိတံ ဝါ ကာလင်္ကတံ ဝါ, နာပိဿ ဉာတိ ဝါ သာလောဟိတော ဝါ ဒုက္ခိတော ဝါ ဟောတိ ကာလင်္ကတော ဝါ, အပိ စ ခေါ သာမညေဝ ဖုဋ္ဌော ဟောတိ သာရီရိကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ အသာတာဟိ အမနာပါဟိ ပါဏဟရာဟိ. သော တေန သံဝိဇ္ဇတိ, သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ. သံဝိဂ္ဂေါ ယောနိသော ပဒဟတိ. ပဟိတတ္တော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဋ္ဌိဝေဓဝိဒ္ဓေါ သံဝိဇ္ဇတိ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇတိ; တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ဘဒြံ ပုရိသာဇာနီယံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဘဒြာ ပုရိသာဇာနီယာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्षूहो! या जगात एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असे ऐकत नाही की, ‘अमुक एका गावात किंवा नगरात कोणी स्त्री किंवा पुरुष दुःखी झाला आहे किंवा मरण पावला आहे,’ तो स्वतःही एखाद्या स्त्रीला किंवा पुरुषाला दुःखी झालेले किंवा मरण पावलेले पाहत नाही, आणि त्याचा एखादा नातेवाईक किंवा सख्खा सोयरा दुःखी होत नाही किंवा मरण पावत नाही; परंतु तो स्वतःच शारीरिक वेदनांनी ग्रस्त होतो, ज्या अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठोर, कटू, अप्रिय, अमनाव आणि प्राणघातक असतात. तो त्याने संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो. संविग्न होऊन तो योग्य प्रकारे प्रयत्न करतो. दृढनिश्चयी होऊन तो कायेनेच परम सत्याचा साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. भिक्षूहो! ज्याप्रमाणे तो उत्तम अश्व-आजानेय चाबकाचा स्पर्श हाडाला होताच संविग्न होतो, संवेगाला प्राप्त होतो; भिक्षूहो! मी या उत्तम पुरुष-आजानेयाला त्याचप्रमाणे मानतो. भिक्षूहो! या जगात असाही एखादा उत्तम पुरुष-आजानेय असतो. भिक्षूहो! हा जगात विद्यमान असलेला चौथा उत्तम पुरुष-आजानेय आहे. भिक्षूहो! हेच ते जगात विद्यमान असलेले चार उत्तम पुरुष-आजानेय होत.” (तिसरे सुत्त समाप्त)

---

၄. နာဂသုတ္တံ

४. नागसुत्त (हत्ती सुत्त)

---

၁၁၄. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော နာဂေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ သောတာ စ ဟောတိ, ဟန္တာ စ, ခန္တာ စ, ဂန္တာ စ.

११४. “भिक्षूहो! चार अंगांनी युक्त असलेला राजाचा हत्ती राजासाठी योग्य असतो, राजाच्या उपयोगाचा असतो आणि राजाचे एक अंग म्हणून गणला जातो. कोणत्या चार अंगांनी? भिक्षूहो! या जगात राजाचा हत्ती ऐकणारा, मारणारा, सहन करणारा आणि जाणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ သောတာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ယမေနံ ဟတ္ထိဒမ္မသာရထိ ကာရဏံ ကာရေတိ – ယဒိ ဝါ ကတပုဗ္ဗံ ယဒိ ဝါ အကတပုဗ္ဗံ – တံ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသာ သမန္နာဟရိတွာ [Pg.432] ဩဟိတသောတော သုဏာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ သောတာ ဟောတိ.

“आणि भिक्षूहो! राजाचा हत्ती ऐकणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या जगात हत्तीला वश करणारा माहुत त्याला जे काही काम करायला सांगतो—मग ते त्याने पूर्वी केलेले असो वा नसो—ते तो आदरपूर्वक ऐकतो, मनात साठवतो, संपूर्ण चित्ताने त्यावर लक्ष केंद्रित करतो आणि कान देऊन ऐकतो. भिक्षूहो! अशा प्रकारे राजाचा हत्ती ऐकणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ဟန္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ သင်္ဂါမဂတော ဟတ္ထိမ္ပိ ဟနတိ, ဟတ္ထာရုဟမ္ပိ ဟနတိ, အဿမ္ပိ ဟနတိ, အဿာရုဟမ္ပိ ဟနတိ, ရထမ္ပိ ဟနတိ, ရထိကမ္ပိ ဟနတိ, ပတ္တိကမ္ပိ ဟနတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ဟန္တာ ဟောတိ.

“आणि भिक्षूहो! राजाचा हत्ती मारणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या जगात राजाचा हत्ती युद्धभूमीवर गेल्यावर हत्तीलाही मारतो, हत्तीस्वारालाही मारतो, घोड्यालाही मारतो, घोडेस्वारालाही मारतो, रथालाही नष्ट करतो, रथस्वारालाही मारतो आणि पायदळ सैनिकालाही मारतो. भिक्षूहो! अशा प्रकारे राजाचा हत्ती मारणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ခန္တာ ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ သင်္ဂါမဂတော ခမော ဟောတိ သတ္တိပ္ပဟာရာနံ အသိပ္ပဟာရာနံ ဥသုပ္ပဟာရာနံ ဖရသုပ္ပဟာရာနံ ဘေရိပဏဝသင်္ခတိဏဝနိန္နာဒသဒ္ဒါနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ခန္တာ ဟောတိ.

“आणि भिक्षूहो! राजाचा हत्ती सहन करणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या जगात राजाचा हत्ती युद्धभूमीवर गेल्यावर भाल्यांचे प्रहार, तलवारींचे प्रहार, बाणांचे प्रहार, कुऱ्हाडींचे प्रहार आणि ढोल, नगारे, शंख व दुंदुभींचे भयानक आवाज सहन करतो. भिक्षूहो! अशा प्रकारे राजाचा हत्ती सहन करणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ဂန္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ယမေနံ ဟတ္ထိဒမ္မသာရထိ ဒိသံ ပေသေတိ – ယဒိ ဝါ ဂတပုဗ္ဗံ ယဒိ ဝါ အဂတပုဗ္ဗံ – တံ ခိပ္ပမေဝ ဂန္တာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂေါ ဂန္တာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော နာဂေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“आणि भिक्षूहो! राजाचा हत्ती जाणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या जगात हत्तीला वश करणारा माहुत त्याला ज्या दिशेला पाठवतो—मग ती जागा पूर्वी पाहिलेली असो वा नसो—तिथे तो वेगाने जातो. भिक्षूहो! अशा प्रकारे राजाचा हत्ती जाणारा असतो. भिक्षूहो! या चार अंगांनी युक्त असलेला राजाचा हत्ती राजासाठी योग्य असतो, राजाच्या उपयोगाचा असतो आणि राजाचे एक अंग म्हणून गणला जातो.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ …ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သောတာ စ ဟောတိ, ဟန္တာ စ, ခန္တာ စ, ဂန္တာ စ.

“त्याचप्रमाणे भिक्षूहो! चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय असतो... पे... जगासाठी अनुत्तर पुण्यक्षेत्र असतो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूहो! या जगात भिक्षू ऐकणारा असतो, मारणारा असतो, सहन करणारा असतो आणि जाणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သောတာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒေသိယမာနေ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သောတာ ဟောတိ.

“आणि भिक्षूहो! भिक्षू ऐकणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या जगात तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म आणि विनयाचे प्रवचन दिले जात असताना, भिक्षू ते आदरपूर्वक ऐकतो, मनात साठवतो, संपूर्ण चित्ताने त्यावर लक्ष केंद्रित करतो आणि कान देऊन धम्म ऐकतो. भिक्षूहो! अशा प्रकारे भिक्षू ऐकणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟန္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ (ဟနတိ) ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဟနတိ [Pg.433] ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟန္တာ ဟောတိ.

“आणि भिक्षूहो! भिक्षू मारणारा कसा असतो? भिक्षूहो! या शासनात भिक्षू मनात उत्पन्न झालेल्या कामवितर्काला थारा देत नाही, तर त्याचा त्याग करतो, त्याला दूर करतो, नष्ट करतो, नाहीसे करतो आणि पुन्हा उत्पन्न होऊ देत नाही. मनात उत्पन्न झालेल्या व्यापादवितर्काला... पे... विहिंसावितर्काला... पे... वेळोवेळी उत्पन्न होणाऱ्या पापकारक अकुशल धर्मांना थारा देत नाही, तर त्यांचा त्याग करतो, त्यांना दूर करतो, नष्ट करतो, नाहीसे करतो आणि पुन्हा उत्पन्न होऊ देत नाही. भिक्षूहो! अशा प्रकारे भिक्षू मारणारा असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ခန္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ခန္တာ ဟောတိ.

“भिक्खूहो, भिक्खू सहनशील (खन्ती) कसा होतो? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू थंडी, उष्णता, भूक, तहान, डास, माश्या, वारा, ऊन आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांचा स्पर्श सहन करतो. तो कटू आणि अयोग्य शब्दांचे प्रहार सहन करतो. शरीरात उत्पन्न होणाऱ्या तीव्र, कठीण, कटू, असुखकारक, अप्रिय आणि प्राणांतिक अशा शारीरिक वेदनांना तो सहन करण्याची प्रवृत्ती असणारा (अधिवासकजातिको) असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू सहनशील होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂန္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာယံ ဒိသာ အဂတပုဗ္ဗာ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ, တံ ခိပ္ပညေဝ ဂန္တာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂန္တာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्खूहो, भिक्खू गमन करणारा (गन्ता) कसा होतो? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू या दीर्घ संसार-मार्गात पूर्वी कधीही न पोहोचलेल्या अशा दिशेकडे, म्हणजेच सर्व संस्कारांचा शम (सब्बसंखारसमथो), सर्व उपाधींचा त्याग (सब्बूपधिपटिनिस्सग्गो), तृष्णेचा क्षय (तण्हाक्खयो), विराग, निरोध आणि निर्वाण (निब्बानं) यांकडे वेगाने गमन करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू गमन करणारा होतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू आहुनेय्य (आदरास पात्र) होतो... आणि जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र होतो.” चौथे.

---

၅. ဌာနသုတ္တံ

५. ठाणसुत्त (स्थान सूत्र)

---

၁၁၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ.

११५. “भिक्खूहो, ही चार स्थाने (कृतींचे प्रकार) आहेत. कोणती चार? भिक्खूहो, अशी कृती असते जी करणे अप्रिय असते आणि ती केली असता अनर्थाला (अहिताला) कारणीभूत ठरते. भिक्खूहो, अशी कृती असते जी करणे अप्रिय असते, परंतु ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरते. भिक्खूहो, अशी कृती असते जी करणे प्रिय असते, परंतु ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरते. भिक्खूहो, अशी कृती असते जी करणे प्रिय असते आणि ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ ဥဘယေနေဝ န ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; ဣမိနာပိ နံ န ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ; ဣမိနာပိ နံ န ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ ဥဘယေနေဝ န ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ.

“भिक्खूहो, त्या चार स्थानांपैकी, जी कृती करणे अप्रिय असते आणि ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरते – भिक्खूहो, ही कृती दोन्ही कारणांमुळे करू नये असे मानले जाते. ती करणे अप्रिय आहे, या कारणानेही ती करू नये असे मानले जाते; आणि ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरते, या कारणानेही ती करू नये असे मानले जाते. भिक्खूहो, ही कृती दोन्ही कारणांमुळे करू नये असे मानले जाते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ – ဣမသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေ ဗာလော စ ပဏ္ဍိတော စ ဝေဒိတဗ္ဗော ပုရိသထာမေ [Pg.434] ပုရိသဝီရိယေ ပုရိသပရက္ကမေ. န, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ကိဉ္စာပိ ခေါ ဣဒံ ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; အထ စရဟိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတီ’တိ. သော တံ ဌာနံ န ကရောတိ. တဿ တံ ဌာနံ အကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. ပဏ္ဍိတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ကိဉ္စာပိ ခေါ ဣဒံ ဌာနံ အမနာပံ ကာတုံ; အထ စရဟိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတီ’တိ. သော တံ ဌာနံ ကရောတိ. တဿ တံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्खूहो, त्या चार स्थानांपैकी, जी कृती करणे अप्रिय असते, परंतु ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरते – भिक्खूहो, या बाबतीत पुरुषाचे सामर्थ्य, पुरुषाचा पराक्रम आणि पुरुषाचा उद्योग यावरून मूर्ख आणि ज्ञानी मनुष्य ओळखला जातो. भिक्खूहो, मूर्ख मनुष्य असा विचार करत नाही की – ‘जरी ही कृती करणे अप्रिय असले, तरी ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरेल.’ त्यामुळे तो ती कृती करत नाही. ती कृती न केल्यामुळे ती त्याच्या अनर्थाला (अहिताला) कारणीभूत ठरते. परंतु भिक्खूहो, ज्ञानी मनुष्य असा विचार करतो की – ‘जरी ही कृती करणे अप्रिय असले, तरी ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरेल.’ त्यामुळे तो ती कृती करतो. ती कृती केल्यामुळे ती त्याच्या हिताला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ; တဉ္စ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ – ဣမသ္မိမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေ ဗာလော စ ပဏ္ဍိတော စ ဝေဒိတဗ္ဗော ပုရိသထာမေ ပုရိသဝီရိယေ ပုရိသပရက္ကမေ. န, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ကိဉ္စာပိ ခေါ ဣဒံ ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ; အထ စရဟိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတီ’တိ. သော တံ ဌာနံ ကရောတိ. တဿ တံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. ပဏ္ဍိတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ကိဉ္စာပိ ခေါ ဣဒံ ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ; အထ စရဟိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတီ’တိ. သော တံ ဌာနံ န ကရောတိ. တဿ တံ ဌာနံ အကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्खूहो, त्या चार स्थानांपैकी, जी कृती करणे प्रिय असते, परंतु ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरते – भिक्खूहो, या बाबतीतही पुरुषाचे सामर्थ्य, पुरुषाचा पराक्रम आणि पुरुषाचा उद्योग यावरून मूर्ख आणि ज्ञानी मनुष्य ओळखला जातो. भिक्खूहो, मूर्ख मनुष्य असा विचार करत नाही की – ‘जरी ही कृती करणे प्रिय असले, तरी ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरेल.’ त्यामुळे तो ती कृती करतो. ती कृती केल्यामुळे ती त्याच्या अनर्थाला कारणीभूत ठरते. परंतु भिक्खूहो, ज्ञानी मनुष्य असा विचार करतो की – ‘जरी ही कृती करणे प्रिय असले, तरी ती केली असता अनर्थाला कारणीभूत ठरेल.’ त्यामुळे तो ती कृती करत नाही. ती कृती न केल्यामुळे ती त्याच्या हिताला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ, တဉ္စ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ ဥဘယေနေဝ ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဌာနံ မနာပံ ကာတုံ, ဣမိနာပိ နံ ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ; ယမ္ပိဒံ ဌာနံ ကယိရမာနံ အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ, ဣမိနာပိ နံ ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ ဥဘယေနေဝ ကတ္တဗ္ဗံ မညတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဌာနာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“भिक्खूहो, त्या चार स्थानांपैकी, जी कृती करणे प्रिय असते आणि ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरते – भिक्खूहो, ही कृती दोन्ही कारणांमुळे करावी असे मानले जाते. ती करणे प्रिय आहे, या कारणानेही ती करावी असे मानले जाते; आणि ती केली असता हिताला कारणीभूत ठरते, या कारणानेही ती करावी असे मानले जाते. भिक्खूहो, ही कृती दोन्ही कारणांमुळे करावी असे मानले जाते. भिक्खूहो, हीच ती चार स्थाने आहेत.” पाचवे.

---

၆. အပ္ပမာဒသုတ္တံ

६. अप्पमादसुत्त (अप्रमाद सूत्र)

---

၁၁၆. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ အပ္ပမာဒေါ ကရဏီယော. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတံ, ဘိက္ခဝေ, ပဇဟထ, ကာယသုစရိတံ ဘာဝေထ; တတ္ထ စ မာ ပမာဒတ္ထ. ဝစီဒုစ္စရိတံ, ဘိက္ခဝေ, ပဇဟထ, ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေထ; တတ္ထ စ မာ ပမာဒတ္ထ. မနောဒုစ္စရိတံ, ဘိက္ခဝေ, ပဇဟထ, မနောသုစရိတံ ဘာဝေထ; တတ္ထ စ မာ ပမာဒတ္ထ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, ဘိက္ခဝေ, ပဇဟထ, သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေထ; တတ္ထ စ မာ ပမာဒတ္ထ.

११६. “भिक्खूहो, चार प्रसंगी अप्रमाद (जागरूकता) बाळगला पाहिजे. कोणत्या चार प्रसंगी? भिक्खूहो, कायिक दुराचाराचा (कायलुच्चरितं) त्याग करा आणि कायिक सुचाराचे (कायसुचरितं) संवर्धन करा; आणि त्याविषयी अप्रमादी राहा. भिक्खूहो, वाचिक दुराचाराचा त्याग करा आणि वाचिक सुचाराचे संवर्धन करा; आणि त्याविषयी अप्रमादी राहा. भिक्खूहो, मानसिक दुराचाराचा त्याग करा आणि मानसिक सुचाराचे संवर्धन करा; आणि त्याविषयी अप्रमादी राहा. भिक्खूहो, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करा आणि सम्यक दृष्टीचे संवर्धन करा; आणि त्याविषयी अप्रमादी राहा.”

---

‘‘ယတော [Pg.435] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟီနံ ဟောတိ ကာယသုစရိတံ ဘာဝိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟီနံ ဟောတိ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟီနံ ဟောတိ မနောသုစရိတံ ဘာဝိတံ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီနာ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဘာဝိတာ, သော န ဘာယတိ သမ္ပရာယိကဿ မရဏဿာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खूचा कायिक दुराचार नष्ट होतो आणि कायिक सुचार संवर्धित होतो; वाचिक दुराचार नष्ट होतो आणि वाचिक सुचार संवर्धित होतो; मानसिक दुराचार नष्ट होतो आणि मानसिक सुचार संवर्धित होतो; मिथ्या दृष्टी नष्ट होते आणि सम्यक दृष्टी संवर्धित होते, तेव्हा तो परलोकातील मृत्यूला घाबरत नाही.” सहावे.

---

၇. အာရက္ခသုတ္တံ

७. आरक्खसुत्त (आरक्षण/संरक्षण सूत्र)

---

၁၁၇. ‘‘စတူသု, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေသု အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော. ကတမေသု စတူသု? ‘မာ မေ ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ရဇ္ဇီ’တိ အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော; ‘မာ မေ ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဒုဿီ’တိ အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော; ‘မာ မေ မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ မုယှီ’တိ အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော; ‘မာ မေ မဒနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ မဇ္ဇီ’တိ အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော.

११७. “भिक्खूहो, स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्याने चार गोष्टींच्या बाबतीत अप्रमाद, स्मृती (सति) आणि चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे. कोणत्या चार गोष्टींच्या बाबतीत? ‘राग (आसक्ती) उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींमध्ये माझे चित्त आसक्त होऊ नये!’ अशा प्रकारे स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्याने अप्रमाद, स्मृती आणि चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे. ‘द्वेष उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींमध्ये माझे चित्त द्वेषयुक्त होऊ नये!’ अशा प्रकारे स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्याने अप्रमाद, स्मृती आणि चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे. ‘मोह उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींमध्ये माझे चित्त मोहित होऊ नये!’ अशा प्रकारे स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्याने अप्रमाद, स्मृती आणि चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे. ‘मद (अहंकार/नशा) उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींमध्ये माझे चित्त मदोन्मत्त होऊ नये!’ अशा प्रकारे स्वतःचे कल्याण इच्छिणाऱ्याने अप्रमाद, स्मृती आणि चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे.”

---

‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ န ရဇ္ဇတိ ဝီတရာဂတ္တာ, ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ န ဒုဿတိ ဝီတဒေါသတ္တာ, မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ န မုယှတိ ဝီတမောဟတ္တာ, မဒနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ န မဇ္ဇတိ ဝီတမဒတ္တာ, သော န ဆမ္ဘတိ န ကမ္ပတိ န ဝေဓတိ န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ, န စ ပန သမဏဝစနဟေတုပိ ဂစ္ဆတီ’’တိ. သတ္တမံ.

भिक्षूंनो, ज्या वेळी भिक्षूचे चित्त राग (आसक्ती) नष्ट झाल्यामुळे आसक्ती निर्माण करणाऱ्या गोष्टींमध्ये आसक्त होत नाही; द्वेष नष्ट झाल्यामुळे द्वेष निर्माण करणाऱ्या गोष्टींमध्ये द्वेषयुक्त होत नाही; मोह नष्ट झाल्यामुळे मोह निर्माण करणाऱ्या गोष्टींमध्ये मोहित होत नाही; मद (अहंकार/मत्तता) नष्ट झाल्यामुळे मद निर्माण करणाऱ्या गोष्टींमध्ये मत्त होत नाही; त्या वेळी तो (भिक्षू) घाबरत नाही, कंप पावत नाही, थरथरत नाही, भीतीला प्राप्त होत नाही आणि इतर श्रमणांच्या वचनांमुळे (आपल्या मार्गापासून) विचलितही होत नाही. सातवे.

---

၈. သံဝေဇနီယသုတ္တံ

८. संवेजनीय सुत्त

---

၁၁၈. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယာနိ သံဝေဇနီယာနိ ဌာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ‘ဣဓ တထာဂတော ဇာတော’တိ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတော အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေသီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ[Pg.436], ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယာနိ သံဝေဇနီယာနိ ဌာနာနီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

११८. भिक्षूंनो, श्रद्धावान कुलपुत्राने दर्शनीय (पाहण्यायोग्य) आणि संवेग (धार्मिक आदरयुक्त भीती/प्रेरणा) उत्पन्न करणारी ही चार स्थाने आहेत. कोणती चार? 'येथे तथागतांचा जन्म झाला,' भिक्षूंनो, हे श्रद्धावान कुलपुत्रासाठी दर्शनीय आणि संवेग उत्पन्न करणारे स्थान आहे. 'येथे तथागतांनी अनुत्तर सम्यक्संबोधित्व प्राप्त केले,' भिक्षूंनो, हे श्रद्धावान कुलपुत्रासाठी दर्शनीय आणि संवेग उत्पन्न करणारे स्थान आहे. 'येथे तथागतांनी अनुत्तर धम्मचक्र प्रवर्तित केले,' भिक्षूंनो, हे श्रद्धावान कुलपुत्रासाठी दर्शनीय आणि संवेग उत्पन्न करणारे स्थान आहे. 'येथे तथागत अनुपधिशेष निर्वाणधातूने परिनिर्वाण पावले,' भिक्षूंनो, हे श्रद्धावान कुलपुत्रासाठी दर्शनीय आणि संवेग उत्पन्न करणारे स्थान आहे. भिक्षूंनो, श्रद्धावान कुलपुत्राने दर्शनीय आणि संवेग उत्पन्न करणारी हीच ती चार स्थाने आहेत. आठवे.

---

၉. ပဌမဘယသုတ္တံ

९. प्रथम भय सुत्त

---

၁၁၉. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဇာတိဘယံ, ဇရာဘယံ, ဗျာဓိဘယံ, မရဏဘယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနီ’’တိ. နဝမံ.

११९. भिक्षूंनो, ही चार भये आहेत. कोणती चार? जन्माचे भय (जातिभय), जरेचे (वृद्धत्वाचे) भय (जराभय), व्याधीचे (आजाराचे) भय (व्याधिभय) आणि मरणाचे भय (मरणभय) – भिक्षूंनो, हीच ती चार भये आहेत. नववे.

---

၁၀. ဒုတိယဘယသုတ္တံ

१०. द्वितीय भय सुत्त

---

၁၂၀. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အဂ္ဂိဘယံ, ဥဒကဘယံ, ရာဇဘယံ, စောရဘယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနီ’’တိ. ဒသမံ.

१२०. भिक्षूंनो, ही चार भये आहेत. कोणती चार? अग्नीचे भय (अग्निभय), पाण्याचे (पुराचे) भय (उदकभय), राजाचे भय (राजभय) आणि चोराचे भय (चोरभय) – भिक्षूंनो, हीच ती चार भये आहेत. दहावे.

---

ကေသိဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

केसि-वर्ग दुसरा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

ကေသိ ဇဝေါ ပတောဒေါ စ, နာဂေါ ဌာနေန ပဉ္စမံ;

အပ္ပမာဒေါ စ အာရက္ခော, သံဝေဇနီယဉ္စ ဒွေ ဘယာတိ.

केसी, जव (वेग), प्रतोद (चाबूक), नाग (हत्ती), पाचवे स्थान (ठाण), अप्पमाद (अप्रमाद), आरक्ख (सुरक्षा), संवेजनीय आणि दोन भये (अशी दहा सुत्ते आहेत).

---

(၁၃) ၃. ဘယဝဂ္ဂေါ

(१३) ३. भय वर्ग

---

၁. အတ္တာနုဝါဒသုတ္တံ

१. अत्तानुवाद सुत्त

---

၁၂၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္တာနုဝါဒဘယံ, ပရာနုဝါဒဘယံ, ဒဏ္ဍဘယံ, ဒုဂ္ဂတိဘယံ.

१२१. भिक्षूंनो, ही चार भये आहेत. कोणती चार? आत्म-निंदेचे भय (अत्तानुवादभय), पर-निंदेचे (इतरांकडून होणाऱ्या निंदेचे) भय (परानुवादभय), दंडाचे (शिक्षेचे) भय (दंडभय) आणि दुर्गतीचे भय (दुर्गतिभय).

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာနုဝါဒဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ကိဉ္စ တံ ယံ မံ အတ္တာ သီလတော န ဥပဝဒေယျာ’တိ! သော အတ္တာနုဝါဒဘယဿ ဘီတော ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ [Pg.437] ကာယသုစရိတံ ဘာဝေတိ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟာယ မနောသုစရိတံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာနုဝါဒဘယံ.

आणि भिक्षूंनो, आत्म-निंदेचे भय कोणते? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य असा विचार करतो – 'जर मी कायेने (शरीराने) दुराचरण केले, वाचेने दुराचरण केले, मनाने दुराचरण केले, तर माझा स्वतःचा आत्मा (मन) माझ्या शीलानुसार माझी निंदा का करणार नाही?' तो आत्म-निंदेच्या भयाने घाबरून काय-दुश्चरित्राचा त्याग करून काय-सुचरित्राची भावना करतो; वची-दुश्चरित्राचा त्याग करून वची-सुचरित्राची भावना करतो; मनो-दुश्चरित्राचा त्याग करून मनो-सुचरित्राची भावना करतो आणि स्वतःला शुद्ध ठेवतो. भिक्षूंनो, याला आत्म-निंदेचे भय (अत्तानुवादभय) असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပရာနုဝါဒဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ကိဉ္စ တံ ယံ မံ ပရေ သီလတော န ဥပဝဒေယျု’န္တိ! သော ပရာနုဝါဒဘယဿ ဘီတော ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ကာယသုစရိတံ ဘာဝေတိ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟာယ မနောသုစရိတံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပရာနုဝါဒဘယံ.

आणि भिक्षूंनो, पर-निंदेचे भय कोणते? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य असा विचार करतो – 'जर मी कायेने दुराचरण केले, वाचेने दुराचरण केले, मनाने दुराचरण केले, तर इतर लोक माझ्या शीलानुसार माझी निंदा का करणार नाहीत?' तो पर-निंदेच्या भयाने घाबरून काय-दुश्चरित्राचा त्याग करून काय-सुचरित्राची भावना करतो; वची-दुश्चरित्राचा त्याग करून वची-सुचरित्राची भावना करतो; मनो-दुश्चरित्राचा त्याग करून मनो-सुचरित्राची भावना करतो आणि स्वतःला शुद्ध ठेवतो. भिक्षूंनो, याला पर-निंदेचे भय (परानुवादभय) असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပဿတိ စောရံ အာဂုစာရိံ, ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တေ, ကသာဟိပိ တာဠေန္တေ, ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တေ, အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တေ, ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ, ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ, သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တေ, ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ, စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တေ, ဗလိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ကဟာပဏကမ္ပိ ကရောန္တေ, ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ, ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တေ, တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တေ, သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တေ, ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တေ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တေ.

आणि भिक्षूंनो, दंडाचे (शिक्षेचे) भय कोणते? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य अपराध करणाऱ्या चोराला पाहतो, ज्याला राजांनी पकडून विविध प्रकारच्या यातना (शिक्षा) दिल्या आहेत – चाबकाने मारणे, वेताने मारणे, काठीने मारणे; हात तोडणे, पाय तोडणे, हात-पाय दोन्ही तोडणे; कान तोडणे, नाक तोडणे, कान-नाक दोन्ही तोडणे; 'बिलंगथालिक' (डोक्याची कवटी काढून उकळत्या द्रवात मेंदू शिजवणे), 'शंखमुंडिक' (डोक्याची त्वचा खरवडून शंखासारखी पांढरी करणे), 'राहुमुख' (तोंडात अग्नी पेटवणे), 'जोतिमालिक' (शरीराला कापडाने गुंडाळून पेटवणे), 'हत्थपज्जोतिक' (हात पेटवून मशालीसारखा करणे), 'एरकवत्तिक' (गळ्यापासून त्वचा सोलून दोरीसारखी ओढणे), 'चीरकवासिक' (त्वचेच्या पट्ट्या कापून वल्कलासारखे करणे), 'एणेय्यक' (कोपर आणि गुडघ्यांवर लोखंडी कडी ठोकून जमिनीवर खिळणे व सभोवती अग्नी पेटवणे), 'बलिसमंसिक' (माशांच्या गळाने मांस ओरबाडणे), 'कहापणक' (नाण्यांच्या आकाराचे मांस कापून काढणे), 'खारापतच्छिक' (शरीरावर शस्त्र चालवून त्यावर खारट पाणी किंवा आम्ल ओतणे), 'पलिघपरिवत्तिक' (कानात लोखंडी सळई ठोकून जमिनीला खिळणे आणि शरीराला फिरवणे), 'पलालपीठक' (हाडे ठेचून पेंढ्यासारखे करणे); उकळते तेल अंगावर ओतणे, कुत्र्यांकडून तोडून खाऊ घालणे, जिवंतपणी सुळावर चढवणे आणि तलवारीने डोके उडवणे.

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယထာရူပါနံ ခေါ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဟေတု စောရံ အာဂုစာရိံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ, ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ…ပေ… အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ, အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ ကရေယျံ, မမ္ပိ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဧဝရူပါ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေယျုံ, ကသာဟိပိ တာဠေယျုံ, ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေယျုံ, အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေယျုံ, ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒေယျုံ, ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရေယျုံ, သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရေယျုံ; ရာဟုမုခမ္ပိ ကရေယျုံ, ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရေယျုံ, စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ဧဏေယျကမ္ပိ ကရေယျုံ, ဗလိသမံသိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ကဟာပဏကမ္ပိ [Pg.438] ကရေယျုံ, ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရေယျုံ, ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရေယျုံ, တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စေယျုံ, သုနခေဟိပိ ခါဒါပေယျုံ, ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေယျုံ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒေယျု’န္တိ. သော ဒဏ္ဍဘယဿ ဘီတော န ပရေသံ ပါဘတံ ဝိလုမ္ပန္တော စရတိ. ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ…ပေ… သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍဘယံ.

त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'ज्या प्रकारच्या पापकर्मांच्या कारणाने राजांनी अपराध करणाऱ्या चोराला पकडून विविध प्रकारच्या यातना दिल्या आहेत, चाबकाने मारले आहे... पे... तलवारीने डोके उडवले आहे; जर मीसुद्धा असे पापकर्म केले, तर राजे मलाही पकडून अशाच विविध प्रकारच्या यातना देतील, चाबकाने मारतील, वेताने मारतील, काठीने मारतील, हात तोडतील, पाय तोडतील, हात-पाय दोन्ही तोडतील, कान तोडतील, नाक तोडतील, कान-नाक दोन्ही तोडतील, 'बिलंगथालिक' करतील, 'शंखमुंडिक' करतील, 'राहुमुख' करतील, 'जोतिमालिक' करतील, 'हत्थपज्जोतिक' करतील, 'एरकवत्तिक' करतील, 'चीरकवासिक' करतील, 'एणेय्यक' करतील, 'बलिसमंसिक' करतील, 'कहापणक' करतील, 'खारापतच्छिक' करतील, 'पलिघपरिवत्तिक' करतील, 'पलालपीठक' करतील, उकळते तेल अंगावर ओततील, कुत्र्यांकडून तोडून खाऊ घालतील, जिवंतपणी सुळावर चढवतील आणि तलवारीने डोके उडवतील.' तो दंडाच्या (शिक्षेच्या) भयाने घाबरून इतरांच्या संपत्तीची लूटमार करत फिरत नाही. तो काय-दुश्चरित्राचा त्याग करून... पे... स्वतःला शुद्ध ठेवतो. भिक्षूंनो, याला दंडाचे भय (दंडभय) असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဂ္ဂတိဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ကာယဒုစ္စရိတဿ ခေါ ပါပကော ဝိပါကော အဘိသမ္ပရာယံ, ဝစီဒုစ္စရိတဿ ပါပကော ဝိပါကော အဘိသမ္ပရာယံ, မနောဒုစ္စရိတဿ ပါပကော ဝိပါကော အဘိသမ္ပရာယံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရေယျံ, ကိဉ္စ တံ ယာဟံ န ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ! သော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘီတော ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ကာယသုစရိတံ ဘာဝေတိ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟာယ မနောသုစရိတံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဂ္ဂတိဘယံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနီ’’တိ. ပဌမံ.

“आणि भिक्षूंनो, दुर्गतीचे भय (दुग्गतिभय) कोणते आहे? भिक्षूंनो, येथे एखादा मनुष्य असा विचार करतो – ‘शारीरिक दुष्कृत्याचा परलोकात वाईट विपाक (परिणाम) होतो, वाचिक दुष्कृत्याचा परलोकात वाईट विपाक होतो, मानसिक दुष्कृत्याचा परलोकात वाईट विपाक होतो. जर मी शरीराने दुष्कृत्य केले, वाणीने दुष्कृत्य केले, मनाने दुष्कृत्य केले, तर शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर मी अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात का बरं उत्पन्न होणार नाही?’ तो दुर्गतीच्या भयाने भयभीत होऊन शारीरिक दुष्कृत्यांचा त्याग करून शारीरिक सुकृतांचा अभ्यास करतो, वाचिक दुष्कृत्यांचा त्याग करून वाचिक सुकृतांचा अभ्यास करतो, मानसिक दुष्कृत्यांचा त्याग करून मानसिक सुकृतांचा अभ्यास करतो आणि स्वतःला शुद्ध राखतो. भिक्षूंनो, याला दुर्गतीचे भय असे म्हणतात. भिक्षूंनो, हीच ती चार भये आहेत.” पहिले (सुत्त समाप्त घोषित).

---

၂. ဦမိဘယသုတ္တံ

२. ऊमिभयसुत्त (लाटांच्या भयाचे सुत्त)

---

၁၂၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ ဣဓေကစ္စဿ ကုလပုတ္တဿ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ.

१२२. “भिक्षूंनो, पाण्यात उतरणाऱ्या माणसाला चार प्रकारच्या भयांची अपेक्षा करावी लागते. कोणती चार? लाटांचे भय (ऊमिभय), मगरीचे भय (कुंभीलभय), पाण्याच्या भोवऱ्याचे भय (आवट्टभय) आणि हिंस्त्र माशांचे भय (सुसुकाभय) – भिक्षूंनो, पाण्यात उतरणाऱ्या माणसाला या चार भयांची अपेक्षा करावी लागते. त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, या धम्म-विनयात घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रवज्जा घेतलेल्या कुलपुत्राला या जगात चार भयांची अपेक्षा करावी लागते. कोणती चार? लाटांचे भय, मगरीचे भय, पाण्याच्या भोवऱ्याचे भय आणि हिंस्त्र माशांचे भय.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော [Pg.439] ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရိနော ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ အာလောကေတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ဝိလောကေတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပသာရိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သံဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ အညေ ဩဝဒါမပိ အနုသာသာမပိ. ဣမေ ပနမှာကံ ပုတ္တမတ္တာ မညေ နတ္တမတ္တာ မညေ ဩဝဒိတဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’တိ. သော ကုပိတော အနတ္တမနော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဦမိဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ဦမိဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကောဓူပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယံ.

“आणि भिक्षूंनो, लाटांचे भय (ऊमिभय) कोणते आहे? भिक्षूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतो आणि विचार करतो – ‘मी जन्म, जरा (वृद्धत्व), मृत्यू, शोक, रडणे-ओरडणे, दुःख, दौर्मनस्य (मानसिक क्लेश) आणि नैराश्य यांनी वेढलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने ग्रस्त आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत करण्याचा मार्ग सापडेल!’ अशा प्रकारे प्रवज्जित झालेल्या त्याला त्याचे सब्रह्मचारी (सहभिक्षू) उपदेश करतात आणि मार्गदर्शन करतात – ‘तू अशा प्रकारे पुढे पाऊल टाकले पाहिजे, अशा प्रकारे मागे पाऊल टाकले पाहिजे; अशा प्रकारे समोर पाहिले पाहिजे, अशा प्रकारे बाजूला पाहिले पाहिजे; अशा प्रकारे हात-पाय आखडले पाहिजेत, अशा प्रकारे ते पसरवले पाहिजेत; अशा प्रकारे संघाटी, पात्र आणि चीवर धारण केले पाहिजे.’ त्याला असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्ही इतरांना उपदेश करत होतो आणि मार्गदर्शन करत होतो. पण हे (भिक्षू), जे माझ्या मुलांसारखे किंवा नातवांसारखे आहेत, मला उपदेश करणे आणि मार्गदर्शन करणे योग्य समजतात!’ तो क्रुद्ध आणि अप्रसन्न होऊन प्रशिक्षणाचा (सिक्खाचा) त्याग करतो आणि हीन (गृहस्थ) जीवनात परत फिरतो. भिक्षूंनो, याला म्हणतात की तो भिक्षू लाटांच्या भयाने घाबरून प्रशिक्षणाचा त्याग करून हीन जीवनात परत गेला आहे. भिक्षूंनो, ‘लाटांचे भय’ (ऊमिभय) हे क्रोध आणि संतापाचे (कोध-उपायास) नाव आहे. भिक्षूंनो, याला लाटांचे भय असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရိနော ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဣဒံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ပါတဗ္ဗံ, ကပ္ပိယံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ, ကပ္ပိယံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ကပ္ပိယံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ, ကပ္ပိယံ တေ ပါတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ပါတဗ္ဗံ, ကာလေ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ, ကာလေ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ကာလေ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န သာယိတဗ္ဗံ, ကာလေ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ပါတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ခါဒါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ခါဒါမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ဘုဉ္ဇာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ဘုဉ္ဇာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ သာယာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ သာယာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ပိဝါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ပိဝါမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ အကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ ကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ အကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ ကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ အကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ ကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ အကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ, ကာလေပိ ခါဒါမ ဝိကာလေပိ ခါဒါမ ကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ကာလေပိ [Pg.440] သာယာမ ဝိကာလေပိ သာယာမ ကာလေပိ ပိဝါမ ဝိကာလေပိ ပိဝါမ; ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေန္တိ, တတြပိမေ မုခါဝရဏံ မညေ ကရောန္တီ’တိ. သော ကုပိတော အနတ္တမနော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကုမ္ဘီလဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ကုမ္ဘီလဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယံ.

“आणि भिक्षूंनो, मगरीचे भय (कुंभीलभय) कोणते आहे? भिक्षूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतो आणि विचार करतो – ‘मी जन्म, जरा, मृत्यू, शोक, रडणे-ओरडणे, दुःख, दौर्मनस्य आणि नैराश्य यांनी वेढलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने ग्रस्त आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत करण्याचा मार्ग सापडेल!’ अशा प्रकारे प्रवज्जित झालेल्या त्याला त्याचे सब्रह्मचारी उपदेश करतात आणि मार्गदर्शन करतात – ‘तू हे खाल्ले पाहिजे, हे खाल्ले नाही पाहिजे; हे भोजन केले पाहिजे, हे भोजन केले नाही पाहिजे; हे चाखले पाहिजे, हे चाखले नाही पाहिजे; हे प्यायले पाहिजे, हे प्यायले नाही पाहिजे. जे कप्पिय (योग्य) आहे तेच तू खाल्ले पाहिजे, जे अकप्पिय (अयोग्य) आहे ते खाल्ले नाही पाहिजे; जे कप्पिय आहे तेच भोजन केले पाहिजे, जे अकप्पिय आहे ते भोजन केले नाही पाहिजे; जे कप्पिय आहे तेच चाखले पाहिजे, जे अकप्पिय आहे ते चाखले नाही पाहिजे; जे कप्पिय आहे तेच प्यायले पाहिजे, जे अकप्पिय आहे ते प्यायले नाही पाहिजे. योग्य वेळी (काली) तू खाल्ले पाहिजे, अवेळी (विकाली) खाल्ले नाही पाहिजे; योग्य वेळी भोजन केले पाहिजे, अवेळी भोजन केले नाही पाहिजे; योग्य वेळी चाखले पाहिजे, अवेळी चाखले नाही पाहिजे; योग्य वेळी प्यायले पाहिजे, अवेळी प्यायले नाही पाहिजे.’ त्याला असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्हाला जे आवडायचे ते आम्ही खात होतो, जे आवडत नव्हते ते खात नव्हतो; जे आवडायचे ते भोजन करत होतो, जे आवडत नव्हते ते भोजन करत नव्हतो; जे आवडायचे ते चाखत होतो, जे आवडत नव्हते ते चाखत नव्हतो; जे आवडायचे ते पीत होतो, जे आवडत नव्हते ते पीत नव्हतो. कप्पिय देखील खात होतो आणि अकप्पिय देखील खात होतो; कप्पिय देखील भोजन करत होतो आणि अकप्पिय देखील भोजन करत होतो; कप्पिय देखील चाखत होतो आणि अकप्पिय देखील चाखत होतो; कप्पिय देखील पीत होतो आणि अकप्पिय देखील पीत होतो. योग्य वेळीही खात होतो आणि अवेळीही खात होतो; योग्य वेळीही भोजन करत होतो आणि अवेळीही भोजन करत होतो; योग्य वेळीही चाखत होतो आणि अवेळीही चाखत होतो; योग्य वेळीही पीत होतो आणि अवेळीही पीत होतो. आणि जेव्हा श्रद्धाळू गृहपती आम्हाला दिवसा अवेळी उत्तम खाद्य किंवा भोज्य देतात, तेव्हा हे (भिक्षू) जणू आमचे तोंड बंद करतात!’ तो क्रुद्ध आणि अप्रसन्न होऊन प्रशिक्षणाचा (सिक्खाचा) त्याग करतो आणि हीन जीवनात परत फिरतो. भिक्षूंनो, याला म्हणतात की तो भिक्षू मगरीच्या भयाने घाबरून प्रशिक्षणाचा त्याग करून हीन जीवनात परत गेला आहे. भिक्षूंनो, ‘मगरीचे भय’ (कुंभीलभय) हे खादाडपणाचे (उदरिकत्त - पोटाची हाव) नाव आहे. भिक्षूंनो, याला मगरीचे भय असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ, ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အရက္ခိတေန စိတ္တေန အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သော တတ္ထ ပဿတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိမှာ; သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပန မေ ကုလေ ဘောဂါ. သက္ကာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇေယျံ ပုညာနိ စ ကရေယျ’န္တိ! သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာဝဋ္ဋဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. အာဝဋ္ဋဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယံ.

आणि भिक्षूंनो, भोवऱ्याचे भय कोणते? भिक्षूंनो, या जगात एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रवज्जा ग्रहण करतो – ‘मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, डोमनस्य (मानसिक दुःख) आणि उपायास (हताशपणा) यांनी वेढलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने ग्रस्त आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत कसा करावा, हे मला समजेल.’ अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, तो सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन, असुरक्षित काया, असुरक्षित वाणी, असुरक्षित चित्त, अनुपस्थित स्मृती आणि असंयत इंद्रियांसह भिक्षेसाठी एखाद्या गावात किंवा नगरात प्रवेश करतो. तेथे तो एखाद्या गृहपतीला किंवा गृहपतीच्या पुत्राला पाच कामगुणांनी युक्त, समृद्ध आणि त्यांचा उपभोग घेताना पाहतो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्हीही पाच कामगुणांनी युक्त आणि समृद्ध होऊन त्यांचा उपभोग घेत होतो. माझ्या कुळात संपत्ती उपलब्ध आहे. मी त्या संपत्तीचा उपभोगही घेऊ शकतो आणि पुण्यकर्मेही करू शकतो. मग मी शिक्षेचा (सिक्खा) त्याग करून, हीन (गृहस्थ) जीवनात परत जाऊन संपत्तीचा उपभोग का घेऊ नये आणि पुण्यकर्मे का करू नयेत?’ तो शिक्षेचा त्याग करतो आणि हीन जीवनात परत जातो. भिक्षूंनो, याला असा भिक्खू म्हणतात जो भोवऱ्याच्या भयाने घाबरून शिक्षेचा त्याग करतो आणि हीन जीवनात परत जातो. भिक्षूंनो, ‘भोवऱ्याचे भय’ (आवट्टभय) हे पाच कामगुणांचेच नाव आहे. भिक्षूंनो, याला भोवऱ्याचे भय असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ [Pg.441] ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အရက္ခိတေန စိတ္တေန အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သော တတ္ထ ပဿတိ မာတုဂါမံ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ. တဿ မာတုဂါမံ ဒိသွာ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတိ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုသုကာဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. သုသုကာဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ ဣဓေကစ္စဿ ကုလပုတ္တဿ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

आणि भिक्षूंनो, सुसुकाचे (हिंस्र माशाचे) भय कोणते? भिक्षूंनो, या जगात एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रवज्जा ग्रहण करतो – ‘मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास यांनी वेढलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने ग्रस्त आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत कसा करावा, हे मला समजेल.’ अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, तो सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन, असुरक्षित काया, असुरक्षित वाणी, असुरक्षित चित्त, अनुपस्थित स्मृती आणि असंयत इंद्रियांसह भिक्षेसाठी एखाद्या गावात किंवा नगरात प्रवेश करतो. तेथे तो एखाद्या स्त्रीला अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान केलेली किंवा अव्यवस्थित कपडे घातलेली पाहतो. त्या स्त्रीला अशा अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान केलेल्या अवस्थेत पाहून त्याच्या चित्तात राग (वासना) उत्पन्न होतो आणि तो त्याच्या चित्ताचा नाश करतो. तो रागाने दूषित झालेल्या चित्तामुळे शिक्षेचा त्याग करतो आणि हीन (गृहस्थ) जीवनात परत जातो. भिक्षूंनो, याला असा भिक्खू म्हणतात जो सुसुकाच्या भयाने घाबरून शिक्षेचा त्याग करतो आणि हीन जीवनात परत जातो. भिक्षूंनो, ‘सुसुकाचे भय’ (सुसुकाभय) हे स्त्रीचेच नाव आहे. भिक्षूंनो, याला सुसुकाचे भय असे म्हणतात. भिक्षूंनो, या धम्म आणि विनयात घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करणाऱ्या कुलपुत्राला या चार भयांची अपेक्षा ठेवली पाहिजे. दुसरे सुत्त समाप्त.

---

၃. ပဌမနာနာကရဏသုတ္တံ

३. प्रथम नानाकरण सुत्त

---

၁၂၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဗြဟ္မကာယိကာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ကပ္ပော အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ.

१२३. भिक्षूंनो, या जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धम्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती आणि सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो त्याचा आस्वाद घेतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने संतुष्ट होतो. तेथे स्थित होऊन, त्यातच मग्न राहून, त्याचा वारंवार अभ्यास करून, ध्यानापासून भ्रष्ट न होता मृत्यू पावल्यावर, तो ब्रह्मकायिक देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, ब्रह्मकायिक देवांचे आयुष्यमान एक कल्प असते. तेथे सामान्य मनुष्य (पुथुज्जन) आयुष्य संपेपर्यंत राहतो आणि त्या देवांचे संपूर्ण आयुष्यमान संपवून तो नरकातही जातो, तिर्यंच योनीतही जातो आणि प्रेतलोकातही जातो. परंतु भगवंतांचा श्रावक तेथे आयुष्य संपेपर्यंत राहतो आणि त्या देवांचे संपूर्ण आयुष्यमान संपवून त्याच अस्तित्वात (भवात) परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्षूंनो, गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्य श्रावक आणि अश्रुतवान पुथुज्जन यांच्यातील हाच विशेष, हाच फरक आणि हेच नानाकरण (भिन्नता) आहे.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ [Pg.442] အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော အာဘဿရာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာဘဿရာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဒွေ ကပ္ပာ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ.

पुन्हा भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती वितर्क आणि विचारांच्या शमनामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेले प्रीती आणि सुख असणारे दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो त्याचा आस्वाद घेतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने संतुष्ट होतो. तेथे स्थित होऊन, त्यातच मग्न राहून, त्याचा वारंवार अभ्यास करून, ध्यानापासून भ्रष्ट न होता मृत्यू पावल्यावर, तो आभास्वर देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, आभास्वर देवांचे आयुष्यमान दोन कल्प असते. तेथे सामान्य मनुष्य (पुथुज्जन) आयुष्य संपेपर्यंत राहतो आणि त्या देवांचे संपूर्ण आयुष्यमान संपवून तो नरकातही जातो, तिर्यंच योनीतही जातो आणि प्रेतलोकातही जातो. परंतु भगवंतांचा श्रावक तेथे आयुष्य संपेपर्यंत राहतो आणि त्या देवांचे संपूर्ण आयुष्यमान संपवून त्याच अस्तित्वात (भवात) परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्षूंनो, गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्य श्रावक आणि अश्रुतवान पुथुज्जन यांच्यातील हाच विशेष, हाच फरक आणि हेच नानाकरण आहे.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော, ကာလံ ကုရုမာနော သုဘကိဏှာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သုဘကိဏှာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ စတ္တာရော ကပ္ပာ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूहो! या जगात एखादा मनुष्य प्रीतीचा (हर्षाचा) विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) राहून विहरतो, आणि स्मृतीवान (सचेत) व संप्रजन्ययुक्त (जागरूक) राहून शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो; ज्याच्याविषयी आर्य म्हणतात की, 'तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे', अशा तिसऱ्या ध्यानाचे (ततीय झान) संपादन करून तो विहरतो. तो त्याचे आस्वादन करतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने तृप्ती मिळवतो. तिथे स्थित असलेला, त्यातच मग्न असलेला, त्यातच बहुतांश काळ विहरणारा आणि ध्यानापासून च्युत न झालेला तो मनुष्य, मृत्यू पावल्यावर 'सुभकिण्ह' (शुभकृत्स्न) देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो! सुभकिण्ह देवांचे आयुष्यमान चार कल्प असते. तिथे सामान्य मनुष्य (पुथुज्जन) आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून नरकातही जातो, तिर्यंच योनीतही जातो आणि प्रेतलोकातही जातो. परंतु, भगवंतांचा श्रावक तिथे आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून त्याच लोकात परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्खूहो! गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्य श्रावक आणि अश्रुतवान सामान्य मनुष्य यांच्यातील हाच तो विशेष, हाच तो फरक आणि हाच तो भेद आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော ဝေဟပ္ဖလာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဝေဟပ္ဖလာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ပဉ္စ ကပ္ပသတာနိ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ [Pg.443] ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूहो! या जगात एखादा मनुष्य सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (आनंद) आणि दोमनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा व स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असलेल्या चौथ्या ध्यानाचे (चतुत्थ झान) संपादन करून विहरतो. तो त्याचे आस्वादन करतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने तृप्ती मिळवतो. तिथे स्थित असलेला, त्यातच मग्न असलेला, त्यातच बहुतांश काळ विहरणारा आणि ध्यानापासून च्युत न झालेला तो मनुष्य, मृत्यू पावल्यावर 'वेहप्फल' (बृहत्फल) देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो! वेहप्फल देवांचे आयुष्यमान पाचशे कल्प असते. तिथे सामान्य मनुष्य आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून नरकातही जातो, तिर्यंच योनीतही जातो आणि प्रेतलोकातही जातो. परंतु, भगवंतांचा श्रावक तिथे आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून त्याच लोकात परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्खूहो! गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्य श्रावक आणि अश्रुतवान सामान्य मनुष्य यांच्यातील हाच तो विशेष, हाच तो फरक आणि हाच तो भेद आहे. भिक्खूहो! हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.” (तिसरे सूत्र समाप्त)

---

၄. ဒုတိယနာနာကရဏသုတ္တံ

४. दुसरे नानाकरण सूत्र

---

၁၂၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပပတ္တိ အသာဓာရဏာ ပုထုဇ္ဇနေဟိ.

१२४. “भिक्खूहो! हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो! या जगात एखादा मनुष्य कामांपासून (इंद्रियभोगांपासून) अलिप्त होऊन... पे... पहिल्या ध्यानाचे (पठम झान) संपादन करून विहरतो. तिथे जे काही रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञान अस्तित्वात असते, त्या सर्व धर्मांकडे तो अनित्य म्हणून, दुःख म्हणून, रोग म्हणून, गळू म्हणून, शल्य (बाण) म्हणून, पीडा म्हणून, आजार म्हणून, परके म्हणून, नाशवंत म्हणून, शून्य म्हणून आणि अनात्मा म्हणून योग्य प्रकारे पाहतो. तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, शुद्धावास देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो! ही उत्पत्ती सामान्य मनुष्यांसाठी (पुथुज्जनांसाठी) असाधारण (अप्राप्य) आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပပတ္တိ အသာဓာရဏာ ပုထုဇ္ဇနေဟိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूहो! या जगात एखादा मनुष्य वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. तिथे जे काही रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञान अस्तित्वात असते, त्या सर्व धर्मांकडे तो अनित्य म्हणून, दुःख म्हणून, रोग म्हणून, गळू म्हणून, शल्य म्हणून, पीडा म्हणून, आजार म्हणून, परके म्हणून, नाशवंत म्हणून, शून्य म्हणून आणि अनात्मा म्हणून योग्य प्रकारे पाहतो. तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, शुद्धावास देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो! ही उत्पत्ती सामान्य मनुष्यांसाठी असाधारण आहे. भिक्खूहो! हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.” (चौथे सूत्र समाप्त)

---

၅. ပဌမမေတ္တာသုတ္တံ

५. पहिले मेत्ता सूत्र

---

၁၂၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ [Pg.444] မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဗြဟ္မကာယိကာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ကပ္ပော အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ.

१२५. “भिक्खूहो! हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो! या जगात एखादा मनुष्य मैत्रीपूर्ण (मेत्तासहगत) चित्ताने एका देशात व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधशून्य (द्वेषरहित) अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. तो त्याचे आस्वादन करतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने तृप्ती मिळवतो. तिथे स्थित असलेला, त्यातच मग्न असलेला, त्यातच बहुतांश काळ विहरणारा आणि ध्यानापासून च्युत न झालेला तो मनुष्य, मृत्यू पावल्यावर 'ब्रह्मकायिक' देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो! ब्रह्मकायिक देवांचे आयुष्यमान एक कल्प असते. तिथे सामान्य मनुष्य आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून नरकातही जातो, तिर्यंच योनीतही जातो आणि प्रेतलोकातही जातो. परंतु, भगवंतांचा श्रावक तिथे आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून त्याच लोकात परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्खूहो! गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्य श्रावक आणि अश्रुतवान सामान्य मनुष्य यांच्यातील हाच तो विशेष, हाच तो फरक आणि हाच तो भेद आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော အာဘဿရာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာဘဿရာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဒွေ ကပ္ပာ အာယုပ္ပမာဏံ…ပေ… သုဘကိဏှာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သုဘကိဏှာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ စတ္တာရော ကပ္ပာ အာယုပ္ပမာဏံ…ပေ… ဝေဟပ္ဖလာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဝေဟပ္ဖလာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ပဉ္စ ကပ္ပသတာနိ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော [Pg.445] အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ သတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

"पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती करुणासहगत चित्ताने... तसेच मुदितासहगत चित्ताने... तसेच उपेक्षासहगत चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; त्याचप्रमाणे दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षासहगत, विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधरहित चित्ताने व्यापून विहरतो. तो त्याचे आस्वादन करतो, त्याची इच्छा करतो आणि त्याने संतुष्ट होतो. त्यात स्थित असलेला, त्यातच मग्न असलेला, त्यातच बहुतांश काळ विहरणारा आणि त्यातून च्युत न होता मृत्यू पावणारा व्यक्ती आभास्सर देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, आभास्सर देवांचे आयुष्यमान दोन कल्प असते... तसेच तो सुभकिण्ह देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, सुभकिण्ह देवांचे आयुष्यमान चार कल्प असते... तसेच तो वेहप्फल देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, वेहप्फल देवांचे आयुष्यमान पाचशे कल्प असते. तिथे सामान्य माणूस (पुथुज्जन) संपूर्ण आयुष्यभर राहून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून नरकातही जातो, तिर्यक योनीत जातो, प्रेतलोकात जातो. परंतु, भगवंतांचा श्रावक तिथे संपूर्ण आयुष्यभर राहून, त्या देवांचे जेवढे आयुष्यमान आहे ते सर्व संपवून त्याच भवात (लोकात) परिनिर्वाण प्राप्त करतो. भिक्षूंनो, गती आणि उत्पत्तीच्या बाबतीत, श्रुतवान आर्यश्रावक आणि अश्रुतवान पुथुज्जन यांच्यातील हाच तो विशेष, हाच तो फरक आणि हाच तो भेद आहे. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत." पाचवे।

---

၆. ဒုတိယမေတ္တာသုတ္တံ

६. दुसरे मेत्ता सुत्त

---

၁၂၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပပတ္တိ အသာဓာရဏာ ပုထုဇ္ဇနေဟိ.

१२६. "भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती मैत्रीपूर्ण (मेत्तासहगत) चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; त्याचप्रमाणे दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला मेत्तासहगत, विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधरहित चित्ताने व्यापून विहरतो. तो तिथे जे काही रूपगत, वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे, त्या धर्मांना अनित्य, दुःख, रोग, गंड, शल्य, अघ, आबाध, परके, नाश पावणारे, शून्य आणि अनात्म रूपाने पाहतो. तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर शुद्धावास देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, ही उत्पत्ती सामान्य माणसांशी (पुथुज्जनांशी) असाधारण आहे."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကရုဏာ…ပေ… မုဒိတာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပပတ္တိ အသာဓာရဏာ ပုထုဇ္ဇနေဟိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

"पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती करुणा... तसेच मुदिता... तसेच उपेक्षासहगत चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; त्याचप्रमाणे दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षासहगत, विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधरहित चित्ताने व्यापून विहरतो. तो तिथे जे काही रूपगत, वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे, त्या धर्मांना अनित्य, दुःख, रोग, गंड, शल्य, अघ, आबाध, परके, नाश पावणारे, शून्य आणि अनात्म रूपाने पाहतो. तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर शुद्धावास देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, ही उत्पत्ती सामान्य माणसांशी (पुथुज्जनांशी) असाधारण आहे. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत." सहावे।

---

၇. ပဌမတထာဂတအစ္ဆရိယသုတ္တံ

७. पहिले तथागत आश्चर्य सुत्त

---

၁၂၇. ‘‘တထာဂတဿ[Pg.446], ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ယဒါ, ဘိက္ခဝေ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာ သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ ယတ္ထပိမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာနံ ဧဝံမဟာနုဘာဝါနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

१२७. "भिक्षूंनो, तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांच्या प्रादुर्भावामुळे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतात. कोणते चार? जेव्हा, भिक्षूंनो, बोधिसत्व तुषित लोकांतून च्युत होऊन स्मृतिमान आणि संप्रजन्यशील होऊन मातृकुक्षीत प्रवेश करतात, तेव्हा देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये देवांच्या दैवी प्रभावालाही मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. ज्या काही लोकांतरिक नरक-जागा आहेत, ज्या उघड्या, निराधार, अंधकारमय आणि घनघोर काळोखाने भरलेल्या आहेत, जिथे इतके महान ऋद्धीमान आणि महान प्रभावशाली असणाऱ्या चंद्र-सूर्याचा प्रकाशही पोहोचू शकत नाही, तिथेही देवांच्या दैवी प्रभावाला मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. तिथे जे प्राणी उत्पन्न झाले आहेत, तेही त्या प्रकाशाच्या साहाय्याने एकमेकांना ओळखतात की—'अरे मित्रांनो! येथे इतरही प्राणी उत्पन्न झाले आहेत.' भिक्षूंनो, तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांच्या प्रादुर्भावामुळे हा पहिला आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ ယတ္ထပိမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာနံ ဧဝံမဟာနုဘာဝါနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

"पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो, जेव्हा बोधिसत्व स्मृतिमान आणि संप्रजन्यशील होऊन मातृकुक्षीतून बाहेर पडतात, तेव्हा देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण, ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये देवांच्या दैवी प्रभावालाही मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. ज्या काही लोकांतरिक नरक-जागा आहेत, ज्या उघड्या, निराधार, अंधकारमय आणि घनघोर काळोखाने भरलेल्या आहेत, जिथे इतके महान ऋद्धीमान आणि महान प्रभावशाली असणाऱ्या चंद्र-सूर्याचा प्रकाशही पोहोचू शकत नाही, तिथेही देवांच्या दैवी प्रभावाला मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. तिथे जे प्राणी उत्पन्न झाले आहेत, तेही त्या प्रकाशाच्या साहाय्याने एकमेकांना ओळखतात की—'अरे मित्रांनो! येथे इतरही प्राणी उत्पन्न झाले आहेत.' भिक्षूंनो, तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांच्या प्रादुर्भावामुळे हा दुसरा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော [Pg.447] ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ ယတ္ထပိမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာနံ ဧဝံမဟာနုဘာဝါနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

पुन्हा आणखी असे की, भिक्खूहो, जेव्हा तथागत अनुत्तर सम्यक्संबोधी प्राप्त करतात, तेव्हा देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, देवांच्या दैवी प्रभावालाही मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. ज्या काही लोकांतरिक (दोन चक्रवाळांमधील) उघड्या, निराधार, अंधकारमय आणि घनघोर काळोखाने भरलेल्या जागा आहेत, जिथे इतके महाबलाढ्य आणि महाप्रतापी चंद्र व सूर्य यांचाही प्रकाश पोहोचू शकत नाही, तिथेही देवांच्या दैवी प्रभावाला मागे टाकणारा अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. तिथे जे प्राणी उत्पन्न झाले आहेत, तेही त्या प्रकाशाच्या साहाय्याने एकमेकांना ओळखतात आणि म्हणतात, 'अरे मित्रांनो, येथे इतरही प्राणी उत्पन्न झाले आहेत तर!' भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा तिसरा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ တထာဂတော အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ ယတ္ထပိမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာနံ ဧဝံမဟာနုဘာဝါနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ ဣမေ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

पुन्हा आणखी असे की, भिक्खूहो, जेव्हा तथागत अनुत्तर धम्मचक्र प्रवर्तित करतात, तेव्हा देव, मार आणि ब्रह्मा यांच्यासह या जगात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मानवांसह या प्रजेमध्ये, देवांच्या दैवी प्रभावालाही मागे टाकणारा एक अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. ज्या काही लोकांतरिक उघड्या, निराधार, अंधकारमय आणि घनघोर काळोखाने भरलेल्या जागा आहेत, जिथे इतके महाबलाढ्य आणि महाप्रतापी चंद्र व सूर्य यांचाही प्रकाश पोहोचू शकत नाही, तिथेही देवांच्या दैवी प्रभावाला मागे टाकणारा अमर्याद आणि भव्य प्रकाश प्रकट होतो. तिथे जे प्राणी उत्पन्न झाले आहेत, तेही त्या प्रकाशाच्या साहाय्याने एकमेकांना ओळखतात आणि म्हणतात, 'अरे मित्रांनो, येथे इतरही प्राणी उत्पन्न झाले आहेत तर!' भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा चौथा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतात.

---

၈. ဒုတိယတထာဂတအစ္ဆရိယသုတ္တံ

८. द्वितीय तथागत आश्चर्य सुत्त

---

၁၂၈. ‘‘တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? အာလယာရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဇာ အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ; သာ တထာဂတေန အနာလယေ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ သုဿူသတိ သောတံ ဩဒဟတိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

१२८. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतात. कोणते चार? भिक्खूहो, ही प्रजा आलय-आरामी (आसक्तीमध्ये रमणारी), आलय-रती (आसक्तीमध्ये मग्न असणारी) आणि आलय-संमुदित (आसक्तीमध्ये आनंद मानणारी) आहे. परंतु, जेव्हा तथागतांद्वारे अनालय (आसक्तीरहित) धम्माचा उपदेश केला जातो, तेव्हा ती ऐकण्याची इच्छा धरते, कान देऊन ऐकते आणि समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करते. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा पहिला आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो.

---

‘‘မာနာရာမာ[Pg.448], ဘိက္ခဝေ, ပဇာ မာနရတာ မာနသမ္မုဒိတာ. သာ တထာဂတေန မာနဝိနယေ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ သုဿူသတိ သောတံ ဩဒဟတိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

भिक्खूहो, ही प्रजा मान-आरामी (अहंकारात रमणारी), मान-रती (अहंकारात मग्न असणारी) आणि मान-संमुदित (अहंकारात आनंद मानणारी) आहे. परंतु, जेव्हा तथागतांद्वारे मान-विनय (अहंकार नष्ट करणाऱ्या) धम्माचा उपदेश केला जातो, तेव्हा ती ऐकण्याची इच्छा धरते, कान देऊन ऐकते आणि समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करते. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा दुसरा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो.

---

‘‘အနုပသမာရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဇာ အနုပသမရတာ အနုပသမသမ္မုဒိတာ. သာ တထာဂတေန ဩပသမိကေ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ သုဿူသတိ သောတံ ဩဒဟတိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ.

भिक्खूहो, ही प्रजा अनुपशम-आरामी (अशांततेत रमणारी), अनुपशम-रती (अशांततेत मग्न असणारी) आणि अनुपशम-संमुदित (अशांततेत आनंद मानणारी) आहे. परंतु, जेव्हा तथागतांद्वारे औपशमिक (शांती देणाऱ्या) धम्माचा उपदेश केला जातो, तेव्हा ती ऐकण्याची इच्छा धरते, कान देऊन ऐकते आणि समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करते. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा तिसरा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो.

---

‘‘အဝိဇ္ဇာဂတာ, ဘိက္ခဝေ, ပဇာ အဏ္ဍဘူတာ ပရိယောနဒ္ဓါ. သာ တထာဂတေန အဝိဇ္ဇာဝိနယေ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ သုဿူသတိ သောတံ ဩဒဟတိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ အယံ စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော ပါတုဘဝတိ. တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝါ ဣမေ စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

भिक्खूहो, ही प्रजा अविद्याग्रस्त आहे, अंड्यासारखी बंदिस्त आणि वेढलेली आहे. परंतु, जेव्हा तथागतांद्वारे अविद्या-विनय (अविद्या नष्ट करणाऱ्या) धम्माचा उपदेश केला जातो, तेव्हा ती ऐकण्याची इच्छा धरते, कान देऊन ऐकते आणि समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करते. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हा चौथा आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतो. भिक्खूहो, अर्हत सम्यक्संबुद्ध तथागतांच्या प्रादुर्भावामुळे हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म प्रकट होतात.

---

၉. အာနန္ဒအစ္ဆရိယသုတ္တံ

९. आनंद आश्चर्य सुत्त

---

၁၂၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ. ကတမေ စတ္တာရော? သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ.

१२९. भिक्खूहो, आनंदाच्या ठिकाणी हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, जर भिक्खूंचा संघ आनंदाच्या दर्शनासाठी येतो, तर केवळ दर्शनानेच तो संघ आनंदित होतो. आणि जर तिथे आनंद धम्मोपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही तो संघ आनंदित होतो. भिक्खूहो, जेव्हा आनंद मौन धारण करतात, तेव्हा भिक्खू संघ अतृप्तच राहतो.

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနိပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတ္ထ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနိပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ.

भिक्खूहो, जर भिक्खुणींचा संघ आनंदाच्या दर्शनासाठी येतो, तर केवळ दर्शनानेच तो संघ आनंदित होतो. आणि जर तिथे आनंद धम्मोपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही तो संघ आनंदित होतो. भिक्खूहो, जेव्हा आनंद मौन धारण करतात, तेव्हा भिक्खुणी संघ अतृप्तच राहतो.

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ [Pg.449] သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ.

भिक्खूहो, जर उपासकांचा संघ आनंदाच्या दर्शनासाठी येतो, तर केवळ दर्शनानेच तो संघ आनंदित होतो. आणि जर तिथे आनंद धम्मोपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही तो संघ आनंदित होतो. भिक्खूहो, जेव्हा आनंद मौन धारण करतात, तेव्हा उपासक संघ अतृप्तच राहतो.

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ’’တိ. နဝမံ.

भिक्खूहो, जर उपासिकांचा संघ आनंदाच्या दर्शनासाठी येतो, तर केवळ दर्शनानेच तो संघ आनंदित होतो. आणि जर तिथे आनंद धम्मोपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही तो संघ आनंदित होतो. भिक्खूहो, जेव्हा आनंद मौन धारण करतात, तेव्हा उपासिका संघ अतृप्तच राहतो. भिक्खूहो, हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म आनंदाच्या ठिकाणी आहेत.

---

၁၀. စက္ကဝတ္တိအစ္ဆရိယသုတ္တံ

१०. चक्रवर्ती आश्चर्य सुत्त

---

၁၃၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ရညေ စက္ကဝတ္တိမှိ. ကတမေ စတ္တာရော? သစေ, ဘိက္ခဝေ, ခတ္တိယပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ခတ္တိယပရိသာ ဟောတိ, အထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဘဝတိ.

१३०. भिक्खूहो, चक्रवर्ती राजाच्या ठिकाणी हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म असतात. कोणते चार? भिक्खूहो, जर क्षत्रियांची परिषद चक्रवर्ती राजाच्या दर्शनासाठी येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. आणि जर तिथे चक्रवर्ती राजा भाषण करतात, तर त्यांच्या भाषणानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्खूहो, जेव्हा चक्रवर्ती राजा मौन धारण करतात, तेव्हा क्षत्रिय परिषद अतृप्तच राहते.

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏပရိသာ ဟောတိ, အထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဘဝတိ.

भिक्खूहो, जर ब्राह्मणांची परिषद चक्रवर्ती राजाच्या दर्शनासाठी येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. आणि जर तिथे चक्रवर्ती राजा भाषण करतात, तर त्यांच्या भाषणानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्खूहो, जेव्हा चक्रवर्ती राजा मौन धारण करतात, तेव्हा ब्राह्मण परिषद अतृप्तच राहते.

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဂဟပတိပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဂဟပတိပရိသာ ဟောတိ, အထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဘဝတိ.

“भिक्षूंनो, जर गृहपतींची परिषद चक्रवर्ती राजाच्या दर्शनासाठी जवळ येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. तेथे जर चक्रवर्ती राजा बोलतो, तर त्याच्या बोलण्यानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्षूंनो, गृहपतींची परिषद तृप्त होतच नाही, तोच चक्रवर्ती राजा शांत होतो.”

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏပရိသာ ဟောတိ, အထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဘဝတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ရညေ စက္ကဝတ္တိမှိ.

“भिक्षूंनो, जर श्रमणांची परिषद चक्रवर्ती राजाच्या दर्शनासाठी जवळ येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. तेथे जर चक्रवर्ती राजा बोलतो, तर त्याच्या बोलण्यानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्षूंनो, श्रमणांची परिषद तृप्त होतच नाही, तोच चक्रवर्ती राजा शांत होतो. भिक्षूंनो, चक्रवर्ती राजाच्या ठिकाणी हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म असतात.”

---

‘‘ဧဝမေဝံ [Pg.450] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ. ကတမေ စတ္တာရော? သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ.

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, आनंदाच्या ठिकाणी हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म असतात. कोणते चार? भिक्षूंनो, जर भिक्षूंची परिषद आनंदाच्या दर्शनासाठी जवळ येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. तेथे जर आनंद धम्म उपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्षूंनो, भिक्षूंची परिषद तृप्त होतच नाही, तोच आनंद मौन धारण करतात.”

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနိပရိသာ…ပေ… သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကပရိသာ…ပေ… သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ ဟောတိ, အထ အာနန္ဒော တုဏှီ ဘဝတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्षूंनो, जर भिक्षुणींची परिषद... पे... जर भिक्षूंनो, उपासकांची परिषद... पे... जर भिक्षूंनो, उपासिकांची परिषद आनंदाच्या दर्शनासाठी जवळ येते, तर केवळ दर्शनानेच ती परिषद आनंदित होते. तेथे जर आनंद धम्म उपदेश करतात, तर त्यांच्या उपदेशानेही ती परिषद आनंदित होते. भिक्षूंनो, उपासिकांची परिषद तृप्त होतच नाही, तोच आनंद मौन धारण करतात. भिक्षूंनो, आनंदाच्या ठिकाणी हे चार आश्चर्यकारक आणि अद्भुत धर्म असतात.” दहावे.

---

ဘယဝဂ္ဂေါ တတိယော.

भयवर्ग तिसरा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका -

---

အတ္တာနုဝါဒဦမိ စ, ဒွေ စ နာနာ ဒွေ စ ဟောန္တိ;

မေတ္တာ ဒွေ စ အစ္ဆရိယာ, အပရာ စ တထာ ဒုဝေတိ.

आत्मनिंदा आणि लाट, दोन 'विविध', दोन 'मैत्री', दोन 'आश्चर्यकारक' आणि तसेच इतर दोन 'अद्भुत' - असे हे दहा सुत्त आहेत.

---

(၁၄) ၄. ပုဂ္ဂလဝဂ္ဂေါ

(१४) ४. पुद्गलवर्ग

---

၁. သံယောဇနသုတ္တံ

१. संयोजनसुत्त

---

၁၃၁. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ.

१३१. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या जगात एकाद्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले नसतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एकाद्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ဣဓ [Pg.451] ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एकाद्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एकाद्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजनही नष्ट झालेले असतात.”

---

‘‘ကတမဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ? သကဒါဂါမိဿ. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ.

“भिक्षूंनो, कोणत्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले नसतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात? सकदागामी व्यक्तीचे. भिक्षूंनो, या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले नसतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ကတမဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ? ဥဒ္ဓံသောတဿ အကနိဋ္ဌဂါမိနော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ.

“भिक्षूंनो, कोणत्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात? उद्धंसोत अकनिठ्ठगामी व्यक्तीचे. भिक्षूंनो, या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ကတမဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ? အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ.

“भिक्षूंनो, कोणत्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात? अंतरापरिनिब्बायी व्यक्तीचे. भिक्षूंनो, या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात, पण अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले नसतात.”

---

‘‘ကတမဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ? အရဟတော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဥပပတ္တိပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ, ဘဝပဋိလာဘိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဌမံ.

“भिक्षूंनो, कोणत्या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजनही नष्ट झालेले असतात? अरहंत व्यक्तीचे. भिक्षूंनो, या व्यक्तीचे खालच्या पातळीवरील संयोजन नष्ट झालेले असतात, पुनर्जन्म प्राप्त करून देणारे संयोजन नष्ट झालेले असतात आणि अस्तित्व प्राप्त करून देणारे संयोजनही नष्ट झालेले असतात. भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत.” पहिले.

---

၂. ပဋိဘာနသုတ္တံ

२. प्रतिभानसुत्त

---

၁၃၂. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.452], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ယုတ္တပ္ပဋိဘာနော, နော မုတ္တပ္ပဋိဘာနော; မုတ္တပ္ပဋိဘာနော, နော ယုတ္တပ္ပဋိဘာနော; ယုတ္တပ္ပဋိဘာနော စ မုတ္တပ္ပဋိဘာနော စ; နေဝ ယုတ္တပ္ပဋိဘာနော န မုတ္တပ္ပဋိဘာနော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

१३२. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? योग्य प्रतिभान असलेला पण शीघ्र प्रतिभान नसलेला; शीघ्र प्रतिभान असलेला पण योग्य प्रतिभान नसलेला; योग्य प्रतिभान आणि शीघ्र प्रतिभान दोन्ही असलेला; आणि योग्य प्रतिभान किंवा शीघ्र प्रतिभान दोन्ही नसलेला - भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत.” दुसरे.

---

၃. ဥဂ္ဃဋိတညူသုတ္တံ

३. उग्घटितञ्ञू सुत्त

---

၁၃၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဥဂ္ဃဋိတညူ, ဝိပဉ္စိတညူ, နေယျော, ပဒပရမော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

१३३. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? उग्घटितञ्ञू (थोडक्यात सांगताच समजणारा), विपञ्चितञ्ञू (सविस्तर स्पष्ट केल्यावर समजणारा), नेय्य (मार्गदर्शनाने समजणारा) आणि पदपरम (केवळ शब्दांचाच संग्रह करणारा) - भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत.” तिसरे.

---

၄. ဥဋ္ဌာနဖလသုတ္တံ

४. उट्ठानफलसुत्त

---

၁၃၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ န ကမ္မဖလူပဇီဝီ, ကမ္မဖလူပဇီဝီ န ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ, ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ စေဝ ကမ္မဖလူပဇီဝီ စ, နေဝ ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ န ကမ္မဖလူပဇီဝီ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

१३४. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? प्रयत्नांच्या फळावर जगणारा पण कर्माच्या फळावर न जगणारा; कर्माच्या फळावर जगणारा पण प्रयत्नांच्या फळावर न जगणारा; प्रयत्नांच्या आणि कर्माच्या दोन्ही फळांवर जगणारा; आणि प्रयत्नांच्या किंवा कर्माच्या दोन्ही फळांवर न जगणारा - भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल अस्तित्वात आहेत.” चौथे.

---

၅. သာဝဇ္ဇသုတ္တံ

५. सावज्ज सुत्त

---

၁၃၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? သာဝဇ္ဇော, ဝဇ္ဇဗဟုလော, အပ္ပဝဇ္ဇော, အနဝဇ္ဇော.

१३५. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? दोषयुक्त (सावज्ज), बहुतांश दोषयुक्त (वज्जबाहुल), अल्पदोषी (अप्पवज्ज) आणि दोषरहित (अनवज्ज).”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာဝဇ္ဇော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သာဝဇ္ဇော ဟောတိ.

“आणि भिक्षूंनो, व्यक्ती दोषयुक्त कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती दोषयुक्त कायकर्माने (शारीरिक कर्माने) युक्त असतो, दोषयुक्त वचीकर्माने (वाणीच्या कर्माने) युक्त असतो आणि दोषयुक्त मनःकर्माने (मानसिक कर्माने) युक्त असतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती दोषयुक्त होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဇ္ဇဗဟုလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သာဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ အနဝဇ္ဇေန; သာဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ အနဝဇ္ဇေန; သာဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ အနဝဇ္ဇေန. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝဇ္ဇဗဟုလော ဟောတိ.

“आणि भिक्षूंनो, व्यक्ती बहुतांश दोषयुक्त कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती बहुतांश करून दोषयुक्त कायकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषरहित कायकर्माने; बहुतांश करून दोषयुक्त वचीकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषरहित वचीकर्माने; बहुतांश करून दोषयुक्त मनःकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषरहित मनःकर्माने. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती बहुतांश दोषयुक्त होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.453], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဝဇ္ဇော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အနဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ သာဝဇ္ဇေန; အနဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ သာဝဇ္ဇေန; အနဝဇ္ဇေန ဗဟုလံ မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အပ္ပံ သာဝဇ္ဇေန. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပဝဇ္ဇော ဟောတိ.

“आणि भिक्षूंनो, व्यक्ती अल्पदोषी कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती बहुतांश करून दोषरहित कायकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषयुक्त कायकर्माने; बहुतांश करून दोषरहित वचीकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषयुक्त वचीकर्माने; बहुतांश करून दोषरहित मनःकर्माने युक्त असतो आणि अल्प प्रमाणात दोषयुक्त मनःकर्माने. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती अल्पदोषी होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနဝဇ္ဇော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနဝဇ္ဇော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

“आणि भिक्षूंनो, व्यक्ती दोषरहित कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती दोषरहित कायकर्माने युक्त असतो, दोषरहित वचीकर्माने युक्त असतो आणि दोषरहित मनःकर्माने युक्त असतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती दोषरहित होतो. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.” पाचवे सुत्त समाप्त.

---

၆. ပဌမသီလသုတ္တံ

६. प्रथम शील सुत्त

---

၁၃၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ န ပရိပူရကာရီ, ပညာယ န ပရိပူရကာရီ.

१३६. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलांचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो, समाधीचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो आणि प्रज्ञेचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ န ပရိပူရကာရီ, ပညာယ န ပရိပူရကာရီ.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलांचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो, पण समाधीचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो आणि प्रज्ञेचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ န ပရိပူရကာရီ.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलांचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो, समाधीचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो, पण प्रज्ञेचे परिपूर्ण पालन करणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ ပရိပူရကာရီ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलांचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो, समाधीचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो आणि प्रज्ञेचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.” सहावे सुत्त समाप्त.

---

၇. ဒုတိယသီလသုတ္တံ

७. द्वितीय शील सुत्त

---

၁၃၇. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော န သီလဂရု ဟောတိ န သီလာဓိပတေယျော, န သမာဓိဂရု ဟောတိ န သမာဓာဓိပတေယျော, န ပညာဂရု ဟောတိ န ပညာဓိပတေယျော.

१३७. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलाला महत्त्व देणारा नसतो आणि शीलाला आपले अधिपती मानणारा नसतो; समाधीला महत्त्व देणारा नसतो आणि समाधीला आपले अधिपती मानणारा नसतो; प्रज्ञेला महत्त्व देणारा नसतो आणि प्रज्ञेला आपले अधिपती मानणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ [Pg.454] ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဂရု ဟောတိ သီလာဓိပတေယျော, န သမာဓိဂရု ဟောတိ န သမာဓာဓိပတေယျော, န ပညာဂရု ဟောတိ န ပညာဓိပတေယျော.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलाला महत्त्व देणारा असतो आणि शीलाला आपले अधिपती मानणारा असतो; पण समाधीला महत्त्व देणारा नसतो आणि समाधीला आपले अधिपती मानणारा नसतो; प्रज्ञेला महत्त्व देणारा नसतो आणि प्रज्ञेला आपले अधिपती मानणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဂရု ဟောတိ သီလာဓိပတေယျော, သမာဓိဂရု ဟောတိ သမာဓာဓိပတေယျော, န ပညာဂရု ဟောတိ န ပညာဓိပတေယျော.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलाला महत्त्व देणारा असतो आणि शीलाला आपले अधिपती मानणारा असतो; समाधीला महत्त्व देणारा असतो आणि समाधीला आपले अधिपती मानणारा असतो; पण प्रज्ञेला महत्त्व देणारा नसतो आणि प्रज्ञेला आपले अधिपती मानणारा नसतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဂရု ဟောတိ သီလာဓိပတေယျော, သမာဓိဂရု ဟောတိ သမာဓာဓိပတေယျော, ပညာဂရု ဟောတိ ပညာဓိပတေယျော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

“परंतु येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शीलाला महत्त्व देणारा असतो आणि शीलाला आपले अधिपती मानणारा असतो; समाधीला महत्त्व देणारा असतो आणि समाधीला आपले अधिपती मानणारा असतो; प्रज्ञेला महत्त्व देणारा असतो आणि प्रज्ञेला आपले अधिपती मानणारा असतो. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.” सातवे सुत्त समाप्त.

---

၈. နိကဋ္ဌသုတ္တံ

८. निकट्ट सुत्त

---

၁၃၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? နိကဋ္ဌကာယော အနိကဋ္ဌစိတ္တော, အနိကဋ္ဌကာယော နိကဋ္ဌစိတ္တော, အနိကဋ္ဌကာယော စ အနိကဋ္ဌစိတ္တော စ, နိကဋ္ဌကာယော စ နိကဋ္ဌစိတ္တော စ.

१३८. “भिक्षूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? शरीराने एकांतवासात गेलेला पण मनाने एकांतवासात न गेलेला; शरीराने एकांतवासात न गेलेला पण मनाने एकांतवासात गेलेला; शरीरानेही एकांतवासात न गेलेला आणि मनानेही एकांतवासात न गेलेला; आणि शरीरानेही एकांतवासात गेलेला व मनानेही एकांतवासात गेलेला.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိကဋ္ဌကာယော ဟောတိ အနိကဋ္ဌစိတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ. သော တတ္ထ ကာမဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ ဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ ဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိကဋ္ဌကာယော ဟောတိ အနိကဋ္ဌစိတ္တော.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शरीराने एकांतवासात गेलेला पण मनाने एकांतवासात न गेलेला कसा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती अरण्यातील, निर्जन वनांतील दूरवरच्या शयनासनांचा (निवासस्थानांचा) आश्रय घेतो. परंतु तो तेथे कामवितर्क (वासनांचे विचार), व्यापादवितर्क (द्वेषाचे विचार) आणि विहिंसावितर्क (हिंसेचे विचार) करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती शरीराने एकांतवासात गेलेला पण मनाने एकांतवासात न गेलेला असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနိကဋ္ဌကာယော ဟောတိ နိကဋ္ဌစိတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နဟေဝ ခေါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ. သော တတ္ထ နေက္ခမ္မဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ အဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ အဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနိကဋ္ဌကာယော ဟောတိ နိကဋ္ဌစိတ္တော.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शरीराने एकांतवासात न गेलेला पण मनाने एकांतवासात गेलेला कसा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती अरण्यातील, निर्जन वनांतील दूरवरच्या शयनासनांचा आश्रय घेत नाही. परंतु तो तेथे नैष्क्रम्यवितर्क (अनासक्तीचे विचार), अव्यापादवितर्क (मैत्रीचे विचार) आणि अविहिंसावितर्क (अहिंसेचे विचार) करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती शरीराने एकांतवासात न गेलेला पण मनाने एकांतवासात गेलेला असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနိကဋ္ဌကာယော စ ဟောတိ အနိကဋ္ဌစိတ္တော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နဟေဝ ခေါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ [Pg.455] ပဋိသေဝတိ. သော တတ္ထ ကာမဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ ဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ ဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အနိကဋ္ဌကာယော စ ဟောတိ အနိကဋ္ဌစိတ္တော စ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शरीरानेही एकांतवासात न गेलेला आणि मनानेही एकांतवासात न गेलेला कसा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती अरण्यातील, निर्जन वनांतील दूरवरच्या शयनासनांचा आश्रय घेत नाही आणि तो तेथे कामवितर्क, व्यापादवितर्क व विहिंसावितर्क करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती शरीरानेही एकांतवासात न गेलेला आणि मनानेही एकांतवासात न गेलेला असतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိကဋ္ဌကာယော စ ဟောတိ နိကဋ္ဌစိတ္တော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ. သော တတ္ထ နေက္ခမ္မဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ အဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ အဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိကဋ္ဌကာယော စ ဟောတိ နိကဋ္ဌစိတ္တော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“आणि भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती शरीरानेही एकांतवासात गेलेला आणि मनानेही एकांतवासात गेलेला कसा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा व्यक्ती अरण्यातील, निर्जन वनांतील दूरवरच्या शयनासनांचा आश्रय घेतो आणि तो तेथे नैष्क्रम्यवितर्क, अव्यापादवितर्क व अविहिंसावितर्क करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, व्यक्ती शरीरानेही एकांतवासात गेलेला आणि मनानेही एकांतवासात गेलेला असतो. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे व्यक्ती जगात अस्तित्वात आहेत.” आठवे सुत्त समाप्त.

---

၉. ဓမ္မကထိကသုတ္တံ

९. धम्मकथिक सुत्त

---

၁၃၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကထိကာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဓမ္မကထိကော အပ္ပဉ္စ ဘာသတိ အသဟိတဉ္စ; ပရိသာ စဿ န ကုသလာ ဟောတိ သဟိတာသဟိတဿ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကထိကော ဧဝရူပါယ ပရိသာယ ဓမ္မကထိကောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

१३९. “भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे धम्मकथिक (धम्म प्रवचनकार) आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, येथे एखादा धम्मकथिक अल्प बोलतो आणि निरर्थक बोलतो; आणि त्याची परिषद (श्रोते) काय हितकारक आहे आणि काय अहितकारक आहे हे जाणण्यात कुशल नसते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारचा धम्मकथिक अशा प्रकारच्या परिषदेमध्ये केवळ 'धम्मकथिक' म्हणूनच गणला जातो.

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဓမ္မကထိကော အပ္ပဉ္စ ဘာသတိ သဟိတဉ္စ; ပရိသာ စဿ ကုသလာ ဟောတိ သဟိတာသဟိတဿ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကထိကော ဧဝရူပါယ ပရိသာယ ဓမ္မကထိကောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एखादा धम्मकथिक अल्प बोलतो पण सार्थ (हितकारक) बोलतो; आणि त्याची परिषद काय हितकारक आहे आणि काय अहितकारक आहे हे जाणण्यात कुशल असते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारचा धम्मकथिक अशा प्रकारच्या परिषदेमध्ये केवळ 'धम्मकथिक' म्हणूनच गणला जातो.

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဓမ္မကထိကော ဗဟုဉ္စ ဘာသတိ အသဟိတဉ္စ; ပရိသာ စဿ န ကုသလာ ဟောတိ သဟိတာသဟိတဿ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကထိကော ဧဝရူပါယ ပရိသာယ ဓမ္မကထိကောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एखादा धम्मकथिक पुष्कळ बोलतो पण निरर्थक बोलतो; आणि त्याची परिषद काय हितकारक आहे आणि काय अहितकारक आहे हे जाणण्यात कुशल नसते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारचा धम्मकथिक अशा प्रकारच्या परिषदेमध्ये केवळ 'धम्मकथिक' म्हणूनच गणला जातो.

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဓမ္မကထိကော ဗဟုဉ္စ ဘာသတိ သဟိတဉ္စ; ပရိသာ စဿ ကုသလာ ဟောတိ သဟိတာသဟိတဿ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကထိကော ဧဝရူပါယ ပရိသာယ ဓမ္မကထိကောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မကထိကာ’’တိ. နဝမံ.

“परंतु भिक्षूंनो, येथे एखादा धम्मकथिक पुष्कळ बोलतो आणि सार्थ (हितकारक) बोलतो; आणि त्याची परिषद काय हितकारक आहे आणि काय अहितकारक आहे हे जाणण्यात कुशल असते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारचा धम्मकथिक अशा प्रकारच्या परिषदेमध्ये केवळ 'धम्मकथिक' म्हणूनच गणला जातो. भिक्षूंनो, हेच ते चार प्रकारचे धम्मकथिक होत.” नववे (सूत्र समाप्त).

---

၁၀. ဝါဒီသုတ္တံ

१०. वादीसुत्त

---

၁၄၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝါဒီ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါဒီ အတ္ထတော ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ, နော ဗျဉ္ဇနတော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါဒီ ဗျဉ္ဇနတော [Pg.456] ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ, နော အတ္ထတော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါဒီ အတ္ထတော စ ဗျဉ္ဇနတော စ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါဒီ နေဝတ္ထတော နော ဗျဉ္ဇနတော ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝါဒီ. အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော ယံ စတူဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ သမန္နာဂတော အတ္ထတော ဝါ ဗျဉ္ဇနတော ဝါ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဒသမံ.

१४०. “भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे वक्ते (वादी) आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, येथे एखादा वक्ता असा असतो जो अर्थाच्या दृष्टीने निरुत्तर होतो, पण व्यंजनाच्या (शब्दांच्या) दृष्टीने नाही; भिक्षूंनो, एखादा वक्ता असा असतो जो व्यंजनाच्या दृष्टीने निरुत्तर होतो, पण अर्थाच्या दृष्टीने नाही; भिक्षूंनो, एखादा वक्ता असा असतो जो अर्थ आणि व्यंजन या दोन्ही दृष्टींनी निरुत्तर होतो; आणि भिक्षूंनो, एखादा वक्ता असा असतो जो ना अर्थाच्या दृष्टीने निरुत्तर होतो, ना व्यंजनाच्या दृष्टीने. भिक्षूंनो, हे चार प्रकारचे वक्ते आहेत. भिक्षूंनो, हे अशक्य आहे, अशी कोणतीही संधी नाही की, जो चार पटिसंभिदांनी (प्रतिसंभिदांनी) युक्त आहे, तो अर्थाच्या किंवा व्यंजनाच्या दृष्टीने निरुत्तर होईल.” दहावे (सूत्र समाप्त).

---

ပုဂ္ဂလဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा पुग्गलवग्गो (पुद्गल वर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

သံယောဇနံ ပဋိဘာနော, ဥဂ္ဃဋိတညု ဥဋ္ဌာနံ;

သာဝဇ္ဇော ဒွေ စ သီလာနိ, နိကဋ္ဌ ဓမ္မ ဝါဒီ စာတိ.

संयोजन, पटिभान, उग्घटितञ्ञू, उट्ठान, सावज्ज, दोन सील सुत्ते, निकट्ठ, धम्मकथिक आणि वादी.

---

(၁၅) ၅. အာဘာဝဂ္ဂေါ

(१५) ५. आभा वग्गो

---

၁. အာဘာသုတ္တံ

१. आभासुत्त

---

၁၄၁. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, အာဘာ. ကတမာ စတဿော? စန္ဒာဘာ, သူရိယာဘာ, အဂ္ဂါဘာ, ပညာဘာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော အာဘာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာသံ စတုန္နံ အာဘာနံ ယဒိဒံ ပညာဘာ’’တိ. ပဌမံ.

१४१. “भिक्षूंनो, या चार आभा (तेज) आहेत. कोणत्या चार? चंद्राची आभा, सूर्याची आभा, अग्नीची आभा आणि प्रज्ञेची आभा - भिक्षूंनो, या चार आभा आहेत. भिक्षूंनो, या चार आभांमध्ये प्रज्ञेची आभा ही सर्वश्रेष्ठ आहे.” पहिले (सूत्र समाप्त).

---

၂. ပဘာသုတ္တံ

२. पभासुत्त

---

၁၄၂. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဘာ. ကတမာ စတဿော? စန္ဒပ္ပဘာ, သူရိယပ္ပဘာ, အဂ္ဂိပ္ပဘာ, ပညာပဘာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဘာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာသံ စတုန္နံ ပဘာနံ ယဒိဒံ ပညာပဘာ’’တိ. ဒုတိယံ.

१४२. “भिक्षूंनो, या चार प्रभा (किरण) आहेत. कोणत्या चार? चंद्रप्रभा, सूर्यप्रभा, अग्नीप्रभा आणि प्रज्ञाप्रभा - भिक्षूंनो, या चार प्रभा आहेत. भिक्षूंनो, या चार प्रभांमध्ये प्रज्ञाप्रभा ही सर्वश्रेष्ठ आहे.” दुसरे (सूत्र समाप्त).

---

၃. အာလောကသုတ္တံ

३. आलोकसुत्त

---

၁၄၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အာလောကာ. ကတမေ စတ္တာရော? စန္ဒာလောကော, သူရိယာလောကော, အဂ္ဂါလောကော, ပညာလောကော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အာလောကာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ စတုန္နံ အာလောကာနံ ယဒိဒံ ပညာလောကော’’တိ. တတိယံ.

१४३. “भिक्षूंनो, हे चार आलोक (प्रकाश) आहेत. कोणते चार? चंद्रालोक, सूर्यालोक, अग्न्यालोक आणि प्रज्ञालोक - भिक्षूंनो, हे चार आलोक आहेत. भिक्षूंनो, या चार आलोकांमध्ये प्रज्ञालोक हा सर्वश्रेष्ठ आहे.” तिसरे (सूत्र समाप्त).

---

၄. ဩဘာသသုတ္တံ

४. ओभाससुत्त

---

၁၄၄. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.457], ဘိက္ခဝေ, ဩဘာသာ. ကတမေ စတ္တာရော? စန္ဒောဘာသော, သူရိယောဘာသော, အဂ္ဂေါဘာသော, ပညောဘာသော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဩဘာသာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ စတုန္နံ ဩဘာသာနံ ယဒိဒံ ပညောဘာသော’’တိ. စတုတ္ထံ.

१४४. “भिक्षूंनो, हे चार ओभास (प्रकाश/चकाकी) आहेत. कोणते चार? चंद्रोभास, सूर्योभास, अग्नोभास आणि प्रज्ञोभास - भिक्षूंनो, हे चार ओभास आहेत. भिक्षूंनो, या चार ओभासांमध्ये प्रज्ञोभास हा सर्वश्रेष्ठ आहे.” चौथे (सूत्र समाप्त).

---

၅. ပဇ္ဇောတသုတ္တံ

५. पज्जोतसुत्त

---

၁၄၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပဇ္ဇောတာ. ကတမေ စတ္တာရော? စန္ဒပဇ္ဇောတော, သူရိယပဇ္ဇောတော, အဂ္ဂိပဇ္ဇောတော, ပညာပဇ္ဇောတော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပဇ္ဇောတာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ စတုန္နံ ပဇ္ဇောတာနံ ယဒိဒံ ပညာပဇ္ဇောတော’’တိ. ပဉ္စမံ.

१४५. “भिक्षूंनो, हे चार पज्जोत (प्रदीप) आहेत. कोणते चार? चंद्र-प्रदीप, सूर्य-प्रदीप, अग्नी-प्रदीप आणि प्रज्ञा-प्रदीप - भिक्षूंनो, हे चार पज्जोत आहेत. भिक्षूंनो, या चार पज्जोतांमध्ये प्रज्ञा-प्रदीप हा सर्वश्रेष्ठ आहे.” पाचवे (सूत्र समाप्त).

---

၆. ပဌမကာလသုတ္တံ

६. प्रथम कालसुत्त

---

၁၄၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာလာ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ, ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ, ကာလေန သမ္မသနာ, ကာလေန ဝိပဿနာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကာလာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

१४६. “भिक्षूंनो, हे चार काळ (योग्य वेळा) आहेत. कोणते चार? योग्य वेळी धम्मश्रवण करणे, योग्य वेळी धम्मचर्चा करणे, योग्य वेळी मनन करणे आणि योग्य वेळी विपश्यना करणे - भिक्षूंनो, हे चार काळ आहेत.” सहावे (सूत्र समाप्त).

---

၇. ဒုတိယကာလသုတ္တံ

७. द्वितीय कालसुत्त

---

၁၄၇. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာလာ သမ္မာ ဘာဝိယမာနာ သမ္မာ အနုပရိဝတ္တိယမာနာ အနုပုဗ္ဗေန အာသဝါနံ ခယံ ပါပေန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ, ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ, ကာလေန သမ္မသနာ, ကာလေန ဝိပဿနာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကာလာ သမ္မာ ဘာဝိယမာနာ သမ္မာ အနုပရိဝတ္တိယမာနာ အနုပုဗ္ဗေန အာသဝါနံ ခယံ ပါပေန္တိ.

१४७. “भिक्षूंनो, हे चार काळ योग्य प्रकारे आचरणात आणले असता, योग्य प्रकारे अभ्यासले असता, अनुक्रमाने आसवांच्या (चित्तमलांच्या) क्षयाप्रत पोहोचवतात. कोणते चार? योग्य वेळी धम्मश्रवण करणे, योग्य वेळी धम्मचर्चा करणे, योग्य वेळी मनन करणे आणि योग्य वेळी विपश्यना करणे - भिक्षूंनो, हे चार काळ योग्य प्रकारे आचरणात आणले असता, योग्य प्रकारे अभ्यासले असता, अनुक्रमाने आसवांच्या क्षयाप्रत पोहोचवतात.”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပရိပဗ္ဗတေ ထုလ္လဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ တံ ဥဒကံ ယထာနိန္နံ ပဝတ္တမာနံ ပဗ္ဗတကန္ဒရပဒရသာခါ ပရိပူရေတိ; ပဗ္ဗတကန္ဒရပဒရသာခါ ပရိပူရာ ကုသောဗ္ဘေ ပရိပူရေန္တိ; ကုသောဗ္ဘာ ပရိပူရာ မဟာသောဗ္ဘေ ပရိပူရေန္တိ; မဟာသောဗ္ဘာ ပရိပူရာ ကုန္နဒိယော ပရိပူရေန္တိ; ကုန္နဒိယော [Pg.458] ပရိပူရာ မဟာနဒိယော ပရိပူရေန္တိ; မဟာနဒိယော ပရိပူရာ သမုဒ္ဒံ ပရိပူရေန္တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော ကာလာ သမ္မာ ဘာဝိယမာနာ သမ္မာ အနုပရိဝတ္တိယမာနာ အနုပုဗ္ဗေန အာသဝါနံ ခယံ ပါပေန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

“भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे पर्वताच्या शिखरावर मोठ्या थेंबांचा पाऊस पडत असताना, ते पाणी उताराच्या देशाने वाहून पर्वताच्या दऱ्या, खोऱ्या आणि ओढे भरून काढते; ते भरल्यावर लहान तलाव भरतात; लहान तलाव भरल्यावर मोठे तलाव भरतात; मोठे तलाव भरल्यावर लहान नद्या भरतात; लहान नद्या भरल्यावर मोठ्या नद्या भरतात; आणि मोठ्या नद्या भरल्यावर त्या महासागराला भरून टाकतात. त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, हे चार काळ योग्य प्रकारे आचरणात आणले असता, योग्य प्रकारे अभ्यासले असता, अनुक्रमाने आसवांच्या क्षयाप्रत पोहोचवतात.” सातवे (सूत्र समाप्त).

---

၈. ဒုစ္စရိတသုတ္တံ

८. दुच्चरितसुत्त

---

၁၄၈. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီဒုစ္စရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဝစီဒုစ္စရိတာနီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

१४८. “भिक्षूंनो, ही चार प्रकारची वाणीची दुश्चरिते आहेत. कोणती चार? असत्य बोलणे, चहाडी करणे, कठोर बोलणे आणि निरर्थक बडबड करणे - भिक्षूंनो, ही चार वाणीची दुश्चरिते आहेत.” आठवे (सूत्र समाप्त).

---

၉. သုစရိတသုတ္တံ

९. सुचरितसुत्त

---

၁၄၉. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသုစရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သစ္စဝါစာ, အပိသုဏာ ဝါစာ, သဏှာ ဝါစာ, မန္တဘာသာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဝစီသုစရိတာနီ’’တိ. နဝမံ.

१४९. “भिक्षूंनो, ही चार प्रकारची वाणीची सुचरिते आहेत. कोणती चार? सत्य बोलणे, चहाडी न करणे, मृदू बोलणे आणि विचारपूर्वक बोलणे - भिक्षूंनो, ही चार वाणीची सुचरिते आहेत.” नववे (सूत्र समाप्त).

---

၁၀. သာရသုတ္တံ

१०. सारसुत्त

---

၁၅၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? သီလသာရော, သမာဓိသာရော, ပညာသာရော, ဝိမုတ္တိသာရော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သာရာ’’တိ. ဒသမံ.

१५०. “भिक्षूंनो, हे चार सार आहेत. कोणते चार? शील-सार, समाधी-सार, प्रज्ञा-सार आणि विमुक्ती-सार - भिक्षूंनो, हे चार सार आहेत.” दहावे (सूत्र समाप्त).

---

အာဘာဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

पाचवा आभा वग्गो समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

အာဘာ ပဘာ စ အာလောကာ, ဩဘာသာ စေဝ ပဇ္ဇောတာ;

ဒွေ ကာလာ စရိတာ ဒွေ စ, ဟောန္တိ သာရေန တေ ဒသာတိ.

आभा, प्रभा, आलोक, ओभास, पज्जोत, दोन काल सुत्ते, दोन चरित सुत्ते आणि सार सुत्त; असे हे दहा सुत्ते या वर्गात आहेत.

---

တတိယပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

तिसरे पण्णासक समाप्त.

---

၄. စတုတ္ထပဏ္ဏာသကံ

४. चौथे पण्णासक

---

(၁၆) ၁. ဣန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ

(१६) १. इंद्रिय वग्गो

---

၁. ဣန္ဒြိယသုတ္တံ

१. इंद्रियसुत्त

---

၁၅၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.459], ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ. ပဌမံ.

१५१. “भिक्खूहो, ही चार इंद्रिये आहेत. कोणती चार? सद्धिंद्रिय (श्रद्धा-इंद्रिय), विरियिंद्रिय (वीर्य-इंद्रिय), सतिंद्रिय (स्मृती-इंद्रिय) आणि समाधिंद्रिय (समाधी-इंद्रिय) – भिक्खूहो, हीच ती चार इंद्रिये होत.” पहिले.

---

၂. သဒ္ဓါဗလသုတ္တံ

२. श्रद्धाबल सुत्त

---

၁၅၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သဒ္ဓါဗလံ, ဝီရိယဗလံ, သတိဗလံ, သမာဓိဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

१५२. “भिक्खूहो, ही चार बले (शक्ती) आहेत. कोणती चार? श्रद्धाबल, वीर्यबल, स्मृतीबल आणि समाधीबल – भिक्खूहो, हीच ती चार बले होत.” दुसरे.

---

၃. ပညာဗလသုတ္တံ

३. प्रज्ञाबल सुत्त

---

၁၅၃. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂဟဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနီ’’တိ. တတိယံ.

१५३. “भिक्खूहो, ही simāni चार बले आहेत. कोणती चार? प्रज्ञाबल, वीर्यबल, अनवज्जबल (निर्दोषता-बल) आणि संगहबल (संग्रह-बल) – भिक्खूहो, हीच ती चार बले होत.” तिसरे.

---

၄. သတိဗလသုတ္တံ

४. स्मृतीबल सुत्त

---

၁၅၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သတိဗလံ, သမာဓိဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂဟဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

१५४. “भिक्खूहो, ही चार बले आहेत. कोणती चार? स्मृतीबल, समाधीबल, अनवज्जबल आणि संगहबल – भिक्खूहो, हीच ती चार बले होत.” चौथे.

---

၅. ပဋိသင်္ခါနဗလသုတ္တံ

५. पतिसंख्यानबल सुत्त

---

၁၅၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပဋိသင်္ခါနဗလံ, ဘာဝနာဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂဟဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

१५५. “भिक्खूहो, ही चार बले आहेत. कोणती चार? पतिसंख्यानबल (चिंतनबल), भावनाबल (ध्यानबल), अनवज्जबल आणि संगहबल – भिक्खूहो, हीच ती चार बले होत.” पाचवे.

---

၆. ကပ္ပသုတ္တံ

६. कप्प सुत्त

---

၁၅၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.460], ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပဿ အသင်္ချေယျာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ယဒါ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပော သံဝဋ္ဋတိ, တံ န သုကရံ သင်္ခါတုံ – ဧတ္တကာနိ ဝဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနီတိ ဝါ.

१५६. “भिक्खूहो, कल्पाचे (युगाचे) हे चार असंख्य (मोजता न येणारे) भाग आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, जेव्हा कल्प नष्ट होतो (संविर्त होतो), तेव्हा त्याची गणना करणे सोपे नसते की, ‘हे इतकी वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी शतके आहे’ किंवा ‘इतकी सहस्र वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी लक्ष वर्षे आहे’.

---

‘‘ယဒါ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပော သံဝဋ္ဋော တိဋ္ဌတိ, တံ န သုကရံ သင်္ခါတုံ – ဧတ္တကာနိ ဝဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနီတိ ဝါ.

“जेव्हा, भिक्खूहो, कल्प नष्ट झालेल्या स्थितीत राहतो, तेव्हा त्याची गणना करणे सोपे नसते की, ‘हे इतकी वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी शतके आहे’ किंवा ‘इतकी सहस्र वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी लक्ष वर्षे आहे’.

---

‘‘ယဒါ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပော ဝိဝဋ္ဋတိ, တံ န သုကရံ သင်္ခါတုံ – ဧတ္တကာနိ ဝဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနီတိ ဝါ.

“जेव्हा, भिक्खूहो, कल्प पुन्हा विकसित होतो (विविर्त होतो), तेव्हा त्याची गणना करणे सोपे नसते की, ‘हे इतकी वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी शतके आहे’ किंवा ‘इतकी सहस्र वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी लक्ष वर्षे आहे’.

---

‘‘ယဒါ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပော ဝိဝဋ္ဋော တိဋ္ဌတိ, တံ န သုကရံ သင်္ခါတုံ – ဧတ္တကာနိ ဝဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနီတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနီတိ ဝါ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကပ္ပဿ အသင်္ချေယျာနီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“जेव्हा, भिक्खूहो, कल्प विकसित झालेल्या स्थितीत राहतो, तेव्हा त्याची गणना करणे सोपे नसते की, ‘हे इतकी वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी शतके आहे’ किंवा ‘इतकी सहस्र वर्षे आहे’ किंवा ‘इतकी लक्ष वर्षे आहे’. भिक्खूहो, हेच ते कल्पाचे चार असंख्य भाग होत.” सहावे.

---

၇. ရောဂသုတ္တံ

७. रोग सुत्त

---

၁၅၇. ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂါ. ကတမေ ဒွေ? ကာယိကော စ ရောဂေါ စေတသိကော စ ရောဂေါ. ဒိဿန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယိကေန ရောဂေန ဧကမ္ပိ ဝဿံ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ဒွေပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, တီဏိပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, စတ္တာရိပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ပဉ္စပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ဒသပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ဝီသတိပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, တိံသမ္ပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, စတ္တာရီသမ္ပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ပညာသမ္ပိ ဝဿာနိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ, ဝဿသတမ္ပိ, ဘိယျောပိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနမာနာ. တေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သုဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ ယေ စေတသိကေန ရောဂေန မုဟုတ္တမ္ပိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနန္တိ, အညတြ ခီဏာသဝေဟိ.

१५७. “भिक्खूहो, हे दोन प्रकारचे रोग आहेत. कोणते दोन? शारीरिक रोग आणि मानसिक रोग. भिक्खूहो, असे प्राणी आढळतात जे शारीरिक रोगापासून एक वर्ष निरोगी असल्याचा दावा करतात, दोन वर्षे निरोगी असल्याचा दावा करतात, तीन वर्षे, चार वर्षे, पाच वर्षे, दहा वर्षे, वीस वर्षे, तीस वर्षे, चाळीस वर्षे, पन्नास वर्षे, अगदी शंभर वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ निरोगी असल्याचा दावा करतात. परंतु, भिक्खूहो, या जगात असे प्राणी अत्यंत दुर्मिळ आहेत जे मानसिक रोगापासून क्षणभरही निरोगी असल्याचा दावा करू शकतात, केवळ क्षीणासवांना (ज्यांचे आसव नष्ट झाले आहेत अशा अर्हंतांना) सोडून.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.461], ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗဇိတဿ ရောဂါ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟိစ္ဆော ဟောတိ ဝိဃာတဝါ အသန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန. သော မဟိစ္ဆော သမာနော ဝိဃာတဝါ အသန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟတိ အနဝညပ္ပဋိလာဘာယ လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိလာဘာယ. သော ဥဋ္ဌဟတိ ဃဋတိ ဝါယမတိ အနဝညပ္ပဋိလာဘာယ လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိလာဘာယ. သော သင်္ခါယ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ, သင်္ခါယ နိသီဒတိ, သင်္ခါယ ဓမ္မံ ဘာသတိ, သင်္ခါယ ဥစ္စာရပဿာဝံ သန္ဓာရေတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပဗ္ဗဇိတဿ ရောဂါ.

“भिक्खूहो, प्रव्रजिताचे (भिक्खूचे) हे चार रोग आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू महाइच्छ (अतिलोभी) असतो, व्याकुळ असतो आणि जसे मिळेल तसे चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार-साधनांनी असंतुष्ट असतो. तो महाइच्छ, व्याकुळ आणि जसे मिळेल तसे चीवर, पिंडपात, शयनासन व औषधोपचार-साधनांनी असंतुष्ट राहून, इतरांकडून आपला अनादर होऊ नये म्हणून आणि लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी मनात पापी इच्छा बाळगतो. तो अनादर टाळण्यासाठी आणि लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी धडपड करतो, प्रयत्न करतो आणि उद्योग करतो. तो विचारपूर्वक कुलांमध्ये (गृहस्थांच्या घरी) जातो, विचारपूर्वक बसतो, विचारपूर्वक धम्म उपदेश करतो आणि विचारपूर्वक मलमूत्र विसर्जन रोखून धरतो. भिक्खूहो, हेच प्रव्रजिताचे चार रोग आहेत.”

---

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န မဟိစ္ဆာ ဘဝိဿာမ ဝိဃာတဝန္တော အသန္တုဋ္ဌာ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန, န ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟိဿာမ အနဝညပ္ပဋိလာဘာယ လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိလာဘာယ, န ဥဋ္ဌဟိဿာမ န ဃဋေဿာမ န ဝါယမိဿာမ အနဝညပ္ပဋိလာဘာယ လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိလာဘာယ, ခမာ ဘဝိဿာမ သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသကဇာတိကာ ဘဝိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. သတ္တမံ.

“म्हणूनच, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे – ‘आम्ही महाइच्छ होणार नाही, व्याकुळ होणार नाही आणि जसे मिळेल तसे चीवर, पिंडपात, शयनासन व औषधोपचार-साधनांनी असंतुष्ट राहणार नाही; आम्ही अनादर टाळण्यासाठी आणि लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी मनात पापी इच्छा बाळगणार नाही; आम्ही अनादर टाळण्यासाठी आणि लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी धडपड करणार नाही, प्रयत्न करणार नाही, उद्योग करणार नाही; आम्ही थंडी, उष्णता, भूक, तहान, डास, माश्या, वारा, ऊन आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांचा स्पर्श सहन करू; वाईट रीतीने बोललेले, चुकीच्या पद्धतीने आलेले शब्द सहन करू; शरीरात उत्पन्न झालेल्या अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठीण, कटू, असुखकारक, अप्रिय आणि प्राणघातक वेदना सहन करण्यास समर्थ होऊ.’ भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असेच प्रशिक्षित केले पाहिजे.” सातवे.

---

၈. ပရိဟာနိသုတ္တံ

८. परिहानि सुत्त

---

၁၅၈. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

१५८. तेथे आयुष्मान सारिपुत्तांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “आवुसो भिक्खूहो!” “आवुसो” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्मान सारिपुत्तांना प्रतिसाद दिला. आयुष्मान सारिपुत्त म्हणाले –

---

‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ စတ္တာရော ဓမ္မေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကတမေ စတ္တာရော? ရာဂဝေပုလ္လတ္တံ, ဒေါသဝေပုလ္လတ္တံ, မောဟဝေပုလ္လတ္တံ, ဂမ္ဘီရေသု ခေါ ပနဿ ဌာနာဌာနေသု ပညာစက္ခု [Pg.462] န ကမတိ. ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ.

“आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी स्वतःमध्ये चार गोष्टी पाहतो, त्याने या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे की – ‘माझा कुशल धर्मांमधून ऱ्हास होत आहे.’ भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास’ म्हटले आहे. कोणत्या चार गोष्टी? रागाची प्रचुरता, द्वेषाची प्रचुरता, मोहाची प्रचुरता आणि गंभीर अशा योग्य-अयोग्य बाबींमध्ये त्याचे प्रज्ञाचक्षू प्रवेश करत नाहीत. आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी स्वतःमध्ये या चार गोष्टी पाहतो, त्याने या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे की – ‘माझा कुशल धर्मांमधून ऱ्हास होत आहे.’ भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास’ म्हटले आहे.”

---

‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ စတ္တာရော ဓမ္မေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကတမေ စတ္တာရော? ရာဂတနုတ္တံ, ဒေါသတနုတ္တံ, မောဟတနုတ္တံ, ဂမ္ဘီရေသု ခေါ ပနဿ ဌာနာဌာနေသု ပညာစက္ခု ကမတိ. ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

"आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी स्वतःमध्ये चार गोष्टी चांगल्या प्रकारे पाहतो, त्याने या निष्कर्षाप्रत यावे की – 'मी कुशल धर्मांपासून घसरत नाही.' भगवंतांनी याला अऱ्हास (ऱ्हास न होणे) म्हटले आहे. कोणत्या चार? रागाची मंदता, द्वेषाची मंदता, मोहाची मंदता आणि गंभीर अशा योग्य-अयोग्य बाबींमध्ये त्याची प्रज्ञाचक्षू प्रवेश करते. आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी स्वतःमध्ये या चार गोष्टी पाहतो, त्याने या निष्कर्षाप्रत यावे की – 'मी कुशल धर्मांपासून घसरत नाही.' भगवंतांनी याला अऱ्हास म्हटले आहे." आठवे सुत्त समाप्त.

---

၉. ဘိက္ခုနီသုတ္တံ

९. भिक्खुणीसुत्त

---

၁၅၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အညတရာ ဘိက္ခုနီ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေနယျော အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အယျဿ အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနီ အာဗာဓိကိနီ ဒုက္ခိတာ ဗာဠှဂိလာနာ. သာ အယျဿ အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အယျော အာနန္ဒော ယေန ဘိက္ခုနုပဿယော ယေန သာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, အယျေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

१५९. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ आयुष्यमान आनंद कोसंबी येथील घोसितारामात विहार करत होते. तेव्हा एका भिक्खुणीने एका माणसाला बोलावून म्हटले – "हे माणसा, तू ये आणि जिथे आयुष्यमान आनंद आहेत तिथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने आयुष्यमान आनंदांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन कर आणि सांग – 'भंते, अमुक नावाची भिक्खुणी आजारी आहे, दुःखी आहे, अत्यंत आजारी आहे. ती आयुष्यमान आनंदांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे.' आणि असेही सांग – 'भंते, जर आयुष्यमान आनंद अनुकंपा करून जिथे भिक्खुणींचा निवास आहे, जिथे ती भिक्खुणी आहे, तिथे आले तर फार चांगले होईल.'" त्या माणसाने "तसेच होईल, आदरणीय भगिनी" असे म्हणून त्या भिक्खुणीच्या शब्दांचे पालन केले आणि जिथे आयुष्यमान आनंद होते तिथे तो गेला. तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या माणसाने आयुष्यमान आनंदांना असे म्हटले –

---

‘‘ဣတ္ထန္နာမာ, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနီ အာဗာဓိကိနီ ဒုက္ခိတာ ဗာဠှဂိလာနာ. သာ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘိက္ခုနုပဿယော ယေန သာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တုဏှီဘာဝေန.

"भंते, अमुक नावाची भिक्खुणी आजारी आहे, दुःखी आहे, अत्यंत आजारी आहे. ती आयुष्यमान आनंदांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि असे सांगत आहे – 'भंते, जर आयुष्यमान आनंद अनुकंपा करून जिथे भिक्खुणींचा निवास आहे, जिथे ती भिक्खुणी आहे, तिथे आले तर फार चांगले होईल.'" आयुष्यमान आनंदांनी मौन बाळगून संमती दिली.

---

အထ [Pg.463] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဘိက္ခုနုပဿယော ယေန သာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သာ ဘိက္ခုနီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာ သသီသံ ပါရုပိတွာ မဉ္စကေ နိပဇ္ဇိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန သာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर आयुष्यमान आनंदांनी वस्त्र परिधान केले, पात्र व चीवर घेतले आणि जिथे भिक्खुणींचा निवास होता, जिथे ती भिक्खुणी होती, तिथे ते गेले. त्या भिक्खुणीने आयुष्यमान आनंदांना दुरूनच येत असताना पाहिले. त्यांना पाहून तिने डोक्यासह स्वतःला पांघरून घेतले आणि ती खाटेवर निजली. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद त्या भिक्खुणीजवळ गेले; तिथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर आयुष्यमान आनंदांनी त्या भिक्खुणीला असे म्हटले –

---

‘‘အာဟာရသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော အာဟာရံ နိဿာယ. အာဟာရော ပဟာတဗ္ဗော. တဏှာသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော တဏှံ နိဿာယ. တဏှာ ပဟာတဗ္ဗာ. မာနသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော မာနံ နိဿာယ. မာနော ပဟာတဗ္ဗော. မေထုနသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော. မေထုနေ စ သေတုဃာတော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ.

"भगिनी, हे शरीर आहारापासून उत्पन्न झाले आहे; आहाराच्या आधारे आहाराचा त्याग करायचा आहे. भगिनी, हे शरीर तृष्णेपासून उत्पन्न झाले आहे; तृष्णेच्या आधारे तृष्णेचा त्याग करायचा आहे. भगिनी, हे शरीर मानापासून उत्पन्न झाले आहे; मानाच्या आधारे मानाचा त्याग करायचा आहे. भगिनी, हे शरीर मैथुनापासून उत्पन्न झाले आहे. परंतु मैथुनाच्या बाबतीत भगवंतांनी सेतूचा नाश (पूल तोडणे) सांगितला आहे."

---

‘‘‘အာဟာရသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော အာဟာရံ နိဿာယ. အာဟာရော ပဟာတဗ္ဗော’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘဂိနိ, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ. ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. သော အပရေန သမယေန အာဟာရံ နိဿာယ အာဟာရံ ပဇဟတိ. ‘အာဟာရသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော အာဟာရံ နိဿာယ. အာဟာရော ပဟာတဗ္ဗော’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

"'भगिनी, हे शरीर आहारापासून उत्पन्न झाले आहे; आहाराच्या आधारे आहाराचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? भगिनी, या शासनात भिक्खू विचारपूर्वक व योग्य प्रकारे आहाराचे सेवन करतो – 'खेळ-मजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, केवळ हे शरीर टिकून राहण्यासाठी, याच्या यापनासाठी (उदरनिर्वाहासाठी), भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याच्या पालनाला साहाय्य व्हावे म्हणून. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा नाश करीन आणि नवीन वेदना उत्पन्न होऊ देणार नाही. माझी जीवनयात्रा निर्दोषपणे आणि सुखाने चालेल.' तो काही काळानंतर आहाराच्या आधारे आहाराचा त्याग करतो. 'भगिनी, हे शरीर आहारापासून उत्पन्न झाले आहे; आहाराच्या आधारे आहाराचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच कारणास्तव म्हटले आहे."

---

‘‘‘တဏှာသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော တဏှံ နိဿာယ. တဏှာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘဂိနိ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ အဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’တိ! သော အပရေန သမယေန တဏှံ နိဿာယ တဏှံ ပဇဟတိ. ‘တဏှာသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော တဏှံ နိဿာယ. တဏှာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

"'भगिनी, हे शरीर तृष्णेपासून उत्पन्न झाले आहे; तृष्णेच्या आधारे तृष्णेचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? भगिनी, या शासनात भिक्खू ऐकतो – 'अमुक नावाचा भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करत आहे.' त्याला असे वाटते – 'असा कोणता काळ येईल जेव्हा मी देखील आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करीन!' तो काही काळानंतर तृष्णेच्या आधारे तृष्णेचा त्याग करतो. 'भगिनी, हे शरीर तृष्णेपासून उत्पन्न झाले आहे; तृष्णेच्या आधारे तृष्णेचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच कारणास्तव म्हटले आहे."

---

‘‘‘မာနသမ္ဘူတော [Pg.464] အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော မာနံ နိဿာယ. မာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘဂိနိ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သော ဟိ နာမ အာယသ္မာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ; ကိမင်္ဂံ ပနာဟ’န္တိ! သော အပရေန သမယေန မာနံ နိဿာယ မာနံ ပဇဟတိ. ‘မာနသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော မာနံ နိဿာယ. မာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

"'भगिनी, हे शरीर मानापासून उत्पन्न झाले आहे; मानाच्या आधारे मानाचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? भगिनी, या शासनात भिक्खू ऐकतो – 'अमुक नावाचा भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करत आहे.' त्याला असे वाटते – 'ते आयुष्यमान जर आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, ती प्राप्त करून विहार करू शकतात, तर मी का नाही करू शकत!' तो काही काळानंतर मानाच्या आधारे मानाचा त्याग करतो. 'भगिनी, हे शरीर मानापासून उत्पन्न झाले आहे; मानाच्या आधारे मानाचा त्याग करायचा आहे,' असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच कारणास्तव म्हटले आहे."

---

‘‘မေထုနသမ္ဘူတော အယံ, ဘဂိနိ, ကာယော. မေထုနေ စ သေတုဃာတော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ.

"भगिनी, हे शरीर मैथुनापासून उत्पन्न झाले आहे. परंतु मैथुनाच्या बाबतीत भगवंतांनी सेतूचा नाश (पूल तोडणे) सांगितला आहे."

---

အထ ခေါ သာ ဘိက္ခုနီ မဉ္စကာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ, ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယာဟံ ဧဝမကာသိံ. တဿာ မေ, ဘန္တေ, အယျော အာနန္ဒော အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု, အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တံ, ဘဂိနိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ, ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယာ တွံ ဧဝမကာသိ. ယတော စ ခေါ တွံ, ဘဂိနိ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိ ဟေသာ, ဘဂိနိ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. နဝမံ.

त्यानंतर ती भिक्खुणी मंचकावरून (खाटेवरून) उठली, आपले उत्तरासंग (वरचे वस्त्र) एका खांद्यावर करून, आयुष्यमान आनंदांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करून आयुष्यमान आनंदांना असे म्हणाली – “भन्ते, माझ्याकडून अपराध झाला आहे. मी मूर्खपणाने, अज्ञानाने आणि अकुशलतेने असे वर्तन केले. भन्ते, आर्य आनंदांनी माझा हा अपराध अपराध म्हणून स्वीकारावा आणि भविष्यात संयम राखण्यासाठी मला क्षमा करावी.” “भगिनी, खरोखरच तुझ्याकडून अपराध झाला आहे, ज्या अर्थी तू मूर्खपणाने, अज्ञानाने आणि अकुशलतेने असे वर्तन केलेस. परंतु भगिनी, जेव्हा तू आपला अपराध अपराध म्हणून पाहतेस आणि धम्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करतेस (सुधारणा करतेस), तेव्हा आम्ही तुझा तो अपराध स्वीकारतो (तुला क्षमा करतो). कारण भगिनी, आर्यांच्या विनयामध्ये (शिस्तीमध्ये) हीच प्रगती आहे की, जो आपला अपराध अपराध म्हणून पाहतो, धम्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करतो आणि भविष्यात संयम राखतो.” नववे सूत्र समाप्त।

---

၁၀. သုဂတဝိနယသုတ္တံ

१०. सुगतविनयसुत्त (सुगतांचा विनय)

---

၁၆၀. ‘‘သုဂတော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ တိဋ္ဌမာနော သုဂတဝိနယော ဝါ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

१६०. “भिक्खूंनो, जोपर्यंत सुगत (तथागत) किंवा सुगतांचा विनय (धम्म आणि शिस्त) जगात टिकून राहतो, तोपर्यंत ते बहुजनांच्या हितासाठी, बहुजनांच्या सुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी आणि देव व मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी असते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သုဂတော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော [Pg.465] ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သုဂတော.

“आणि भिक्खूंनो, सुगत कोण आहेत? भिक्खूंनो, या जगात तथागतांचा जन्म होतो, जे अर्हत, सम्यक सम्बुद्ध, विद्या आणि चरणाने संपन्न, सुगत, लोकविदू (जगाला जाणणारे), अदम्य माणसांना वश करणारे अनुपम सारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता (गुरू), बुद्ध आणि भगवंत आहेत. भिक्खूंनो, यांनाच सुगत म्हणतात.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သုဂတဝိနယော? သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သုဂတဝိနယော. ဧဝံ သုဂတော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ တိဋ္ဌမာနော သုဂတဝိနယော ဝါ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနန္တိ.

“आणि भिक्खूंनो, सुगतांचा विनय कोणता आहे? ते अशा धम्माचा उपदेश करतात जो सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटीही कल्याणकारी आहे; जो अर्थपूर्ण आणि सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त आहे; ते अत्यंत परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. भिक्खूंनो, हाच सुगतांचा विनय आहे. अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, जोपर्यंत सुगत किंवा सुगतांचा विनय जगात टिकून राहतो, तोपर्यंत ते बहुजनांच्या हितासाठी, बहुजनांच्या सुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी आणि देव व मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी असते.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဒုဂ္ဂဟိတံ သုတ္တန္တံ ပရိယာပုဏန္တိ ဒုန္နိက္ခိတ္တေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ. ဒုန္နိက္ခိတ္တဿ, ဘိက္ခဝေ, ပဒဗျဉ္ဇနဿ အတ္ထောပိ ဒုန္နယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्खूंनो, या चार गोष्टी सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरतात. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, येथे भिक्खू चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केलेल्या सूत्रांचा अभ्यास करतात, ज्यांचे शब्द आणि व्यंजने चुकीच्या पद्धतीने मांडलेली असतात. भिक्खूंनो, जेव्हा शब्द आणि व्यंजने चुकीच्या पद्धतीने मांडलेली असतात, तेव्हा त्यांचा अर्थही चुकीचा लावला जातो. भिक्खूंनो, ही पहिली गोष्ट सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဒုဗ္ဗစာ ဟောန္တိ ဒေါဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ အက္ခမာ အပ္ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိနော အနုသာသနိံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, भिक्खू दुर्वचनी (उद्धट) होतात, ते उद्धटपणा आणणाऱ्या दुर्गुणांनी युक्त असतात, ते असहिष्णू असतात आणि उपदेशाचा आदरपूर्वक स्वीकार करत नाहीत. भिक्खूंनो, ही दुसरी गोष्ट सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ, တေ န သက္ကစ္စံ သုတ္တန္တံ ပရံ ဝါစေန္တိ. တေသံ အစ္စယေန ဆိန္နမူလကော သုတ္တန္တော ဟောတိ အပ္ပဋိသရဏော. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, जे भिक्खू बहुश्रुत आहेत, आगम जाणणारे आहेत, धम्मधर, विनयधर आणि मातृकाधर (मातिका धारण करणारे) आहेत, ते इतरांना आदरपूर्वक सूत्रांचे अध्यापन करत नाहीत. त्यांच्या निधनानंतर ती सूत्रे मुळापासून नष्ट होतात आणि त्यांना जपणारा कोणी उरत नाही. भिक्खूंनो, ही तिसरी गोष्ट सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ထေရာ ဘိက္ခူ ဗာဟုလိကာ ဟောန္တိ သာထလိကာ, ဩက္ကမနေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ပဝိဝေကေ နိက္ခိတ္တဓုရာ, န ဝီရိယံ အာရဘန္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. တေသံ ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ. သာပိ ဟောတိ ဗာဟုလိကာ သာထလိကာ, ဩက္ကမနေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ပဝိဝေကေ နိက္ခိတ္တဓုရာ, န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မာ သဒ္ဓမ္မဿ သမ္မောသာယ အန္တရဓာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, जे थेर (ज्येष्ठ) भिक्खू ऐहिक गोष्टींचे संचय करणारे (बाहुलिक) आणि शिथिल (साथलिक) बनतात, जे अधोगतीकडे नेणाऱ्या गोष्टींमध्ये अग्रेसर असतात, एकांताचा (विवेक) त्याग करतात, जे अद्याप प्राप्त न झालेले प्राप्त करण्यासाठी, साध्य न झालेले साध्य करण्यासाठी आणि साक्षात न झालेल्याचा साक्षात्कार करण्यासाठी वीर्य (प्रयत्न) करत नाहीत. त्यांची भावी पिढी त्यांच्याच पावलावर पाऊल ठेवते. ती पिढीसुद्धा ऐहिक गोष्टींचे संचय करणारी, शिथिल, अधोगतीकडे नेणाऱ्या गोष्टींमध्ये अग्रेसर राहणारी, एकांताचा त्याग करणारी बनते आणि अद्याप प्राप्त न झालेले प्राप्त करण्यासाठी, साध्य न झालेले साध्य करण्यासाठी आणि साक्षात न झालेल्याचा साक्षात्कार करण्यासाठी वीर्य (प्रयत्न) करत नाही. भिक्खूंनो, ही चौथी गोष्ट सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरते. भिक्खूंनो, या चार गोष्टी सद्धम्माच्या ऱ्हासाला आणि विनाशाला कारणीभूत ठरतात.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.466], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သုဂ္ဂဟိတံ သုတ္တန္တံ ပရိယာပုဏန္တိ သုနိက္ခိတ္တေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ. သုနိက္ခိတ္တဿ, ဘိက္ခဝေ, ပဒဗျဉ္ဇနဿ အတ္ထောပိ သုနယော ဟောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“भिक्खूंनो, या चार गोष्टी सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरतात. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, येथे भिक्खू योग्य प्रकारे ग्रहण केलेल्या सूत्रांचा अभ्यास करतात, ज्यांचे शब्द आणि व्यंजने योग्य प्रकारे मांडलेली असतात. भिक्खूंनो, जेव्हा शब्द आणि व्यंजने योग्य प्रकारे मांडलेली असतात, तेव्हा त्यांचा अर्थही योग्य प्रकारे समजतो. भिक्खूंनो, ही पहिली गोष्ट सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သုဝစာ ဟောန္တိ သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ ခမာ ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိနော အနုသာသနိံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, भिक्खू सुवचनी (आज्ञाधारक) असतात, ते आज्ञाधारकपणा आणणाऱ्या गुणांनी युक्त असतात, ते सहनशील असतात आणि उपदेशाचा आदरपूर्वक स्वीकार करतात. भिक्खूंनो, ही दुसरी गोष्ट सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ, တေ သက္ကစ္စံ သုတ္တန္တံ ပရံ ဝါစေန္တိ. တေသံ အစ္စယေန နစ္ဆိန္နမူလကော သုတ္တန္တော ဟောတိ သပ္ပဋိသရဏော. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, जे भिक्खू बहुश्रुत आहेत, आगम जाणणारे आहेत, धम्मधर, विनयधर आणि मातृकाधर आहेत, ते इतरांना आदरपूर्वक सूत्रांचे अध्यापन करतात. त्यांच्या निधनानंतर ती सूत्रे मुळापासून नष्ट होत नाहीत आणि त्यांना जपणारा आधार उरतो. भिक्खूंनो, ही तिसरी गोष्ट सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ထေရာ ဘိက္ခူ န ဗာဟုလိကာ ဟောန္တိ န သာထလိကာ, ဩက္ကမနေ နိက္ခိတ္တဓုရာ, ပဝိဝေကေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ဝီရိယံ အာရဘန္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. တေသံ ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ. သာပိ ဟောတိ န ဗာဟုလိကာ န သာထလိကာ, ဩက္ကမနေ နိက္ခိတ္တဓုရာ, ပဝိဝေကေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော ဓမ္မော သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မာ သဒ္ဓမ္မဿ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ အနန္တရဓာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဒသမံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, जे थेर (ज्येष्ठ) भिक्खू ऐहिक गोष्टींचे संचय करणारे नसतात आणि शिथिल नसतात, जे अधोगतीकडे नेणाऱ्या गोष्टींचा त्याग करतात, एकांतात अग्रेसर असतात, जे अद्याप प्राप्त न झालेले प्राप्त करण्यासाठी, साध्य न झालेले साध्य करण्यासाठी आणि साक्षात न झालेल्याचा साक्षात्कार करण्यासाठी वीर्य (प्रयत्न) करतात. त्यांची भावी पिढी त्यांच्याच पावलावर पाऊल ठेवते. ती पिढीसुद्धा ऐहिक गोष्टींचे संचय न करणारी, शिथिल न राहणारी, अधोगतीकडे नेणाऱ्या गोष्टींचा त्याग करणारी, एकांतात अग्रेसर राहणारी बनते आणि अद्याप प्राप्त न झालेले प्राप्त करण्यासाठी, साध्य न झालेले साध्य करण्यासाठी आणि साक्षात न झालेल्याचा साक्षात्कार करण्यासाठी वीर्य (प्रयत्न) करते. भिक्खूंनो, ही चौथी गोष्ट सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरते. भिक्खूंनो, या चार गोष्टी सद्धम्माच्या स्थिरतेसाठी, अविरततेसाठी आणि अविनाशासाठी कारणीभूत ठरतात.” दहावे सूत्र समाप्त।

---

ဣန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

पहिला इंद्रियवर्ग समाप्त।

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

---

ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓါ ပညာ, သတိ သင်္ခါနပဉ္စမံ;

ကပ္ပော ရောဂေါ ပရိဟာနိ, ဘိက္ခုနီ သုဂတေန စာတိ.

इंद्रिय, श्रद्धा, प्रज्ञा, स्मृती आणि पाचवे संख्या; कल्प, रोग, हानी, भिक्खुणी आणि सुगत.

---

(၁၇) ၂. ပဋိပဒါဝဂ္ဂေါ

(१७) २. प्रतिपदा वर्ग

---

၁. သံခိတ္တသုတ္တံ

१. संखित्तसुत्त (संक्षिप्त सूत्र)

---

၁၆၁. ‘‘စတဿော [Pg.467] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. ပဌမံ.

१६१. "भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा (साधना मार्ग) आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा (कष्टकर साधना आणि संथ ज्ञान), दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा (कष्टकर साधना आणि जलद ज्ञान), सुखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा (सुकर साधना आणि संथ ज्ञान), आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा (सुकर साधना आणि जलद ज्ञान) – भिक्खूहो, खरोखर या चार प्रतिपदा आहेत." पहिले सुत्त.

---

၂. ဝိတ္ထာရသုတ္တံ

२. वित्थार सुत्त (विस्तृत सुत्त)

---

၁၆၂. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

१६२. "भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပကတိယာပိ တိဗ္ဗရာဂဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ ရာဂဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ တိဗ္ဗဒေါသဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ ဒေါသဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ တိဗ္ဗမောဟဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ မောဟဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

"आणि भिक्खूहो, दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वभावानेच तीव्र रागाचा असतो, तो वारंवार रागापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. तो स्वभावानेच तीव्र द्वेषाचा असतो, तो वारंवार द्वेषापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. तो स्वभावानेच तीव्र मोहाचा असतो, तो वारंवार मोहापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये दुर्बळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या दुर्बळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी संथपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပကတိယာပိ တိဗ္ဗရာဂဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ ရာဂဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ တိဗ္ဗဒေါသဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ ဒေါသဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ တိဗ္ဗမောဟဇာတိကော ဟောတိ, အဘိက္ခဏံ မောဟဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

"आणि भिक्खूहो, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वभावानेच तीव्र रागाचा असतो, तो वारंवार रागापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. तो स्वभावानेच तीव्र द्वेषाचा असतो, तो वारंवार द्वेषापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. तो स्वभावानेच तीव्र मोहाचा असतो, तो वारंवार मोहापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवतो. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये प्रबळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी जलदपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗရာဂဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ ရာဂဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ [Pg.468] ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗဒေါသဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ ဒေါသဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗမောဟဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ မောဟဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ…ပေ… ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

"आणि भिक्खूहो, सुखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वभावाने तीव्र रागाचा नसतो, तो वारंवार रागापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. तो स्वभावाने तीव्र द्वेषाचा नसतो, तो वारंवार द्वेषापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. तो स्वभावाने तीव्र मोहाचा नसतो, तो वारंवार मोहापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये दुर्बळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय...पे... प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या दुर्बळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी संथपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला सुखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗရာဂဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ ရာဂဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗဒေါသဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ ဒေါသဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပကတိယာပိ န တိဗ္ဗမောဟဇာတိကော ဟောတိ, နာဘိက္ခဏံ မောဟဇံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. ဒုတိယံ.

"आणि भिक्खूहो, सुखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वभावाने तीव्र रागाचा नसतो, तो वारंवार रागापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. तो स्वभावाने तीव्र द्वेषाचा नसतो, तो वारंवार द्वेषापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. तो स्वभावाने तीव्र मोहाचा नसतो, तो वारंवार मोहापासून उत्पन्न होणारे दुःख आणि दौर्मनस्य अनुभवत नाही. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये प्रबळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी जलदपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला सुखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असे म्हणतात. भिक्खूहो, खरोखर या चार प्रतिपदा आहेत." दुसरे सुत्त.

---

၃. အသုဘသုတ္တံ

३. अशुभा सुत्त (अशुभ सुत्त)

---

၁၆၃. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

१६३. "भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ, သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ; မရဏသညာ ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

"आणि भिक्खूहो, दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू कायेमध्ये अशुभाचे अनुदर्शन करत विहरतो, आहाराविषयी प्रतिकूलतेची संज्ञा बाळगतो, संपूर्ण लोकाविषयी अनभिरतीची संज्ञा बाळगतो, सर्व संस्कारांमध्ये अनित्याचे अनुदर्शन करत विहरतो; आणि त्याच्यामध्ये मरणाची संज्ञा अंतःकरणात चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. तो या पाच शैक्षबलांवर विहरतो – श्रद्धाबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, वीरियबल आणि प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये दुर्बळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या दुर्बळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी संथपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला दुःखद प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမာ [Pg.469] စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ, သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ; မရဏသညာ ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ…ပေ… ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ…ပေ… ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

"आणि भिक्खूहो, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा कोणती? येथे, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू कायेमध्ये अशुभाचे अनुदर्शन करत विहरतो, आहाराविषयी प्रतिकूलतेची संज्ञा बाळगतो, संपूर्ण लोकाविषयी अनभिरतीची संज्ञा बाळगतो, सर्व संस्कारांमध्ये अनित्याचे अनुदर्शन करत विहरतो; आणि त्याच्यामध्ये मरणाची संज्ञा अंतःकरणात चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. तो या पाच शैक्षबलांवर विहरतो – श्रद्धाबल...पे... प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये प्रबळ स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय...पे... प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे, तो आसवांच्या क्षयासाठी आनंतर्य समाधी जलदपणे प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला दुःखद प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ…ပေ… ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ…ပေ… ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

भिक्खूहो, सुखकारक प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा (मंथन ज्ञान) म्हणजे काय? भिक्खूहो, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धम्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे तो उपेक्षक (तटस्थ) होऊन विहरतो आणि स्मृती व संप्रजन्य (जागृतता) यांनी युक्त होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याच्याविषयी आर्य म्हणतात की, 'तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे', असे तिसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (हर्ष) आणि डोमनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही असे, उपेक्षा व स्मृती यांच्या शुद्धतेने युक्त असणारे चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो या पाच सेक्खबलांच्या (शैक्षबल) आधारे विहरतो – श्रद्धाबल...पे... प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये मंद स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय...पे... प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या मंदतेमुळे तो आसवांच्या क्षयासाठी (आसवांचा नाश करण्यासाठी) संथपणे आनंतर्य समाधी (तात्काळ फल देणारी समाधी) प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला सुखकारक प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. တတိယံ.

भिक्खूहो, सुखकारक प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान) म्हणजे काय? भिक्खूहो, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धम्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो...पे... दुसरे ध्यान...पे... तिसरे ध्यान...पे... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो या पाच सेक्खबलांच्या आधारे विहरतो – श्रद्धाबल, ह्रीबल (लाज), ओत्तप्पबल (भय), वीर्यबल आणि प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये तीव्र (प्रबळ) स्वरूपात प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीर्येन्द्रिय, स्मृतीन्द्रिय, समाधीन्द्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे तो आसवांच्या क्षयासाठी शीघ्रतेने आनंतर्य समाधी प्राप्त करतो. भिक्खूहो, याला सुखकारक प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असे म्हणतात. भिक्खूहो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. तिसरे सुत्त समाप्त.

---

၄. ပဌမခမသုတ္တံ

४. प्रथम खम सुत्त (पहिले सहनशीलता सुत्त)

---

၁၆၄. ‘‘စတဿော [Pg.470] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? အက္ခမာ ပဋိပဒါ, ခမာ ပဋိပဒါ, ဒမာ ပဋိပဒါ, သမာ ပဋိပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အက္ကောသန္တံ ပစ္စက္ကောသတိ, ရောသန္တံ ပဋိရောသတိ, ဘဏ္ဍန္တံ ပဋိဘဏ္ဍတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခမာ ပဋိပဒါ.

१६४. भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? अक्षमा प्रतिपदा (असहनशीलता), क्षमा प्रतिपदा (सहनशीलता), दम प्रतिपदा (इंद्रियनिग्रह) आणि सम प्रतिपदा (चित्तशमन). आणि भिक्खूहो, अक्षमा प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य शिवीगाळ करणाऱ्याला उलट शिवीगाळ करतो, संतापणाऱ्यावर उलट संताप करतो, भांडणाऱ्याशी उलट भांडतो. भिक्खूहो, याला अक्षमा प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ခမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အက္ကောသန္တံ န ပစ္စက္ကောသတိ, ရောသန္တံ န ပဋိရောသတိ, ဘဏ္ဍန္တံ န ပဋိဘဏ္ဍတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ခမာ ပဋိပဒါ.

आणि भिक्खूहो, क्षमा प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य शिवीगाळ करणाऱ्याला उलट शिवीगाळ करत नाही, संतापणाऱ्यावर उलट संताप करत नाही, भांडणाऱ्याशी उलट भांडत नाही. भिक्खूहो, याला क्षमा प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ; စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒမာ ပဋိပဒါ.

आणि भिक्खूहो, दम प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य रूपाचे (स्त्री-पुरुष इत्यादी) निमित्त ग्रहण करत नाही, किंवा त्याच्या अवयवांचे (हावभाव इत्यादी) अनुव्यंजन ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा (लोभ) आणि डोमनस्य (खिन्नता) हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी (संयमासाठी) आचरण करतो; चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो; चक्षुरिंद्रियाचा संवर करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श स्पर्शून... मनाने धम्म (विचार) जाणून तो निमित्त ग्रहण करत नाही, अनुव्यंजन ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि डोमनस्य हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी आचरण करतो; मनेंद्रियाचे रक्षण करतो; मनेंद्रियाचा संवर करतो. भिक्खूहो, याला दम प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ သမေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ; ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ… ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ သမေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမာ ပဋိပဒါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. စတုတ္ထံ.

आणि भिक्खूहो, सम प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू मनात उत्पन्न झालेल्या कामवितर्काला थारा देत नाही, त्याचा त्याग करतो, त्याला दूर करतो, शांत करतो, नष्ट करतो, पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला नेतो. उत्पन्न झालेल्या व्यापादवितर्काला (द्वेषयुक्त विचाराला)...पे... उत्पन्न झालेल्या विहिंसावितर्काला (हिंसेच्या विचाराला)... वेळोवेळी उत्पन्न होणाऱ्या पापी अकुशल धम्मांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांना दूर करतो, शांत करतो, नष्ट करतो, पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला नेतो. भिक्खूहो, याला सम प्रतिपदा असे म्हणतात. भिक्खूहो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. चौथे सुत्त समाप्त.

---

၅. ဒုတိယခမသုတ္တံ

५. द्वितीय खम सुत्त (दुसरे सहनशीलता सुत्त)

---

၁၆၅. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? အက္ခမာ ပဋိပဒါ, ခမာ ပဋိပဒါ, ဒမာ ပဋိပဒါ, သမာ ပဋိပဒါ.

१६५. भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? अक्षमा प्रतिपदा, क्षमा प्रतिपदा, दम प्रतिपदा आणि सम प्रतिपदा.

---

‘‘ကတမာ [Pg.471] စ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အက္ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အနဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခမာ ပဋိပဒါ.

आणि भिक्खूहो, अक्षमा प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य थंडी, उष्णता, भूक, तहान, डास, माश्या, वारा, ऊन आणि सरपटणारे प्राणी यांच्या स्पर्शाला सहन करू शकत नाही; तसेच वाईट रीतीने बोललेले, कटू आणि अप्रिय शब्द सहन करू शकत नाही. शरीरात उत्पन्न झालेल्या तीव्र, कठीण, कटू, असुखकारक, अप्रिय आणि प्राणघातक अशा दुःखद वेदनांना सहन न करणाऱ्या स्वभावाचा तो असतो. भिक्खूहो, याला अक्षमा प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ခမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ခမာ ပဋိပဒါ.

आणि भिक्खूहो, क्षमा प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य थंडी, उष्णता, भूक, तहान, डास, माश्या, वारा, ऊन आणि सरपटणारे प्राणी यांच्या स्पर्शाला सहन करू शकतो; तसेच वाईट रीतीने बोललेले, कटू आणि अप्रिय शब्द सहन करू शकतो. शरीरात उत्पन्न झालेल्या तीव्र, कठीण, कटू, असुखकारक, अप्रिय आणि प्राणघातक अशा दुःखद वेदनांना सहन करणाऱ्या स्वभावाचा तो असतो. भिक्खूहो, याला क्षमा प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ…ပေ… သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒမာ ပဋိပဒါ.

आणि भिक्खूहो, दमन करणारी प्रतिपदा कोणती आहे? येथे, भिक्खूहो, भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून निमित्त ग्रहण करत नाही (बाह्य लक्षणांवर आसक्त होत नाही)... पे... कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्माला (मनोविषयाला) जाणून निमित्त ग्रहण करत नाही, अनुव्यंजन (बारीक तपशील किंवा हावभाव) ग्रहण करत नाही. ज्या कारणाने मन-इंद्रिय असंयत ठेवून विहरणाऱ्या त्या भिक्खूमध्ये अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य/खिन्नता) हे पापी अकुशल धर्म उत्पन्न होऊ शकतात, त्यांच्या संवरासाठी (प्रतिबंधासाठी) तो आचरण करतो; मन-इंद्रियाचे रक्षण करतो; मन-इंद्रियाच्या संवराला प्राप्त होतो. भिक्खूहो, याला दमन करणारी प्रतिपदा असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ သမေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ… ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ သမေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမာ ပဋိပဒါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. ပဉ္စမံ.

आणि भिक्खूहो, शमन करणारी प्रतिपदा कोणती आहे? येथे, भिक्खूहो, भिक्खू मनात उत्पन्न झालेल्या कामवितर्काला (कामवासनेच्या विचाराला) थारा देत नाही, त्याचा त्याग करतो, त्याला दूर करतो, शांत करतो, नष्ट करतो, पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो. उत्पन्न झालेल्या व्यापादवितर्काला (द्वेषाच्या विचाराला)... पे... उत्पन्न झालेल्या विहिंसावितर्काला (हिंसेच्या विचाराला)... वेळोवेळी उत्पन्न होणाऱ्या पापी अकुशल धर्मांना थारा देत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांना दूर करतो, शांत करतो, नष्ट करतो, पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो. भिक्खूहो, याला शमन करणारी प्रतिपदा असे म्हणतात. भिक्खूहो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. पाचवे.

---

၆. ဥဘယသုတ္တံ

६. उभय सुत्त

---

၁၆၆. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

१६६. भिक्खूहो, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा.

---

‘‘တတြ[Pg.472], ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ဒန္ဓာဘိညာ, အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ဟီနာ အက္ခာယတိ. ယမ္ပာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ, ဣမိနာပါယံ ဟီနာ အက္ခာယတိ; ယမ္ပာယံ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာ, ဣမိနာပါယံ ဟီနာ အက္ခာယတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ဟီနာ အက္ခာယတိ.

भिक्खूहो, त्यापैकी जी ही दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा आहे, ती प्रतिपदा दोन्ही कारणांमुळे हीन (कनिष्ठ) म्हटली जाते. ही प्रतिपदा दुःखद आहे, या कारणानेही ती हीन म्हटली जाते; आणि ही प्रतिपदा मंद (संथ) आहे, या कारणानेही ती हीन म्हटली जाते. भिक्खूहो, ही प्रतिपदा या दोन्ही कारणांमुळे हीन म्हटली जाते.

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ခိပ္ပာဘိညာ, အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဒုက္ခတ္တာ ဟီနာ အက္ခာယတိ.

भिक्खूहो, त्यापैकी जी ही दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा आहे, ती प्रतिपदा दुःखद असल्यामुळे हीन म्हटली जाते.

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ဒန္ဓာဘိညာ, အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဒန္ဓတ္တာ ဟီနာ အက္ခာယတိ.

भिक्खूहो, त्यापैकी जी ही सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा आहे, ती प्रतिपदा मंद (संथ) असल्यामुळे हीन म्हटली जाते.

---

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ခိပ္ပာဘိညာ, အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ပဏီတာ အက္ခာယတိ. ယမ္ပာယံ ပဋိပဒါ သုခါ, ဣမိနာပါယံ ပဏီတာ အက္ခာယတိ; ယမ္ပာယံ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာ, ဣမိနာပါယံ ပဏီတာ အက္ခာယတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ပဏီတာ အက္ခာယတိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

भिक्खूहो, त्यापैकी जी ही सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा आहे, ती प्रतिपदा दोन्ही कारणांमुळे प्रणीत (उत्कृष्ट) म्हटली जाते. ही प्रतिपदा सुखद आहे, या कारणानेही ती प्रणीत म्हटली जाते; आणि ही प्रतिपदा क्षिप्र (जलद) आहे, या कारणानेही ती प्रणीत म्हटली जाते. भिक्खूहो, ही प्रतिपदा या दोन्ही कारणांमुळे प्रणीत म्हटली जाते. भिक्खूहो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. सहावे.

---

၇. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ

७. महामोग्गल्लान सुत्त

---

၁၆၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ –

१६७. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते, तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान सारिपुत्तांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना असे म्हटले –

---

‘‘စတဿော ဣမာ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, စတဿော ပဋိပဒါ[Pg.473]. ဣမာသံ, အာဝုသော, စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ကတမံ တေ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ?

आवुसो मोग्गल्लान, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा. आवुसो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. आवुसो, या चार प्रतिपदांपैकी कोणत्या प्रतिपदेचा अवलंब करून तुमचे चित्त उपादान न करता आसवांतून मुक्त झाले?

---

‘‘စတဿော ဣမာ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, စတဿော ပဋိပဒါ[Pg.473]. ဣမာသံ, အာဝုသော, စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ခိပ္ပာဘိညာ, ဣမံ မေ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ. သတ္တမံ.

आवुसो सारिपुत्त, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा. आवुसो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. आवुसो, या चार प्रतिपदांपैकी जी ही दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा आहे, या प्रतिपदेचा अवलंब करून माझे चित्त उपादान न करता आसवांतून मुक्त झाले. सातवे.

---

၈. သာရိပုတ္တသုတ္တံ

८. सारिपुत्त सुत्त

---

၁၆၈. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

१६८. त्यानंतर आयुष्यमान महामोग्गल्लान जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते, तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हटले –

---

‘‘စတဿော ဣမာ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, စတဿော ပဋိပဒါ. ဣမာသံ, အာဝုသော, စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ကတမံ တေ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ?

आवुसो सारिपुत्त, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा. आवुसो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. आवुसो, या चार प्रतिपदांपैकी कोणत्या प्रतिपदेचा अवलंब करून तुमचे चित्त उपादान न करता आसवांतून मुक्त झाले?

---

‘‘စတဿော ဣမာ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, စတဿော ပဋိပဒါ. ဣမာသံ, အာဝုသော, စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ခိပ္ပာဘိညာ, ဣမံ မေ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

आवुसो मोग्गल्लान, या चार प्रतिपदा आहेत. कोणत्या चार? दुःखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, दुःखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा, सुखद प्रतिपदा मंद अभिज्ञा, आणि सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा. आवुसो, या खरोखर चार प्रतिपदा आहेत. आवुसो, या चार प्रतिपदांपैकी जी ही सुखद प्रतिपदा क्षिप्र अभिज्ञा आहे, या प्रतिपदेचा अवलंब करून माझे चित्त उपादान न करता आसवांतून मुक्त झाले. आठवे.

---

၉. သသင်္ခါရသုတ္တံ

९. ससंखार सुत्त

---

၁၆၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ.

१६९. भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल (व्यक्ती) अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती याच जन्मात (दृष्टधर्मात) ससंखारपरिनिब्वायी (प्रयत्नांसह परिनिर्वाण प्राप्त करणारी) असते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर) ससंखारपरिनिब्वायी असते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती याच जन्मात असंखारपरिनिब्वायी (प्रयत्नांशिवाय परिनिर्वाण प्राप्त करणारी) असते. येथे पुन्हा, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर असंखारपरिनिब्वायी असते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ, သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ. မရဏသညာ [Pg.474] ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ.

भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती याच जन्मात (दृष्टधर्मात) सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी (ससंस्कारपरिनिब्बायी) कशी होते? भिक्खूहो, येथे भिक्खू शरीरामध्ये अशुभाचे अनुदर्शन करत विहरतो, आहाराविषयी प्रतिकूलतेची संज्ञा बाळगतो, संपूर्ण जगाविषयी अनभिरतीची संज्ञा बाळगतो, सर्व संस्कारांमध्ये अनित्याचे अनुदर्शन करत विहरतो. त्याच्यामध्ये मरणसंज्ञा अंतःकरणात चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. तो या पाच शैक्षबलांचा आश्रय घेऊन विहरतो – श्रद्धाबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, वीर्यबल आणि प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये अत्यंत प्रबळ होऊन प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे तो याच जन्मात सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारा होतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती याच जन्मात सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी होते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ, သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ. မရဏသညာ ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ.

भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी कशी होते? भिक्खूहो, येथे भिक्खू शरीरामध्ये अशुभाचे अनुदर्शन करत विहरतो, आहाराविषयी प्रतिकूलतेची संज्ञा बाळगतो, संपूर्ण जगाविषयी अनभिरतीची संज्ञा बाळगतो, सर्व संस्कारांमध्ये अनित्याचे अनुदर्शन करत विहरतो. त्याच्यामध्ये मरणसंज्ञा अंतःकरणात चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. तो या पाच शैक्षबलांचा आश्रय घेऊन विहरतो – श्रद्धाबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, वीर्यबल आणि प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये मृदू होऊन प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या मृदूपणामुळे तो शरीराच्या भेदानंतर सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारा होतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर सप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी होते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ…ပေ… ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ…ပေ… ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ.

भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती याच जन्मात अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी कशी होते? भिक्खूहो, येथे भिक्खू कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... पहिले ध्यान... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो या पाच शैक्षबलांचा आश्रय घेऊन विहरतो – श्रद्धाबल... पे... प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये अत्यंत प्रबळ होऊन प्रकट होतात – श्रद्धेंद्रिय... पे... प्रज्ञेंद्रिय. या पाच इंद्रियांच्या प्रबळतेमुळे तो याच जन्मात अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारा होतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती याच जन्मात अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी होते.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ…ပေ… ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी कशी होते? भिक्खूहो, येथे भिक्खू कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... पहिले ध्यान... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो या पाच शैक्षबलांचा आश्रय घेऊन विहरतो – श्रद्धाबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, वीर्यबल आणि प्रज्ञाबल. त्याच्यामध्ये ही पाच इंद्रिये... पे... प्रज्ञेंद्रिय (मृदू होऊन प्रकट होतात). या पाच इंद्रियांच्या मृदूपणामुळे तो शरीराच्या भेदानंतर अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारा होतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादी व्यक्ती शरीराच्या भेदानंतर अप्रयत्न परिनिर्वाण प्राप्त करणारी होते. भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत. नववे.

---

၁၀. ယုဂနဒ္ဓသုတ္တံ

१०. युगनद्धसुत्त

---

၁၇၀. ဧဝံ [Pg.475] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

१७०. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ आयुष्यमान आनंद कोसंबी येथील घोषिताराम विहारात विहरत होते. तेथे आयुष्यमान आनंदांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “आवुसो भिक्खूहो!” “आवुसो,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांना प्रतिसाद दिला. आयुष्यमान आनंद म्हणाले –

---

‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ မမ သန္တိကေ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဗျာကရောတိ, သဗ္ဗော သော စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန.

“आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी माझ्या समक्ष अर्हतपद प्राप्तीची घोषणा करतो, तो सर्वजण चार मार्गांनी किंवा त्यांपैकी एका विशिष्ट मार्गानेच करतो.

---

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သမထပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဝိပဿနံ ဘာဝေတိ. တဿ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဝိပဿနံ ဘာဝယတော မဂ္ဂေါ သဉ္ဇာယတိ. သော တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ. တဿ တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတော ဘာဝယတော ဗဟုလီကရောတော သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ, အနုသယာ ဗျန္တီဟောန္တိ.

“कोणत्या चार मार्गांनी? आवुसो, येथे भिक्खू शमथ-पूर्वगामी विपश्यनेची भावना करतो. शमथ-पूर्वगामी विपश्यनेची भावना करणाऱ्या त्याच्यामध्ये मार्ग उत्पन्न होतो. तो त्या मार्गाचे सेवन करतो, भावना करतो आणि वारंवार सराव करतो. त्या मार्गाचे सेवन, भावना आणि वारंवार सराव करणाऱ्या त्याचे संयोजने नष्ट होतात आणि अनुशय समूळ नष्ट होतात.

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ သမထံ ဘာဝေတိ. တဿ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ သမထံ ဘာဝယတော မဂ္ဂေါ သဉ္ဇာယတိ. သော တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ. တဿ တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတော ဘာဝယတော ဗဟုလီကရောတော သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ, အနုသယာ ဗျန္တီဟောန္တိ.

“पुन्हा, आवुसो, भिक्खू विपश्यना-पूर्वगामी शमथाची भावना करतो. विपश्यना-पूर्वगामी शमथाची भावना करणाऱ्या त्याच्यामध्ये मार्ग उत्पन्न होतो. तो त्या मार्गाचे सेवन करतो, भावना करतो आणि वारंवार सराव करतो. त्या मार्गाचे सेवन, भावना आणि वारंवार सराव करणाऱ्या त्याचे संयोजने नष्ट होतात आणि अनुशय समूळ नष्ट होतात.

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတိ. တဿ သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝယတော မဂ္ဂေါ သဉ္ဇာယတိ. သော တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ. တဿ တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတော ဘာဝယတော ဗဟုလီကရောတော သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ, အနုသယာ ဗျန္တီဟောန္တိ.

“पुन्हा, आवुसो, भिक्खू शमथ आणि विपश्यना यांची युगनद्ध (एकत्र जोडून) भावना करतो. शमथ आणि विपश्यना यांची युगनद्ध भावना करणाऱ्या त्याच्यामध्ये मार्ग उत्पन्न होतो. तो त्या मार्गाचे सेवन करतो, भावना करतो आणि वारंवार सराव करतो. त्या मार्गाचे सेवन, भावना आणि वारंवार सराव करणाऱ्या त्याचे संयोजने नष्ट होतात आणि अनुशय समूळ नष्ट होतात.

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဓမ္မုဒ္ဓစ္စဝိဂ္ဂဟိတံ မာနသံ ဟောတိ. ဟောတိ သော, အာဝုသော, သမယော ယံ တံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တမေဝ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. တဿ မဂ္ဂေါ သဉ္ဇာယတိ. သော တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ. တဿ တံ မဂ္ဂံ အာသေဝတော ဘာဝယတော [Pg.476] ဗဟုလီကရောတော သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ, အနုသယာ ဗျန္တီဟောန္တိ.

“पुन्हा, आवुसो, भिक्खूचे मन धम्माच्या उद्धच्चाने (चंचलतेने) व्याकुळ झालेले असते. परंतु, आवुसो, अशी वेळ येते जेव्हा त्याचे ते चित्त अंतःकरणातच स्थिर होते, शांत होते, एकाग्र होते आणि समाधीत लीन होते. तेव्हा त्याच्यामध्ये मार्ग उत्पन्न होतो. तो त्या मार्गाचे सेवन करतो, भावना करतो आणि वारंवार सराव करतो. त्या मार्गाचे सेवन, भावना आणि वारंवार सराव करणाऱ्या त्याचे संयोजने नष्ट होतात आणि अनुशय समूळ नष्ट होतात.

---

‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ မမ သန္တိကေ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဗျာကရောတိ, သဗ္ဗော သော ဣမေဟိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေနာ’’တိ. ဒသမံ.

“आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी माझ्या समक्ष अर्हतपद प्राप्तीची घोषणा करतो, तो सर्वजण या चार मार्गांनी किंवा त्यांपैकी एका विशिष्ट मार्गानेच करतो.” दहावे.

---

ပဋိပဒါဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

प्रतिपदावर्ग दुसरा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

या वर्गाची अनुक्रमणिका –

---

သံခိတ္တံ ဝိတ္ထာရာသုဘံ, ဒွေ ခမာ ဥဘယေန စ;

မောဂ္ဂလ္လာနော သာရိပုတ္တော, သသင်္ခါရံ ယုဂနဒ္ဓေန စာတိ.

संक्षिप्त, विस्तृत, अशुभ, दोन क्षमा, दोन्ही प्रकारे, मोग्गल्लान, सारिपुत्त, ससंस्कार आणि युगनद्ध.

---

(၁၈) ၃. သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ

(१८) ३. संचेतनीय वर्ग

---

၁. စေတနာသုတ္တံ

१. चेतनासुत्त

---

၁၇၁. ‘‘ကာယေ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကာယသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. ဝါစာယ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ဝစီသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. မနေ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ မနောသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာဝ.

१७१. “भिक्खूहो, शरीर असताना, शारीरिक चेतनेमुळे अंतःकरणात सुख-दुःख उत्पन्न होते. भिक्खूहो, वाणी असताना, वाचिक चेतनेमुळे अंतःकरणात सुख-दुःख उत्पन्न होते. भिक्खूहो, मन असताना, मानसिक चेतनेमुळे अंतःकरणात सुख-दुःख उत्पन्न होते – हे सर्व अविद्येच्या प्रत्ययानेच होते.

---

‘‘သာမံ ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. ပရေ ဝါဿ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. သမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

भिक्खूहो, ज्या प्रत्ययामुळे (कारणामुळे) व्यक्तीला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते, तो एकतर स्वतःच त्या कायसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो; किंवा भिक्खूहो, इतर लोक त्याच्यासाठी त्या कायसंस्काराचा अभिसंस्कार करतात, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो सजगपणे त्या कायसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो असजगपणे त्या कायसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते.

---

‘‘သာမံ ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; ပရေ ဝါဿ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ; ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; သမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသင်္ခါရံ [Pg.477] အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

भिक्खूहो, ज्या प्रत्ययामुळे व्यक्तीला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते, तो एकतर स्वतःच त्या वचीसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो; किंवा भिक्खूहो, इतर लोक त्याच्यासाठी त्या वचीसंस्काराचा अभिसंस्कार करतात, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो सजगपणे त्या वचीसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो असजगपणे त्या वचीसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते.

---

‘‘သာမံ ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; ပရေ ဝါဿ တံ, ဘိက္ခဝေ, မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; သမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ; အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ, ဘိက္ခဝေ, မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

भिक्खूहो, ज्या प्रत्ययामुळे व्यक्तीला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते, तो एकतर स्वतःच त्या मनोसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो; किंवा भिक्खूहो, इतर लोक त्याच्यासाठी त्या मनोसंस्काराचा अभिसंस्कार करतात, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो सजगपणे त्या मनोसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; किंवा भिक्खूहो, तो असजगपणे त्या मनोसंस्काराचा अभिसंस्कार करतो, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते.

---

‘‘ဣမေသု, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု အဝိဇ္ဇာ အနုပတိတာ, အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သော ကာယော န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ, သာ ဝါစာ န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ, သော မနော န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ, ခေတ္တံ တံ န ဟောတိ…ပေ… ဝတ္ထုံ တံ န ဟောတိ…ပေ… အာယတနံ တံ န ဟောတိ…ပေ… အဓိကရဏံ တံ န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ.

भिक्खूहो, या धर्मांमध्ये अविद्या अनुप्रवृत्त (व्याप्त) असते. परंतु अविद्येच्याच संपूर्ण विराग आणि निरोधाने, तो काय (कायसंस्कार) अस्तित्वात राहत नाही, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; ती वाणी (वचीसंस्कार) अस्तित्वात राहत नाही, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; ते मन (मनोसंस्कार) अस्तित्वात राहत नाही, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते; ते क्षेत्र अस्तित्वात राहत नाही... पे... ते वस्तू (स्थान) अस्तित्वात राहत नाही... पे... ते आयतन अस्तित्वात राहत नाही... पे... ते अधिकरण अस्तित्वात राहत नाही, ज्या प्रत्ययामुळे त्याला स्वतःच्या आत सुख-दुःख उत्पन्न होते.

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ, နော ပရသဉ္စေတနာ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ ပရသဉ္စေတနာ ကမတိ, နော အတ္တသဉ္စေတနာ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ကမတိ ပရသဉ္စေတနာ စ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ နေဝတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ, နော ပရသဉ္စေတနာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ’’တိ.

भिक्खूहो, या चार आत्मभाव-प्राप्ती आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूहो, अशी आत्मभाव-प्राप्ती असते, ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये स्वतःची चेतना (आत्म-संचेतना) कार्यरत होते, इतरांची चेतना (पर-संचेतना) नाही. भिक्खूहो, अशी आत्मभाव-प्राप्ती असते, ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये इतरांची चेतना कार्यरत होते, स्वतःची चेतना नाही. भिक्खूहो, अशी आत्मभाव-प्राप्ती असते, ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये स्वतःची चेतना आणि इतरांची चेतना दोन्ही कार्यरत होतात. भिक्खूहो, अशी आत्मभाव-प्राप्ती असते, ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये ना स्वतःची चेतना कार्यरत होते, ना इतरांची चेतना. भिक्खूहो, या चार आत्मभाव-प्राप्ती आहेत.

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ – ‘တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ နော ပရသဉ္စေတနာ, အတ္တသဉ္စေတနာဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော [Pg.478] ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ ပရသဉ္စေတနာ ကမတိ နော အတ္တသဉ္စေတနာ, ပရသဉ္စေတနာဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ကမတိ ပရသဉ္စေတနာ စ, အတ္တသဉ္စေတနာ စ ပရသဉ္စေတနာ စ ဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ နေဝ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ နော ပရသဉ္စေတနာ, ကတမေ တေန ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’’တိ? ‘‘နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ, သာရိပုတ္တ, ဒေဝါ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ.

असे म्हटले असता, आयुष्यमान सारिपुत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, भगवंतांनी संक्षेपात सांगितलेल्या या उपदेशाचा अर्थ मी सविस्तरपणे या प्रकारे समजतो – भंते, त्यापैकी ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये स्वतःची चेतना कार्यरत होते, इतरांची नाही; तिथे स्वतःच्या चेतनेच्या कारणाने त्या प्राण्यांचे त्या शरीरातून च्युती (पतन) होते. भंते, त्यापैकी ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये इतरांची चेतना कार्यरत होते, स्वतःची नाही; तिथे इतरांच्या चेतनेच्या कारणाने त्या प्राण्यांचे त्या शरीरातून च्युती होते. भंते, त्यापैकी ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये स्वतःची चेतना आणि इतरांची चेतना दोन्ही कार्यरत होतात; तिथे स्वतःच्या आणि इतरांच्या दोन्ही चेतनेच्या कारणाने त्या प्राण्यांचे त्या शरीरातून च्युती होते. भंते, त्यापैकी ज्या आत्मभाव-प्राप्तीमध्ये ना स्वतःची चेतना कार्यरत होते, ना इतरांची चेतना; त्याद्वारे कोणते देव समजले पाहिजेत?' 'सारिपुत्ता, त्याद्वारे नैवसंज्ञानासंज्ञायतन (नेवसंज्ञानसञ्ञायतन) भूमीत उत्पन्न झालेले देव समजले पाहिजेत.'

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အာဂါမိနော ဟောန္တိ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အနာဂါမိနော ဟောန္တိ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ? ‘‘ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတော စုတော အာဂါမီ ဟောတိ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ.

'भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या लोकात काही प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात परत येणारे (आगामी) ठरतात? आणि भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या लोकात काही प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात परत न येणारे (अनागामी) ठरतात?' 'सारिपुत्ता, या जगात एखाद्या व्यक्तीची खालच्या पातळीवरील बंधने (ओरंभागीय संयोजने) नष्ट झालेली नसतात. तो याच जन्मात नैवसंज्ञानासंज्ञायतन समाधी प्राप्त करून विहरतो. तो त्याचा आस्वाद घेतो, त्याची आकांक्षा करतो आणि त्याने तृप्त होतो. त्यात स्थित राहून, त्यात मग्न होऊन, वारंवार त्याचा अभ्यास करून, त्या समाधीवरून भ्रष्ट न होता मृत्यू पावल्यावर तो नैवसंज्ञानासंज्ञायतन भूमीतील देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. तो तिथून च्युत झाल्यावर या मनुष्यलोकात परत येणारा (आगामी) होतो.'

---

‘‘ဣဓ ပန, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ, သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ, တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတော စုတော အနာဂါမီ ဟောတိ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ.

'परंतु सारिपुत्ता, या जगात एखाद्या व्यक्तीची खालच्या पातळीवरील बंधने (ओरंभागीय संयोजने) नष्ट झालेली असतात. तो याच जन्मात नैवसंज्ञानासंज्ञायतन समाधी प्राप्त करून विहरतो. तो त्याचा आस्वाद घेतो, त्याची आकांक्षा करतो आणि त्याने तृप्त होतो. त्यात स्थित राहून, त्यात मग्न होऊन, वारंवार त्याचा अभ्यास करून, त्या समाधीवरून भ्रष्ट न होता मृत्यू पावल्यावर तो नैवसंज्ञानासंज्ञायतन भूमीतील देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो. तो तिथून च्युत झाल्यावर या मनुष्यलोकात परत न येणारा (अनागामी) होतो.'

---

‘‘အယံ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အာဂါမိနော ဟောန္တိ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ. အယံ ပန, သာရိပုတ္တ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အနာဂါမိနော ဟောန္တိ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ. ပဌမံ.

'सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या लोकात काही प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात परत येणारे (आगामी) ठरतात. आणि सारिपुत्ता, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या लोकात काही प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात परत न येणारे (अनागामी) ठरतात.' पहिले (सुत्त).

---

၂. ဝိဘတ္တိသုတ္တံ

२. विभत्ती सुत्त

---

၁၇၂. တတြ [Pg.479] ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

१७२. तेथे आयुष्मान सारिपुत्तांनी भिक्खूंना संबोधित केले— “आवुसो भिक्खू!” ते भिक्खू आयुष्मान सारिपुत्तांना प्रत्युत्तर देत म्हणाले, “आवुसो!” आयुष्मान सारिपुत्त असे म्हणाले—

---

‘‘အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန မေ, အာဝုသော, အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ သစ္ဆိကတာ ဩဓိသော ဗျဉ္ဇနသော. တမဟံ အနေကပရိယာယေန အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညာပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သော မံ ပဉှေန. အဟံ ဝေယျာကရဏေန သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ ယော နော ဓမ္မာနံ သုကုသလော.

“आवुसो, उपसंपदा मिळाल्याला अर्धा महिना झालेल्या मी, अर्थ-पटिसम्भिदा कारणासहित आणि अक्षरासहित साक्षात केली आहे. ती मी अनेक पर्यायांनी सांगतो, उपदेशितो, प्रज्ञापित करतो, प्रस्थापित करतो, उघड करतो, विभाजित करतो आणि स्पष्ट करतो. ज्या कोणाला शंका किंवा संभ्रम असेल, त्याने मला प्रश्नाद्वारे विचारावे. मी उत्तराद्वारे (त्याचे चित्त संतुष्ट करेन). आमचे शास्ता, जे आमच्या धर्मात अत्यंत कुशल आहेत, ते आमच्या समोर उपस्थित आहेत.”

---

‘‘အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန မေ, အာဝုသော, ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ သစ္ဆိကတာ ဩဓိသော ဗျဉ္ဇနသော. တမဟံ အနေကပရိယာယေန အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညာပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သော မံ ပဉှေန. အဟံ ဝေယျာကရဏေန သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ ယော နော ဓမ္မာနံ သုကုသလော.

“आवुसो, उपसंपदा मिळाल्याला अर्धा महिना झालेल्या मी, धम्म-पटिसम्भिदा कारणासहित आणि अक्षरासहित साक्षात केली आहे. ती मी अनेक पर्यायांनी सांगतो, उपदेशितो, प्रज्ञापित करतो, प्रस्थापित करतो, उघड करतो, विभाजित करतो आणि स्पष्ट करतो. ज्या कोणाला शंका किंवा संभ्रम असेल, त्याने मला प्रश्नाद्वारे विचारावे. मी उत्तराद्वारे (त्याचे चित्त संतुष्ट करेन). आमचे शास्ता, जे आमच्या धर्मात अत्यंत कुशल आहेत, ते आमच्या समोर उपस्थित आहेत.”

---

‘‘အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန မေ, အာဝုသော, နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ သစ္ဆိကတာ ဩဓိသော ဗျဉ္ဇနသော. တမဟံ အနေကပရိယာယေန အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညာပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သော မံ ပဉှေန. အဟံ ဝေယျာကရဏေန သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ ယော နော ဓမ္မာနံ သုကုသလော.

“आवुसो, उपसंपदा मिळाल्याला अर्धा महिना झालेल्या मी, निरुत्ति-पटिसम्भिदा कारणासहित आणि अक्षरासहित साक्षात केली आहे. ती मी अनेक पर्यायांनी सांगतो, उपदेशितो, प्रज्ञापित करतो, प्रस्थापित करतो, उघड करतो, विभाजित करतो आणि स्पष्ट करतो. ज्या कोणाला शंका किंवा संभ्रम असेल, त्याने मला प्रश्नाद्वारे विचारावे. मी उत्तराद्वारे (त्याचे चित्त संतुष्ट करेन). आमचे शास्ता, जे आमच्या धर्मात अत्यंत कुशल आहेत, ते आमच्या समोर उपस्थित आहेत.”

---

‘‘အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန မေ, အာဝုသော, ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ သစ္ဆိကတာ ဩဓိသော ဗျဉ္ဇနသော. တမဟံ အနေကပရိယာယေန အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညာပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သော မံ ပဉှေန. အဟံ ဝေယျာကရဏေန သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ ယော နော ဓမ္မာနံ သုကုသလော’’တိ. ဒုတိယံ.

“आवुसो, उपसंपदा मिळाल्याला अर्धा महिना झालेल्या मी, पटिभान-पटिसम्भिदा कारणासहित आणि अक्षरासहित साक्षात केली आहे. ती मी अनेक पर्यायांनी सांगतो, उपदेशितो, प्रज्ञापित करतो, प्रस्थापित करतो, उघड करतो, विभाजित करतो आणि स्पष्ट करतो. ज्या कोणाला शंका किंवा संभ्रम असेल, त्याने मला प्रश्नाद्वारे विचारावे. मी उत्तराद्वारे (त्याचे चित्त संतुष्ट करेन). आमचे शास्ता, जे आमच्या धर्मात अत्यंत कुशल आहेत, ते आमच्या समोर उपस्थित आहेत.” (दुसरे सूत्त समाप्त.)

---

၃. မဟာကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

३. महाकोट्ठिकसुत्त

---

၁၇၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ [Pg.480] နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

१७३. त्यानंतर आयुष्मान महाकोट्ठिक जेथे आयुष्मान सारिपुत्त होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्मान सारिपुत्तांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्मान महाकोट्ठिकांनी आयुष्मान सारिपुत्तांना असे विचारले—

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरत नाही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरतेही आणि उरत नाहीही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ယထာ ကထံ ပန, အာဝုသော, ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

“‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरत नाही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरतेही आणि उरत नाहीही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. तर मग आवुसो, या भाषणाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?”

---

‘‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ယာဝတာ, အာဝုသော, ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဂတိ တာဝတာ ပပဉ္စဿ ဂတိ; ယာဝတာ ပပဉ္စဿ ဂတိ တာဝတာ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဂတိ. ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ပပဉ္စနိရောဓော ပပဉ္စဝူပသမော’’တိ. တတိယံ.

“‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते,’ असे म्हणणारा मनुष्य प्रपंचाचा विस्तार करतो. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरत नाही,’ असे म्हणणारा मनुष्य प्रपंचाचा विस्तार करतो. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरतेही आणि उरत नाहीही,’ असे म्हणणारा मनुष्य प्रपंचाचा विस्तार करतो. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही,’ असे म्हणणारा मनुष्य प्रपंचाचा विस्तार करतो. आवुसो, जिथपर्यंत सहा स्पर्श-आयतनांची गती आहे, तिथपर्यंतच प्रपंचाची गती आहे; जिथपर्यंत प्रपंचाची गती आहे, तिथपर्यंतच सहा स्पर्श-आयतनांची गती आहे. आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधाने प्रपंचाचा निरोध होतो, प्रपंचाचा उपशम होतो.” (तिसरे सूत्त समाप्त.)

---

၄. အာနန္ဒသုတ္တံ

४. आनंदसुत्त

---

၁၇၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေနာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကောဋ္ဌိကေန သဒ္ဓိံ [Pg.481] သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ –

१७४. त्यानंतर आयुष्मान आनंद जेथे आयुष्मान महाकोट्ठिक होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्मान महाकोट्ठिकांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्मान आनंदांनी आयुष्मान महाकोट्ठिकांना असे विचारले—

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरत नाही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरतेही आणि उरत नाहीही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’’တိ?

“आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही का?”

---

‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’’.

“आवुसो, असे म्हणू नका.”

---

‘‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ယထာ ကထံ ပနာဝုသော, ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

“‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरत नाही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरतेही आणि उरत नाहीही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. ‘आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या पूर्ण वैराग्य आणि निरोधानंतर इतर काही उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही का?’ असे विचारले असता आपण ‘आवुसो, असे म्हणू नका’ असे म्हणालात. तर मग आवुसो, या भाषणाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?”

---

‘‘‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ အညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ‘ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ နေဝတ္ထိ နော နတ္ထညံ ကိဉ္စီ’တိ, ဣတိ ဝဒံ အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတိ. ယာဝတာ, အာဝုသော, ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဂတိ တာဝတာ ပပဉ္စဿ ဂတိ. ယာဝတာ ပပဉ္စဿ ဂတိ တာဝတာ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဂတိ. ဆန္နံ, အာဝုသော, ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ပပဉ္စနိရောဓော ပပဉ္စဝူပသမော’’တိ. စတုတ္ထံ.

"आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या (फस्सायतनांच्या) संपूर्ण विराग-निरोधाने 'इतर काहीतरी उरते', असे म्हणणारा मनुष्य अप्रपंचाचा प्रपंच करतो (विस्तार करतो). 'सहा स्पर्श-आयतनांच्या संपूर्ण विराग-निरोधाने इतर काहीही उरत नाही', असे म्हणणारा मनुष्य अप्रपंचाचा प्रपंच करतो. 'सहा स्पर्श-आयतनांच्या संपूर्ण विराग-निरोधाने इतर काहीतरी उरतेही आणि उरत नाहीही', असे म्हणणारा मनुष्य अप्रपंचाचा प्रपंच करतो. 'सहा स्पर्श-आयतनांच्या संपूर्ण विराग-निरोधाने इतर काहीतरी उरते असेही नाही आणि उरत नाही असेही नाही', असे म्हणणारा मनुष्य अप्रपंचाचा प्रपंच करतो. आवुसो, जिथपर्यंत सहा स्पर्श-आयतनांची गती आहे, तिथपर्यंतच प्रपंचाची गती आहे. जिथपर्यंत प्रपंचाची गती आहे, तिथपर्यंतच सहा स्पर्श-आयतनांची गती आहे. आवुसो, सहा स्पर्श-आयतनांच्या संपूर्ण विराग-निरोधाने प्रपंच-निरोध होतो, प्रपंचाचा उपशम होतो." चौथे.

---

၅. ဥပဝါဏသုတ္တံ

५. उपवाण सुत्त

---

၁၇၅. အထ [Pg.482] ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

१७५. तेव्हा आयुष्यमान उपवाण जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण आटोपून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान उपवाण आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हणाले –

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇာယန္တကရော ဟောတီ’’တိ?

"आवुसो सारिपुत्त, काय विद्येच्या (विज्जा) साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो?"

---

‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

"असे नाही, आवुसो."

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, စရဏေနန္တကရော ဟောတီ’’တိ?

"तर मग आवुसो सारिपुत्त, आचरणाच्या (चरण) साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो का?"

---

‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

"असे नाही, आवुसो."

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇာစရဏေနန္တကရော ဟောတီ’’တိ?

"तर मग आवुसो सारिपुत्त, विद्या आणि आचरण (विज्जाचरण) या दोन्हींच्या साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो का?"

---

‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

"असे नाही, आवुसो."

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အညတြ ဝိဇ္ဇာစရဏေနန္တကရော ဟောတီ’’တိ?

"तर मग आवुसो सारिपुत्त, विद्या आणि आचरणाशिवाय इतर मार्गाने दुःखाचा अंत होतो का?"

---

‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

"असे नाही, आवुसो."

---

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇာယန္တကရော ဟောတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, စရဏေနန္တကရော ဟောတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇာစရဏေနန္တကရော ဟောတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အညတြ ဝိဇ္ဇာစရဏေနန္တကရော ဟောတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. ယထာ ကထံ ပနာဝုသော, အန္တကရော ဟောတီ’’တိ?

"‘आवुसो सारिपुत्त, काय विद्येच्या साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो?’ असे विचारले असता तुम्ही म्हणालात, ‘असे नाही, आवुसो.’ ‘तर मग आवुसो सारिपुत्त, आचरणाच्या साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो का?’ असे विचारले असता तुम्ही म्हणालात, ‘असे नाही, आवुसो.’ ‘तर मग आवुसो सारिपुत्त, विद्या आणि आचरणाच्या साहाय्याने दुःखाचा अंत होतो का?’ असे विचारले असता तुम्ही म्हणालात, ‘असे नाही, आवुसो.’ ‘तर मग आवुसो सारिपुत्त, विद्या आणि आचरणाशिवाय इतर मार्गाने दुःखाचा अंत होतो का?’ असे विचारले असता तुम्ही म्हणालात, ‘असे नाही, आवुसो.’ तर मग आवुसो, दुःखाचा अंत कशा प्रकारे होतो?"

---

‘‘ဝိဇ္ဇာယ စေ, အာဝုသော, အန္တကရော အဘဝိဿ, သဥပါဒါနောဝ သမာနော အန္တကရော အဘဝိဿ. စရဏေန စေ, အာဝုသော, အန္တကရော အဘဝိဿ, သဥပါဒါနောဝ သမာနော အန္တကရော အဘဝိဿ. ဝိဇ္ဇာစရဏေန စေ, အာဝုသော, အန္တကရော အဘဝိဿ, သဥပါဒါနောဝ သမာနော အန္တကရော အဘဝိဿ. အညတြ ဝိဇ္ဇာစရဏေန စေ, အာဝုသော, အန္တကရော အဘဝိဿ, ပုထုဇ္ဇနော အန္တကရော အဘဝိဿ. ပုထုဇ္ဇနော ဟိ, အာဝုသော, အညတြ ဝိဇ္ဇာစရဏေန. စရဏဝိပန္နော ခေါ, အာဝုသော, ယထာဘူတံ န ဇာနာတိ န ပဿတိ. စရဏသမ္ပန္နော ယထာဘူတံ ဇာနာတိ ပဿတိ. ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ အန္တကရော ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

"आवुसो, जर केवळ विद्येने दुःखाचा अंत झाला असता, तर उपादान (आसक्ती) असलेला मनुष्यही दुःखाचा अंत करू शकला असता. जर केवळ आचरणाने दुःखाचा अंत झाला असता, तर उपादान असलेला मनुष्यही दुःखाचा अंत करू शकला असता. जर विद्या आणि आचरण या दोन्हींनी दुःखाचा अंत झाला असता, तर उपादान असलेला मनुष्यही दुःखाचा अंत करू शकला असता. जर विद्या आणि आचरणाशिवाय इतर मार्गाने दुःखाचा अंत झाला असता, तर पृथग्जन (अज्ञानी सामान्य माणूस) दुःखाचा अंत करू शकला असता; कारण पृथग्जन हा विद्या आणि आचरणापासून वंचित असतो. आवुसो, जो आचरणाने हीन (चरणविपन्न) आहे, तो गोष्टी जशा आहेत तशा (यथाभूत) जाणत नाही आणि पाहत नाही. जो आचरणाने संपन्न (चरणसंपन्न) आहे, तो गोष्टी जशा आहेत तशा जाणतो आणि पाहतो. गोष्टी जशा आहेत तशा जाणणारा आणि पाहणाराच दुःखाचा अंत करतो." पाचवे.

---

၆. အာယာစနသုတ္တံ

६. आयाचन सुत्त

---

၁၇၆. ‘‘သဒ္ဓေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမ္မာ အာယာစမာနော အာယာစေယျ – ‘တာဒိသော ဟောမိ ယာဒိသာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ’တိ. ဧသာ, ဘိက္ခဝေ[Pg.483], တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ, ယဒိဒံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ.

१७६. "भिक्खूंनो, श्रद्धावान भिक्खूने योग्य प्रकारे अशी आकांक्षा बाळगावी – ‘मी तसाच व्हावे जसे सारिपुत्त आणि मोग्गल्लान आहेत!’ भिक्खूंनो, माझ्या भिक्खू शिष्यांसाठी सारिपुत्त आणि मोग्गल्लान हेच प्रमाण आणि आदर्श आहेत."

---

‘‘သဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနီ ဧဝံ သမ္မာ အာယာစမာနာ အာယာစေယျ – ‘တာဒိသာ ဟောမိ ယာဒိသာ ခေမာ စ ဘိက္ခုနီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စာ’တိ. ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝိကာနံ ဘိက္ခုနီနံ, ယဒိဒံ ခေမာ စ ဘိက္ခုနီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ.

"भिक्खूंनो, श्रद्धावान भिक्खुणीने योग्य प्रकारे अशी आकांक्षा बाळगावी – ‘मी तशीच व्हावे जशा खेमा भिक्खुणी आणि उप्पलवण्णा भिक्खुणी आहेत!’ भिक्खूंनो, माझ्या भिक्खुणी शिष्यांसाठी खेमा भिक्खुणी आणि उप्पलवण्णा भिक्खुणी हेच प्रमाण आणि आदर्श आहेत."

---

‘‘သဒ္ဓေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကော ဧဝံ သမ္မာ အာယာစမာနော အာယာစေယျ – ‘တာဒိသော ဟောမိ ယာဒိသော စိတ္တော စ ဂဟပတိ ဟတ္ထကော စ အာဠဝကော’တိ. ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝကာနံ ဥပါသကာနံ, ယဒိဒံ စိတ္တော စ ဂဟပတိ ဟတ္ထကော စ အာဠဝကော.

"भिक्खूंनो, श्रद्धावान उपासकाने योग्य प्रकारे अशी आकांक्षा बाळगावी – ‘मी तसाच व्हावे जसे चित्त गृहपती आणि हत्थक आलवक आहेत!’ भिक्खूंनो, माझ्या उपासक शिष्यांसाठी चित्त गृहपती आणि हत्थक आलवक हेच प्रमाण आणि आदर्श आहेत."

---

‘‘သဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာ ဧဝံ သမ္မာ အာယာစမာနာ အာယာစေယျ – ‘တာဒိသာ ဟောမိ ယာဒိသာ ခုဇ္ဇုတ္တရာ စ ဥပါသိကာ ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ စ နန္ဒမာတာ’တိ. ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝိကာနံ ဥပါသိကာနံ, ယဒိဒံ ခုဇ္ဇုတ္တရာ စ ဥပါသိကာ ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ စ နန္ဒမာတာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"भिक्खूंनो, श्रद्धावान उपासिकेने योग्य प्रकारे अशी आकांक्षा बाळगावी – ‘मी तशीच व्हावे जशा खुज्जुत्तरा उपासिका आणि वेळुकंडकीया नंदमाता आहेत!’ भिक्खूंनो, माझ्या उपासिका शिष्यांसाठी खुज्जुत्तरा उपासिका आणि वेळुकंडकीया नंदमाता हेच प्रमाण आणि आदर्श आहेत." सहावे.

---

၇. ရာဟုလသုတ္တံ

७. राहुल सुत्त

---

၁၇၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१७७. तेव्हा आयुष्यमान राहुल जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान राहुल यांना भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘ယာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ပထဝီဓာတု, ပထဝီဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ပထဝီဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ပထဝီဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

"राहुला, जी अंतर्गत पृथ्वी धातू आहे आणि जी बाह्य पृथ्वी धातू आहे, ती केवळ पृथ्वी धातूच आहे. ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा (स्व) नाही’, अशा प्रकारे याकडे यथाभूत (जसे आहे तसे) सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य पृथ्वी धातूविषयी विरक्त होतो आणि पृथ्वी धातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो."

---

‘‘ယာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာပေါဓာတု, အာပေါဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာပေါဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာပေါဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

"राहुला, जी अंतर्गत आप (जल) धातू आहे आणि जी बाह्य आप धातू आहे, ती केवळ आप धातूच आहे. ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा (स्व) नाही’, अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य आप धातूविषयी विरक्त होतो आणि आप धातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो."

---

‘‘ယာ [Pg.484] စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု, တေဇောဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ တေဇောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တေဇောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

"राहुला, जी अंतर्गत तेजो (अग्नी) धातू आहे आणि जी बाह्य तेजो धातू आहे, ती केवळ तेजो धातूच आहे. ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा (स्व) नाही’, अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य तेजो धातूविषयी विरक्त होतो आणि तेजो धातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो."

---

‘‘ယာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ဝါယောဓာတု, ဝါယောဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဝါယောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝါယောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

"राहुला, जी अंतर्गत वायू धातू आहे आणि जी बाह्य वायू धातू आहे, ती केवळ वायू धातूच आहे. ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा (स्व) नाही’, अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य वायू धातूविषयी विरक्त होतो आणि वायू धातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो."

---

‘‘ယတော ခေါ, ရာဟုလ, ဘိက္ခု ဣမာသု စတူသု ဓာတူသု နေဝတ္တာနံ န အတ္တနိယံ သမနုပဿတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, ဘိက္ခု အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’တိ. သတ္တမံ.

"हे राहुला, जेव्हा भिक्खू या चार धातूंमध्ये स्वतःला (आत्मा) किंवा स्वतःचे काही (आत्मीय) पाहत नाही, तेव्हा, हे राहुला, त्या भिक्खूला 'तृष्णा तोडलेला, संयोजनांना पार केलेला आणि मानाचे (अहंकाराचे) सम्यक प्रकारे निर्मूलन करून दुःखाचा अंत केलेला भिक्खू' असे म्हटले जाते." सातवे (सुत्त समाप्त).

---

၈. ဇမ္ဗာလီသုတ္တံ

८. जम्बाली सुत्त

---

၁၇၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတိ. တဿ သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော န သက္ကာယနိရောဓော ပါဋိကင်္ခေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော လေပဂတေန ဟတ္ထေန သာခံ ဂဏှေယျ, တဿ သော ဟတ္ထော သဇ္ဇေယျပိ ဂဏှေယျပိ ဗဇ္ဈေယျပိ ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတိ. တဿ သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော န သက္ကာယနိရောဓော ပါဋိကင်္ခေါ.

१७८. "भिक्खूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? येथे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो सक्काय-निरोधाचे (व्यक्तिमत्त्वाच्या निरोधाचे) मनन करतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होत नाही, प्रसन्न होत नाही, स्थिर होत नाही आणि त्यात अधिमुक्त होत नाही. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून सक्काय-निरोधाची प्राप्ती अपेक्षित नसते. भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने डिंकाने माखलेल्या हाताने झाडाची फांदी पकडली, तर त्याचा तो हात तिला चिकटून राहील, जखडून राहील आणि बांधला जाईल; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होत नाही, प्रसन्न होत नाही, स्थिर होत नाही आणि त्यात अधिमुक्त होत नाही. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून सक्काय-निरोधाची प्राप्ती अपेक्षित नसते."

---

‘‘ဣဓ [Pg.485] ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတိ. တဿ သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သက္ကာယနိရောဓော ပါဋိကင်္ခေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော သုဒ္ဓေန ဟတ္ထေန သာခံ ဂဏှေယျ, တဿ သော ဟတ္ထော နေဝ သဇ္ဇေယျ န ဂဏှေယျ န ဗဇ္ဈေယျ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတိ. တဿ သက္ကာယနိရောဓံ မနသိ ကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သက္ကာယနိရောဓော ပါဋိကင်္ခေါ.

"परंतु येथे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होते, प्रसन्न होते, स्थिर होते आणि त्यात अधिमुक्त होते. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून सक्काय-निरोधाची प्राप्ती अपेक्षित असते. भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने स्वच्छ हाताने झाडाची फांदी पकडली, तर त्याचा तो हात तिला चिकटणार नाही, जखडणार नाही आणि बांधला जाणार नाही; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करतो. तो सक्काय-निरोधाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होते, प्रसन्न होते, स्थिर होते आणि त्यात अधिमुक्त होते. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून सक्काय-निरोधाची प्राप्ती अपेक्षित असते."

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော န အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဇမ္ဗာလီ အနေကဝဿဂဏိကာ. တဿာ ပုရိသော ယာနိ စေဝ အာယမုခါနိ တာနိ ပိဒဟေယျ, ယာနိ စ အပါယမုခါနိ တာနိ ဝိဝရေယျ, ဒေဝေါ စ န သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. ဧဝဉှိ တဿာ, ဘိက္ခဝေ, ဇမ္ဗာလိယာ န အာဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော န အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ.

"परंतु येथे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे (अविद्या भेदण्याचे) मनन करतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होत नाही, प्रसन्न होत नाही, स्थिर होत नाही आणि त्यात अधिमुक्त होत नाही. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून अविद्येच्या विनाशाची प्राप्ती अपेक्षित नसते. भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे अनेक वर्षे जुना एखादा पाण्याचा मोठा जलाशय असेल. एखाद्या माणसाने त्याचे पाण्याचे सर्व येणारे मार्ग बंद केले आणि बाहेर जाणारे मार्ग उघडून दिले, आणि पुरेसा पाऊसही पडला नाही. अशा वेळी, त्या जलाशयाचा बांध फुटेल अशी अपेक्षा करता येत नाही. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होत नाही, प्रसन्न होत नाही, स्थिर होत नाही आणि त्यात अधिमुक्त होत नाही. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून अविद्येच्या विनाशाची प्राप्ती अपेक्षित नसते."

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဇမ္ဗာလီ အနေကဝဿဂဏိကာ. တဿာ ပုရိသော ယာနိ စေဝ အာယမုခါနိ တာနိ ဝိဝရေယျ, ယာနိ စ အပါယမုခါနိ တာနိ ပိဒဟေယျ, ဒေဝေါ စ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. ဧဝဉှိ တဿာ, ဘိက္ခဝေ, ဇမ္ဗာလိယာ အာဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ [Pg.486] သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

"परंतु येथे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होते, प्रसन्न होते, स्थिर होते आणि त्यात अधिमुक्त होते. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून अविद्येच्या विनाशाची प्राप्ती अपेक्षित असते. भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे अनेक वर्षे जुना एखादा पाण्याचा मोठा जलाशय असेल. एखाद्या माणसाने त्याचे पाण्याचे सर्व येणारे मार्ग उघडून दिले आणि बाहेर जाणारे मार्ग बंद केले, आणि चांगला पाऊसही पडला. अशा वेळी, त्या जलाशयाचा बांध फुटेल अशी अपेक्षा करता येते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू एका शांत चेतोविमुक्तीला प्राप्त करून विहरतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करतो. तो अविद्येच्या विनाशाचे मनन करत असताना, त्याचे चित्त त्यात प्रविष्ट होते, प्रसन्न होते, स्थिर होते आणि त्यात अधिमुक्त होते. भिक्खूंनो, अशा भिक्खूकडून अविद्येच्या विनाशाची प्राप्ती अपेक्षित असते. भिक्खूंनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत." आठवे (सुत्त समाप्त).

---

၉. နိဗ္ဗာနသုတ္တံ

९. निब्बान सुत्त

---

၁၇၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ န ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ?

१७९. "त्यानंतर आयुष्यमान आनंद हे जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेले; तिथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांना विचारले— 'मित्र सारिपुत्त, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत?'"

---

‘‘ဣဓာဝုသော အာနန္ဒ, သတ္တာ ဣမာ ဟာနဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဣမာ ဌိတိဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဣမာ ဝိသေသဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဣမာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ န ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ.

"'मित्र आनंदा, या जगात प्राणी 'या संज्ञा हानीकारक आहेत' हे यथाभूत जाणत नाहीत; 'या संज्ञा स्थिर राहणाऱ्या आहेत' हे यथाभूत जाणत नाहीत; 'या संज्ञा विशेष आहेत' हे यथाभूत जाणत नाहीत; 'या संज्ञा भेदणाऱ्या आहेत' हे यथाभूत जाणत नाहीत. मित्र आनंदा, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत.'"

---

‘‘ကော ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော အာနန္ဒ, သတ္တာ ဣမာ ဟာနဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, ဣမာ ဌိတိဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, ဣမာ ဝိသေသဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, ဣမာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာတိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ. နဝမံ.

“मित्रा सारिपुत्ता, असे कोणते कारण आणि कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करतात?” “मित्रा आनंदा, येथे प्राणी ‘या संज्ञा हानीकडे नेणाऱ्या (ऱ्हास पावणाऱ्या) आहेत’ हे यथाभूत (आहे तसे) जाणतात; ‘या संज्ञा स्थितीकडे नेणाऱ्या (स्थिर राहणाऱ्या) आहेत’ हे यथाभूत जाणतात; ‘या संज्ञा विशेषाकडे नेणाऱ्या (विशिष्ट गुणांकडे नेणाऱ्या) आहेत’ हे यथाभूत जाणतात; ‘या संज्ञा भेदनाकडे नेणाऱ्या (क्लेशांचे भेदन करणाऱ्या) आहेत’ हे यथाभूत जाणतात. मित्रा आनंदा, हेच ते कारण आणि हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात.” नववे सुत्त समाप्त.

---

၁၀. မဟာပဒေသသုတ္တံ

१०. महापदेस सुत्त

---

၁၈၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘောဂနဂရေ ဝိဟရတိ အာနန္ဒစေတိယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ [Pg.487] ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပဒေသေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१८०. एकदा भगवान भोगनगर येथे आनंद चैत्यामध्ये विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो!” ते भिक्खू भगवंतांना प्रत्युत्तर देत म्हणाले – “भंते!” भगवंतांनी त्यांना हे सांगितले – “भिक्खूंनो, मी तुम्हाला हे चार महापदेस शिकवणार आहे. ते लक्षपूर्वक ऐका आणि मनात नीट धारण करा; मी बोलेन.” ते भिक्खू भगवंतांना म्हणाले – “तसेच, भंते!” भगवंतांनी हे सांगितले –

---

‘‘ကတမေ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာပဒေသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တိ န ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိ ဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ.

“भिक्खूंनो, ते चार महापदेस कोणते आहेत? येथे, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू असे म्हणू शकेल – ‘मित्रांनो, मी हे स्वतः भगवंतांच्या मुखातून ऐकले आहे, त्यांच्याकडून प्रत्यक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.’ भिक्खूंनो, त्या भिक्खूच्या विधानाचे स्वागतही करू नये आणि त्याचा अव्हेरही करू नये. स्वागत किंवा अव्हेर न करता, ते शब्द आणि व्यंजने नीट समजून घेऊन सुत्तांमध्ये पडताळली पाहिजेत आणि विनयाशी ताडून पाहिली पाहिजेत. जर सुत्तांमध्ये पडताळताना आणि विनयाशी ताडून पाहताना ती सुत्तांमध्ये समाविष्ट होत नसतील आणि विनयाशी जुळत नसतील, तर या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे – ‘नक्कीच, हे त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन नाही. या भिक्खूने ते चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केले आहे.’ म्हणून, भिक्खूंनो, तुम्ही त्याचा त्याग केला पाहिजे.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩတရန္တိ ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

“परंतु, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू असे म्हणू शकेल – ‘मित्रांनो, मी हे स्वतः भगवंतांच्या मुखातून ऐकले आहे, त्यांच्याकडून प्रत्यक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.’ भिक्खूंनो, त्या भिक्खूच्या विधानाचे स्वागतही करू नये आणि त्याचा अव्हेरही करू नये. स्वागत किंवा अव्हेर न करता, ते शब्द आणि व्यंजने नीट समजून घेऊन सुत्तांमध्ये पडताळली पाहिजेत आणि विनयाशी ताडून पाहिली पाहिजेत. जर सुत्तांमध्ये पडताळताना आणि विनयाशी ताडून पाहताना ती सुत्तांमध्ये समाविष्ट होत असतील आणि विनयाशी जुळत असतील, तर या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे – ‘नक्कीच, हे त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे. या भिक्खूने ते योग्य पद्धतीने ग्रहण केले आहे.’ भिक्खूंनो, हा पहिला महापदेस तुम्ही लक्षात ठेवावा.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သံဃော ဝိဟရတိ သထေရော သပါမောက္ခော. တဿ မေ သံဃဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ [Pg.488] အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တိ န ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တဿ စ သံဃဿ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိ ဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ.

“पुन्हा, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू असे म्हणू शकेल – ‘अमुक एका विहारामध्ये स्थविरांसह आणि प्रमुखांसह संघ निवास करत आहे. मी त्या संघाच्या समक्ष हे ऐकले आहे, त्यांच्याकडून प्रत्यक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.’ भिक्खूंनो, त्या भिक्खूच्या विधानाचे स्वागतही करू नये आणि त्याचा अव्हेरही करू नये. स्वागत किंवा अव्हेर न करता, ते शब्द आणि व्यंजने नीट समजून घेऊन सुत्तांमध्ये पडताळली पाहिजेत आणि विनयाशी ताडून पाहिली पाहिजेत. जर सुत्तांमध्ये पडताळताना आणि विनयाशी ताडून पाहताना ती सुत्तांमध्ये समाविष्ट होत नसतील आणि विनयाशी जुळत नसतील, तर या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे – ‘नक्कीच, हे त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन नाही. त्या संघाने ते चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केले आहे.’ म्हणून, भिक्खूंनो, तुम्ही त्याचा त्याग केला पाहिजे.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သံဃော ဝိဟရတိ သထေရော သပါမောက္ခော. တဿ မေ သံဃဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩတရန္တိ ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တဿ စ သံဃဿ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

“परंतु, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू असे म्हणू शकेल – ‘अमुक एका विहारामध्ये स्थविरांसह आणि प्रमुखांसह संघ निवास करत आहे. मी त्या संघाच्या समक्ष हे ऐकले आहे, त्यांच्याकडून प्रत्यक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.’ भिक्खूंनो, त्या भिक्खूच्या विधानाचे स्वागतही करू नये आणि त्याचा अव्हेरही करू नये. स्वागत किंवा अव्हेर न करता, ते शब्द आणि व्यंजने नीट समजून घेऊन सुत्तांमध्ये पडताळली पाहिजेत आणि विनयाशी ताडून पाहिली पाहिजेत. जर सुत्तांमध्ये पडताळताना आणि विनयाशी ताडून पाहताना ती सुत्तांमध्ये समाविष्ट होत असतील आणि विनयाशी जुळत असतील, तर या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे – ‘नक्कीच, हे त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे. त्या संघाने ते योग्य पद्धतीने ग्रहण केले आहे.’ भिक्खूंनो, हा दुसरा महापदेस तुम्ही लक्षात ठेवावा.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ. တေသံ မေ ထေရာနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တိ န ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တေသဉ္စ ထေရာနံ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိ ဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ.

“पुन्हा, भिक्खूंनो, एखादा भिक्खू असे म्हणू शकेल – ‘अमुक एका विहारामध्ये अनेक स्थविर भिक्खू निवास करत आहेत, जे बहुश्रुत आहेत, आगम जाणणारे आहेत, धम्मधर, विनयधर आणि मातिकाधर आहेत. मी त्या स्थविरांच्या समक्ष हे ऐकले आहे, त्यांच्याकडून प्रत्यक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.’ भिक्खूंनो, त्या भिक्खूच्या विधानाचे स्वागतही करू नये आणि त्याचा अव्हेरही करू नये. स्वागत किंवा अव्हेर न करता, ते शब्द आणि व्यंजने नीट समजून घेऊन सुत्तांमध्ये पडताळली पाहिजेत आणि विनयाशी ताडून पाहिली पाहिजेत. जर सुत्तांमध्ये पडताळताना आणि विनयाशी ताडून पाहताना ती सुत्तांमध्ये समाविष्ट होत नसतील आणि विनयाशी जुळत नसतील, तर या निष्कर्षाप्रत पोहोचले पाहिजे – ‘नक्कीच, हे त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन नाही. त्या स्थविरांनी ते चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केले आहे.’ म्हणून, भिक्खूंनो, तुम्ही त्याचा त्याग केला पाहिजे.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ. တေသံ မေ ထေရာနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ[Pg.489], ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩတရန္တိ ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တေသဉ္စ ထေရာနံ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

"पुन्हा, भिक्षूंनो, जर एखादा भिक्षू असे म्हणाला – 'अमुक नावाच्या विहारात अनेक बहुश्रुत, आगम जाणणारे, धम्मधर, विनयधर, मातिकाधर असे अनेक स्थवीर भिक्षू राहतात. मी त्या स्थवीरांच्या समक्ष हे ऐकले आहे, समक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.' भिक्षूंनो, त्या भिक्षूच्या बोलण्याचे लगेच अभिनंदनही करू नये आणि त्याचा निषेधही करू नये. अभिनंदन न करता आणि निषेध न करता, ते शब्द आणि व्यंजन नीट ग्रहण करून सुत्तामध्ये पडताळून पाहावे आणि विनयामध्ये तपासून पाहावे. जर सुत्तामध्ये पडताळताना आणि विनयामध्ये तपासताना ते सुत्ताशी सुसंगत ठरले आणि विनयाशी जुळले, तर या निष्कर्षाप्रत यावे की – 'नक्कीच, हे त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे वचन आहे आणि त्या स्थवीरांनी ते योग्य प्रकारे ग्रहण केले आहे.' भिक्षूंनो, हा तिसरा महाअपदेश तुम्ही ध्यानात ठेवावा."

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ ဧကော ထေရော ဘိက္ခု ဝိဟရတိ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော. တဿ မေ ထေရဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တိ န ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တဿ စ ထေရဿ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိ ဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ.

"पुन्हा, भिक्षूंनो, जर एखादा भिक्षू असे म्हणाला – 'अमुक नावाच्या विहारात एक बहुश्रुत, आगम जाणणारे, धम्मधर, विनयधर, मातिकाधर असे स्थवीर भिक्षू राहतात. मी त्या स्थवीरांच्या समक्ष हे ऐकले आहे, समक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.' भिक्षूंनो, त्या भिक्षूच्या बोलण्याचे लगेच अभिनंदनही करू नये आणि त्याचा निषेधही करू नये. अभिनंदन न करता आणि निषेध न करता, ते शब्द आणि व्यंजन नीट ग्रहण करून सुत्तामध्ये पडताळून पाहावे आणि विनयामध्ये तपासून पाहावे. जर सुत्तामध्ये पडताळताना आणि विनयामध्ये तपासताना ते सुत्ताशी सुसंगत ठरले नाही आणि विनयाशी जुळले नाही, तर या निष्कर्षाप्रत यावे की – 'नक्कीच, हे त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे वचन नाही; त्या स्थवीरांनी ते चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केले आहे.' भिक्षूंनो, अशा प्रकारे तुम्ही त्याचा त्याग करावा."

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ ဧကော ထေရော ဘိက္ခု ဝိဟရတိ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော. တဿ မေ ထေရဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩတာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩတရန္တိ ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ; တဿ စ ထေရဿ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာပဒေသာ’’တိ. ဒသမံ.

"पुन्हा, भिक्षूंनो, जर एखादा भिक्षू असे म्हणाला – 'अमुक नावाच्या विहारात एक बहुश्रुत, आगम जाणणारे, धम्मधर, विनयधर, मातिकाधर असे स्थवीर भिक्षू राहतात. मी त्या स्थवीरांच्या समक्ष हे ऐकले आहे, समक्ष ग्रहण केले आहे – हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे.' भिक्षूंनो, त्या भिक्षूच्या बोलण्याचे लगेच अभिनंदनही करू नये आणि त्याचा निषेधही करू नये. अभिनंदन न करता आणि निषेध न करता, ते शब्द आणि व्यंजन नीट ग्रहण करून सुत्तामध्ये पडताळून पाहावे आणि विनयामध्ये तपासून पाहावे. जर सुत्तामध्ये पडताळताना आणि विनयामध्ये तपासताना ते सुत्ताशी सुसंगत ठरले आणि विनयाशी जुळले, तर या निष्कर्षाप्रत यावे की – 'नक्कीच, हे त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे वचन आहे आणि त्या स्थवीरांनी ते योग्य प्रकारे ग्रहण केले आहे.' भिक्षूंनो, हा चौथा महाअपदेश तुम्ही ध्यानात ठेवावा. भिक्षूंनो, हेच ते चार महाअपदेश आहेत." दहावे सूत्र समाप्त.

---

သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ တတိယော.

संचेतनीय वर्ग तिसरा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) खालीलप्रमाणे आहे –

---

စေတနာ [Pg.490] ဝိဘတ္တိ ကောဋ္ဌိကော, အာနန္ဒော ဥပဝါဏပဉ္စမံ;

အာယာစန-ရာဟုလ-ဇမ္ဗာလီ, နိဗ္ဗာနံ မဟာပဒေသေနာတိ.

चेतना, विभत्ती, कोट्ठिक, आनंद, पाचवे उपवाण; आयाचन, राहुल, जम्बाली, निब्बान आणि महाअपदेश.

---

(၁၉) ၄. ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ

(१९) ४. ब्राह्मण वर्ग

---

၁. ယောဓာဇီဝသုတ္တံ

१. योधाजीव सूत्र

---

၁၈၁. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ယောဓာဇီဝေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ယောဓာဇီဝေါ ဌာနကုသလော စ ဟောတိ, ဒူရေပါတီ စ, အက္ခဏဝေဓီ စ, မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ယောဓာဇီဝေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဌာနကုသလော စ ဟောတိ, ဒူရေပါတီ စ, အက္ခဏဝေဓီ စ, မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ.

१८१. "भिक्षूंनो, चार अंगांनी युक्त असलेला योद्धा राजासाठी योग्य असतो, राजाचा सेवक असतो आणि राजाचे अंग म्हणूनच गणला जातो. कोणत्या चार अंगांनी? भिक्षूंनो, या जगात योद्धा स्थानामध्ये कुशल असतो, दूरवर बाण मारणारा असतो, अचूक वेध घेणारा असतो आणि मोठ्या शरीराचा भेद करणारा असतो. भिक्षूंनो, या चार अंगांनी युक्त असलेला योद्धा राजासाठी योग्य असतो, राजाचा सेवक असतो आणि राजाचे अंग म्हणूनच गणला जातो. याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय असतो, पाहुनेय असतो, दक्खिणेय असतो, अंजलिकरणीय असतो आणि जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू स्थानामध्ये कुशल असतो, दूरवर बाण मारणारा असतो, अचूक वेध घेणारा असतो आणि मोठ्या शरीराचा भेद करणारा असतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဌာနကုသလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဌာနကုသလော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू स्थानामध्ये कुशल कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू शीलवान असतो... (पे)... आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांनुसार आचरण करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू स्थानामध्ये कुशल होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒူရေပါတီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒူရေပါတီ ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू दूरवर बाण मारणारा कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू कोणतेही रूप – मग ते भूतकाळातील असो, भविष्यकाळातील असो वा वर्तमानकाळातील असो; आंतरिक असो वा बाह्य असो; स्थूल असो वा सूक्ष्म असो; हीन असो वा प्रणीत असो; दूरचे असो वा जवळचे असो – त्या सर्व रूपाला 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहतो. कोणतीही वेदना... (पे)... कोणतीही संज्ञा... कोणतेही संस्कार... कोणतेही विज्ञान – मग ते भूतकाळातील असो, भविष्यकाळातील असो वा वर्तमानकाळातील असो; आंतरिक असो वा बाह्य असो; स्थूल असो वा सूक्ष्म असो; हीन असो वा प्रणीत असो; दूरचे असो वा जवळचे असो – त्या सर्व विज्ञानाला 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू दूरवर बाण मारणारा होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.491], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ခဏဝေဓီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ခဏဝေဓီ ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू अचूक वेध घेणारा कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू 'हे दुःख आहे' हे यथार्थपणे जाणतो... (पे)... 'ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे' हे यथार्थपणे जाणतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू अचूक वेध घेणारा होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟန္တံ အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓံ ပဒါလေတာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ပဌမံ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू मोठ्या शरीराचा भेद करणारा कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू अज्ञानाच्या मोठ्या समूहाचा भेद करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू मोठ्या शरीराचा भेद करणारा होतो. भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय असतो... (पे)... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो." पहिले सूत्र समाप्त.

---

၂. ပါဋိဘောဂသုတ္တံ

२. पाटिभोग सूत्र

---

၁၈၂. ‘‘စတုန္နံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ.

१८२. "भिक्षूंनो, चार गोष्टींच्या बाबतीत जगात कोणीही हमीदार होऊ शकत नाही – मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो वा जगातील इतर कोणीही असो."

---

‘‘ကတမေသံ စတုန္နံ? ‘ဇရာဓမ္မံ မာ ဇီရီ’တိ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ; ‘ဗျာဓိဓမ္မံ မာ ဗျာဓိယီ’တိ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ; ‘မရဏဓမ္မံ မာ မီယီ’တိ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ; ‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ ကတာနိ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ သံကိလေသိကာနိ ပေါနောဘဝိကာနိ သဒရာနိ ဒုက္ခဝိပါကာနိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိကာနိ, တေသံ ဝိပါကော မာ နိဗ္ဗတ္တီ’တိ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ.

कोणत्या चार गोष्टींबाबत? 'ज्याला वृद्धत्व येणे स्वाभाविक आहे, त्याला वृद्धत्व येऊ नये' अशी हमी देणारा या जगात कोणीही नाही - मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो; 'ज्याला आजारी पडणे स्वाभाविक आहे, तो आजारी पडू नये' अशी हमी देणारा या जगात कोणीही नाही - मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो; 'ज्याला मरणे स्वाभाविक आहे, तो मरू नये' अशी हमी देणारा या जगात कोणीही नाही - मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो; 'पूर्वी स्वतः केलेली जी काही पापकर्मे आहेत - जी संक्लेशकारक (मलीन करणारी), पुनर्जन्म देणारी, क्लेशदायक, दुःखद विपाक देणारी आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारी आहेत - त्यांचा विपाक (फळ) उत्पन्न होऊ नये' अशी हमी देणारा या जगात कोणीही नाही - मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो.

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နံ ဓမ္မာနံ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါ – သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

भिक्खूहो, खरोखरच या चार गोष्टींबाबत हमी देणारा या जगात कोणीही नाही - मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो. (दुसरे सूत्त समाप्त)

---

၃. သုတသုတ္တံ

३. सुत सूत्त

---

၁၈၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ယေန ဘဂဝါ [Pg.492] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१८३. एकदा भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा मगधचा महामात्य वर्षकार ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या मगधचा महामात्य वर्षकार ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले –

---

‘‘အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ယော ကောစိ ဒိဋ္ဌံ ဘာသတိ – ဧဝံ မေ ဒိဋ္ဌန္တိ, နတ္ထိ တတော ဒေါသော; ယော ကောစိ သုတံ ဘာသတိ – ဧဝံ မေ သုတန္တိ, နတ္ထိ တတော ဒေါသော; ယော ကောစိ မုတံ ဘာသတိ – ဧဝံ မေ မုတန္တိ, နတ္ထိ တတော ဒေါသော; ယော ကောစိ ဝိညာတံ ဘာသတိ – ဧဝံ မေ ဝိညာတန္တိ, နတ္ထိ တတော ဒေါသော’’’တိ.

“हे गौतम, माझे असे मत आणि अशी दृष्टी आहे की – 'जो कोणी पाहिलेल्या गोष्टीबद्दल बोलतो की, "मी असे पाहिले आहे," तर त्यात काही दोष नाही; जो कोणी ऐकलेल्या गोष्टीबद्दल बोलतो की, "मी असे ऐकले आहे," तर त्यात काही दोष नाही; जो कोणी अनुभवलेल्या गोष्टीबद्दल बोलतो की, "मी असे अनुभवले आहे," तर त्यात काही दोष नाही; जो कोणी जाणलेल्या गोष्टीबद्दल बोलतो की, "मी असे जाणले आहे," तर त्यात काही दोष नाही.' ”

---

‘‘နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ဒိဋ္ဌံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ဒိဋ္ဌံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ သုတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ သုတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ မုတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ မုတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ဝိညာတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗံ ဝိညာတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की पाहिलेले सर्व काही बोललेच पाहिजे; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की पाहिलेले काहीच बोलू नये. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की ऐकलेले सर्व काही बोललेच पाहिजे; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की ऐकलेले काहीच बोलू नये. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की अनुभवलेले सर्व काही बोललेच पाहिजे; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की अनुभवलेले काहीच बोलू नये. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की जाणलेले सर्व काही बोललेच पाहिजे; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की जाणलेले काहीच बोलू नये.”

---

‘‘ယဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, ဒိဋ္ဌံ ဘာသတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ယဉ္စ ခွဿ, ဗြာဟ္မဏ, ဒိဋ္ဌံ အဘာသတော ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“कारण ब्राह्मणा, जर पाहिलेल्या गोष्टीबद्दल बोलल्याने अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात, तर अशा प्रकारच्या पाहिलेल्या गोष्टीबद्दल बोलू नये, असे मी सांगतो. परंतु ब्राह्मणा, जर पाहिलेल्या गोष्टीबद्दल न बोलल्याने कुशल धर्म नष्ट होतात आणि अकुशल धर्म वाढतात, तर अशा प्रकारच्या पाहिलेल्या गोष्टीबद्दल बोलले पाहिजे, असे मी सांगतो.”

---

‘‘ယဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, သုတံ ဘာသတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ သုတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ယဉ္စ ခွဿ, ဗြာဟ္မဏ, သုတံ အဘာသတော ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ သုတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“कारण ब्राह्मणा, जर ऐकलेल्या गोष्टीबद्दल बोलल्याने अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात, तर अशा प्रकारच्या ऐकलेल्या गोष्टीबद्दल बोलू नये, असे मी सांगतो. परंतु ब्राह्मणा, जर ऐकलेल्या गोष्टीबद्दल न बोलल्याने कुशल धर्म नष्ट होतात आणि अकुशल धर्म वाढतात, तर अशा प्रकारच्या ऐकलेल्या गोष्टीबद्दल बोलले पाहिजे, असे मी सांगतो.”

---

‘‘ယဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, မုတံ ဘာသတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ မုတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ယဉ္စ ခွဿ, ဗြာဟ္မဏ, မုတံ အဘာသတော ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ မုတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“कारण ब्राह्मणा, जर अनुभवलेल्या गोष्टीबद्दल बोलल्याने अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात, तर अशा प्रकारच्या अनुभवलेल्या गोष्टीबद्दल बोलू नये, असे मी सांगतो. परंतु ब्राह्मणा, जर अनुभवलेल्या गोष्टीबद्दल न बोलल्याने कुशल धर्म नष्ट होतात आणि अकुशल धर्म वाढतात, तर अशा प्रकारच्या अनुभवलेल्या गोष्टीबद्दल बोलले पाहिजे, असे मी सांगतो.”

---

‘‘ယဉှိ[Pg.493], ဗြာဟ္မဏ, ဝိညာတံ ဘာသတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ ဝိညာတံ န ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ယဉ္စ ခွဿ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိညာတံ အဘာသတော ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ ဝိညာတံ ဘာသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမီ’’တိ.

“कारण ब्राह्मणा, जर जाणलेल्या गोष्टीबद्दल बोलल्याने अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात, तर अशा प्रकारच्या जाणलेल्या गोष्टीबद्दल बोलू नये, असे मी सांगतो. परंतु ब्राह्मणा, जर जाणलेल्या गोष्टीबद्दल न बोलल्याने कुशल धर्म नष्ट होतात आणि अकुशल धर्म वाढतात, तर अशा प्रकारच्या जाणलेल्या गोष्टीबद्दल बोलले पाहिजे, असे मी सांगतो.”

---

အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ. တတိယံ.

त्यानंतर मगधचा महामात्य वर्षकार ब्राह्मण भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून व त्याचा मनापासून स्वीकार करून आपल्या आसनावरून उठून निघून गेला. (तिसरे सूत्त समाप्त)

---

၄. အဘယသုတ္တံ

४. अभय सूत्त

---

၁၈၄. အထ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१८४. तेव्हा जाणूस्सोणी ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या जाणूस्सोणी ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले –

---

‘‘အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ယော မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿာ’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ; အတ္ထိ ပန, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

“हे गौतम, माझे असे मत आणि अशी दृष्टी आहे की – 'असा कोणीही मरणधर्मी मनुष्य नाही, जो मरणाला घाबरत नाही आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होत नाही.' ” “ब्राह्मणा, असा मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला घाबरतो आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होतो; परंतु ब्राह्मणा, असाही मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला घाबरत नाही आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होत नाही.”

---

‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ပိယာ ဝတ မံ ကာမာ ဇဟိဿန္တိ, ပိယေ စာဟံ ကာမေ ဇဟိဿာမီ’တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ, ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

“आणि ब्राह्मणा, असा कोणता मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला घाबरतो आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होतो? ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य कामभोगांविषयी वीतराग झालेला नसतो, त्याची इच्छा संपलेली नसते, त्याचे प्रेम संपलेले नसते, त्याची तहान शमलेली नसते, त्याचा दाह शांत झालेला नसतो आणि त्याची वासना संपलेली नसते. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. अशा तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'माझे हे प्रिय कामभोग नक्कीच मला सोडून जातील आणि मलाही या प्रिय कामभोगांचा त्याग करावा लागेल.' तो शोक करतो, कष्टी होतो, विलाप करतो, छाती बडवून रडतो आणि अत्यंत संभ्रमात पडतो. ब्राह्मणा, हाच तो मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला घाबरतो आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होतो.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ပိယော ဝတ [Pg.494] မံ ကာယော ဇဟိဿတိ, ပိယဉ္စာဟံ ကာယံ ဇဟိဿာမီ’တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ, ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

“पुन्हा, ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य आपल्या शरीराविषयी वीतराग झालेला नसतो, त्याची इच्छा संपलेली नसते, त्याचे प्रेम संपलेले नसते, त्याची तहान शमलेली नसते, त्याचा दाह शांत झालेला नसतो आणि त्याची वासना संपलेली नसते. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. अशा तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'माझे हे प्रिय शरीर नक्कीच मला सोडून जाईल आणि मलाही या प्रिय शरीराचा त्याग करावा लागेल.' तो शोक करतो, कष्टी होतो, विलाप करतो, छाती बडवून रडतो आणि अत्यंत संभ्रमात पडतो. ब्राह्मणा, हा देखील तो मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला घाबरतो आणि मरणाच्या भीतीने भयभीत होतो.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော အကတကလျာဏော ဟောတိ အကတကုသလော အကတဘီရုတ္တာဏော ကတပါပေါ ကတလုဒ္ဒေါ ကတကိဗ္ဗိသော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏံ, အကတံ ကုသလံ, အကတံ ဘီရုတ္တာဏံ; ကတံ ပါပံ, ကတံ လုဒ္ဒံ, ကတံ ကိဗ္ဗိသံ. ယာဝတာ, ဘော, အကတကလျာဏာနံ အကတကုသလာနံ အကတဘီရုတ္တာဏာနံ ကတပါပါနံ ကတလုဒ္ဒါနံ ကတကိဗ္ဗိသာနံ ဂတိ တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ, ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

पुन्हा आणखी, हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो ज्याने कल्याणकारी कर्म केलेले नसते, कुशल कर्म केलेले नसते, भयापासून संरक्षण देणारे कर्म केलेले नसते; परंतु त्याने पाप केलेले असते, क्रूर कर्म केलेले असते, क्लेशकारक कर्म केलेले असते. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'अरेरे! मी कोणतेही कल्याणकारी कर्म केले नाही, कुशल कर्म केले नाही, भयापासून रक्षण करणारे कर्म केले नाही; परंतु मी पाप केले, क्रूर कर्म केले, क्लेशकारक कर्म केले. हे मित्रांनो, ज्यांनी कल्याणकारी कर्म केले नाही, कुशल कर्म केले नाही, भयापासून रक्षण करणारे कर्म केले नाही, परंतु ज्यांनी पाप केले, क्रूर कर्म केले, क्लेशकारक कर्म केले, अशा व्यक्तींना मृत्यूनंतर जी गती प्राप्त होते, त्याच गतीला मी प्राप्त होईन.' तो शोक करतो, खिन्न होतो, विलाप करतो, छाती बडवून रडतो आणि संभ्रमात पडतो. हे ब्राह्मणा, हा देखील असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरतो आणि मृत्यूने भयभीत होतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ကင်္ခီ ဟောတိ ဝိစိကိစ္ဆီ အနိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကင်္ခီ ဝတမှိ ဝိစိကိစ္ဆီ အနိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ’တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ, ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော ဘာယတိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ. ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, စတ္တာရော မရဏဓမ္မာ သမာနာ ဘာယန္တိ, သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ မရဏဿ.

पुन्हा आणखी, हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो जो सद्धम्माविषयी साशंक असतो, संशयी असतो आणि अनिर्णित असतो. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'अरेरे! मी सद्धम्माविषयी साशंक, संशयी आणि अनिर्णित राहिलो.' तो शोक करतो, खिन्न होतो, विलाप करतो, छाती बडवून रडतो आणि संभ्रमात पडतो. हे ब्राह्मणा, हा देखील असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरतो आणि मृत्यूने भयभीत होतो. हे ब्राह्मणा, मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरणारे आणि मृत्यूने भयभीत होणारे हे चार प्रकारचे लोक आहेत.

---

‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ပိယာ ဝတ မံ ကာမာ ဇဟိဿန္တိ, ပိယေ စာဟံ ကာမေ ဇဟိဿာမီ’တိ. သော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

आणि हे ब्राह्मणा, मरणधर्मी असूनही मृत्यूला न घाबरणारा आणि मृत्यूने भयभीत न होणारा मनुष्य कोणता? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो जो कामभोगांविषयी वीतरागी असतो, ज्याची इच्छा नष्ट झाली आहे, ज्याचे प्रेम नष्ट झाले आहे, ज्याची तृष्णा नष्ट झाली आहे, ज्याचा दाह शांत झाला आहे आणि ज्याची कामवासना नाहीशी झाली आहे. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येत नाही – 'अरेरे! माझे प्रिय कामभोग मला सोडून जातील आणि मलाही या प्रिय कामभोगांचा त्याग करावा लागेल.' तो शोक करत नाही, खिन्न होत नाही, विलाप करत नाही, छाती बडवून रडत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. हे ब्राह्मणा, हा असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरत नाही आणि मृत्यूने भयभीत होत नाही.

---

‘‘ပုန [Pg.495] စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ကာယေ ဝီတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ပိယော ဝတ မံ ကာယော ဇဟိဿတိ, ပိယဉ္စာဟံ ကာယံ ဇဟိဿာမီ’တိ. သော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

पुन्हा आणखी, हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो जो शरीराविषयी वीतरागी असतो, ज्याची इच्छा नष्ट झाली आहे, ज्याचे प्रेम नष्ट झाले आहे, ज्याची तृष्णा नष्ट झाली आहे, ज्याचा दाह शांत झाला आहे आणि ज्याची आसक्ती नाहीशी झाली आहे. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येत नाही – 'अरेरे! हे माझे प्रिय शरीर मला सोडून जाईल आणि मलाही या प्रिय शरीराचा त्याग करावा लागेल.' तो शोक करत नाही, खिन्न होत नाही, विलाप करत नाही, छाती बडवून रडत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. हे ब्राह्मणा, हा देखील असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरत नाही आणि मृत्यूने भयभीत होत नाही.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော အကတပါပေါ ဟောတိ အကတလုဒ္ဒေါ အကတကိဗ္ဗိသော ကတကလျာဏော ကတကုသလော ကတဘီရုတ္တာဏော. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အကတံ ဝတ မေ ပါပံ, အကတံ လုဒ္ဒံ, အကတံ ကိဗ္ဗိသံ; ကတံ ကလျာဏံ, ကတံ ကုသလံ, ကတံ ဘီရုတ္တာဏံ. ယာဝတာ, ဘော, အကတပါပါနံ အကတလုဒ္ဒါနံ အကတကိဗ္ဗိသာနံ ကတကလျာဏာနံ ကတကုသလာနံ ကတဘီရုတ္တာဏာနံ ဂတိ တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ. သော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ.

पुन्हा आणखी, हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो ज्याने पाप केलेले नसते, क्रूर कर्म केलेले नसते, क्लेशकारक कर्म केलेले नसते; परंतु ज्याने कल्याणकारी कर्म केलेले असते, कुशल कर्म केलेले असते, भयापासून रक्षण करणारे कर्म केलेले असते. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'नक्कीच मी कोणतेही पाप केले नाही, क्रूर कर्म केले नाही, क्लेशकारक कर्म केले नाही; परंतु मी कल्याणकारी कर्म केले आहे, कुशल कर्म केले आहे, भयापासून रक्षण करणारे कर्म केले आहे. हे मित्रांनो, ज्यांनी पाप केले नाही, क्रूर कर्म केले नाही, क्लेशकारक कर्म केले नाही, परंतु ज्यांनी कल्याणकारी कर्म केले आहे, कुशल कर्म केले आहे, भयापासून रक्षण करणारे कर्म केले आहे, अशा व्यक्तींना मृत्यूनंतर जी सुगती प्राप्त होते, त्याच गतीला मी प्राप्त होईन.' तो शोक करत नाही, खिन्न होत नाही, विलाप करत नाही, छाती बडवून रडत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. हे ब्राह्मणा, हा देखील असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरत नाही आणि मृत्यूने भयभीत होत नाही.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော အကင်္ခီ ဟောတိ အဝိစိကိစ္ဆီ နိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ. တမေနံ အညတရော ဂါဠှော ရောဂါတင်္ကော ဖုသတိ. တဿ အညတရေန ဂါဠှေန ရောဂါတင်္ကေန ဖုဋ္ဌဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အကင်္ခီ ဝတမှိ အဝိစိကိစ္ဆီ နိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ’တိ. သော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မရဏဓမ္မော သမာနော န ဘာယတိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇတိ မရဏဿ. ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, စတ္တာရော မရဏဓမ္မာ သမာနာ န ဘာယန္တိ, န သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ မရဏဿာ’’တိ.

पुन्हा आणखी, हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य असा असतो जो सद्धम्माविषयी निःशंक असतो, संशयरहित असतो आणि निश्चित असतो. त्याला एखादा तीव्र आणि गंभीर आजार जडतो. त्या तीव्र आणि गंभीर आजाराने ग्रस्त झाल्यावर त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'नक्कीच मी सद्धम्माविषयी निःशंक, संशयरहित आणि निश्चित आहे.' तो शोक करत नाही, खिन्न होत नाही, विलाप करत नाही, छाती बडवून रडत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. हे ब्राह्मणा, हा देखील असा मनुष्य आहे जो मरणधर्मी असूनही मृत्यूला घाबरत नाही आणि मृत्यूने भयभीत होत नाही. हे ब्राह्मणा, मरणधर्मी असूनही मृत्यूला न घाबरणारे आणि मृत्यूने भयभीत न होणारे हे चार प्रकारचे लोक आहेत.

---

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

अतिशय सुंदर, आदरणीय गोतम! अतिशय सुंदर, आदरणीय गोतम! ...पे... आदरणीय गोतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. चौथे (सुत्त समाप्त).

---

၅. ဗြာဟ္မဏသစ္စသုတ္တံ

५. ब्राह्मणसच्चसुत्त

---

၁၈၅. ဧကံ [Pg.496] သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သိပ္ပိနိကာတီရေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ အန္နဘာရော ဝရဓရော သကုလုဒါယီ စ ပရိဗ္ဗာဇကော အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန သိပ္ပိနိကာတီရေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ.

१८५. एकदा भगवान राजगृह येथे गिद्धकूट पर्वतावर विहार करत होते. त्या वेळी अन्नभार, वरधर, सकुलुदायी आणि इतर अनेक अत्यंत प्रसिद्ध व नामांकित परिव्राजक सिप्पिनिका नदीच्या काठावरील परिव्राजकांच्या आरामात राहत होते. त्यानंतर भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून सिप्पिनिका नदीच्या काठावरील परिव्राजकांच्या आरामाकडे गेले.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ, ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ –

त्या वेळी एकत्र जमलेल्या आणि बसलेल्या त्या अन्यधर्मीय परिव्राजकांमध्ये आपापसात अशी चर्चा सुरू झाली – 'अशी आहेत ब्राह्मणांची सत्ये, अशी आहेत ब्राह्मणांची सत्ये.' त्यानंतर भगवान त्या परिव्राजकांकडे गेले आणि तेथे मांडलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर भगवान त्या परिव्राजकांना म्हणाले –

---

‘‘ကာယ နုတ္ထ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, အမှာကံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ, ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနီ’’’တိ.

“परिव्राजकांनो, तुम्ही आता कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र बसला आहात? आणि तुमची कोणती चर्चा अर्धवट राहिली आहे?” “हे आदरणीय गोतम, आम्ही येथे एकत्र बसलो असताना आमच्यात आपापसात अशी चर्चा सुरू झाली होती – 'अशी आहेत ब्राह्मणांची सत्ये, अशी आहेत ब्राह्मणांची सत्ये.'”

---

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဣဓ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘သဗ္ဗေ ပါဏာ အဝဇ္ဈာ’တိ. ဣတိ ဝဒံ ဗြာဟ္မဏော သစ္စံ အာဟ, နော မုသာ. သော တေန န သမဏောတိ မညတိ, န ဗြာဟ္မဏောတိ မညတိ, န သေယျောဟမသ္မီတိ မညတိ, န သဒိသောဟမသ္မီတိ မညတိ, န ဟီနောဟမသ္မီတိ မညတိ. အပိ စ ယဒေဝ တတ္ထ သစ္စံ တဒဘိညာယ ပါဏာနံယေဝ အနုဒ္ဒယာယ အနုကမ္ပာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“हे परिव्राजकांनो, ही चार ब्राह्मण-सत्ये मी स्वतः विशिष्ट ज्ञानाने (अभिज्ञेने) साक्षात करून प्रगट केली आहेत. ती चार कोणती? येथे, परिव्राजकांनो, ब्राह्मण असे म्हणतो – ‘सर्व प्राणी अवध्य आहेत (कोणाचीही हिंसा करू नये).’ असे बोलणारा ब्राह्मण सत्यच बोलतो, असत्य नाही. तो त्या सत्यामुळे स्वतःला ‘मी श्रमण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी श्रेष्ठ आहे’ असे मानत नाही, ‘मी समान आहे’ असे मानत नाही, ‘मी हीन आहे’ असे मानत नाही. उलट, त्यातील जे सत्य आहे तेच विशिष्ट ज्ञानाने जाणून, प्राण्यांविषयी केवळ दया व अनुकंपेने तो आचरण करतो.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘သဗ္ဗေ ကာမာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ. ဣတိ ဝဒံ ဗြာဟ္မဏော သစ္စမာဟ, နော မုသာ. သော တေန န သမဏောတိ မညတိ, န ဗြာဟ္မဏောတိ မညတိ, န သေယျောဟမသ္မီတိ မညတိ, န သဒိသောဟမသ္မီတိ မညတိ, န ဟီနောဟမသ္မီတိ မညတိ. အပိ စ ယဒေဝ တတ္ထ သစ္စံ တဒဘိညာယ ကာမာနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, हे परिव्राजकांनो, ब्राह्मण असे म्हणतो – ‘सर्व कामभोग अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहेत.’ असे बोलणारा ब्राह्मण सत्यच बोलतो, असत्य नाही. तो त्या सत्यामुळे स्वतःला ‘मी श्रमण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी श्रेष्ठ आहे’ असे मानत नाही, ‘मी समान आहे’ असे मानत नाही, ‘मी हीन आहे’ असे मानत नाही. उलट, त्यातील जे सत्य आहे तेच विशिष्ट ज्ञानाने जाणून, कामभोगांविषयी केवळ वैराग्यासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी तो आचरण करतो.”

---

‘‘ပုန [Pg.497] စပရံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘သဗ္ဗေ ဘဝါ အနိစ္စာ…ပေ… ဘဝါနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, हे परिव्राजकांनो, ब्राह्मण असे म्हणतो – ‘सर्व भव अनित्य आहेत... (पेय्यालं)...’ भवांविषयीच केवळ वैराग्यासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी तो आचरण करतो.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘နာဟံ ကွစနိ ကဿစိ ကိဉ္စနတသ္မိံ န စ မမ ကွစနိ ကတ္ထစိ ကိဉ္စနတတ္ထီ’တိ. ဣတိ ဝဒံ ဗြာဟ္မဏော သစ္စံ အာဟ, နော မုသာ. သော တေန န သမဏောတိ မညတိ, န ဗြာဟ္မဏောတိ မညတိ, န သေယျောဟမသ္မီတိ မညတိ, န သဒိသောဟမသ္မီတိ မညတိ, န ဟီနောဟမသ္မီတိ မညတိ. အပိ စ ယဒေဝ တတ္ထ သစ္စံ တဒဘိညာယ အာကိဉ္စညံယေဝ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, စတ္တာရိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“पुन्हा दुसरे असे की, हे परिव्राजकांनो, ब्राह्मण असे म्हणतो – ‘मी कुठेही कोणाचाही (स्वामित्व किंवा आसक्ती असलेला) नाही, आणि माझे कुठेही कशातही काहीही (ममत्व) नाही.’ असे बोलणारा ब्राह्मण सत्यच बोलतो, असत्य नाही. तो त्या सत्यामुळे स्वतःला ‘मी श्रमण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे मानत नाही, ‘मी श्रेष्ठ आहे’ असे मानत नाही, ‘मी समान आहे’ असे मानत नाही, ‘मी हीन आहे’ असे मानत नाही. उलट, त्यातील जे सत्य आहे तेच विशिष्ट ज्ञानाने जाणून, तो अकिंचनतेच्याच (आकिंचञ्ञ) मार्गाचे आचरण करतो. हे परिव्राजकांनो, ही ती चार ब्राह्मण-सत्ये आहेत, जी मी स्वतः विशिष्ट ज्ञानाने साक्षात करून प्रगट केली आहेत.” (पाचवे सूत्र समाप्त)

---

၆. ဥမ္မဂ္ဂသုတ္တံ

६. उम्मग्गसुत्त

---

၁၈၆. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကေန နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကော နီယတိ, ကေန လောကော ပရိကဿတိ, ကဿ စ ဥပ္ပန္နဿ ဝသံ ဂစ္ဆတီ’’တိ?

१८६. त्यानंतर एक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूने भगवंतांना असे विचारले – ‘भंते, हे जग कशाने चालविले जाते? कशाने हे जग ओढले जाते? आणि कोणत्या गोष्टीच्या उत्पत्तीमुळे हे जग तिच्या अधीन होते?’

---

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! ဘဒ္ဒကော ခေါ တေ, ဘိက္ခု, ဥမ္မဂ္ဂေါ, ဘဒ္ဒကံ ပဋိဘာနံ, ကလျာဏီ ပရိပုစ္ဆာ. ဧဝဉှိ တွံ, ဘိက္ခု, ပုစ္ဆသိ – ‘ကေန နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကော နီယတိ, ကေန လောကော ပရိကဿတိ, ကဿ စ ဥပ္ပန္နဿ ဝသံ ဂစ္ဆတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘စိတ္တေန ခေါ, ဘိက္ခု, လောကော နီယတိ, စိတ္တေန ပရိကဿတိ, စိတ္တဿ ဥပ္ပန္နဿ ဝသံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“साधू, साधू, भिक्खू! तुझी बुद्धिमत्ता (उम्मग्ग) उत्तम आहे, तुझे आकलन (प्रतिभान) उत्तम आहे आणि तुझा प्रश्न कल्याणकारी आहे. कारण तू असे विचारले आहेस – ‘भंते, हे जग कशाने चालविले जाते? कशाने हे जग ओढले जाते? आणि कोणत्या गोष्टीच्या उत्पत्तीमुळे हे जग तिच्या अधीन होते?’” “होय, भंते.” “भिक्खू, चित्तानेच (मनानेच) हे जग चालविले जाते, चित्तानेच ओढले जाते; आणि चित्त उत्पन्न झाल्यावर हे जग चित्ताच्याच अधीन होते.”

---

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘‘ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော, ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော ဟောတီ’’တိ?

“‘साधू, भंते’ असे म्हणून तो भिक्खू भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून भगवंतांना पुढील प्रश्न विचारू लागला – ‘भंते, “बहुश्रुत धम्मधर, बहुश्रुत धम्मधर” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य बहुश्रुत धम्मधर होतो?’”

---

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! ဘဒ္ဒကော ခေါ တေ, ဘိက္ခု ဥမ္မဂ္ဂေါ, ဘဒ္ဒကံ ပဋိဘာနံ, ကလျာဏီ ပရိပုစ္ဆာ. ဧဝဉှိ တွံ, ဘိက္ခု, ပုစ္ဆသိ – ‘ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော, ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရောတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဗဟုဿုတော [Pg.498] ဓမ္မဓရော ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဗဟူ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထာ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. စတုပ္ပဒါယ စေပိ, ဘိက္ခု, ဂါထာယ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရောတိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“साधू, साधू, भिक्खू! तुझी बुद्धिमत्ता उत्तम आहे, तुझे आकलन उत्तम आहे आणि तुझा प्रश्न कल्याणकारी आहे. कारण तू असे विचारले आहेस – ‘भंते, “बहुश्रुत धम्मधर, बहुश्रुत धम्मधर” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य बहुश्रुत धम्मधर होतो?’” “होय, भंते.” “भिक्खू, मी अनेक धम्म उपदेशिले आहेत – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. भिक्खू, जर एखाद्याने केवळ चार चरणांच्या गाथेचा अर्थ जाणून, धम्म जाणून, धम्मानुकूल आचरण (धम्मानुधम्मपटिपन्न) केले, तर त्याला ‘बहुश्रुत धम्मधर’ म्हणणे योग्य आहे.”

---

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘‘သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော, သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော ဟောတီ’’တိ?

“‘साधू, भंते’ असे म्हणून तो भिक्खू भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून भगवंतांना पुढील प्रश्न विचारू लागला – ‘भंते, “श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला, श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला होतो?’”

---

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! ဘဒ္ဒကော ခေါ တေ, ဘိက္ခု, ဥမ္မဂ္ဂေါ, ဘဒ္ဒကံ ပဋိဘာနံ, ကလျာဏီ ပရိပုစ္ဆာ. ဧဝဉှိ တွံ, ဘိက္ခု, ပုစ္ဆသိ – ‘သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော, သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညောတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ သုတံ ဟောတိ, ပညာယ စဿ အတ္ထံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ; ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ သုတံ ဟောတိ, ပညာယ စဿ အတ္ထံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ သုတံ ဟောတိ, ပညာယ စဿ အတ္ထံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ သုတံ ဟောတိ, ပညာယ စဿ အတ္ထံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သုတဝါ နိဗ္ဗေဓိကပညော ဟောတီ’’တိ.

“साधू, साधू, भिक्खू! तुझी बुद्धिमत्ता उत्तम आहे, तुझे आकलन उत्तम आहे आणि तुझा प्रश्न कल्याणकारी आहे. कारण तू असे विचारले आहेस – ‘भंते, “श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला, श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला होतो?’” “होय, भंते.” “भिक्खू, या शासनात भिक्खूने ऐकलेले असते की – ‘हे दुःख आहे,’ आणि तो प्रज्ञेने त्याचा अर्थ भेदून पाहतो (साक्षात करतो); त्याने ऐकलेले असते की – ‘हा दुःखसमुदय (दुःखाचे कारण) आहे,’ आणि तो प्रज्ञेने त्याचा अर्थ भेदून पाहतो; त्याने ऐकलेले असते की – ‘हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे,’ आणि तो प्रज्ञेने त्याचा अर्थ भेदून पाहतो; त्याने ऐकलेले असते की – ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखाच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग) आहे,’ आणि तो प्रज्ञेने त्याचा अर्थ भेदून पाहतो. भिक्खू, अशा प्रकारे मनुष्य श्रुतवान आणि भेदक प्रज्ञा असलेला होतो.”

---

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘‘ပဏ္ဍိတော မဟာပညော, ပဏ္ဍိတော မဟာပညော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဏ္ဍိတော မဟာပညော ဟောတီ’’တိ?

“‘साधू, भंते’ असे म्हणून तो भिक्खू भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून भगवंतांना पुढील प्रश्न विचारू लागला – ‘भंते, “पंडित महाप्रज्ञ, पंडित महाप्रज्ञ” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य पंडित आणि महाप्रज्ञ होतो?’”

---

‘‘သာဓု သာဓု ဘိက္ခု! ဘဒ္ဒကော ခေါ တေ, ဘိက္ခု, ဥမ္မဂ္ဂေါ, ဘဒ္ဒကံ ပဋိဘာနံ, ကလျာဏီ ပရိပုစ္ဆာ. ဧဝဉှိ တွံ ဘိက္ခု ပုစ္ဆသိ – ‘ပဏ္ဍိတော မဟာပညော, ပဏ္ဍိတော မဟာပညောတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဏ္ဍိတော မဟာပညော ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ပဏ္ဍိတော မဟာပညော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ န [Pg.499] ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ အတ္တဟိတပရဟိတဥဘယဟိတသဗ္ဗလောကဟိတမေဝ စိန္တယမာနော စိန္တေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ပဏ္ဍိတော မဟာပညော ဟောတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“साधू, साधू, भिक्खू! तुझी बुद्धिमत्ता उत्तम आहे, तुझे आकलन उत्तम आहे आणि तुझा प्रश्न कल्याणकारी आहे. कारण तू असे विचारले आहेस – ‘भंते, “पंडित महाप्रज्ञ, पंडित महाप्रज्ञ” असे म्हटले जाते. भंते, किती प्रमाणात मनुष्य पंडित आणि महाप्रज्ञ होतो?’” “होय, भंते.” “भिक्खू, येथे पंडित आणि महाप्रज्ञ मनुष्य स्वतःच्या पीडेसाठी विचार करत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी विचार करत नाही, आणि दोघांच्याही पीडेसाठी विचार करत नाही. तर तो विचार करताना स्वतःचे हित, इतरांचे हित, दोघांचेही हित आणि संपूर्ण जगाचे हित यांचाच विचार करतो. भिक्खू, अशा प्रकारे मनुष्य पंडित आणि महाप्रज्ञ होतो.” (सहावे सूत्र समाप्त)

---

၇. ဝဿကာရသုတ္တံ

७. वस्सकारसुत्त

---

၁၈၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१८७. एका वेळी भगवान राजगृहात वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा मगधचा महामात्य वस्सकार ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला. तिथे पोहोचून त्याने भगवंतांशी कुशल-क्षेम विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला मगधचा महामात्य वस्सकार ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला –

---

‘‘ဇာနေယျ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ. ‘‘ဇာနေယျ ပန, ဘော ဂေါတမ, အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ. ‘‘ဇာနေယျ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ. ‘‘ဇာနေယျ ပန, ဘော ဂေါတမ, သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ.

“हे गौतम, एखादा असत्पुरुष (दुर्जन) दुसऱ्या असत्पुरुषाला ओळखू शकेल काय की, ‘हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे’?” “ब्राह्मणा, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने दुसऱ्या असत्पुरुषाला ओळखावे की, ‘हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे’.” “पण हे गौतम, एखादा असत्पुरुष सत्पुरुषाला (सज्जनाला) ओळखू शकेल काय की, ‘हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे’?” “ब्राह्मणा, हेही अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने सत्पुरुषाला ओळखावे की, ‘हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे’.” “तर मग हे गौतम, एखादा सत्पुरुष दुसऱ्या सत्पुरुषाला ओळखू शकेल काय की, ‘हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे’?” “ब्राह्मणा, हे शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने दुसऱ्या सत्पुरुषाला ओळखावे की, ‘हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे’.” “पण हे गौतम, एखादा सत्पुरुष असत्पुरुषाला ओळखू शकेल काय की, ‘हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे’?” “ब्राह्मणा, हेही शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने असत्पुरुषाला ओळखावे की, ‘हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे’.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आपण, हे गौतम, किती सुभाषित बोलला आहात की – ‘ब्राह्मणा, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने दुसऱ्या असत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हेही अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने सत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हे शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने दुसऱ्या सत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हेही शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने असत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे.’”

---

‘‘ဧကမိဒံ, ဘော ဂေါတမ, သမယံ တောဒေယျဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပရိသတိ ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တိ – ‘ဗာလော အယံ ရာဇာ ဧဠေယျော သမဏေ ရာမပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နော, သမဏေ စ ပန ရာမပုတ္တေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောတိ, ယဒိဒံ [Pg.500] အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မ’န္တိ. ဣမေပိ ရညော ဧဠေယျဿ ပရိဟာရကာ ဗာလာ – ယမကော မောဂ္ဂလ္လော ဥဂ္ဂေါ နာဝိန္ဒကီ ဂန္ဓဗ္ဗော အဂ္ဂိဝေဿော, ယေ သမဏေ ရာမပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နာ, သမဏေ စ ပန ရာမပုတ္တေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ, ယဒိဒံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မန္တိ. တျာဿုဒံ တောဒေယျော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ နယေန နေတိ. တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော, ပဏ္ဍိတော ရာဇာ ဧဠေယျော ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေဟိ အလမတ္ထဒသတရော’တိ? ‘ဧဝံ, ဘော, ပဏ္ဍိတော ရာဇာ ဧဠေယျော ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေဟိ အလမတ္ထဒသတရော’’’တိ.

“हे गौतम, एका प्रसंगी तोदेय्य ब्राह्मणाच्या सभेत लोक इतरांची निंदा करत होते की – ‘हा राजा एळेय्य मूर्ख आहे, जो श्रमण रामपुत्त यांच्यावर अत्यंत श्रद्धा ठेवतो आणि श्रमण रामपुत्त यांच्याप्रती अशा प्रकारचा परम आदर व्यक्त करतो, जसे की अभिवादन करणे, उठून उभे राहणे, हात जोडणे आणि योग्य आदराचार पाळणे. राजा एळेय्यचे हे सेवकही मूर्ख आहेत – यमक, मोग्गल्ल, उग्ग, नाविन्दकी, गंधब्ब आणि अग्गिवेस्स, जे श्रमण रामपुत्त यांच्यावर अत्यंत श्रद्धा ठेवतात आणि श्रमण रामपुत्त यांच्याप्रती अशा प्रकारचा परम आदर व्यक्त करतात, जसे की अभिवादन करणे, उठून उभे राहणे, हात जोडणे आणि योग्य आदराचार पाळणे.’ त्यावर तोदेय्य ब्राह्मणाने त्यांना या पद्धतीने समजावले – ‘तुम्हाला काय वाटते, गृहस्थांनो, कर्तव्ये आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश आणि घोषणांमध्ये, राजा एळेय्य हा बुद्धिमान आणि अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर नाही काय?’ ‘होय, महोदय, कर्तव्ये आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश आणि घोषणांमध्ये, राजा एळेय्य हा बुद्धिमान आणि अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर आहे.’”

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော, သမဏော ရာမပုတ္တော ရညာ ဧဠေယျေန ပဏ္ဍိတေန ပဏ္ဍိတတရော ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေန အလမတ္ထဒသတရော, တသ္မာ ရာဇာ ဧဠေယျော သမဏေ ရာမပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နော, သမဏေ စ ပန ရာမပုတ္တေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောတိ, ယဒိဒံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ’’.

“परंतु गृहस्थांनो, कारण श्रमण रामपुत्त हे बुद्धिमान राजा एळेय्यपेक्षाही अधिक बुद्धिमान आहेत, आणि कर्तव्ये व प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश व घोषणांमध्ये अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर आहेत, म्हणूनच राजा एळेय्य त्यांच्यावर अत्यंत श्रद्धा ठेवतो आणि श्रमण रामपुत्त यांच्याप्रती अशा प्रकारचा परम आदर व्यक्त करतो, जसे की अभिवादन करणे, उठून उभे राहणे, हात जोडणे आणि योग्य आदराचार पाळणे.”

---

‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော, ပဏ္ဍိတာ ရညော ဧဠေယျဿ ပရိဟာရကာ – ယမကော မောဂ္ဂလ္လော ဥဂ္ဂေါ နာဝိန္ဒကီ ဂန္ဓဗ္ဗော အဂ္ဂိဝေဿော, ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေဟိ အလမတ္ထဒသတရာတိ? ‘ဧဝံ, ဘော, ပဏ္ဍိတာ ရညော ဧဠေယျဿ ပရိဟာရကာ – ယမကော မောဂ္ဂလ္လော ဥဂ္ဂေါ နာဝိန္ဒကီ ဂန္ဓဗ္ဗော အဂ္ဂိဝေဿော, ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေဟိ အလမတ္ထဒသတရာ’’’တိ.

“तुम्हाला काय वाटते, गृहस्थांनो, राजा एळेय्यचे हे बुद्धिमान सेवक – यमक, मोग्गल्ल, उग्ग, नाविन्दकी, गंधब्ब आणि अग्गिवेस्स, कर्तव्ये आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश आणि घोषणांमध्ये अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर नाहीत काय?” “होय, महोदय, राजा एळेय्यचे हे बुद्धिमान सेवक – यमक, मोग्गल्ल, उग्ग, नाविन्दकी, गंधब्ब आणि अग्गिवेस्स, कर्तव्ये आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश आणि घोषणांमध्ये अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर आहेत.”

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော, သမဏော ရာမပုတ္တော ရညော ဧဠေယျဿ ပရိဟာရကေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ပဏ္ဍိတတရော ကရဏီယာဓိကရဏီယေသု ဝစနီယာဓိဝစနီယေသု အလမတ္ထဒသတရေဟိ အလမတ္ထဒသတရော, တသ္မာ ရညော ဧဠေယျဿ ပရိဟာရကာ သမဏေ ရာမပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နာ; သမဏေ စ ပန ရာမပုတ္တေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ, ယဒိဒံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မ’’န္တိ.

“परंतु गृहस्थांनो, कारण श्रमण रामपुत्त हे राजा एळेय्यच्या बुद्धिमान सेवकांपेक्षाही अधिक बुद्धिमान आहेत, आणि कर्तव्ये व प्रशासकीय बाबींमध्ये, तसेच आदेश व घोषणांमध्ये अत्यंत चतुर लोकांपेक्षाही अधिक चतुर आहेत, म्हणूनच राजा एळेय्यचे सेवक श्रमण रामपुत्त यांच्यावर अत्यंत श्रद्धा ठेवतात आणि श्रमण रामपुत्त यांच्याप्रती अशा प्रकारचा परम आदर व्यक्त करतात, जसे की अभिवादन करणे, उठून उभे राहणे, हात जोडणे आणि योग्य आदराचार पाळणे.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော, ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော [Pg.501] အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဋ္ဌာနံ အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဌာနံ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝန္တိ. ဧတမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’န္တိ. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆာမ. ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ. သတ္တမံ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आपण, हे गौतम, किती सुभाषित बोलला आहात की – ‘ब्राह्मणा, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने दुसऱ्या असत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हेही अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की एखाद्या असत्पुरुषाने सत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हे शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने दुसऱ्या सत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ सत्पुरुष आहे. ब्राह्मणा, हेही शक्य आहे, असा प्रसंग घडू शकतो की एखाद्या सत्पुरुषाने असत्पुरुषाला ओळखावे की, हा गृहस्थ असत्पुरुष आहे.’ आणि आता, हे गौतम, आम्ही निघतो. आम्हाला बरीच कामे आहेत आणि बरीच कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.” “ब्राह्मणा, आता तुला ज्याची वेळ योग्य वाटते ते कर.” तेव्हा मगधचा महामात्य वस्सकार ब्राह्मण भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व कौतुक करून, आसनावरून उठून निघून गेला. सातवे सूत्त.

---

၈. ဥပကသုတ္တံ

८. उपक सूत्त

---

၁၈၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ ဥပကော မဏ္ဍိကာပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥပကော မဏ္ဍိကာပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१८८. एका वेळी भगवान राजगृहात गिज्झकूट पर्वतावर विहार करत होते. तेव्हा मण्डिकापुत्र उपक जेथे भगवान होते तेथे गेला. तिथे पोहोचून त्याने भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला मण्डिकापुत्र उपक भगवंतांना असे म्हणाला –

---

‘‘အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ယော ကောစိ ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေတိ, ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တော သဗ္ဗော သော န ဥပပါဒေတိ. အနုပပါဒေန္တော ဂါရယှော ဟောတိ ဥပဝဇ္ဇော’’’တိ. ‘‘ပရူပါရမ္ဘံ စေ, ဥပက, ဝတ္တေတိ ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တော န ဥပပါဒေတိ, အနုပပါဒေန္တော ဂါရယှော ဟောတိ ဥပဝဇ္ဇော. တွံ ခေါ, ဥပက, ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေသိ, ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တော န ဥပပါဒေသိ, အနုပပါဒေန္တော ဂါရယှော ဟောသိ ဥပဝဇ္ဇော’’တိ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဥမ္မုဇ္ဇမာနကံယေဝ မဟတာ ပါသေန ဗန္ဓေယျ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဥမ္မုဇ္ဇမာနကောယေဝ ဘဂဝတာ မဟတာ ဝါဒပါသေန ဗဒ္ဓေါ’’တိ.

“भन्ते, माझे असे मत आणि अशी दृष्टी आहे की—‘जो कोणी दुसऱ्याची निंदा करतो, तो निंदा करणारा सर्वथा कुशल धर्माची उत्पत्ती करू शकत नाही. कुशल धर्माची उत्पत्ती न करणारा निंदनीय आणि दोषपात्र ठरतो.’” “उपका, जर कोणी दुसऱ्याची निंदा करतो आणि निंदा करताना कुशल धर्माची उत्पत्ती करत नाही, तर कुशल धर्माची उत्पत्ती न करणारा निंदनीय आणि दोषपात्र ठरतो. उपका, तू तर दुसऱ्याची निंदा करतोस, आणि निंदा करताना कुशल धर्माची उत्पत्ती करत नाहीस; म्हणून कुशल धर्माची उत्पत्ती न करणारा तू निंदनीय आणि दोषपात्र ठरतोस.” “भन्ते, ज्याप्रमाणे पाण्याबाहेर डोके काढणाऱ्या माशालाच कोणी मोठ्या जाळ्याने पकडावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते, पाण्याबाहेर डोके काढणाऱ्या माझ्यासारख्याला भगवंतांनी मोठ्या वाद-पाशाने बांधले आहे.”

---

‘‘ဣဒံ အကုသလန္တိ ခေါ, ဥပက, မယာ ပညတ္တံ. တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ အပရိမာဏာ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနာ – ဣတိပိဒံ အကုသလန္တိ. တံ ခေါ ပနိဒံ အကုသလံ ပဟာတဗ္ဗန္တိ ခေါ, ဥပက, မယာ ပညတ္တံ. တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ အပရိမာဏာ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနာ – ဣတိပိဒံ အကုသလံ ပဟာတဗ္ဗန္တိ.

“उपका, ‘हे अकुशल आहे’ असे मी प्रज्ञप्त केले आहे. त्याविषयी ‘या कारणाने हे अकुशल आहे’ असे सांगणारे अपरिमित शब्द, अपरिमित व्यंजने आणि तथागतांची अपरिमित धर्मदेशना आहे. तसेच, ‘त्या अकुशलाचा त्याग केला पाहिजे’ असे मी प्रज्ञप्त केले आहे. त्याविषयी ‘या कारणाने त्या अकुशलाचा त्याग केला पाहिजे’ असे सांगणारे अपरिमित शब्द, अपरिमित व्यंजने आणि तथागतांची अपरिमित धर्मदेशना आहे.”

---

‘‘ဣဒံ [Pg.502] ကုသလန္တိ ခေါ, ဥပက, မယာ ပညတ္တံ. တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ အပရိမာဏာ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနာ – ဣတိပိဒံ ကုသလန္တိ. တံ ခေါ ပနိဒံ ကုသလံ ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ ခေါ, ဥပက, မယာ ပညတ္တံ. တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါ အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာ အပရိမာဏာ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနာ – ဣတိပိဒံ ကုသလံ ဘာဝေတဗ္ဗ’’န္တိ.

“उपका, ‘हे कुशल आहे’ असे मी प्रज्ञप्त केले आहे. त्याविषयी ‘या कारणाने हे कुशल आहे’ असे सांगणारे अपरिमित शब्द, अपरिमित व्यंजने आणि तथागतांची अपरिमित धर्मदेशना आहे. तसेच, ‘त्या कुशलाची भावना केली पाहिजे’ असे मी प्रज्ञप्त केले आहे. त्याविषयी ‘या कारणाने त्या कुशलाची भावना केली पाहिजे’ असे सांगणारे अपरिमित शब्द, अपरिमित व्यंजने आणि तथागतांची अपरिमित धर्मदेशना आहे.”

---

အထ ခေါ ဥပကော မဏ္ဍိကာပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ အာရောစေသိ.

त्यानंतर मण्डिकापुत्र उपक भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून, आसनावरून उठला आणि भगवंतांना अभिवादन करून व प्रदक्षिणा घालून, जेथे मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू होता तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांसोबत झालेले सर्व संभाषण त्याने मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू याला निवेदन केले.

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ကုပိတော အနတ္တမနော ဥပကံ မဏ္ဍိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာဝ ဓံသီ ဝတာယံ လောဏကာရဒါရကော ယာဝ မုခရော ယာဝ ပဂဗ္ဗော ယတြ ဟိ နာမ တံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အာသာဒေတဗ္ဗံ မညိဿတိ; အပေဟိ တွံ, ဥပက, ဝိနဿ, မာ တံ အဒ္ဒသ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

असे बोलले असता, मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू क्रुद्ध व अप्रसन्न होऊन मण्डिकापुत्र उपकाला म्हणाला— “हा मिठाचा धंदा करणाऱ्याचा मुलगा किती उद्धट, किती वाचाळ आणि किती धिटाई करणारा आहे, जो त्या पूजनीय, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांवर आक्षेप घेण्याचे धाडस करतो! चालता हो उपका, नष्ट हो! मला तुझे तोंड दाखवू नकोस.” आठवे सूत्र समाप्त.

---

၉. သစ္ဆိကရဏီယသုတ္တံ

९. सच्छिकरणीय सूत्र

---

၁၈၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, သစ္ဆိကရဏီယာ ဓမ္မာ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယာ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ? အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ.

१८९. “भिक्षूंनो, या चार गोष्टी साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत. कोणत्या चार? भिक्षूंनो, काही गोष्टी शरीराने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत; काही गोष्टी स्मृतीने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत; काही गोष्टी चक्षूंनी साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत; आणि काही गोष्टी प्रज्ञेने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत. आणि भिक्षूंनो, शरीराने साक्षात्कार करण्यायोग्य गोष्टी कोणत्या आहेत? भिक्षूंनो, आठ विमोक्ष हे शरीराने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहेत.”

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယာ? ပုဗ္ဗေနိဝါသော, ဘိက္ခဝေ, သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယော.

“आणि भिक्षूंनो, स्मृतीने साक्षात्कार करण्यायोग्य गोष्टी कोणत्या आहेत? भिक्षूंनो, पूर्वजन्मांचे स्मरण (पुब्बेनिवास) हे स्मृतीने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहे.”

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယာ? သတ္တာနံ စုတူပပါတော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယော.

“आणि भिक्षूंनो, चक्षूंनी साक्षात्कार करण्यायोग्य गोष्टी कोणत्या आहेत? भिक्षूंनो, प्राण्यांचे च्युती आणि उपपाद (मृत्यू आणि पुनर्जन्म) हे चक्षूंनी साक्षात्कार करण्यायोग्य आहे.”

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယာ? အာသဝါနံ ခယော, ဘိက္ခဝေ, ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သစ္ဆိကရဏီယာ ဓမ္မာ’’တိ. နဝမံ.

“आणि भिक्षूंनो, प्रज्ञेने साक्षात्कार करण्यायोग्य गोष्टी कोणत्या आहेत? भिक्षूंनो, आसवांचा क्षय (आसवक्खय) हा प्रज्ञेने साक्षात्कार करण्यायोग्य आहे. भिक्षूंनो, या चार साक्षात्कार करण्यायोग्य गोष्टी आहेत.” नववे सूत्र समाप्त.

---

၁၀. ဥပေါသထသုတ္တံ

१०. उपोसाथ सूत्र

---

၁၉၀. ဧကံ [Pg.503] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

१९०. एकदा भगवंत श्रावस्तीमध्ये पूर्वारामातील मृगारमाता (विशाखा) हिच्या प्रासादात राहत होते. त्या वेळी उपोसाथाच्या दिवशी भगवंत भिक्षुसंघाने वेढलेले बसले होते. तेव्हा भगवंतांनी पूर्णपणे शांत बसलेल्या भिक्षुसंघाकडे निरखून पाहिले आणि भिक्षूंना संबोधित केले—

---

‘‘အပလာပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ နိပ္ပလာပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ သုဒ္ဓါ သာရေ ပတိဋ္ဌိတာ. တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော, တထာရူပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ယထာရူပါ ပရိသာ ဒုလ္လဘာ ဒဿနာယပိ လောကသ္မိံ, တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော, တထာရူပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ယထာရူပါ ပရိသာ အာဟုနေယျာ ပါဟုနေယျာ ဒက္ခိဏေယျာ အဉ္ဇလိကရဏီယာ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ, တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော, တထာရူပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ယထာရူပါယ ပရိသာယ အပ္ပံ ဒိန္နံ ဗဟု ဟောတိ ဗဟု ဒိန္နံ ဗဟုတရံ, တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော, တထာရူပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ယထာရူပံ ပရိသံ အလံ ယောဇနဂဏနာနိပိ ဒဿနာယ ဂန္တုံ အပိ ပုဋောသေနာပိ, တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော, (တထာရူပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ).

“भिक्षूंनो, ही परिषद निरर्थक बडबडीपासून मुक्त आहे; भिक्षूंनो, ही परिषद निष्कपट, शुद्ध आणि सारात प्रतिष्ठित आहे. भिक्षूंनो, हा भिक्षुसंघ असा आहे, ही परिषद अशी आहे. ज्या परिषदेचे दर्शन मिळणेही जगात दुर्लभ असते, असा हा भिक्षुसंघ आहे, अशी ही परिषद आहे. जी परिषद आहुनेय, पाहुनेय, दक्खिणेय, अंजलिकरणीय आणि जगाचे सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे, असा हा भिक्षुसंघ आहे, अशी ही परिषद आहे. अशा परिषदेला दिलेले थोडे दानही विपुल फळ देणारे होते आणि मोठे दान अत्यंत विपुल फळ देणारे होते, असा हा भिक्षुसंघ आहे, अशी ही परिषद आहे. अशा परिषदेच्या दर्शनासाठी शिदोरी घेऊन अनेक योजने प्रवास करून जाणेही योग्य आहे, असा हा भिक्षुसंघ आहे, (अशी ही परिषद आहे).”

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ဒေဝပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ; သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ဗြဟ္မပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ; သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ; သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အရိယပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“भिक्षूंनो, या भिक्षुसंघात असे भिक्षू आहेत जे देवत्व प्राप्त करून विहरत आहेत; भिक्षूंनो, या भिक्षुसंघात असे भिक्षू आहेत जे ब्रह्मत्व प्राप्त करून विहरत आहेत; भिक्षूंनो, या भिक्षुसंघात असे भिक्षू आहेत जे अचलता (आनेञ्ज) प्राप्त करून विहरत आहेत; भिक्षूंनो, या भिक्षुसंघात असे भिक्षू आहेत जे आर्यत्व प्राप्त करून विहरत आहेत.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒေဝပ္ပတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒေဝပ္ပတ္တော ဟောတိ.

“आणि भिक्षूंनो, भिक्षू देवत्व प्राप्त कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसऱ्या ध्यानाचा... तिसऱ्या ध्यानाचा... चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू देवत्व प्राप्त होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗြဟ္မပ္ပတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာ… မုဒိတာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန [Pg.504] စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗြဟ္မပ္ပတ္တော ဟောတိ.

“भिक्षूंनो, भिक्षू ब्रह्मप्रत (ब्रह्मभाव प्राप्त झालेला) कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू मैत्रीयुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधविरहित अशा मैत्रीयुक्त चित्ताने व्यापून विहरतो. करुणा... मुदिता... उपेक्षायुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधविरहित अशा उपेक्षायुक्त चित्ताने व्यापून विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू ब्रह्मप्रत होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တော ဟောတိ.

“भिक्षूंनो, भिक्षू आणेञ्जप्रत (अकंपभाव प्राप्त झालेला) कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्तामुळे, नानात्वसंज्ञांचे मनसिकार न केल्यामुळे, 'आकाश अनंत आहे' असे जाणून आकाशांनञ्चायतन (आकाशानंत्यायतनाचे ध्यान) प्राप्त करून विहरतो. सर्व प्रकारे आकाशांनञ्चायतनाचे उल्लंघन करून, 'विज्ञान अनंत आहे' असे जाणून विञ्ञाणञ्चायतन (विज्ञानानंत्यायतनाचे ध्यान) प्राप्त करून विहरतो. सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचे उल्लंघन करून, 'काहीही नाही' असे जाणून आकिञ्चञ्ञायतन (आकिंचन्यायतनाचे ध्यान) प्राप्त करून विहरतो. सर्व प्रकारे आकिञ्चञ्ञायतनाचे उल्लंघन करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतन (नैवसंज्ञानासंज्ञायतनाचे ध्यान) प्राप्त करून विहरतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू आणेञ्जप्रत होतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရိယပ္ပတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရိယပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्षूंनो, भिक्षू आर्यप्रत (आर्यभाव प्राप्त झालेला) कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो... पे... 'ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा (मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू आर्यप्रत होतो.” दहावे.

---

ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा ब्राह्मणवर्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) -

---

ယောဓာ ပါဋိဘောဂသုတံ, အဘယံ ဗြာဟ္မဏသစ္စေန ပဉ္စမံ;

ဥမ္မဂ္ဂဝဿကာရော, ဥပကော သစ္ဆိကိရိယာ စ ဥပေါသထောတိ.

योधा, पाटिभोग, सुत, अभय आणि पाचवे ब्राह्मणसच्च; उम्मग्ग, वस्सकार, उपक, सच्छिकिरिया आणि उपोसथ.

---

(၂၀) ၅. မဟာဝဂ္ဂေါ

(२०) ५. महावर्ग

---

၁. သောတာနုဂတသုတ္တံ

१. सोतानुगत सुत्त

---

၁၉၁. ‘‘သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ, ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ကတမေ [Pg.505] စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ, ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ ပဌမော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

१९१. “भिक्षूंनो, जे धर्म कानाने ऐकले आहेत, वाणीने परिचित केले आहेत, मनाने अनुपेक्षित (चिंतन केलेले) आहेत आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध (उत्कृष्टपणे जाणलेले) आहेत, त्यांच्याकडून चार आनिशंस (फायदे) अपेक्षित आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू धर्माचे अध्ययन करतो - सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. त्याला ते धर्म कानाने ऐकलेले, वाणीने परिचित, मनाने अनुपेक्षित आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध झालेले असतात. तो स्मृतिभ्रष्ट (मुट्ठस्सति) होऊन काळ करतो (मृत्यू पावतो) आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तेथे सुखी असलेल्या त्याला धर्माची पदे स्पष्ट होतात. भिक्षूंनो, स्मृतीचा उदय होण्यास जरी वेळ लागला, तरी तो प्राणी त्वरित विशेषगामी (विशिष्ट गती प्राप्त करणारा) होतो. भिक्षूंनो, जे धर्म कानाने ऐकले आहेत, वाणीने परिचित केले आहेत, मनाने अनुपेक्षित आहेत आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध आहेत, त्यांचा हा पहिला आनिशंस अपेक्षित आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ; အပိ စ ခေါ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော, ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပမေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ကုသလော ဘေရိသဒ္ဒဿ. သော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဘေရိသဒ္ဒံ သုဏေယျ. တဿ န ဟေဝ ခေါ အဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘ဘေရိသဒ္ဒေါ နု ခေါ, န နု ခေါ ဘေရိသဒ္ဒေါ’တိ! အထ ခေါ ဘေရိသဒ္ဒေါတွေဝ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ; အပိ စ ခေါ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော, ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ[Pg.506], ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्षूंनो, भिक्षू धर्माचे अध्ययन करतो - सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. त्याला ते धर्म कानाने ऐकलेले, वाणीने परिचित, मनाने अनुपेक्षित आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध झालेले असतात. तो स्मृतिभ्रष्ट होऊन काळ करतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तेथे सुखी असलेल्या त्याला धर्माची पदे स्पष्ट होत नाहीत; परंतु एखादा ऋद्धीमान आणि चेतोवशीप्राप्त (चित्तावर नियंत्रण मिळवलेला) भिक्षू देवपरिषदेत धर्म उपदेश करतो. त्याला असा विचार येतो - 'हा तोच धम्मविनय आहे, ज्यामध्ये मी पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते.' भिक्षूंनो, स्मृतीचा उदय होण्यास जरी वेळ लागला, तरी तो प्राणी त्वरित विशेषगामी होतो. भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य दुंदुभीच्या आवाजात कुशल असेल. तो लांबच्या प्रवासाला निघालेला असताना त्याला दुंदुभीचा आवाज ऐकू येईल. त्याला त्या दुंदुभीच्या आवाजाबद्दल कोणतीही शंका किंवा संभ्रम होणार नाही की, 'हा दुंदुभीचा आवाज आहे की नाही?' तर तो 'हा दुंदुभीचाच आवाज आहे' अशा निश्चित निष्कर्षाप्रत पोहोचेल. भिक्षूंनो, अगदी याचप्रमाणे भिक्षू धर्माचे अध्ययन करतो - सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदळ्ळ. त्याला ते धर्म कानाने ऐकलेले, वाणीने परिचित, मनाने अनुपेक्षित आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध झालेले असतात. तो स्मृतिभ्रष्ट होऊन काळ करतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तेथे सुखी असलेल्या त्याला धर्माची पदे स्पष्ट होत नाहीत; परंतु एखादा ऋद्धीमान आणि चेतोवशीप्राप्त भिक्षू देवपरिषदेत धर्म उपदेश करतो. त्याला असा विचार येतो - 'हा तोच धम्मविनय आहे, ज्यामध्ये मी पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते.' भिक्षूंनो, स्मृतीचा उदय होण्यास जरी वेळ लागला, तरी तो प्राणी त्वरित विशेषगामी होतो. भिक्षूंनो, जे धर्म कानाने ऐकले आहेत, वाणीने परिचित केले आहेत, मनाने अनुपेक्षित आहेत आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध आहेत, त्यांचा हा दुसरा आनिशंस अपेक्षित आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ, နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; အပိ စ ခေါ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော, ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ကုသလော သင်္ခသဒ္ဒဿ. သော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော သင်္ခသဒ္ဒံ သုဏေယျ. တဿ န ဟေဝ ခေါ အဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘သင်္ခသဒ္ဒေါ နု ခေါ, န နု ခေါ သင်္ခသဒ္ဒေါ’တိ! အထ ခေါ သင်္ခသဒ္ဒေါတွေဝ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ, နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; အပိ စ ခေါ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော, ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ, ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ တတိယော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. त्याचे ते धम्म श्रवणानुगत (कानांवर पडलेले) असतात, वाणीने परिचित (मुखाद्गत) असतात, मनाने चिंतन केलेले असतात आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेले (समजलेले) असतात. तो स्मृती गमावून (स्मृतिभ्रष्ट होऊन) मृत्यू पावतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तिथे सुखी असलेल्या त्याला धम्मपदे आपोआपच स्पष्टपणे आठवतात (प्रकट होतात). जरी ऋद्धीमान व चित्तावर ताबा मिळवलेला एखादा भिक्खू देवसभेत धम्मदेशना करत नसला, तरी एखादा देवपुत्र देवसभेत धम्मदेशना करतो. त्याला असे वाटते – ‘हा तोच धम्म आणि विनय आहे, ज्यामध्ये मी पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते.’ भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय होण्यास वेळ लागतो (तो मंद असतो), परंतु नंतर तो प्राणी त्वरित विशेष गतीला (विशिष्ट धम्माला/निर्वाणाला) प्राप्त होतो. ज्याप्रमाणे, भिक्खूहो, एखादा मनुष्य शंखाच्या आवाजात कुशल असतो. तो लांबच्या प्रवासाला निघालेला असताना शंखाचा आवाज ऐकतो. त्याला त्या शंखाच्या आवाजाबद्दल कोणतीही शंका किंवा संभ्रम नसतो की – ‘हा शंखाचा आवाज आहे की नाही?’ उलट, ‘हा शंखाचाच आवाज आहे’ असाच तो निश्चय करतो. तशाच प्रकारे, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. त्याचे ते धम्म श्रवणानुगत असतात, वाणीने परिचित असतात, मनाने चिंतन केलेले असतात आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेले असतात. तो स्मृती गमावून मृत्यू पावतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तिथे सुखी असलेल्या त्याला धम्मपदे आपोआपच स्पष्टपणे आठवतात. जरी ऋद्धीमान व चित्तावर ताबा मिळवलेला एखादा भिक्खू देवसभेत धम्मदेशना करत नसला, तरी एखादा देवपुत्र देवसभेत धम्मदेशना करतो. त्याला असे वाटते – ‘हा तोच धम्म आणि विनय आहे, ज्यामध्ये मी पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते.’ भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय होण्यास वेळ लागतो, परंतु नंतर तो प्राणी त्वरित विशेष गतीला प्राप्त होतो. भिक्खूहो, श्रवणानुगत असलेल्या, वाणीने परिचित असलेल्या, मनाने चिंतन केलेल्या आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेल्या धम्मांचा हा तिसरा आणीशंस (फायदा) अपेक्षित आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ, နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နပိ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ [Pg.507] ဓမ္မံ ဒေသေတိ; အပိ စ ခေါ ဩပပါတိကော ဩပပါတိကံ သာရေတိ – ‘သရသိ တွံ, မာရိသ, သရသိ တွံ, မာရိသ, ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိမှာ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘သရာမိ, မာရိသ, သရာမိ, မာရိသာ’တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ သဟာယကာ သဟပံသုကီဠိကာ. တေ ကဒါစိ ကရဟစိ အညမညံ သမာဂစ္ဆေယျုံ. အညော ပန သဟာယကော သဟာယကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣဒမ္ပိ, သမ္မ, သရသိ, ဣဒမ္ပိ, သမ္မ, သရသီ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သရာမိ, သမ္မ, သရာမိ, သမ္မာ’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ, ဂေယျံ, ဝေယျာကရဏံ, ဂါထံ, ဥဒါနံ, ဣတိဝုတ္တကံ, ဇာတကံ, အဗ္ဘုတဓမ္မံ, ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ, ဝစသာ ပရိစိတာ, မနသာနုပေက္ခိတာ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ, နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နပိ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; အပိ စ ခေါ ဩပပါတိကော ဩပပါတိကံ သာရေတိ – ‘သရသိ တွံ, မာရိသ, သရသိ တွံ, မာရိသ, ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိမှာ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘သရာမိ, မာရိသ, သရာမိ, မာရိသာ’တိ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ; အထ ခေါ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ, ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ, ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ. သောတာနုဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ, ဝစသာ ပရိစိတာနံ, မနသာနုပေက္ခိတာနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ ဣမေ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ. ပဌမံ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. त्याचे ते धम्म श्रवणानुगत असतात, वाणीने परिचित असतात, मनाने चिंतन केलेले असतात आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेले असतात. तो स्मृती गमावून मृत्यू पावतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तिथे सुखी असलेल्या त्याला धम्मपदे आपोआपच स्पष्टपणे आठवतात. तिथे ऋद्धीमान व चित्तावर ताबा मिळवलेला एखादा भिक्खूही देवसभेत धम्मदेशना करत नाही, आणि एखादा देवपुत्रही देवसभेत धम्मदेशना करत नाही; परंतु एखादा औपपातिक (देवपुत्र) दुसऱ्या औपपातिकाला आठवण करून देतो – ‘मित्रा, तुला आठवते का? मित्रा, तुला आठवते का, जिथे आपण पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते?’ तो म्हणतो – ‘मित्रा, मला आठवते. मित्रा, मला आठवते.’ भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय होण्यास वेळ लागतो, परंतु नंतर तो प्राणी त्वरित विशेष गतीला प्राप्त होतो. ज्याप्रमाणे, भिक्खूहो, धुळीत एकत्र खेळणारे दोन मित्र असतात. ते कधीतरी एकमेकांना भेटतात. मग एक मित्र दुसऱ्या मित्राला म्हणतो – ‘मित्रा, तुला हे आठवते का? मित्रा, तुला हे आठवते का?’ तो म्हणतो – ‘मित्रा, मला आठवते. मित्रा, मला आठवते.’ तशाच प्रकारे, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू धम्माचा अभ्यास करतो – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. त्याचे ते धम्म श्रवणानुगत असतात, वाणीने परिचित असतात, मनाने चिंतन केलेले असतात आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेले असतात. तो स्मृती गमावून मृत्यू पावतो आणि एखाद्या देवलोकात उत्पन्न होतो. तिथे सुखी असलेल्या त्याला धम्मपदे आपोआपच स्पष्टपणे आठवतात. तिथे ऋद्धीमान व चित्तावर ताबा मिळवलेला एखादा भिक्खूही देवसभेत धम्मदेशना करत नाही, आणि एखादा देवपुत्रही देवसभेत धम्मदेशना करत नाही; परंतु एखादा औपपातिक दुसऱ्या औपपातिकाला आठवण करून देतो – ‘मित्रा, तुला आठवते का? मित्रा, तुला आठवते का, जिथे आपण पूर्वी ब्रह्मचर्य पाळले होते?’ तो म्हणतो – ‘मित्रा, मला आठवते. मित्रा, मला आठवते.’ भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय होण्यास वेळ लागतो, परंतु नंतर तो प्राणी त्वरित विशेष गतीला प्राप्त होतो. भिक्खूहो, श्रवणानुगत असलेल्या, वाणीने परिचित असलेल्या, मनाने चिंतन केलेल्या आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेल्या धम्मांचा हा चौथा आणीशंस (फायदा) अपेक्षित आहे. भिक्खूहो, श्रवणानुगत असलेल्या, वाणीने परिचित असलेल्या, मनाने चिंतन केलेल्या आणि दृष्टीने चांगल्या प्रकारे भेदलेल्या धम्मांचे हे चार आणीशंस (फायदे) अपेक्षित आहेत.” पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. ဌာနသုတ္တံ

२. ठाणसुत्त (स्थान सूत्र)

---

၁၉၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနာနိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သံဝါသေန, ဘိက္ခဝေ, သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေန. သံဝေါဟာရေန, ဘိက္ခဝေ, သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေန. အာပဒါသု, ဘိက္ခဝေ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော, သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ[Pg.508], န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေန. သာကစ္ဆာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာတိ.

१९२. “भिक्खूहो, ही चार स्थाने (गोष्टी) चार कारणांनी (प्रसंगांनी) जाणून घेतली पाहिजेत. ती चार कोणती? भिक्खूहो, एकत्र राहण्याने (सहवासाने) शील जाणून घेतले पाहिजे, आणि तेही दीर्घकाळानंतर, थोड्या काळात नाही; लक्ष देणाऱ्याने, दुर्लक्ष करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही. भिक्खूहो, व्यवहाराने (देवाणघेवाणीने) शुचिता (प्रामाणिकपणा) जाणून घेतली पाहिजे, आणि तीही दीर्घकाळानंतर, थोड्या काळात नाही; लक्ष देणाऱ्याने, दुर्लक्ष करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही. भिक्खूहो, आपत्तीच्या वेळी (संकटात) मानसिक बळ (धैर्य) जाणून घेतले पाहिजे, आणि तेही दीर्घकाळानंतर, थोड्या काळात नाही; लक्ष देणाऱ्याने, दुर्लक्ष करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही. भिक्खूहो, चर्चेने (संवादाने) प्रज्ञा जाणून घेतली पाहिजे, आणि तीही दीर्घकाळानंतर, थोड्या काळात नाही; लक्ष देणाऱ्याने, दुर्लक्ष करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही.”

---

‘‘‘သံဝါသေန, ဘိက္ခဝေ, သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အယမာယသ္မာ ခဏ္ဍကာရီ ဆိဒ္ဒကာရီ သဗလကာရီ ကမ္မာသကာရီ, န သန္တတကာရီ န သန္တတဝုတ္တိ ; သီလေသု ဒုဿီလော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ သီလဝါ’’’တိ.

“‘भिक्षूंनो, सहवासाने शील जाणता येते, आणि तेही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुसऱ्या मनुष्यासोबत एकत्र राहत असताना असे जाणतो – ‘दीर्घकाळापासून हे आयुष्यमान (शीलाच्या बाबतीत) खंडित करणारे, सच्छिद्र करणारे, डागाळलेले आणि मळकट वर्तन करणारे आहेत; ते सातत्याने आचरण करणारे नाहीत, सातत्यपूर्ण वृत्तीचे नाहीत. हे आयुष्यमान दुःशील आहेत, हे आयुष्यमान शीलवान नाहीत.’ ”

---

‘‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အယမာယသ္မာ အခဏ္ဍကာရီ အစ္ဆိဒ္ဒကာရီ အသဗလကာရီ အကမ္မာသကာရီ သန္တတကာရီ သန္တတဝုတ္တိ; သီလေသု သီလဝါ အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ဒုဿီလော’တိ. ‘သံဝါသေန, ဘိက္ခဝေ, သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“पण येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुसऱ्या मनुष्यासोबत एकत्र राहत असताना असे जाणतो – ‘दीर्घकाळापासून हे आयुष्यमान अखंडित, छिद्ररहित, निष्कलंक आणि डाग नसलेले वर्तन करणारे आहेत; ते सातत्याने आचरण करणारे आणि सातत्यपूर्ण वृत्तीचे आहेत. हे आयुष्यमान शीलवान आहेत, हे आयुष्यमान दुःशील नाहीत.’ ‘भिक्षूंनो, सहवासाने शील जाणता येते, आणि तेही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे.”

---

‘‘‘သံဝေါဟာရေန, ဘိက္ခဝေ, သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝေါဟရမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အညထာ ခေါ အယမာယသ္မာ ဧကေန ဧကော ဝေါဟရတိ, အညထာ ဒွီဟိ, အညထာ တီဟိ, အညထာ သမ္ဗဟုလေဟိ; ဝေါက္ကမတိ အယမာယသ္မာ ပုရိမဝေါဟာရာ ပစ္ဆိမဝေါဟာရံ; အပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော’’’တိ.

“‘भिक्षूंनो, व्यवहाराने शुचिता जाणता येते, आणि तीही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुसऱ्या मनुष्यासोबत व्यवहार करत असताना असे जाणतो – ‘हे आयुष्यमान एका व्यक्तीशी एकांतात एका प्रकारे बोलतात, दोघांशी दुसऱ्या प्रकारे, तिघांशी वेगळ्या प्रकारे आणि अनेकांशी आणखी वेगळ्या प्रकारे बोलतात. हे आयुष्यमान आपल्या आधीच्या बोलण्यापासून नंतरच्या बोलण्यात बदल करतात. हे आयुष्यमान अपवित्र व्यवहाराचे आहेत, हे आयुष्यमान पवित्र व्यवहाराचे नाहीत.’ ”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝေါဟရမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထေဝ ခေါ အယမာယသ္မာ ဧကေန ဧကော ဝေါဟရတိ, တထာ ဒွီဟိ, တထာ တီဟိ, တထာ သမ္ဗဟုလေဟိ. နာယမာယသ္မာ ဝေါက္ကမတိ ပုရိမဝေါဟာရာ ပစ္ဆိမဝေါဟာရံ; ပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ အပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော’တိ[Pg.509]. ‘သံဝေါဟာရေန, ဘိက္ခဝေ, သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“पण येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुसऱ्या मनुष्यासोबत व्यवहार करत असताना असे जाणतो – ‘हे आयुष्यमान एका व्यक्तीशी एकांतात जसे बोलतात, तसेच दोघांशी, तसेच तिघांशी आणि तसेच अनेकांशी बोलतात. हे आयुष्यमान आपल्या आधीच्या बोलण्यापासून नंतरच्या बोलण्यात बदल करत नाहीत. हे आयुष्यमान पवित्र व्यवहाराचे आहेत, हे आयुष्यमान अपवित्र व्यवहाराचे नाहीत.’ ‘भिक्षूंनो, व्यवहाराने शुचिता जाणता येते, आणि तीही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे.”

---

‘‘‘အာပဒါသု, ဘိက္ခဝေ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော, သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော, ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော, ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော န ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တထာဘူတော ခေါ အယံ လောကသန္နိဝါသော တထာဘူတော အယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယထာဘူတေ လောကသန္နိဝါသေ ယထာဘူတေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ – လာဘော စ, အလာဘော စ, ယသော စ, အယသော စ, နိန္ဒာ စ, ပသံသာ စ, သုခဉ္စ, ဒုက္ခဉ္စာ’တိ. သော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ, ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ.

“‘भिक्षूंनो, आपत्तींमध्ये मनोधैर्य जाणता येते, आणि तेही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य नातेवाईकांच्या नाशाने, किंवा संपत्तीच्या नाशाने, किंवा रोगाच्या संकटाने ग्रस्त असताना असा विचार करत नाही – ‘हा लोकनिवास असाच आहे, हा आत्मभाव-लाभ असाच आहे. या लोकनिवासात आणि आत्मभाव-लाभात आठ लोकधर्म जगाच्या मागे फिरतात आणि जग या आठ लोकधर्मांच्या मागे फिरते – लाभ आणि अलाभ, यश आणि अपयश, निंदा आणि प्रशंसा, सुख आणि दुःख.’ तो नातेवाईकांच्या नाशाने, संपत्तीच्या नाशाने किंवा रोगाच्या संकटाने ग्रस्त होऊन शोक करतो, कष्टी होतो, विलाप करतो, छाती बडवून रडतो आणि अत्यंत संभ्रमात पडतो.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တထာဘူတော ခေါ အယံ လောကသန္နိဝါသော တထာဘူတော အယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယထာဘူတေ လောကသန္နိဝါသေ ယထာဘူတေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ – လာဘော စ, အလာဘော စ, ယသော စ, အယသော စ, နိန္ဒာ စ, ပသံသာ စ, သုခဉ္စ, ဒုက္ခဉ္စာ’တိ. သော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. ‘အာပဒါသု, ဘိက္ခဝေ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော, သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“पण येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य नातेवाईकांच्या नाशाने, किंवा संपत्तीच्या नाशाने, किंवा रोगाच्या संकटाने ग्रस्त असताना असा विचार करतो – ‘हा लोकनिवास असाच आहे, हा आत्मभाव-लाभ असाच आहे. या लोकनिवासात आणि आत्मभाव-लाभात आठ लोकधर्म जगाच्या मागे फिरतात आणि जग या आठ लोकधर्मांच्या मागे फिरते – लाभ आणि अलाभ, यश आणि अपयश, निंदा आणि प्रशंसा, सुख आणि दुःख.’ तो नातेवाईकांच्या नाशाने, संपत्तीच्या नाशाने किंवा रोगाच्या संकटाने ग्रस्त होऊनही शोक करत नाही, कष्टी होत नाही, विलाप करत नाही, छाती बडवून रडत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. ‘भिक्षूंनो, आपत्तींमध्ये मनोधैर्य जाणता येते, आणि तेही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे.”

---

‘‘‘သာကစ္ဆာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ[Pg.510], ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော, ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ပညဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ န စေဝ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ တဿ စ နပ္ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ပညဝါ’’’တိ.

“‘भिक्षूंनो, चर्चेने प्रज्ञा जाणता येते, आणि तीही दीर्घ काळाने, थोड्या काळाने नाही; मनन करणाऱ्याने, मनन न करणाऱ्याने नाही; प्रज्ञावंताने, प्रज्ञाहीनाने नाही’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुसऱ्या मनुष्यासोबत चर्चा करत असताना असे जाणतो – ‘ज्या प्रकारे या आयुष्यमानांची प्रश्नांची मांडणी, विचार करण्याची पद्धत आणि प्रश्न विचारण्याची पद्धत आहे, त्यावरून हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन आहेत, प्रज्ञावंत नाहीत. ते कोणत्या कारणाने? कारण हे आयुष्यमान गंभीर, शांत, श्रेष्ठ, तर्कातीत, सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच समजण्याजोगे अर्थपूर्ण शब्द उच्चारत नाहीत. आणि हे आयुष्यमान ज्या धर्माचा उपदेश करतात, त्याचा अर्थ संक्षेपाने किंवा विस्ताराने सांगण्यास, शिकवण्यास, प्रस्थापित करण्यास, उघड करण्यास, विभागण्यास आणि स्पष्ट करण्यास ते समर्थ नाहीत. हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञावंत नाहीत.’ ”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုမာ ပုရိသော ဥဒကရဟဒဿ တီရေ ဌိတော ပဿေယျ ပရိတ္တံ မစ္ဆံ ဥမ္မုဇ္ဇမာနံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ မစ္ဆဿ ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ ဦမိဃာတော ယထာ စ ဝေဂါယိတတ္တံ, ပရိတ္တော အယံ မစ္ဆော, နာယံ မစ္ဆော မဟန္တော’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော, ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ပညဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ န စေဝ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ, တဿ စ န ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ပညဝါ’’’တိ.

“भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे दृष्टी असलेला एखादा माणूस तलावाच्या काठावर उभा राहून पाण्यावर वर येणारा एक लहान मासा पाहील. त्याला असे वाटेल – ‘ज्या प्रकारे या माशाचे वर येणे आहे, ज्या प्रकारे त्याने निर्माण केलेल्या लाटा आहेत आणि ज्या प्रकारे त्याचा वेग आहे, त्यावरून हा मासा लहान आहे, हा मासा मोठा नाही.’ याचप्रमाणे, भिक्खूहो, जेव्हा एखादा व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीशी चर्चा करतो, तेव्हा त्याला असे समजते – ‘ज्या प्रकारे या आयुष्यमानांचे प्रवृत्त होणे, मांडणी करणे आणि प्रश्न विचारणे आहे, त्यावरून हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञावान नाहीत.’ त्याचे कारण काय? कारण हे आयुष्यमान गंभीर, शांत, प्रणीत, तर्काच्या पलीकडचे, निपुण आणि पंडितांनाच समजण्याजोगे असलेले अर्थपूर्ण वचन (अत्थपद) उच्चारत नाहीत. आणि हे आयुष्यमान ज्या धम्माचा उपदेश करतात, त्याचा अर्थ थोडक्यात किंवा सविस्तरपणे सांगण्यास, उपदेशिण्यास, प्रज्ञापित करण्यास, प्रस्थापित करण्यास, उघड करण्यास, विश्लेषण करण्यास आणि स्पष्ट करण्यास ते समर्थ नाहीत. हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञावान नाहीत.”

---

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော, ပညဝါ အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ, တဿ စ ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ပညဝါ အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’’’တိ.

“परंतु, भिक्खूहो, या जगात जेव्हा एखादा व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीशी चर्चा करतो, तेव्हा त्याला असे समजते – ‘ज्या प्रकारे या आयुष्यमानांचे प्रवृत्त होणे, मांडणी करणे आणि प्रश्न विचारणे आहे, त्यावरून हे आयुष्यमान प्रज्ञावान आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन नाहीत.’ त्याचे कारण काय? कारण हे आयुष्यमान गंभीर, शांत, प्रणीत, तर्काच्या पलीकडचे, निपुण आणि पंडितांनाच समजण्याजोगे असलेले अर्थपूर्ण वचन उच्चारतात. आणि हे आयुष्यमान ज्या धम्माचा उपदेश करतात, त्याचा अर्थ थोडक्यात किंवा सविस्तरपणे सांगण्यास, उपदेशिण्यास, प्रज्ञापित करण्यास, प्रस्थापित करण्यास, उघड करण्यास, विश्लेषण करण्यास आणि स्पष्ट करण्यास ते समर्थ आहेत. हे आयुष्यमान प्रज्ञावान आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन नाहीत.”

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.511], ဘိက္ခဝေ, စက္ခုမာ ပုရိသော ဥဒကရဟဒဿ တီရေ ဌိတော ပဿေယျ မဟန္တံ မစ္ဆံ ဥမ္မုဇ္ဇမာနံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ မစ္ဆဿ ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ ဦမိဃာတော ယထာ စ ဝေဂါယိတတ္တံ, မဟန္တော အယံ မစ္ဆော, နာယံ မစ္ဆော ပရိတ္တော’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော, ပညဝါ အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ, တဿ စ ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ပညဝါ အယမာယသ္မာ, နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’တိ.

“ज्याप्रमाणे, भिक्खूहो, दृष्टी असलेला एखादा माणूस तलावाच्या काठावर उभा राहून पाण्यावर वर येणारा एक मोठा मासा पाहील. त्याला असे वाटेल – ‘ज्या प्रकारे या माशाचे वर येणे आहे, ज्या प्रकारे त्याने निर्माण केलेल्या लाटा आहेत आणि ज्या प्रकारे त्याचा वेग आहे, त्यावरून हा मासा मोठा आहे, हा मासा लहान नाही.’ याचप्रमाणे, भिक्खूहो, जेव्हा एखादा व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीशी चर्चा करतो, तेव्हा त्याला असे समजते – ‘ज्या प्रकारे या आयुष्यमानांचे प्रवृत्त होणे, मांडणी करणे आणि प्रश्न विचारणे आहे, त्यावरून हे आयुष्यमान प्रज्ञावान आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन नाहीत.’ त्याचे कारण काय? कारण हे आयुष्यमान गंभीर, शांत, प्रणीत, तर्काच्या पलीकडचे, निपुण आणि पंडितांनाच समजण्याजोगे असलेले अर्थपूर्ण वचन उच्चारतात. आणि हे आयुष्यमान ज्या धम्माचा उपदेश करतात, त्याचा अर्थ थोडक्यात किंवा सविस्तरपणे सांगण्यास, उपदेशिण्यास, प्रज्ञापित करण्यास, प्रस्थापित करण्यास, उघड करण्यास, विश्लेषण करण्यास आणि स्पष्ट करण्यास ते समर्थ आहेत. हे आयुष्यमान प्रज्ञावान आहेत, हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन नाहीत.’”

---

‘‘‘သာကစ္ဆာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ, န ဣတ္တရံ; မနသိကရောတာ, နော အမနသိကရောတာ; ပညဝတာ, နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“‘भिक्खूहो, चर्चेद्वारे प्रज्ञा ओळखली जाऊ शकते, आणि तीसुद्धा दीर्घकाळ सहवास केल्यावरच, थोड्या वेळात नाही; मनन करणाऱ्यालाच ती समजते, मनन न करणाऱ्याला नाही; आणि प्रज्ञावानालाच ती समजते, प्रज्ञाहीनाला नाही,’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भाला अनुसरून म्हटले गेले आहे. भिक्खूहो, या चार गोष्टी या चार कारणांवरून ओळखल्या जाऊ शकतात.”

---

၃. ဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

३. भद्दिय सुत्त

---

၁၉၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဘဒ္ဒိယော လိစ္ဆဝိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘဒ္ဒိယော လိစ္ဆဝိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१९३. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनातील कुटागारशाळेत विहार करत होते. तेव्हा भद्दिय लिच्छवी जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला भद्दिय लिच्छवी भगवंतांना म्हणाला –

---

‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘မာယာဝီ သမဏော ဂေါတမော အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘မာယာဝီ သမဏော ဂေါတမော အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စ အနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုပါတော ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ, အနဗ္ဘက္ခာတုကာမာ ဟိ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တ’’န္တိ?

“भंते, मी असे ऐकले आहे की – ‘श्रमण गोतम हे मायावी आहेत, ते लोकांना आपल्याकडे वळवून घेण्याची विद्या जाणतात, ज्याद्वारे ते इतर पंथांच्या श्रावकांना आपल्याकडे वळवून घेतात.’ भंते, जे लोक असे म्हणतात की – ‘श्रमण गोतम हे मायावी आहेत, ते लोकांना आपल्याकडे वळवून घेण्याची विद्या जाणतात, ज्याद्वारे ते इतर पंथांच्या श्रावकांना आपल्याकडे वळवून घेतात,’ ते भगवंतांच्या वचनांचे योग्य प्रकारे कथन करत आहेत का? ते भगवंतांवर खोटा आरोप तर करत नाहीत ना? ते धम्मानुसारच स्पष्टीकरण देत आहेत ना, जेणेकरून त्यांच्या विधानावर कोणतीही रास्त टीका किंवा निंदेला जागा राहणार नाही? कारण भंते, आमची भगवंतांवर खोटा आरोप करण्याची मुळीच इच्छा नाही.”

---

‘‘ဧထ [Pg.512] တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ ‘သမဏော နော ဂရူ’တိ. ယဒါ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီ’တိ, အထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, ပဇဟေယျာထ.

“या, भद्दिय! केवळ ऐकीव गोष्टींवरून स्वीकार करू नका, परंपरेने चालत आले आहे म्हणून स्वीकार करू नका, ‘असे म्हटले जाते’ म्हणून स्वीकार करू नका, आपल्या धर्मग्रंथांशी सुसंगत आहे म्हणून स्वीकार करू नका, केवळ तर्कावर आधारित आहे म्हणून स्वीकार करू नका, केवळ अनुमानाने स्वीकार करू नका, केवळ बाह्य आकाराचा विचार करून स्वीकार करू नका, स्वतःच्या विचारसरणीशी व मताशी जुळणारे आहे म्हणून स्वीकार करू नका, सांगणारा व्यक्ती योग्य वाटतो म्हणून स्वीकार करू नका, किंवा ‘हे श्रमण आमचे गुरू आहेत’ या विचाराने स्वीकार करू नका. भद्दिय, जेव्हा तुम्ही स्वतः हे जाणाल की – ‘हे धर्म अकुशल आहेत, हे धर्म सदोष आहेत, हे धर्म विद्वानांकडून निंदिले गेले आहेत, हे धर्म पूर्णपणे स्वीकारल्यास व आचरणात आणल्यास अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरतात,’ तेव्हा भद्दिय, तुम्ही त्यांचा त्याग करा.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, လောဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ? ‘‘အဟိတာယ, ဘန္တေ’’. ‘‘လုဒ္ဓေါ ပနာယံ, ဘဒ္ဒိယ, ပုရိသပုဂ္ဂလော လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ ယံသ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“भद्दिय, तुम्हाला काय वाटते? माणसाच्या मनात निर्माण होणारा लोभ त्याच्या हितासाठी निर्माण होतो की अहितासाठी?” “अहितासाठी, भंते.” “भद्दिय, लोभी झालेला माणूस, लोभाने ग्रासलेला आणि ज्याचे चित्त लोभाच्या आहारी गेले आहे, तो प्राणांची हिंसा करतो, न दिलेले घेतो, परस्त्रीगमन करतो, असत्य बोलतो आणि दुसऱ्यालाही तसेच करण्यास प्रवृत्त करतो. हे कृत्य त्याला दीर्घकाळापर्यंत अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल ना?” “होय, भंते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, ဒေါသော ပုရိသဿ…ပေ… မောဟော ပုရိသဿ…ပေ… သာရမ္ဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ? ‘‘အဟိတာယ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာရဒ္ဓေါ ပနာယံ, ဘဒ္ဒိယ, ပုရိသပုဂ္ဂလော သာရမ္ဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ ယံသ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“भद्दिय, तुम्हाला काय वाटते? माणसाच्या मनात निर्माण होणारा द्वेष... मोह... आणि वैरभाव त्याच्या हितासाठी निर्माण होतो की अहितासाठी?” “अहितासाठी, भंते.” “भद्दिय, वैरभावाने ग्रासलेला माणूस, वैरभावाने दडपलेला आणि ज्याचे चित्त त्याच्या आहारी गेले आहे, तो प्राणांची हिंसा करतो, न दिलेले घेतो, परस्त्रीगमन करतो, असत्य बोलतो आणि दुसऱ्यालाही तसेच करण्यास प्रवृत्त करतो. हे कृत्य त्याला दीर्घकाळापर्यंत अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल ना?” “होय, भंते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ? ‘‘အကုသလာ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ? ‘‘သာဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝိညုဂရဟိတာ, ဘန္တေ’’. ‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ, နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“भद्दिय, तुला काय वाटते? हे धर्म कुशल आहेत की अकुशल?” “अकुशल, भन्ते.” “ते सदोष आहेत की निर्दोष?” “सदोष, भन्ते.” “विद्वानांद्वारे निंदिलेले आहेत की प्रशंसिलेले?” “विद्वानांद्वारे निंदिलेले, भन्ते.” “पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास, ते अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरतात की नाही? किंवा याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “भन्ते, पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास, ते अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरतात. याविषयी आमचे असे मत आहे.”

---

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘဒ္ဒိယ, ယံ တံ တေ အဝေါစုမှာ – ဧထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ ‘သမဏော နော ဂရူ’တိ. ယဒါ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ [Pg.513] – ‘ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, ပဇဟေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“म्हणूनच, भद्दिय, आम्ही तुम्हाला जे सांगितले होते—'या, भद्दिय, केवळ ऐकीव गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, परंपरेने चालत आलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, 'असे ऐकिवात आहे' म्हणून विश्वास ठेवू नका, धर्मग्रंथांच्या अनुकूलतेवर विश्वास ठेवू नका, केवळ तर्कावर विश्वास ठेवू नका, केवळ अनुमानावर विश्वास ठेवू नका, केवळ बाह्य आकाराच्या विचाराने विश्वास ठेवू नका, स्वतःच्या पूर्वग्रहांच्या किंवा मतांच्या अनुकूलतेमुळे विश्वास ठेवू नका, वक्त्याच्या योग्यतेवर विश्वास ठेवू नका, किंवा 'हे श्रमण आमचे गुरू आहेत' म्हणून विश्वास ठेवू नका. भद्दिय, जेव्हा तुम्ही स्वतःच जाणाल की—'हे धर्म अकुशल आहेत, हे धर्म सदोष आहेत, हे धर्म विद्वानांद्वारे निंदित आहेत, हे धर्म पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरतात,' तेव्हा, भद्दिय, तुम्ही त्यांचा त्याग करावा'—असे जे म्हटले गेले होते, ते याच कारणास्तव म्हटले गेले होते.”

---

‘‘ဧထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ ‘သမဏော နော ဂရူ’တိ. ယဒါ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’တိ, အထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထာ’’တိ.

“या, भद्दिय, केवळ ऐकीव गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, परंपरेने चालत आलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, 'असे ऐकिवात आहे' म्हणून विश्वास ठेवू नका, धर्मग्रंथांच्या अनुकूलतेवर विश्वास ठेवू नका, केवळ तर्कावर विश्वास ठेवू नका, केवळ अनुमानावर विश्वास ठेवू नका, केवळ बाह्य आकाराच्या विचाराने विश्वास ठेवू नका, स्वतःच्या पूर्वग्रहांच्या किंवा मतांच्या अनुकूलतेमुळे विश्वास ठेवू नका, वक्त्याच्या योग्यतेवर विश्वास ठेवू नका, किंवा 'हे श्रमण आमचे गुरू आहेत' म्हणून विश्वास ठेवू नका. भद्दिय, जेव्हा तुम्ही स्वतःच जाणाल की—'हे धर्म कुशल आहेत, हे धर्म निर्दोष आहेत, हे धर्म विद्वानांद्वारे प्रशंसित आहेत, हे धर्म पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरतात,' तेव्हा, भद्दिय, तुम्ही ते प्राप्त करून (त्यांचे आचरण करून) विहरावे.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, အလောဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ? ‘‘ဟိတာယ, ဘန္တေ’’. ‘‘အလုဒ္ဓေါ ပနာယံ, ဘဒ္ဒိယ, ပုရိသပုဂ္ဂလော လောဘေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ န သမာဒပေတိ ယံ’သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“भद्दिय, तुला काय वाटते? जेव्हा एखाद्या व्यक्तीच्या मनात अलोभ (लोभ नसणे) उत्पन्न होतो, तेव्हा तो त्याच्या हितासाठी उत्पन्न होतो की अहितासाठी?” “हितासाठी, भन्ते.” “भद्दिय, जो मनुष्य अलोभी असतो, जो लोभाने पराभूत झालेला नसतो, ज्याचे चित्त लोभाने ग्रासलेले नसते, तो प्राणाची हिंसा करत नाही, चोरी करत नाही, परस्त्रीगमन करत नाही, असत्य बोलत नाही आणि इतरांनाही तसे करण्यास प्रवृत्त करत नाही. हे आचरण त्याला दीर्घकाळापर्यंत हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरेल ना?” “होय, भन्ते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, အဒေါသော ပုရိသဿ…ပေ… အမောဟော ပုရိသဿ…ပေ… အသာရမ္ဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ? ‘‘ဟိတာယ, ဘန္တေ’’. ‘‘အသာရဒ္ဓေါ ပနာယံ, ဘဒ္ဒိယ, ပုရိသပုဂ္ဂလော သာရမ္ဘေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ န သမာဒပေတိ ယံ’သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“भद्दिय, तुला काय वाटते? जेव्हा एखाद्या व्यक्तीच्या मनात अदोष (द्वेष नसणे) ...पे... अमोह (मोह नसणे) ...पे... असांरभ (उग्रता नसणे) उत्पन्न होतो, तेव्हा तो त्याच्या हितासाठी उत्पन्न होतो की अहितासाठी?” “हितासाठी, भन्ते.” “भद्दिय, जो मनुष्य उग्रता नसलेला असतो, जो उग्रतेने पराभूत झालेला नसतो, ज्याचे चित्त उग्रतेने ग्रासलेले नसते, तो प्राणाची हिंसा करत नाही, चोरी करत नाही, परस्त्रीगमन करत नाही, असत्य बोलत नाही आणि इतरांनाही तसे करण्यास प्रवृत्त करत नाही. हे आचरण त्याला दीर्घकाळापर्यंत हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरेल ना?” “होय, भन्ते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဒ္ဒိယ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ? ‘‘ကုသလာ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဘန္တေ’’. ‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“भद्दिय, तुला काय वाटते? हे धर्म कुशल आहेत की अकुशल?” “कुशल, भन्ते.” “ते सदोष आहेत की निर्दोष?” “निर्दोष, भन्ते.” “विद्वानांद्वारे निंदिलेले आहेत की प्रशंसिलेले?” “विद्वानांद्वारे प्रशंसिलेले, भन्ते.” “पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास, ते हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरतात की नाही? किंवा याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “भन्ते, पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास, ते हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरतात. याविषयी आमचे असे मत आहे.”

---

‘‘ဣတိ [Pg.514] ခေါ, ဘဒ္ဒိယ, ယံ တံ တေ အဝေါစုမှာ – ဧထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ ‘သမဏော နော ဂရူ’တိ. ယဒါ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, ဘဒ္ဒိယ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“म्हणूनच, भद्दिय, आम्ही तुम्हाला जे सांगितले होते—'या, भद्दिय, केवळ ऐकीव गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, परंपरेने चालत आलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवू नका, 'असे ऐकिवात आहे' म्हणून विश्वास ठेवू नका, धर्मग्रंथांच्या अनुकूलतेवर विश्वास ठेवू नका, केवळ तर्कावर विश्वास ठेवू नका, केवळ अनुमानावर विश्वास ठेवू नका, केवळ बाह्य आकाराच्या विचाराने विश्वास ठेवू नका, स्वतःच्या पूर्वग्रहांच्या किंवा मतांच्या अनुकूलतेमुळे विश्वास ठेवू नका, वक्त्याच्या योग्यतेवर विश्वास ठेवू नका, किंवा 'हे श्रमण आमचे गुरू आहेत' म्हणून विश्वास ठेवू नका. भद्दिय, जेव्हा तुम्ही स्वतःच जाणाल की—'हे धर्म कुशल आहेत, हे धर्म निर्दोष आहेत, हे धर्म विद्वानांद्वारे प्रशंसित आहेत, हे धर्म पूर्णपणे स्वीकारल्यास आणि आचरणात आणल्यास हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरतात,' तेव्हा, भद्दिय, तुम्ही ते प्राप्त करून (त्यांचे आचरण करून) विहरावे'—असे जे म्हटले गेले होते, ते याच कारणास्तव म्हटले गेले होते.”

---

‘‘ယေ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒိယ, လောကေ သန္တော သပ္ပုရိသာ တေ သာဝကံ ဧဝံ သမာဒပေန္တိ – ‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, လောဘံ ဝိနေယျ ဝိဟရာဟိ. လောဘံ ဝိနေယျ ဝိဟရန္တော န လောဘဇံ ကမ္မံ ကရိဿသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. ဒေါသံ ဝိနေယျ ဝိဟရာဟိ. ဒေါသံ ဝိနေယျ ဝိဟရန္တော န ဒေါသဇံ ကမ္မံ ကရိဿသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. မောဟံ ဝိနေယျ ဝိဟရာဟိ. မောဟံ ဝိနေယျ ဝိဟရန္တော န မောဟဇံ ကမ္မံ ကရိဿသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. သာရမ္ဘံ ဝိနေယျ ဝိဟရာဟိ. သာရမ္ဘံ ဝိနေယျ ဝိဟရန္တော န သာရမ္ဘဇံ ကမ္မံ ကရိဿသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’’’တိ.

“भद्दिय, या जगात जे शांत सत्पुरुष आहेत, ते आपल्या शिष्यांना अशीच प्रेरणा देतात—'हे माणसा, ये, तू लोभाचा त्याग करून विहर. लोभाचा त्याग करून विहरताना तू काया, वाचा आणि मनाने लोभापासून उत्पन्न होणारे कोणतेही कर्म करणार नाहीस. द्वेषाचा त्याग करून विहर. द्वेषाचा त्याग करून विहरताना तू काया, वाचा आणि मनाने द्वेषापासून उत्पन्न होणारे कोणतेही कर्म करणार नाहीस. मोहाचा त्याग करून विहर. मोहाचा त्याग करून विहरताना तू काया, वाचा आणि मनाने मोहापासून उत्पन्न होणारे कोणतेही कर्म करणार नाहीस. उग्रतेचा त्याग करून विहर. उग्रतेचा त्याग करून विहरताना तू काया, वाचा आणि मनाने उग्रतेपासून उत्पन्न होणारे कोणतेही कर्म करणार नाहीस.'”

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဒ္ဒိယော လိစ္ဆဝိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, भद्दिय लिच्छवीने भगवंतांना असे म्हटले—“अतिशय सुंदर, भन्ते! ...पे... भन्ते, भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण गेलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

---

‘‘အပိ နု တာဟံ, ဘဒ္ဒိယ, ဧဝံ အဝစံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ, ဘဒ္ဒိယ, သာဝကော ဟောဟိ; အဟံ သတ္ထာ ဘဝိဿာမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံဝါဒိံ ခေါ မံ, ဘဒ္ဒိယ, ဧဝမက္ခာယိံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ – ‘မာယာဝီ သမဏော ဂေါတမော အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒိကာ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ. ကလျာဏီ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ. ပိယာ မေ, ဘန္တေ, ဉာတိသာလောဟိတာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ, ပိယာနမ္ပိ မေ အဿ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ခတ္တိယာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ, သဗ္ဗေသမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏာ… ဝေဿာ [Pg.515] … သုဒ္ဒါ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ, သဗ္ဗေသမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“भद्दिय, मी तुला कधी असे म्हटले होते का की—'ये भद्दिय, तू माझा शिष्य हो; मी तुझा शास्ता होईन'?” “नाही, भन्ते.” “परंतु भद्दिय, असे बोलणाऱ्या आणि अशा प्रकारे उपदेश करणाऱ्या माझ्यावर काही श्रमण आणि ब्राह्मण असत्य, निरर्थक, खोट्या आणि निराधार आरोपांनी आक्षेप घेतात की—'श्रमण गौतम हा एक जादूगार आहे, जो लोकांना वश करणारी विद्या (आवर्तनी माया) जाणतो, ज्याद्वारे तो इतर पंथांच्या शिष्यांना आपल्याकडे वळवतो.'” “भन्ते, ही वश करणारी विद्या तर खूपच चांगली आहे! भन्ते, ही वश करणारी विद्या कल्याणकारी आहे! भन्ते, जर माझ्या प्रिय नातेवाईकांनी आणि कुटुंबियांनी या वश करणाऱ्या विद्येने स्वतःला वळवून घेतले, तर ते माझ्या प्रिय नातेवाईकांसाठी आणि कुटुंबियांसाठी दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. भन्ते, जर सर्व क्षत्रियांनी या वश करणाऱ्या विद्येने स्वतःला वळवून घेतले, तर ते सर्व क्षत्रियांसाठी दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. भन्ते, जर सर्व ब्राह्मणांनी... वैश्यांनी... शूद्रांनी या वश करणाऱ्या विद्येने स्वतःला वळवून घेतले, तर ते त्या सर्व शूद्रांच्या दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल.”

---

‘‘ဧဝမေတံ, ဘဒ္ဒိယ, ဧဝမေတံ, ဘဒ္ဒိယ! သဗ္ဗေ စေပိ, ဘဒ္ဒိယ, ခတ္တိယာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ အကုသလဓမ္မပ္ပဟာနာယ ကုသလဓမ္မူပသမ္ပဒါယ, သဗ္ဗေသမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေ စေပိ, ဘဒ္ဒိယ, ဗြာဟ္မဏာ… ဝေဿာ… သုဒ္ဒါ အာဝဋ္ဋေယျုံ အကုသလဓမ္မပ္ပဟာနာယ ကုသလဓမ္မူပသမ္ပဒါယ, သဗ္ဗေသမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဒေဝကော စေပိ, ဘဒ္ဒိယ, လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ အကုသလဓမ္မပ္ပဟာနာယ ကုသလဓမ္မူပသမ္ပဒါယ, သဒေဝကဿပိဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣမေ စေပိ, ဘဒ္ဒိယ, မဟာသာလာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ အကုသလဓမ္မပ္ပဟာနာယ ကုသလဓမ္မူပသမ္ပဒါယ, ဣမေသမ္ပိဿ မဟာသာလာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ( ). ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿဘူတဿာ’’တိ! တတိယံ.

“हे भद्दिय, हे असेच आहे! हे भद्दिय, हे असेच आहे! जर सर्व क्षत्रिय अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांचे संपादन करण्यासाठी या परिवर्तनाने (आवर्त्तनीने) परिवर्तित झाले, तर ते सर्व क्षत्रियांसाठी दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. जर सर्व ब्राह्मण... वैश्य... शूद्र अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांचे संपादन करण्यासाठी या परिवर्तनाने परिवर्तित झाले, तर ते सर्व शूद्रांसाठी दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. जर देव, मार आणि ब्रह्मासहित हा लोक, श्रमण-ब्राह्मणांसह ही प्रजा आणि देव-मनुष्य अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांचे संपादन करण्यासाठी या परिवर्तनाने परिवर्तित झाले, तर देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकासाठी, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेसाठी आणि देव-मनुष्यांसाठी ते दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. हे भद्दिय, जर हे मोठे साल वृक्ष देखील अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांचे संपादन करण्यासाठी या परिवर्तनाने परिवर्तित झाले, तर या मोठ्या साल वृक्षांसाठी देखील ते दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरेल. मग मनुष्य झालेल्या व्यक्तीबद्दल काय सांगावे!” तिसरे.

---

၄. သာမုဂိယသုတ္တံ

४. सामुगिय सुत्त

---

၁၉၄. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောလိယေသု ဝိဟရတိ သာမုဂံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ သာမုဂိယာ ကောလိယပုတ္တာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ သာမုဂိယေ ကောလိယပုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

१९४. एका वेळी आयुष्यमान आनंद कोलिय देशात 'सामुग' नावाच्या कोलियांच्या नगरात (निगमात) विहार करत होते. तेव्हा सामुग नगरातील अनेक कोलियपुत्र जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे आले; आल्यावर त्यांनी आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या सामुग नगरातील कोलियपुत्रांना आयुष्यमान आनंद म्हणाले –

---

‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ဝိမုတ္တိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ.

“हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, प्राण्यांच्या शुद्धीसाठी, शोक आणि रडणे-ओरडणे पार करण्यासाठी, दुःख आणि दौर्मनस्य (मानसिक क्लेश) नष्ट करण्यासाठी, सन्मार्गाच्या प्राप्तीसाठी आणि निर्वाणाच्या साक्षात्कारासाठी, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी ही चार परिशुद्धी-प्रधान-अंगे (परिशुद्धीसाठीच्या प्रयत्नांचे घटक) चांगल्या प्रकारे उपदेशिली आहेत. कोणती चार? शीलपरिशुद्धी-प्रधान-अंग, चित्तपरिशुद्धी-प्रधान-अंग, दृष्टीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग आणि विमुक्तीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग.

---

‘‘ကတမဉ္စ[Pg.516], ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ? ဣဓ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, သီလပါရိသုဒ္ဓိ. ဣတိ ဧဝရူပိံ သီလပါရိသုဒ္ဓိံ အပရိပူရံ ဝါ ပရိပူရေဿာမိ ပရိပူရံ ဝါ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ, ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ.

“आणि हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, शीलपरिशुद्धी-प्रधान-अंग कोणते आहे? येथे, हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, भिक्खू शीलवान असतो...पे... शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात प्रशिक्षण घेतो. हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'शीलपरिशुद्धी' असे म्हणतात. 'अशा प्रकारची जी शीलपरिशुद्धी अपूर्ण आहे ती मी पूर्ण करीन, किंवा जी पूर्ण आहे तिला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करीन (पुष्ट करीन)', असा विचार करून तेथे जो छंद (इच्छा), व्यायाम (प्रयत्न), उत्साह, उस्सोळ्ही (अति-प्रयत्न), अप्पटिवानी (न खचणे), सती (स्मृती) आणि संप्रजन्य (स्पष्ट जाणीव) असते; हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'शीलपरिशुद्धी-प्रधान-अंग' असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ? ဣဓ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိ. ဣတိ ဧဝရူပိံ စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိံ အပရိပူရံ ဝါ ပရိပူရေဿာမိ ပရိပူရံ ဝါ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ, ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ.

“आणि हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, चित्तपरिशुद्धी-प्रधान-अंग कोणते आहे? येथे, हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, भिक्खू कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहार करतो. हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'चित्तपरिशुद्धी' असे म्हणतात. 'अशा प्रकारची जी चित्तपरिशुद्धी अपूर्ण आहे ती मी पूर्ण करीन, किंवा जी पूर्ण आहे तिला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करीन', असा विचार करून तेथे जो छंद, व्यायाम, उत्साह, उस्सोळ्ही, अप्पटिवानी, सती आणि संप्रजन्य असते; हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'चित्तपरिशुद्धी-प्रधान-अंग' असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ? ဣဓ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိ. ဣတိ ဧဝရူပိံ ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိံ အပရိပူရံ ဝါ…ပေ… တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ, ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ.

“आणि हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, दृष्टीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग कोणते आहे? येथे, हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, भिक्खू 'हे दुःख आहे' हे यथार्थपणे जाणतो...पे... 'ही दुःख-निरोध-गामिनी प्रतिपदा (मार्ग) आहे' हे यथार्थपणे जाणतो. हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'दृष्टीपरिशुद्धी' असे म्हणतात. 'अशा प्रकारची जी दृष्टीपरिशुद्धी अपूर्ण आहे ती मी पूर्ण करीन...पे... किंवा जी पूर्ण आहे तिला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करीन', असा विचार करून तेथे जो छंद, व्यायाम, उत्साह, उस्सोळ्ही, अप्पटिवानी, सती आणि संप्रजन्य असते; हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'दृष्टीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग' असे म्हणतात.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဝိမုတ္တိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ? သ ခေါ သော, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, အရိယသာဝကော ဣမိနာ စ သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဣမိနာ စ စိတ္တပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဣမိနာ စ ဒိဋ္ဌိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂေန သမန္နာဂတော ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ, ဝိမောစနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိမောစေတိ. သော ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ, ဝိမောစနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိမောစေတွာ သမ္မာဝိမုတ္တိံ ဖုသတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဝိမုတ္တိပါရိသုဒ္ဓိ. ဣတိ ဧဝရူပိံ ဝိမုတ္တိပါရိသုဒ္ဓိံ အပရိပူရံ ဝါ ပရိပူရေဿာမိ ပရိပူရံ ဝါ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ, ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, ဝိမုတ္တိပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ.

“आणि हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, विमुक्तीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग कोणते आहे? हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, तो आर्यश्रावक या शीलपरिशुद्धी-प्रधान-अंगाने युक्त असलेला, या चित्तपरिशुद्धी-प्रधान-अंगाने युक्त असलेला आणि या दृष्टीपरिशुद्धी-प्रधान-अंगाने युक्त असलेला, आसक्ती निर्माण करणाऱ्या गोष्टींपासून आपले चित्त विरक्त करतो आणि विमुक्त करणाऱ्या गोष्टींमध्ये आपले चित्त विमुक्त करतो. तो आसक्ती निर्माण करणाऱ्या गोष्टींपासून चित्त विरक्त करून आणि विमुक्त करणाऱ्या गोष्टींमध्ये चित्त विमुक्त करून सम्यक् विमुक्तीचा स्पर्श करतो (ती प्राप्त करतो). हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, याला 'विमुक्तीपरिशुद्धी' असे म्हणतात. 'अशा प्रकारची जी विमुक्तीपरिशुद्धी अपूर्ण आहे ती मी पूर्ण करीन, किंवा जी पूर्ण आहे तिला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करीन', असा विचार करून तेथे जो छंद, व्यायाम, उत्साह, उस्सोळ्ही, अप्पटिवानी, सती आणि संप्रजन्य असते; याला, हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, 'विमुक्तीपरिशुद्धी-प्रधान-अंग' असे म्हणतात.”

---

‘‘ဣမာနိ [Pg.517] ခေါ, ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာ, စတ္တာရိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“हे व्याघ्रपद्य लोकांनो, प्राण्यांच्या शुद्धीसाठी, शोक आणि रडणे-ओरडणे पार करण्यासाठी, दुःख आणि दौर्मनस्य नष्ट करण्यासाठी, सन्मार्गाच्या प्राप्तीसाठी आणि निर्वाणाच्या साक्षात्कारासाठी, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी ही चार परिशुद्धी-प्रधान-अंगे चांगल्या प्रकारे उपदेशिली आहेत.” चौथे.

---

၅. ဝပ္ပသုတ္တံ

५. वप्प सुत्त

---

၁၉၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ ဝပ္ပော သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

१९५. एका वेळी भगवान शाक्य देशात कपिलवस्तू येथील निग्रोधारामात विहार करत होते. तेव्हा निगंठांचा (निर्ग्रंथांचा) श्रावक असलेला वप्प नावाचा शाक्य जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला; आल्यावर त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या निगंठ-श्रावक वप्प शाक्याला आयुष्यमान महामोग्गल्लान म्हणाले –

---

‘‘ဣဓဿ, ဝပ္ပ, ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘ပဿာမဟံ, ဘန္တေ, တံ ဌာနံ. ဣဓဿ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ ကတံ အဝိပက္ကဝိပါကံ. တတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ. အယဉ္စေဝ ခေါ ပန အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဝပ္ပေန သက္ကေန နိဂဏ္ဌသာဝကေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ.

“वप्प, जर या जगात अविद्या नष्ट झाल्यामुळे आणि विद्येचा (ज्ञानाचा) उदय झाल्यामुळे एखादा मनुष्य कायेने संयमित, वाचेने संयमित आणि मनाने संयमित असेल, तर वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव (क्लेश) परलोकात त्या व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?” “भन्ते, मला असे कारण दिसते. भन्ते, जर या जगात पूर्वी एखादे पापकर्म केले गेले असेल, ज्याचे फळ अजून परिपक्व झालेले नाही, तर त्या कारणामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात त्या व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील.” आयुष्यमान महामोग्गल्लान आणि निगण्ठाचा श्रावक असलेला शाक्य वप्प यांच्यातील हा संवाद अपूर्णच राहिला होता.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဥပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून (एकांतातून) उठून जेथे उपस्थानशाळा (सभा गृह) होती, तेथे गेले. तेथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर भगवंतांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना असे म्हटले –

---

‘‘ကာယ နုတ္ထ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ; ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣဓဿ, ဝပ္ပ, ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ဝပ္ပော သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပဿာမဟံ, ဘန္တေ, တံ ဌာနံ. ဣဓဿ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ ကတံ အဝိပက္ကဝိပါကံ. တတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’န္တိ[Pg.518]. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဝပ္ပေန သက္ကေန နိဂဏ္ဌသာဝကေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ; အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

“मोग्गल्लाना, तुम्ही आता कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र बसला आहात? आणि तुमची कोणती चर्चा अपूर्ण राहिली आहे?” “भन्ते, मी येथे निगण्ठाचा श्रावक असलेल्या शाक्य वप्पला असे विचारले होते – ‘वप्प, जर या जगात अविद्या नष्ट झाल्यामुळे आणि विद्येचा उदय झाल्यामुळे एखादा मनुष्य कायेने संयमित, वाचेने संयमित आणि मनाने संयमित असेल, तर वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात त्या व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?’ असे विचारल्यावर, भन्ते, निगण्ठाचा श्रावक असलेल्या शाक्य वप्पने मला असे म्हटले – ‘भन्ते, मला असे कारण दिसते. भन्ते, जर या जगात पूर्वी एखादे पापकर्म केले गेले असेल, ज्याचे फळ अजून परिपक्व झालेले नाही, तर त्या कारणामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात त्या व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील.’ भन्ते, निगण्ठाचा श्रावक असलेल्या शाक्य वप्पसोबत आमची हीच चर्चा अपूर्ण राहिली होती, तेवढ्यात भगवंतांचे आगमन झाले.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ မေ တွံ, ဝပ္ပ, အနုညေယျဉ္စေဝ အနုဇာနေယျာသိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသေယျာသိ, ယဿ စ မေ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနေယျာသိ မမေဝေတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆေယျာသိ – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ, သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘အနုညေယျဉ္စေဝါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အနုဇာနိဿာမိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသိဿာမိ, ယဿ စာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနိဿာမိ ဘဂဝန္တံယေဝေတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ – ‘ဣဒံ ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

त्यानंतर भगवान निगण्ठाचा श्रावक असलेल्या शाक्य वप्पला म्हणाले – “वप्प, जर मी सांगितलेल्या गोष्टींपैकी ज्या गोष्टी मान्य करण्यासारख्या आहेत त्या तू मान्य करशील, आणि ज्या नाकारण्यासारख्या आहेत त्या तू नाकारशील; आणि माझ्या ज्या बोलण्याचा अर्थ तुला समजणार नाही, त्याबद्दल तू मला अधिक विचारशील की – ‘भन्ते, हे कसे आहे? याचा अर्थ काय आहे?’, तर आपल्यामध्ये चर्चा होऊ शकते.” “भन्ते, भगवंतांच्या बोलण्यातील ज्या गोष्टी मान्य करण्यासारख्या आहेत त्या मी मान्य करेन, आणि ज्या नाकारण्यासारख्या आहेत त्या मी नाकारेन. तसेच भगवंतांच्या ज्या बोलण्याचा अर्थ मला समजणार नाही, त्याबद्दल मी भगवंतांनाच अधिक विचारून घेईन की – ‘भन्ते, हे कसे आहे? याचा अर्थ काय आहे?’ तर आपल्यामध्ये ही चर्चा होऊ द्या.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝပ္ပ, ယေ ကာယသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ကာယသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ, သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“वप्प, तुला काय वाटते? शारीरिक कर्मांच्या (कायकर्म) आरंभामुळे जे त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होतात, शारीरिक कर्मांपासून विरत झालेल्या व्यक्तीला ते त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होत नाहीत. तो नवीन कर्म करत नाही आणि जुन्या कर्मांचा वारंवार स्पर्श करून (अनुभव घेऊन) त्यांचा क्षय करतो. हा क्लेशांचा क्षय (निर्जरा) प्रत्यक्ष दिसणारा (संदिट्ठिक), तात्काळ फळ देणारा (अकालिक), ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य (एहिपस्सिक), स्वतःच्या कल्याणासाठी आचरणात आणण्याजोगा (ओपनेय्यिक) आणि सुज्ञांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा (पच्चत्तं वेदितब्बो विञ्ञूहि) आहे. वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात अशा व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?” “नाही, भन्ते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝပ္ပ, ယေ ဝစီသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ဝစီသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“वप्प, तुला काय वाटते? वाचिक कर्मांच्या (वचीकर्म) आरंभामुळे जे त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होतात, वाचिक कर्मांपासून विरत झालेल्या व्यक्तीला ते त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होत नाहीत. तो नवीन कर्म करत नाही आणि जुन्या कर्मांचा वारंवार स्पर्श करून त्यांचा क्षय करतो. हा क्लेशांचा क्षय प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःच्या कल्याणासाठी आचरणात आणण्याजोगा आणि सुज्ञांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा आहे. वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात अशा व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?” “नाही, भन्ते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝပ္ပ, ယေ မနောသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, မနောသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ [Pg.519] ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“वप्प, तुला काय वाटते? मानसिक कर्मांच्या (मनोकर्म) आरंभामुळे जे त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होतात, मानसिक कर्मांपासून विरत झालेल्या व्यक्तीला ते त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होत नाहीत. तो नवीन कर्म करत नाही आणि जुन्या कर्मांचा वारंवार स्पर्श करून त्यांचा क्षय करतो. हा क्लेशांचा क्षय प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःच्या कल्याणासाठी आचरणात आणण्याजोगा आणि सुज्ञांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा आहे. वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात अशा व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?” “नाही, भन्ते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝပ္ပ, ယေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ, ဝပ္ပ, တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“वप्प, तुला काय वाटते? अविद्येच्या प्रत्ययाने (कारणाने) जे त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होतात, अविद्या नष्ट झाल्यामुळे आणि विद्येचा उदय झाल्यामुळे त्या व्यक्तीला ते त्रासदायक आणि दाहक आसव उत्पन्न होत नाहीत. तो नवीन कर्म करत नाही आणि जुन्या कर्मांचा वारंवार स्पर्श करून त्यांचा क्षय करतो. हा क्लेशांचा क्षय प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःच्या कल्याणासाठी आचरणात आणण्याजोगा आणि सुज्ञांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा आहे. वप्प, तुला असे कोणतेही कारण दिसते का, ज्यामुळे दुःखद वेदना देणारे आसव परलोकात अशा व्यक्तीवर प्रभाव पाडू शकतील?” “नाही, भन्ते.”

---

‘‘ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ခေါ, ဝပ္ပ, ဘိက္ခုနော ဆ သတတဝိဟာရာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော; ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ... ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော; ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီ ဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ’’.

“वप्प, अशा प्रकारे सम्यक रीतीने विमुक्त चित्त झालेल्या भिक्खूला सहा ‘सततविहार’ (सदैव राहण्याच्या अवस्था) प्राप्त होतात. तो डोळ्यांनी रूप पाहून हर्षितही होत नाही आणि खिन्नही होत नाही; तो स्मृतिमान (सतो) आणि प्रज्ञावान (संपजानो) राहून उपेक्षक (तटस्थ) भावाने विहार करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... कायेने स्पर्श अनुभवून... मनाने धम्माला (विचाराला) जाणून तो हर्षितही होत नाही आणि खिन्नही होत नाही; तो स्मृतिमान आणि प्रज्ञावान राहून उपेक्षक भावाने विहार करतो. तो शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची (कायरूपी) वेदना अनुभवताना ‘मी शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे’ असे जाणतो; आयुष्याच्या मर्यादेपर्यंतची (जीवितरूपी) वेदना अनुभवताना ‘मी आयुष्याच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे’ असे जाणतो; आणि ‘शरीर नष्ट झाल्यावर, आयुष्य संपल्यानंतर, याच जन्मात सर्व वेदना ज्यांच्याविषयी कोणतीही आसक्ती उरलेली नाही, शांत (शीतलीभूत) होतील’ असे तो जाणतो.”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဝပ္ပ, ထူဏံ ပဋိစ္စ ဆာယာ ပညာယတိ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလပိဋကံ အာဒါယ. သော တံ ထူဏံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ; မူလေ ဆိန္ဒိတွာ ပလိခဏေယျ; ပလိခဏိတွာ မူလာနိ ဥဒ္ဓရေယျ, အန္တမသော ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ. သော တံ ထူဏံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျ. ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေတွာ ဖာလေယျ. ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ. သကလိကံ သကလိကံ ကတွာ ဝါတာတပေ ဝိသောသေယျ. ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ. အဂ္ဂိနာ ဍဟေတွာ မသိံ ကရေယျ. မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏေယျ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. ဧဝံ [Pg.520] ဟိဿ, ဝပ္ပ, ယာ ထူဏံ ပဋိစ္စ ဆာယာ သာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ.

हे वप्प, ज्याप्रमाणे एखाद्या खुंटाचा आधार घेऊन सावली दिसते. नंतर एखादा माणूस कुदळ आणि टोपली घेऊन येईल. तो त्या खुंटाला मुळापासून कापून टाकेल; मुळापासून कापून तो सभोवताली खणून काढेल; सभोवताली खणून तो त्याची मुळे उपटून टाकेल, अगदी वाळ्याच्या गवताच्या मुळांइतकी बारीक मुळेसुद्धा उपटून काढेल. तो त्या खुंटाचे तुकडे तुकडे करेल. तुकडे तुकडे करून तो ते चिरून टाकेल. चिरून त्याचे बारीक तुकडे करेल. बारीक तुकडे करून तो ते वाऱ्यावर आणि उन्हात वाळवेल. वाऱ्यावर आणि उन्हात वाळवून तो ते अग्नीने जाळून टाकेल. अग्नीने जाळून त्याची राख करेल. राख करून तो ती मोठ्या वाऱ्यात उडवून देईल किंवा नदीच्या वेगवान प्रवाहामध्ये वाहून देईल. अशा प्रकारे, हे वप्प, त्या खुंटावर अवलंबून असणारी जी सावली होती, ती मुळासकट नष्ट होईल, ताडाच्या खुंटासारखी होईल, अस्तित्वात नसलेली होईल आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाची होईल.

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝပ္ပ, ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဆ သတတဝိဟာရာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော; ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော; ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီ ဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ’’.

अशाच प्रकारे, हे वप्प, ज्याचे चित्त सम्यक रीतीने विमुक्त झाले आहे, अशा भिक्खूला सहा निरंतर विहार (सततविहार) प्राप्त होतात. तो डोळ्यांनी रूप पाहून ना हर्षित होतो, ना खिन्न होतो; तो स्मृतीवान आणि प्रज्ञावान राहून उपेक्षक (तटस्थ) भावाने विहार करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... कायेने स्पर्श अनुभवून... मनाने धम्माचे ज्ञान करून घेऊन तो ना हर्षित होतो, ना खिन्न होतो; तो स्मृतीवान आणि प्रज्ञावान राहून उपेक्षक भावाने विहार करतो. तो शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत असताना 'मी शारीरिक वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो; आयुष्याच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत असताना 'मी जीवित-मर्यादेची वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो; आणि 'शरीराच्या भेदानंतर, आयुष्याचा अंत झाल्यावर, याच जन्मात सर्व वेदना, ज्यांच्याविषयी कोणतीही आसक्ती उरलेली नाही, त्या येथेच शांत (शीत) होतील' असे तो जाणतो.

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဝပ္ပော သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပုရိသော ဥဒယတ္ထိကော အဿပဏိယံ ပေါသေယျ. သော ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆေယျ, ဥတ္တရိဉ္စ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဥဒယတ္ထိကော ဗာလေ နိဂဏ္ဌေ ပယိရုပါသိံ. သွာဟံ ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆိံ, ဥတ္တရိဉ္စ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဟောသိံ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, အဇ္ဇတဂ္ဂေ ယော မေ ဗာလေသု နိဂဏ္ဌေသု ပသာဒေါ တံ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏာမိ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေမိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

असे म्हटले असता, निगंठांचा श्रावक असलेल्या वप्प शाक्याने भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, ज्याप्रमाणे नफ्याच्या आशेने एखादा माणूस विक्रीसाठी घोडा पाळेल. त्याला नफा तर मिळणारच नाही, उलट त्याला केवळ थकवा आणि त्रासाचाच वाटा मिळेल. त्याचप्रमाणे, हे भंते, मी नफ्याच्या आशेने मूर्ख निगंठांची सेवा केली. मला कोणताही लाभ मिळाला नाही, उलट मला केवळ थकवा आणि त्रासाचाच वाटा मिळाला. हे भंते, आजपासून मूर्ख निगंठांवर माझी जी काही श्रद्धा होती, ती मी मोठ्या वाऱ्यात उडवून देतो किंवा वेगवान प्रवाहाच्या नदीत वाहून देतो. अतिशय सुंदर, भंते! ... भगवंतांनी मला आजपासून आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.' पाचवे.

---

၆. သာဠှသုတ္တံ

६. साळ्ह सुत्त

---

၁၉၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ သာဠှော စ လိစ္ဆဝိ အဘယော စ လိစ္ဆဝိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သာဠှော လိစ္ဆဝိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१९६. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनातील कूटागारशाळेत विहार करत होते. तेव्हा साळ्ह लिच्छवी आणि अभय लिच्छवी जेथे भगवान होते तेथे आले; आल्यानंतर त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या साळ्ह लिच्छवीने भगवंतांना असे म्हटले –

---

‘‘သန္တိ, ဘန္တေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒွယေန ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ ပညပေန္တိ – သီလဝိသုဒ္ဓိဟေတု စ တပေါဇိဂုစ္ဆာဟေတု စ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

भंते, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे दोन गोष्टींद्वारे ओघाचा (संसार-प्रवाहाचा) पार जाण्याचा मार्ग सांगतात – शील-विशुद्धीमुळे आणि तप-जुगुप्सेमुळे. याविषयी, भंते, भगवान काय म्हणतात?

---

‘‘သီလဝိသုဒ္ဓိံ [Pg.521] ခေါ အဟံ, သာဠှ, အညတရံ သာမညင်္ဂန္တိ ဝဒါမိ. ယေ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ, အဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ, အဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

हे साळ्ह, मी शील-विशुद्धीला श्रमणत्वाचे एक अंग मानतो. परंतु, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण तप-जुगुप्सेचे प्रतिपादन करणारे, तप-जुगुप्सेलाच सार मानणारे आणि तप-जुगुप्सेमध्येच गढून गेलेले आहेत, ते ओघाचा पार जाण्यास असमर्थ आहेत. तसेच, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण अपवित्र कायिक आचरण करणारे, अपवित्र वाचिक आचरण करणारे, अपवित्र मानसिक आचरण करणारे आणि अपवित्र उपजीविका असणारे आहेत, ते ज्ञानदर्शनासाठी आणि अनुत्तर सम्यक संबोधीसाठी असमर्थ आहेत.

---

‘‘သေယျထာပိ, သာဠှ, ပုရိသော နဒိံ တရိတုကာမော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟတိံ သာလလဋ္ဌိံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုစ္စကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ; မူလေ ဆေတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ; အဂ္ဂေ ဆေတွာ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ; သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေယျ; ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆေယျ; ဝါသီဟိ တစ္ဆေတွာ လေခဏိယာ လိခေယျ; လေခဏိယာ လိခိတွာ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေယျ ; ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေတွာ နဒိံ ပတာရေယျ.

हे साळ्ह, ज्याप्रमाणे नदी पार करण्याची इच्छा असलेला एखादा माणूस धारदार कुऱ्हाड घेऊन जंगलात प्रवेश करेल. तेथे त्याला एक मोठे, सरळ, तरुण आणि दोषरहित सालाचे झाड दिसेल. तो त्याला मुळापासून कापून टाकेल; मुळापासून कापून त्याचे टोक कापेल; टोक कापून त्याच्या फांद्या आणि पाने पूर्णपणे साफ करेल; फांद्या आणि पाने पूर्णपणे साफ करून तो त्याला कुऱ्हाडीने तासेल; कुऱ्हाडीने तासून झाल्यावर तसणीने तासेल; तसणीने तासून झाल्यावर रंध्याने खरवडून गुळगुळीत करेल; रंध्याने खरवडून गुळगुळीत केल्यावर दगडाच्या गोळ्याने घासून स्वच्छ करेल; आणि घासून स्वच्छ केल्यानंतर ते नदीत उतरवून पार जाण्याचा प्रयत्न करेल.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သာဠှ, ဘဗ္ဗော နု ခေါ သော ပုရိသော နဒိံ တရိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ, ဘန္တေ, သာလလဋ္ဌိ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတာ အန္တော အဝိသုဒ္ဓါ. တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – သာလလဋ္ဌိ သံသီဒိဿတိ, ပုရိသော အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိဿတီ’’တိ.

हे साळ्ह, तुला काय वाटते? तो माणूस नदी पार करण्यास समर्थ होईल का? 'नाही, भंते.' 'ते कशामुळे?' 'कारण, भंते, ते सालाचे लाकूड बाहेरून तर उत्तम प्रकारे तयार केले गेले आहे, परंतु आतून ते अशुद्ध आहे. त्यामुळे अशीच अपेक्षा आहे की, ते सालाचे लाकूड पाण्यात बुडेल आणि तो माणूस अनर्थ व विनाशाला प्राप्त होईल.'

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, သာဠှ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ, အဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ, အဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

अशाच प्रकारे, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण तप-जुगुप्सेचे प्रतिपादन करणारे, tap-जुगुप्सेलाच सार मानणारे आणि तप-जुगुप्सेमध्येच गढून गेलेले आहेत, ते ओघाचा पार जाण्यास असमर्थ आहेत. तसेच, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण अपवित्र कायिक आचरण करणारे, अपवित्र वाचिक आचरण करणारे, अपवित्र मानसिक आचरण करणारे आणि अपवित्र उपजीविका असणारे आहेत, ते ज्ञानदर्शनासाठी आणि अनुत्तर सम्यक संबोधीसाठी असमर्थ आहेत.

---

‘‘ယေ စ ခေါ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ န တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ, ဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ, ဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

परंतु, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण तप-जुगुप्सेचे प्रतिपादन न करणारे, तप-जुगुप्सेला सार न मानणारे आणि तप-जुगुप्सेमध्ये गढून न गेलेले आहेत, ते ओघाचा पार जाण्यास समर्थ आहेत. तसेच, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण पवित्र कायिक आचरण करणारे, पवित्र वाचिक आचरण करणारे, पवित्र मानसिक आचरण करणारे आणि पवित्र उपजीविका असणारे आहेत, ते ज्ञानदर्शनासाठी आणि अनुत्तर सम्यक संबोधीसाठी समर्थ आहेत.

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.522], သာဠှ, ပုရိသော နဒိံ တရိတုကာမော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟတိံ သာလလဋ္ဌိံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုစ္စကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ; မူလေ ဆိန္ဒိတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ; အဂ္ဂေ ဆိန္ဒိတွာ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ; သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေယျ; ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆေယျ; ဝါသီဟိ တစ္ဆေတွာ နိခါဒနံ အာဒါယ အန္တော သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ; အန္တော သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ လေခဏိယာ လိခေယျ; လေခဏိယာ လိခိတွာ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေယျ; ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေတွာ နာဝံ ကရေယျ; နာဝံ ကတွာ ဖိယာရိတ္တံ ဗန္ဓေယျ; ဖိယာရိတ္တံ ဗန္ဓိတွာ နဒိံ ပတာရေယျ.

“हे साळ्ह, समजा एखादा नदी पार करू इच्छिणारा माणूस धारदार कुऱ्हाड घेऊन जंगलात प्रवेश करतो. त्याला तिथे एक मोठे, सरळ, तरुण आणि दोषरहित (शंकारहित) सालचे झाड दिसते. तो त्याला मुळापासून कापतो; मुळापासून कापून त्याचे टोक कापतो; टोक कापून त्याच्या फांद्या आणि पाने चांगल्या प्रकारे साफ करतो; फांद्या आणि पाने चांगल्या प्रकारे साफ करून कुऱ्हाडीने तासतो; कुऱ्हाडीने तासून वाशीने (तसणीने) तासतो; वाशीने तासून छिन्नी घेऊन आतून चांगल्या प्रकारे कोरून साफ करतो; आतून चांगल्या प्रकारे साफ करून खरवडण्याच्या साधनाने खरवडतो; खरवडल्यानंतर दगडाच्या गोळ्याने घासून गुळगुळीत करतो; दगडाच्या गोळ्याने घासून त्याची नाव (होडी) बनवतो; नाव बनवून त्याला वल्हे आणि सुकाणू बांधतो; वल्हे आणि सुकाणू बांधून नदी पार करतो.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သာဠှ, ဘဗ္ဗော နု ခေါ သော ပုရိသော နဒိံ တရိတု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ, ဘန္တေ, သာလလဋ္ဌိ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတာ, အန္တော သုဝိသုဒ္ဓါ နာဝါကတာ ဖိယာရိတ္တဗဒ္ဓါ. တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – ‘နာဝါ န သံသီဒိဿတိ, ပုရိသော သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿတီ’’’တိ.

“यावर तू काय विचार करतोस, साळ्ह? तो माणूस नदी पार करण्यास समर्थ होईल का?” “होय, भंते.” “ते कशामुळे?” “भंते, कारण ते सालचे झाड बाहेरून चांगल्या प्रकारे संस्कारित (तयार) केले गेले आहे, आतून पूर्णपणे स्वच्छ केले गेले आहे, त्याची नाव बनवली गेली आहे आणि त्याला वल्हे व सुकाणू बांधले गेले आहे. त्यामुळे अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ‘नाव बुडणार नाही आणि तो माणूस सुखरूपपणे पलीकडच्या तीरावर पोहोचेल.’”

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, သာဠှ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ န တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ, ဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ, သာဠှ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ, ဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. သေယျထာပိ, သာဠှ, ယောဓာဇီဝေါ ဗဟူနိ စေပိ ကဏ္ဍစိတြကာနိ ဇာနာတိ; အထ ခေါ သော တီဟိ ဌာနေဟိ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဒူရေပါတီ စ, အက္ခဏဝေဓီ စ, မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ.

“तशाच प्रकारे, साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण तप व घृणेचा (टोकाच्या तपश्चर्येचा) उपदेश करत नाहीत, तपालाच सार मानत नाहीत आणि तपाच्या आहारी जाऊन राहत नाहीत, ते ओघ (संसार-प्रवाह) पार करण्यास समर्थ होतात. तसेच, हे साळ्ह, जे श्रमण आणि ब्राह्मण शुद्ध कायिक आचरण, शुद्ध वाचिक आचरण, शुद्ध मानसिक आचरण आणि शुद्ध आजीविका असणारे आहेत, ते ज्ञानदर्शनासाठी आणि अनुत्तर संबोधीसाठी समर्थ होतात. हे साळ्ह, समजा एखादा योद्धा बाणांचे अनेक प्रकारचे कौशल्य जाणत असला, तरी तो तीन गुणांमुळेच राजासाठी योग्य, राजाचा सेवक आणि राजाचे अंग (महत्त्वाचा भाग) म्हणून गणला जातो. कोणत्या तीन गुणांमुळे? दूरवर बाण मारणारा, अचूक वेध घेणारा आणि मोठ्या शरीराचा भेद करणारा.”

---

‘‘သေယျထာပိ, သာဠှ, ယောဓာဇီဝေါ ဒူရေပါတီ; ဧဝမေဝံ ခေါ, သာဠှ, အရိယသာဝကော သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. သမ္မာသမာဓိ, သာဠှ, အရိယသာဝကော ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ [Pg.523] ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ.

“हे साळ्ह, ज्याप्रमाणे तो योद्धा दूरवर बाण मारणारा असतो; त्याचप्रमाणे, साळ्ह, आर्यश्रावक सम्यक समाधीने युक्त असतो. सम्यक समाधीने युक्त असलेला आर्यश्रावक कोणतेही रूप असो—भूत, भविष्य किंवा वर्तमानकाळातील, अंतर्गत किंवा बाह्य, स्थूल किंवा सूक्ष्म, हीन किंवा प्रणीत (उत्कृष्ट), दूरचे किंवा जवळचे—त्या सर्व रूपाला ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथाभूत (जसे आहे तसे) सम्यक प्रज्ञेने पाहतो. कोणतीही वेदना... कोणतीही संज्ञा... कोणतेही संस्कार... कोणतेही विज्ञान असो—भूत, भविष्य किंवा वर्तमानकाळातील, अंतर्गत किंवा बाह्य, स्थूल किंवा सूक्ष्म, हीन किंवा प्रणीत, दूरचे किंवा जवळचे—त्या सर्व विज्ञानाला ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथाभूत सम्यक प्रज्ञेने पाहतो.”

---

‘‘သေယျထာပိ, သာဠှ, ယောဓာဇီဝေါ အက္ခဏဝေဓီ; ဧဝမေဝံ ခေါ, သာဠှ, အရိယသာဝကော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သာဠှ, အရိယသာဝကော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

“हे साळ्ह, ज्याप्रमाणे तो योद्धा अचूक वेध घेणारा असतो; त्याचप्रमाणे, साळ्ह, आर्यश्रावक सम्यक दृष्टीने युक्त असतो. सम्यक दृष्टीने युक्त असलेला आर्यश्रावक ‘हे दुःख आहे’ हे यथाभूत जाणतो... ‘ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा (मार्ग) आहे’ हे यथाभूत जाणतो.”

---

‘‘သေယျထာပိ, သာဠှ, ယောဓာဇီဝေါ မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ; ဧဝမေဝံ ခေါ, သာဠှ, အရိယသာဝကော သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. သမ္မာဝိမုတ္တိ, သာဠှ, အရိယသာဝကော မဟန္တံ အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓံ ပဒါလေတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“हे साळ्ह, ज्याप्रमाणे तो योद्धा मोठ्या शरीराचा भेद करणारा असतो; त्याचप्रमाणे, साळ्ह, आर्यश्रावक सम्यक विमुक्तीने युक्त असतो. सम्यक विमुक्तीने युक्त असलेला आर्यश्रावक अविद्यारूपी मोठ्या समूहाचा (अविद्यास्कंधाचा) भेद करतो.” सहावे सूत्र समाप्त.

---

၇. မလ္လိကာဒေဝီသုတ္တံ

७. मल्लिकादेवी सूत्र

---

၁၉၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१९७. एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकांच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा मल्लिका देवी (राणी मल्लिका) जेथे भगवान होते तेथे आली; आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून ती एका बाजूला बसली. एका बाजूला बसलेली मल्लिका देवी भगवंतांना म्हणाली –

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ?

“भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री कुरूप, दिसायला वाईट आणि दर्शनास अयोग्य असते; तसेच ती दरिद्री, अल्प संपत्ती असणारी, अल्प उपभोग घेणारी आणि अल्प प्रभाव असणारी असते?”

---

‘‘ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စ?

“परंतु भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री कुरूप, दिसायला वाईट आणि दर्शनास अयोग्य असते; परंतु ती श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी (मोठे ऐश्वर्य असणारी) आणि महाप्रभावशाली असते?”

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ?

“भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न करणारी आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त असते; परंतु ती दरिद्री, अल्प संपत्ती असणारी, अल्प उपभोग घेणारी आणि अल्प प्रभाव असणारी असते?”

---

‘‘ကော [Pg.524] ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ, အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စာ’’တိ?

“परंतु भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न करणारी आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त असते; तसेच ती श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी आणि महाप्रभावशाली असते?”

---

‘‘ဣဓ, မလ္လိကေ, ဧကစ္စော မာတုဂါမော ကောဓနာ ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလာ. အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သာ န ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. ဣဿာမနိကာ ခေါ ပန ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿတိ ဥပဒုဿတိ ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သာ စေ တတော စုတာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သာ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ.

“हे मल्लिका, या जगात एखादी स्त्री अत्यंत क्रोधी आणि संतापी असते. थोडेसे जरी काही बोलले तरी ती चिडते, रागावते, संतप्त होते, विरोध करते आणि आपला क्रोध, द्वेष व नापसंती प्रकट करते. ती श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पाणी, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन (उटणे), शय्या, निवासस्थान आणि दीप देणारी (दान देणारी) नसते. तसेच ती ईर्ष्याळू असते; इतरांना मिळणारा लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेबद्दल ईर्ष्या करते, द्वेष करते आणि मनात ईर्ष्या बाळगते. ती तिथून च्युत होऊन (मृत्यू पावून) जेव्हा या मनुष्यलोकात येते, तेव्हा ती जिथे जिथे जन्म घेते, तिथे तिथे ती कुरूप, दिसायला वाईट आणि दर्शनास अयोग्य होते; तसेच ती दरिद्री, अल्प संपत्ती असणारी, अल्प उपभोग घेणारी आणि अल्प प्रभाव असणारी होते.”

---

‘‘ဣဓ ပန, မလ္လိကေ, ဧကစ္စော မာတုဂါမော ကောဓနာ ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလာ. အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သာ ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. အနိဿာမနိကာ ခေါ ပန ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿတိ န ဥပဒုဿတိ န ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သာ စေ တတော စုတာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သာ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စ.

“हे मल्लिका, या जगात एखादी स्त्री क्रोधी व अत्यंत चिडचिड करणारी असते. थोडेसे जरी काही बोलले तरी ती चिडते, रागावते, द्वेष करते, हट्टीपणा करते आणि आपला राग, द्वेष व नापसंती प्रकट करते. परंतु, ती श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, शय्या, निवास आणि दीप देणारी (दानशूर) असते. तसेच ती मत्सर न करणारी असते; इतरांना मिळणारे लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेचा ती मत्सर करत नाही, त्यांच्यावर जळत नाही आणि मनात मत्सर बाळगत नाही. ती तिथून च्युत होऊन (मृत्यू पावून) जर या मनुष्यलोकात आली, तर ती जिथे जिथे जन्म घेते, तिथे ती कुरूप, दिसायला वाईट आणि दर्शनास अयोग्य होते; परंतु ती श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी आणि प्रभावशाली होते.”

---

‘‘ဣဓ ပန, မလ္လိကေ, ဧကစ္စော မာတုဂါမော အက္ကောဓနာ ဟောတိ အနုပါယာသဗဟုလာ. ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ နာဘိသဇ္ဇတိ န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိတ္ထီယတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သာ န ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. ဣဿာမနိကာ ခေါ ပန ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿတိ ဥပဒုဿတိ ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သာ စေ တတော စုတာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သာ ယတ္ထ [Pg.525] ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ.

“हे मल्लिका, या जगात एखादी स्त्री अक्रोधी व चिडचिड न करणारी असते. खूप काही बोलले तरी ती चिडत नाही, रागावत नाही, द्वेष करत नाही, हट्टीपणा करत नाही आणि आपला राग, द्वेष व नापसंती प्रकट करत नाही. परंतु, ती श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, शय्या, निवास आणि दीप देणारी नसते. तसेच ती मत्सर करणारी असते; इतरांना मिळणारे लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेचा ती मत्सर करते, त्यांच्यावर जळते आणि मनात मत्सर बाळगते. ती तिथून च्युत होऊन जर या मनुष्यलोकात आली, तर ती जिथे जिथे जन्म घेते, तिथे ती अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त होते; परंतु ती दरिद्री, अल्पधनी, अल्पभोगी आणि प्रभावहीन होते.”

---

‘‘ဣဓ ပန, မလ္လိကေ, ဧကစ္စော မာတုဂါမော အက္ကောဓနာ ဟောတိ အနုပါယာသဗဟုလာ. ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ နာဘိသဇ္ဇတိ န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိတ္ထီယတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သာ ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. အနိဿာမနိကာ ခေါ ပန ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿတိ န ဥပဒုဿတိ န ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သာ စေ တတော စုတာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, သာ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ; အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စ.

“हे मल्लिका, या जगात एखादी स्त्री अक्रोधी व चिडचिड न करणारी असते. खूप काही बोलले तरी ती चिडत नाही, रागावत नाही, द्वेष करत नाही, हट्टीपणा करत नाही आणि आपला राग, द्वेष व नापसंती प्रकट करत नाही. ती श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, शय्या, निवास आणि दीप देणारी (दानशूर) असते. तसेच ती मत्सर न करणारी असते; इतरांना मिळणारे लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेचा ती मत्सर करत नाही, त्यांच्यावर जळत नाही आणि मनात मत्सर बाळगत नाही. ती तिथून च्युत होऊन जर या मनुष्यलोकात आली, तर ती जिथे जिथे जन्म घेते, तिथे ती अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त होते; तसेच ती श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी आणि प्रभावशाली होते.”

---

‘‘အယံ ခေါ, မလ္လိကေ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ. အယံ ပန, မလ္လိကေ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ; အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စ. အယံ ခေါ, မလ္လိကေ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ; ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ. အယံ ပန, မလ္လိကေ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ; အဍ္ဎာ စ ဟောတိ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ မဟေသက္ခာ စာ’’တိ.

“हे मल्लिका, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री कुरूप, दिसायला वाईट, दर्शनास अयोग्य होते; आणि दरिद्री, अल्पधनी, अल्पभोगी व प्रभावहीन होते. हे मल्लिका, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री कुरूप, दिसायला वाईट, दर्शनास अयोग्य होते; परंतु श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी व प्रभावशाली होते. हे मल्लिका, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त होते; परंतु दरिद्री, अल्पधनी, अल्पभोगी व प्रभावहीन होते. हे मल्लिका, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न आणि परम वर्णसौंदर्याने युक्त होते; तसेच श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी व प्रभावशाली होते.”

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ မလ္လိကာ ဒေဝီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာ နူနာဟံ ဘန္တေ, အညံ ဇာတိံ ကောဓနာ အဟောသိံ ဥပါယာသဗဟုလာ, အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ [Pg.526] အဘိသဇ္ဇိံ ကုပ္ပိံ ဗျာပဇ္ဇိံ ပတိတ္ထီယိံ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိံ, သာဟံ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ.

असे बोलले असता, मल्लिका देवी भगवंतांना म्हणाली – “भंते, मी नक्कीच पूर्वजन्मी क्रोधी व अत्यंत चिडचिड करणारी राहिले असेन; थोडेसे जरी काही बोलले तरी मी चिडले असेन, रागावले असेन, द्वेष केला असेल, हट्टीपणा केला असेल आणि आपला राग, द्वेष व नापसंती प्रकट केली असेल. म्हणूनच, भंते, मी आज या जन्मात कुरूप, दिसायला वाईट आणि दर्शनास अयोग्य आहे.”

---

‘‘ယာ နူနာဟံ, ဘန္တေ, အညံ ဇာတိံ ဒါတာ အဟောသိံ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ, သာဟံ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ အဍ္ဎာ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ.

“भंते, मी नक्कीच पूर्वजन्मी श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, शय्या, निवास आणि दीप देणारी (दानशूर) राहिले असेन. म्हणूनच, भंते, मी आज या जन्मात श्रीमंत, महाधनी आणि महाभोगी आहे.”

---

‘‘ယာ နူနာဟံ, ဘန္တေ, အညံ ဇာတိံ အနိဿာမနိကာ အဟောသိံ, ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿိံ န ဥပဒုဿိံ န ဣဿံ ဗန္ဓိံ, သာဟံ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ မဟေသက္ခာ. သန္တိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ခတ္တိယကညာပိ ဗြာဟ္မဏကညာပိ ဂဟပတိကညာပိ, တာသာဟံ ဣဿရာဓိပစ္စံ ကာရေမိ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, အဇ္ဇတဂ္ဂေ အက္ကောဓနာ ဘဝိဿာမိ အနုပါယာသဗဟုလာ, ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ နာဘိသဇ္ဇိဿာမိ န ကုပ္ပိဿာမိ န ဗျာပဇ္ဇိဿာမိ န ပတိတ္ထီယိဿာမိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ န ပါတုကရိဿာမိ; ဒဿာမိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. အနိဿာမနိကာ ဘဝိဿာမိ, ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿိဿာမိ န ဥပဒုဿိဿာမိ န ဣဿံ ဗန္ဓိဿာမိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသိကံ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. သတ္တမံ.

“भंते, मी नक्कीच पूर्वजन्मी मत्सर न करणारी राहिले असेन; इतरांना मिळणारे लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेचा मी मत्सर केला नसेल, त्यांच्यावर जळले नसेन आणि मनात मत्सर बाळगला नसेल. म्हणूनच, भंते, मी आज या जन्मात प्रभावशाली आहे. भंते, या राजकुलात क्षत्रिय कन्या, ब्राह्मण कन्या आणि गृहपती कन्या देखील आहेत, ज्यांच्यावर मी माझे स्वामित्व व अधिपत्य गाजवते. भंते, मी आजपासून अक्रोधी आणि चिडचिड न करणारी होईन. खूप काही बोलले तरी मी चिडणार नाही, रागावणार नाही, द्वेष करणार नाही, हट्टीपणा करणार नाही आणि आपला राग, द्वेष व नापसंती प्रकट करणार नाही. मी श्रमण किंवा ब्राह्मणाला अन्न, पेय, वस्त्र, वाहन, पुष्पमाला, गंध, विलेपन, शय्या, निवास आणि दीप दान करीन. मी मत्सर न करणारी होईन; इतरांना मिळणारे लाभ, सत्कार, आदर, सन्मान, वंदन आणि पूजेचा मी मत्सर करणार नाही, त्यांच्यावर जळणार नाही आणि मनात मत्सर बाळगणार नाही. अतिशय सुंदर, भंते! ...पे... भंते, भगवंतांनी मला आजपासून आजीवन शरण गेलेली उपासिका म्हणून स्वीकारावे.” सातवे (सुत्त समाप्त).

---

၈. အတ္တန္တပသုတ္တံ

८. अत्तंतप सुत्त

---

၁၉၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော [Pg.527] န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော နေဝ အတ္တန္တပေါ န ပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

१९८. “भिक्षूंनो, या जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती स्वतःला पीडा देणारा (आत्मपीडक) असतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो. भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती इतरांना पीडा देणारा असतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो. भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती स्वतःलाही पीडा देणारा असतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तसेच इतरांनाही पीडा देणारा असतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो. भिक्षूंनो, या जगात एखादा व्यक्ती स्वतःलाही पीडा देणारा नसतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो, तसेच इतरांनाही पीडा देणारा नसतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो. तो स्वतःलाही पीडा न देणारा आणि इतरांनाही पीडा न देणारा व्यक्ती याच जन्मात तृष्णारहित (निःस्पृह), शांत, शीतल झालेला, सुखाचा अनुभव घेणारा आणि ब्रह्मभूत (श्रेष्ठ) झालेल्या स्वतःच्या अंतःकरणाने विहरतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ. သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ…ပေ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ ဒွါဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ…ပေ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ. ဣတိ ဧဝရူပံ အဍ္ဎမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ.

भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वतःला क्लेश देणारा (आत्मतपी) आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य विवस्त्र (अचेलक) राहतो, सामाजिक नियमांचे पालन न करणारा (मुक्ताचार) असतो, जेवणानंतर आपले हात चाटणारा (हस्तप्रलेखन) असतो. 'यावे, भदन्त' असे म्हटले असता तो येत नाही; 'थांबावे, भदन्त' असे म्हटले असता तो थांबत नाही. तो स्वतःकडे आणलेले अन्न स्वीकारत नाही, स्वतःसाठी उद्देशून बनवलेले अन्न स्वीकारत नाही, आमंत्रण स्वीकारत नाही. तो भांड्यातून (कुंभीतून) अन्न स्वीकारत नाही, टोपलीतून (कळोपीतून) अन्न स्वीकारत नाही, उंबरठ्यापलीकडून अन्न स्वीकारत नाही, काठीच्या पलीकडून अन्न स्वीकारत नाही, मुसळाच्या पलीकडून अन्न स्वीकारत नाही, दोन व्यक्ती जेवत असताना (त्यांच्याकडून) अन्न स्वीकारत नाही, गरोदर स्त्रीकडून अन्न स्वीकारत नाही, बाळाला पाजणाऱ्या स्त्रीकडून अन्न स्वीकारत नाही, पुरुषाच्या संपर्कात असलेल्या स्त्रीकडून अन्न स्वीकारत नाही, जेथे अन्न वाटप जाहीर केले असेल तेथून अन्न स्वीकारत नाही, जेथे कुत्रा वाट पाहत उभा असेल तेथून अन्न स्वीकारत नाही, जेथे माश्या घोंघावत असतील तेथून अन्न स्वीकारत नाही. तो मासे खात नाही, मांस खात नाही, सुरा पीत नाही, मेरय पीत नाही, कोंड्याचे पाणी (थुसोदक) पीत नाही. तो एकाच घरातून भिक्षा घेणारा आणि एकच घास खाणारा असतो, किंवा दोन घरांतून भिक्षा घेणारा आणि दोनच घास खाणारा असतो... (तसेच) सात घरांतून भिक्षा घेणारा आणि सातच घास खाणारा असतो. तो एकाच पात्रातील अन्नावर जगतो, दोन पात्रांतील अन्नावर जगतो... सात पात्रांतील अन्नावर जगतो. तो दिवसातून एकदाच आहार घेतो, दोन दिवसांतून एकदाच आहार घेतो... सात दिवसांतून एकदाच आहार घेतो. अशा प्रकारे, तो पंधरवड्यातून एकदा आहार घेण्यापर्यंतच्या अशा विविध प्रकारच्या ठराविक काळाने अन्न ग्रहण करण्याच्या तपश्चर्येचे आचरण करत राहतो.

---

‘‘သော သာကဘက္ခောပိ ဟောတိ သာမာကဘက္ခောပိ ဟောတိ နီဝါရဘက္ခောပိ ဟောတိ ဒဒ္ဒုလဘက္ခောပိ ဟောတိ ဟဋဘက္ခောပိ ဟောတိ ကဏဘက္ခောပိ ဟောတိ အာစာမဘက္ခောပိ ဟောတိ ပိညာကဘက္ခောပိ ဟောတိ တိဏဘက္ခောပိ ဟောတိ ဂေါမယဘက္ခောပိ ဟောတိ; ဝနမူလဖလာဟာရောပိ ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ.

तो केवळ पालेभाज्या खाणारा असतो, या सावा (शामाक) तांदूळ खाणारा असतो, किंवा रानटी तांदूळ (नीवार) खाणारा असतो, किंवा चामड्याचे तुकडे खाणारा असतो, किंवा शेवाळ खाणारा असतो, किंवा कोंडा खाणारा असतो, किंवा पेज (तांदळाची पेज) पिणारा असतो, किंवा पेंड खाणारा असतो, किंवा गवत खाणारा असतो, किंवा शेण खाणारा असतो. तो जंगलातील कंदमुळे आणि फळे यांवर जगतो, किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जीवन कंठतो.

---

‘‘သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ; ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပ္ပဋိက္ခိတ္တော; ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော; ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ; သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော [Pg.528] ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

तो तागाचे कपडे परिधान करतो, किंवा ताग आणि इतर धागे मिश्रित कपडे परिधान करतो, किंवा प्रेताच्या अंगावरील वस्त्रे परिधान करतो, किंवा पांसुकूल (कचऱ्यातून गोळा केलेले) कपडे परिधान करतो, किंवा झाडाच्या सालीचे कपडे परिधान करतो, किंवा काळवीटाचे चामडे परिधान करतो, किंवा काळवीटाच्या चामड्याचे तुकडे जोडून बनवलेले वस्त्र परिधान करतो, किंवा कुशा गवताचे वस्त्र परिधान करतो, किंवा झाडाच्या धाग्यांचे वस्त्र परिधान करतो, किंवा लाकडाच्या फळ्यांचे वस्त्र परिधान करतो, किंवा मानवी केसांची घोंगडी परिधान करतो, किंवा प्राण्यांच्या केसांची घोंगडी परिधान करतो, किंवा घुबडाच्या पंखांचे वस्त्र परिधान करतो. तो डोक्याचे केस आणि दाढी उपटणारा असतो, आणि केस व दाढी उपटण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो. तो सतत उभा राहणारा असतो आणि आसन नाकारणारा असतो. तो सतत उकिडवे बसणारा असतो आणि उकिडवे बसण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो काट्यांच्या अंथरुणावर निजणारा असतो आणि काट्यांच्या अंथरुणावर आपली शय्या बनवतो. तो संध्याकाळसह दिवसातून तीन वेळा पाण्यात स्नान करण्याच्या (जल-तपश्चर्येच्या) अभ्यासात मग्न असतो. अशा प्रकारे, तो शरीराला ताप देण्याच्या आणि क्लेश देण्याच्या अनेक प्रकारच्या तपश्चर्येत मग्न राहतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादा मनुष्य स्वतःला क्लेश देणारा (आत्मतपी) आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော သာကုဏိကော မာဂဝိကော လုဒ္ဒေါ မစ္ဆဃာတကော စောရော စောရဃာတကော ဂေါဃာတကော ဗန္ဓနာဂါရိကော, ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

भिक्खूहो, एखादा मनुष्य इतरांना क्लेश देणारा (परतपी) आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य मेंढ्या मारणारा (औरभ्रिक) असतो, डुकरे मारणारा (सूकरिक) असतो, पक्षी मारणारा (शाकुणिक) असतो, शिकारी (मागविक) असतो, क्रूर शिकारी (लुब्धक) असतो, कोळी/मासे मारणारा (मत्स्यघातक) असतो, चोर असतो, चोरांना मारणारा (वधदंडाधिकारी) असतो, खाटीक/गायी मारणारा (गोघातक) असतो, किंवा तुरुंग रक्षक (बंधनागारिक) असतो, किंवा इतर जे कोणी क्रूर कर्मांमध्ये गुंतलेले असतात. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादा मनुष्य इतरांना क्लेश देणारा (परतपी) आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော, ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဟောတိ မဟာသာလော. သော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ထာဂါရံ ကာရာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာ သပ္ပိတေလေန ကာယံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ မဂဝိသာဏေန ပိဋ္ဌိံ ကဏ္ဍုဝမာနော နဝံ သန္ထာဂါရံ ပဝိသတိ, သဒ္ဓိံ မဟေသိယာ ဗြာဟ္မဏေန စ ပုရောဟိတေန. သော တတ္ထ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ဟရိတုပလိတ္တာယ သေယျံ ကပ္ပေတိ. ဧကိဿာယ ဂါဝိယာ သရူပဝစ္ဆာယ ယံ ဧကသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ရာဇာ ယာပေတိ; ယံ ဒုတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန မဟေသီ ယာပေတိ; ယံ တတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော ယာပေတိ; ယံ စတုတ္ထသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ ; အဝသေသေန ဝစ္ဆကော ယာပေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, (ဧတ္တကာ အဿာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ,) ဧတ္တကာ ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဒဗ္ဘာ လူယန္တု ဗရိဟိသတ္ထာယာ’တိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

भिक्खूहो, एखादा मनुष्य स्वतःलाही क्लेश देणारा (आत्मतपी) आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तसेच इतरांनाही क्लेश देणारा (परतपी) आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न कसा असतो? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य राज्याभिषेक झालेला क्षत्रिय राजा असतो, किंवा एखादा श्रीमंत ब्राह्मण असतो. तो शहराच्या पूर्वेला एक नवीन यज्ञशाळा (संथागार) बांधतो, आपले केस आणि दाढी कापतो, खडबडीत काळवीटाचे चामडे परिधान करतो, शरीराला तूप आणि तेल लावतो, आणि हरणाच्या शिंगाने आपली पाठ खाजवत आपल्या मुख्य राणीसह आणि पुरोहित ब्राह्मणासह यज्ञशाळेत प्रवेश करतो. तेथे तो गवताचे अंथरुण नसलेल्या, ओल्या शेणाने सारवलेल्या जमिनीवर झोपतो. ज्या गायीला तिच्यासारख्याच रंगाचे वासरू आहे, अशा एका गायीच्या पहिल्या सडातून निघणाऱ्या दुधावर राजा जगतो; दुसऱ्या सडातून निघणाऱ्या दुधावर मुख्य राणी जगते; तिसऱ्या सडातून निघणाऱ्या दुधावर पुरोहित ब्राह्मण जगतो; चौथ्या सडातून निघणाऱ्या दुधाने ते अग्नीमध्ये आहुती देतात; आणि उरलेल्या दुधावर वासरू जगते. तो राजा असा आदेश देतो – 'यज्ञासाठी इतके बैल मारले जावेत, यज्ञासाठी इतके तरुण बैल मारले जावेत, यज्ञासाठी इतक्या तरुण गायी मारल्या जाव्यात, यज्ञासाठी इतके बोकड मारले जावेत, यज्ञासाठी इतक्या मेंढ्या मारल्या जाव्यात, (यज्ञासाठी इतके घोडे मारले जावेत,) यज्ञाच्या खांबांसाठी (यूप) इतकी झाडे तोडली जावीत, आणि यज्ञाच्या वेदीवर पसरण्यासाठी इतके दर्भ गवत कापले जावे.' त्याचे जे दास, दूत किंवा मजूर असतात, ते देखील शिक्षेच्या आणि भयाने घाबरलेले, डोळ्यात अश्रू आणून रडत रडत यज्ञाची तयारी करतात. भिक्खूहो, अशा प्रकारे एखादा मनुष्य स्वतःलाही क्लेश देणारा (आत्मतपी) आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तसेच इतरांनाही क्लेश देणारा (परतपी) आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असतो.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.529], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ; နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ; ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

आणि भिक्खूहो, कोणती व्यक्ती स्वतःला पीडा देणारी नसते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते, तसेच इतरांना पीडा देणारी नसते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते? ती व्यक्ती स्वतःला पीडा न देणारी, इतरांना पीडा न देणारी, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि स्वतः श्रेष्ठ आत्मभावाने विहरते. भिक्खूहो, या जगात तथागतांचा जन्म होतो, जे अर्हत, सम्यक सम्बुद्ध, विद्या आणि आचरणाने संपन्न, सुगत, लोकविदू, अदम्य माणसांना वश करणारे अनुपम सारथी, देव आणि मानवांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि मानवांसहित या प्रजेला स्वतःच्या अभिज्ञेने जाणून आणि साक्षात्कृत करून उपदेशितात. ते आदि-कल्याणकारक, मध्य-कल्याणकारक आणि अंत-कल्याणकारक, अर्थयुक्त आणि व्यंजनयुक्त अशा धम्माचा उपदेश करतात; ते अत्यंत परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात. तो धम्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा पुत्र किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धम्म ऐकून त्याचा तथागतांवर श्रद्धाभाव निर्माण होतो. तो या श्रद्धेने युक्त होऊन असा विचार करतो – 'गृहस्थाश्रम हा संकुचित आणि धुळीचा मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या ही मोकळ्या आकाशासारखी आहे. घरात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. मग मी माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?' काही काळानंतर, तो थोडी किंवा भरपूर संपत्ती सोडून, लहान किंवा मोठा नातेवाईकांचा गोतावळा सोडून, केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो.

---

‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော အသဒ္ဓမ္မာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, န ဣတော သုတွာ အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, န အမုတြ ဝါ သုတွာ ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ [Pg.530] ဘေဒါယ; ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ, သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္တဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ; နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ.

अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, भिक्खूंच्या नियमांचे आणि जीवनपद्धतीचे पालन करत, तो प्राणातिपाताचा त्याग करून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. त्याने काठी आणि शस्त्रे खाली ठेवलेली असतात; तो लज्जाशील, दयाळू आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी अनुकंपा बाळगून विहरतो. तो अदित्नादानाचा त्याग करून अदित्नादानापासून अलिप्त राहतो. तो दिलेलेच घेणारा, दिलेल्याचीच अपेक्षा ठेवणारा आणि चोरी न करता शुद्ध मनाने विहरतो. तो अब्रह्मचर्याचा त्याग करून ब्रह्मचारी बनतो; तो मैथुनरूपी ग्रामधर्मापासून आणि असद्धम्मापासून अलिप्त राहून पवित्र जीवन जगतो. तो मुसावादाचा त्याग करून असत्य भाषणापासून अलिप्त राहतो. तो सत्यवादी, सत्यावर ठाम राहणारा, विश्वासू, खात्रीशीर आणि जगाला न फसवणारा असतो. तो पिसुणा वाचेचा त्याग करून चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो येथील लोकांचे ऐकून त्यांच्यात फूट पाडण्यासाठी तिथे जाऊन सांगत नाही, किंवा तिथल्या लोकांचे ऐकून त्यांच्यात फूट पाडण्यासाठी इथे सांगत नाही. अशा प्रकारे, तो दुभंगलेल्यांना जोडणारा, जोडलेल्यांना प्रोत्साहन देणारा, एकतेमध्ये रमणारा, एकतेची आवड असणारा, एकतेचा आनंद घेणारा आणि एकता निर्माण करणारी वाणी बोलणारा असतो. तो फरुसा वाचेचा त्याग करून कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो. जी वाणी निर्दोष, कानाला सुखद वाटणारी, प्रेमळ, हृदयाला भिडणारी, सभ्य, बहुजनांना प्रिय आणि बहुजनांचे मन सुखावणारी असते, अशीच वाणी तो बोलतो. तो सम्फप्पलापाचा त्याग करून व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहतो. योग्य वेळी बोलणारा, सत्य बोलणारा, हितकारक बोलणारा, धम्मानुकूल बोलणारा आणि विनयानुकूल बोलणारा असतो. तो योग्य वेळी, उदाहरणासहित, मर्यादित आणि अर्थपूर्ण अशी मनात साठवून ठेवण्याजोगी वाणी बोलतो.

---

‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

तो बीजांचे आणि वनस्पतींचे नुकसान करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दिवसातून एकदाच जेवणारा असतो, रात्रीच्या जेवणापासून आणि अवेळी भोजन करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो नाच, गाणे, वादन आणि तमाशे पाहण्यापासून अलिप्त राहतो. तो हार घालणे, सुगंधी द्रव्ये लावणे, उटणे लावणे, शृंगार करणे आणि स्वतःला सुशोभित करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो उच्च आणि मोठ्या आसनांवर बसण्या-झोपण्यापासून अलिप्त राहतो. तो सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे धान्य स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे मांस स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो स्त्रिया आणि कुमारिका स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दासी आणि दास स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेळ्या आणि मेंढ्या स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कोंबड्या आणि डुकरे स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो हत्ती, गायी, घोडे आणि घोडी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेत आणि जमीन स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो निरोप पोहोचवणे आणि दूताचे काम करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खरेदी-विक्री करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खोट्या तराजूने, खोट्या नाण्यांनी आणि खोट्या मापाने फसवणूक करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो लाच घेणे, फसवणूक करणे, लबाडी करणे आणि कुटिलतेने वागण्यापासून अलिप्त राहतो. तो अवयव कापणे, हत्या करणे, बांधून ठेवणे, दरोडे घालणे, लूटमार करणे आणि बळजबरीने हिंसक कृत्ये करण्यापासून अलिप्त राहतो.

---

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ, သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ; ဧဝမေဝံ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

तो शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जिथे कुठे जातो, तिथे आपल्यासोबत केवळ याच गोष्टी घेऊन जातो. ज्याप्रमाणे एखादा पक्षी जिथे कुठे उडतो, तिथे केवळ आपल्या पंखांच्या भारासह उडतो; त्याचप्रमाणे भिक्खू आपल्या शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जिथे कुठे जातो, तिथे आपल्यासोबत केवळ याच गोष्टी घेऊन जातो. या उदात्त शीलस्कंधाने संपन्न असलेला तो भिक्खू स्वतःमध्येच निर्दोष सुखाचा अनुभव घेतो.

---

‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ [Pg.531] ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ; စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

तो डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य आकाराचे किंवा अवयवांच्या वैशिष्ट्यांचे ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि डोमनस्स हे पापी, अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील; म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियावर संयम मिळवतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धम्माचे आकलन करून तो त्याच्या बाह्य आकाराचे किंवा अवयवांच्या वैशिष्ट्यांचे ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि डोमनस्स हे पापी, अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील; म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियावर संयम मिळवतो. या उदात्त इंद्रियसंयमाने संपन्न असलेला तो भिक्खू स्वतःमध्येच क्लेशरहित सुखाचा अनुभव घेतो.

---

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

तो (भिक्खू) पुढे जाताना आणि मागे परतताना सजगतेने (संप्रजन्यपूर्वक) कार्य करतो; पुढे पाहताना आणि आजूबाजूला पाहताना सजगतेने कार्य करतो; अवयव वाकवताना आणि पसरवताना सजगतेने कार्य करतो; संघात, पात्र आणि चीवर धारण करताना सजगतेने कार्य करतो; खाताना, पिताना, चघळताना आणि चव घेताना सजगतेने कार्य करतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजगतेने कार्य करतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागे होताना, बोलताना आणि मौन बाळगताना सजगतेने कार्य करतो.

---

‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပ္ပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

तो या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन, (या आर्य संतोषाने युक्त होऊन,) या आर्य इंद्रिय संवराने युक्त होऊन, आणि या आर्य सती-संप्रजन्याने (स्मृती व सजगतेने) युक्त होऊन एकांत सेनासनाचा आश्रय घेतो—जसे की अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वतातील गुहा, स्मशान, घनदाट जंगल, उघडी जागा किंवा गवताचा ढीग. तो भोजनानंतर, भिक्षाटनाहून परतल्यावर, मांडी घालून, शरीर सरळ ठेवून आणि समोर स्मृती (सती) प्रस्थापित करून बसतो. तो लोकात असणाऱ्या अभिज्झेचा (लोभाचा) त्याग करून लोभरहित चित्ताने विहरतो, अभिज्झेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो. व्यापाद-प्रदोषाचा (द्वेषाचा) त्याग करून द्वेषरहित चित्ताने, सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची व हिताची चिंता करत विहरतो, व्यापाद-प्रदोषापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. थिन-मिद्धाचा (आळस आणि डुलकीचा) त्याग करून, आळसरहित होऊन, प्रकाशाची संज्ञा ठेवून, स्मृतीवान व सजग राहून विहरतो, थिन-मिद्धापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. उद्धच्च-कुक्कुच्चाचा (उद्वेग आणि पश्चात्तापाचा) त्याग करून, शांत चित्ताने, अंतःकरणात पूर्णपणे शांत होऊन विहरतो, उद्धच्च-कुक्कुच्चापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. विचिकित्सेचा (शंकेचा) त्याग करून, शंकामुक्त होऊन, कुशल धर्मांविषयी संशयरहित होऊन विहरतो, विचिकित्सेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो. तो चित्ताला मलिन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो.

---

‘‘သော [Pg.532] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ…ပေ… သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ…ပေ… (သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ) အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी... प्राण्यांच्या च्युती व उत्पत्तीच्या (मृत्यू व जन्माच्या) ज्ञानासाठी... आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (आहे तसे) जाणतो; 'हा दुःखसमुदय (दुःखाचे कारण) आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखनिरोधाचा मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो.

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော န အတ္တန္တပေါ န ပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

असे जाणणाऱ्या आणि असे पाहणाऱ्या त्याच्या चित्ताची कामासवापासून मुक्ती होते, भवासवापासून मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासूनही मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काही करायचे उरले नाही' असे तो जाणतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे तो मनुष्य स्वतःला ताप देणारा होत नाही आणि स्वतःला ताप देण्याच्या अभ्यासात मग्न राहत नाही; तसेच तो इतरांना ताप देणारा होत नाही आणि इतरांना ताप देण्याच्या अभ्यासात मग्न राहत नाही. तो स्वतःला किंवा इतरांना ताप न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला, सुखाचा अनुभव घेणारा आणि स्वतः श्रेष्ठ बनून विहरतो. भिक्खूंनो, हे चार प्रकारचे लोक जगात अस्तित्वात आहेत.

---

၉. တဏှာသုတ္တံ

९. तण्हा सुत्त (तृष्णा सूत्र)

---

၁၉၉. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တဏှံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ဇာလိနိံ သရိတံ ဝိသဋံ ဝိသတ္တိကံ, ယာယ အယံ လောကော ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ တန္တာကုလကဇာတော ဂုလာဂုဏ္ဌိကဇာတော မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတော အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१९९. भगवान म्हणाले – "भिक्खूंनो, मी तुम्हांला त्या तण्हेविषयी (तृष्णेविषयी) उपदेश करीन, जी जाळ्यासारखी विणलेली, वाहणारी, पसरणारी आणि चिकटणारी आहे; जिच्यामुळे हा लोक आच्छादलेला, वेढलेला, विणकराच्या गुंतागुंटीच्या सुतासारखा, पक्षाच्या घरट्यासारखा किंवा मुंज व बब्बज गवतासारखा गुंतागुंतीचा झाला आहे, ज्यामुळे तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि संसाराला ओलांडू शकत नाही. ते लक्षपूर्वक ऐका आणि मनात नीट साठवून ठेवा; मी सांगेन." त्यावर ते भिक्खू भगवंतांना म्हणाले, "होय, भंते!" भगवंतांनी पुढीलप्रमाणे उपदेश केला –

---

‘‘ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသဋာ ဝိသတ္တိကာ, ယာယ အယံ လောကော ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ တန္တာကုလကဇာတော ဂုလာဂုဏ္ဌိကဇာတော မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတော အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ[Pg.533]? အဋ္ဌာရသ ခေါ ပနိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ, အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ.

"आणि भिक्खूंनो, ती जाळ्यासारखी विणलेली, वाहणारी, पसरणारी आणि चिकटणारी तण्हा (तृष्णा) कोणती आहे, जिच्यामुळे हा लोक आच्छादलेला, वेढलेला, विणकराच्या गुंतागुंटीच्या सुतासारखा, पक्षाच्या घरट्यासारखा किंवा मुंज व बब्बज गवतासारखा गुंतागुंतीचा झाला आहे, ज्यामुळे तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि संसाराला ओलांडू शकत नाही? भिक्खूंनो, आंतरिक उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित आहेत आणि बाह्य उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित आहेत.

---

‘‘ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ? အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဧဝံသ္မီတိ ဟောတိ, အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, အသသ္မီတိ ဟောတိ, သတသ္မီတိ ဟောတိ, သန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, အညထာ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ.

"आंतरिक उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित कोणते आहेत? भिक्खूंनो, 'मी आहे' असा भाव असताना, 'मी असा आहे' असा भाव होतो, 'मी तसा आहे' असा भाव होतो, 'मी वेगळा आहे' असा भाव होतो, 'मी अशाश्वत आहे' असा भाव होतो, 'मी शाश्वत आहे' असा भाव होतो, 'मी असू शकेन' असा भाव होतो, 'मी असा असू शकेन' असा भाव होतो, 'मी तसा असू शकेन' असा भाव होतो, 'मी वेगळा असू शकेन' असा भाव होतो, 'मी असा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'मी असा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'मी तसा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'मी भविष्यात होईन' असा भाव होतो, 'मी भविष्यात असा होईन' असा भाव होतो, 'मी भविष्यात तसा होईन' असा भाव होतो, 'मी भविष्यात वेगळा होईन' असा भाव होतो. हे आंतरिक उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित आहेत.

---

‘‘ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ? ဣမိနာသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ အသသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သတသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ. ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ.

"बाह्य उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित कोणते आहेत? भिक्खूंनो, 'यामुळे मी आहे' असा भाव असताना, 'यामुळे मी असा आहे' असा भाव होतो, 'यामुळे मी तसा आहे' असा भाव होतो, 'यामुळे मी वेगळा आहे' असा भाव होतो, 'यामुळे मी अशाश्वत आहे' असा भाव होतो, 'यामुळे मी शाश्वत आहे' असा भाव होतो, 'यामुळे मी असू शकेन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी असा असू शकेन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी तसा असू शकेन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी वेगळा असू शकेन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी असा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'यामुळे मी असा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'यामुळे मी तसा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'यामुळे मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा भाव होतो, 'यामुळे मी भविष्यात होईन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी भविष्यात असा होईन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी भविष्यात तसा होईन' असा भाव होतो, 'यामुळे मी भविष्यात वेगळा होईन' असा भाव होतो. हे बाह्य उपादान करून उत्पन्न होणारे अठरा तण्हा-विचरित आहेत."

---

‘‘ဣတိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ, အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ. ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ. ဣတိ ဧဝရူပါနိ အတီတာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ, အနာဂတာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ, ပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ. ဧဝံ အဋ္ဌသတံ တဏှာဝိစရိတံ ဟောန္တိ.

"अशा प्रकारे, भिक्खूहो! अध्यात्मिक (अंतर्गत) उपादान करून अठरा तण्हाविचरिते (तृष्णेचे प्रवाह) आणि बाह्य उपादान करून अठरा तण्हाविचरिते होतात. भिक्खूहो, यांना छत्तीस तण्हाविचरिते असे म्हटले जाते. अशाच प्रकारे, भूतकाळातील छत्तीस तण्हाविचरिते, भविष्यकाळातील छत्तीस तण्हाविचरिते आणि वर्तमानकाळातील छत्तीस तण्हाविचरिते असतात. अशा प्रकारे एकूण एकशे आठ तण्हाविचरिते होतात."

---

‘‘အယံ [Pg.534] ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသဋာ ဝိသတ္တိကာ, ယာယ အယံ လောကော ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ တန္တာကုလကဇာတော ဂုလာဂုဏ္ဌိကဇာတော မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတော အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတီ’’တိ. နဝမံ.

"भिक्खूहो, हीच ती जाळे पसरवणारी (जालिनी), वाहणारी (सरिता), पसरलेली (विसटा) आणि चिकटून राहणारी (विसत्तिका) तृष्णा (तण्हा) आहे, जिच्यामुळे हा लोक (संसार) आक्रसला गेला आहे, वेढला गेला आहे, विणकराच्या गुंतागुंतीच्या सुताच्या गोळ्यासारखा, पक्ष्याच्या घरट्यासारखा, मुंज व पब्बज गवतासारखा गुंतागुंतीचा झाला आहे, ज्यामुळे तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि संसाराला ओलांडून जाऊ शकत नाही."

---

၁၀. ပေမသုတ္တံ

१०. "पेमसुत्त (प्रेम सुत्त)"

---

၂၀၀. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, (ပေမာနိ) ဇာယန္တိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ, ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ, ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ, ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ.

२००. "भिक्खूहो, या चार गोष्टी (प्रेम/आसक्ती) उत्पन्न होतात. कोणत्या चार? प्रेमातून प्रेम उत्पन्न होते; प्रेमातून द्वेष उत्पन्न होतो; द्वेषातून प्रेम उत्पन्न होते; आणि द्वेषातून द्वेष उत्पन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလဿ ဣဋ္ဌော ဟောတိ ကန္တော မနာပေါ. တံ ပရေ ဣဋ္ဌေန ကန္တေန မနာပေန သမုဒါစရန္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယော ခေါ မျာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ, တံ ပရေ ဣဋ္ဌေန ကန္တေန မနာပေန သမုဒါစရန္တီ’တိ. သော တေသု ပေမံ ဇနေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ.

"आणि भिक्खूहो, प्रेमातून प्रेम कसे उत्पन्न होते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीला प्रिय, आवडती आणि मनपसंत असते. इतर लोक त्या व्यक्तीशी प्रिय, आवडत्या आणि मनपसंत पद्धतीने वागतात. तेव्हा त्या दुसऱ्या व्यक्तीच्या मनात असा विचार येतो – 'जी व्यक्ती मला प्रिय, आवडती आणि मनपसंत आहे, तिच्याशी इतर लोक प्रिय, आवडत्या आणि मनपसंत पद्धतीने वागत आहेत.' त्यामुळे तो त्यांच्याबद्दल प्रेम उत्पन्न करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे प्रेमातून प्रेम उत्पन्न होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလဿ ဣဋ္ဌော ဟောတိ ကန္တော မနာပေါ. တံ ပရေ အနိဋ္ဌေန အကန္တေန အမနာပေန သမုဒါစရန္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယော ခေါ မျာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ, တံ ပရေ အနိဋ္ဌေန အကန္တေန အမနာပေန သမုဒါစရန္တီ’တိ. သော တေသု ဒေါသံ ဇနေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ.

"आणि भिक्खूहो, प्रेमातून द्वेष कसा उत्पन्न होतो? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीला प्रिय, आवडती आणि मनपसंत असते. इतर लोक त्या व्यक्तीशी अप्रिय, नावडत्या आणि नापसंत पद्धतीने वागतात. तेव्हा त्या दुसऱ्या व्यक्तीच्या मनात असा विचार येतो – 'जी व्यक्ती मला प्रिय, आवडती आणि मनपसंत आहे, तिच्याशी इतर लोक अप्रिय, नावडत्या आणि नापसंत पद्धतीने वागत आहेत.' त्यामुळे तो त्यांच्याबद्दल द्वेष उत्पन्न करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे प्रेमातून द्वेष उत्पन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလဿ အနိဋ္ဌော ဟောတိ အကန္တော အမနာပေါ. တံ ပရေ အနိဋ္ဌေန အကန္တေန အမနာပေန သမုဒါစရန္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယော ခေါ မျာယံ ပုဂ္ဂလော အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ, တံ ပရေ အနိဋ္ဌေန အကန္တေန အမနာပေန သမုဒါစရန္တီ’တိ. သော တေသု ပေမံ ဇနေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ.

"आणि भिक्खूहो, द्वेषातून प्रेम कसे उत्पन्न होते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीला अप्रिय, नावडती आणि नापसंत असते. इतर लोक त्या व्यक्तीशी अप्रिय, नावडत्या आणि नापसंत पद्धतीने वागतात. तेव्हा त्या दुसऱ्या व्यक्तीच्या मनात असा विचार येतो – 'जी व्यक्ती मला अप्रिय, नावडती आणि नापसंत आहे, तिच्याशी इतर लोक अप्रिय, नावडत्या आणि नापसंत पद्धतीने वागत आहेत.' त्यामुळे तो त्यांच्याबद्दल प्रेम उत्पन्न करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे द्वेषातून प्रेम उत्पन्न होते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလဿ အနိဋ္ဌော ဟောတိ အကန္တော အမနာပေါ. တံ ပရေ ဣဋ္ဌေန ကန္တေန မနာပေန သမုဒါစရန္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယော ခေါ မျာယံ ပုဂ္ဂလော အနိဋ္ဌော [Pg.535] အကန္တော အမနာပေါ, တံ ပရေ ဣဋ္ဌေန ကန္တေန မနာပေန သမုဒါစရန္တီ’တိ. သော တေသု ဒေါသံ ဇနေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ပေမာနိ ဇာယန္တိ.

"आणि भिक्खूहो, द्वेषातून द्वेष कसा उत्पन्न होतो? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीला अप्रिय, नावडती आणि नापसंत असते. इतर लोक त्या व्यक्तीशी प्रिय, आवडत्या आणि मनपसंत पद्धतीने वागतात. तेव्हा त्या दुसऱ्या व्यक्तीच्या मनात असा विचार येतो – 'जी व्यक्ती मला अप्रिय, नावडती आणि नापसंत आहे, तिच्याशी इतर लोक प्रिय, आवडत्या आणि मनपसंत पद्धतीने वागत आहेत.' त्यामुळे तो त्यांच्याबद्दल द्वेष उत्पन्न करतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे द्वेषातून द्वेष उत्पन्न होतो. भिक्खूहो, या चार गोष्टी उत्पन्न होतात."

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ယမ္ပိဿ ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယောပိဿ ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယမ္ပိဿ ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယောပိဿ ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ.

"भिक्खूहो, ज्या वेळी एखादा भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... (पे)... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी त्याच्यामध्ये प्रेमातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, ते त्या वेळी त्याला होत नाही; प्रेमातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तोही त्या वेळी त्याला होत नाही; द्वेषातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, तेही त्या वेळी त्याला होत नाही; आणि द्वेषातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तोही त्या वेळी त्याला होत नाही."

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ယမ္ပိဿ ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယောပိဿ ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယမ္ပိဿ ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ, ယောပိဿ ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ တသ္မိံ သမယေ န ဟောတိ.

"भिक्खूहो, ज्या वेळी एखादा भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... (पे)... दुसऱ्या ध्यानात... तिसऱ्या ध्यानात... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी त्याच्यामध्ये प्रेमातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, ते त्या वेळी त्याला होत नाही; प्रेमातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तोही त्या वेळी त्याला होत नाही; द्वेषातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, तेही त्या वेळी त्याला होत नाही; आणि द्वेषातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तोही त्या वेळी त्याला होत नाही."

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ယမ္ပိဿ ပေမာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ, ယောပိဿ ပေမာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ယမ္ပိဿ ဒေါသာ ပေမံ ဇာယတိ တမ္ပိဿ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ, ယောပိဿ ဒေါသာ ဒေါသော ဇာယတိ သောပိဿ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နေဝ ဥဿေနေတိ န ပဋိသေနေတိ န ဓူပါယတိ န ပဇ္ဇလတိ န သမ္ပဇ္ဈာယတိ.

"भिक्खूहो, ज्या वेळी एखादा भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे, आसवरहित चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, त्यात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी त्याच्यामध्ये प्रेमातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, ते त्याने नष्ट केलेले असते, मुळासकट उपटून टाकलेले असते, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखे (ताळावत्थुकत) केलेले असते, पुन्हा उत्पन्न न होणारे आणि भविष्यात अनुत्पादधर्मी केलेले असते. प्रेमातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तो त्याने नष्ट केलेला असतो, मुळासकट उपटून टाकलेला असतो, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखा केलेला असतो, पुन्हा उत्पन्न न होणारा आणि भविष्यात अनुत्पादधर्मी केलेला असतो. द्वेषातून उत्पन्न होणारे जे प्रेम असते, ते त्याने नष्ट केलेले असते, मुळासकट उपटून टाकलेले असते, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखे केलेले असते, पुन्हा उत्पन्न न होणारे आणि भविष्यात अनुत्पादधर्मी केलेले असते. द्वेषातून उत्पन्न होणारा जो द्वेष असतो, तो त्याने नष्ट केलेला असतो, मुळासकट उपटून टाकलेला असतो, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखा केलेला असतो, पुन्हा उत्पन्न न होणारा आणि भविष्यात अनुत्पादधर्मी केलेला असतो. भिक्खूहो, अशा भिक्खूला 'जो स्वतःला उंचावत नाही (उस्सेनेति), स्वतःचा विरोध करत नाही (पटिसेनेति), धूर सोडत नाही (धूपायति), पेटत नाही (पज्जलाति) आणि चिंता करत नाही (संपज्झायति)' असे म्हटले जाते."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥဿေနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ အတ္တတော [Pg.536] သမနုပဿတိ, ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ; သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ သညံ, သညာယ ဝါ အတ္တာနံ; သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ, သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ; ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥဿေနေတိ.

"आणि भिक्खूहो, भिक्खू स्वतःला कसा उंचावतो? भिक्खूहो, या शासनात एखादा भिक्खू रूपाला आत्मा मानतो, किंवा आत्म्याला रूपवान मानतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहतो; वेदनेला आत्मा मानतो, किंवा आत्म्याला वेदनायुक्त मानतो, किंवा आत्म्यामध्ये वेदना पाहतो, किंवा वेदनेमध्ये आत्मा पाहतो; संज्ञेला आत्मा मानतो, किंवा आत्म्याला संज्ञावान मानतो, किंवा आत्म्यामध्ये संज्ञा पाहतो, किंवा संज्ञेमध्ये आत्मा पाहतो; संस्कारांना आत्मा मानतो, किंवा आत्म्याला संस्कारवान मानतो, किंवा आत्म्यामध्ये संस्कार पाहतो, किंवा संस्कारांमध्ये आत्मा पाहतो; विज्ञानाला आत्मा मानतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान मानतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहतो, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू स्वतःला उंचावतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဥဿေနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, န ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ; န သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ သညံ, န သညာယ ဝါ အတ္တာနံ; န သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ, န သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ; န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဥဿေနေတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू स्वतःला (दृष्टीच्या प्रभावाने) कसा उंचावत नाही? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू रूपाला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये रूपाला पाहत नाही, किंवा रूपामध्ये आत्म्याला पाहत नाही; वेदनेला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला वेदनायुक्त पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये वेदनेला पाहत नाही, किंवा वेदनेमध्ये आत्म्याला पाहत नाही; संज्ञेला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला संज्ञावान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये संज्ञेला पाहत नाही, किंवा संज्ञेमध्ये आत्म्याला पाहत नाही; संस्कारांना आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला संस्कारवान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये संस्कारांना पाहत नाही, किंवा संस्कारांमध्ये आत्म्याला पाहत नाही; विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञानाला पाहत नाही, किंवा विज्ञानामध्ये आत्म्याला पाहत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू स्वतःला उंचावत नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသေနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ကောသန္တံ ပစ္စက္ကောသတိ, ရောသန္တံ ပဋိရောသတိ, ဘဏ္ဍန္တံ ပဋိဘဏ္ဍတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသေနေတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा प्रतिकार करतो? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू शिवीगाळ करणाऱ्याला उलट शिवीगाळ करतो, संतापणाऱ्यावर उलट संताप करतो, भांडणाऱ्याशी उलट भांडतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू प्रतिकार करतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဋိသေနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ကောသန္တံ န ပစ္စက္ကောသတိ, ရောသန္တံ န ပဋိရောသတိ, ဘဏ္ဍန္တံ န ပဋိဘဏ္ဍတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဋိသေနေတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा प्रतिकार करत नाही? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू शिवीगाळ करणाऱ्याला उलट शिवीगाळ करत नाही, संतापणाऱ्यावर उलट संताप करत नाही, भांडणाऱ्याशी उलट भांडत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू प्रतिकार करत नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓူပါယတိ? အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဧဝံသ္မီတိ ဟောတိ, အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, အသသ္မီတိ ဟောတိ, သတသ္မီတိ ဟောတိ, သန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, အညထာ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, အပိဟံ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓူပါယတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा धुमसतो? भिक्खूहो, 'मी आहे' हा भाव असताना, 'मी असा आहे' असा विचार येतो, 'मी तसा आहे' असा विचार येतो, 'मी वेगळा आहे' असा विचार येतो, 'मी अशाश्वत आहे' असा विचार येतो, 'मी शाश्वत आहे' असा विचार येतो, 'मी असावे का?' असा विचार येतो, 'मी असा असावे का?' असा विचार येतो, 'मी तसा असावे का?' असा विचार येतो, 'मी वेगळा असावे का?' असा विचार येतो, 'मी झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'मी असा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'मी तसा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'मी होईन' असा विचार येतो, 'मी असा होईन' असा विचार येतो, 'मी तसा होईन' असा विचार येतो, 'मी वेगळा होईन' असा विचार येतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू धुमसतो.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.537], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဓူပါယတိ? အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, အသတိ ဣတ္ထသ္မီတိ န ဟောတိ, ဧဝံသ္မီတိ န ဟောတိ, အညထာသ္မီတိ န ဟောတိ, အသသ္မီတိ န ဟောတိ, သတသ္မီတိ န ဟောတိ, သန္တိ န ဟောတိ, ဣတ္ထံ သန္တိ န ဟောတိ, ဧဝံ သန္တိ န ဟောတိ, အညထာ သန္တိ န ဟောတိ, အပိဟံ သန္တိ န ဟောတိ, အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ န ဟောတိ, အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ န ဟောတိ, အပိဟံ အညထာ သန္တိ န ဟောတိ, ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, အညထာ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဓူပါယတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा धुमसत नाही? भिक्खूहो, 'मी आहे' हा भाव नसताना, 'मी असा आहे' असा विचार येत नाही, 'मी तसा आहे' असा विचार येत नाही, 'मी वेगळा आहे' असा विचार येत नाही, 'मी अशाश्वत आहे' असा विचार येत नाही, 'मी शाश्वत आहे' असा विचार येत नाही, 'मी असावे का?' असा विचार येत नाही, 'मी असा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'मी तसा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'मी वेगळा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'मी झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'मी असा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'मी तसा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'मी होईन' असा विचार येत नाही, 'मी असा होईन' असा विचार येत नाही, 'मी तसा होईन' असा विचार येत नाही, 'मी वेगळा होईन' असा विचार येत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू धुमसत नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဇ္ဇလတိ? ဣမိနာ အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ အသသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သတသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ အညထာ သန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဇ္ဇလတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा प्रज्वलित होतो? भिक्खूहो, 'यामुळे मी आहे' हा भाव असताना, 'यामुळे मी असा आहे' असा विचार येतो, 'यामुळे मी तसा आहे' असा विचार येतो, 'यामुळे मी वेगळा आहे' असा विचार येतो, 'यामुळे मी अशाश्वत आहे' असा विचार येतो, 'यामुळे मी शाश्वत आहे' असा विचार येतो, 'यामुळे मी असावे का?' असा विचार येतो, 'यामुळे मी असा असावे का?' असा विचार येतो, 'यामुळे मी तसा असावे का?' असा विचार येतो, 'यामुळे मी वेगळा असावे का?' असा विचार येतो, 'यामुळे मी झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'यामुळे मी असा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'यामुळे मी तसा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'यामुळे मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा विचार येतो, 'यामुळे मी होईन' असा विचार येतो, 'यामुळे मी असा होईन' असा विचार येतो, 'यामुळे मी तसा होईन' असा विचार येतो, 'यामुळे मी वेगळा होईन' असा विचार येतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू प्रज्वलित होतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဇ္ဇလတိ? ဣမိနာ အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, အသတိ ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံသ္မီတိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အသသ္မီတိ န ဟောတိ, ဣမိနာ သတသ္မီတိ န ဟောတိ, ဣမိနာ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဣတ္ထံ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ ဧဝံ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အပိဟံ အညထာ သန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ န ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဇ္ဇလတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा प्रज्वलित होत नाही? भिक्खूहो, 'यामुळे मी आहे' हा भाव नसताना, 'यामुळे मी असा आहे' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी तसा आहे' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी वेगळा आहे' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी अशाश्वत आहे' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी शाश्वत आहे' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी असावे का?' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी असा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी तसा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी वेगळा असावे का?' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी असा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी तसा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी वेगळा झालो तर बरे होईल' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी होईन' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी असा होईन' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी तसा होईन' असा विचार येत नाही, 'यामुळे मी वेगळा होईन' असा विचार येत नाही. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू प्रज्वलित होत नाही.

---

‘‘ကထဉ္စ[Pg.538], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇ္ဈာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အသ္မိမာနော ပဟီနော န ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇ္ဈာယတိ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा चिंताग्रस्त होतो? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खूचा 'मी आहे' हा अहंकार (अस्मिमान) नष्ट झालेला नसतो, मुळासकट उपटून टाकलेला नसतो, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखा केलेला नसतो, नष्ट केलेला नसतो आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणारा केलेला नसतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू चिंताग्रस्त होतो.

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န သမ္ပဇ္ဈာယတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အသ္မိမာနော ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န သမ္ပဇ္ဈာယတီ’’တိ. ဒသမံ.

भिक्खूहो, भिक्खू कसा चिंताग्रस्त होत नाही? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खूचा 'मी आहे' हा अहंकार (अस्मिमान) नष्ट झालेला असतो, मुळासकट उपटून टाकलेला असतो, मुळासकट कापलेल्या ताडाच्या झाडासारखा केलेला असतो, नष्ट केलेला असतो आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणारा केलेला असतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खू चिंताग्रस्त होत नाही. दहावे सुत्त समाप्त.

---

မဟာဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

पाचवा महावग्ग समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

သောတာနုဂတံ ဌာနံ, ဘဒ္ဒိယ သာမုဂိယ ဝပ္ပ သာဠှာ စ;

မလ္လိက အတ္တန္တာပေါ, တဏှာ ပေမေန စ ဒသာ တေတိ.

सोतानुगत, ठाण, भद्दिय, सामुगिय, वप्प, साळ्ह, मल्लिका, अत्तंतप, तण्हा आणि पेम - ही दहा सुत्ते आहेत.

---

စတုတ္ထမဟာပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

चौथा महापण्णासक समाप्त.

---

၅. ပဉ္စမပဏ္ဏာသကံ

५. पाचवा पण्णासक

---

(၂၁) ၁. သပ္ပုရိသဝဂ္ဂေါ

(२१) १. सप्पुरिस वग्ग

---

၁. သိက္ခာပဒသုတ္တံ

१. सिक्खापद सुत्त

---

၂၀၁. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ [Pg.539] ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

२०१. भिक्खूहो, मी तुम्हांला असत्पुरुष (दुर्जन) आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष, तसेच सत्पुरुष (सज्जन) आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. ते लक्षपूर्वक ऐका आणि मनात नीट साठवून ठेवा; मी सांगेन. होय, भंते, असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवंत म्हणाले -

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

भिक्खूहो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपात (जीवहिंसा) करते, अदत्तादान (चोरी) करते, कामेसू मिच्छाचार (व्यभिचार) करते, मुसावाद (असत्य भाषण) करते, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठान (मद्य आणि मादक पदार्थांचे सेवन करून प्रमाद करणे) यात मग्न असते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुष म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနေ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

"भिक्खूंनो, असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपात (जीवहिंसा) करते आणि दुसऱ्यालाही प्राणातिपात करण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः अदिन्नादान (चोरी) करते आणि दुसऱ्यालाही अदिन्नादान करण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः कामेसू मिच्छाचार (कामभोगांविषयी गैरवर्तन) करते आणि दुसऱ्यालाही कामेसू मिच्छाचारात प्रवृत्त करते; स्वतः मुसावाद (असत्य बोलणे) करते आणि दुसऱ्यालाही मुसावादात प्रवृत्त करते; स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठान (मद्य व प्रमादाच्या स्थानांचे सेवन) करते आणि दुसऱ्यालाही सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानात प्रवृत्त करते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

"भिक्खूंनो, सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत असते, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) विरत असते, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामभोगांविषयी गैरवर्तनापासून) विरत असते, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) विरत असते, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून (मद्य व प्रमादाच्या स्थानांच्या सेवनापासून) विरत असते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला सत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ [Pg.540] စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ပဌမံ.

"भिक्खूंनो, सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून विरत असते आणि दुसऱ्यालाही प्राणातिपातापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः अदिन्नादानापासून विरत असते आणि दुसऱ्यालाही अदिन्नादानापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः कामेसू मिच्छाचारापासून विरत असते आणि दुसऱ्यालाही कामेसू मिच्छाचारापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः मुसावादापासून विरत असते आणि दुसऱ्यालाही मुसावादापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून विरत असते आणि दुसऱ्यालाही सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष म्हटले जाते." पहिले (सुत्त).

---

၂. အဿဒ္ဓသုတ္တံ

२. अस्सद्ध सुत्त (अश्रद्ध सुत्त)

---

၂၀၂. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०२. "भिक्खूंनो, मी तुम्हाला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष; तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. तो लक्षपूर्वक ऐका... पे..."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ, အပ္ပဿုတော ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

"भिक्खूंनो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती अश्रद्ध (श्रद्धा नसलेली) असते, अहीरिक (लज्जा नसलेली) असते, अनोत्तप्पी (पापाची भीती नसलेली) असते, अप्पस्सुत (अल्पश्रुत) असते, कुसीत (आळशी) असते, मुट्ठस्सती (असावध) असते, दुप्पञ्ञ (दुर्बुद्धी) असते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला असत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ပရဉ္စ အဿဒ္ဓိယေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဟိရိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဟိရိကတာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ပရဉ္စ အနောတ္တပ္ပေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အပ္ပဿုတော ဟောတိ, ပရဉ္စ အပ္ပဿုတေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ကုသီတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ကောသဇ္ဇေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မုဋ္ဌဿစ္စေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဒုပ္ပညော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဒုပ္ပညတာယ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

"भिक्खूंनो, असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः अश्रद्ध असते आणि दुसऱ्यालाही अश्रद्धतेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः अहीरिक (निर्लज्ज) असते आणि दुसऱ्यालाही निर्लज्जतेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः अनोत्तप्पी (पापाची भीती नसलेली) असते आणि दुसऱ्यालाही निर्भयतेमध्ये (पापाची भीती न बाळगण्यात) प्रवृत्त करते; स्वतः अल्पश्रुत असते आणि दुसऱ्यालाही अल्पश्रुततेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः आळशी असते आणि दुसऱ्यालाही आळसात प्रवृत्त करते; स्वतः असावध (स्मृती भ्रष्ट) असते आणि दुसऱ्यालाही असावधतेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः दुर्बुद्धी असते आणि दुसऱ्यालाही दुर्बुद्धीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, သတိမာ ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

"भिक्खूंनो, सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती श्रद्धावान असते, हीरिमान (लज्जा बाळगणारी) असते, ओत्तप्पी (पापाची भीती बाळगणारी) असते, bahussuto (पुष्कळ ज्ञान असलेली) असते, आरद्धवीर्य (प्रयत्नशील) असते, सतीमान (सावध) असते, प्रज्ञावान असते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला सत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဟောတိ, ပရဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ[Pg.541]; အတ္တနာ စ ဟိရိမာ ဟောတိ, ပရဉ္စ ဟိရိမတာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ဩတ္တပ္ပေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဗဟုဿုတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဗာဟုသစ္စေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဝီရိယာရမ္ဘေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သတိဥပဋ္ဌာနေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ပညာသမ္ပန္နော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပညာသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ဒုတိယံ.

"भिक्खूंनो, सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः श्रद्धासंपन्न असते आणि दुसऱ्यालाही श्रद्धासंपदेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः हीरिमान (लज्जा बाळगणारी) असते आणि दुसऱ्यालाही लज्जा बाळगण्यात प्रवृत्त करते; स्वतः ओत्तप्पी (पापाची भीती बाळगणारी) असते आणि दुसऱ्यालाही पापाची भीती बाळगण्यात प्रवृत्त करते; स्वतः बहुश्रुत असते आणि दुसऱ्यालाही बहुश्रुततेमध्ये प्रवृत्त करते; स्वतः आरद्धवीर्य (प्रयत्नशील) असते आणि दुसऱ्यालाही वीर्यारंभात (प्रयत्न करण्यात) प्रवृत्त करते; स्वतः उपट्ठितस्सती (स्मृती प्रस्थापित असलेली) असते आणि दुसऱ्यालाही स्मृती प्रस्थापित करण्यात प्रवृत्त करते; स्वतः प्रज्ञासंपन्न असते आणि दुसऱ्यालाही प्रज्ञासंपदेमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष म्हटले जाते." दुसरे (सुत्त).

---

၃. သတ္တကမ္မသုတ္တံ

३. सत्तकम्म सुत्त (सात कर्मे सुत्त)

---

၂၀၃. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०३. "भिक्खूंनो, मी तुम्हाला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष; तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. तो लक्षपूर्वक ऐका... पे..."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

"भिक्खूंनो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारी) असते, अदिन्नादायी (चोरी करणारी) असते, कामेसू मिच्छाचारी (कामभोगांविषयी गैरवर्तन करणारी) असते, मुसावादी (असत्य बोलणारी) असते, पिसुणवाचा (चुगली करणारी) असते, फरुसवाचा (कठोर बोलणारी) असते, संफप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारी) असते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला असत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဖရုသဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

"भिक्खूंनो, असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपाती असते आणि दुसऱ्यालाही प्राणातिपातात प्रवृत्त करते; स्वतः अदिन्नादायी असते आणि दुसऱ्यालाही अदिन्नादानात प्रवृत्त करते; स्वतः कामेसू मिच्छाचारी असते आणि दुसऱ्यालाही कामेसू मिच्छाचारात प्रवृत्त करते; स्वतः मुसावादी असते आणि दुसऱ्यालाही मुसावादात प्रवृत्त करते; स्वतः पिसुणवाचा असते आणि दुसऱ्यालाही चुगली करण्यात प्रवृत्त करते; स्वतः फरुसवाचा असते आणि दुसऱ्यालाही कठोर बोलण्यात प्रवृत्त करते; स्वतः संफप्पलापी असते आणि दुसऱ्यालाही व्यर्थ बडबड करण्यात प्रवृत्त करते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

"भिक्खूंनो, सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून विरत असते, अदिन्नादानापासून विरत असते, कामेसू मिच्छाचारापासून विरत असते, मुसावादापासून विरत असते, पिसुणवाचेपासून (चुगली करण्यापासून) विरत असते, फरुसवाचेपासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत असते, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबड करण्यापासून) विरत असते. भिक्खूंनो, या व्यक्तीला सत्पुरुष म्हटले जाते."

---

‘‘ကတမော [Pg.542] စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. တတိယံ.

“भिक्खूहो, सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत राहते आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः अदिन्नादानापासून (चोरी करण्यापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही अदिन्नादानापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः कामेसू मिच्छाचारापासून (कामोपभोगातील गैरवर्तनापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही कामेसू मिच्छाचारापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही मुसावादापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः पिसुणा वाचेपासून (चहाडी करण्यापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही चहाडी करण्यापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः फरुषा वाचेपासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही कठोर बोलण्यापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते; स्वतः संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबड करण्यापासून) विरत राहते आणि इतरांनाही व्यर्थ बडबड करण्यापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष असे म्हटले जाते.” तिसरे.

---

၄. ဒသကမ္မသုတ္တံ

४. दसकम्म सुत्त

---

၂၀၄. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०४. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष; तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. तो लक्षपूर्वक ऐका... पे...

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारी) असते, अदिन्नादायी (चोरी करणारी) असते, कामेसू मिच्छाचारी (कामोपभोगात गैरवर्तन करणारी) असते, मुसावादी (असत्य बोलणारी) असते, पिसुणवाचो (चहाडी करणारी) असते, फरुसवाचो (कठोर बोलणारी) असते, संफप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारी) असते, अभिज्झालू (लोभी) असते, ब्यापन्नचित्त (द्वेषयुक्त मनाची) असते आणि मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असणारी) असते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ, အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

“भिक्खूहो, असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारी) असते आणि इतरांनाही प्राणातिपातात प्रवृत्त करते... पे... स्वतः अभिज्झालू (लोभी) असते आणि इतरांनाही लोभात प्रवृत्त करते; स्वतः ब्यापन्नचित्त (द्वेषयुक्त मनाची) असते आणि इतरांनाही द्वेषात प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीत प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून विरत राहते... पे... अनभिज्झालू (लोभ नसलेली) असते, अब्यापन्नचित्त (द्वेषरहित मनाची) असते आणि सम्मादिट्ठिको (सम्यक दृष्टी असणारी) असते. भिक्खूहो, याला सत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော [Pg.543] စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အနဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्खूहो, सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून विरत राहते आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून विरत राहण्यास प्रवृत्त करते... पे... स्वतः अनभिज्झालू (लोभ नसलेली) असते आणि इतरांनाही अलोभात (लोभ न धरण्यात) प्रवृत्त करते; स्वतः अब्यापन्नचित्त (द्वेषरहित मनाची) असते आणि इतरांनाही अद्वेषात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मादिट्ठिको (सम्यक दृष्टी असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीत प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष असे म्हटले जाते.” चौथे.

---

၅. အဋ္ဌင်္ဂိကသုတ္တံ

५. अट्ठङ्गिक सुत्त

---

၂၀၅. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०५. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष; तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. तो लक्षपूर्वक ऐका... पे...

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ, မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असणारी) असते, मिच्छासंकप्पो (मिथ्या संकल्प असणारी) असते, मिच्छावाचो (मिथ्या वाणी असणारी) असते, मिच्छाकम्मंतो (मिथ्या कर्म असणारी) असते, मिच्छाआजीवो (मिथ्या आजीविका असणारी) असते, मिच्छावायामो (मिथ्या व्यायाम/प्रयत्न असणारी) असते, मिच्छासती (मिथ्या स्मृती असणारी) असते आणि मिच्छासमाधी (मिथ्या समाधी असणारी) असते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝါစာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာကမ္မန္တေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာအာဇီဝေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝါယာမေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာသတိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာသမာဓိမှိ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

“भिक्खूहो, असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीत प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छासंकप्पो (मिथ्या संकल्प असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या संकल्पात प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छावाचो (मिथ्या वाणी असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या वाणीत प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छाकम्मंतो (मिथ्या कर्म असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या कर्मात प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छाआजीवो (मिथ्या आजीविका असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या आजीविकेत प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छावायामो (मिथ्या प्रयत्नात असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या प्रयत्नात प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छासती (मिथ्या स्मृती असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या स्मृतीत प्रवृत्त करते; स्वतः मिच्छासमाधी (मिथ्या समाधी असणारी) असते आणि इतरांनाही मिथ्या समाधीत प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, သမ္မာဝါစော ဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, သမ္မာသတိ ဟောတိ, သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती सम्मादिट्ठिको (सम्यक दृष्टी असणारी) असते, सम्मासंकप्पो (सम्यक संकल्प असणारी) असते, सम्मावाचो (सम्यक वाणी असणारी) असते, सम्माकम्मंतो (सम्यक कर्म असणारी) असते, सम्माआजीवो (सम्यक आजीविका असणारी) असते, सम्मावायामो (सम्यक व्यायाम/प्रयत्न असणारी) असते, सम्मासती (सम्यक स्मृती असणारी) असते आणि सम्मासमाधी (सम्यक समाधी असणारी) असते. भिक्खूहो, याला सत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော [Pg.544] စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဝါစာယ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာကမ္မန္တေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာအာဇီဝေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဝါယာမေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာသတိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာသတိယာ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာသမာဓိမှိ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ပဉ္စမံ.

“भिक्खूहो, सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः सम्मादिट्ठिको (सम्यक दृष्टी असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीत प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मासंकप्पो (सम्यक संकल्प असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक संकल्पात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मावाचो (सम्यक वाणी असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक वाणीत प्रवृत्त करते; स्वतः सम्माकम्मंतो (सम्यक कर्म असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक कर्मात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्माआजीवो (सम्यक आजीविका असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक आजीविकेत प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मावायामो (सम्यक प्रयत्नात असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक प्रयत्नात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मासती (सम्यक स्मृती असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक स्मृतीत प्रवृत्त करते; स्वतः सम्मासमाधी (सम्यक समाधी असणारी) असते आणि इतरांनाही सम्यक समाधीत प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष असे म्हटले जाते.” पाचवे.

---

၆. ဒသမဂ္ဂသုတ္တံ

६. दसमग्ग सुत्त

---

၂၀၆. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ; သပ္ပုရိသဉ္စ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०६. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष; तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष यांविषयी उपदेश करीन. तो लक्षपूर्वक ऐका... पे...

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ …ပေ… မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, असत्पुरुष कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असणारी) असते... पे... मिच्छाञाणी (मिथ्या ज्ञान असणारी) असते आणि मिच्छाविमुत्ती (मिथ्या विमुक्ती असणारी) असते. भिक्खूहो, याला असत्पुरुष असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

“भिक्खूहो, असज्जनापेक्षाही अधिक असज्जन कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः मिथ्या दृष्टीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते... स्वतः मिथ्या ज्ञानी असते आणि इतरांनाही मिथ्या ज्ञानात प्रवृत्त करते; स्वतः मिथ्या विमुक्तीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या विमुक्तीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला असज्जनापेक्षाही अधिक असज्जन म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော.

“भिक्खूहो, सज्जन कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती सम्यक दृष्टीची असते... सम्यक ज्ञानी असते, सम्यक विमुक्तीची असते. भिक्खूहो, याला सज्जन म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“भिक्खूहो, सज्जनापेक्षाही अधिक सज्जन कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः सम्यक दृष्टीची असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते... स्वतः सम्यक ज्ञानी असते आणि इतरांनाही सम्यक ज्ञानात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्यक विमुक्तीची असते आणि इतरांनाही सम्यक विमुक्तीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला सज्जनापेक्षाही अधिक सज्जन म्हटले जाते.” सहावे सूत्र समाप्त.

---

၇. ပဌမပါပဓမ္မသုတ္တံ

७. प्रथम पापधम्म सूत्र

---

၂၀၇. ‘‘ပါပဉ္စ [Pg.545] ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ပါပေန ပါပတရဉ္စ; ကလျာဏဉ္စ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०७. “भिक्खूहो, मी तुम्हाला पापी व्यक्ती आणि पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन; तसेच कल्याणकारी व्यक्तीविषयी आणि कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन. ते ऐका...”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေါ.

“भिक्खूहो, पापी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती प्राणातिपात करणारी असते... मिथ्या दृष्टीची असते. भिक्खूहो, याला पापी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေန ပါပတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေန ပါပတရော.

“भिक्खूहो, पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपात करणारी असते आणि इतरांनाही प्राणातिपात करण्यास प्रवृत्त करते... स्वतः मिथ्या दृष्टीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏော.

“भिक्खूहो, कल्याणकारी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून अलिप्त असते... सम्यक दृष्टीची असते. भिक्खूहो, याला कल्याणकारी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရော’’တိ. သတ္တမံ.

“भिक्खूहो, कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून अलिप्त असते आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते... स्वतः सम्यक दृष्टीची असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी म्हटले जाते.” सातवे सूत्र समाप्त.

---

၈. ဒုတိယပါပဓမ္မသုတ္တံ

८. द्वितीय पापधम्म सूत्र

---

၂၀၈. ‘‘ပါပဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ပါပေန ပါပတရဉ္စ; ကလျာဏဉ္စ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရဉ္စ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ…ပေ… ဧတဒဝေါစ –

२०८. “भिक्खूहो, मी तुम्हाला पापी व्यक्ती आणि पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन; तसेच कल्याणकारी व्यक्तीविषयी आणि कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन. ते ऐका, चांगल्या प्रकारे मनन करा; मी बोलेन.” अशा प्रकारे... भगवान असे म्हणाले –

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေါ.

“भिक्खूहो, पापी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती मिथ्या दृष्टीची असते... मिथ्या ज्ञानी असते, मिथ्या विमुक्तीची असते. भिक्खूहो, याला पापी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေန ပါပတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပေန ပါပတရော.

“भिक्खूहो, पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः मिथ्या दृष्टीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते... स्वतः मिथ्या ज्ञानी असते आणि इतरांनाही मिथ्या ज्ञानात प्रवृत्त करते; स्वतः मिथ्या विमुक्तीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या विमुक्तीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला पापी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापी म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော [Pg.546] စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ …ပေ… သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏော.

“भिक्खूहो, कल्याणकारी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती सम्यक दृष्टीची असते... सम्यक ज्ञानी असते, सम्यक विमुक्तीची असते. भिक्खूहो, याला कल्याणकारी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏေန ကလျာဏတရော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूहो, कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः सम्यक दृष्टीची असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते... स्वतः सम्यक ज्ञानी असते आणि इतरांनाही सम्यक ज्ञानात प्रवृत्त करते; स्वतः सम्यक विमुक्तीची असते आणि इतरांनाही सम्यक विमुक्तीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला कल्याणकारी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणकारी म्हटले जाते.” आठवे सूत्र समाप्त.

---

၉. တတိယပါပဓမ္မသုတ္တံ

९. तृतीय पापधम्म सूत्र

---

၂၀၉. ‘‘ပါပဓမ္မဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရဉ္စ; ကလျာဏဓမ္မဉ္စ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२०९. “भिक्खूहो, मी तुम्हाला पापधर्मी व्यक्तीविषयी आणि पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन; तसेच कल्याणधर्मी व्यक्तीविषयी आणि कल्याणधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणधर्मी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन. ते ऐका...”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မော.

“भिक्खूहो, पापधर्मी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती प्राणातिपात करणारी असते... मिथ्या दृष्टीची असते. भिक्खूहो, याला पापधर्मी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော.

“भिक्खूहो, पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपात करणारी असते आणि इतरांनाही प्राणातिपात करण्यास प्रवृत्त करते... स्वतः मिथ्या दृष्टीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မော.

“भिक्खूहो, कल्याणधर्मी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून अलिप्त असते... सम्यक दृष्टीची असते. भिक्खूहो, याला कल्याणधर्मी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော’’တိ. နဝမံ.

“भिक्खूहो, कल्याणधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणधर्मी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः प्राणातिपातापासून अलिप्त असते आणि इतरांनाही प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करते... स्वतः सम्यक दृष्टीची असते आणि इतरांनाही सम्यक दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला कल्याणधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणधर्मी म्हटले जाते.” नववे सूत्र समाप्त.

---

၁၀. စတုတ္ထပါပဓမ္မသုတ္တံ

१०. चतुर्थ पापधम्म सूत्र

---

၂၁၀. ‘‘ပါပဓမ္မဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရဉ္စ; ကလျာဏဓမ္မဉ္စ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရဉ္စ. တံ သုဏာထ…ပေ….

२१०. “भिक्खूहो, मी तुम्हाला पापधर्मी व्यक्तीविषयी आणि पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन; तसेच कल्याणधर्मी व्यक्तीविषयी आणि कल्याणधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक कल्याणधर्मी व्यक्तीविषयी उपदेश करीन. ते ऐका...”

---

‘‘ကတမော [Pg.547] စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မော.

“भिक्खूहो, पापधर्मी व्यक्ती कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती मिथ्या दृष्टीची असते... मिथ्या ज्ञानी असते, मिथ्या विमुक्तीची असते. भिक्खूहो, याला पापधर्मी व्यक्ती म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော.

“भिक्खूहो, पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी कोण आहे? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती स्वतः मिथ्या दृष्टीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या दृष्टीमध्ये प्रवृत्त करते... स्वतः मिथ्या ज्ञानी असते आणि इतरांनाही मिथ्या ज्ञानात प्रवृत्त करते; स्वतः मिथ्या विमुक्तीची असते आणि इतरांनाही मिथ्या विमुक्तीमध्ये प्रवृत्त करते. भिक्खूहो, याला पापधर्मी व्यक्तीपेक्षाही अधिक पापधर्मी म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မော.

“आणि भिक्खूहो, कल्याणधम्म (चांगल्या स्वभावाचा मनुष्य) कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य सम्यक् दृष्टी असलेला असतो...पे... सम्यक् ज्ञानी असतो, सम्यक् विमुक्त असतो. भिक्खूहो, याला कल्याणधम्म असे म्हटले जाते.”

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ…ပေ… အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ; အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော’’တိ. ဒသမံ.

“आणि भिक्खूहो, कल्याणधम्मापेक्षाही अधिक कल्याणधम्म (अधिक चांगल्या स्वभावाचा मनुष्य) कोण आहे? भिक्खूहो, या जगात एखादा मनुष्य स्वतः सम्यक् दृष्टी असलेला असतो आणि इतरांनाही सम्यक् दृष्टीमध्ये प्रस्थापित करतो...पे... स्वतः सम्यक् ज्ञानी असतो आणि इतरांनाही सम्यक् ज्ञानात प्रस्थापित करतो; स्वतः सम्यक् विमुक्त असतो आणि इतरांनाही सम्यक् विमुक्तीमध्ये प्रस्थापित करतो. भिक्खूहो, याला कल्याणधम्मापेक्षाही अधिक कल्याणधम्म असे म्हटले जाते.” दहावे (सुत्त समाप्त).

---

သပ္ပုရိသဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

पहिला सप्पुरिसवग्ग (सत्पुरुष वर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा सारांश (उद्दान) पुढीलप्रमाणे –

---

သိက္ခာပဒဉ္စ အဿဒ္ဓံ, သတ္တကမ္မံ အထော စ ဒသကမ္မံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကဉ္စ ဒသမဂ္ဂံ, ဒွေ ပါပဓမ္မာ အပရေ ဒွေတိ.

शिक्खापद (शिक्षापदे), अस्सद्ध (श्रद्धाहीन), सात कर्मे आणि दहा कर्मे; अठ्ठांगिक (अष्टांगिक मार्ग) आणि दहा मार्ग, दोन पापिष्ठ स्वभावाचे (पापधम्म) आणि इतर दोन (कल्याणधम्म) सुत्ते आहेत.

---

(၂၂) ၂. ပရိသာဝဂ္ဂေါ

(२२) २. परिसावग्ग (परिषद वर्ग)

---

၁. ပရိသာသုတ္တံ

१. परिसासुत्त (परिषद सुत्त)

---

၂၁၁. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသဒူသနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘိက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော ပရိသဒူသနော; ဘိက္ခုနီ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဿီလာ [Pg.548] ပါပဓမ္မာ ပရိသဒူသနာ; ဥပါသကော, ဘိက္ခဝေ, ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော ပရိသဒူသနော; ဥပါသိကာ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ ပရိသဒူသနာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပရိသဒူသနာ.

२११. “भिक्खूहो, परिषदेला दूषित करणारे (कलंकित करणारे) हे चार आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, या शासनात दुःशील, पापधर्मी भिक्खू परिषदेला दूषित करतो; भिक्खूहो, दुःशील, पापधर्मी भिक्खुणी परिषदेला दूषित करते; भिक्खूहो, दुःशील, पापधर्मी उपासक परिषदेला दूषित करतो; भिक्खूहो, दुःशील, पापधर्मी उपासिका परिषदेला दूषित करते. भिक्खूहो, हेच ते परिषदेला दूषित करणारे चार आहेत.”

---

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသသောဘနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘိက္ခု, ဘိက္ခဝေ, သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ပရိသသောဘနော; ဘိက္ခုနီ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ပရိသသောဘနာ; ဥပါသကော, ဘိက္ခဝေ, သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ပရိသသောဘနော; ဥပါသိကာ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ပရိသသောဘနာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ပရိသသောဘနာ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, परिषदेची शोभा वाढवणारे हे चार आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, या शासनात शीलवान, कल्याणधर्मी भिक्खू परिषदेची शोभा वाढवतो; भिक्खूहो, शीलवान, कल्याणधर्मी भिक्खुणी परिषदेची शोभा वाढवते; भिक्खूहो, शीलवान, कल्याणधर्मी उपासक परिषदेची शोभा वाढवतो; भिक्खूहो, शीलवान, कल्याणधर्मी उपासिका परिषदेची शोभा वाढवते. भिक्खूहो, हेच ते परिषदेची शोभा वाढवणारे चार आहेत.” पहिले (सुत्त समाप्त).

---

၂. ဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

२. दिट्ठिसुत्त (दृष्टी सुत्त)

---

၂၁၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२१२. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-दुश्चरित (शारीरिक गैरवर्तन), वची-दुश्चरित (वाचिक गैरवर्तन), मनो-दुश्चरित (मानसिक गैरवर्तन) आणि मिथ्या दृष्टी – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒုတိယံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-सुचरित (शारीरिक सदाचार), वची-सुचरित (वाचिक सदाचार), मनो-सुचरित (मानसिक सदाचार) आणि सम्यक् दृष्टी – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” दुसरे (सुत्त समाप्त).

---

၃. အကတညုတာသုတ္တံ

३. अकतञ्ञुतासुत्त (कृतघ्नता सुत्त)

---

၂၁၃. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန, အကတညုတာ အကတဝေဒိတာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२१३. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-दुश्चरित, वची-दुश्चरित, मनो-दुश्चरित आणि अकृतज्ञता व उपकाराची जाणीव न ठेवणे – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန, ကတညုတာကတဝေဒိတာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. တတိယံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-सुचरित, वची-सुचरित, मनो-सुचरित आणि कृतज्ञता व उपकाराची जाणीव ठेवणे – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” तिसरे (सुत्त समाप्त).

---

၄. ပါဏာတိပါတီသုတ္တံ

४. पाणातिपातीसुत्त (प्राणातिपात सुत्त)

---

၂၁၄. …ပေ… ပါဏာတိပါတီ [Pg.549] ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. စတုတ္ထံ.

२१४. ...पे... जीवहिंसा करणारा असतो, चोरी करणारा असतो, कामभोगांमध्ये व्यभिचार करणारा असतो, असत्य बोलणारा असतो...पे... जीवहिंसेपासून अलिप्त असतो, चोरी करण्यापासून अलिप्त असतो, कामभोगांमधील व्यभिचारापासून अलिप्त असतो, असत्य बोलण्यापासून अलिप्त असतो. चौथे (सुत्त समाप्त).

---

၅. ပဌမမဂ္ဂသုတ္တံ

५. पठममग्गसुत्त (प्रथम मार्ग सुत्त)

---

၂၁၅. …ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, သမ္မာဝါစော ဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ. ပဉ္စမံ.

२१५. ...पे... मिथ्या दृष्टी असलेला असतो, मिथ्या संकल्प करणारा असतो, मिथ्या वाणी बोलणारा असतो, मिथ्या कर्मांत गुंतलेला असतो...पे... सम्यक् दृष्टी असलेला असतो, सम्यक् संकल्प करणारा असतो, सम्यक् वाणी बोलणारा असतो, सम्यक् कर्मांत गुंतलेला असतो. पाचवे (सुत्त समाप्त).

---

၆. ဒုတိယမဂ္ဂသုတ္တံ

६. दुतियमग्गसुत्त (द्वितीय मार्ग सुत्त)

---

၂၁၆. …ပေ… မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ, မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ…ပေ… သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, သမ္မာသတိ ဟောတိ, သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. ဆဋ္ဌံ.

२१६. ...पे... मिथ्या आजीविका असलेला असतो, मिथ्या व्यायाम करणारा असतो, मिथ्या स्मृती असलेला असतो, मिथ्या समाधी असलेला असतो...पे... सम्यक् आजीविका असलेला असतो, सम्यक् व्यायाम करणारा असतो, सम्यक् स्मृती असलेला असतो, सम्यक् समाधी असलेला असतो. सहावे (सुत्त समाप्त).

---

၇. ပဌမဝေါဟာရပထသုတ္တံ

७. पठमवोहारपथसुत्त (प्रथम व्यवहारपथ सुत्त)

---

၂၁၇. …ပေ… အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, အသုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ, အမုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ, အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, အသုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ, အမုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ, အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ. သတ္တမံ.

२१७. ...पे... जे पाहिले नाही ते 'पाहिले' असे बोलणारा असतो, जे ऐकले नाही ते 'ऐकले' असे बोलणारा असतो, ज्याचा अनुभव घेतला नाही त्याचा 'अनुभव घेतला' असे बोलणारा असतो, जे जाणले नाही ते 'जाणले' असे बोलणारा असतो...पे... जे पाहिले नाही ते 'पाहिले नाही' असे बोलणारा असतो, जे ऐकले नाही ते 'ऐकले नाही' असे बोलणारा असतो, ज्याचा अनुभव घेतला नाही त्याचा 'अनुभव घेतला नाही' असे बोलणारा असतो, जे जाणले नाही ते 'जाणले नाही' असे बोलणारा असतो. सातवे (सुत्त समाप्त).

---

၈. ဒုတိယဝေါဟာရပထသုတ္တံ

८. दुतियवोहारपथसुत्त (द्वितीय व्यवहारपथ सुत्त)

---

၂၁၈. …ပေ… ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, သုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ, မုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ, ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, သုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ, မုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ. အဋ္ဌမံ.

२१८. ...पे... जे पाहिले आहे ते 'पाहिले नाही' असे बोलणारा असतो, जे ऐकले आहे ते 'ऐकले नाही' असे बोलणारा असतो, ज्याचा अनुभव घेतला आहे त्याचा 'अनुभव घेतला नाही' असे बोलणारा असतो, जे जाणले आहे ते 'जाणले नाही' असे बोलणारा असतो...पे... जे पाहिले आहे ते 'पाहिले' असे बोलणारा असतो, जे ऐकले आहे ते 'ऐकले' असे बोलणारा असतो, ज्याचा अनुभव घेतला आहे त्याचा 'अनुभव घेतला' असे बोलणारा असतो, जे जाणले आहे ते 'जाणले' असे बोलणारा असतो. आठवे (सुत्त समाप्त).

---

၉. အဟိရိကသုတ္တံ

९. अहिरिकसुत्त (निर्लज्जता सुत्त)

---

၂၁၉. …ပေ… အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒုဿီလော ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ…ပေ… သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ. နဝမံ.

२१९. ...पे... श्रद्धा नसलेला असतो, दुःशील असतो, निर्लज्ज असतो, पापभीरु नसलेला असतो...पे... श्रद्धावान असतो, शीलवान असतो, लज्जा बाळगणारा असतो, पापभीरु असतो. नववे (सुत्त समाप्त).

---

၁၀. ဒုဿီလသုတ္တံ

१०. दुस्सीलासुत्त (दुःशील सुत्त)

---

၂၂၀. ‘‘စတူဟိ[Pg.550], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒုဿီလော ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२२०. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? श्रद्धा नसलेला असतो, दुःशील असतो, आळशी असतो आणि प्रज्ञाहीन असतो – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? श्रद्धावान असतो, शीलवान असतो, उद्योगी असतो आणि प्रज्ञावान असतो – भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” दहावे (सुत्त समाप्त).

---

ပရိသာဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

दुसरा परिसावग्ग (परिषद वर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा सारांश (उद्दान) पुढीलप्रमाणे –

---

ပရိသာ ဒိဋ္ဌိ အကတညုတာ, ပါဏာတိပါတာပိ ဒွေ မဂ္ဂါ;

ဒွေ ဝေါဟာရပထာ ဝုတ္တာ, အဟိရိကံ ဒုပ္ပညေန စာတိ.

परिसा (परिषद), दिट्ठि (दृष्टी), अकतञ्ञुता (कृतघ्नता), पाणातिपात (जीवहिंसा), दोन मग्ग (मार्ग); दोन वोहारपथ (व्यवहारपथ), अहिरिक (निर्लज्जता) आणि दुप्पञ्ञ (प्रज्ञाहीन) अशी सुत्ते आहेत.

---

(၂၃) ၃. ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂေါ

(२३) ३. दुच्चरितवग्ग (दुश्चरित वर्ग)

---

၁. ဒုစ္စရိတသုတ္တံ

१. दुच्चरितसुत्त (दुश्चरित सुत्त)

---

၂၂၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီဒုစ္စရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဝစီဒုစ္စရိတာနိ. စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသုစရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သစ္စဝါစာ, အပိသုဏာ ဝါစာ, သဏှာ ဝါစာ, မန္တဝါစာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဝစီသုစရိတာနီ’’တိ. ပဌမံ.

२२१. "भिक्खूहो, ही चार प्रकारची वाणीची दुश्चरिते (वाचा-दुष्कृत्ये) आहेत. कोणती चार? असत्य बोलणे (मुसावाद), चहाडी करणे (पिसुणा वाचा), कठोर बोलणे (फरुसा वाचा) आणि निरर्थक बडबड करणे (सम्पप्पलाप) - भिक्खूहो, ही चार वाणीची दुश्चरिते आहेत. भिक्खूहो, ही चार प्रकारची वाणीची सुचरिते (वाचा-सुकृत्ये) आहेत. कोणती चार? सत्य बोलणे (सच्चवाचा), चहाडी न करणे (अपिसुणा वाचा), मृदू बोलणे (सण्हा वाचा) आणि विचारपूर्वक बोलणे (मन्तवाचा) - भिक्खूहो, ही चार वाणीची सुचरिते आहेत." पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. ဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

२. दीठ्ठिसुत्त (दृष्टी सुत्त)

---

၂၂၂. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော [Pg.551] စ ဝိညူနံ; ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

२२२. "भिक्खूहो, चार गुणांनी (धम्मांनी) युक्त असलेला मूर्ख, अकुशल आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत (नुकसानग्रस्त) आणि उपहत (नष्ट) करून वागतो; तो दोषयुक्त असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरतो; आणि तो पुष्कळ अपुण्य (पाप) गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-दुश्चरित (शारीरिक दुष्कृत्य), वची-दुश्चरित (वाणीचे दुष्कृत्य), मनो-दुश्चरित (मानसिक दुष्कृत्य) आणि मिच्छादिट्ठि (मिथ्या दृष्टी) - भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अकुशल आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत आणि उपहत करून वागतो; तो दोषयुक्त असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरतो; आणि तो पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो."

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ; ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

"भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, कुशल आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत आणि अनुपहत (सुरक्षित) ठेवून वागतो; तो निर्दोष असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरत नाही; आणि तो पुष्कळ पुण्य गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-सुचरित (शारीरिक सुकृत्य), वची-सुचरित (वाणीचे सुकृत्य), मनो-सुचरित (मानसिक सुकृत्य) आणि सम्मादिट्ठि (सम्यक दृष्टी) - भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, कुशल आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत आणि अनुपहत ठेवून वागतो; तो निर्दोष असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरत नाही; आणि तो पुष्कळ पुण्य गोळा करतो." दुसरे सुत्त समाप्त.

---

၃. အကတညုတာသုတ္တံ

३. अकतञ्ञुतासुत्त (कृतघ्नता सुत्त)

---

၂၂၃. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန, အကတညုတာ အကတဝေဒိတာ – ဣမေဟိ…ပေ… ပဏ္ဍိတော… ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန ကတညုတာကတဝေဒိတာ…ပေ…. တတိယံ.

२२३. "भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अकुशल आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत आणि उपहत करून वागतो; तो दोषयुक्त असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरतो; आणि तो पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? काय-दुश्चरित, वची-दुश्चरित, मनो-दुश्चरित आणि अकृतज्ञता व उपकार न मानणे (अकतञ्ञुता अकतवेदिता) - या चार गुणांनी... पे... पंडित... काय-सुचरित, वची-सुचरित, मनो-सुचरित आणि कृतज्ञता व उपकार मानणे (कतञ्ञुता कतवेदिता)... पे..." तिसरे सुत्त समाप्त.

---

၄. ပါဏာတိပါတီသုတ္တံ

४. पाणातिपातीसुत्त (जीवहिंसा सुत्त)

---

၂၂၄. … ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

२२४. "...तो जीवहिंसा करणारा असतो, चोरी करणारा असतो, कामभोगांमध्ये व्यभिचार करणारा असतो, असत्य बोलणारा असतो... पे... तो जीवहिंसेपासून अलिप्त राहतो, चोरी करण्यापासून अलिप्त राहतो, कामभोगांमधील व्यभिचारापासून अलिप्त राहतो, असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहतो... पे..." चौथे सुत्त समाप्त.

---

၅. ပဌမမဂ္ဂသုတ္တံ

५. पठममग्गसुत्त (पहिले मार्ग सुत्त)

---

၂၂၅. … မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ဟောတိ, သမ္မာဝါစော ဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

२२५. "...तो मिथ्या दृष्टी असणारा असतो, मिथ्या संकल्प असणारा असतो, मिथ्या वाणी असणारा असतो, मिथ्या कर्मांत असणारा असतो... पे... तो सम्यक दृष्टी असणारा असतो, सम्यक संकल्प असणारा असतो, सम्यक वाणी असणारा असतो, सम्यक कर्मांत असणारा असतो... पे..." पाचवे सुत्त समाप्त.

---

၆. ဒုတိယမဂ္ဂသုတ္တံ

६. दुतियमग्गसुत्त (दुसरे मार्ग सुत्त)

---

၂၂၆. … မိစ္ဆာအာဇီဝေါ [Pg.552] ဟောတိ, မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ, မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ…ပေ… သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ, သမ္မာသတိ ဟောတိ, သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

२२६. "...तो मिथ्या आजीव (उपजीविका) असणारा असतो, मिथ्या व्यायाम (प्रयत्न) असणारा असतो, मिथ्या सती (स्मृती) असणारा असतो, मिथ्या समाधी असणारा असतो... पे... तो सम्यक आजीव असणारा असतो, सम्यक व्यायाम असणारा असतो, सम्यक सती असणारा असतो, सम्यक समाधी असणारा असतो... पे..." सहावे सुत्त समाप्त.

---

၇. ပဌမဝေါဟာရပထသုတ္တံ

७. पठमवोहारपथसुत्त (पहिले व्यवहारपथ सुत्त)

---

၂၂၇. … အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, အသုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ, အမုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ, အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, အသုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ, အမုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ, အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ…. သတ္တမံ.

२२७. "...तो न पाहिलेल्या गोष्टीला 'मी पाहिले' असे म्हणणारा असतो, न ऐकलेल्या गोष्टीला 'मी ऐकले' असे म्हणणारा असतो, न अनुभवलेल्या गोष्टीला 'मी अनुभवले' असे म्हणणारा असतो, न समजलेल्या गोष्टीला 'मी समजलो' असे म्हणणारा असतो... पे... तो न पाहिलेल्या गोष्टीला 'मी पाहिले नाही' असे म्हणणारा असतो, न ऐकलेल्या गोष्टीला 'मी ऐकले नाही' असे म्हणणारा असतो, न अनुभवलेल्या गोष्टीला 'मी अनुभवले नाही' असे म्हणणारा असतो, न समजलेल्या गोष्टीला 'मी समजलो नाही' असे म्हणणारा असतो... पे..." सातवे सुत्त समाप्त.

---

၈. ဒုတိယဝေါဟာရပထသုတ္တံ

८. दुतियवोहारपथसुत्त (दुसरे व्यवहारपथ सुत्त)

---

၂၂၈. … ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, သုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ, မုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ, ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ, သုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ, မုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

२२८. "...तो पाहिलेल्या गोष्टीला 'मी पाहिले नाही' असे म्हणणारा असतो, ऐकलेल्या गोष्टीला 'मी ऐकले नाही' असे म्हणणारा असतो, अनुभवलेल्या गोष्टीला 'मी अनुभवले नाही' असे म्हणणारा असतो, समजलेल्या गोष्टीला 'मी समजलो नाही' असे म्हणणारा असतो... पे... तो पाहिलेल्या गोष्टीला 'मी पाहिले' असे म्हणणारा असतो, ऐकलेल्या गोष्टीला 'मी ऐकले' असे म्हणणारा असतो, अनुभवलेल्या गोष्टीला 'मी अनुभवले' असे म्हणणारा असतो, समजलेल्या गोष्टीला 'मी समजलो' असे म्हणणारा असतो... पे..." आठवे सुत्त समाप्त.

---

၉. အဟိရိကသုတ္တံ

९. अहिरिकसुत्त (निर्लज्जता सुत्त)

---

၂၂၉. … အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒုဿီလော ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ…ပေ… သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ…ပေ…. နဝမံ.

२२९. "...तो अश्रद्ध (श्रद्धा नसलेला) असतो, दुःशील (शील नसलेला) असतो, निर्लज्ज (ह्री नसलेला) असतो, भय नसलेला (ओत्तप्प नसलेला) असतो... पे... तो श्रद्धावान असतो, शीलवान असतो, लज्जा बाळगणारा असतो, भय बाळगणारा (पापभिरू) असतो... पे..." नववे सुत्त समाप्त.

---

၁၀. ဒုပ္ပညသုတ္တံ

१०. दुप्पञ्ञसुत्त (दुर्बुद्धी सुत्त)

---

၂၃၀. … အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒုဿီလော ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ…ပေ… သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဒသမံ.

२३०. "...तो अश्रद्ध असतो, दुःशील असतो, आळशी असतो, प्रज्ञाहीन (दुर्बुद्धी) असतो... पे... तो श्रद्धावान असतो, शीलवान असतो, उद्योगी (वीर्यवान) असतो, प्रज्ञावान असतो - भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, कुशल आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत आणि अनुपहत ठेवून वागतो; तो निर्दोष असतो आणि विद्वानांकडून निंदेस पात्र ठरत नाही; आणि तो पुष्कळ पुण्य गोळा करतो." दहावे सुत्त समाप्त.

---

၁၁. ကဝိသုတ္တံ

११. कविसुत्त (कवी सुत्त)

---

၂၃၁. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.553], ဘိက္ခဝေ, ကဝီ. ကတမေ စတ္တာရော? စိန္တာကဝိ, သုတကဝိ, အတ္ထကဝိ, ပဋိဘာနကဝိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ကဝီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

२३१. "भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे कवी असतात. कोणते चार? चिंताकवी (विचार करून काव्य रचणारा), सुतकवी (ऐकून काव्य रचणारा), अत्थकवी (अर्थाला अनुसरून काव्य रचणारा) आणि पटिभाणकवी (प्रतिभेने तात्काळ काव्य रचणारा) - भिक्खूहो, हे चार प्रकारचे कवी असतात." अकरावे सुत्त समाप्त.

---

ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂေါ တတိယော.

दुच्चरितवग्गो ततियो (दुश्चरित वर्ग तिसरा समाप्त).

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान (अनुक्रमणिका) -

---

ဒုစ္စရိတံ ဒိဋ္ဌိ အကတညူ စ, ပါဏာတိပါတာပိ ဒွေ မဂ္ဂါ;

ဒွေ ဝေါဟာရပထာ ဝုတ္တာ, အဟိရိကံ ဒုပ္ပညကဝိနာ စာတိ.

दुश्चरित, दृष्टी, अकृतज्ञ, प्राणातिपात, दोन मार्ग सुत्ते, दोन व्यवहारपथ सुत्ते, अहिरिक (निर्लज्जता), दुप्पञ्ञ (दुर्बुद्धी) आणि कवी सुत्त.

---

(၂၄) ၄. ကမ္မဝဂ္ဂေါ

(२४) ४. कम्मवग्गो (कर्म वर्ग)

---

၁. သံခိတ္တသုတ္တံ

१. संखित्तसुत्त (संक्षिप्त सुत्त)

---

၂၃၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ပဌမံ.

२३२. "भिक्खूहो, ही चार प्रकारची कर्मे मी स्वतः विशेष ज्ञानाने (अभिज्ञा) साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळे (अकुशल) आहे आणि ज्याचा परिणामही काळा (दुःखद) आहे; भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे पांढरे (कुशल) आहे आणि ज्याचा परिणामही पांढरा (सुखद) आहे; भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळे-पांढरे (मिश्र) आहे आणि ज्याचा परिणामही काळा-पांढरा (मिश्र) आहे; आणि भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचा परिणामही काळा किंवा पांढरा नाही, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते. भिक्खूहो, ही चार प्रकारची कर्मे मी स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून प्रगट केली आहेत." पहिले सुत्त समाप्त.

---

၂. ဝိတ္ထာရသုတ္တံ

२. वितथारसुत्त (विस्तृत सुत्त)

---

၂၃၃. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

२३३. "भिक्खूहो, ही चार प्रकारची कर्मे मी स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळे आहे आणि ज्याचा परिणामही काळा आहे; भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे पांढरे आहे आणि ज्याचा परिणामही पांढरा आहे; भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळे-पांढरे आहे आणि ज्याचा परिणामही काळा-पांढरा आहे; आणि भिक्खूहो, असे कर्म आहे जे काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचा परिणामही काळा किंवा पांढरा नाही, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते."

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ [Pg.554] မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တဒုက္ခံ, သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

“आणि भिक्षूंनो, काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म कोणते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती पीडादायक काय-संस्कार करते, पीडादायक वची-संस्कार करते, पीडादायक मनो-संस्कार करते. ती पीडादायक काय-संस्कार करून, पीडादायक वची-संस्कार करून, पीडादायक मनो-संस्कार करून पीडादायक लोकात उत्पन्न होते. अशा पीडादायक लोकात उत्पन्न झाल्यावर, तिला पीडादायक स्पर्श स्पर्श करतात. पीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यावर, ती केवळ दुःखद असणाऱ्या पीडादायक वेदना भोगते, ज्याप्रमाणे नरकातील प्राणी भोगतात. भिक्षूंनो, याला काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တသုခံ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

“आणि भिक्षूंनो, पांढरे कर्म आणि पांढरा विपाक असणारे कर्म कोणते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती अपीडादायक काय-संस्कार करते, अपीडादायक वची-संस्कार करते, अपीडादायक मनो-संस्कार करते. ती अपीडादायक काय-संस्कार करून, अपीडादायक वची-संस्कार करून, अपीडादायक मनो-संस्कार करून अपीडादायक लोकात उत्पन्न होते. अशा अपीडादायक लोकात उत्पन्न झाल्यावर, तिला अपीडादायक स्पर्श स्पर्श करतात. अपीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यावर, ती केवळ सुखद असणाऱ्या अपीडादायक वेदना भोगते, ज्याप्रमाणे सुभकिण्ह देव भोगतात. भिक्षूंनो, याला पांढरे कर्म आणि पांढरा विपाक असणारे कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

“आणि भिक्षूंनो, काळे-पांढरे कर्म आणि काळा-पांढरा विपाक असणारे कर्म कोणते? भिक्षूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे काय-संस्कार करते, पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे वची-संस्कार करते, पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे मनो-संस्कार करते. ती पीडादायक आणि अपीडादायक काय-संस्कार करून, पीडादायक आणि अपीडादायक वची-संस्कार करून, पीडादायक आणि अपीडादायक मनो-संस्कार करून पीडादायक आणि अपीडादायक अशा दोन्ही प्रकारच्या लोकात उत्पन्न होते. अशा पीडादायक आणि अपीडादायक लोकात उत्पन्न झाल्यावर, तिला पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे स्पर्श स्पर्श करतात. पीडादायक आणि अपीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यावर, ती सुख आणि दुःखाने मिश्रित असणाऱ्या पीडादायक आणि अपीडादायक वेदना भोगते, ज्याप्रमाणे मनुष्य, काही देव आणि काही विनिपातिक जीव भोगतात. भिक्षूंनो, याला काळे-पांढरे कर्म आणि काळा-पांढरा विपाक असणारे कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ [Pg.555] ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“आणि भिक्षूंनो, जे कर्म काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचा विपाक काळाही नाही आणि पांढराही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते, ते कर्म कोणते? भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी जी चेतना आहे; जे पांढरे कर्म आणि पांढरा विपाक असणारे कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी जी चेतना आहे; आणि जे काळे-पांढरे कर्म आणि काळा-पांढरा विपाक असणारे कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी जी चेतना आहे – भिक्षूंनो, यालाच काळेही नसलेले आणि पांढरेही नसलेले, काळाही विपाक नसलेले आणि पांढराही विपाक नसलेले, कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरणारे कर्म असे म्हणतात. भिक्षूंनो, हीच ती चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून प्रगट केली आहेत.” (दुसरे सूत्र समाप्त)

---

၃. သောဏကာယနသုတ္တံ

३. सोणकायन सुत्त

---

၂၃၄. အထ ခေါ သိခါမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သိခါမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

२३४. त्यानंतर शिखामोग्गल्लान ब्राह्मण जेथे भगवंत होते तेथे गेला; तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या शिखामोग्गल्लान ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले –

---

‘‘ပုရိမာနိ, ဘော ဂေါတမ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သောဏကာယနော မာဏဝေါ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗကမ္မာနံ အကိရိယံ ပညပေတိ, သဗ္ဗကမ္မာနံ ခေါ ပန အကိရိယံ ပညပေန္တော ဥစ္ဆေဒံ အာဟ လောကဿ – ကမ္မသစ္စာယံ, ဘော, လောကော ကမ္မသမာရမ္ဘဋ္ဌာယီ’’’တိ.

“हे गौतम, काही दिवसांपूर्वी सोणकायन नावाचा तरुण माझ्याकडे आला होता; येऊन त्याने मला असे म्हटले – ‘श्रमण गौतम सर्व कर्मांच्या अक्रियेची प्रज्ञापना करतात. परंतु, सर्व कर्मांच्या अक्रियेची प्रज्ञापना करून ते जगाच्या उच्छेदाचे प्रतिपादन करतात. हे महाशय, हा लोक कर्मावरच आधारित आहे आणि कर्माच्या आरंभानेच टिकून आहे.’”

---

‘‘ဒဿနမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သောဏကာယနဿ မာဏဝဿ နာဘိဇာနာမိ; ကုတော ပနေဝရူပေါ ကထာသလ္လာပေါ! စတ္တာရိမာနိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

“ब्राह्मणा, मी सोणकायन तरुणाला कधी पाहिले असल्याचेही मला आठवत नाही; मग असा संवाद होणे तर दूरच! ब्राह्मणा, ही चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? ब्राह्मणा, काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म आहे; ब्राह्मणा, पांढरे कर्म आणि पांढरा विपाक असणारे कर्म आहे; ब्राह्मणा, काळे-पांढरे कर्म आणि काळा-पांढरा विपाक असणारे कर्म आहे; आणि ब्राह्मणा, जे कर्म काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचा विपाक काळाही नाही आणि पांढराही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते, असे कर्म आहे.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တဒုက္ခံ, သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

“आणि ब्राह्मणा, काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म कोणते? ब्राह्मणा, या जगात एखादी व्यक्ती पीडादायक काय-संस्कार करते, पीडादायक वची-संस्कार करते, पीडादायक मनो-संस्कार करते. ती पीडादायक काय-संस्कार करून, पीडादायक वची-संस्कार करून, पीडादायक मनो-संस्कार करून पीडादायक लोकात उत्पन्न होते. अशा पीडादायक लोकात उत्पन्न झाल्यावर, तिला पीडादायक स्पर्श स्पर्श करतात. पीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यावर, ती केवळ दुःखद असणाऱ्या पीडादायक वेदना भोगते, ज्याप्रमाणे नरकातील प्राणी भोगतात. ब्राह्मणा, याला काळे कर्म आणि काळा विपाक असणारे कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ[Pg.556], ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တသုခံ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

“आणि हे ब्राह्मणा, शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म कोणते? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादी व्यक्ती अव्याबाध (पीडारहित) कायसंस्कार घडवून आणते, अव्याबाध वचीसंस्कार घडवून आणते, अव्याबाध मनोसंस्कार घडवून आणते. ती अव्याबाध कायसंस्कार घडवून आणून, अव्याबाध वचीसंस्कार घडवून आणून, अव्याबाध मनोसंस्कार घडवून आणून अव्याबाध लोकात उत्पन्न होते. अशा अव्याबाध लोकात उत्पन्न झालेल्या त्या व्यक्तीला अव्याबाध स्पर्श स्पर्श करतात. त्या अव्याबाध स्पर्शांनी स्पर्शित झालेली ती व्यक्ती अत्यंत सुखकारक अशा अव्याबाध वेदनेचा अनुभव घेते, ज्याप्रमाणे सुभकिण्ह (शुभकृत्स्न) देव अनुभवतात. हे ब्राह्मणा, याला शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

“आणि हे ब्राह्मणा, कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म कोणते? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादी व्यक्ती सव्याबाध (पीडायुक्त) आणि अव्याबाध (पीडारहित) असा कायसंस्कार घडवून आणते, सव्याबाध आणि अव्याबाध असा वचीसंस्कार घडवून आणते, सव्याबाध आणि अव्याबाध असा मनोसंस्कार घडवून आणते. ती सव्याबाध आणि अव्याबाध कायसंस्कार घडवून आणून, सव्याबाध आणि अव्याबाध वचीसंस्कार घडवून आणून, सव्याबाध आणि अव्याबाध मनोसंस्कार घडवून आणून सव्याबाध आणि अव्याबाध अशा लोकात उत्पन्न होते. अशा सव्याबाध आणि अव्याबाध लोकात उत्पन्न झालेल्या त्या व्यक्तीला सव्याबाध आणि अव्याबाध स्पर्श स्पर्श करतात. त्या सव्याबाध आणि अव्याबाध स्पर्शांनी स्पर्शित झालेली ती व्यक्ती सुख आणि दुःखाने मिश्रित अशा सव्याबाध आणि अव्याबाध वेदनेचा अनुभव घेते, ज्याप्रमाणे मनुष्य, काही देव आणि काही विनिपातिक (नरक किंवा प्रेतलोकातील जीव) अनुभवतात. हे ब्राह्मणा, याला कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ဗြာဟ္မဏ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. တတိယံ.

“आणि हे ब्राह्मणा, अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म कोणते, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते? हे ब्राह्मणा, त्या कर्मांमध्ये, जे हे कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी (त्यागासाठी) जी चेतना आहे; जे हे शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी जी चेतना आहे; आणि जे हे कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म आहे, त्याच्या प्रहाणासाठी जी चेतना आहे – हे ब्राह्मणा, याला अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते. हे ब्राह्मणा, हीच ती चार कर्मे आहेत, जी मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून प्रगट केली आहेत.” तिसरे सुत्त समाप्त.

---

၄. ပဌမသိက္ခာပဒသုတ္တံ

४. प्रथम सिक्खापद सुत्त

---

၂၃၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ[Pg.557]; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

२३५. “भिक्खूंनो, ही चार कर्मे मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? भिक्खूंनो, कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म आहे; भिक्खूंनो, शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म आहे; भिक्खूंनो, कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म आहे; आणि भिक्खूंनो, अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म आहे, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते. आणि भिक्खूंनो, कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म कोणते? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारी) असते, अदिन्नादायी (चोरी करणारी) असते, कामेसू मिच्छाचारी (कामाचारात गैरवर्तन करणारी) असते, मुसावादी (असत्य बोलणारी) असते, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठायी (मद्य आणि मादक पदार्थांचे सेवन करून प्रमाद करणारी) असते. भिक्खूंनो, याला कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

“आणि भिक्खूंनो, शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म कोणते? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत असते, अदिन्नादानापासून (चोरी करण्यापासून) विरत असते, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामाचारातील गैरवर्तनापासून) विरत असते, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) विरत असते, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून (मद्य आणि मादक पदार्थांच्या सेवनापासून) विरत असते. भिक्खूंनो, याला शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

“आणि भिक्खूंनो, कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म कोणते? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती सव्याबाध आणि अव्याबाध असा कायसंस्कार घडवून आणते... (पेय्याल)... भिक्खूंनो, याला कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“आणि भिक्खूंनो, अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म कोणते, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते? भिक्खूंनो, त्या कर्मांमध्ये, जे हे कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म आहे... (पेय्याल)... भिक्खूंनो, याला अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते. भिक्खूंनो, हीच ती चार कर्मे आहेत, जी मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून प्रगट केली आहेत.” चौथे सुत्त समाप्त.

---

၅. ဒုတိယသိက္ခာပဒသုတ္တံ

५. द्वितीय सिक्खापद सुत्त

---

၂၃၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

२३६. “भिक्खूंनो, ही चार कर्मे मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? भिक्खूंनो, कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म आहे; भिक्खूंनो, शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म आहे; भिक्खूंनो, कृष्ण-शुक्ल आणि कृष्ण-शुक्लविपाक कर्म आहे; आणि भिक्खूंनो, अ-कृष्ण-अ-शुक्ल आणि अ-कृष्ण-अ-शुक्लविपाक कर्म आहे, जे कर्माच्या क्षयासाठी कारणीभूत ठरते.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စေန မာတာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာ ဟောတိ, ပိတာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော ဟောတိ, အရဟံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော ဟောတိ, တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေန လောဟိတံ [Pg.558] ဥပ္ပာဒိတံ ဟောတိ, သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

“आणि भिक्खूंनो, कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म कोणते? भिक्खूंनो, या जगात एखाद्या व्यक्तीने मातेला जीवे मारले असते, पित्याला जीवे मारले असते, अरहंताला जीवे मारले असते, तथागतांच्या शरीरातून दुष्ट बुद्धीने रक्त काढले असते, किंवा संघात भेद पाडला असतो. भिक्खूंनो, याला कृष्ण आणि कृष्णविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

“आणि भिक्खूंनो, शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म कोणते? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत असते, अदिन्नादानापासून (चोरी करण्यापासून) विरत असते, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामाचारातील गैरवर्तनापासून) विरत असते, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) विरत असते, पिसुणाय वाचेपासून (चुगली करण्यापासून) विरत असते, फरुसाय वाचेपासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत असते, सम्फप्पलापापासून (व्यर्थ बडबड करण्यापासून) विरत असते, अनभिज्झालू (लोभ नसलेली) असते, अव्यापन्नचित्त (द्वेषरहित चित्त असलेली) असते आणि सम्मादिट्ठी (सम्यक् दृष्टी असलेली) असते. भिक्खूंनो, याला शुक्ल आणि शुक्लविपाक कर्म असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती क्लेशकारक आणि अक्लेशकारक अशी दोन्ही प्रकारची कायिक संस्कार घडवून आणते... भिक्षूहो, याला काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

आणि भिक्षूहो, जे कर्म काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, ते कोणते? भिक्षूहो, तेथे जे हे काळे कर्म आणि त्याचे काळे फळ आहे... भिक्षूहो, यालाच काळेही नसलेले आणि पांढरेही नसलेले कर्म, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, असे म्हटले जाते. भिक्षूहो, हीच ती चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून आणि साक्षात करून प्रगट केली आहेत.

---

၆. အရိယမဂ္ဂသုတ္တံ

६. अरियमग्गसुत्त (आर्य अष्टांगिक मार्ग सूत्र)

---

၂၃၇. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

२३७. भिक्षूहो, ही चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून आणि साक्षात करून प्रगट केली आहेत. कोणती चार? भिक्षूहो, काळे कर्म आहे ज्याचे फळ काळे असते; भिक्षूहो, पांढरे कर्म आहे ज्याचे फळ पांढरे असते; भिक्षूहो, काळे-पांढरे कर्म आहे ज्याचे फळ काळे-पांढरे असते; आणि भिक्षूहो, असे कर्म आहे जे काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, काळे कर्म आणि त्याचे काळे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती क्लेशकारक कायिक संस्कार घडवून आणते... भिक्षूहो, याला काळे कर्म आणि त्याचे काळे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ[Pg.559], ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, पांढरे कर्म आणि त्याचे पांढरे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती अक्लेशकारक कायिक संस्कार घडवून आणते... भिक्षूहो, याला पांढरे कर्म आणि त्याचे पांढरे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती क्लेशकारक आणि अक्लेशकारक अशी दोन्ही प्रकारची कायिक संस्कार घडवून आणते... भिक्षूहो, याला काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

आणि भिक्षूहो, जे कर्म काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, ते कोणते? सम्यक् दृष्टी...पे... सम्यक् समाधी. भिक्षूहो, यालाच काळेही नसलेले आणि पांढरेही नसलेले कर्म, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, असे म्हटले जाते. भिक्षूहो, हीच ती चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून आणि साक्षात करून प्रगट केली आहेत.

---

၇. ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တံ

७. बोज्झंगसुत्त (बोध्यंग सूत्र)

---

၂၃၈. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ…ပေ… ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ…ပေ… ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

२३८. भिक्षूहो, ही चार प्रकारची कर्मे आहेत...पे... काळे कर्म आणि त्याचे काळे फळ...पे... भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती क्लेशकारक कायिक संस्कार घडवून आणते...पे... भिक्षूहो, याला काळे कर्म आणि त्याचे काळे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, पांढरे कर्म आणि त्याचे पांढरे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती अक्लेशकारक कायिक संस्कार घडवून आणते...पे... भिक्षूहो, याला पांढरे कर्म आणि त्याचे पांढरे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ…ပေ… ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

आणि भिक्षूहो, काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ कोणते? भिक्षूहो, या जगात एखादी व्यक्ती क्लेशकारक आणि अक्लेशकारक अशी दोन्ही प्रकारची कायिक संस्कार घडवून आणते...पे... भिक्षूहो, याला काळे-पांढरे कर्म आणि त्याचे काळे-पांढरे फळ असे म्हटले जाते.

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. သတ္တမံ.

आणि भिक्षूहो, जे कर्म काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, ते कोणते? सति-संबोज्झंग (स्मृती बोध्यंग), धम्मविचय-संबोज्झंग (धर्मविचय बोध्यंग), वीरिय-संबोज्झंग (वीर्य बोध्यंग), पीति-संबोज्झंग (प्रीती बोध्यंग), पस्सद्धि-संबोज्झंग (प्रश्रब्धी बोध्यंग), समाधि-संबोज्झंग (समाधी बोध्यंग) आणि उपेक्खा-संबोज्झंग (उपेक्षा बोध्यंग) – भिक्षूहो, यालाच काळेही नसलेले आणि पांढरेही नसलेले कर्म, ज्याचे फळ काळेही नाही आणि पांढरेही नाही, आणि जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, असे म्हटले जाते. भिक्षूहो, हीच ती चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून आणि साक्षात करून प्रगट केली आहेत.

---

၈. သာဝဇ္ဇသုတ္တံ

८. सावज्जसुत्त (सदोष सूत्र)

---

၂၃၉. ‘‘စတူဟိ[Pg.560], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန, သာဝဇ္ဇာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२३९. भिक्षूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात पडतो. कोणत्या चार? सदोष कायिक कर्माने, सदोष वाचिक कर्माने, सदोष मानसिक कर्माने आणि सदोष दृष्टीने – भिक्षूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात पडतो.

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန, အနဝဇ္ဇာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

भिक्षूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात पोहोचतो. कोणत्या चार? निर्दोष कायिक कर्माने, निर्दोष वाचिक कर्माने, निर्दोष मानसिक कर्माने आणि निर्दोष दृष्टीने – भिक्षूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात पोहोचतो.

---

၉. အဗျာဗဇ္ဈသုတ္တံ

९. अब्याबज्झसुत्त (अक्लेशकारक सूत्र)

---

၂၄၀. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သဗျာဗဇ္ဈေန ကာယကမ္မေန, သဗျာဗဇ္ဈေန ဝစီကမ္မေန, သဗျာဗဇ္ဈေန မနောကမ္မေန, သဗျာဗဇ္ဈာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२४०. भिक्षूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात पडतो. कोणत्या चार? क्लेशकारक कायिक कर्माने, क्लेशकारक वाचिक कर्माने, क्लेशकारक मानसिक कर्माने आणि क्लेशकारक दृष्टीने – भिक्षूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात पडतो.

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အဗျာဗဇ္ဈေန ကာယကမ္မေန, အဗျာဗဇ္ဈေန ဝစီကမ္မေန, အဗျာဗဇ္ဈေန မနောကမ္မေန, အဗျာဗဇ္ဈာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. နဝမံ.

भिक्षूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात पोहोचतो. कोणत्या चार? अक्लेशकारक कायिक कर्माने, अक्लेशकारक वाचिक कर्माने, अक्लेशकारक मानसिक कर्माने आणि अक्लेशकारक दृष्टीने – भिक्षूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात पोहोचतो.

---

၁၀. သမဏသုတ္တံ

१०. समणसुत्त (श्रमण सूत्र)

---

၂၄၁. ‘‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, (ပဌမော) သမဏော, ဣဓ ဒုတိယော သမဏော, ဣဓ တတိယော သမဏော, ဣဓ စတုတ္ထော သမဏော; သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဟိ အညေဟီ’တိ – ဧဝမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ သီဟနာဒံ နဒထ.

२४१. भिक्षूहो, 'येथेच पहिला श्रमण आहे, येथेच दुसरा श्रमण आहे, येथेच तिसरा श्रमण आहे, येथेच चौथा श्रमण आहे; इतर परकीय पंथ श्रमणांनी शून्य आहेत' – भिक्षूहो, तुम्ही अशा प्रकारे योग्य सिंहनाद करा.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော သမဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော သမဏော.

आणि भिक्षूहो, पहिला श्रमण कोणता? भिक्षूहो, या शासनात एखादा भिक्षू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे सोतापन्न होतो; तो दुर्गतीला न जाणारा, नियत आणि संबोधीकडे वाटचाल करणारा असतो. भिक्षूहो, हाच पहिला श्रमण होय.

---

‘‘ကတမော [Pg.561] စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော သမဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော သမဏော.

आणि भिक्षूहो, दुसरा श्रमण कोणता? भिक्षूहो, या शासनात एखादा भिक्षू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोह यांच्या मंदतेमुळे सकदागामी होतो; तो या जगात केवळ एकदाच परत येऊन दुःखाचा अंत करतो. भिक्षूहो, हाच दुसरा श्रमण होय.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော သမဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော သမဏော.

“आणि भिक्षूंनो, तिसरा श्रमण कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू पाच खालच्या (ओरंभागीय) संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे ओपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारा) होतो, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारा होतो आणि त्या लोकातून परत न येणारा (अनावत्तीधर्मी) होतो. भिक्षूंनो, हा तिसरा श्रमण होय.

---

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော သမဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော သမဏော.

“आणि भिक्षूंनो, चौथा श्रमण कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने (अभिज्ञेने) साक्षात करून, त्यात प्रवेश करून विहरतो. भिक्षूंनो, हा चौथा श्रमण होय.

---

‘‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော သမဏော, ဣဓ ဒုတိယော သမဏော, ဣဓ တတိယော သမဏော, ဣဓ စတုတ္ထော သမဏော; သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟီ’တိ – ဧဝမေတံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ သီဟနာဒံ နဒထာ’’တိ. ဒသမံ.

“‘येथेच पहिला श्रमण आहे, येथेच दुसरा श्रमण आहे, येथेच तिसरा श्रमण आहे, येथेच चौथा श्रमण आहे; इतर परप्रवाद (इतर पंथ) श्रमणांनी शून्य आहेत’ – भिक्षूंनो, तुम्ही असाच योग्य सिंहनाद करा.” दहावे.

---

၁၁. သပ္ပုရိသာနိသံသသုတ္တံ

११. सप्पुरिसआनिसंस सुत्त (सत्पुरुष-अनुशंसा सुत्त)

---

၂၄၂. ‘‘သပ္ပုရိသံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ကတမေ စတ္တာရော? အရိယေန သီလေန ဝဍ္ဎတိ, အရိယေန သမာဓိနာ ဝဍ္ဎတိ, အရိယာယ ပညာယ ဝဍ္ဎတိ, အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝဍ္ဎတိ – သပ္ပုရိသံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ ဣမေ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

२४२. “भिक्षूंनो, सत्पुरुषाचा आश्रय घेतल्याने चार फायद्यांची अपेक्षा केली जाऊ शकते. कोणते चार? तो आर्य शीलाने वाढतो, आर्य समाधीने वाढतो, आर्य प्रज्ञेने वाढतो, आर्य विमुक्तीने वाढतो – भिक्षूंनो, सत्पुरुषाचा आश्रय घेतल्याने या चार फायद्यांची अपेक्षा केली जाऊ शकते.” अकरावे.

---

ကမ္မဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा कम्मवग्ग (कर्मवर्ग) समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

သံခိတ္တ ဝိတ္ထာရ သောဏကာယန,သိက္ခာပဒံ အရိယမဂ္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂံ;

သာဝဇ္ဇဉ္စေဝ အဗျာဗဇ္ဈံ,သမဏော စ သပ္ပုရိသာနိသံသောတိ.

संखित्त (संक्षिप्त), वित्त्थार (विस्तृत), सोणकायन, सिक्खापद (शिक्षापद), अरियमग्ग (आर्यमार्ग), बोज्झंग (बोध्यंग), सावज्ज (सदोष) आणि अब्याबज्झ (निर्दोष), श्रमण आणि सप्पुरिसआनिसंस (सत्पुरुष-अनुशंसा).

---

(၂၅) ၅. အာပတ္တိဘယဝဂ္ဂေါ

(२५) ५. आपत्तिभयवग्ग (आपत्तीभय वर्ग)

---

၁. သံဃဘေဒကသုတ္တံ

१. संघभेदक सुत्त

---

၂၄၃. ဧကံ [Pg.562] သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပိ နု တံ, အာနန္ဒ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တ’’န္တိ? ‘‘ကုတော တံ, ဘန္တေ, အဓိကရဏံ ဝူပသမိဿတိ ! အာယသ္မတော, ဘန္တေ, အနုရုဒ္ဓဿ ဗာဟိယော နာမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ကေဝလကပ္ပံ သံဃဘေဒါယ ဌိတော. တတြာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ န ဧကဝါစိကမ္ပိ ဘဏိတဗ္ဗံ မညတီ’’တိ.

२४३. एकदा भगवान कोसंबी येथे घोसितारामात विहरत होते. तेव्हा आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांना भगवान म्हणाले – “आनंदा, तो वाद (अधिकरण) शांत झाला आहे का?” “भंते, तो वाद कसा शांत होणार! भंते, आयुष्यमान अनुरुद्धांचे बाहिय नावाचे सद्धिविहारिक (शिष्य) सर्वतोपरी संघभेदासाठी तत्पर आहेत. आणि त्या बाबतीत आयुष्यमान अनुरुद्ध एक शब्दही बोलणे आवश्यक मानत नाहीत.”

---

‘‘ကဒါ ပနာနန္ဒ, အနုရုဒ္ဓေါ သံဃမဇ္ဈေ အဓိကရဏေသု ဝေါယုဉ္ဇတိ! နနု, အာနန္ဒ, ယာနိ ကာနိစိ အဓိကရဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ တုမှေ စေဝ ဝူပသမေထ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ စ.

“पण आनंदा, अनुरुद्ध कधी संघाच्या मध्यभागी वादांमध्ये लक्ष घालतात? आनंदा, जे काही वाद उत्पन्न होतात, ते सर्व तुम्ही स्वतः आणि सारिपुत्त व मोग्गल्लान यांनीच शांत करायला हवेत की नाही?

---

‘‘စတ္တာရောမေ, အာနန္ဒ, အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓာနန္ဒ, ပါပဘိက္ခု ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတောတိ, သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ; ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ, အာနန္ဒ, ပဌမံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.

“आनंदा, हे चार हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो. कोणते चार? येथे, आनंदा, पापी भिक्षू दुःशील असतो, पापी स्वभावाचा, अशुद्ध, संशयास्पद आचरण असणारा, आपली कृत्ये लपवणारा, श्रमण नसतानाही स्वतःला श्रमण म्हणवणारा, ब्रह्मचारी नसतानाही स्वतःला ब्रह्मचारी म्हणवणारा, आतून सडलेला, वासनांनी ओला झालेला आणि कुजलेल्या कचऱ्यासारखा घाणेरडा असतो. त्याला असे वाटते – ‘जर भिक्षूंना माझ्याबद्दल समजले की मी दुःशील, पापी स्वभावाचा, अशुद्ध, संशयास्पद आचरण असणारा, आपली कृत्ये लपवणारा, श्रमण नसताना स्वतःला श्रमण म्हणवणारा, ब्रह्मचारी नसताना स्वतःला ब्रह्मचारी म्हणवणारा, आतून सडलेला, वासनांनी ओला झालेला आणि कुजलेल्या कचऱ्यासारखा घाणेरडा आहे, तर ते एकत्र येऊन माझा नाश करतील; परंतु जर ते गटात विभागलेले असतील, तर ते माझा नाश करणार नाहीत.’ आनंदा, हा पहिला हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ပါပဘိက္ခု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတောတိ, သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ; ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ, အာနန္ဒ, ဒုတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.

“पुन्हा दुसरे म्हणजे, आनंदा, पापी भिक्षू मिथ्यादृष्टी असतो, टोकाची (अंतग्राहिका) दृष्टी बाळगणारा असतो. त्याला असे वाटते – ‘जर भिक्षूंना समजले की मी मिथ्यादृष्टी आहे, टोकाची दृष्टी बाळगणारा आहे, तर ते एकत्र येऊन माझा नाश करतील; परंतु जर ते गटात विभागलेले असतील, तर ते माझा नाश करणार नाहीत.’ आनंदा, हा दुसरा हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो.

---

‘‘ပုန [Pg.563] စပရံ, အာနန္ဒ, ပါပဘိက္ခု မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ, မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီတိ, သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ; ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ, အာနန္ဒ, တတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.

“पुन्हा दुसरे म्हणजे, आनंदा, पापी भिक्षू मिथ्या आजीविका करणारा असतो, मिथ्या आजीविकेने आपले जीवन चालवतो. त्याला असे वाटते – ‘जर भिक्षूंना समजले की मी मिथ्या आजीविका करणारा आहे, मिथ्या आजीविकेने जीवन चालवणारा आहे, तर ते एकत्र येऊन माझा नाश करतील; परंतु जर ते गटात विभागलेले असतील, तर ते माझा नाश करणार नाहीत.’ आनंदा, हा तिसरा हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो.

---

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ပါပဘိက္ခု လာဘကာမော ဟောတိ သက္ကာရကာမော အနဝညတ္တိကာမော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – လာဘကာမော သက္ကာရကာမော အနဝညတ္တိကာမောတိ, သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ န သက္ကရိဿန္တိ န ဂရုံ ကရိဿန္တိ န မာနေဿန္တိ န ပူဇေဿန္တိ; ဝဂ္ဂါ ပန မံ သက္ကရိဿန္တိ ဂရုံ ကရိဿန္တိ မာနေဿန္တိ ပူဇေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ, အာနန္ဒ, စတုတ္ထံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတီ’’တိ. ပဌမံ.

“पुन्हा दुसरे म्हणजे, आनंदा, पापी भिक्षू लाभाची इच्छा करणारा, आदराची इच्छा करणारा आणि आपला अनादर होऊ नये अशी इच्छा करणारा असतो. त्याला असे वाटते – ‘जर भिक्षूंना समजले की मी लाभाची इच्छा करणारा, आदराची इच्छा करणारा आणि आपला अनादर होऊ नये अशी इच्छा करणारा आहे, तर ते एकत्र येऊन माझा सत्कार करणार नाहीत, मला आदर देणार नाहीत, माझा सन्मान करणार नाहीत, माझी पूजा करणार नाहीत; परंतु जर ते गटात विभागलेले असतील, तर ते माझा सत्कार करतील, मला आदर देतील, माझा सन्मान करतील, माझी पूजा करतील.’ आनंदा, हा चौथा हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो. आनंदा, हे चार हेतू पाहून पापी भिक्षू संघभेदाने आनंदित होतो.” पहिले.

---

၂. အာပတ္တိဘယသုတ္တံ

२. आपत्तिभय सुत्त

---

၂၄၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အာပတ္တိဘယာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ဒေဝေါ ဒဏ္ဍံ ပဏေတူ’တိ. တမေနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဂစ္ဆထ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒထာ’တိ. တမေနံ ရညော ပုရိသာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒေယျုံ. တတြညတရဿ ထလဋ္ဌဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော, အယံ ပုရိသော ကမ္မံ အကာသိ ဂါရယှံ သီသစ္ဆေဇ္ဇံ. ယတြ ဟိ နာမ ရညော ပုရိသာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒိဿန္တိ[Pg.564]! သော ဝတဿာဟံ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ န ကရေယျံ ဂါရယှံ သီသစ္ဆေဇ္ဇ’န္တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဧဝံ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ပါရာဇိကေသု ဓမ္မေသု. တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – အနာပန္နော ဝါ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ န အာပဇ္ဇိဿတိ, အာပန္နော ဝါ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿတိ.

२४४. “भिक्खूहो, आपत्तीची (विनयभंगाची) ही चार भये आहेत. कोणती चार? समजा, भिक्खूहो, एखाद्या गुन्हेगार चोराला पकडून राजासमोर हजर केले आणि म्हटले – ‘महाराज, हा आपला गुन्हेगार चोर आहे. महाराज याला योग्य तो दंड देवोत.’ त्यावर राजा त्यांना असे म्हणेल – ‘अहो, जा, या माणसाचे हात पाठीमागे मजबूत दोरीने घट्ट बांधा, त्याचे डोके वस्तऱ्याने मुंडण करा, आणि कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर त्याला गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवून, दक्षिण दाराने बाहेर काढून शहराच्या दक्षिणेला त्याचे शीर कापून टाका.’ राजाचे सेवक तसेच करतील – त्याचे हात पाठीमागे मजबूत दोरीने घट्ट बांधतील, डोके मुंडण करतील, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर त्याला गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवून, दक्षिण दाराने बाहेर काढून शहराच्या दक्षिणेला त्याचे शीर कापून टाकतील. तिथे बाजूला उभा असलेला एखादा माणूस असा विचार करेल – ‘अरेरे! या माणसाने खरोखरच अत्यंत निंदनीय आणि शीर कापण्यास पात्र असे पापकर्म केले आहे. म्हणूनच राजाचे सेवक त्याचे हात पाठीमागे मजबूत दोरीने घट्ट बांधून, डोके मुंडण करून, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर त्याला गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवून, दक्षिण दाराने बाहेर काढून शहराच्या दक्षिणेला त्याचे शीर कापून टाकत आहेत! मी मात्र असे निंदनीय आणि शीर कापण्यास पात्र असलेले पापकर्म कधीही करणार नाही.’ भिक्खूहो, अगदी याचप्रमाणे, ज्या कोणत्याही भिक्खूच्या किंवा भिक्खुणीच्या मनात पाराजिक नियमांच्या बाबतीत अशी तीव्र भयसंज्ञा (भयाची जाणीव) जागृत झालेली असते, त्याच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ज्याने अद्याप पाराजिक आपत्ती ओढवून घेतलेली नाही, तो ती ओढवून घेणार नाही; आणि ज्याच्याकडून अशी आपत्ती घडली असेल, तो नियमांनुसार (यथाधम्म) तिचे निवारण करेल।”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ မုသလံ ခန္ဓေ အာရောပေတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ မောသလ္လံ, ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီ’တိ. တတြညတရဿ ထလဋ္ဌဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော, အယံ ပုရိသော ကမ္မံ အကာသိ ဂါရယှံ မောသလ္လံ. ယတြ ဟိ နာမ ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ မုသလံ ခန္ဓေ အာရောပေတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝက္ခတိ – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ မောသလ္လံ, ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီတိ. သော ဝတဿာဟံ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ န ကရေယျံ ဂါရယှံ မောသလ္လ’န္တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဧဝံ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ သံဃာဒိသေသေသု ဓမ္မေသု, တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – အနာပန္နော ဝါ သံဃာဒိသေသံ ဓမ္မံ န အာပဇ္ဇိဿတိ, အာပန္နော ဝါ သံဃာဒိသေသံ ဓမ္မံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿတိ.

“समजा, भिक्खूहो, एखाद्या माणसाने काळे वस्त्र परिधान केले, आपले केस मोकळे सोडले, खांद्यावर मुसळ ठेवले आणि लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हटले – ‘महाशयांनो, मी मुसळाने मार खाण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ तिथे बाजूला उभा असलेला एखादा माणूस असा विचार करेल – ‘अरेरे! या माणसाने खरोखरच अत्यंत निंदनीय आणि मुसळाने मार खाण्यास पात्र असे पापकर्म केले आहे. म्हणूनच हा काळे वस्त्र परिधान करून, केस मोकळे सोडून, खांद्यावर मुसळ ठेवून लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हणत आहे – ‘महाशयांनो, मी मुसळाने मार खाण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ मी मात्र असे निंदनीय आणि मुसळाने मार खाण्यास पात्र असलेले पापकर्म कधीही करणार नाही.’ भिक्खूहो, अगदी याचप्रमाणे, ज्या कोणत्याही भिक्खूच्या किंवा भिक्खुणीच्या मनात संघादिसेस नियमांच्या बाबतीत अशी तीव्र भयसंज्ञा (भयाची जाणीव) जागृत झालेली असते, त्याच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ज्याने अद्याप संघादिसेस आपत्ती ओढवून घेतलेली नाही, तो ती ओढवून घेणार नाही; आणि ज्याच्याकडून अशी आपत्ती घडली असेल, तो नियमांनुसार (यथाधम्म) तिचे निवारण करेल।”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ ဘသ္မပုဋံ ခန္ဓေ အာရောပေတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ ဘသ္မပုဋံ. ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီ’တိ. တတြညတရဿ ထလဋ္ဌဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော, အယံ ပုရိသော ကမ္မံ အကာသိ ဂါရယှံ ဘသ္မပုဋံ. ယတြ ဟိ နာမ ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ ဘသ္မပုဋံ ခန္ဓေ အာရောပေတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝက္ခတိ – အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ ဘသ္မပုဋံ; ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီတိ. သော ဝတဿာဟံ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ န ကရေယျံ ဂါရယှံ [Pg.565] ဘသ္မပုဋ’န္တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဧဝံ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ပါစိတ္တိယေသု ဓမ္မေသု, တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – အနာပန္နော ဝါ ပါစိတ္တိယံ ဓမ္မံ န အာပဇ္ဇိဿတိ, အာပန္နော ဝါ ပါစိတ္တိယံ ဓမ္မံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿတိ.

“समजा, भिक्खूहो, एखाद्या माणसाने काळे वस्त्र परिधान केले, आपले केस मोकळे सोडले, खांद्यावर राखेचे गाठोडे ठेवले आणि लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हटले – ‘महाशयांनो, मी डोक्यावर राखेचे गाठोडे मारून घेण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ तिथे बाजूला उभा असलेला एखादा माणूस असा विचार करेल – ‘अरेरे! या माणसाने खरोखरच अत्यंत निंदनीय आणि राखेचे गाठोडे मारून घेण्यास पात्र असे पापकर्म केले आहे. म्हणूनच हा काळे वस्त्र परिधान करून, केस मोकळे सोडून, खांद्यावर राखेचे गाठोडे ठेवून लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हणत आहे – ‘महाशयांनो, मी डोक्यावर राखेचे गाठोडे मारून घेण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ मी मात्र असे निंदनीय आणि राखेचे गाठोडे मारून घेण्यास पात्र असलेले पापकर्म कधीही करणार नाही.’ भिक्खूहो, अगदी याचप्रमाणे, ज्या कोणत्याही भिक्खूच्या किंवा भिक्खुणीच्या मनात पाचित्तिय नियमांच्या बाबतीत अशी तीव्र भयसंज्ञा (भयाची जाणीव) जागृत झालेली असते, त्याच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ज्याने अद्याप पाचित्तिय आपत्ती ओढवून घेतलेली नाही, तो ती ओढवून घेणार नाही; आणि ज्याच्याकडून अशी आपत्ती घडली असेल, तो नियमांनुसार (यथाधम्म) तिचे निवारण करेल।”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ ဥပဝဇ္ဇံ. ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီ’တိ. တတြညတရဿ ထလဋ္ဌဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော, အယံ ပုရိသော ကမ္မံ အကာသိ ဂါရယှံ ဥပဝဇ္ဇံ. ယတြ ဟိ နာမ ကာဠဝတ္ထံ ပရိဓာယ ကေသေ ပကိရိတွာ မဟာဇနကာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝက္ခတိ – အဟံ, ဘန္တေ, ပါပကမ္မံ အကာသိံ ဂါရယှံ ဥပဝဇ္ဇံ; ယေန မေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောန္တိ တံ ကရောမီတိ. သော ဝတဿာဟံ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ န ကရေယျံ ဂါရယှံ ဥပဝဇ္ဇ’န္တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဧဝံ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ပါဋိဒေသနီယေသု ဓမ္မေသု, တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – အနာပန္နော ဝါ ပါဋိဒေသနီယံ ဓမ္မံ န အာပဇ္ဇိဿတိ, အာပန္နော ဝါ ပါဋိဒေသနီယံ ဓမ္မံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိဿတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အာပတ္တိဘယာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“समजा, भिक्खूहो, एखाद्या माणसाने काळे वस्त्र परिधान केले, आपले केस मोकळे सोडले आणि लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हटले – ‘महाशयांनो, मी निंदा व दोषारोप करण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ तिथे बाजूला उभा असलेला एखादा माणूस असा विचार करेल – ‘अरेरे! या माणसाने खरोखरच अत्यंत निंदनीय आणि दोषारोप करण्यास पात्र असे पापकर्म केले आहे. म्हणूनच हा काळे वस्त्र परिधान करून, केस मोकळे सोडून लोकांच्या मोठ्या समुदायाजवळ जाऊन म्हणत आहे – ‘महाशयांनो, मी निंदा व दोषारोप करण्यास पात्र असे निंदनीय पापकर्म केले आहे. ज्याने आपले समाधान होईल, ते मी करण्यास तयार आहे.’ मी मात्र असे निंदनीय आणि दोषारोप करण्यास पात्र असलेले पापकर्म कधीही करणार नाही.’ भिक्खूहो, अगदी याचप्रमाणे, ज्या कोणत्याही भिक्खूच्या किंवा भिक्खुणीच्या मनात पाटिदेसनीय नियमांच्या बाबतीत अशी तीव्र भयसंज्ञा (भयाची जाणीव) जागृत झालेली असते, त्याच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ज्याने अद्याप पाटिदेसनीय आपत्ती ओढवून घेतलेली नाही, तो ती ओढवून घेणार नाही; आणि ज्याच्याकडून अशी आपत्ती घडली असेल, तो नियमांनुसार (यथाधम्म) तिचे निवारण करेल. भिक्खूहो, हीच ती आपत्तीची चार भये आहेत.” (दुसरे सूत्र समाप्त)

---

၃. သိက္ခာနိသံသသုတ္တံ

३. सिक्खानिसंस सुत्त (शिक्षेच्या लाभांचे सूत्र)

---

၂၄၅. ‘‘သိက္ခာနိသံသမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ ပညုတ္တရံ ဝိမုတ္တိသာရံ သတာဓိပတေယျံ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာနိသံသံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ အာဘိသမာစာရိကာ သိက္ခာ ပညတ္တာ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ. ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ အာဘိသမာစာရိကာ သိက္ခာ ပညတ္တာ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ တထာ တထာ သော တဿာ သိက္ခာယ အခဏ္ဍကာရီ ဟောတိ အစ္ဆိဒ္ဒကာရီ အသဗလကာရီ အကမ္မာသကာရီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု.

२४५. “भिक्खूंनो, हे ब्रह्मचर्य (श्रेष्ठ जीवन) शिक्षणाचा लाभ (सिक्खानिसंस), प्रज्ञेचे श्रेष्ठत्व (पञ्ञुत्तर), विमुक्तीचे सार (विमुत्तिसार) आणि स्मृतीचे अधिपत्य (सताधिपतेय्य) ठेवून जगले जाते. आणि भिक्खूंनो, शिक्षण हा त्याचा लाभ कसा ठरतो? येथे, भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी आभिसमाचारिक (उत्तम आचरणासंबंधी) शिक्षा प्रज्ञप्त (नियमबद्ध) केली गेली आहे, जेणेकरून ज्यांच्या मनात श्रद्धा नाही त्यांच्यात श्रद्धा निर्माण व्हावी आणि ज्यांच्यात श्रद्धा आहे त्यांची श्रद्धा अधिक वाढावी. भिक्खूंनो, ज्या ज्या प्रकारे माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी आभिसमाचारिक शिक्षा प्रज्ञप्त केली गेली आहे, जेणेकरून अश्रद्धाळूंमध्ये श्रद्धा निर्माण व्हावी आणि श्रद्धाळूंची श्रद्धा वाढावी, त्या त्या प्रकारे तो भिक्खू त्या शिक्षेचे अखंडपणे, विनाछिद्र, डाग विरहित आणि निष्कलंकपणे पालन करतो आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात प्रशिक्षित होतो.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာ သိက္ခာ ပညတ္တာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာ သိက္ခာ ပညတ္တာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ တထာ တထာ သော တဿာ သိက္ခာယ အခဏ္ဍကာရီ ဟောတိ [Pg.566] အစ္ဆိဒ္ဒကာရီ အသဗလကာရီ အကမ္မာသကာရီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာနိသံသံ ဟောတိ.

“पुन्हा आणखी, भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी आदिब्रह्मचारिक (ब्रह्मचर्याच्या पायाभूत) शिक्षेची प्रज्ञप्ती केली गेली आहे. भिक्खूंनो, ज्या ज्या प्रकारे माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी आदिब्रह्मचारिक शिक्षा प्रज्ञप्त केली गेली आहे, त्या त्या प्रकारे तो भिक्खू त्या शिक्षेचे अखंडपणे, विनाछिद्र, डाग विरहित आणि निष्कलंकपणे पालन करतो आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात प्रशिक्षित होतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे शिक्षण हा त्याचा लाभ ठरतो.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပညုတ္တရံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ တထာ တထာဿ တေ ဓမ္မာ ပညာယ သမဝေက္ခိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပညုတ္တရံ ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, प्रज्ञा ही त्याची अधिष्ठात्री (पञ्ञुत्तर) कशी ठरते? येथे, भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे. भिक्खूंनो, ज्या ज्या प्रकारे माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, त्या त्या प्रकारे तो त्या धम्माचे प्रज्ञेने योग्य प्रकारे निरीक्षण करतो. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे प्रज्ञा ही त्याची अधिष्ठात्री ठरते.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိသာရံ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယထာ ယထာ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ တထာ တထာဿ တေ ဓမ္မာ ဝိမုတ္တိယာ ဖုသိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိသာရံ ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, विमुक्ती हे त्याचे सार (विमुत्तिसार) कसे ठरते? येथे, भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे. भिक्खूंनो, ज्या ज्या प्रकारे माझ्याद्वारे श्रावकांसाठी सर्व प्रकारे दुःखाचा पूर्ण क्षय करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, त्या त्या प्रकारे तो विमुक्तीद्वारे त्या धम्माचा अनुभव घेतो (स्पर्श करतो). भिक्खूंनो, अशा प्रकारे विमुक्ती हे त्याचे सार ठरते.”

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သတာဓိပတေယျံ ဟောတိ? ‘ဣတိ အပရိပူရံ ဝါ အာဘိသမာစာရိကံ သိက္ခံ ပရိပူရေဿာမိ, ပရိပူရံ ဝါ အာဘိသမာစာရိကံ သိက္ခံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’တိ – အဇ္ဈတ္တံယေဝ သတိ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ‘ဣတိ အပရိပူရံ ဝါ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကံ သိက္ခံ ပရိပူရေဿာမိ, ပရိပူရံ ဝါ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကံ သိက္ခံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’တိ – အဇ္ဈတ္တံယေဝ သတိ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ‘ဣတိ အသမဝေက္ခိတံ ဝါ ဓမ္မံ ပညာယ သမဝေက္ခိဿာမိ, သမဝေက္ခိတံ ဝါ ဓမ္မံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’တိ – အဇ္ဈတ္တံယေဝ သတိ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ‘ဣတိ အဖုသိတံ ဝါ ဓမ္မံ ဝိမုတ္တိယာ ဖုသိဿာမိ, ဖုသိတံ ဝါ ဓမ္မံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’တိ – အဇ္ဈတ္တံယေဝ သတိ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတာဓိပတေယျံ ဟောတိ. ‘သိက္ခာနိသံသမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ ပညုတ္တရံ ဝိမုတ္တိသာရံ သတာဓိပတေယျ’န္တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. တတိယံ.

“आणि भिक्खूंनो, स्मृतीचे अधिपत्य (सताधिपतेय्य) कसे असते? ‘अशा प्रकारे मी अपूर्ण असलेली आभिसमाचारिक शिक्षा पूर्ण करेन, किंवा पूर्ण झालेल्या आभिसमाचारिक शिक्षेला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करेन’ – अशी स्मृती त्याच्यामध्ये (अंतर्मनात) चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. ‘अशा प्रकारे मी अपूर्ण असलेली आदिब्रह्मचारिक शिक्षा पूर्ण करेन, किंवा पूर्ण झालेल्या आदिब्रह्मचारिक शिक्षेला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करेन’ – अशी स्मृती त्याच्यामध्ये चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. ‘अशा प्रकारे मी ज्या धम्माचे योग्य प्रकारे निरीक्षण केले नाही त्याचे प्रज्ञेने निरीक्षण करेन, किंवा ज्या धम्माचे निरीक्षण केले आहे त्याला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करेन’ – अशी स्मृती त्याच्यामध्ये चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. ‘अशा प्रकारे मी ज्या धम्माचा अनुभव घेतला नाही त्याचा विमुक्तीद्वारे अनुभव घेईन, किंवा ज्या धम्माचा अनुभव घेतला आहे त्याला त्या त्या ठिकाणी प्रज्ञेने साहाय्य करेन’ – अशी स्मृती त्याच्यामध्ये चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे स्मृतीचे अधिपत्य असते. ‘भिक्खूंनो, हे ब्रह्मचर्य शिक्षणाचा लाभ, प्रज्ञेचे श्रेष्ठत्व, विमुक्तीचे सार आणि स्मृतीचे अधिपत्य ठेवून जगले जाते,’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच कारणास्तव म्हटले गेले आहे.” तिसरे.

---

၄. သေယျာသုတ္တံ

४. शय्यासुत्त

---

၂၄၆. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သေယျာ. ကတမာ စတဿော? ပေတသေယျာ, ကာမဘောဂိသေယျာ, သီဟသေယျာ, တထာဂတသေယျာ. ကတမာ [Pg.567] စ, ဘိက္ခဝေ, ပေတသေယျာ? ယေဘုယျေန, ဘိက္ခဝေ, ပေတာ ဥတ္တာနာ သေန္တိ; အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပေတသေယျာ.

२४६. “भिक्खूंनो, झोपण्याच्या (शय्येच्या) या चार पद्धती आहेत. कोणत्या चार? प्रेत-शय्या (पेताशय्या), कामभोगी-शय्या, सिंह-शय्या आणि तथागत-शय्या. आणि भिक्खूंनो, प्रेत-शय्या कोणती आहे? भिक्खूंनो, बहुतांश प्रेत उताणे निजतात; भिक्खूंनो, याला प्रेत-शय्या असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဘောဂိသေယျာ? ယေဘုယျေန, ဘိက္ခဝေ, ကာမဘောဂီ ဝါမေန ပဿေန သေန္တိ; အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဘောဂိသေယျာ.

“आणि भिक्खूंनो, कामभोगी-शय्या कोणती आहे? भिक्खूंनो, बहुतांश कामभोगी (विषयांचा उपभोग घेणारे) डाव्या कुशीवर निजतात; भिक्खूंनो, याला कामभोगी-शय्या असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သီဟသေယျာ? သီဟော, ဘိက္ခဝေ, မိဂရာဇာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သေယျံ ကပ္ပေတိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, အန္တရသတ္ထိမှိ နင်္ဂုဋ္ဌံ အနုပက္ခိပိတွာ. သော ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ ပုရိမံ ကာယံ အဗ္ဘုန္နာမေတွာ ပစ္ဆိမံ ကာယံ အနုဝိလောကေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ ကိဉ္စိ ပဿတိ ကာယဿ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ ဝိသဋံ ဝါ, တေန, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ အနတ္တမနော ဟောတိ. သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ န ကိဉ္စိ ပဿတိ ကာယဿ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ ဝိသဋံ ဝါ, တေန, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ အတ္တမနော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သီဟသေယျာ.

“आणि भिक्खूंनो, सिंह-शय्या कोणती आहे? भिक्खूंनो, पशूंचा राजा सिंह उजव्या कुशीवर निजतो, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून आणि आपली शेपटी दोन्ही मांड्यांच्या मध्ये दाबून. तो जागा झाल्यावर आपल्या शरीराचा पुढचा भाग वर उचलतो आणि मागच्या भागाकडे वळून पाहतो. भिक्खूंनो, जर पशूंचा राजा सिंह आपल्या शरीराची कोणतीही हालचाल किंवा विस्कळीतपणा पाहतो, तर भिक्खूंनो, त्यामुळे तो नाखूष होतो. परंतु, भिक्खूंनो, जर पशूंचा राजा सिंह आपल्या शरीराची कोणतीही हालचाल किंवा विस्कळीतपणा पाहत नाही, तर भिक्खूंनो, त्यामुळे तो प्रसन्न होतो. भिक्खूंनो, याला सिंह-शय्या असे म्हणतात.”

---

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတသေယျာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတသေယျာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော သေယျာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“आणि भिक्खूंनो, तथागत-शय्या कोणती आहे? येथे, भिक्खूंनो, तथागत कामभोगांपासून अलिप्त राहून... पे... चौथ्या ध्यानात (झान) प्रवेश करून विहरतात. भिक्खूंनो, याला तथागत-शय्या असे म्हणतात. भिक्खूंनो, या त्या चार शय्या आहेत.” चौथे.

---

၅. ထူပါရဟသုတ္တံ

५. थूपारहसुत्त

---

၂၄၇. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ထူပါရဟာ. ကတမေ စတ္တာရော? တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, တထာဂတသာဝကော ထူပါရဟော, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ထူပါရဟော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ထူပါရဟာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

२४७. “भिक्खूंनो, हे चार स्तूप बांधण्यास पात्र (थूपारह) आहेत. कोणते चार? तथागत अर्हत सम्यक्संबुद्ध स्तूपास पात्र आहेत, प्रत्येकबुद्ध स्तूपास पात्र आहेत, तथागतांचे श्रावक (अरिहंत) स्तूपास पात्र आहेत आणि चक्रवर्ती राजा स्तूपास पात्र आहेत – भिक्खूंनो, हे चार स्तूपास पात्र आहेत.” पाचवे.

---

၆. ပညာဝုဒ္ဓိသုတ္တံ

६. पञ्ञावुद्धिसुत्त

---

၂၄၈. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာဝုဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? သပ္ပုရိသသံသေဝေါ, သဒ္ဓမ္မသဝနံ, ယောနိသောမနသိကာရော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မာ ပညာဝုဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

२४८. “भिक्खूंनो, या चार गोष्टी प्रज्ञेच्या वृद्धीसाठी कारणीभूत ठरतात. कोणत्या चार? सत्पुरुषांची संगत (सप्पुरिससंसेव), सद्धम्माचे श्रवण (सद्धम्मसवन), योग्य विचार/मनन (योनिसोमनसिकार) आणि धम्मानुकूल आचरण (धम्मानुधम्मप्पटिपत्ति) – भिक्खूंनो, या चार गोष्टी प्रज्ञेच्या वृद्धीसाठी कारणीभूत ठरतात.” सहावे.

---

၇. ဗဟုကာရသုတ္တံ

७. बहुकारसुत्त

---

၂၄၉. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.568], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ မနုဿဘူတဿ ဗဟုကာရာ ဟောန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော? သပ္ပုရိသသံသေဝေါ, သဒ္ဓမ္မသဝနံ, ယောနိသောမနသိကာရော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မာ မနုဿဘူတဿ ဗဟုကာရာ ဟောန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

२४९. “भिक्खूंनो, या चार गोष्टी मनुष्य झालेल्या व्यक्तीसाठी अत्यंत उपकारक ठरतात. कोणत्या चार? सत्पुरुषांची संगत, सद्धम्माचे श्रवण, योग्य विचार/मनन आणि धम्मानुकूल आचरण – भिक्खूंनो, या चार गोष्टी मनुष्य झालेल्या व्यक्तीसाठी अत्यंत उपकारक ठरतात.” सातवे.

---

၈. ပဌမဝေါဟာရသုတ္တံ

८. पठमवोहारसुत्त

---

၂၅၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အနရိယဝေါဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, အသုတေ သုတဝါဒိတာ, အမုတေ မုတဝါဒိတာ, အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

२५०. “भिक्खूंनो, हे चार अनार्य व्यवहार (असंस्कृत बोलणे) आहेत. कोणते चार? न पाहिलेल्या गोष्टीला ‘पाहिले’ असे सांगणे, न ऐकलेल्या गोष्टीला ‘ऐकले’ असे सांगणे, अनुभव न घेतलेल्या गोष्टीला ‘अनुभव घेतला’ असे सांगणे, आणि न समजलेल्या गोष्टीला ‘समजले’ असे सांगणे – भिक्खूंनो, हे चार अनार्य व्यवहार आहेत.” आठवे.

---

၉. ဒုတိယဝေါဟာရသုတ္တံ

९. दुतियवोहारसुत्त

---

၂၅၁. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဝေါဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, အသုတေ အသုတဝါဒိတာ, အမုတေ အမုတဝါဒိတာ, အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ’’တိ. နဝမံ.

२५१. "भिक्खूंनो, हे चार आर्य व्यवहार आहेत. कोणते चार? जे पाहिले नाही त्याविषयी 'पाहिले नाही' असे सांगणे, जे ऐकले नाही त्याविषयी 'ऐकले नाही' असे सांगणे, जे अनुभवले नाही त्याविषयी 'अनुभवले नाही' असे सांगणे, आणि जे जाणले नाही त्याविषयी 'जाणले नाही' असे सांगणे. भिक्खूंनो, हेच ते चार आर्य व्यवहार आहेत." नववे.

---

၁၀. တတိယဝေါဟာရသုတ္တံ

१०. तृतीय वोहार सुत्त

---

၂၅၂. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အနရိယဝေါဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ အသုတဝါဒိတာ, မုတေ အမုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ’’တိ. ဒသမံ.

२५२. "भिक्खूंनो, हे चार अनार्य व्यवहार आहेत. कोणते चार? जे पाहिले आहे त्याविषयी 'पाहिले नाही' असे सांगणे, जे ऐकले आहे त्याविषयी 'ऐकले नाही' असे सांगणे, जे अनुभवले आहे त्याविषयी 'अनुभवले नाही' असे सांगणे, आणि जे जाणले आहे त्याविषयी 'जाणले नाही' असे सांगणे. भिक्खूंनो, हेच ते चार अनार्य व्यवहार आहेत." दहावे.

---

၁၁. စတုတ္ထဝေါဟာရသုတ္တံ

११. चतुर्थ वोहार सुत्त

---

၂၅၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဝေါဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ သုတဝါဒိတာ, မုတေ မုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

२५३. "भिक्खूंनो, हे चार आर्य व्यवहार आहेत. कोणते चार? जे पाहिले आहे त्याविषयी 'पाहिले आहे' असे सांगणे, जे ऐकले आहे त्याविषयी 'ऐकले आहे' असे सांगणे, जे अनुभवले आहे त्याविषयी 'अनुभवले आहे' असे सांगणे, आणि जे जाणले आहे त्याविषयी 'जाणले आहे' असे सांगणे. भिक्खूंनो, हेच ते चार आर्य व्यवहार आहेत." अकरावे.

---

အာပတ္တိဘယဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

आपत्तीभय वर्ग पाचवा समाप्त.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान –

---

ဘေဒအာပတ္တိ [Pg.569] သိက္ခာ စ, သေယျာ ထူပါရဟေန စ;

ပညာဝုဒ္ဓိ ဗဟုကာရာ, ဝေါဟာရာ စတုရော ဌိတာတိ.

भेद, आपत्ती आणि सिक्खा, सेय्या आणि थूपारह, प्रज्ञावृद्धी, बहुकार आणि दोन प्रकारचे चार व्यवहार या वर्गात स्थित आहेत.

---

ပဉ္စမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

पाचवे पन्नासक समाप्त.

---

(၂၆) ၆. အဘိညာဝဂ္ဂေါ

(२६) ६. अभिञ्ञा वर्ग

---

၁. အဘိညာသုတ္တံ

१. अभिञ्ञा सुत्त

---

၂၅၄. ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.570], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

२५४. "भिक्खूंनो, हे चार धम्म आहेत. कोणते चार? भिक्खूंनो, असे धम्म आहेत जे अभिज्ञेने परिज्ञेय आहेत; भिक्खूंनो, असे धम्म आहेत जे अभिज्ञेने प्रहातव्य आहेत; भिक्खूंनो, असे धम्म आहेत जे अभिज्ञेने भावितव्य आहेत; भिक्खूंनो, असे धम्म आहेत जे अभिज्ञेने साक्षात्करणीय आहेत."

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ? ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ.

"आणि भिक्खूंनो, अभिज्ञेने परिज्ञेय असलेले धम्म कोणते? पाच उपादानस्कंध. भिक्खूंनो, यांना अभिज्ञेने परिज्ञेय असलेले धम्म असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ? အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ.

"आणि भिक्खूंनो, अभिज्ञेने प्रहातव्य असलेले धम्म कोणते? अविद्या आणि भवतण्हा. भिक्खूंनो, यांना अभिज्ञेने प्रहातव्य असलेले धम्म असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? သမထော စ ဝိပဿနာ စ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

"आणि भिक्खूंनो, अभिज्ञेने भावितव्य असलेले धम्म कोणते? समथ आणि विपश्यना. भिक्खूंनो, यांना अभिज्ञेने भावितव्य असलेले धम्म असे म्हणतात."

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဓမ္မာ’’တိ. ပဌမံ.

"आणि भिक्खूंनो, अभिज्ञेने साक्षात्करणीय असलेले धम्म कोणते? विद्या आणि विमुक्ती. भिक्खूंनो, यांना अभिज्ञेने साक्षात्करणीय असलेले धम्म असे म्हणतात. भिक्खूंनो, हेच ते चार धम्म आहेत." पहिले.

---

၂. ပရိယေသနာသုတ္တံ

२. परियेसना सुत्त

---

၂၅၅. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, အနရိယပရိယေသနာ. ကတမာ စတဿော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ ဇရာဓမ္မော သမာနော ဇရာဓမ္မံယေဝ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ ဗျာဓိဓမ္မော သမာနော ဗျာဓိဓမ္မံယေဝ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ မရဏဓမ္မော သမာနော မရဏဓမ္မံယေဝ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ သံကိလေသဓမ္မော သမာနော သံကိလေသဓမ္မံယေဝ ပရိယေသတိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော အနရိယပရိယေသနာ.

२५५. "भिक्खूंनो, या चार अनार्य परियेसना आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः जराधर्मी असून जराधर्मी गोष्टींचाच शोध घेते; स्वतः व्याधिधर्मी असून व्याधिधर्मी गोष्टींचाच शोध घेते; स्वतः मरणधर्मी असून मरणधर्मी गोष्टींचाच शोध घेते; स्वतः संक्लेशधर्मी असून संक्लेशधर्मी गोष्टींचाच शोध घेते. भिक्खूंनो, या चार अनार्य परियेसना आहेत."

---

‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, အရိယပရိယေသနာ. ကတမာ စတဿော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အတ္တနာ ဇရာဓမ္မော သမာနော ဇရာဓမ္မေ အာဒီနဝံ ဝိဒိတွာ အဇရံ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ ဗျာဓိဓမ္မော သမာနော ဗျာဓိဓမ္မေ အာဒီနဝံ ဝိဒိတွာ အဗျာဓိံ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ [Pg.571] နိဗ္ဗာနံ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ မရဏဓမ္မော သမာနော မရဏဓမ္မေ အာဒီနဝံ ဝိဒိတွာ အမတံ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယေသတိ; အတ္တနာ သံကိလေသဓမ္မော သမာနော သံကိလေသဓမ္မေ အာဒီနဝံ ဝိဒိတွာ အသံကိလိဋ္ဌံ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယေသတိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော အရိယပရိယေသနာ’’တိ. ဒုတိယံ.

"भिक्खूंनो, या चार आर्य परियेसना आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूंनो, या जगात एखादी व्यक्ती स्वतः जराधर्मी असून, जराधर्मी गोष्टींमधील दोष जाणून घेऊन, अजर, अनुत्तर, योगक्षेम अशा निब्बानाचा शोध घेते; स्वतः व्याधिधर्मी असून, व्याधिधर्मी गोष्टींमधील दोष जाणून घेऊन, अव्याधी, अनुत्तर, योगक्षेम अशा निब्बानाचा शोध घेते; स्वतः मरणधर्मी असून, मरणधर्मी गोष्टींमधील दोष जाणून घेऊन, अमृत, अनुत्तर, योगक्षेम अशा निब्बानाचा शोध घेते; स्वतः संक्लेशधर्मी असून, संक्लेशधर्मी गोष्टींमधील दोष जाणून घेऊन, असंक्लिष्ट, अनुत्तर, योगक्षेम अशा निब्बानाचा शोध घेते. भिक्खूंनो, या चार आर्य परियेसना आहेत." दुसरे.

---

၃. သင်္ဂဟဝတ္ထုသုတ္တံ

३. संगहवत्थु सुत्त

---

၂၅၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဒါနံ, ပေယျဝဇ္ဇံ, အတ္ထစရိယာ, သမာနတ္တတာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနီ’’တိ.

२५६. "भिक्खूंनो, या चार संग्रहवस्तू आहेत. कोणत्या चार? दान, पेय्यवज्ज, अत्थचरिया आणि समानत्तता. भिक्खूंनो, या चार संग्रहवस्तू आहेत."

---

၄. မာလုကျပုတ္တသုတ္တံ

४. मालुक्यपुत्त सुत्त

---

၂၅၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

२५७. त्यानंतर आयुष्यमान मालुक्यपुत्त जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान मालुक्यपुत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले –

---

‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ ဣဒါနိ, မာလုကျပုတ္တ, ကိံ ဒဟရေ ဘိက္ခူ ဝက္ခာမ; ယတြ ဟိ နာမ တွံ ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော တထာဂတဿ သံခိတ္တေန ဩဝါဒံ ယာစသီ’’တိ! ‘‘ဒေသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ; ဒေသေတု သုဂတော သံခိတ္တေန ဓမ္မံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနေယျံ; အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ ဒါယာဒေါ အဿ’’န္တိ.

"भंते, भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू शकेन." "मालुक्यपुत्ता, आता यावर आम्ही तरुण भिक्खूंना काय सांगावे? कारण तू स्वतः वृद्ध, वयोवृद्ध आणि म्हातारा झाला असूनही तथागतांकडे संक्षेपात उपदेशाची याचना करत आहेस!" "भंते, भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा; सुगतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा. कदाचित मी भगवंतांच्या भाषणाचा अर्थ समजू शकेन; कदाचित मी भगवंतांच्या भाषणाचा वारसदार बनू शकेन."

---

‘‘စတ္တာရောမေ, မာလုကျပုတ္တ, တဏှုပ္ပာဒါ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ကတမေ စတ္တာရော? စီဝရဟေတု ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သေနာသနဟေတု ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣမေ ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, စတ္တာရော တဏှုပ္ပာဒါ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယတော ခေါ, မာလုကျပုတ္တ[Pg.572], ဘိက္ခုနော တဏှာ ပဟီနာ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ, အယံ ဝုစ္စတိ, မာလုကျပုတ္တ, ‘ဘိက္ခု အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

"मालुक्यपुत्ता, भिक्खूमध्ये तृष्णा उत्पन्न होण्याची ही चार कारणे आहेत, जिथे भिक्खूमध्ये तृष्णा उत्पन्न होते. कोणती चार? मालुक्यपुत्ता, भिक्खूमध्ये चीवराच्या कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते. मालुक्यपुत्ता, भिक्खूमध्ये पिंडपाताच्या कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते. मालुक्यपुत्ता, भिक्खूमध्ये सेनासनाच्या कारणाने तृष्णा उत्पन्न होते. मालुक्यपुत्ता, भवाभवाच्या कारणाने भिक्खूमध्ये तृष्णा उत्पन्न होते. मालुक्यपुत्ता, हीच ती चार तृष्णेची उत्पत्तीस्थाने आहेत, जिथे भिक्खूमध्ये तृष्णा उत्पन्न होते. मालुक्यपुत्ता, जेव्हा भिक्खूची तृष्णा नष्ट होते, मुळासकट उपटून टाकली जाते, ताडाच्या बुंध्यासारखी केली जाते, नष्ट केली जाते आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणारी बनते; तेव्हा, मालुक्यपुत्ता, त्या भिक्खूला 'तृष्णा तोडलेला, संयोजने नष्ट केलेला आणि मानाचे पूर्णपणे निर्मूलन करून दुःखाचा अंत केलेला भिक्खू' असे म्हटले जाते."

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝတာ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော အရဟတံ အဟောသီတိ. စတုတ္ထံ.

तेव्हा भगवान बुद्धांच्या या उपदेशाने उपदेशित झालेले आयुष्यमान मालुक्यपुत्त आपल्या आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन केले, त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि तेथून निघून गेले. त्यानंतर आयुष्यमान मालुक्यपुत्त एकटे, एकांतात राहून, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन साधना करू लागले. ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रवज्जा स्वीकारतात, ते सर्वश्रेष्ठ ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय (अर्हत्व) त्यांनी लवकरच याच जन्मात स्वतः अभिज्ञा (उच्च ज्ञानाने) प्राप्त करून, साक्षात करून उपसंपन्न केले. "जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही," असे त्यांनी जाणले. आणि आयुष्यमान मालुक्यपुत्त अर्हतांपैकी एक झाले. चौथे (सुत्त).

---

၅. ကုလသုတ္တံ

५. कुलसुत्त

---

၂၅၈. ‘‘ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလာနိ ဘောဂေသု မဟတ္တံ ပတ္တာနိ န စိရဋ္ဌိတိကာနိ ဘဝန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ စတူဟိ ဌာနေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန. ကတမေဟိ စတူဟိ? နဋ္ဌံ န ဂဝေသန္တိ, ဇိဏ္ဏံ န ပဋိသင်္ခရောန္တိ, အပရိမိတပါနဘောဇနာ ဟောန္တိ, ဒုဿီလံ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ အာဓိပစ္စေ ဌပေန္တိ. ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလာနိ ဘောဂေသု မဟတ္တံ ပတ္တာနိ န စိရဋ္ဌိတိကာနိ ဘဝန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန.

२५८. "भिक्षूंनो, जी काही कुळे भोगांमध्ये (संपत्तीमध्ये) मोठेपणा प्राप्त करूनही दीर्घकाळ टिकत नाहीत, ती सर्व चार कारणांमुळे किंवा त्यांपैकी एखाद्या कारणामुळे नष्ट होतात. कोणती चार कारणे? (१) ते हरवलेल्या वस्तूंचा शोध घेत नाहीत, (२) ते जुन्या व मोडकळीस आलेल्या वस्तूंची दुरुस्ती करत नाहीत, (३) ते खाण्यापिण्यात अमर्याद (अतिभोग घेणारे) असतात, आणि (४) ते एखाद्या शीलहीन स्त्रीला किंवा पुरुषाला घराचा प्रमुख (कारभारी) बनवतात. भिक्षूंनो, जी काही कुळे भोगांमध्ये मोठेपणा प्राप्त करूनही दीर्घकाळ टिकत नाहीत, ती सर्व या चार कारणांमुळे किंवा त्यांपैकी एखाद्या कारणामुळे नष्ट होतात."

---

‘‘ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလာနိ ဘောဂေသု မဟတ္တံ ပတ္တာနိ စိရဋ္ဌိတိကာနိ ဘဝန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ စတူဟိ ဌာနေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန. ကတမေဟိ စတူဟိ? နဋ္ဌံ ဂဝေသန္တိ, ဇိဏ္ဏံ ပဋိသင်္ခရောန္တိ, ပရိမိတပါနဘောဇနာ ဟောန္တိ, သီလဝန္တံ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ အာဓိပစ္စေ ဌပေန္တိ. ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလာနိ ဘောဂေသု မဟတ္တံ ပတ္တာနိ စိရဋ္ဌိတိကာနိ ဘဝန္တိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေနာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

"भिक्षूंनो, जी काही कुळे भोगांमध्ये मोठेपणा प्राप्त करून दीर्घकाळ टिकून राहतात, ती सर्व चार कारणांमुळे किंवा त्यांपैकी एखाद्या कारणामुळे टिकतात. कोणती चार कारणे? (१) ते हरवलेल्या वस्तूंचा शोध घेतात, (२) ते जुन्या व मोडकळीस आलेल्या वस्तूंची दुरुस्ती करतात, (३) ते खाण्यापिण्यात मर्यादित (मितहारी) असतात, आणि (४) ते एखाद्या शीलवान स्त्रीला किंवा पुरुषाला घराचा प्रमुख (कारभारी) बनवतात. भिक्षूंनो, जी काही कुळे भोगांमध्ये मोठेपणा प्राप्त करून दीर्घकाळ टिकून राहतात, ती सर्व या चार कारणांमुळे किंवा त्यांपैकी एखाद्या कारणामुळे टिकतात." पाचवे (सुत्त).

---

၆. ပဌမအာဇာနီယသုတ္တံ

६. प्रथम आजानीयसुत्त

---

၂၅၉. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ [Pg.573] ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

२५९. "भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा (आजानीय अश्व) राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग (वैशिष्ट्य) मानला जातो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूंनो, या जगात राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा रूपसंपन्न (सुंदर), बलसंपन्न (बलवान), वेगसंपन्न (वेगवान) आणि योग्य शरीरयष्टीने (उंची व रुंदीने) संपन्न असतो. भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग मानला जातो."

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

"त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय (दानास पात्र), पाहुणेय (सत्कारास पात्र), दक्षिणेय (दक्षिणेस पात्र), अंजलि करणीय (आदरास पात्र) आणि जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू रूपसंपन्न, बलसंपन्न, वेगसंपन्न आणि योग्य शरीरयष्टीने संपन्न असतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू रूपसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू शीलवान असतो... पे... प्रातिमोक्ष संवराने संवरित होऊन राहतो, आचार आणि गोचराने संपन्न असतो, लहान लहान दोषांमध्येही भय पाहणारा असतो आणि शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांनुसार आचरण करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू रूपसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू बलसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी दृढ प्रयत्नशील (आरब्धवीर्य) होऊन राहतो; तो बलवान, दृढ पराक्रमी आणि कुशल धर्मांच्या बाबतीत आपली जबाबदारी न सोडणारा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू बलसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू वेगसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो... पे... 'ही दुःख निरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःख मुक्तीचा मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू वेगसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू योग्य शरीरयष्टीने संपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षूला चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणासाठी लागणारी औषधे व उपकरणे (चार प्रत्यय) सहज प्राप्त होतात. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू योग्य शरीरयष्टीने संपन्न होतो."

---

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय असतो... पे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो." सहावे (सुत्त).

---

၇. ဒုတိယအာဇာနီယသုတ္တံ

७. द्वितीय आजानीयसुत्त

---

၂၆၀. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ [Pg.574] ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ, ဗလသမ္ပန္နော စ, ဇဝသမ္ပန္နော စ, အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

२६०. "भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग मानला जातो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूंनो, या जगात राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा रूपसंपन्न, बलसंपन्न, वेगसंपन्न आणि योग्य शरीरयष्टीने संपन्न असतो. भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला राजाचा उत्तम जातिवंत घोडा राजासाठी योग्य, राजाच्या उपयोगाचा आणि राजाचे एक अंग मानला जातो."

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ, ဗလသမ္ပန္နော စ, ဇဝသမ္ပန္နော စ, အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

"त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्षू आहुनेय असतो... पे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो. कोणत्या चार गुणांनी? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू रूपसंपन्न, बलसंपन्न, वेगसंपन्न आणि योग्य शरीरयष्टीने संपन्न असतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू रूपसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू शीलवान असतो... पे... शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांनुसार आचरण करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू रूपसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू बलसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी दृढ प्रयत्नशील होऊन राहतो; तो बलवान, दृढ पराक्रमी आणि कुशल धर्मांच्या बाबतीत आपली जबाबदारी न सोडणारा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू बलसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू वेगसंपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षू आसवांच्या क्षयाने... पे... साक्षात करून उपसंपन्न होऊन राहतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू वेगसंपन्न होतो."

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू योग्य शरीरयष्टीने संपन्न कसा होतो? भिक्षूंनो, या शासनात भिक्षूला चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणासाठी लागणारी औषधे व उपकरणे सहज प्राप्त होतात. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू योग्य शरीरयष्टीने संपन्न होतो."

---

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. သတ္တမံ.

“भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू आहुती देण्यास योग्य (आहुनेय्य) असतो...पे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र असतो.” सातवे.

---

၈. ဗလသုတ္တံ

८. बलसुत्त

---

၂၆၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဝီရိယဗလံ, သတိဗလံ, သမာဓိဗလံ, ပညာဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

२६१. “भिक्खूहो, ही चार बले (शक्ती) आहेत. कोणती चार? वीर्यबल, सतिबल, समाधिबल आणि प्रज्ञाबल. भिक्खूहो, हीच ती चार बले आहेत.” आठवे.

---

၉. အရညသုတ္တံ

९. अरञ्ञसुत्त

---

၂၆၂. ‘‘စတူဟိ[Pg.575], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု နာလံ အရညဝနပ္ပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝိတုံ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေန, ဒုပ္ပညော ဟောတိ ဇဠော ဧလမူဂေါ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု နာလံ အရညဝနပ္ပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝိတုံ.

२६२. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अरण्यातील निर्जन व दुर्गम अशा सेनासनांचा (निवासस्थानांचा) आश्रय घेण्यास योग्य नसतो. कोणत्या चार गुणांनी? कामवितर्क, ब्यापादवितर्क, विहिंसावितर्क असणे आणि तो प्रज्ञाहीन, मूर्ख व जडबुद्धी असणे. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अरण्यातील निर्जन व दुर्गम अशा सेनासनांचा आश्रय घेण्यास योग्य नसतो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အလံ အရညဝနပ္ပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝိတုံ. ကတမေဟိ စတူဟိ? နေက္ခမ္မဝိတက္ကေန, အဗျာပါဒဝိတက္ကေန, အဝိဟိံသာဝိတက္ကေန, ပညဝါ ဟောတိ အဇဠော အနေလမူဂေါ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အလံ အရညဝနပ္ပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝိတု’’န္တိ. နဝမံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अरण्यातील निर्जन व दुर्गम अशा सेनासनांचा आश्रय घेण्यास योग्य असतो. कोणत्या चार गुणांनी? नेक्खम्मवितर्क, अब्यापादवितर्क, अविहिंसावितर्क असणे आणि तो प्रज्ञावान, बुद्धिमान व सजग असणे. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू अरण्यातील निर्जन व दुर्गम अशा सेनासनांचा आश्रय घेण्यास योग्य असतो.” नववे.

---

၁၀. ကမ္မသုတ္တံ

१०. कम्मसुत्त

---

၂၆၃. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန, သာဝဇ္ဇာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

२६३. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत (जखमी) व उपहत (नष्ट-भ्रष्ट) करून जगतो; तो दोषयुक्त असतो, सुज्ञांच्या निंदेस पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य (पाप) गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? सदोष कायकर्म, सदोष वचीकर्म, सदोष मनोकर्म आणि सदोष दृष्टी. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःला क्षत व उपहत करून जगतो; तो दोषयुक्त असतो, सुज्ञांच्या निंदेस पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန, အနဝဇ္ဇာယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत (सुरक्षित) व अनुपहत (अबाधित) ठेवून जगतो; तो निर्दोष असतो, सुज्ञांच्या निंदेस पात्र ठरत नाही आणि पुष्कळ पुण्य गोळा करतो. कोणत्या चार गुणांनी? निर्दोष कायकर्म, निर्दोष वचीकर्म, निर्दोष मनोकर्म आणि निर्दोष दृष्टी. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला पंडित, चतुर आणि सत्पुरुष स्वतःला अक्षत व अनुपहत ठेवून जगतो; तो निर्दोष असतो, सुज्ञांच्या निंदेस पात्र ठरत नाही आणि पुष्कळ पुण्य गोळा करतो.” दहावे.

---

အဘိညာဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

अभिञ्ञावग्गो छट्ठो (अभिज्ञावर्ग सहावा समाप्त).

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्या वर्गाची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

---

အဘိညာ [Pg.576] ပရိယေသနာ, သင်္ဂဟံ မာလုကျပုတ္တော;

ကုလံ ဒွေ စ အာဇာနီယာ, ဗလံ အရညကမ္မုနာတိ.

अभिज्ञा, परियेसना (शोध), संगह, मालुक्यपुत्त, कुल, दोन आजानीय (आजानेय अश्व), बल, अरण्य आणि कम्म – हे दहा सुत्त आहेत.

---

(၂၇) ၇. ကမ္မပထဝဂ္ဂေါ

(२७) ७. कम्मपथवग्गो (कर्मपथवर्ग)

---

၁. ပါဏာတိပါတီသုတ္တံ

१. पाणातिपातीसुत्त

---

၂၆၄. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ, ပါဏာတိပါတေ စ သမနုညော ဟောတိ, ပါဏာတိပါတဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

२६४. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? तो स्वतः प्राणातिपात (जीवहिंसा) करतो, इतरांना प्राणातिपात करण्यास प्रवृत्त करतो, प्राणातिपाताचे समर्थन करतो आणि प्राणातिपाताची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो.”

---

‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? तो स्वतः प्राणातिपातापासून अलिप्त (विरत) राहतो, इतरांना प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो आणि प्राणातिपातापासून अलिप्त राहण्याची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे स्वर्गात जातो.” पहिले.

---

၂. အဒိန္နာဒါယီသုတ္တံ

२. अदिन्नादायीसुत्त

---

၂၆၅. ‘‘စတူဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ, အဒိန္နာဒါနေ စ သမနုညော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ….

२६५. “भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य जणू उचलून आणून टाकल्याप्रमाणे नरकात जातो. कोणत्या चार गुणांनी? तो स्वतः अदिन्नादान (चोरी) करतो, इतरांना अदिन्नादान करण्यास प्रवृत्त करतो, अदिन्नादानाचे समर्थन करतो आणि अदिन्नादानाची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे...

---

‘‘အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ…. ဒုတိယံ.

“तो स्वतः अदिन्नादानापासून अलिप्त राहतो, इतरांना अदिन्नादानापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, अदिन्नादानापासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो आणि अदिन्नादानापासून अलिप्त राहण्याची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे... दुसरे.”

---

၃. မိစ္ဆာစာရီသုတ္တံ

३. मिच्छाचारीसुत्त

---

၂၆၆. … အတ္တနာ [Pg.577] စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ စ သမနုညော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ….

२६६. ...तो स्वतः कामेसुमिच्छाचार (कामोपभोगांमध्ये गैरवर्तन) करतो, इतरांना कामेसुमिच्छाचार करण्यास प्रवृत्त करतो, कामेसुमिच्छाचाराचे समर्थन करतो आणि कामेसुमिच्छाचाराची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे...

---

အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ…. တတိယံ.

तो स्वतः कामेसुमिच्छाचारापासून अलिप्त राहतो, इतरांना कामेसुमिच्छाचारापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, कामेसुमिच्छाचारापासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो आणि कामेसुमिच्छाचारापासून अलिप्त राहण्याची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे... तिसरे.

---

၄. မုသာဝါဒီသုတ္တံ

४. मुसावादीसुत्त

---

၂၆၇. … အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ, မုသာဝါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ, မုသာဝါဒဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ….

२६७. ...तो स्वतः मुसावाद (असत्य बोलणे) करतो, इतरांना मुसावाद करण्यास प्रवृत्त करतो, मुसावादाचे समर्थन करतो आणि मुसावादाची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे...

---

အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

तो स्वतः मुसावादापासून अलिप्त राहतो, इतरांना मुसावादापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, मुसावादापासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो आणि मुसावादापासून अलिप्त राहण्याची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे... चौथे.

---

၅. ပိသုဏဝါစာသုတ္တံ

५. पिसुणवाचासुत्त

---

၂၆၈. … အတ္တနာ စ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ စ သမနုညော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ….

२६८. ...तो स्वतः पिसुणवाचा (चुगली करणे) बोलतो, इतरांना पिसुणवाचा बोलण्यास प्रवृत्त करतो, पिसुणवाचेचे समर्थन करतो आणि पिसुणवाचेची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे...

---

အတ္တနာ စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

तो स्वतः पिसुणवाचेपासून अलिप्त राहतो, इतरांना पिसुणवाचेपासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, पिसुणवाचेपासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो आणि पिसुणवाचेपासून अलिप्त राहण्याची प्रशंसा करतो. भिक्खूहो, या चार गुणांनी युक्त असलेला...पे... पाचवे.

---

၆. ဖရုသဝါစာသုတ္တံ

६. फरुसवाचासुत्त

---

၂၆၉. … အတ္တနာ စ ဖရုသဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ စ သမနုညော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ…ပေ….

२६९. ...तो स्वतः फरुसवाचा (कठोर बोलणे) बोलतो, इतरांना फरुसवाचा बोलण्यास प्रवृत्त करतो, फरुसवाचेचे समर्थन करतो आणि फरुसवाचेची प्रशंसा करतो...पे...

---

အတ္တနာ [Pg.578] စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

स्वतः कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो, दुसऱ्यालाही कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो, आणि कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहण्याच्या गुणांचे वर्णन करतो - या (चार गुणांनी युक्त)... इत्यादी. सहावे.

---

၇. သမ္ဖပ္ပလာပသုတ္တံ

७. सम्फप्पलापसुत्तं

---

၂၇၀. … အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေ သမာဒပေတိ, သမ္ဖပ္ပလာပေ စ သမနုညော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ….

२७०. ...स्वतः व्यर्थ बडबड करणारा असतो, दुसऱ्यालाही व्यर्थ बडबड करण्यास प्रवृत्त करतो, व्यर्थ बडबड करण्याचे समर्थन करतो, आणि व्यर्थ बडबडीच्या गुणांचे वर्णन करतो - या... इत्यादी.

---

အတ္တနာ [Pg.579] စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ…. သတ္တမံ.

स्वतः व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहतो, दुसऱ्यालाही व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहण्यास प्रवृत्त करतो, व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहण्याचे समर्थन करतो, आणि व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहण्याच्या गुणांचे वर्णन करतो - या (चार गुणांनी युक्त), भिक्षूंनो... इत्यादी. सातवे.

---

၈. အဘိဇ္ဈာလုသုတ္တံ

८. अभिद्धालुसुत्तं

---

၂၇၁. … အတ္တနာ စ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ, အဘိဇ္ဈာယ စ သမနုညော ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာယ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ…ပေ….

२७१. ...स्वतः लोभी असतो, दुसऱ्यालाही लोभ धरण्यास प्रवृत्त करतो, लोभ धरण्याचे समर्थन करतो, आणि लोभ धरण्याच्या गुणांचे वर्णन करतो... इत्यादी.

---

‘‘အတ္တနာ စ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အနဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ, အနဘိဇ္ဈာယ စ သမနုညော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာယ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

स्वतः अलोभी असतो, दुसऱ्यालाही अलोभ धरण्यास प्रवृत्त करतो, अलोभ धरण्याचे समर्थन करतो, आणि अलोभ धरण्याच्या गुणांचे वर्णन करतो - या (चार गुणांनी युक्त)... इत्यादी. आठवे.

---

၉. ဗျာပန္နစိတ္တသုတ္တံ

९. ब्यापन्नचित्तसुत्तं

---

၂၇၂. … အတ္တနာ စ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ, ဗျာပါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ, ဗျာပါဒဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ….

२७२. ...स्वतः द्वेषयुक्त मनाचा असतो, दुसऱ्यालाही द्वेष करण्यास प्रवृत्त करतो, द्वेष करण्याचे समर्थन करतो, आणि द्वेषाच्या गुणांचे वर्णन करतो - या... इत्यादी.

---

အတ္တနာ စ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ, အဗျာပါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ, အဗျာပါဒဿ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ…. နဝမံ.

स्वतः अद्वेषी मनाचा असतो, दुसऱ्यालाही अद्वेष राखण्यास प्रवृत्त करतो, अद्वेष राखण्याचे समर्थन करतो, आणि अद्वेषाच्या गुणांचे वर्णन करतो - या (चार गुणांनी युक्त)... इत्यादी. नववे.

---

၁၀. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

१०. मिच्छादिट्ठिसुत्तं

---

၂၇၃. … အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ…ပေ….

२७३. ...स्वतः मिथ्या दृष्टीचा असतो, दुसऱ्यालाही मिथ्या दृष्टी स्वीकारण्यास प्रवृत्त करतो, मिथ्या दृष्टीचे समर्थन करतो, आणि मिथ्या दृष्टीच्या गुणांचे वर्णन करतो - या... इत्यादी.

---

အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ သမနုညော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေတိ. ဒသမံ.

स्वतः सम्यक दृष्टीचा असतो, दुसऱ्यालाही सम्यक दृष्टी स्वीकारण्यास प्रवृत्त करतो, सम्यक दृष्टीचे समर्थन करतो, आणि सम्यक दृष्टीच्या गुणांचे वर्णन करतो - भिक्षूंनो, या चार गुणांनी युक्त असलेला मनुष्य, जणू काही उचलून ठेवल्याप्रमाणे, स्वर्गात प्रस्थापित होतो. दहावे.

---

ကမ္မပထဝဂ္ဂေါ သတ္တမော.

कर्मपथ वर्ग सातवा समाप्त.

---

(၂၈) ၈. ရာဂပေယျာလံ

(२८) ८. रागपेय्याल (आसक्तीची पुनरावृत्ती मालिका)

---

၁. သတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ

१. सतिपट्ठानसुत्तं

---

၂၇၄. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဌမံ.

२७४. “भिक्षूंनो, रागाच्या (आसक्तीच्या) अभिज्ञेसाठी (विशेष ज्ञानासाठी) चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे. कोणत्या चार? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू कायेमध्ये कायेचे अनुपश्यी (सतत निरीक्षण करत) राहतो, जो उद्योगी (आतपी), संप्रजन्ययुक्त (जागरूक) आणि स्मृतिमान असतो, आणि जगातील लोभ व दौर्मनस्य (दुःख) दूर करतो; वेदनांमध्ये... इत्यादी... चित्तामध्ये... इत्यादी... धम्मांमध्ये धम्मांचे अनुपश्यी राहतो, जो उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान असतो, आणि जगातील लोभ व दौर्मनस्य दूर करतो. भिक्षूंनो, रागाच्या अभिज्ञेसाठी या चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे.” पहिले.

---

၂. သမ္မပ္ပဓာနသုတ္တံ

२. सम्मापधानसुत्तं

---

၂၇၅. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒုတိယံ.

२७५. “भिक्षूंनो, रागाच्या अभिज्ञेसाठी चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे. कोणत्या चार? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या अनुत्पादासाठी (उत्पन्न न होण्यासाठी) छंद (इच्छा) निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य (ऊर्जा) आरंभित करतो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो; उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी (नष्ट करण्यासाठी)... इत्यादी... न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पादासाठी (उत्पन्न होण्यासाठी)... इत्यादी... उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, विस्मरण न होण्यासाठी, वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेच्या परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभित करतो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्षूंनो, रागाच्या अभिज्ञेसाठी या चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे.” दुसरे.

---

၃. ဣဒ္ဓိပါဒသုတ္တံ

३. इद्धिपादसुत्तं

---

၂၇၆. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ; ဝီရိယသမာဓိ…ပေ… စိတ္တသမာဓိ…ပေ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ [Pg.580] ဘာဝေတိ. ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. တတိယံ.

२७६. “भिक्षूंनो, रागाच्या अभिज्ञेसाठी चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे. कोणत्या चार? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू छंद-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाचा (ऋद्धिपादाचा) विकास करतो; वीर्य-समाधी... इत्यादी... चित्त-समाधी... इत्यादी... विमंसा-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाचा विकास करतो. भिक्षूंनो, रागाच्या अभिज्ञेसाठी या चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे.” तिसरे.

---

၄-၃၀. ပရိညာဒိသုတ္တာနိ

४-३०. परिञ्ञादिसुत्तानि (परिज्ञा इत्यादी सुत्ते)

---

၂၇၇-၃၀၃. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာယ…ပေ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ … ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ… စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ…ပေ…. တိံသတိမံ.

२७७-३०३. “भिक्षूंनो, रागाच्या परिज्ञेसाठी (पूर्ण आकलनासाठी)... इत्यादी... परिक्षयासाठी (पूर्ण नाशासाठी)... प्रहाणासाठी (त्यागासाठी)... क्षयासाठी... व्ययासाठी (नाशासाठी)... विरागासाठी... निरोधासाठी... त्यागासाठी... प्रतिनिसर्गासाठी (पूर्णपणे सोडून देण्यासाठी) चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे... इत्यादी.” तिसावे.

---

၃၁-၅၁၀. ဒေါသအဘိညာဒိသုတ္တာနိ

३१-५१०. दोसअभिञ्ञादिसुत्तानि (द्वेष-अभिज्ञा इत्यादी सुत्ते)

---

၃၀၄-၇၈၃. ‘‘ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ အဘိညာယ… ပရိညာယ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ… ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ… စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒသုတ္တရပဉ္စသတိမံ.

३०४-७८३. “द्वेषाच्या... इत्यादी... मोहाच्या... क्रोधाच्या... उपनाहाच्या (शत्रुत्वाच्या)... मक्खाच्या (गुण नासविण्याच्या)... पळासाच्या (मत्सराच्या)... इस्सेच्या (असूयेच्या)... मच्छरियाच्या (कंजूषपणाच्या)... मायेच्या (कपटाच्या)... साठेय्याच्या (धूर्ततेच्या)... थंभाच्या (हट्टीपणाच्या)... सारंभाच्या (उग्रतेच्या)... मानाच्या (अहंकाराच्या)... अतिमानाच्या (अति-अहंकाराच्या)... मदाच्या (गर्वाच्या)... प्रमादाच्या (बेसावधपणाच्या) अभिज्ञेसाठी... परिज्ञेसाठी... परिक्षयासाठी... प्रहाणासाठी... क्षयासाठी... व्ययासाठी... विरागासाठी... निरोधासाठी... त्यागासाठी... प्रतिनिसर्गासाठी या चार गोष्टींचा विकास केला पाहिजे.” पाचशे दहावे.

---

ရာဂပေယျာလံ နိဋ္ဌိတံ.

रागपेय्याल समाप्त.

---

စတုက္ကနိပါတပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

चतुक्कनिपातपाळि समाप्त.