ජිනවංසදීපං

ජිනවංශදීපය

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා.

1.

1.

මහාදයො යො හදයො’දයො’දයොහිතාය දුක්ඛානුභවෙ භවෙ භවෙ,අකාසි සම්බොධිපදං පදං පදංතමාභිවන්දාමි ජිනං ජිනං ජිනං;

(යමකබන්ධනං)

සංසාරයේ ආත්මයක් පාසා සත්වයන්ගේ හිතසුව පිණිස දුක් අනුභව කරමින්, මහත් වූ කරුණාවෙන් පිරුණු සිත් ඇතිව, උතුම් වූ සම්බෝධි පදවිය පියවරෙන් පියවර ළඟා කරගත්, කෙලෙසුන් ජයගත් ඒ උතුම් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට මම නැවත නැවතත් වැඳ නමස්කාර කරමි.

2.

2.

පහාය යත්ථා’භිරතිං රතිං රතිංරමන්ති ධම්මෙව මුනී මුනී මුනී,විමුත්තිදං සබ්බභවා භවා’භවාතමාභිවන්දෙ මහිතං හිතං හිතං;

(යමකබන්ධනං)

යම් උතුම් දහමක් කෙරෙහි ලෞකික ආශාවන් හැරපියා මුනිවරයන් වහන්සේලා නිරතුරුවම ඇලී වාසය කරත්ද, සියලු භවයන්ගෙන් මිදීම වූ උතුම් විමුක්තිය සලසන, ලෝකයාගේ හිතසුව පිණිස පවත්නා, පිදිය යුතු වූ ඒ උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මයට මම නමස්කාර කරමි.

3.

3.

නිපීතසද්ධම්මරසා රසා’රසාසුපුඤ්ඤඛෙත්තො’රසතං සතං සතං,ගතා විධූතා විනයෙන යෙන යෙතමාභිවන්දෙ’සිගණඞ්ගණ’ඞ්ගණං;

(යමකබන්ධනං)

උතුම් සද්ධර්ම රසය මැනවින් පානය කළා වූ, පින්කෙතක් බඳු වූ, උතුම් විනය ශික්ෂණයෙන් කෙලෙස් දුරු කොට ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත් වූ, ඒ ආර්ය මහා සංඝරත්නයට මම නමස්කාර කරමි.

4.

4.

ජිනා’නතම්භොරුහ හංසරාජිනීජිනොරසානං මුඛපඤ්ජරා’ලි නී,සදත්ථසාරං සරසං විසූද නීඋපෙතු මෙ මානසමෙව වාණි නී;

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මුහුණ නැමැති පියුම් විලෙහි වසන හංස ධේනුවක වැනි වූ ද, බුදුපුතුන්ගේ මුඛ කූඩුවෙහි වසන බඹර පිරිසක් වැනි වූ ද, උතුම් අර්ථ සාරයෙන් හා රසයෙන් පිරි පිරිසිදු වාග් දේවතාවිය මාගේ මනසට පැමිණේවා!

5.

5.

කම්මාවසෙසා විචිතො’පජාත්‍යාගන්ථා’හිසඞ්ඛාරවිබන්ධකා මෙ,පණාම පුඤ්ඤාතිසයෙන’නෙනමා පාකදානා’වසරා භවන්තු;

මේ මාගේ වැඳ නමස්කාර කිරීමෙන් ජනිත වූ උතුම් පින් බලයෙන්, මතු උපදින ආත්මයන්හි මා බැඳ තබන්නා වූ ඉතිරි කර්ම ශේෂයන් හා සංස්කාර බන්ධනයෝ විපාක දීමට අවස්ථාවක් නොලබත්වා!

6.

6.

සුවණ්ණවණ්ණස්ස ජිනස්ස වණ්ණංවණ්ණෙය්‍ය කප්පම්පි කජිතො සුවණ්ණො,කප්පස්සි’වොසාන මනත්තතායන පාපුණෙ බුද්ධගුණාන මන්තං;

ස්වර්ණ වර්ණ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ සමූහය, යමෙකු කල්පයක් මුළුල්ලේ වර්ණනා කළද, කල්පය ගෙවී අවසන් වනු මිස බුදුගුණ සමූහයේ කෙළවරක් දැකිය නොහැක්කේය.

7.

7.

නිද්ධන්ත චාමීකර චාරු රූපංසරස්සතී භූසණ භාසනංච,අනඤ්ඤ සාධාරණ ඤාණමස්සඅවාවියා’චින්තිය මපක්පමෙය්‍යං;

උණු කරන ලද රන් බඳු අතිශය රමණීය රූපයකින් යුත්, සරස්වතී දේවියගේ ආභරණයක් බඳු වූ මිහිරි කටහඬක් ඇති, අන් කිසිවෙකුට සාධාරණ නොවූ, සිතාගත නොහැකි වූ ද ප්‍රමාණ කළ නොහැකි වූ ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඥානය අතිශයින්ම පුදුම සහගතය.

8.

8.

කුහිං අසාධාරණ රූප ලීලාකුහිං අසාධාරණ වාණි ලීලා,කුහිං අසාධාරණඤාණ ලීලාකුහිං නු මෙ මන්දමතිස්ස ලීලා;

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ අසදෘශ රූප ලීලාව කොහිද? උන්වහන්සේගේ ඒ අසදෘශ වාග් ලීලාව කොහිද? උන්වහන්සේගේ ඒ අසදෘශ ඥාන ලීලාව කොහිද? මඳ නුවණක් ඇති මාගේ හැසිරීම කොහිද?

9.

9.

විභාවිමානී පරවම්හිනො යෙඉස්සා’භිමානෙන විභඤ්ඤමානා,ගවෙසයන්තී’ධ පරස්ස රන්ධංතෙසං පසංසාගරහාහි කිම්මෙ;

ඊර්ෂ්‍යාවෙන් හා මානයෙන් පෙළෙමින්, අනුන් හෙළා දකිමින්, මෙහි අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් කටයුතු කරන උදවියගේ ප්‍රශංසාවෙන් හෝ ගර්හාවෙන් මට ඇති ඵලය කුමක්ද?

10.

10.

පසත්ථ සත්ථාගම පාරදස්සීයෙ සාධවො සාධු ගුණප්පසන්තා,ගන්ථස්ස නිම්මාණපරිස්සමං නොජානන්ති තෙයෙව ඉධප්පමාණා;

ශාස්ත්‍රීය ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි පරතෙරට පත්, යහපත් ගුණධර්මයන්ගෙන් සංසුන් වූ යම් සත්පුරුෂයෝ වෙත්ද, ඔවුහු පමණක්ම මෙම ග්‍රන්ථය නිර්මාණය කිරීමේදී අප දැරූ වෙහෙස හඳුනති; ඔවුහුම මෙහිලා ප්‍රමාණය වෙති.

11.

11.

ආදිච්චවංසප්පභවස්ස තස්සජිනස්ස සත්ථාගමකොවිදෙහි,වුත්තොපි පුබ්බාචරියෙහි යෙසුගන්ථෙසු සඞ්ඛෙපවසෙන වංසො;

ආදිත්‍ය වංශයෙහි උපන්නා වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වංශ කථාව, ධර්ම ශාස්ත්‍ර පිළිබඳ විශාරද වූ පූර්වාචාරීවරයන් වහන්සේලා විසින් විවිධ ග්‍රන්ථයන්හි සංක්ෂිප්ත වශයෙන් දක්වා ඇතත්;

12.

12.

න තෙහි සක්කා සුගතස්ස වංසංකිඤ්චාපි විඤ්ඤාතු මසෙසයිත්වා,සම්පුණ්ණවංසස්ස විභාවනායතස්මා සමුස්සාහිත මානසෙන;

ඒ සංක්ෂිප්ත ග්‍රන්ථ මඟින් සුගත තථාගතයන් වහන්සේගේ වංශය සම්පූර්ණයෙන්ම වටහාගත නොහැකි බැවින්, සම්පූර්ණ වංශ කථාව පැහැදිලි කරදීම සඳහා උනන්දු කරවන ලද සිතින් යුතුව;

13.

13.

අභිප්පසන්නො රතනත්තයම්හිපසත්ථවංසප්පභවො පභුනං,විභුසණො විස්සුතකිත්තිඝොසොයො භාති ලඞ්කාය මුළාරභාග්‍යො;

තෙරුවන් කෙරෙහි අතිශයින්ම ප්‍රසන්න වූ, ප්‍රශංසනීය වංශයක උපන්, ප්‍රභූවරයකු බඳු වූ, පළ වූ කීර්ති රාවයක් ඇති, ලක්දිව මහත් වූ භාග්‍යයෙන් බැබළෙන්නා වූ;

14.

14.

අමන්දචාගා’භිරතස්සපුනන්දු නාමස්ස දයාධනස්ස,බුද්ධෙ පසාදාතිසයස්ස තස්සඅජ්ඣෙසනඤ්චාපි පටිග්ගහෙත්වා;

නිරන්තර පරිත්‍යාගශීලී භාවයෙන් යුත්, කරුණාව නමැති ධනය ඇති, බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශය ප්‍රසාදයෙන් යුත්, 'පුනන්දු' නම් වූ ඒ ශ්‍රීමතාගේ ආරාධනයද පිළිගෙන;

15.

15.

නස්සාය පුබ්බාචරියො’පදෙසංසොතූන මත්ථාය මයා හිතාය,නිරුත්තියා මාගධිකාය සම්මාවිධීයතෙ’දං ජිනවංසදීපං;

පූර්වාචාරීවරයන්ගේ උපදෙස් ඇසුරු කොටගෙන, ශ්‍රවණය කරන්නන්ගේ යහපත හා හිතසුව පිණිස මා විසින් මේ 'ජිනවංශදීපය' මාගධී භාෂාවෙන් මැනවින් සම්පාදනය කරනු ලැබේ.

16.

16.

සද්ධාසිනෙහානුගතාය පඤ්ඤා-දසාය සොතූහි මනොවිමානෙ,පදීපිතො’යං ජිනවංසදීප-දීපොහරෙපාපතමප්පබන්ධං;

ශ්‍රවණය කරන්නන්ගේ මනස නැමැති මන්දිරයෙහි, ශ්‍රද්ධාව නැමැති තෙලෙන් හා ප්‍රඥාව නැමැති වැටියෙන් දල්වන ලද මේ 'ජිනවංශදීපය' නැමැති ප්‍රදීපය පාපය නැමැති ඝන අන්ධකාරය දුරු කෙරේවා!

17.

17.

පුරඞ්ගපුණ්ණා සිරිජම්බුදීපෙසම්පත්තිභාරෙන දිවා’වතිණ්ණා,යා දෙවරාජස්ස’මරාවතී’වා-මරාවතීනාම පුරී පුරෙ’සී;

සිරිමත් දඹදිව, සියලු සම්පත්වලින් පිරිපුන් බැවින් දිව්‍ය ලෝකයෙන් දහවලෙහි පහළ වූවාක් බඳු වූ, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ අමරාවතී පුරය වැනි වූ 'අමරාවතී' නම් වූ පුරවරයක් අතීතයෙහි විය.

18.

18.

විජ්ජාධරානඤ්ච විහඞ්ගමානංවිබන්ධ වෙහාසගතිං බහාස,යස්මිං පුරස්මිං ජිතවෙරි චක්කංපාකාරචක්කං විය චක්කවාළං;

යම් නගරයක සතුරන් ජයගත්තා වූ ප්‍රාකාර වළල්ල සක්වළ ගලක් මෙන් වූයේ, විද්‍යාධරයන්ගේ හා පක්ෂීන්ගේ අහස් ගමන වළක්වන්නාක් මෙන් අහස උසට නැඟී බැබළුණේය.

19.

19.

සඤ්චුම්බිතම්හොජ රජො පබන්ධ-සුපිඤ්ජරාපා පරිඛාහිරාමා,පුරිත්ථි පාකාර නිතම්බභාගෙසමුබ්බහී කඤ්චන මෙඛලා’භං;

නෙළුම් මල්වල රේණු මිශ්‍ර වීමෙන් රන්වන් පැහැ ගැන්වුණු දිය අගල, නගරය නැමැති කාන්තාවගේ පවුර නැමැති උකුළෙහි පළඳන ලද රන් මෙවුල් දමක ශෝභාව ඉසිලීය.

20.

20.

රත්තින්දිවා රත්තමණි’න්දනීල-මණිප්පභාරඤ්ජිත රාජධානි,බබන්ධ යා’මන්දසුරින්දචාප-සමුජ්ජලාකාසතලබ්බිලාසං;

රෑ දහවල් දෙකෙහිම රතු මැණික් හා ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයන්ගේ කාන්තියෙන් වර්ණවත් වූ ඒ රාජධානිය, මහත් වූ ශක්‍ර චාපයකින් බැබළෙන අහස් තලයක විලාසය ගත්තේය.

21.

21.

යහිංවධූනං වදනම්බුජෙහිකතාවමානං හරිණඞ්කබිම්බං,පභාහි නීලොපලතොරණාතංසොකාභීභූතංච විවණ්ණමාප;

යම් පුරවරයක ස්ත්‍රීන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම්වලින් පරාජයට පත් වූ චන්ද්‍ර බිම්බය, නිල් මැණික් තොරණවලින් විහිදෙන නිල් පැහැයෙන් ශෝකයෙන් වැහැරී ගියාක් මෙන් අවර්ණ භාවයට පත් විය.

22.

22.

සරොරුහ’න්තී මණිමන්දිරාභා-සඤ්චුම්බිතං පුණ්ණසසඞ්කබිම්බං;

සඞ්කාය රාමාජනතා’භිරාමාකරෙ පසාරෙසි පුරම්හි යස්මිං;

යම් නගරයක රමණීය ස්ත්‍රීහු, මැණික් පහන්වල ආලෝකයෙන් පහස ලැබූ පූර්ණ චන්ද්‍ර බිම්බය නෙළුම් මලක් යැයි සිතා, එය නෙළා ගැනීමට තමන්ගේ දෑත් දිගු කළහ.

23.

23.

යත්ථ’ඞ්ගනානං පටිබිම්බිතානිආදාසභිත්තීසු මුඛම්බුජානි,ආසුං විඝාතාය මධුබ්බතානංවිලොචනාලීන මනුග්ගහාය;

යම් නගරයක කණ්ණාඩි බිත්තිවල පිළිඹිබු වූ ලලනාවන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම්, මීමැස්සන් මුළා කිරීමට හේතු වූ අතර, ඔවුන්ගේ නෙත් නැමැති බඹරුන්ට ලැගුම් ගැනීමට බාධාවක් විය.

24.

24.

සම්මත්ත මාතඞ්ග ධරාධරෙහියස්මිං අභිස්සන්ද මදස්සවන්ති,තුරඞ්ග රඞ්ගෙහී තරඞ්ග මාලාසමාකුලෙවා’සි විධූත ධූලී;

යම් නගරයක මද දිය වහනය වන හස්ති රාජයන් නැමැති පර්වතයන්ගෙන් ද, අසුන්ගේ ධාවනයෙන් නැඟෙන දූවිලි මාලාවන්ගෙන් ද, එය රළ පෙළින් කැළඹුණු සාගරයක් වැනි විය.

25.

25.

නික්ඛිත්තවීණා මණිනුපුරානංවිලාසිනීනං මුදුපාණි පාදෙ,මත්තාලිමාලා කලනාදිනී කිංනාලඞ්කරුං යත්ථ කතාවකාසා;

යම් නගරයක විලාසිනියන්ගේ මෘදු වූ අත් පා සහ ඔවුන් පළඳින ලද මැණික් මිණිගෙඩි, එහි හැසිරෙන මත් වූ බඹර සමූහයාගේ නාදයෙන් අලංකාර නොවූයේ කාගේ නම් සිත් නොගනිමින්ද?

26.

26.

ධවත්ථිනීනං කුචසාරසෙහිනෙත්තාලිභාරා’නනනීරජෙහි,යා හාසවීචීහි පුරී රජන්‍යාරරාජ සමඵුල්ලසරොජිනී’ව;

ප්‍රේමවන්තයන් පතන ස්ත්‍රීන්ගේ පියයුරු නැමැති නෙළුම් පොහොට්ටු ද, නෙත් නැමැති බඹරුන් රැඳි මුහුණු නැමැති පියුම් ද, සිනහව නැමැති රළ පෙළ ද නිසා ඒ පුරවරය රාත්‍රී කාලයෙහි පිපුණු පියුම් විලක් මෙන් බැබළුණේය.

27.

27.

චන්දප්පභා චුම්බිත චන්දකන්තපාසාණධාරා මණිචන්දිකාසූ,චන්දානනානං යහි මඞ්ගනාහංපරිස්සමස්සො’පසමාය’හෙසුං;

සඳකැන් වැදුණු සඳකන්ත පාෂාණයෙන් ගලා හැලෙන සිසිල් දිය දහරාවන්ගෙන්, සඳ වන් මුහුණු ඇති ලලනාවන්ගේ වෙහෙස මහන්සිය සංසිඳුවීමට එම සඳලුතලයන්හි අවස්ථාව සැලසුණි.

28.

28.

යස්මිං පූරෙ උද්ධමධො විනද්ධ-ජුතිප්පබන්ධො මණිමන්දිරානං,සමුබ්බහී ගෙරුක පඞ්ක දිද්ධ-විතාන පච්චත්ථරණබ්බිලාසං

යම් නගරයක මැණික් මන්දිරවලින් ඉහළටත් පහළටත් විහිදෙන රශ්මි ධාරාවෝ, රත් පැහැ ගැන්වූ වියනක හා ඇතිරිල්ලක ශෝභාව ඉසිලූහ.

29.

29.

සුවණ්ණ මුත්තා මණි වංසවණ්ණා-පවාළ රූපී වජිරෙහිඤ්චා’පි,යා සත්තධඤ්ඤෙහි ධනෙහි ඵීතාඅහූ පුරි ධඤ්ඤවතී’ව නාරී;

(සිලෙසබන්ධනං)

රන්, මුතු, මැණික්, වෛදූර්ය, පබළු, රිදී හා දියමන්තිවලින් ද, සප්ත විධ ධාන්‍යයන්ගෙන් හා ධනයෙන් ද පිරිපුන් වූ ඒ නගරය, සර්වාභරණයෙන් සැරසුණු ධනවත් ස්ත්‍රියක මෙන් ශෝභමාන විය.

30.

30.

පසාරිතා’නෙකදිසාමුඛෙසුවිචිත්තවත්ථා’භරණාදිපූරා,යත්ථා’පණා නිජ්ජිතකප්පරුක්ඛාකරිංසු ලොකාභිමතත්ථසිද්ධිං;

විවිධ දිශාවන්හි විහිදී ගිය, විසිතුරු වස්ත්‍රාභරණයෙන් පිරි කඩපිල්, සුරපුරෙහි කල්ප වෘක්ෂයන් ද පරාජය කරමින් ලෝකයා කැමති වන්නා වූ සියලු අවශ්‍යතාවන් ඉටුකර දුන්නේය.

31.

31.

පරාගරත්තා මධුපාතිමත්තාසම්හින්නවෙලා ඝනනීලවාලා,හංසාසයා පඤ්චසරාභිරාමායස්මිං තළාකා විය කාමභොගී;

(සිලෙසබන්ධනං)

පරාගයෙන් රත් වූ, මත් වූ බඹරුන්ගෙන් හා නිල්වන් රළ පෙළින් යුත්, හංසයන් ගැවසෙන විල් මෙන් ද, රාගයෙන් රත් වූ, කාමයෙන් මත් වූ, කලු කෙස් කළඹක් ඇති, නිතර සිනාසෙන කාමභෝගී ජනයාගෙන් ද ඒ නගරය එක සේ බැබළුණේය.

32.

32.

පුරන්තරස්මිං රතනග්ඝිකානංරංසිප්පබන්ධෙහි හතන්ධකාරෙ,කුන්දාරවින්දබ්භුදයෙනයස්මිංරත්තින්දිවාභෙද මවෙදි ලොකො;

මැණික් තොරණවලින් නිකුත් වන රශ්මියෙන් නගරයේ අඳුර දුරු වී තිබූ බැවින්, ජනයා රාත්‍රිය හා දහවල වෙන් කොට හඳුනාගත්තේ කුන්ද මල් සහ නෙළුම් මල් පිපීමෙන් පමණකි.

33.

33.

මාතඞ්ගජීමූතඝටාය ඝණ්ටා-ටඞ්කාරගම්භීරරවාය යස්මිං,පලම්භීතා මත්තසිඛණ්ඩිමාලාඅකා විකාලෙපි අඛණ්ඩකීළං;

යම් නගරයක වලාකුළු වැනි වූ ඇත් රංචුවල බැඳි මිණිගෙඩිවල ගැඹුරු නාදය අසා, වැසි වලාකුළු යැයි මුළා වූ මත් වූ මොනර සමූහයා නොකල්හි ද නොනැවතී රඟ දැක්වූහ.

34.

34.

පුරම්හි යස්මිං චරණම්බුජෙහිවධූජතො බන්ධිතනූපුරෙහි,විකාස කොකාසන සීස බද්ධමත්තාලි සෙස’ම්බුජිනී අජෙසි;

යම් නගරයක පාදජාලා බැඳි පා පියුම් ඇති ලලනාවෝ, පිපුණු නෙළුම් මල් මතුපිට මත් වූ බඹරුන් ගැවසෙන පියුම් විල්වල අලංකාරය ද පරාජය කළහ.

35.

35.

රසාතලං නාගඵණාවනද්ධංනභොතලං විජ්ජුලතාවනද්ධං,යා ඡාදිතා රූපියජාතරූප-ධජාවලීහා’ජිනි රාජධානී;

රන් රිදී ධජ පටාකාවන්ගෙන් වැසී ගිය ඒ රාජධානිය, නාග පෙණවලින් පිරුණු පාතාල ලෝකය ද, විදුලි ලතාවලින් පිරුණු අහස් තලය ද පරදවමින් බැබළුණේය.

36.

36.

නානත්ථසාරං මිතධාතුවණ්ණංඡන්දාරහං පාණගණා’භිරාමං,කවිප්පසත්ථං සරසං සිලෙසා-ලඞ්කාරපජ්ජං’ව පුරං යමාසි;

(සිලෙසබන්ධනං)

කවීන් විසින් වර්ණනා කරන ලද, නේකාර්ථ සාරයෙන් යුත්, සුමිහිරි ශබ්ද ඇති, වෘත්තයන්ට ගැලපෙන, සැබැවින්ම ශ්ලේෂාලංකාරයෙන් යුතු කාව්‍යයක් බඳු වූ නගරයක් එහි විය.

37.

37.

පුරම්හි තස්මිං කරුණානිධානොබුද්ධඞ්කුරො බ්‍රාහ්මණසාරවංසෙ,අසඞ්ඛකප්පාන මිතො චතුන්නංලක්ඛාදිකානං උදපාදි පුබ්බෙ;

මීට කල්ප සතර අසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයකට පෙර, ඒ උතුම් නගරයෙහි කරුණාවට නිධානයක් බඳු වූ අප මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උතුම් බ්‍රාහ්මණ වංශයක උපත ලැබූ සේක.

38.

38.

භොවාදිවංසෙ’කදිවාකරස්සපුඤ්ඤානුභාවො’දයමඞ්ගලෙහි,ජාතස්ස ඛො සම්පති ජම්බුදීපොවිලුම්පයී මඞ්ගලවාසලීලං;

බ්‍රාහ්මණ වංශයෙහි අසහාය සූර්යයෙකු බඳු වූ, උන්වහන්සේගේ පින් තේජසින් උපන් මංගල්‍යය නිසා මුළු දඹදිවම එකම මංගල නිවසක සිරි ගත්තේය.

39.

39.

ජාතක්ඛණෙ තස්ස සරීරජෙනගන්ධෙන වණ්ණෙන සකෙ නිකෙතෙ,හතප්පභා චන්දනතෙලදීපාසණ්ඨානමත්තෙහි විජානියාසුං;

උප්පත්ති ක්ෂණයෙහි ඔහුගේ ශරීරයෙන් නික්මුණු සුවඳින් හා වර්ණයෙන් තමන්ගේ නිවසෙහි වූ සඳුන් තෙල් පහන්වල ප්‍රභාව මැකී ගිය අතර, ඒවා තිබෙන බව හඳුනාගත හැකි වූයේ හැඩයෙන් පමණි.

40.

40.

විමුත්තදොසාහි සුඛෙධිතාහිධාතීහි කුම්භොරුපයොධරාහි,භතො කුමාරො සුකුමාරකායොඛෙපෙසි සො කානිචි වාසරානි;

දොස්වලින් තොර වූ ද, සැපසේ ඇතිදැඩි වූ ද, කළ ගෙඩි වැනි පියයුරු ඇති කිරිමව්වරුන් විසින් ඇතිදැඩි කරනු ලැබූ ඒ සුකොමළ ශරීරයක් ඇති කුමාරයා කිහිප දිනක් ගත කළේය.

41.

41.

මහාමහෙචා’ථ පවත්තමානෙසවෙද වෙදඞ්ග විදූ විදූහි,කාරාපයුං තෙ පිතරො’රසස්සනාමං සුමෙධො’ති පදත්ථසාරං;

ඉන්පසු මහා මංගල්‍යයක් පවත්වනු ලබන කල්හි, වේදය සහ වේදාංග දන්නා වූ පඬිවරුන් ලවා ඒ මව්පියෝ තම ඖරස පුත්‍රයාට අර්ථයෙන් සාරවත් වූ 'සුමේධ' යන නාමය තැබූහ.

42.

42.

උළාරභාග්‍යෙන සමං කුමාරෙසංවද්ධමානෙ ජනනී න තිත්තිං,පායාසි නීලාමකලලොචනාලිංමුඛම්බුජං තස්ස’භිචුම්බමානා;

උදාර වූ භාග්‍යය සමඟ කුමාරයා වැඩෙන කල්හි, නිල් මහනෙල් මල් වැනි නෙත් ඇති ඔහුගේ මුහුණ නමැති පියුම සිඹිමින් මව තෘප්තියකට පත් නොවී කිරි පෙව්වාය.

43.

43.

සුඛෙධිත’ඞ්ගාවයවො කුමාරොවිමානභුම්‍යා මණිනිම්මිතාය,පරොදි මාතාපිතරො’භියාචංබිම්බං කනිජං ජානුයුගෙන ගච්ඡං;

සුවසේ වැඩුණු අවයව ඇති ඒ කුමාරයා මිණිමුවා වූ විමාන තලයේ දණහිස් යුගලයෙන් ඇවිදිමින්, රන් රූපයක් ඉල්ලමින් මව්පියන් ඉදිරියේ හැඬුවේය.

44.

44.

සුවණ්ණබිම්බො’පමචාරුරූපොසමාචරං ධාතිභුජා’වලම්බං,විඤ්ඤාසපාද’ඞ්ගුලිමඤ්ජරීහිසලීලමාවාසමලඞ්කරිත්ථ;

රන් රූපයක් බඳු මනහර රූපයක් ඇති ඒ කුමාරයා කිරිමව්වරුන්ගේ අත්වල එල්ලී ඇවිදිමින්, තබන ලද පියවරවල ඇඟිලි නමැති මල් පොකුරුවලින් යුතුව ලීලෝපේතව තම නිවස අලංකාර කළේය.

45.

45.

නිජෙන තෙජෙන ච ජිවලොකංයසෙන’පුබ්බාචරිමං ඵුසන්තො,තිරොකරිත්වා රවිචන්දසොභංසංවඩ්ඪි ධීරො උභතො සුජතො;

සූර්යයාගේ සහ චන්ද්‍රයාගේ ශෝභාව අභිබවා යමින්, තමාගේම තේජසින් හා පෙර නොවූ විරූ කීර්තියෙන් ලෝකය ස්පර්ශ කරමින්, දෙපාර්ශ්වයෙන්ම පිරිසිදු උපතක් ඇති ඒ ධෛර්යවන්ත කුමාරයා වැඩුණේය.

46.

46.

සො සත්තමා යාව පිතාමහස්සයුගා සගබ්භාසයසුද්ධිකො’සි,නිහීනජච්චො’ති න ජාතිවාදාඛිත්තො’පකුට්ඨො භවි විප්පසෙට්ඨො;

ඔහු මී මුත්තා දක්වා සත් මුතු පරම්පරාවෙන්ම මව්කුස පිරිසිදු උපතක් ඇත්තෙක් විය. නීච ජාතිකයෙකු යැයි ජාතිවාදයෙන් කිසිවිටෙකත් ගර්හාවට හෝ පහත් කොට සැලකීමට ලක් නොවූ හෙයින් හෙතෙම උතුම් බ්‍රාහ්මණයෙක් විය.

47.

47.

වෙදන්තයං සො සනිඝණ්ටු සත්ථංසකෙටුභං සාක්ඛරභෙද සත්ථං,සාධබ්බතබ්බෙදි’තිහාස සත්ථංඅවෙදි වෙදඞ්ගයුතං ප සත්ථං;

ඔහු නිඝණ්ඩු ශාස්ත්‍රය, කේටුභ ශාස්ත්‍රය, අක්ෂරභේද ශාස්ත්‍රය, අථර්වන් වේදය සහ ඉතිහාස ශාස්ත්‍රය සහිත වූ ද, වේදාංගයන්ගෙන් යුක්ත වූ ද, ප්‍රශංසනීය වූ තුන් වේදය මනාව දැනගත්තේය.

48.

48.

අජ්ඣායකො මන්තධරො පවීණොකලාසු ලොකායතලක්ඛණෙසු,පපූරකාරි පදකො කවීනංතෙතා’සි වෙය්‍යාකරණො ගණිසො;

ඔහු වේද මන්ත්‍ර සජ්ඣායනා කරන්නෙක්, මන්ත්‍රධරයෙක්, කලා ශිල්පයන්හි ද, ලෝකායත ශාස්ත්‍රයෙහි ද, ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රයෙහි ද දක්ෂයෙක්, පද බෙදා දක්වන්නෙක්, කවීන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨයෙක්, ව්‍යාකරණඥයෙක් සහ ගණාචාර්යවරයෙක් ද විය.

49.

49.

කන්දප්පදප්පා’නලධුමරාජි-ලීලාවලම්බි නිජමස්සුරාජි,න කෙවලං කොමලගණ්ඩභාගංමනම්පි ථීනං මලිනීකරිත්ථ;

අනංගයාගේ මූර්ඡා කරවන උඩඟුකම නමැති ගින්නෙන් නැඟුණු දුම් රැල්ලක විලාසය ගත් ඔහුගේ රැවුල් පෙළ, ඔහුගේ සුකොමළ කම්මුල් තල පමණක් නොව ස්ත්‍රීන්ගේ සිත් ද මෝහනයට පත් කළේය.

50.

50.

තන්දෙභවණ්ණායතන’ණ්ණවම්හිනරූපතණ්හාතරණි නරානං,පායාසි චක්ඛායතනප්පියාහිතීරන්තරං චිත්තනියාමකට්ඨා;

ස්ත්‍රීන්ගේ රූප තණ්හාව නමැති නැව, චක්ෂුරායතනයට ප්‍රිය වූ ඔහුගේ ශරීර ශෝභාව නමැති සාගරයෙහි, මනස නමැති නැවියා විසින් මෙහෙයවනු ලැබ පරතෙරට පැමිණියේය.

51.

51.

ද්විජො සුමෙධො සුවිසුද්ධමෙධොමාතාපිතුන්නං නිධනාවසානෙ,පුඤ්ඤානුභාවප්පභවං අගාර-මජ්ඣාවසං කාමසුඛං’නුභුඤ්ජී;

මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ සුමේධ බ්‍රාහ්මණ තෙමේ මව්පියන්ගේ ඇවෑමෙන් පසු, තමාගේ පුණ්‍ය මහිමයෙන් පහළ වූ මාලිගයෙහි වෙසෙමින් පස්කම් සැප අනුභව කළේය.

52.

52.

නිසජ්ජ පාසාදතලෙ’කදා සොපල්ලඞ්කමාධාය රහොගතොව,පුනබ්භවුප්පත්ති සරීරභෙදොදුක්ඛො’ති චින්තෙසි සභාවචින්තී;

දිනක් මාලිගා තලයෙහි හුදෙකලාව පලක් බැඳ වැඩසිටි, ස්වභාවය විමසන්නා වූ ඒ සුමේධයන් 'නැවත උපත ලැබීම සහ ශරීරය බිඳී යාම (මරණය) දුකක්මය' කියා මෙසේ සිතුවේය.

53.

53.

ජාතො ස’හං ජාතිජරාරුජාදි-ධම්මො’ම්හි තස්මා භවදුක්ඛසුඤ්ඤං,නිච්චං අජාතිං අජරං අරොගංගවෙසිතුං වට්ටති නිබ්බුති’න්ති;

උපත ලැබූ මම ජාති, ජරා, ව්‍යාධි ආදී ධර්මතාවලට යටත් වෙමි. එබැවින් භව දුකෙන් තොර වූ ද, නිත්‍ය වූ ද, උපතක්, ජරාවක්, ලෙඩක් නැති නිර්වාණය සෙවීම මට වටින්නේය.

54.

54.

යථාපිදුක්ඛෙ සති ච’ත්ථිසාතංතදඤ්ඤමුණ්හෙ සති සීතමත්ථි,භවම්හි සන්තෙ විභවො’පි එවංනිබ්බාණමත්ථී තිවිධග්ගිසන්තෙ;

දුකක් ඇති කල්හි සැපක් ද ඇත්තා සේම, උණුසුම ඇති කල්හි සිසිලස ද ඇත්තා සේම, භවය ඇති කල්හි භවයෙන් මිදීම ද එසේම පවතී. ත්‍රිවිධ ගින්න නිවී ගිය කල්හි නිර්වාණය ද ඇත්තේය.

55.

55.

සාවජ්ජධම්මෙ ඉහවිජ්ජමානෙසංවිජ්ජතෙ භො නිරවජ්ජධම්මො,අජාති හොති සති ජාතියා’තිඑවං විචින්තෙසි සදත්ථවින්තී;

ලෝකයෙහි වැරදි ධර්මයන් පවතින කල්හි, නිවැරදි ධර්මයන් ද පවතී. උපතක් ඇති කල්හි නූපදීමක් ද පවතී යැයි තමාගේ යහපත සිතන්නා වූ ඒ සුමේධයන් මෙසේ සිතුවේය.

56.

56.

දිස්වා යථා ගුථගතො තළාකංන තස්ස දොසො න තමොතරෙය්‍ය,කිලෙසධොවෙ අමතම්හි සන්තෙතථා න සෙවෙථ න තස්ස දොසො;

අසූචි තැවරුණු මිනිසෙකු පොකුණක් දැකත් එහි බැස නොසෝදා නොයන්නේ නම්, එය පොකුණේ වරදක් නොවේ. එලෙසම කෙලෙස් සෝදා හරින අමා නිවන පවතිද්දී කෙනෙකු එය නොසෙවීමට උත්සාහ නොකරන්නේ නම්, එය නිවනේ වරදක් නොවේ.

57.

57.

පාපාරිරුද්ධො සති ඛෙමමග්ගෙන තස්ස දොසො න සුඛං වජෙය්‍ය,පාපාරිරුද්ධො සති ඛෙමමග්ගෙතථා නගච්ඡෙය්‍ය න තස්ස දොසො;

(යමකබන්ධනං)

සතුරන්ගෙන් වට වූ මිනිසෙකුට බේරී යාමට ආරක්ෂිත මාවතක් තිබියදී ඔහු එහි නොගොස් විපතට පත්වේ නම් එය මඟෙහි වරදක් නොවේ. එලෙසම කෙලෙස් සතුරන්ගෙන් වට වූ කල්හි බේරී යාමට නිර්භය වූ නිවන් මඟ තිබියදී එහි නොයන්නේ නම්, එය ඒ මාර්ගයේ වරදක් නොවේ.

58.

58.

යථාපි වෙජ්ජෙ සති ඝොරරොගීන තස්ස දොසො ත ලභෙ තිකිච්ඡං,රාගාදිරොගී සති බුද්ධවෙජ්ජෙධම්මොසධං නෙ’ච්ඡති කස්ස දොසො;

වෛද්‍යවරයෙකු සිටියදීත් දරුණු රෝගියෙකු ප්‍රතිකාර නොලබන්නේ නම් එය වෛද්‍යවරයාගේ වරදක් නොවේ. එලෙසම බුදුන් නමැති වෛද්‍යවරයා සිටියදී රාගාදී රෝගවලින් පෙළෙන්නා ධර්මය නමැති ඖෂධය නොපතන්නේ නම්, එහි වරද කාගේද?

59.

59.

යො කණ්ඨබද්ධං කුණපං පහායයථාසුඛං ගච්ඡති සෙරිචාරී,තථෙවි’මං කුච්ඡිත පූතිකායංයංනූන ගච්ඡෙය්‍යමහං ජහිත්වා;

තම ගෙලෙහි බැඳි කුණු සිරුරක් ගලවා දමා යම් මිනිසෙකු සුවසේ තමා කැමති පරිදි නිදහසේ යන්නේද, එලෙසම පිළිකුල් සහගත වූ මේ කුණු ශරීරය අත්හැර මම ද යන්නෙමි.

60.

60.

උච්චාරඨානම්හි ජනා’නපෙක්ඛාකත්වා කරීසානි කයථා වජන්ති,තථා සරීරං කුණපෙහි පූරංයංනූන ගච්ඡෙය්‍යමහං ජහිත්වා;

වැසිකිළියකදී මළපහ කර මිනිසුන් කිසිදු අපේක්ෂාවකින් තොරව යන්නාක් මෙන්, කුණුවලින් පිරුණු මේ ශරීරය අත්හැර මම ද යන්නෙමි.

61.

61.

නාවං යථා ජජ්ජරමාපගාහිංවජෙය්‍ය නෙතා අතපෙක්ඛකොව,තථා නවද්වාරසවං සරීරංයංනූන ගච්ඡෙය්‍යමහං ජහිත්වා;

දිය කාන්දු වන දිරාගිය ඔරුවක් එහි හිමිකරු විසින් කිසිදු ආශාවකින් තොරව ගඟ මැද අතහැර දමා යන්නාක් මෙන්, දොරටු නවයකින් කුණු ගලන්නා වූ මේ ශරීරය අත්හැර මම ද යන්නෙමි.

62.

62.

චොරෙහි ගච්ඡං අවහාරභීත්‍යාඛෙමං සුමෙධො පුරමොතරෙය්‍ය,තථා සරීරං කුසලාවහාරංයංනූන ගච්ඡෙය්‍යමහං ජහිත්වා;

සොර සතුරන් මැදින් යන මිනිසෙකු කොල්ලකෑමට ඇති බිය නිසා බේරී ආරක්ෂිත නගරයකට පිවිසෙන්නාක් මෙන්, කුසල් ධර්මයන් කොල්ලකන්නා වූ මේ ශරීරය අත්හැර මම ද යන්නෙමි.

63.

63.

නෙක්ඛම්ම සඞ්කප්ප පරො’පමාහිඅනුස්සරිත්වෙ’වමුළාරවීරො,හතො’රපාරෙ තිභවෙ අසාරෙවිහාසි උක්කණ්ඨිතමානසො සො;

මෙසේ... උපමා මඟින් නෙක්ඛම්ම සංකල්පයන් සිහිපත් කරමින්, ඒ උදාර වීරයා නිසරු වූ ද, කෙළවරක් නැති වූ ද තෙභවය කෙරෙහි කලකිරුණු සිතින් යුතුව වාසය කළේය.

64.

64.

සුවණ්ණ මුත්තා මණි රූපියාදි-ධනෙහි ධඤ්ඤෙහි ච පූරිතානි,අවාපුරිත්වාන,ථ කොසකොට්ඨා-ගාරානි තං දස්සයි රාසිවඩ්ඪො;

ඉන්පසු භාණ්ඩාගාරික තෙමේ රන්, මුතු, මිණි, රිදී ආදී ධනයෙන් හා ධාන්‍යයෙන් පිරුණු භාණ්ඩාගාරයන් සහ ගබඩා විවෘත කර ඒවා ඔහුට පෙන්වීය.

65.

65.

පිතාමහානං පකපිතාමහානංමාතාපිතුන්නං විභවා පනෙත්ථ,අනප්පකාථාවරජඞ්ගමාතෙසංදිස්සරෙ ධීර සුමෙධවිප්ප;

ධෛර්යවන්ත වූ සුමේධ බ්‍රාහ්මණය ශ්‍රේෂ්ඨය, මේ වනාහි ඔබගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ද, මී මුත්තන්ගේ ද, මව්පියන්ගේ ද වස්තුවයි. චංචල නිශ්චල වූ බොහෝ වස්තූන් මෙහි දක්නට ලැබේ.

66.

66.

සො සත්තමා යාව පවෙණිවට්ටාවිභාවයිත්වා විභවස්සරාසිං,ධනාගමස්සාපි ධනබ්බයස්සපමාණ’මාචීක්ඛිපමාණදස්සිං;

ඔහු සත් වැනි පරම්පරාව දක්වා පැවත එන ඒ මහා ධන සම්භාරය පෙන්වා දෙමින්, ධනය ලැබුණු ආකාරය සහ වියදම් වූ ප්‍රමාණය ද මනාව ගණන් බලා විස්තර කළේය.

67.

67.

කුටුම්බමෙතං පටිපජ්ජමානොකාමෙසු දෙවොවිය ඉන්ද්‍රියානි,ඉච්ඡානුරූපං පරිචාරයස්සුඉච්චෙව මාරොචයි රාසිවඩ්ඪො;

මේ කුටුම්භය භාරගෙන, දෙවියෙකු සේ පස්කම් සැපෙහි ඉඳුරන් පිනවමින් ඔබේ කැමැත්ත පරිදි සැප විඳින්න යැයි භාණ්ඩාගාරික තෙමේ ඔහුට පැවසීය.

68.

68.

අමුං මහන්තං ධනධඤ්ඤරාසිංසමාවිනිත්වෙ’ක කහාපණම්පි,නා’දාය මාතාපිතරොප්‍ය’හො තොගතා යථාකම්ම මිතො පරත්ථ;

අහෝ! මාගේ මව්පියෝ ද මේ මහා ධන ධාන්‍ය සම්භාරය මෙහිම දමා, එකදු කහවණුවක් හෝ රැගෙන නොගොස්, තමන් කළ කර්මයන්ට අනුව පරලොව ගියහ.

69.

69.

තබ්බත්ථුසාරග්ගහණාතිසූරොවොස්සග්ගසන්තො අථ සත්තසාරො,රඤ්ඤො සමාරොචිය එතමත්ථංභෙරිං චරාපෙසි සකෙ පුරම්හි;

ඉන්පසු ඒ වස්තූන්හි සැබෑ සාරය වටහා ගැනීමට අතිශයින්ම දක්ෂ වූ ද, ත්‍යාගශීලී වූ ද, උත්තම පුරුෂයා මේ කරුණ රජතුමාට දන්වා, තම නගරයෙහි අණබෙර ලැක්වීය.

70.

70.

සන්තප්පයි භෙරිවිරාවගන්ධ-මාඝාය සම්පත්තජාතා’ලිජාතං,භොවාදි නානාරතනාදිභොග-මධූහි සත්තාහ’මනාථනාථො;

අණබෙර හඬ නමැති සුවඳ ආඝ්‍රාණය කොට රැස් වූ බඹර සමූහයක් බඳු ජනයාට, අසරණයන්ට පිහිට වන්නා වූ ඒ සුමේධයන් විවිධ රත්නයන් සහ සම්පත් නමැති මීපැණිවලින් සත් දිනක් මුළුල්ලේ සංග්‍රහ කර ඔවුන් තෘප්තිමත් කළේය.

71.

71.

තදග්ග යඤ්ඤාලය වාරිවාහ-ධාරානිපාතද්ධනවුට්ඨිහෙතු,මහා ජනස්සා’ධිකවත්ථුතණ්හා-තටානි භින්නානි මනොදහෙසු;

උදාර වූ දාන ශාලාව නමැති වැහි වලාකුළෙන් ඇද හැළුණු ධන වර්ෂාව හේතුවෙන්, මහා ජනයාගේ සිත් තුළ තිබූ දැඩි වස්තු තණ්හාව නමැති වැටකඩොලු බිඳී ගියේය.

72.

72.

සුඛෙධිතො කාමසුඛං පහායඝරා’භීනික්ඛම්ම තතො සුමෙධො,අජ්ඣොගහෙත්වා හිමවන්ත’මාපධම්මෙසකො ධම්මකපකබ්බත’න්තං;

සැපසේ ඇතිදැඩි වූ සුමේධයන් පස්කම් සැප අතහැර, ගිහිගෙයින් නික්ම, හිමාල වනාන්තරයට පිවිස, දහම් සොයන්නෙක් ලෙස ධම්මක පර්වත පාමුලට පැමිණියේය.

73.

73.

විතක්කමඤ්ඤාය’ථ දෙවරඤ්ඤාව්‍යාපාරිතො මාපයි විස්සකම්මො,තහිං විවෙකක්ඛමක මස්සමඤ්චමනොරමං චඞ්කමභුමිභාගං;

ඉන්පසු ඔහුගේ සිතිවිලි වටහාගත් සක්දෙවි රජුගේ නියෝගයෙන් විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා එහි විවේකයට සුදුසු වූ අසපුවක් ද, මනරම් සක්මන් මළුවක් ද මවා දුන්නේය.

74.

74.

තමස්සමං පබ්බජිතෙහි සුඤ්ඤංඋපෙච්ච සොඤ්චාරමවාපුරිත්වා,ඤත්වා තදන්තොලිඛිත’ක්ඛරානිඛාරිංපරික්ඛාරභරංඅවෙක්ඛි;

වෙනත් පැවිද්දන්ගෙන් තොර වූ ඒ අසපුවට පැමිණ, එහි දොර හැර, එහි ඇතුළත ලියා තිබූ අකුරු කියවා බලා, එහි තිබූ තපස් පිරිකර සහිත කඳ දෙස බැලුවේය.

75.

75.

නිවත්ථවත්ථංනවවදොසුපෙතංවිවජ්ජියාවජ්ජියවජ්ජදස්සි,ධාරෙසිතංබාරසධානිසංස-මනොජපුප්ඵත්ථරවාකචීරං;

දොස් නවයකින් යුත් තමා හැඳ සිටි වස්ත්‍රය අත්හැර, දොස් දකින්නා වූ ඒ සුමේධයන් ආනිශංස දොළසකින් යුක්ත වූ ද, මනහර මල් අතුරක් බඳු වූ ද වල්කල සිවුරක් හැඳගත්තේය.

76.

76.

පුන්නාගපුප්ඵත්ථරකා’භිරාමංඅංසෙ විධායා’ජිනචම්මඛණ්ඩං,කත්වා ජටාමණ්ඩල මිත්තමඞ්ගෙතිවඞ්ක මාදාය’ථ ඛාරිකාජං;

පුන්නාග මලින් සැරසී ඇති සේ ශෝභමාන වූ අඳුන් දිවි සම කර මත තබාගෙන, හිසෙහි ජටා මණ්ඩලයක් බැඳගෙන, නැමීම් තුනක් ඇති පිරිකර කඳ ද රැගෙන,

77.

77.

භුජඞ්ගභොගො’රුභුජෙන ධීරොආදාය චාලම්බනදණ්ඩකොටිං,සමග්ගහී තාපසවෙසමෙවංවිරත්තචිත්තොක විභවෙව භවෙ’පි;

නාගයෙකුගේ දරණ බඳු වූ මහත් බාහුවෙන් සැරයටියේ කෙළවර දරාගෙන, භවයෙහි මෙන්ම විභවයෙහි ද නොඇලුණු සිතක් ඇති ඒ ධෛර්යවන්ත උතුමාණෝ මෙලෙස තාපස වේශය ගත්හ.

78.

78.

සො චඞ්කමී චඞ්කමමොතරිත්වාසිලාතලස්මිඤ්ච දිවා නිසජ්ජි,සායං පවිට්ඨො වසි පණ්ණසාලංනිපජ්ජි කට්ඨත්ථරසෙසමඤ්චෙ;

ඒ සුමේධ තපස්වී තෙමේ සක්මන් මළුවට බැස සක්මන් කළේය. දවාලෙහි ගල්තලාවෙහි වැඩහුන්නේය. සන්ධ්‍යාවෙහි පන්සලට වැද, ලී ලෑල්ලක් මත අතුළ තණ ඇතිරිලි සහිත ඇඳෙහි සැතපුණේය.

79.

79.

පචචූසකාලම්හි පබුජ්ඣිතො සොආවජ්ජයිත්වා’ගමනප්පවත්තිං,විවෙකකාමස්ස මමෙ’ත්ථ වාසොකාමං ඝරාවාසසමො සියා’ති;

අලුයම් කාලයෙහි පිබිදුණු ඒ තාපසයා, තමා මෙහි පැමිණීමේ පුවත මෙනෙහි කොට, \"විවේකය කැමති වන මා හට මේ පන්සලෙහි වාසය කිරීම සැබවින්ම ගිහිගෙයි වාසය කිරීම හා සමාන වන්නේය\" යි සිතුවේය.

80.

80.

අදුඤ්හි පණ්ණච්ඡදනං කපොත-පාදාරුණං බෙලුවපක්කවණ්ණා,භූමීපි භිත්තී රජතාවදාතාමඤ්චො’පි චිත්තත්ථරවාරුරූපො;

\"මක්නිසාද යත්, මේ පන්සලේ පරඬලා සෙවිලි කළ වහළ පරෙවි පියුම් වන් රතු පැහැතිය. පොළොව බෙලි ඉදුණු ගෙඩියක පැහැය ගන්නේය. බිත්ති රිදී මෙන් සුදු පැහැතිය. ඇඳ ද විසිතුරු ඇතිරිල්ලක් වැනි මනහර පෙනුමකින් යුක්තය.\"

81.

81.

සුභාක මනාපා මම පකණ්ණසාලාසාදීනවා දුප්පරිභාරියා’යං,පණීතභික්ඛා පරියෙට්ඨි මූල-දුක්ඛස්ස නත්ථි’ති පමාණ මන්තො;

\"මාගේ මේ පන්සල අතිශයින් ශෝභනය, මනාපය. එහෙත් මෙය දෝෂ සහිතය, පරිහරණය කිරීමට අපහසුය. ප්‍රණීත ආහාර සෙවීම සියලු දුකට මුල් වන අතර, එහි කෙළවරක් ද නැත.\"

82.

82.

අගාරසඤ්ඤාය පටික්ඛපිත්වාතඤ්ච’ට්ඨදොසා කුලපණ්ණසාලං,දසඞ්ග සාධාරණ රුක්ඛමූලංඵලාඵඛලාහාර මුපෙච්ච භොජී;

ගිහිගෙය යන හැඟීම ඇති කරවන බැවින් අටලෝ දෝෂයන්ගෙන් යුත් ඒ පන්සල ප්‍රතික්ෂේප කොට, දසවැදෑරුම් පොදු ගුණයන්ගෙන් යුත් රුක්මුලකට පැමිණ, පලාඵල වළඳමින් වාසය කළේය.

83.

83.

සුමෙධසො සො දිවසානි සත්තමහාපධානං පදහං සුමෙධො,පත්තො අභිඤ්ඤාසු වසිසු පාරංසබ්බංක සමාපත්තිසුඛං අවින්දි;

මහා ප්‍රඥාවෙන් යුත් ඒ සුමේධ තාපස තෙමේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි මහා ප්‍රධාන වීර්යය කොට, අභිඥාවන්හි පරතෙරට පත්ව, සියලු සමාපත්ති සුවය වින්දේය.

84.

84.

තස්මිංඛණෙ කානන දෙවතාහිසාධූ’ති නිග්ඝොසිතපීතිඝොසො,අබ්භුග්ගතො තස්ස යසෙන සද්ධිංවිසුද්ධවිජ්ජාචරණු’බ්භවෙන;

ඒ මොහොතෙහි, පිරිසිදු විද්‍යා හා චරණ ධර්මයන්ගෙන් උපන් ඔහුගේ යසස සමඟින්, වනයෙහි වසන දේවතාවුන් විසින් පවත්වන ලද \"සාධු සාධු\" යන ප්‍රීති ඝෝෂාව ගුවනට පැන නැඟුණේය.

85.

85.

විජ්ජාධරා තග්ගුණදීපකානිමුතිඞ්ගවීණාධනිබන්ධවානි,ගායිංසු ගීතානි’ව නච්චමානොහිමාචලො සම්පති සම්පවෙධි;

විද්‍යාධරයෝ ඔහුගේ ගුණ ප්‍රකාශ කරන්නා වූ, මෘදංග හා වීණා නාදයෙන් සුසංයුක්ත වූ ගීතිකා ගැයූහ. එකල්හි හිමාලය පර්වතය ද නටන්නාක් මෙන් බෙහෙවින් කම්පා විය.

86.

86.

මුද්ධඞ්කුරං භුධරකුටබාහු-සතෙහි තන්නිජ්ඣර චාමරෙහි,විධූයමානෙහි විධූතපාපංකතොපහාරෙව මහාසරා’පී;

පව් දුරු කළා වූ ඒ තාපසයාට පූජා පවත්වන්නාක් මෙන්, සිය ගණන් පර්වත ශිඛර නැමැති බාහුවලින් හෙබි මහා විල් ද, සැලෙන දිය ඇලි නැමැති සෙමර සලමින් බැබළුණහ.

87.

87.

අකාලමෙඝද්ධනි භෙරිරාව-ව්‍යාපාරිතා මත්තසිඛණ්ඩිසණ්ඩා;

අජ්ඣාවසන්තං වනසණ්ඩමජ්ඣංමහිංසුචා’ඛණ්ඩනතණ්ඩවෙන;

අකාල මේඝයන්ගේ බෙර හඬ වැනි ගර්ජනාවෙන් ප්‍රබෝධවත් වූ මත් වූ මොනර සමූහයා, ඒ වන ලැහැබ මැද වෙසෙන තාපසයාණන්ට නොකඩවා නටන ලද රංගනයෙන් උපහාර දැක්වූහ.

88.

88.

මන්දා’නිලා’මන්දභුජා’වලම්බ-සුනීලසාඛාමණිවිජනීහි,ලතඞ්ගනා’ලිඞ්ගිතසාලසාමීසංවිජයුං විතදරම්පි ධීරං;

වැල් නැමැති ලියන් විසින් වැළඳ ගන්නා ලද සල් ගස් නැමැති ස්වාමිවරු, මඳ පවනින් සෙලවෙන නිල්වන් අතුපතර නැමැති මිණි වටාපත්වලින්, බිය රහිත වූ ඒ ධීර තාපසයාණන්ට පවන් සැලූහ.

90.

90.

කපීතනා’සොක තමාල නීපාකපීතනා’සොක තමාල නීපා, (සමත්තපාදභ්‍යාස මහා යමකං)කපීතනා’සොක තමාල නීපාකපීතනා’සොක තමාල නීපා;

කපීතන (ඇඹරැල්ලා), අශෝක, තමාල හා නීප (කොළොම්) වෘක්ෂයන්ගෙන් ද, කපීතන, අශෝක, තමාල හා නීප වෘක්ෂයන්ගෙන් ද, කපීතන, අශෝක, තමාල හා නීප වෘක්ෂයන්ගෙන් ද, කපීතන, අශෝක, තමාල හා නීප වෘක්ෂයන්ගෙන් ද (ඒ වනය ගැවසී තිබුණේය).

91.

91.

න වෙලලිතා කිං පසවකා’වතංසාලතාවිතානා මධුපාලිසාලී,ලතාවිතානා මධුපා’ලිසාලීන වෙල්ලිතා කිං පකසවා’වතංසා;

(සමුග්ගභෙද යමකං)

මල් කැකුළු නැමැති කන් අභරණවලින් හෙබි, මී මැසි සමූහයාගෙන් ගැවසුණු ලතා මණ්ඩපයෝ නොවෙවුලත් ද? මී මැසි සමූහයාගෙන් ගැවසුණු ලතා මණ්ඩපයෝ, මල් කැකුළු නැමැති කන් අභරණවලින් හෙබිව නොවෙවුලත් ද?

92.

92.

පුප්ඵාවලී කන්දල පාටලග්ගාකලාපිනී සා වනරාජිනීලා,පුප්ඵාකුලී කන්දන පාටලක්ඛීකලාපනීලා වර රාජිනීව;

(අද්ධගොමුත්තිකා බන්ධනං)

මල් වැල්වලින් හා පළොල් දලුවලින් හෙබි, මොනරුන්ගෙන් යුත් ඒ නිල්වන් වන පෙළ, මල්වලින් පිරුණු, පළොල් මල් වැනි රතු නෙත් ඇති, මොනර පිල් වන් නිල් කෙස් කළඹක් ඇති උතුම් රජ බිසවක මෙන් බැබළුණාය.

93.

93.

නතාසිරො මඤ්ජරිකාසුරම්හානතාසිරො පඤ්ජලිකාව රම්මෙ,වනෙ නිබද්ධං රමිතො විභාසිවිනෙය්‍ය බන්ධූරචීතො පහාරො;

(පාදගොමුත්තිකා බන්ධනං)

මල් මංජරීන්ගෙන් නැමුණු හිස් ඇති ගස්වැල්, දොහොත් මුදුන් දී වඳින්නාක් මෙන් රමණීය වූ මේ වනයෙහි නිරන්තරයෙන් ඇලී වෙසෙන, හික්මවිය යුත්තන්ගේ බන්ධු වූ, කෙලෙස් පහර දුරු කළ තාපසයාණන් ඉදිරියෙහි බැබළුණහ.

94.

94.

රජොකිරන්තා’වනතා ලතාසුංලාජොකිරන්තා වනිතා නතාව,ද්විජොඅරඤ්ඤං වසිතා පිතාඝොගජොතරන්තොව ලතා විතානං;

(සිලොකගොමුත්තිකා බන්ධනං ආකුලජාලමිතිපි)

පරාග විසුරුවමින් නැමුණු ලතාවෝ, විළඳ විසුරුවමින් නැමුණු ස්ත්‍රීන් මෙන් වූහ. වනයෙහි වසන පක්ෂීහු ද පාපයන් දුරු කළ ඒ තාපසයාණන් වෙත පැමිණියහ. මත් ඇතුන් මෙන් ලතා මණ්ඩපයන් මැදින් ඔවුහු හැසිරුණහ.

95.

95.

මතඞ්ගජින්දා න මසක්කරිංසුපාදානි නත්වාන පදිපධාමං,පඤ්ඤාධවං පීන තපං ඵලෙහිහිමද්දිපාදෙ පරිසුත්තමඤ්හි;

(කබ්බනාම ගබ්භ චක්කං)

හිමාල කඳුපාමුල පිහිටි උතුම් වූ මේ අසපුවෙහි, මහා ප්‍රඥාවෙන් හා තපසින් බැබළෙන තාපසයාණන්ගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ, මත් ඇත් රජුන් පවා උන්වහන්සේට නමස්කාර කළහ.

96.

96.

මෙත්තාය ඡත්තං’ව ඵණං ඵණින්දොධාරෙසි සීසෙ වසිනො චචාර,නථාමවා’කාව’බලෙසු කිඤ්චිමෙධාය නන්දො ථිරවාචි ඛෙමෙ;

(කවිනාම ගබ්භ චක්කං)

නා රජ තෙමේ සිය පෙණය මෛත්‍රී කුඩයක් මෙන් ඉන්‍ද්‍රිය සංවර කරගත් තාපසයාණන්ගේ හිස මත දරාගෙන හැසිරුණේය. ස්ථිර වචන ඇති, ප්‍රඥාවෙන් නන්දනය වන, ක්ෂේම භූමියක් බඳු වූ උන්වහන්සේ කෙරෙහි දුබල සතෙකුට වුවද කිසිදු බියක් නොවුණේය.

97.

97.

නො’සිතෙහි’ස්ස සන්තාස’නූ’න තොස වතො දො,දායතො වසතො න’නුසන්තාසස්ස හිතෙසිනො;

(ගාථද්ධවිසය පටිලොම යමකං)

කෙලෙස්වල නොඇලුණු, අනුන්ගේ යහපත කැමති වන, කෙලෙස් තැවුල් නැති ඒ උතුමා කෙරෙහි පූර්ණ සතුට පවතී. උන්වහන්සේට කිසිදු බියක් හෝ තැතිගැනීමක් නොමැත.

98.

98.

යොකා’සා’වාස කායො කාම’කාම’මකාම’කා,සකායනා’නාය’කාස වාම නා ග ගනා’මවා;

(සබ්බතො භද්ද බන්ධනං)

යමෙක් ආශාවන්ගෙන් තොරව, ආකාශය සිය වාසස්ථානය කරගෙන, කෙලෙස් රහිතව, යහපත් මඟ පෙන්වන්නෙකු වී ද, ඒ උත්තමයා ආකාශය වැනි පිරිසිදු සිතින් යුතුව බැබළෙයි.

99.

99.

දයාය වසිතො දායෙ යාපජාසිව මාසදා,යජාරහං රඤ්ජමානො වසිහංසො චිරංවසි;

(අද්ධබ්භම බන්ධනං)

කරුණාවෙන් යුතුව වනයෙහි වසන, සතුන්ට අභය දෙන, පූජාවන්ට සුදුසු වූ ඒ තාපස හංසයාණෝ බොහෝ කල් සුවසේ වැඩසිටියහ.

100.

100.

මධුමද මධුකර විරුතෙ විරුතෙමලයජ සුරහීත පවනෙ පවනෙහිමවති විකසිත පදුමෙ පදුමෙඅධිසුඛ මනුභවි සවසි සවකසි;

(පාදන්ත යමකං)

මී පැණි මදයෙන් මත් වූ මී මැස්සන්ගේ නාදයෙන් ගැවසුණු, සඳුන් සුවඳින් යුත් මඳ පවන් හමන, විකසිත නෙළුම් මලින් පිරි හිමාලයෙහි, උන්වහන්සේ අතිශය උතුම් සමාපත්ති සුවය විඳිමින් වාසය කළහ.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ දූරෙනිදානෙ සුමෙධබ්‍රාහ්මණාපදානපරිදීපො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන කරුණු ඇතුළත්, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි ‘දූරේ නිදානය’ යටතේ එන ‘සුමේධ බ්‍රාහ්මණ අපදානය’ පිළිබඳ විස්තරය නිමවා වදාරන ලදී.

පඨමො සග්ගො.

පළමුවැනි සර්ගයයි.

1.

1.

(මන්දා’ක්කන්තා) මරපුරසිරිං සබ්බසම්පත්තිසාරංජම්බුද්දීපා’සම සරසිජෙ කණ්ණිකා සන්නිකාසං,රම්මං රම්මව්හය පුරවරං පාරමීපාරදස්සීබුද්ධො දීපඞ්කර දසබලො සබ්බලොකෙකදී;

()තස්මිං කාලෙ විපුලකරුණා නාරිසඤ්චොදිත’ත්තොනානා ඛීණාසව පරිවුතො චාරිකං සඤ්චරන්තො,සංවත්තෙන්තො සුනිපුණතයං ධම්මචක්කං කමෙනපත්වා තස්මිං පටිවසති සොදස්සනව්හෙ විහාරෙ;

()

දිව්‍ය පුරයක සිරිගත්, සියලු සම්පත්වලින් සාර වූ, දඹදිව නැමැති අසදෘශ නෙළුම් පියමෙහි කර්ණිකාව බඳු වූ, රමණීය වූ ‘රම්ම’ නම් උත්තම නගරයෙහි, පාරමී ධර්මයන්ගේ පරතෙර දුටු, දසබලධාරී වූ, මුළු ලොවට එකම ප්‍රදීපයක් බඳු වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි සේක. එකල්හි මහා කරුණාවෙන් තෙත් වූ සිත් ඇති උන්වහන්සේ, ක්ෂීණාස්‍රව වහන්සේලා පිරිවරාගෙන චාරිකාවෙහි හැසිරෙමින්, අනුපිළිවෙළින් ධර්ම චක්‍රය පවත්වමින් ‘සුදස්සන’ නම් විහාරයට වැඩම කොට වාසය කළ සේක.

3.

3.

සුත්වා දිපඞ්කර භගවතො නාගරා කිත්තිසද්දංසම්බුද්ධො සො ඉතිපි අරහං ත්‍යාදිනා’බ්භුග්ගතං තං,ගාහාපෙත්වා තුවටතුවටං වත්ථභෙසජ්ජ පානංතන්නිත්තා’සුං පමුදිතමතා ගන්ධමකාලාදිහත්ථා;

()

ඒ රම්ම නගර වැසියෝ \"ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතිපි සෝ භගවා අරහං...\" ආදී වශයෙන් පැතිර ගිය දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කීර්ති රාවය අසා, අතිශයින් ප්‍රීතිමත් වූ සිත් ඇතිව, සුවඳ දුම්, මල් ආදිය අතැතිව වස්ත්‍ර, බෙහෙත් හා පැන් වහා සූදානම් කරගත්හ.

4.

4.

පත්වා දීපඞ්කරතරිහරිං ගන්ධමාලාදිකෙහිපූජෙත්වාත’ඤජලිමුකුලිකා එකමන්තං නිසින්නා,ධම්මං සුත්වා සවණසුභගං බුද්ධපාමොක්ඛසඞ්ඝංසංයාචිත්වා මුදිතහදයා ස්වාත්තයා’පගඤ්ජුං;

()

ඔවුහු දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ එකත්පසෙක හිඳ, ශ්‍රවණයට මිහිරි වූ දහම් අසා, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කොට සතුටු සිතින් සිය නිවෙස් බලා ගියහ.

5.

5.

සජ්ජෙත්වා තෙ දුතියදිවසෙ සජ්ජනා දානසාලංඋස්සාපත්තා ධජකදලියො පුණ්ණකුම්භෙ ඨපෙන්නා,කුබ්බන්තා’පි ධවලසුළිනු’ක්ඛෙප ලාජොපහාරංඑවං තස්සා’ගමන මයනං ලඞ්කරොන්තා විහාසුං;

()

ඒ සත්පුරුෂයෝ පසුදින දාන ශාලාව පිළියෙල කොට, කොඩි හා කෙසෙල් ගස් ඔසවා, පුන්කලස් තබා, සුදු වැලි අතුරා, විළඳ ආදිය ඉසිමින් බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩම කරන මඟ මෙසේ අලංකාර කළහ.

6.

6.

අබ්භුග්ගන්ත්වා අථ හිමවතා සො සුමෙධො තපස්සිගච්ඡං තෙසං උපරි නභසා වාකචීරං ධුනන්නො,දිස්වා පීතිප්පමුදිතජතෙ අඤ්ජසං සොධයන්තෙසඤ්ඣාමෙඝො රිව පරිලසං ධතරිත්ථෙ’කමන්තං;

()

එකල්හි හිමාලයෙන් අහසට පැන නැඟුණු ඒ සුමේධ තාපසයාණෝ, තමන්ගේ වල්කල සිවුර ලෙළවමින් අහසින් වඩිද්දී, සන්ධ්‍යා වලාකුළක් මෙන් බබළමින්, මහත් ප්‍රීතියෙන් මඟ සරසන ජනයා දැක එක් පසෙක පහළට වැඩම කළහ.

7.

7.

සංසොධෙන්තා කලලවිසමට්ඨාන සඞ්කාරධානංකස්මා තුම්හෙ පටිපථමිමං’ලඞ්කරොථා’ති පුච්ඡි,භන්තෙ දීපඞ්කරතරහරි’දානි නිස්සාය රම්මංබුද්ධො හුත්වා විහරති මහාධම්මසඞ්ඛං ධමන්තො;

()

මඩ සහිත විෂම ස්ථාන හා කුණු කසළ ශෝධනය කරමින් සිටි ජනයාගෙන්, \"ඔබලා කුමක් හෙයින් මේ මඟ සරසන්නාහුද?\" යි උන්වහන්සේ ඇසූහ. \"ස්වාමීනී, දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ බුදු බවට පත්ව, මේ රම්ම නගරය ඇසුරු කොට මහා ධර්ම සංඛය පිඹිමින් වැඩසිටින සේක.\"

8.

8.

සො සම්බුද්ධො පරිවුතමහාභික්ඛුසඞ්ඝො යතො නොගාමක්ඛෙත්තං පවිසති තතො’ලඞ්කරොමා’බ්‍රුවිංසු,බුද්ධූප්පාදො කිමුත සුතරං දුල්ලභො බුද්ධසද්දොඉච්චෙවංසො සුමරිය අලඞ්කත්තුකාමො’සි මග්ගං;

()

“ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා අපගේ ගමට වැඩම කරන බැවින් අපි මේ මඟ සරසන්නෙමු” යි ඔවුහු පැවසූහ. “බුද්ධෝත්පාදය අතිශයින්ම දුර්ලභය, ਬੁੱਧ යන ශබ්දය පවා ඇසීම ඉතා දුෂ්කරය” යි සිතූ සුමේධ තාපසයාණෝ ද මඟ සැරසීමට කැමති වූහ.

9.

9.

ඣානා’භිඤ්ඤා රතතකවචු’ජ්ජොතමාන’ත්තභාවොසද්ධායෙ’සො අචලසදිසො ඉද්ධිමා තාපසො’ති,සල්ලක්ඛෙත්වා කලලවිසමං දුග්ගමග්ගප්පදෙසංසජ්ජෙතුං තෙ සපදි මුදිතා සාධවො තස්ස’දංසු;

()

ධ්‍යාන හා අභිඥා නැමැති රන් සන්නාහයෙන් බබළන ශරීරයක් ඇති, අචල ශ්‍රද්ධාවෙන් යුත්, සෘද්ධිමත් තාපසයෙකු බව වටහාගත් ඒ සත්පුරුෂයෝ, මඩ සහිත දුෂ්කර මඟ කොටසක් පිළියෙල කිරීමට සතුටින් උන්වහන්සේට පැවරූහ.

10.

10.

නානාපුප්ඵං ජලජථලජං ඔචිනිත්වා වනම්හාතෙත්වා දෙවාසුරභවනතො කොවිළාරාදිපුප්ඵෙ,ආනෙත්වා’හං භුජගභවතා ඵුල්ලකණ්ඩුප්පලානිඡෙකොස්මී’ති විථරිය පථං ඉද්ධියා සංවිධාතුං;

()

මම වනාන්තරයෙන් ජලජ හා ගොඩබිම හටගන්නා නානාවිධ මල් නෙළාගෙන ද, දෙවියන්ගේ හා අසුරයන්ගේ භවනයන්ගෙන් කෝවිලාර ආදී මල් ගෙනැත් ද, නාග ලෝකයෙන් පිපුණු නිල් මහනෙල් මල් ද ගෙනැත්, ඍද්ධියෙන් මාර්ගය සරසා පිළියෙල කිරීමට දක්ෂයෙක් වෙමි (යි සිතා);

11.

11.

කත්වෙ’වං මෙ හදයමකුළං තොවිකාසෙය්‍ය තස්මාවෙය්‍යාවච්චං විසදමතිනො කායිකං සංවිධාය,අජ්ජෙවා’හං විපුලකුසලං සඤ්චිනිස්ස’න්තී ධීරොසංසොධෙතුං කලලකලුසං අඤ්ජසං ආරභිත්ථ;

()

මෙසේ සිතා, පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ධීර තපස්වී තෙමේ, 'මම මාගේ හෘද පද්මය ප්‍රීතියෙන් පුබුදුවා ගනු පිණිස ශාරීරික වත් පිළිවෙත් සිදු කොට, අද ම මහත් වූ කුසල් රැස් කර ගන්නෙමි' යි සිතා, මඩෙන් කිලිටි වූ මාර්ගය ශෝධනය කිරීමට (පිරිසිදු කිරීමට) ආරම්භ කළේය.

12.

12.

පස්සන්තානං විමලනයනො’භාස ජිමූතගබ්භෙබුද්ධොබුද්ධො’ත්‍ය’භිහිතවචො විජ්ජුරාජීව චාරී,තස්මිං පඞ්කෙ නිජකරතල’මෙභාජපච්ඡිහි ධීමාපංසුං දත්වා රජතධවලං වාලුකං වොකිරන්තො;

()

බලන්නවුන්ට නිර්මල නේත්‍රා ආලෝකය පතුරුවමින්, වලාකුළු අතරින් විහිදෙන විදුලි රේඛාවක් මෙන් හැසිරෙන, 'බුදු කෙනෙකි! බුදු කෙනෙකි!' යන ප්‍රීති ඝෝෂාවන් මධ්‍යයේ, ඒ ඥානවන්ත තපස්වී තෙමේ සිය දෑතින් සහ කූඩවලින් පස් ගෙනැවිත් දමමින්, රිදී මෙන් සුදු වැලි ඉසිමින් ඒ මඩෙහි මඟ සකසන්නට විය.

13.

13.

තස්මි ඨානෙ කල්ලලුලිතෙ සුට්ඨු නා’ලඞ්කතෙවසද්ධිං දීපඞ්කර’නධිවරො’නෙකඛීණාසවෙහි,පත්තො බ්‍රහ්මා’මරනරඵණිසිද්ධවිජ්ජාධරානංසංවත්තන්තෙ සුවිපුලමහෙ පාටිහීරෙ උළාරෙ;

()

මඩ සහිත වූ, තවමත් මැනවින් අලංකාර කර නොතිබූ ඒ ස්ථානයට, අසදෘශ වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ නොයෙක් කෙලෙස් නැසූ රහතන් වහන්සේලා සමඟ වැඩම කළ සේක. ඒ සමඟ ම බ්‍රහ්මයන්, දෙවියන්, මනුෂ්‍යයන්, නාගයන්, සිද්ධයන් හා විද්‍යාධරයන් විසින් පවත්වන ලද අති උදාර වූ ප්‍රාතිහාර්යයන්ගෙන් යුත් මහත් වූ පූජා සත්කාරයන් ද පැවැත්වුණි.

14.

14.

හෙම’ම්භොජො’පමසුවදනං මණ්ඩිතං ලක්ඛණ්හො-සීත්‍යා’නුබ්‍යඤ්ජනවිලසිතං කෙතුමාලාවිලාසං,සත්ථාරං තං දිසිදිසි පභානිච්ඡරන්ත’ඤ්ජසම්භිආගච්ඡන්තං විය මණිතලෙ මත්තමාතඞ්ගරාජා;

()

රන් පියුමක් වැනි අතිශය සුන්දර මුහුණක් ඇති, අසූවක් අනුබ්‍යංජනයන්ගෙන් හා දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් අලංකාර වූ, කේතුමාලාවෙන් බබළන්නා වූ, දසත රශ්මි මාලා විහිදුවමින් වඩින්නා වූ, මැණික් පොළොවක් මත ගමන් කරන මත් වූ හස්ති රාජයකු මෙන් ශෝභමාන වූ ඒ ශාස්තෘ බුදුරජාණන් වහන්සේ මඟෙහි වඩිනු දැක;

15.

15.

ඔලොකෙත්වා විමලනයනඤ්චන්දනිලුප්පලානිඋම්මිලෙත්වා රතනඵලකං අක්කමන්තොව පිට්ඨිං,නානාඛීණාසවපරිචුතො කද්දමං නා’ක්කමිත්වාසම්බුද්ධොයං වජතු ඉති මෙ දීඝරත්තං හිතාය;

()

නිල් මහනෙල් මල් බඳු පිරිසිදු නෙත් ඇති ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙස බලා, 'නොයෙක් රහතන් වහන්සේලා පිරිවරා ගත් මේ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මඩ මත පා නොතබා, මාගේ පිට මැණික් පුවරුවක් කොට ඒ මතින් වඩිත්වා! එය මාගේ දීර්ඝකාලීන හිතසුව පිණිස පවතීවා!' යි සිතා;

16.

16.

සල්ලක්ඛෙත්වා ඛර’ජිනජටාවාකචීරානි කෙසෙඔමුඤ්චිත්වා විසමකලලෙ පත්ථරිත්වා’ත්තභාවං,සෙතුං කත්වා පරමපණිධී කොමිනී චොදිත’ත්තොපඤ්චා’භිඤ්ඤාරතනමණිමා ස්වා’චකුජ්ජො නිපජ්ජි;

()

තම අඳුන් දිවි සම, ජටාව සහ වල්කල සිවුර ලිහා, ඒ විෂම වූ මඩ මත තමාගේ ශරීරය ම ඒ මත අතුරා, පාලමක් මෙන් සලකා පරම ප්‍රාර්ථනාවෙන් පෙලඹුණු සිත් ඇති, පංච අභිඥා නමැති රත්නයන්ගෙන් යුත් ඒ තපස්වී තෙමේ මුහුණ බිමට හරවා වැතිරුණේය.

17.

17.

සුත්වා ගාථාපදම්පි න මෙ භාරියං සංකිලෙසෙවිද්ධංසෙත්වා වරසිවුරං පත්තුමිච්ඡෙ සචා’හං,සංවිජ්ජන්තෙ තිභවභවනෙ දුක්ඛිතා’නන්තසත්තෙසො’භං එකො කථමධිගමෙ ධම්ම මඤ්ඤාතවෙසො;

()

මම කැමති නම්, එක බණ පදයක් ඇසීමෙන් වුවද කෙලෙස් නසා උතුම් නිර්වාණ පුරයට පැමිණිය හැකිය. එහෙත්, තුන් ලොවෙහි අසරණ වූ අනන්ත සත්ත්වයන් දුක් විඳිමින් සිටිද්දී, මම පමණක් තනිවම ධර්මය අවබෝධ කරගෙන සසරින් එතෙර වන්නේ කෙසේද?

18.

18.

යන්නූනා’හං පරහිතරතො සම්මදඤ්ඤාය බොධිංආරොපෙත්වා නිඛිලජනතං’නුත්තරං ධම්මනාවං,උත්තාරෙත්වා වරසිවපුරං වට්ටදුක්ඛොදධිම්හාපච්ඡා දීපඞ්කරමුනි යථා නිබ්බුතිං පාපුණිස්සං;

()

පරහිත සුවයෙහි ඇලුණු මම, මැනවින් උතුම් බෝධිය අවබෝධ කොටගෙන, සියලු ජනතාව අනුත්තර වූ ධර්ම නමැති නැවට නංවා, සංසාර දුක් නමැති සාගරයෙන් එතෙර කරවා, උතුම් වූ නිවන් පුරයට පමුණුවා, පසුව දීපංකර මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ මෙන් පිරිනිවන් පාන්නෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද?

19.

19.

ඉච්චෙවං සො පුමරිය සමොධානයිත්වා’ට්ඨධම්මෙසංසාරම්හා’වතරණමහාසෙතුරූපො පජානං,මුද්ධාබද්ධ’ඤ්ජලිපුටජටො පඞ්කපිට්ඨෙ නිපන්නොසම්බොධත්ථං පණිධිමකරි තාව තප්පාදමූලෙ;

()

මෙසේ සිතූ ඒ තපස්වී තෙමේ, (බුද්ධත්වය ලැබීමට අවශ්‍ය) කරුණු අට සම්පූර්ණ කොට, සත්ත්වයන්ට සංසාරයෙන් එතෙර වීමට මහා පාලමක් බඳු ව, හිස මුදුනේ බැඳගත් දෑත් ඇතිව, ඒ මඩ මත වැතිරී, සම්මා සම්බුද්ධත්වය පිණිස ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මූලයෙහි ප්‍රාර්ථනා තැබුවේය.

20.

20.

උස්සිසඨො සපදි භගවා පඤ්චවණ්ණප්පසාදංඋම්මීලෙත්වා නයනයුගලං ඵුල්ලනීලුප්පලාභං,දිස්වා නීලොපලමණිමයං වාතපානඤ්චයං’වඋග්ඝාටෙන්තො ඉසිවරම්හාපඞ්කජං පඞ්කපිට්ඨෙ;

()

එකෙණෙහි ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, පිපුණු නිල් මහනෙල් බඳු වූ ද පස්පැහැ ප්‍රසාදයෙන් යුත් වූ ද නෙත් යුගල හැර බලමින්, නිල් මැණික්වලින් කළ කවුළුවක් හරින්නාක් මෙන්, මඩ මතුපිට පියුමක් බඳු වූ ඒ උත්තම ඍෂිවරයා දෙස බලා වදාළ සේක.

21.

21.

එතස්සි’ජඣිස්සති ඉති අයං පත්ථනා’නාගතංස-ඤාණං සම්මා පතිනිය ඉතො කප්පලක්ඛාධිකානං,ආවජ්ජෙන්තො උපරි චතුරාසඞ්ඛියානන්ත්‍ය’වෙදිපත්වා බොධිං අහමිව සියා ගොතමො නාම බුද්ධො;

()

මොහුගේ මේ ප්‍රාර්ථනාව සිද්ධ වන්නේය' යි අනාගත කාලය දන්නා නුවණින් මැනවින් දැන, මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට අධික වූ සතර අසංඛ්‍යෙය කාලයකට එපිට අනාගතය ආවර්ජනය කොට, 'මතු දිනෙක මොහු ද මා මෙන්ම බෝධියට පැමිණ, ගෞතම නමින් බුදු වන්නේය' යි වදාළ සේක.

22.

22.

තුම්හෙ සම්පස්සථ ඉති ඉමං තාපසං සඞ්ඝමජ්ඣෙවත්වෙ’වං සො පදමසදිසං ධම්මරාජා දදන්තො,සම්හින්දිත්ථා’ධරකිසලයා’ලත්තකං නාගතංය-පඤ්ඤාමුද්දා’ඞ්කිතපදසතං වත්තසන්දෙසගබ්භං;

()

භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයෙහි 'ඔබලා මේ තපස්වරයා දකින්නහු ද?' යි පවසා, ඒ ධර්මරාජ වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ අනාගත ප්‍රඥා මුද්‍රාවෙන් සලකුණු කරන ලද, වෘත්තාන්ත දේශනාවන්ගෙන් යුත් අසදෘශ වූ වචන, ලා කඩ දියර තැවරූ දළු වැනි තොල්පට විවර කරමින් වදාරන්නට වූ සේක.

23.

23.

වාසට්ඨානං කපිලනගරං නාම මාසාමහෙසිමාතා සුද්ධොදනනරපති තෙ පිතා’දිච්චවංසෙ,බිම්බා බිම්බා ධරවති පියා හෙම බිම්බා භිරාමාතස්මිංකාලෙ තනුජරතනං රාහුලො හෙස්සතෙ තෙ;

()

ඔබගේ වාසස්ථානය කපිලවස්තු නගරය වන්නේය. මහාමායා දේවිය මෑණියන් වන අතර, ආදිත්‍ය වංශික සුද්ධෝදන රජු පියාණන් වන්නේය. රන් පිළිමයක් බඳු අතිශය රූපවත් යශෝධරා (බිම්බා) දේවිය ප්‍රිය බිරිඳ වන අතර, ඒ කාලයෙහි රාහුල කුමරු ඔබගේ ආදරණීය පුත්‍ර රත්නය වන්නේය.

24.

24.

හෙස්සන්තෙ තෙ පඨමදුතියස්සාවකා සාරිපුත්ත-මොග්ගල්ලානා ද්විජකුලභවා භුරිපඤ්ඤිද්ධිමන්තො,ආනන්දාඛ්‍යො යති පති රුපට්ඨායකොසාවිකානංඛෙමාථෙරි පරම යුගලං උප්පලබ්බණ්ණථෙරි;

()

බ්‍රාහ්මණ වංශයෙහි උපන්, මහා ප්‍රඥාවෙන් හා මහා ඍද්ධියෙන් යුත් සැරියුත් සහ මුගලන් යන දෙනම ඔබගේ ප්‍රථම හා ද්විතීයික අග්‍රශ්‍රාවකයන් වන්නාහ. ආනන්ද නමින් හැඳින්වෙන ස්වාමීන් වහන්සේ අග්‍ර උපස්ථායකයා වන අතර, මෙහෙණි සසුනෙහි අග්‍රශ්‍රාවිකා යුගලය ඛේමා සහ උප්පලවණ්ණා තෙරණියන් වන්නාහ.

25.

25.

අස්සත්ථො තෙ විජයවිටපී ත්වඤ්ච ඛො ගොතමව්හොඡබ්බස්සානී පදහිය ඝරා නික්ඛමිත්වා සකම්හා,පායාසග්ගං පරිවිසිය භො ත්වං සුජාතාය දින්නංබොධිං බුජ්ඣිස්සසි ඉති ධුවං බොධිමූලෙ නිසජ්ජ;

()

ඔබගේ ජයග්‍රාහී බෝධි වෘක්ෂය ඇසතු වෘක්ෂය (ඇසතු බෝධිය) වන අතර, ඔබ ගෝතම නමින් ප්‍රසිද්ධ වන්නෙහිය. ඔබ ගිහිගෙයින් නික්ම සාවුරුද්දක් මුළුල්ලෙහි දුෂ්කර ක්‍රියා කොට, සුජාතාව විසින් දෙන ලද උතුම් කිරිපිඬු වළඳා, බෝධි මූලයෙහි වැඩහිඳ ඒකාන්තයෙන් ම සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වන්නෙහිය.

26.

26.

සත්ථා සඤ්ඣාඝනපටලතො මුත්තවිජ්ජුල්ලතෙ,වසන්දස්සෙත්වා නිජභුජලතං චීවරබ්භන්තරම්හා,පඛ්‍යාකාසි ජලධරරවා’කාරගම්භීරඝොයංනිච්ඡාරෙත්වා සුරධනුරිවො’භාස ඡබ්බණ්ණරංසි;

()

ශාස්තෘ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, සන්ධ්‍යා කාලයේ ඝන වලාකුළු අතරින් නික්මුණු විදුලි ලතාවක් මෙන්, සිවුර තුළින් තමන් වහන්සේගේ ශ්‍රී හස්තය දක්වමින්, දේදුන්නක් බඳු ෂඩ්වර්ණ රශ්මි මාලාවන් විහිදුවා, වැසි වළාකුළක ගර්ජනාව බඳු ගම්භීර ස්වරයෙන් යුතුව මේ කරුණ ප්‍රකාශ කර වදාළ සේක.

27.

27.

අම්හෙ දීපඞ්කරභගවතො සාසනෙ නා’වබුද්ධාලච්ඡාමා’ති තව පරිමුඛෙ’වා’යතිං මොක්ඛධම්මං,තස්මිං පත්තා’ඛීල සුරනරාපත්ථයුං තඞ්ඛණෙවංපූජෙත්වා’තඤ්ජලිසරසිජෙ පාදපීඨම්හි තස්ස;

()

දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි ධර්මාවබෝධය ලැබීමට නොහැකි වන්නෝ, අනාගතයෙහි ඔබ වහන්සේ ඉදිරියෙහි ම නිවන් දකිත්වා!' යි පවසමින්, එහි රැස්ව සිටි සියලු දෙවි මිනිස්සු ඒ මොහොතේ ම දොහොත් මුදුන් දී වැඳ නමස්කාර කොට, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පීඨය වෙත පූජෝපහාර පැවැත්වූහ.

28.

28.

බුද්ධො බ්‍රහ්මාමරනරසිරො චුම්බිතඞ්ඝී සරොජොසම්පූජෙත්වා’ට්ඨහි ජටිලකං පුප්ඵමුට්ඨීහි තම්හා,පක්කාමි සො කනකසිඛරීහාරි කිඤ්ජක්ඛභාරෙඋබ්භූත’ම්හොරුහවනසිරෙ අප්පයන්තො පදානි;

()

බ්‍රහ්ම, සුර, නරයන්ගේ හිස්වලින් ස්පර්ශ කරන ලද ශ්‍රී පාද පද්මයන් ඇති ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ඒ ජටිල (සුමේධ) තපස්වීවරයාට මල් මිටි අටකින් පූජා කොට, රන්වන් කඳු මුදුන් වැනි රේණු බරිත මහත් වූ නෙළුම් වනයක් මත පා තබන්නාක් මෙන් පියවර තබමින් එතැනින් වැඩම කළ සේක.

29.

29.

රම්මං රම්මං මහීය ජටිලං පුප්ඵමුට්ඨීහි කත්වාඛීණා ඛීණාසවවසිගණා දක්ඛිණං පක්කමිංසු,දෙවා’දෙවා පවුරමකරුං වන්දනාමානපූජංදීපං දීපඞ්කරදසබලඤ්චා’නුගන්ත්වා නිවත්තා;

()

කෙලෙස් නැසූ රහතන් වහන්සේලා ද ඒ සුමේධ තපස්වීවරයාට මල් මිටිවලින් මනහර ලෙස පූජා කොට, දකුණෙන් ප්‍රදක්ෂිණා කරමින් වැඩම කළහ. දෙවි දේවතාවෝ ද වැඳ නමස්කාර කරමින් මහත් වූ පූජෝපහාර පැවැත්වූ අතර, දීපංකර දසබලයන් වහන්සේ පසුපස යම් දුරක් ගමන් කොට නැවත හැරී ආහ.

30.

30.

තම්හා ඨානා ගතසති ජනෙ සන්නිසින්නස්ස තස්සපල්ලඞ්කෙනා’මරනර පරිච්චන්ත පුප්ඵාසනම්හි,ජාතික්ඛෙත්තා තහිමුපගතා දෙවතා එතමත්ථංආරොචෙසුං මහිතවරණා අඤ්ජලිමඤ්ජරීහිං;

()

එතැනින් ජනයා පිටව ගිය පසු, දෙවි මිනිසුන් විසින් පූජා කරන ලද මල් ආසනය මත පළක් බැඳ වැඩසිටි ඒ සුමේධයන් වෙත, දස දහසක් ලෝක ධාතුවෙන් (ජාතික්ෂේත්‍රයෙන්) පැමිණි දේවතාවෝ දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරමින් මෙසේ සැලකර සිටියහ.

31.

31.

පුබ්බෙ පුප්ඵාසනුපරි සමාරූළ්හබුද්ධඞ්කුරානංඅද්ධානෙ’වෙ’තරහි භවතොචා’සනාරොහණම්හි,එකාලොකා දසහි ගුණිතා ලොකධාතු සහස්සීසංවත්තන්තෙ ත්වමනවරතං හෙස්සසෙ තෙන බුද්ධො;

()

පෙර බුද්ධ අංකුරයන් වහන්සේලා මල් අසුන් මත වැඩසිටි කල්හි මෙන්ම, දැන් ඔබ වහන්සේ ද මේ අසුනට නැඟි කල්හි ද, දස දහසක් ලෝක ධාතුව එකම ඒකාලෝකයක් බවට පත් විය. එහෙයින් ඔබ වහන්සේ ඒකාන්තයෙන් ම බුදු බවට පත් වන්නෙහිය.

32.

32.

තාසං වාචං සවණමධුරං දෙවතානං නිසම්මභිය්‍යො චිත්තප්පභවවීරියො පීතිවිප්ඵාරිතත්තො,පුබ්බෙ සත්තුත්තමපරිචිතා බොධිසම්භාරධම්මාආවජ්ජෙසි කති ඉති සුධී ධම්මධාතුං සහෙතුං;

()

දේවතාවුන්ගේ ඒ කර්ණරසායන වචන අසා, වඩාත් දැඩි වූ වීර්යයෙන් හා ප්‍රීතියෙන් පිනා ගිය සිත් ඇති ඒ ඥානවත් තපස්වී තෙමේ, 'පෙර උත්තමයන් විසින් බුද්ධත්වය ලැබීම පිණිස පුරුදු කරන ලද බෝධිසම්භාර ධර්මයන් (පාරමිතාවන්) කෙතරම් තිබේද?' යි විමසමින්, හේතු සහිත වූ ඒ ධර්මතාවන් මනසින් ආවර්ජනය කරන්නට විය.

33.

33.

ඔකුජ්ජිත්වා ධරණිඨපිතො පුණ්ණ කුම්භො සුමෙධවිස්සන්දෙත්වා සලිලමඛිලං කින්තුපච්චාහරෙථ,එවං දත්වා ධනසුතකලත්ත’ඞ්ගපච්චඞ්ගජීවෙනිබ්බින්නො මා භවි’ති පඨමං පාරමිං’ධිට්ඨහි සො;

()

'සුමේධය, යටිකුරු කරන ලද පිරුණු පැන් කලයක්, තමා සතු සියලු පැන් ඉතිරි නොකර හලන්නාක් මෙන්, ඔබ ද ධනය, දූ දරුවන්, බිරිඳ, අත් පා ආදී අඟ පසඟ මෙන්ම ජීවිතය ද දන් දී කිසිදු පසුතැවීමක් ඇති කර නොගන්න' යි සිතා, උන්වහන්සේ පළමුවැනි දාන පාරමිතාව මෙසේ ඉටු කිරීමට අධිෂ්ඨාන කළ සේක.

34.

34.

නා’පෙක්ඛිත්වා යථරිව නිජං ජීවිතං ජීවිතං’වරක්ඛන්තො සඤ්චරති චමරි චාමර චන්දිකාභං,එවං සීලං වරසිවපුරද්වාරමාරක්ඛ ධීරඅජ්ඣිට්ඨාසි ඉති සදුතියං පාරමිං සුද්ධසීලො;

()

සෙමර මුවා තමාගේ ජීවිතය ගැන නොතකා, සඳකැන් වැනි සුදු පැහැති සෙමර වලිගය රක්මින් හැසිරෙන්නා සේ, එලෙසින්ම ප්‍රඥාවන්ත වූ, පිරිසිදු සිල් ඇති ඔබ වහන්සේ උතුම් නිවන් පුරයට දොරටුව බඳු වූ සීලය ආරක්ෂා කරමින්, දෙවන පාරමිතාව වූ සීල පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

35.

35.

සංවිග්ගො යො චිරපරිවසං ඝොරකාරාඝරම්හිමුත්තීං තම්හා’ගමයති යථා හොහි නෙක්ඛම්මනිත්තොනිබ්බින්නො ත්වං තථරිව භවෙ බන්ධනාගාරරූපෙඅජ්ඣිට්ඨාසි තතියම්පි සො පාරමින්ත්‍යෙ’කචාරී;

()

භයානක සිරගෙයක බොහෝ කල් සිරවී සිට, ඉන් මිදීම පතමින් කලකිරුණු සිතින් නික්ම යාමට කැමති වන්නා සේ, සිරගෙයක් බඳු වූ භවය කෙරෙහි කලකිරී, එකල තපස් රකිමින් හැසිරුණු ඒ සුමේධ තාපස තෙමේ තුන්වන පාරමිතාව වූ නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

36.

36.

හීනුක්කට්ඨං කුලමනුඝරං භික්ඛකො භික්ඛු භික්ඛංඅණ්වාහිණ්ඩං ලභති නචිරං සංවරට්ඨො යථෙ’වං,සම්බොධත්ථ භජ පටිබලෙ පණ්ඩිතෙ පුට්ඨපඤ්හොඅජ්ඣිට්ඨාසි ත්වමිති මතිමා පාරමිං සො චතුත්ථිං;

()

සිඟමන් යදින මහණෙකු උසස් පහත් කුලයන් ගැන නොසලකා, ගෙයින් ගෙට හැසිරෙමින්, සංවරව වහා සිඟමන් ලබන්නා සේ, බෝධිය පිණිස සුදුසු වූ පණ්ඩිතයන් ඇසුරු කරමින්, ප්‍රශ්න විචාරමින්, නුවණැති ඒ සුමේධ තෙමේ සිව්වන පාරමිතාව වූ ප්‍රඥා පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

37.

37.

නිච්චුස්සාහො විචරති යථා කෙසරී සෙරිචාරීඑවං ඨානෙ ගමනසයනෙචා’සනෙ ත්වං සුමෙධ,උස්සොළ්හී ත්‍යාසිථිලවීරියො හොති සම්බොධනත්ථංඅජ්ඣීට්ඨාසි ථිරවීරියවා පඤ්චමිං පාරමිං සො;

()

සීහරාජයා සැමවිටම මහත් වීර්යයෙන් යුතුව නිදහසේ හැසිරෙන්නා සේ, එලෙසින්ම සුමේධයෙනි, ඔබ සිටගෙන සිටීමේදී ද, ගමනේදී ද, හිඳීමේදී ද, සැතපීමේදී ද නොපසුබට උත්සාහයෙන් යුක්ත වන්නැයි, ස්ථිර වීර්යය ඇති ඒ සුමේධ තෙමේ පස්වන පාරමිතාව වූ වීර්ය පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

38.

38.

ඉට්ඨානිට්ඨං පථවිරිව භො සබ්බමානාවමානංනාපජ්ජිත්වා මනසිවික්තිං ත්වං සහන්තො ඛමන්තො,සම්බොධත්ථං පරවධඛමො හොහි’තී ඛන්තිවාදීඅජ්ඣිට්ඨාසි පරහිතරතො ඡට්ඨමිං පාරමිං සො;

()

පොළොව තමන් මත හෙළන මනාප අමනාප හැම දෙයක්ම, සියලු මන්න අභිමානයන් දරාගන්නා සේ, සිතේ වෙනස්වීමක් ඇති කර නොගෙන, බෝධිය පිණිස අන් අයගෙන් සිදුවන වධහිංසා පවා ඉවසමින්, පරහිත සුවයෙහි ඇලුණු, ක්ෂාන්තිවාදී වූ ඒ සුමේධ තෙමේ හයවන පාරමිතාව වූ ක්ෂාන්ති පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

39.

39.

වීථිං නාතික්කමති නියමං ඔසධීතාරකා’යංඑවං සන්තුත්තම පරිචිතං සච්චවාචං සුමෙධ,ත්වං මාවිතික්කමි කරහචි බොද්ධුකාමො සුබොධිංඅජ්ඣිට්ඨාසි’ත්‍ය’විතථකථි සත්තමිං පාරමිං සො;

()

ඕෂධී තාරකාව කිසිවිටෙකත් තමාගේ ගමන් මඟ හෝ නියමය ඉක්මවා නොයන්නා සේ, එලෙසින්ම උතුම් වූ ශාන්ත වූ සුමේධයෙනි, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරගනු කැමති ඔබ ද, කිසි කලෙක පුරුදු කළ සත්‍ය වචනය ඉක්මවා නොයන්නැයි සිතා, සත්‍යවාදී වූ ඒ සුමේධ තෙමේ සත්වන පාරමිතාව වූ සත්‍ය පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

40.

40.

තම්හාඨානා බලවපවනෙ වායමානෙ’පි ථොකංකප්පට්ඨාසි තචලති යථා පබ්බතො සුප්පතට්ඨො,ත්වං තිට්ඨාහි තථරිව අධිට්ඨානධම්මෙසු දළ්හංඅජ්ඣිට්ඨාසී’ත්‍යවලසදිසො ච’ට්ඨමිං පාරමිං සො;

()

සතර දෙසින් දැඩි සුළං හැමුවත්, මැනවින් පිහිටි පර්වතය කිසිදු සෙලවීමකට පත් නොවන්නා සේ, ඔබ ද අධිෂ්ඨාන ධර්මයන්හි එලෙසින්ම ස්ථිරව පිහිටන්නැයි සිතා, නොසැලෙන පර්වතයක් බඳු වූ ඒ සුමේධ තෙමේ අටවන පාරමිතාව වූ අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

41.

41.

ඔතිණ්ණෙසු උදකරහදො භො නිහීනුත්තමෙසුසීතත්තං සම්ඵරති හි සමං වාරිනා භාවයෙනි,මෙත්තායෙවං තිභවභවනෙ සබ්බසත්තෙසු තුල්‍යංඅජ්ඣිට්ඨාසි සමුති නවමිං පාරමිං මෙත්ත චිත්තො;

()

කුඩා තටාකයක ඇති සිසිල් ජලය, එහි බසිනා උසස් පහත් සැමටම එකසේ සීතල ලබා දෙන්නා සේ, තුන් ලොව වෙසෙන සියලු සත්වයන් කෙරෙහි ද එලෙසින්ම සම මෙත් සිත පතුරුවන්නැයි සිතා, මෙත් සිත් ඇති ඒ සුමේධ තෙමේ නවවන පාරමිතාව වූ මෙත්තා පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

42.

42.

ඉට්ඨානිට්ඨෙ සති පටිහතෙ වත්ථුජාතෙ යථාහිමජ්ඣත්තා’යං වසුමතිවධූ හොති දුක්ඛෙ සුඛෙක වා,එවං භො ත්වං භව සමතුලාසන්තිභො’පෙක්ඛ කො’තිඅජ්ඣිට්ඨාසි සවසි දසමිං පාරමිං භුරිමෙධො;

()

මේ මිහිකත තමා මත හෙළන මනාප හෝ අමනාප, පිරිසිදු හෝ අපිරිසිදු ඕනෑම දෙයකදී, සැපේදී මෙන්ම දුකේදී ද මධ්‍යස්ථව පවතින්නා සේ, ඔබ ද තරාදියක් මෙන් සමව, ශාන්තව, උපේක්ෂා සහගත වන්නැයි සිතා, මහා ප්‍රඥාවන්ත ඒ සුමේධ තෙමේ දසවන පාරමිතාව වූ උපේක්ඛා පාරමිතාව දැඩිව ඉටු කළ සේක।

43.

43.

ආලොලෙන්තො තිදසපමිතං පාරමිසාගරං සොසත්තාධිසො නිසිතමතිමා ඤාණමත්ථා’චලෙන,ආවජ්ජෙසි වසුමතවධු සාධුකාරං’ව දෙන්තිසංකම්පි සම්පති සතිමතො ධම්මතෙජෙන තෙන;

()

සත්වයන්ට අධිපති වූ, තියුණු නුවණැති ඒ සුමේධ තෙමේ තමාගේ ප්‍රඥාව නමැති මන්දර පර්වතයෙන් තිස් ආකාර පාරමී සාගරය කළඹමින් ඒවා මෙනෙහි කළේය. එකල සාධුකාර දෙන්නාක් මෙන්, සිහි නුවණින් යුත් ඒ උත්තමයාගේ ධර්ම තේජසින් මේ මහා පෘථිවිය කම්පා විය।

44.

44.

භීරූච්ඡම්හී ඝණපථවියා කම්පමාතායි’මායපත්වා දීපඞ්කරභගවතො රම්මවාසී සමීපං,සම්පුච්ඡිංසු වසුමති භුසං කම්පි තංකිස්සහෙතුආවජ්ජෙත්වා සමුති මුනිනො තම්පවත්තිං කථෙසි;

()

මේ මහා ඝන පොළොව කම්පා වීමෙන් බියට හා තැතිගැනීමට පත් වූ රම්මවතී නුවර වැසියෝ, දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, 'මිහිකත මෙලෙස තදින් කම්පා වීමට හේතුව කුමක්ද?' කියා විමසූහ. එවිට මුනිවරයාණන් වහන්සේ එය මෙනෙහි කර, ඔවුන්ට ඒ පුවත වදාළ සේක।

45.

45.

නික්කඞ්ඛා තෙ පුනපි නගරා නාගරා තං උපෙච්චසම්පූජෙසුං චරණයුගලං ගන්ධමාලාදිකෙහි,කත්වා තෙන’ඤ්ජලිසරසිජෙ යෙන දීපඞ්කරෙ’ණොඋට්ඨාසි සො පුරිසතිසහො සන්නීසින්නාසනම්හා;

()

සැකයෙන් තොර වූ ඒ නුවර වැසියෝ නැවතත් උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ, සුවඳ මල් ආදියෙන් ශ්‍රී පාද යුගලය පිදූහ. දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙසට නෙළුම් පියුමක් බඳු දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, පුරුෂයන් අතර සිංහයෙකු බඳු වූ ඒ සුමේධ තාපස තෙමේ තමා ඉඳගෙන සිටි අසුනෙන් නැගී සිටියේය।

46.

46.

මා තෙ රොගො භවි පටිභයං මා භවි ඡම්භිතත්තංසඞ්කප්පො තෙ පරමපණිධි සිජ්ඣතං ඛිප්පමෙව,ඉත්ථඤ්චා’සිථුතිපදසතං ජාතිඛෙත්තා ගතා තංපුප්ඵාදීහි මහීය ජටිලං නිජ්ජරා බ්‍යාහරිංසු;

()

'ඔබට කිසිදු රෝගයක්, බියක් හෝ තැතිගැනීමක් නොවේවා! ඔබගේ උතුම් ප්‍රාර්ථනාව ඉතා ඉක්මනින්ම ඉටු වේවා!' යැයි පවසමින්, දසදහසක් ලෝකධාතුවෙන් පැමිණි දේවතාවෝ මල් ආදියෙන් ඒ ජටිල තාපසයා පුදා, සිය ගණන් ප්‍රශංසා වචන පැවසූහ।

47.

47.

අබ්භුග්ගන්ත්වා පවනපදවිං දෙවතානං මනානිබොධාත්වො හිමවති සකං අස්සමං තාපසො සො,පත්තො අත්ථාචලමුපගමී තඞ්ඛණෙ රංසිමාලීසඞ්කොචෙත්වා සරසිජවනං සංහරිත්වා’ංසුජාලං;

()

දේවතාවුන්ගේ සිත් සතුටු කරමින්, අහසින් ගමන් කොට හිමාලයෙහි පිහිටි තමාගේ අසපුව වෙත ඒ බෝධිසත්ව තාපස තෙමේ පැමිණියේය. ඒ මොහොතෙහි කදම්බ රශ්මි මාලාවන් ඇති සූර්යයා නෙළුම් විල් හැකිළෙන්නට සලස්වමින්, තමාගේ කිරණ සමූහය හකුළුවා ගනිමින් අස්තංගත පර්වතයට ළඟා විය।

48.

48.

රම්මං දීපඞ්කරභගවතො රම්මවත්‍යා’භිධානංවාසට්ඨානං ජනකජනනී ද්වෙ සුදෙවස්සුමෙධා,නිච්චොපට්ඨායකයතිවරො සාගතොමඞ්ගලොචතිස්සොචා’සුං පඨමදුතියස්සාවකා ථෙරනාගා;

()

දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ රමණීය වාසස්ථානය වූයේ රම්මවතී නම් නුවරයි. උන්වහන්සේගේ පියා සුදේව රජු ද, මව සුමේධා දේවිය ද වූහ. නිබඳව උපස්ථාන කළ උතුම් යතිවරයා සාගත තෙරණුවෝ වූ අතර, මංගල සහ තිස්ස යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම උන්වහන්සේගේ ප්‍රථම සහ ද්විතීය අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ।

49.

49.

නානාඛීණාසවපරිවුතො චා’සි නන්දා සුනන්දාතස්සා’හෙසුං පඨමදුතියස්සාවිකා අග්ගභූතා,කායො’සිතිරතනපමිතො පිප්ඵලිනාමබොධිඅට්ඨාසි සො පචුරජනතං තාරයං වස්සලක්ඛං;

()

උන්වහන්සේ නොයෙක් රහතන් වහන්සේලාගෙන් පිරිවරන ලද සේක. නන්දා සහ සුනන්දා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා උන්වහන්සේගේ ප්‍රථම සහ ද්විතීය අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය අසූ රියනක් උස වූ අතර, බෝධි වෘක්ෂය පිප්ඵලී (ඇසතු) නම් විය. උන්වහන්සේ බොහෝ ජනයා සසරින් එතෙර කරවමින් අවුරුදු ලක්ෂයක් ආයු වළඳා වැඩසිටි සේක।

50.

50.

සත්ථා දීපඞ්කරව්හො සුරනරසරණොදීපදීපොචිරස්සංදීපෙවො ධම්මදීපං තිභුවනභවනෙ වීත’විජ්ජන්ධකාරංඅග්ගික්ඛන්ධො’වභාසං විහරිය පරිනිබ්බායි ඛීණාසවා’පිඛීණස්නෙහාපදීපායථරිව අරියා සාවකා නිබ්බුතා’සුං;

()

දෙව් මිනිසුන්ගේ සරණ වූ, දීපංකර නම් වූ ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ, තුන් ලොව නමැති මන්දිරයෙහි අවිද්‍යා අන්ධකාරය දුරු කරමින් ධර්ම ප්‍රදීපය බොහෝ කල් දල්වා, මහත් ගිනි කඳක් මෙන් බැබළී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ ඒ උතුම් ශ්‍රාවක රහතන් වහන්සේලා ද, තෙල් සිඳුණු පහන් සිළුවක් මෙන් පිරිනිවී ගියහ।

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිතවංසදීපෙ දූරෙනිදානෙ සුමෙධ තාපසස්ස මූලපණිඨානට්ඨපනපවත්ති පරිදීපො දුතියො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ හදවත් සතුටු කරන, මේධානන්ද නම් යතිවරයා විසින් රචිත 'ජිතවංශදීපය' නම් ග්‍රන්ථයෙහි, දූරේනිදානයෙහි එන සුමේධ තාපසයාගේ ප්‍රථම ප්‍රාර්ථනාව තහවුරු කිරීමේ පුවත පවසන දෙවන පරිච්ඡේදය නිම විය।

1.

1.

ලොකං (’වසන්තතිලකො) කුමුදාකරං මාකොණ්ඩඤ්ඤනාමභගවා’ථ පබොධයත්තො,ජාතො තදා වරමතී විජිතාවි රාජාසම්පන්න චක්කරතනො’භවි චක්කමත්ති;

()

ඉන්පසු, නෙළුම් පොකුණක් බඳු ලෝකය අවදි කරවමින් කොණ්ඩඤ්ඤ නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, සක්විති රජ කෙනෙකුට උරුම සත් රුවනින් යුත් විජිතාවී නම් සක්විති රජව ඉපදී සිටියේ අප මහා බෝධිසත්වයන් වහන්සේය।

2.

2.

සඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස උළාරදානංදත්වා විධාය පණිධිං වරබොධියා සො,රජ්ජං පහාය ජිනසාසනමොතරිත්වාඣානාන්‍ය’ලත්ථ පටිලඞ්වරප්පදානො;

()

බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට මහත් වූ දානයක් පිරිනමා, උතුම් බෝධිය පිණිස ප්‍රාර්ථනා තබා, උන්වහන්සේ තමන්ගේ සක්විති රජකම හැරදමා බුදු සසුනෙහි පැවිදි වී, ධ්‍යානයන් උපදවා ගත් සේක।

3.

3.

තස්සා’සි රම්මවතිනාම පුරං සුනන්දොරාජා අහොසි ජනකො ජනනී සුජාතා,භද්දස්සුභද්දසමණා වරසාවකා’සුංතිස්සො’පතිස්ස’සමණි වරසාවිකායො;

()

ඒ කොණ්ඩඤ්ඤ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නුවර රම්මවතී නම් විය. පියා සුනන්ද රජු වූ අතර, මව සුජාතා දේවිය වූවාය. භද්ද සහ සුභද්ද යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. තිස්සා සහ උපතිස්සා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ।

4.

4.

ලක්ඛායුකො විජයබොධි විසාලසාල-කල්‍යාණි නාම තදුපට්ඨහි චා’නුරුද්ධො,තස්සා’ට්ඨ සීතිරතනප්පමිතං සරීරංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අවුරුදු ලක්ෂයක් වූ අතර, 'කල්‍යාණී' නම් වූ විශාල සල් වෘක්ෂය බෝධිය විය. අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය අසූ අට රියනක් උස වූ අතර, ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් පැවැත්විණි।

5.

5.

තස්සා’පරෙන සමයෙනි’හ’නඞ්ගභඞ්ගොඋප්පජ්ජි මඞ්ගලජිනො ජනමඞ්ගලාය,බුද්ධඞ්කුරො’තිරුචිරො සුරුචී සමඤ්ඤොආසි තදා’වතිසුරො ද්විජවංසකෙතු;

()

ඉන්පසු කාලයකදී, කෙලෙසුන් නැසූ මංගල නම් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ලෝකයාගේ යහපත පිණිස පහළ වූ සේක. එකල අතිශය රූපසම්පන්න වූ අප බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බ්‍රාහ්මණ වංශයට කීර්තියක් බඳු වූ, 'සුරුචි' නම් බ්‍රාහ්මණයෙක්ව ඉපිද සිටියේය।

6.

6.

දත්වා සසාවකජිතස්ස දිනානි සත්තපත්ථෙසි බොධිමසමං ගවපානදානං,පබ්‍යාකතො භගවතා භවනා’හීගන්ත්වාපබ්බජ්ජිතො සුඛමවින්දි සමාධිජං සො;

()

ශ්‍රාවකයන් සහිත බුදුරජාණන් වහන්සේට සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි කිරිපිඬු දානය පිරිනමා, උන්වහන්සේ අසමසම බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් නියත විවරණ ලබා, ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වී, සමාධියෙන් උපන් සුවය වින්දේය।

7.

7.

තස්සු’න්තරං පුරවරං පිතරො’ත්තර’ව්හාආසුං සුදෙවසමණො වසි ධම්මසෙනො,තස්සා’ග්ගසාවකයුගං සකසාවිකානංභද්දංයුගං අභවි සිවලිචා’ප්‍ය’සොකා;

()

ඒ මංගල බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උතුම් නුවර ද, දෙමාපියන් ද 'උත්තර' නම් වූහ. සුදේව සහ ධම්මසේන යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම උන්වහන්සේගේ අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. ශ්‍රාවිකාවන් අතර සීවලී සහ අසෝකා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ।

8.

8.

තං පාලිතො ජිනමුපට්ඨහි අට්ඨ’සීතිහත්ථො’සි තස්ස වජිරූපමරූපකායො,බොධී’පි නාගතරු සාවකසන්තිපාතාආසුං තයො නවුතිවස්සසහස්සමායු;

()

පාලිත තෙරුන් වහන්සේ ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ වජ්‍රයක් බඳු ශ්‍රී දේහය අසූ අට රියනක් උස විය. නා වෘක්ෂය බෝධිය වූ අතර, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් තුනක් විය. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් අවුරුදු විය।

9.

9.

තස්සා’පරෙන සුමනො කරුණානිධානොනාථො මනොජමථනො උදපාදි ලොකෙ,බුද්ධඞ්කුරො’භවි තදා’තුලනාගරාජාතෙජ’ග්ගිජාලජලිතො අතුලිද්ධිමා සො;

()

ඒ (කොණ්ඩඤ්ඤ) බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, කරුණාවට නිධානයක් වූ, මාරයා මර්දනය කළා වූ, ලෝකනාථ වූ සුමන බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෝකයෙහි උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තේජස් නමැති ගිනිදැල්වලින් බැබළුණු, අසිරිමත් ඍද්ධි ඇති, අසදෘශ වූ මහා නාග රාජයෙක්ව උපන් සේක.

10.

10.

නාගො’පි නාගභවනම්හි සසාවකස්සබුද්ධස්ස දිබ්බතුරියෙහි කතුපහාරො,දත්වාන දානමතුලං පණිධිං අකාසිබුද්ධො භවිස්සසි තුවන්ති අහාසි බුද්ධො;

()

ඒ නාග රාජයා ද නාග භවනෙහි දී ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා සහිත බුදුරජාණන් වහන්සේට දිව්‍යමය වූ තූර්ය නාදයෙන් පූජා පවත්වා, අසදෘශ මහා දානයක් දී, මතු බුදුවීම පිණිස ප්‍රාර්ථනාවක් කළේය. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ 'ඔබ මතු බුදු වන්නේය' කියා වදාළ සේක.

11.

11.

ඛෙමව්හයං පුරමහූ ජනකො සුදන්තොරාජා ජනෙත්ති සිරිමා නිජසාවකානං;

අග්ගා භවිංසු සරණො වසි භාවිතත්තොසොණා තදග්ගසමණි’සි තථු’පසොණා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය ඛේම නම් විය. සුදත්ත රජතුමා පියාණන් වූ අතර, සිරිමා දේවිය මෑණියන් වූවාය. ස්වකීය ශ්‍රාවකයන් අතුරෙන් සංවර වූ සිත් ඇති සරණ තෙරුන් වහන්සේ අග්‍ර ශ්‍රාවක වූ අතර, සෝණා සහ උපසෝණා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

12.

12.

තස්සා’සි නාගතරු බොධි උදෙනතෙරො-පට්ඨායකො නවුතිවස්සසහස්සමායු,උබ්බෙධතො නවුතිහත්ථමිතං සරීරංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය නා ගස වූ අතර, උපස්ථායක තෙරුන් වහන්සේ උදේන නම් වූහ. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) අවුරුදු වූ අතර, ශරීරය උසින් අනූ රියනක් විය. ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සන්නිපාත විය.

13.

13.

තස්සා’පරෙන උදපාදි’හ රෙවතාඛ්‍යොදෙවාදිවන්දිතපදො භුවි දෙවදෙවො,සත්තුත්තමො භවි තදා අතිදෙවනාමොභොවාදිවංසතිලකො චතුවෙදවෙදී;

()

ඒ සුමන බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, දෙවි මිනිසුන් විසින් වඳින ලද ශ්‍රී පාද පද්මයන් ඇති, දෙවියන්ටත් දෙවි වූ, සත්ත්වයන් අතර උතුම් වූ රේවත නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ බ්‍රාහ්මණ වංශයට තිලකයක් බඳු වූ, සිව්වේදය දන්නා වූ, 'අතිදේව' නම් බ්‍රාහ්මණයෙක්ව උපන් සේක.

14.

14.

බද්ධඤ්ජලී සිරසි ධම්මකථං නිසම්මගන්ත්වාන තං සරණමුත්තරමුත්තරියං;

දත්වා’හිපත්ථයි සුඛොධිමථො මහෙසිබුද්ධො භවිස්සසි තුවන්තී විසාකරිත්ථ;

()

උන්වහන්සේ හිස මුදුනේ දොහොත් මුදුන් දී ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කොට, ඒ උතුම් සරණ තෙද පතා, තමන්ගේ උතුරු සළුව පූජා කොට දන් දී, උත්තම බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කළේය. එකල මහාර්ෂි වූ රේවත බුදුරජාණන් වහන්සේ 'ඔබ මතු බුදු වන්නේය' කියා වදාළ සේක.

15.

15.

තස්සා’සි ධඤ්ඤවතිනාම පුරං ජිනස්සමාතා මහෙසි විපුලා විපුලො පිතා’සි,සබ්‍රහ්මදෙවවරුණො භවි සඞ්ඝමජ්ඣෙභද්දා ච භද්දයුගලං දුවිධං සුභද්දා;

()

ඒ ජිනරාජයන් වහන්සේගේ නගරය ධඤ්ඤවතී නම් විය. මෑණියන් විපුලා වූ අතර පියාණන් විපුල වූහ. ශ්‍රාවක සංඝයා මැද වරුණ සහ බ්‍රහ්මදේව යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. භද්දා සහ සුභද්දා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

16.

16.

තං සම්භවො වසි උපට්ඨහි නාගබොධිරුක්ඛොප්‍ය’සිතිරතනං භවි අත්තභාවො,ආයුප්පමාණම්පි සට්ඨිසහස්සවස්සංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතාත;

ජිතේන්ද්‍රිය වූ සම්භව තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. බෝධි වෘක්ෂය නා ගස වූ අතර, ශරීරය අසූ රියනක් උස් විය. ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු සැටදහසක් (60,000) වූ අතර ආර්ය ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් තුනක් සිදුවිය.

17.

17.

තස්සා’පරම්හි සමයෙ ජනපාරිජාතොඋප්පජ්ජි සොභිතජිනො ජිතපඤ්චමාරො,අජ්ඣායකො සකලවෙද මුළාරභොගීබුද්ධඞ්කුරො භවි තදා’ජිතනාමවප්පො;

ඒ රේවත බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, ජනතාවට කල්ප වෘක්ෂයක් බඳු වූ, පස්මරුන් පරාජය කළ සෝභිත ජිනරාජයන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සියලු වේදයන් උගත්, මහා භෝග සම්පත් ඇති, 'අජිත' නම් වූ බ්‍රාහ්මණයෙක්ව උපන් සේක.

18.

18.

ධම්මං නිසම්ම සරණෙසු පතිට්ඨහිත්වාසඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස උළාරදානං,දත්වා පධානපණිධාන මකාසි ධීරොත්වං ලච්ඡසි’ති වරබොධි මහාසි සත්ථා;

()

ඒ ධීර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ධර්මය අසා, තෙරුවන් සරණෙහි පිහිටා, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට මහත් වූ දානයක් දී, මතු බුදුවීම සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රාර්ථනාව කළේය. එකල ශාස්තෘන් වහන්සේ 'ඔබ උතුම් බෝධිය ලබන්නේය' කියා වදාළ සේක.

19.

19.

රම්මං සුධම්මමහු තස්ස පුරං සුධම්මොරාජා අහොසි ජනකො ජනිකා සුධම්මාතස්සා’ග්ගසාවකයුගං අසමො සුනෙත්තොතස්සාවිකා’ග්ගයුගලං නකුලා සුජාතා;

()

උන්වහන්සේගේ රමණීය නගරය සුධම්ම නම් විය. සුධම්ම රජතුමා පියාණන් වූ අතර, සුධම්මා දේවිය මෑණියන් වූවාය. උන්වහන්සේගේ අසමසම අග්‍ර ශ්‍රාවක යුගලය අසම සහ සුනෙත්ත වූහ. අග්‍ර ශ්‍රාවිකා යුගලය නකුලා සහ සුජාතා වූහ.

20.

20.

නාගස්ස නාගතරු බොධි සරීරමට්ඨ-පණ්ණාසහත්ථපමිතං තමතොමථෙරො,සොපට්ඨහී නවුතිවස්සසහස්සමායුආසුං තයො අරිය සාවක සන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය නා ගස විය. ශරීරය පනස් අට (58) රියනක් උස් විය. අනෝම තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) අවුරුදු වූ අතර, ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සිදුවිය.

21.

21.

උප්පජ්ජි තස්ස අපරෙන අනොමදස්සිබුද්ධො පබුද්ධකමලාමලනීලනෙත්තො,බුද්ධඞ්කුරො ජිතසුරාරි තදානි යක්ඛ-සෙනාපතී භවි මහිද්ධිමහානුභාවො;

()

ඒ සෝභිත බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, පිබිදුණු පියුමක් බඳු නිර්මල වූ නිල්වන් නෙත් ඇති අනෝමදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහා ඍද්ධි ඇති, මහා ආනුභාව සම්පන්න වූ, අසුරයන් පරාජය කළ يක්ෂ සේනාපතිවරයෙක්ව උපන් සේක.

22.

22.

සම්බොධි මග්ගපුරිසො පණිධානයං සොසඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස උළාරදානං,පාදාසි තිසු සරණෙසු පතිට්ඨහිත්වාබුද්ධො භවිස්සසි තුවන්ති ජිනො’බ්‍රුවිතං;

()

බෝධි මාර්ගය සොයන්නා වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තෙරුවන් සරණෙහි පිහිටා, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට මහත් වූ දානයක් පූජා කොට ප්‍රාර්ථනා කළේය. එවිට ජිනරාජයන් වහන්සේ 'ඔබ මතු බුදු වන්නේය' කියා වදාළ සේක.

23.

23.

ඨානඤ්හි චන්දවතිනාම යසොධරාඛ්‍යාමාතා මහෙසි යසවා ජනකො ජනින්දො,තස්ස’ග්ගසාවකයුගං නිසභො අතොමොද්වෙ සුන්දරී ච සුමනා චරසාවිකා’සුං;

()

උන්වහන්සේ උපන් ස්ථානය චන්දවතී නම් විය. මෑණියන් යසෝධරා වූ අතර, පිය රජතුමා යසවා නම් විය. උන්වහන්සේගේ අග්‍ර ශ්‍රාවක යුගලය නිසභ සහ අනෝම වූහ. සුන්දරී සහ සුමනා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

24.

24.

බොධී’පි තස්ස කකුධො මුනිදෙහමට්ඨ-පණ්ණාසහත්ථපමිතං වරුණාභිධානො,ථෙරො උපට්ඨහි ච ලක්ඛපමාණමායුආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය කුඹුක් ගස විය. මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශරීරය පනස් අට (58) රියනක් උස් විය. වරුණ නම් තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් (100,000) වූ අතර, ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සිදුවිය.

25.

25.

තස්සා’පරෙන පදුමො දිපදානමින්දොජාතො පබුජ්ඣිතමනොපදුමො පජානං,ධීරො බභූව වරවාරණකුම්භභෙදීසීහො තදා රුචිරකෙසරභාරගීවො;

()

ඒ අනෝමදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, මිනිසුන්ගේ මනස නමැති පියුම් පිබිදුවූ, දෙපය ඇත්තන් අතර උත්තම වූ පදුම බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්ව ධීරයන් වහන්සේ මනා කේසර මාලාවකින් බැබළුණු බෙල්ලක් ඇති, වර මතුංග වාරණයන්ගේ කුම්භස්ථල පලන්නා වූ සිංහ රාජයෙක්ව උපන් සේක.

26.

26.

බුද්ධං නිරොධසුඛවෙදියනං වතම්හිසත්තාහමක්ඛිපදූමෙහි තමච්චයිත්වා,චිත්තං පසාදිය පුනා’ගතසාවකෙසුසීහො විභාසි පටිලද්ධවරප්පදානො;

()

නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේට පියුම් මල්වලින් සත් දිනක් මුළුල්ලේ පූජා පවත්වා, සිත පහදවාගෙන, නැවත වැඩම කළ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා මැදදී ඒ සිංහ රාජයා බුදුන් වහන්සේගෙන් නියත විවරණ ලබා බැබළුණේය.

27.

27.

තස්සා’සි චම්පකපුරං පදුමාභිධානොරාජා අහොසි ජනකො අසමා ජනෙත්තී,සාලොපසාලයතයො වරසාවකා’සුංරාමා’පි තස්ස පරමාසමණි සුරාමා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය චම්පක නම් විය. පිය රජතුමා පදුම වූ අතර, මෑණියන් අසමා නම් වූවාය. සාල සහ උපසාල යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. රාමා සහ සුරාමා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

28.

28.

නාමෙනු’පට්ඨහි වසි වරුණො තමට්ඨ-පණ්ණාසහත්ථමිත මස්ස සරීරමා’සි,බොධි’පි සොණතරු ලක්ඛපමාණමායුආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

වරුණ නම් වූ ජිතේන්ද්‍රිය තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ශරීරය පනස් අට (58) රියනක් විය. බෝධි වෘක්ෂය මුරුත (සෝණ) වෘක්ෂය වූ අතර, ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් (100,000) විය. ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සිදුවිය.

29.

29.

තස්සා’පරෙන වරදො මුනි නාරදව්හොපාපන්ධකාරනිකරං භීදුරො’දපාදි,බුද්ධඞ්කුරො භවි තදා’ඛිලඣාතභිඤ්ඤා-ලාභී පවත්තඵලභොජි තපොධනීසො;

()

ඒ පදුම බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, වරදායක වූ, පාප නමැති අන්ධකාර සමූහය දුරු කළ නාරද නම් මුණිඳුන් පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සියලු ධ්‍යාන හා අභිඥා ලාභී වූ, වැටුණු ඵලාඵල වළඳන්නා වූ, තපස් තේජස් ඇති තාපසයෙක්ව උපන් සේක.

30.

30.

කත්වානු’ළාරපණිධාන මුළාරවිරොදත්වා සසාවකජිනස්ස උළාරදානං,පූජෙසි තං සුරභිනා හරිචන්දනෙනසත්ථාපි සම්පති වියාකරණං අදාසි;

()

ඒ මහා වීර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උදාර වූ ප්‍රාර්ථනාවක් කොට, ශ්‍රාවකයන් සහිත ජිනරාජයන් වහන්සේට උදාර වූ දානයක් දී, සුවඳවත් රතු සඳුනෙන් උන්වහන්සේට පූජා කළේය. එකල ශාස්තෘන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේට නියත විවරණ දුන් සේක.

31.

31.

තස්සා’සි ධඤ්ඤවතිනාම පුරං සුමෙධොරාජා අහොසි ජනකො ජනනී අනොමා,ද්වෙ භද්දසාලජිතමිත්තවසි වසින-මග්ගො’න්තරා සමණි ඵග්ගුණි භික්ඛුනීතං;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය ධඤ්ඤවතී නම් විය. පිය රජතුමා සුමේධ වූ අතර, මෑණියන් අනෝමා වූවාය. භද්දසාල සහ ජිතමිත්ත යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. උත්තරා සහ ඵග්ගුණී යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

32.

32.

වාසෙට්ඨභික්ඛු තදුපට්ඨහි රූපකායොතස්සා’ට්ඨසිතිරතනං මහසොණසාඛී,බොධිද්දුමො නවුතිවස්සසහස්සමායුආසුං තයො අරියසාවකසන්තිපාතා;

()

වාසෙට්ඨ නම් භික්ෂූන් වහන්සේ උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ශරීරය අසූ අට (88) රියනක් උස් විය. බෝධි වෘක්ෂය මහා සෝණ (මුරුත) ගස විය. ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) අවුරුදු වූ අතර, ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සිදුවිය.

33.

33.

තස්සා’පරෙන පදුමුත්තර ධම්මරාජාජාතො තිලොකපදුමො පදුමප්පිතඞ්ඝී,අඩ්ඪො උළාරවිභවො මහරට්ඨියො සොබුද්ධඞ්කුරො භවි තදා ජටිලාභිධානො;

()

ඒ නාරද බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, තුන්ලොවටම පියුමක් බඳු වූ, පියුමෙහි තැබූ ශ්‍රී පාද පද්මයන් ඇති පදුමුත්තර ධර්මරාජයන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහා ධන සම්පත් ඇති, මහත් බලපරාක්‍රම ඇති, 'ජටිල' නම් වූ රාජ්‍ය පාලකයෙක් වූ සේක.

34.

34.

සම්බොධියා’ධිගම පච්චයපත්ථනං සොවිරොවිධාය පදුමුත්තරපාදමූලෙ,සඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස තිචිවරානිපාදාසි තීසුරතනෙසු අභිප්පසන්නො;

()

ඒ වීර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මූලයෙහි දී උතුම් සම්බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කොට, තෙරුවන් කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදී, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට තුන් සිවුරු පූජා කළේය.

35.

35.

තස්සා’සි හංසවතිනාම පුරං ජිනස්සආනන්දභුපති පිතා ජනිකා සුජාතා,ද්වෙ තස්ස දෙවලසුජාතවසි වසිනංඅග්ගා භවිංසු සමණිස්වාමිතාසමා’ග්ගා;

()

ඒ ජිනරාජයන් වහන්සේගේ නගරය හංසවතී නම් විය. පිය රජතුමා ආනන්ද වූ අතර, මෑණියන් සුජාතා වූවාය. දේවල සහ සුජාත යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම උන්වහන්සේගේ අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. අමිතා සහ අසමා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

36.

36.

ලක්ඛායුකො සජයබොධික විසාලසාලරුක්ඛො උපට්ඨහි මුනිං සුමනාභිධානො,තස්ස’ට්ඨ’සිතිරතනප්පමිතං සරීරංආසුං තයො භගවතො ගණසන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් වූ අතර, බෝධි වෘක්ෂය සල් ගස විය. සුමන නම් තෙරුන් වහන්සේ මුනිඳුන්ට උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ශරීරය අසූ අට (88) රියනක් උස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් සිදුවිය.

37.

37.

තස්සා’පරෙන සමයෙන සුමෙධනාමොලොකම්හි පාතුභවි ලොකහිතාය සත්ථා,බුද්ධඞ්කුරො කිර තදාන්‍යු’භතො සුජාතොස්වා’සිතිකොටිවිභවො’ත්තර මාණවො’සි;

()

ඒ පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව, ලෝක සත්වයාගේ හිතසුව පිණිස සුමේධ නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දෙමාපිය දෙපාර්ශ්වයෙන්ම පිරිසිදු උපතක් ඇති, අසූ කෝටියක ධන සම්පත් ඇති, 'උත්තර' නම් වූ මානවකයෙක් වූ සේක.

38.

38.

විස්සජ්ජියාන විභවං තිංසතිකොටිංදත්වාන දානමස්මං සුගතෙ සසඞ්ඝෙ,පබ්බජ්ජිතො පරමබොධි මපත්ථයිත්ථබ්‍යාකාසි සොමුනි ත’මිජ්ඣනභාව’මද්ධා;

()

උන්වහන්සේ තිස් කෝටියක් වූ තමන්ගේ ධන සම්පත් පරිත්‍යාග කොට, ශ්‍රාවක සංඝයා සහිත බුදුරජාණන් වහන්සේට අසදෘශ දානයක් දී, පැවිදි වී, උත්තරීතර බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කළේය. ඒ මුණිඳුන් උන්වහන්සේගේ ඒ ප්‍රාර්ථනාව ඒකාන්තයෙන්ම ඉටු වන බවට නියත විවරණ දුන් සේක.

39.

39.

රම්මං සුදස්සනමහූ නගරං සුදන්තොතස්සා’සි භූපති පිතා ජනනී සුදත්තා,සඞ්ඝෙසු’හොසු සරණො වසි සබ්බකාමොරාමා යමානි පරමාන්‍ය’භවුංක සුරාමා;

()

උන්වහන්සේගේ රමණීය නගරය සුදස්සන නම් විය. සුදත්ත රජතුමා පියාණන් වූ අතර, සුදත්තා දේවිය මෑණියන් වූවාය. සරණ සහ සබ්බකාම යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. රාමා සහ සුරාමා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

40.

40.

බොධී’පි නීපතරු සාගරනාමථෙරො’පට්ඨාසි තං නවුතිවස්සසහස්සමායු,තස්සා’ඪසිතිරතනු’ග්ගතමාසි ගත්තංආසුං තයො සතිමතො ගණසන්තිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය වූයේ කදම්බ (මිහිරිය) වෘක්ෂයයි. සාගර නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) වසරක් විය. උන්වහන්සේගේ ශරීරය අසූඅට රියනක් උස් විය. සිහි නුවණින් යුතු ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

41.

41.

තස්සා’පරෙන සමයෙන ජනප්පදීපොජාතො සුජාතභගවා ජිතපඤ්චමාරො,සම්පන්නසත්තරතතො වරචක්කවත්තිරාජා බභූවි’හ මහාපුරිසො තදාසො;

()

ඉන්පසු කලෙක, ලෝකයාට ප්‍රදීපයක් බඳු වූ, පස්මරුන් පරාජය කළ සුජාත නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ සප්ත රත්නයෙන් සමන්විත වූ උතුම් සක්විති රජකුව උපත ලබා සිටියහ.

42.

42.

ධම්මා’මතෙන මුදිතො රතනද්වයස්සදත්වා සසත්තරතනං චතුදීපරජ්ජං,පබ්බජ්ජි බොධිපණිධිං පණිධාය ධීමාඤත්වා මහාමුනි තමිජ්ඣනභාවමාහ;

ධර්ම අමෘතයෙන් සතුටට පත් ඒ ප්‍රඥාවන්ත මහා පුරුෂයා (අප බෝසතුන්), සප්ත රත්නයෙන් යුත් සිව්මහා දිවයින් රාජ්‍යය බුද්ධ, සංඝ යන ද්විවිධ රත්නයට පූජා කොට, උතුම් බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කරමින් පැවිදි වූහ. ඒ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ ද ඒ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධිමත් වන බව දැන වදාළ සේක.

43.

43.

රම්මං සුමඞ්ගලමහූ පුරමුග්ගතාඛ්‍යොරාජා පිතාභවි පභාවතිනාම මාතා,අග්ගාභවිංසු ච සුදස්සනදෙවථෙරානාගා ගණස්සදසි නාගසමාලථෙරි;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය සුමංගල නම් විය. උග්ගත නම් රජතුමා පියා වූ අතර, ප්‍රභාවතී නම් දේවිය මව වූවාය. සුදස්සන සහ දේව යන තෙරුන් වහන්සේලා දෙනම අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. නාගා සහ සමාලා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

44.

44.

තං නාරදොමුනිරු’පට්ඨහි ච’ත්තභාවොපණ්ණාසහත්ථපමිතො භවිවෙණුබොධි,තස්සා’භවී නවුතිවස්සසහස්සමායුආසුං තයො ධීතිමතො ගණසන්නිපාතා;

()

නාරද නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය මහා වේණු (උණ) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේගේ ශරීරය පනස් රියනක් උස් වූ අතර, ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) වසරක් විය. ධීමත් වූ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

45.

45.

තස්සා’පරෙනි’හ නිරූපමරූපසාරොජාතොබභූව පියදස්සිසමන්තදස්සි,ධීරො තදන්‍ය’භවි කස්සපමාණවො සොවෙදෙසු තීසු කුසලො කුසලං ගවෙසි;

()

ඉන්පසු, අසදෘශ රූප ශෝභාවෙන් යුත්, සර්වදර්ශී වූ පියදස්සී නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල ධීර වූ අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ ත්‍රිවේදයෙහි කෙළවර පැමිණි, කුසල් සොයන්නා වූ 'කස්සප' නම් මාණවකයෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

46.

46.

සො කොටිලක්ඛපරිමාණධතබ්බයෙනසඞ්ගස්ස බුද්ධපමුඛස්ස මහාවිහාරං,කත්වා පදාසි අභිපත්ථිතබුද්ධභාවොබුද්ධො’පි තප්පණිධිසිද්ධි සියා’ත්‍ය’භාසි;

()

ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ කෝටි ලක්ෂයක් ධනය වියදම් කරමින් බුදුපාමොක් මහ සඟන උදෙසා මහා විහාරයක් කරවා පූජා කළහ. බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළ උන්වහන්සේගේ ඒ ප්‍රාර්ථනාව සිද්ධ වන බව පියදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ ද වදාළ සේක.

47.

47.

චන්දාමහෙසි ජනනී ජනකො පුදින්නොරාජා බභූව පුරමස්ස අනොමනාමං,ආසුං තදග්ගයුගලානි සුජාතධම්ම-දින්නා ගණස්සදසි පකාලිතසබ්බදස්සි;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය අනෝම නම් විය. සුදින්න රජතුමා පියා වූ අතර, චන්දා දේවිය මව වූවාය. පාලිත සහ සබ්බදස්සී යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූ අතර, සුජාතා සහ ධම්මදින්නා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

48.

48.

තං සොතව්හසමණො සමුපට්ඨහිත්ථබොධී පියඞ්ගු භගවා’සි අසිතිහත්ථො,අට්ඨාසික සො නවුතිවස්සසහස්සම’ස්සආසුං තයො මතිමතො ගණසන්නිපාතා;

()

සෝභිත නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය පියංගු (පුවඟු) වෘක්ෂය විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අසූ රියනක් උස් වූ සේක. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) වසරක් වූ අතර, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

49.

49.

තස්සා’පරෙන සමයෙනු’දපාදි ලොකෙලොකත්ථසාධනරතො මුනිර’ත්ථදස්සී,සත්තුන්තමො’පි නිරතික්කමධම්මසිමොතෙජිද්ධිමා ඉසි තදා’සි සුසිමනාමො;

()

ඉන්පසු කලෙක, ලෝක සත්ත්වයාගේ යහපතෙහි නිරත වූ, සත්ත්වයන් කෙරෙහි උත්තම වූ, උතුම් ධර්ම සීමාවන් ඉක්මවා නොගිය අත්ථදස්සී නම් මුනිවරයාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ තේජවන්ත වූ ද, මහා සෘද්ධිමත් වූ ද 'සුසීම' නම් තාපසයෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

50.

50.

ආනීය දිබ්බභවනා කුසුමානි තස්සමන්දාරවානි සුපතිට්ඨිතපාදපීඨෙ,සම්පූජියාන පණිධානමකාසි සත්ථාත්වං මාදිසො’බ්‍රුවි භවිස්සසි චා’යතින්ති;

()

ඒ බෝසත් තාපසතුමා දිව්‍ය ලෝකයෙන් මදාරා මල් ගෙනැවිත්, උන්වහන්සේගේ මැනවින් පිහිටි පාද පීඨයෙහි මහා පූජාවක් කොට බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ ද "මතු අනාගතයෙහි ඔබ මා වැනිම බුදුවරයෙකු වන්නේය" යි වදාළ සේක.

51.

51.

තස්සා’සි සොභිතපුරං භවිසාගරව්හොරාජා පිතා ජනතිදෙවි සුදස්සනාඛ්‍යා,සන්තොපසන්තසමණා වරසාවකා’සුංධම්මා තදග්ගසමණිප්‍ය’භවුං සුධම්මා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය සෝභිත නම් විය. සාගර නම් රජතුමා පියා වූ අතර, සුදස්සනා නම් දේවිය මව වූවාය. සන්ත සහ උපසන්ත යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. ධම්මා සහ සුධම්මා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

52.

52.

තඤ්චා’භයො මුනිරූපට්ඨහි සොප්‍ය’සීති-හත්ථුග්ගතො සතසහස්සපමාණමායු,චම්පෙය්‍යසාඛි භවි බොධි සුබොධිහෙතුආසුං තයො අරියසවකසන්නිතා;

()

අභය නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේ අසූ රියනක් උස් වූ අතර, ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් (100,000) විය. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය චම්පක (සපු) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේට ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

53.

53.

තස්සා’පරෙන උදපාදි’හ ධම්මදස්සීනිස්සීමධී’නධිවරො භවපාරදස්සි,සො තාවතිංසභවතම්හි මහානුභාවොබුද්ධඞ්කුරො භවි තදා කිර දෙවරාජා;

()

ඉන්පසු, අපරිමිත ප්‍රඥාවෙන් යුත්, අනුත්තර වූ, සංසාරයේ පරතෙර දුටු ධම්මදස්සී නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල මහා අනුභාව සම්පන්න අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ තව්තිසා භවනෙහි සක්දෙව් රජව උපත ලබා සිටි සේක.

54.

54.

දිබ්බානි ගන්ධකුසුමානි කථාගතස්සචක්කඞ්කිතොරුචරණම්බුරුහාසනම්හි,පූජෙසි දිබ්බතුරියෙහි ච බුද්ධභාවංසො පත්ථයං මුනිතමිජ්ඣ නභාවමාහ;

()

ඒ සක්දෙව් රජු (අප බෝසතුන්), තථාගතයන් වහන්සේගේ සක් ලකුණින් බැබළෙන උතුම් ශ්‍රී පාද පත්මයන් දිව්‍යමය සුවඳ මල්වලින් සහ දිව්‍යමය තූර්ය නාදයෙන් පූජා කොට, බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළහ. ඒ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ ද එම ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධිමත් වන බව වදාළ සේක.

55.

55.

ඨානියමාසි සරණං සුගතස්ස තස්සරාජා පිතා’සි සරණො ජනනි සුනන්දා,අග්ගාභවිංසු පදුමොවසි ඵුස්සදෙවොඛෙමා ච භික්ඛුසමණිස්ව’පි සබ්බනාමා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය සරණ නම් විය. සරණ නම් රජතුමා පියා වූ අතර, සුනන්දා දේවිය මව වූවාය. පදුම සහ ඵුස්සදේව යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. ඛේමා සහ සබ්බා (සබ්බනාමා) යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

56.

56.

ථෙරො සුනෙත්තවිසුතො තදුපට්ඨහි සොලක්ඛායුකො’සි ජයබොධි ඤ්ච බිම්බිජාලො,තස්සා’ප්‍ය’සිතිරතනප්පමිතං සරීරංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

සුනෙත්ත නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය බිම්බිජාල (රත්කරල්) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේගේ ශරීරය අසූ රියනක් උස් වූ අතර, ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් (100,000) විය. උන්වහන්සේට ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

57.

57.

තස්සා’පරෙන සමයෙනි’ග සිද්ධබොධිසිද්ධත්ථනාමවිදිතො උදපාදි සත්ථා,බුද්ධඞ්කුරො භවි තදා’ඛීලඞඣානලාභීභොජි පවත්තිතඵලං වසි මඞ්ගලාඛ්‍යො;

()

ඉන්පසු කලෙක, සිද්ධත්ථ නමින් ප්‍රකට වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ සියලු ධ්‍යාන උපදවා ගත්, ගසින් වැටුණු ඵලාඵල පමණක් වළඳන්නා වූ 'මංගල' නම් තාපසයෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

58.

58.

සම්පන්නගන්ධරසිකං පරිපක්කමෙකංආනීය සො විපකුලජම්බුභලං වනම්හා,පාදාසි තස්ස පණිධීකතබුද්ධභාවොතඤ්චානුභුය භගවාපි වියාකරිත්ථ;

()

ඒ බෝසත් තාපසතුමා වනාන්තරයෙන් සුවඳින් හා රසයෙන් පිරිපුන්, මැනවින් ඉදුණු එක් ජම්බු (දඹ) ගෙඩියක් ගෙනැවිත් උන්වහන්සේට පූජා කොට බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද එය වළඳා, උන්වහන්සේගේ අනාගත බුදුබව ගැන නියත විවරණ වදාළ සේක.

59.

59.

වෙහාරමාසි නගරං ජයසෙනනාමොරාජා අහොසි ජනකො ජනනී සුඵස්සාභික්ඛූසු තස්ස වසි සම්බහුලො සුමිත්තොද්වෙ සීවලි ඤ්ච සමණීසු වරා සුරාමා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය වේහාර නම් විය. ජයසේන රජතුමා පියා වූ අතර, සුඵස්සා දේවිය මව වූවාය. සම්බහුල සහ සුමිත්ත යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. සීවලී සහ සුරාමා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

60.

60.

තං රෙවතොමුනි මුනින්දමුට්ඨහිත්ථබොධී’පි තස්ස කණිකාරමභීරුහො’සි,ලක්ඛායුකො ස’නරසාරථි සට්ඨිහත්ථොආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

රේවත නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය කිණිහිරි (කණිකාර) වෘක්ෂය විය. නරදම් සැරැටි වූ උන්වහන්සේගේ ශරීරය හැට රියනක් උස් වූ අතර, ආයුෂ වසර ලක්ෂයක් (100,000) විය. උන්වහන්සේට ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

61.

61.

තස්සා’පරෙනි’හ සමුබ්භවි නිස්සනාමොසත්ථා පසත්ථචරණො චතුරො’ඝතිණ්ණො,බුද්ධඞ්කුරො භවි තදානි සුජාතරාජාරාජඤ්ඤමොළිමණිලඞ්කතපාදපීඨො;

()

ඉන්පසු, ප්‍රශංසනීය චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුත්, සිවුමඟ ඕඝයන් තරණය කළ තිස්ස නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ, සෙසු රජවරුන්ගේ ඔටුනු මිණිවලින් බැබළුණු පාද පීඨයක් ඇති 'සුජාත' නම් රජකුව උපත ලබා සිටියහ.

62.

62.

හිත්වා ස’රජ්ජමිසිවෙයධරො සුධීරොදිබ්බෙහි’නෙකකුසුමෙහි ජිනං වජන්තං,පූජෙසි මුද්ධනි තමාපවිතානසොභංසත්ථා’පි තප්පණිධිසිද්ධි සියා’ත්‍ය’භාසි;

()

ඒ බුද්ධිමත් බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ගේ රාජ්‍යය හැර දමා, තාපස වෙස් ගෙන, වඩින්නා වූ ජිනරාජයන් වහන්සේට නොයෙක් දිව්‍යමය මල්වලින් පූජා කොට, හිස මත්තෙහි මල් වියනක ශෝභාවක් මැවූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ඒ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධිමත් වන බව වදාළ සේක.

63.

63.

ඛෙමං පුරඤ්හි ජනකො ජනසන්ධනාමොරාජා ජනෙත්ති පදුමා නිජසඞ්ඝමජ්ඣෙ,ද්වෙ බ්‍රහ්මදෙවුදය විස්සුතථෙරනාගාඵුස්සා ච අග්ගයුගලාන්‍ය’භවුං සුදත්තා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය ඛේමක නම් විය. ජනසන්ධ නම් රජතුමා පියා වූ අතර, පදුමා දේවිය මව වූවාය. සඟ මැද බ්‍රහ්මදේව සහ උදය යන ප්‍රසිද්ධ තෙරණුවෝ අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. ඵුස්සා සහ සුදත්තා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

64.

64.

තං සම්භවොවසි වසින්දමුපට්ඨහිත්ථතස්සා’සනව්හතරු බොධි ස’සට්ඨිතත්ථො,අට්ඨාසි වස්සගණනාය මහෙසි ලක්ඛංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

සම්භව නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය අසන (පියසල්) වෘක්ෂය විය. ශරීරයෙන් සැට රියනක් උස් වූ ඒ මහර්ෂීන් වහන්සේ වසර ලක්ෂයක් (100,000) ආයු වැළඳූ සේක. උන්වහන්සේට ආර්ය ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

65.

65.

තස්සා’පරෙන භවසාගරපාදස්සිඵුස්සො මහාමුනිරි’හකබ්භුදපාදි ලොකෙ,ධීරො තදානි විජිතාවි ජිතාරිවග්ගොරාජා බභූව සුරරාජනිභො’රුතෙජො;

()

ඉන්පසු, සංසාර සාගරයේ පරතෙර දුටු ඵුස්ස නම් මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල ධීර වූ අප බෝසතාණන් වහන්සේ සතුරු සේනාවන් පරාජය කළ, දෙවෙන්ද්‍රයෙකු බඳු මහා තේජස් ඇති 'විජිතාවී' නම් රජකුව උපත ලබා සිටියහ.

66.

66.

සම්බොධි මග්ගපුරිසො පණීධාය ඵීතංරජ්ජං විවජ්ජිය ස’පබ්බජිතො ජනස්ස,අඤ්ඤාය තීණිපිටකානි කථෙසි ධම්මංව්‍යාකාසි ඵුස්සභගවා’පි’ව පුබ්බබුද්ධා;

()

ඒ මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ සම්බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කොට, සශ්‍රීක රාජ්‍යය අතහැර පැවිදි වූහ. උන්වහන්සේ ත්‍රිපිටකය ප්‍රගුණ කොට ජනයාට ධර්ම දේශනා කළහ. ඵුස්ස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද පෙර බුදුවරුන් මෙන් උන්වහන්සේගේ අනාගත බුදුබව ගැන නියත විවරණ වදාළ සේක.

67.

67.

තස්සා’සි කාසිනගරං ජයසෙනනාමොරාජා පිතා’සි ජනති සිරිමා මහෙසි,සඞ්ඝෙසු’භොසු’පි සුරක්ඛිතධම්මසෙතාචාලා තදග්ගයුගලානි තථූ’පඤ්චාලා;

()

උන්වහන්සේගේ නගරය කාසී නම් විය. ජයසේන රජතුමා පියා වූ අතර, සිරිමා දේවිය මව වූවාය. සුරක්ඛිත සහ ධම්මසේන යන තෙරුන් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. චාලා සහ උපචාලා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

68.

68.

බොධිද්දුමා’මලකසාඛි සරීරමට්ඨ-පණ්ණාසහත්ථපමිතං සභියාභිධානො,සොපට්ඨහී නවුතිවස්සසහස්සමායුආසුං තයො භකවතො ගණසන්නිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය නෙල්ලි (ආමලක) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේගේ ශරීරය පනස් අට රියනක් උස් වූ අතර, සභිය නම් තෙරණුවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ ආයුෂ අනූදහසක් (90,000) වසරක් වූ අතර, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය.

69.

69.

තස්සා’පරෙන සනරාමරසත්තසාරොසත්ථා විපස්සි’හ සමුබ්භවි සබ්බදස්සී,කම්මෙන කෙනචි මහිද්ධිමහානුභාවොබුද්ධඞ්කුරො’භවි තදා’තුලනාගරාජා;

()

ඉන්පසු, දෙව්මිනිසුන් සහිත ලෝකයාට උතුම් වූ, සර්වදර්ශී වූ විපස්සී නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ එක්තරා කර්මයක් හේතුවෙන් මහා සෘද්ධිමත් වූ, මහත් අනුභාව ඇති 'අතුල' නම් නා රජකුව උපත ලබා සිටියහ.

70.

70.

අඞ්ගීරසස්ස ඝනකඤ්චනහද්දපීඨංපාදාසි තස්ස ඛවිතං රතනෙහි නානා,සො බුද්ධභාවමහිපත්ථිය බොධිසත්තොව්‍යාකාසි තත්ථසුනිසජ්ජ ජිනො විපස්සි;

()

ඒ බෝසත් නා රජු, අංගීරස වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට නොයෙක් රත්නයෙන් කැටයම් කළ, ඝන රන්මුවා ආසනයක් පූජා කළහ. බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළ බෝසතාණන් වහන්සේට, විපස්සී ජිනරාජයන් වහන්සේ එම ආසනයෙහි වැඩසිටිමින් අනාගත බුදුබව ගැන නියත විවරණ වදාළ සේක.

71.

71.

තස්සා’සි බන්ධුමතිනාමපුරං තදෙව-නාමො පිතා ජනනි බන්ධුමතී මහෙසි,ද්වෙ ඛණ්ඩතිස්සවසිනො වරසාවකා’සුංචන්දා ච භද්දයුගලං භවි චන්දමිත්තා;

()

එම විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'බන්ධුමතී' නම් විය. පිය රජතුමා 'බන්ධුම' නම් වූ අතර, මව් බිසව 'බන්ධුමතී' නම් වූවාය. උන්වහන්සේගේ අග්‍රශ්‍රාවකයෝ දෙදෙනා 'ඛණ්ඩ' සහ 'තිස්ස' නම් වූහ. අග්‍රශ්‍රාවිකාවන් දෙදෙනා 'චන්දා' සහ 'චන්දමිත්තා' නම් වූහ.

72.

72.

දෙහං අසිතිරතතං තමසොකථෙරො-පට්ඨාසි බොධිවිටපී භවි කණ්හවණ්ටා,වාසංඅකා මුනිර’සීතිසහස්සවස්සංආසුං තයො අරියසාවකසන්නිපාතා;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය අසූ රියනක් උස විය. 'අසෝක' තෙරණුවෝ උපස්ථායක වූහ. 'කණවන්ථ' (පළොල්) වෘක්ෂය බෝධිය විය. ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ අවුරුදු අසූදහසක් (80,000) ආයු වැළඳූහ. උන්වහන්සේට ආර්ය ශ්‍රාවක සන්නිපාත (රැස්වීම්) තුනක් විය.

73.

73.

තස්සා’පරෙන අධිසීලසමාධිපඤ්ඤොසත්ථා සමුබ්භවී සිඛී ජනකප්පසාඛී,ධීරො තදා’භවි අරින්දමනාමරාජාසද්ධො පහූතරතතො රතනත්තයම්හි;

()

ඉන්පසුව, අධිශීල, අධිසමාධි, අධිප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ ද, ජනයාට කල්පවෘක්ෂයක් බඳු වූ ද 'සිඛී' නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූහ. එකල්හි ධීර ගුණැති අප මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තෙරුවන් කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු, බොහෝ වස්තුවෙන් ආඪ්‍ය වූ 'අරින්දම' නම් රජෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

74.

74.

භික්ඛඤ්ච සත්තරතනාභරණාභිරාමංඤත්වාන හත්ථිරතනං සුගතෙ සසඞ්ඝෙ,සො බුද්ධභාවමහිපත්ථයි සත්තසාරොව්‍යාකාසි ලච්ඡසි සුඛොධිපදන්ති සත්ථා;

()

ඒ සත්ත්වෝත්තමයාණන් (බෝධිසත්ත්වයන්) වහන්සේ සඟ පිරිස සහිත බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා සත්රුවනින් හා ආභරණයෙන් සරසන ලද අගනා මංගල හස්තිරාජයා ද දන් දී, මතු බුදුබව පතා ප්‍රාර්ථනා කළහ. එකල්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ 'ඔබ ඒ උත්තම නිවන (බුදුබව) ලබන්නෙහිය' යි නියත විවරණ දුන් සේක.

75.

75.

බුද්ධස්ස චාරිණවතී නගරං අහොසිමාතා පභාවති පිතා අරුණව්හ රාජා,සඞ්ඝෙසු’භොසු අභිභුවසි සම්භවො චඅග්ගාභවිංසු මඛිලාපදුමාභිධානා;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'අරුණවතී' නම් විය. මෑණියන් 'පභාවතී' වූ අතර, පියතුමා 'අරුණ' නම් රජු විය. භික්ෂූන් වහන්සේලා අතරින් 'අභිභූ' සහ 'සම්භව' යන දෙදෙනා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ 'අඛිලා' සහ 'පදුමා' නම් වූහ.

76.

76.

ඛෙමඞ්කරො ජිනමුපට්ඨහි සත්තතිංස-හත්ථුච්ඡිතො විජයබොධි ච පුණ්ඩරිකො,සො සත්තතිංසතිසහස්ස මිතායුකො’සිආසුං තයො තදියසාවකසන්නිපාතා;

()

එම ජිනරාජයන් වහන්සේට 'ඛේමංකර' තෙරණුවෝ උපස්ථායක වූහ. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය තිස්හත් රියනක් (37) උස විය. බෝධි වෘක්ෂය 'පුණ්ඩරීක' (ඇටඹ) විය. උන්වහන්සේ තිස්හත්දහසක් (37,000) ආයු වැළඳූ අතර, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් තුනක් විය.

77.

77.

තස්සා’පරෙනි’හ සමුබ්භවි කෙතුමාලා-බ්‍යාමප්පභාපරිලසං මුනිවෙස්සභූ’ති,බුද්ධඞ්කුරො කිර තදානි සුදස්සනව්හ-රාජා බභූව පරරාජගජින්දසීහො;

()

ඉන්පසුව මේ ලෝකයෙහි, ව්‍යාමප්‍රභාවෙන් හා රශ්මි මාලාවෙන් බැබළුණු 'වෙස්සභූ' නම් මුනිවරයාණන් වහන්සේ පහළ වූහ. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සතුරු රජුන් නැමති හස්තීන්ට සිංහයෙකු බඳු වූ 'සුදස්සන' නම් රජෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

78.

78.

සඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස සචීවරං සොදත්වාන දානමතුලං ජිනසාසනම්හි,සබ්බඤ්ඤුබොධිමභිපත්ථිය පබ්බජිත්ථබුද්ධො භවිස්සසි ධුවන්ති තමාහසත්ථා;

()

උන්වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට සිවුරු සහිත අසදෘශ මහා දානයක් පිරිනමා, ශාසනයෙහි පැවිදි වී, සර්වඥතා ඥානය ප්‍රාර්ථනා කළහ. එකල්හි ශාස්තෘන් වහන්සේ 'ඔබ ඒකාන්තයෙන්ම බුදු වන්නේය' යි නියත විවරණ දුන් සේක.

79.

79.

තස්සා’ප්‍ය’නොපමපුරං භවි සුප්පතීතොරාජා පිතා යසවතී ජනිකා මහෙසී,සොණුත්තරා ච නිජසාවකසාවිකානංදාමා මතිද්ධිපරමා පරමා සමාලා;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'අනෝපම' නම් විය. පිය රජතුමා 'සුප්පතීත' වූ අතර, මෑණියන් 'යසවතී' බිසව වූවාය. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් අතරින් 'සෝණ' සහ 'උත්තර' අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. සෘද්ධිමත් ශ්‍රාවිකාවන් අතරින් 'දාමා' සහ 'සමාලා' අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

80.

80.

බොධී’පි තස්ස භවි සාලමහීරූහො’ප-සම්පන්නභික්ඛු තදුපට්ඨහි සට්ඨිහත්ථො,සත්ථා විහාසි සමසට්ඨිසහස්සවස්සංආසුං තයො තදියසාවකසත්තිපාතා;

()

උන්වහන්සේගේ බෝධිය සල් වෘක්ෂය විය. සැට රියනක් (60) උසැති බුදුරජාණන් වහන්සේට උපසන්න නම් භික්ෂුව උපස්ථාන කළේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ හැටදහසක් (60,000) අවුරුදු ආයු වැළඳූ අතර, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් තුනක් විය.

81.

81.

තස්සා’පරෙනි’කහ සමුබ්භවි සච්චසන්දොවෙනෙය්‍යබන්ධු භගවා කකුසන්ධනාමො,බුද්ධඞ්කුරො භුවි තදා’භවි ඛෙමරාජාදානප්පබන්ධජලසෙකසුධොතහත්ථො;

()

ඉන්පසුව, මෙලොව සත්‍යවාදී වූ ද, විනේය ජනයාට බන්ධුවෙකු බඳු වූ ද 'කකුසඳ' නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පහළ වූහ. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ නිරන්තර දන් පැන් දීමේ පැන් වත් කිරීමෙන් පිරිසිදු වූ දෑත් ඇති 'ඛේම' නම් රජෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

82.

82.

සො පත්තචීවරපභූතිකමන්නපානංදත්වා සසාවකජිනස්ස ඝරා’භිගන්ත්වා,පබ්බජ්ජි බොධිපණිධිං පණිධාය රාජාසත්ථාසයා’ත්‍ය’වච තප්පණිධානසිද්ධි;

()

ඒ රජතුමා ශ්‍රාවකයන් සහිත බුදුරජාණන් වහන්සේට පාත්‍ර, සිවුරු, අන්නපාන ආදී බොහෝ පිරිකර දන් දී, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වී බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළේය. එකල්හි ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔහුගේ ඒ ප්‍රාර්ථනාව සිද්ධ වන බවට නියත විවරණ දුන් සේක.

83.

83.

ඛෙමවහයං නගරමස්ස පිතා’ග්ගිදත්තොවිප්පො විභාවි අභවි ජනිකා විසාඛා,සඤ්ජිවථෙරදුතියො විධුරො ච ථෙරොසාමා තදග්ගයුගලං භවි චම්පකාඛ්‍යා;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'ඛේමාවතී' නම් විය. පියා 'අග්ගිදත්ත' නම් බමුණා වූ අතර, මෑණියන් 'විසාඛා' නම් වූවාය. 'සංජීව' සහ 'විධුර' යන තෙරණුවරු දෙනම අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. 'සාමා' සහ 'චම්පා' (චම්පකා) යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

84.

84.

තං බුද්ධිජො ජිනමුපට්ඨහි තස්ස ගත්තංතාළිසහත්ථමිතමාසි සිරිසබොධි,තාළිසහායනසහස්සපමාණමායුඑකො’ව තස්ස භවි සාවකසන්නිපාතො;

()

එම ජිනරාජයන් වහන්සේට 'බුද්ධිජ' තෙරණුවෝ උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය සතළිස් රියනක් (40) උස විය. බෝධිය 'සිරීස' (මාර) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේ සතළිස්දහසක් (40,000) අවුරුදු ආයු වැළඳූ අතර, උන්වහන්සේට තිබුණේ එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් පමණි.

85.

85.

තස්සා’පරම්හි සමයෙ කරුණානිධානොලොකාභිභූ කනකභුධරහාරිරූපො,උප්පජ්ජි කොණගමනොමුනි පබ්බතාඛ්‍යොභුමිස්සරො භවි මහාපුරිසො තදානි;

()

ඉන්පසුව, කරුණාවට නිධානයක් වූ ද, ලෝකය මැඩපැවැත්වූ ද, රන් පර්වතයක් බඳු ශෝභමාන රූපයක් ඇති 'කෝණාගමන' නම් මුනිවරයාණන් වහන්සේ පහළ වූහ. එකල්හි අප මහ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ 'පබ්බත' නම් පෘථිවිපති (රජෙක්) වී උපත ලබා සිටියහ.

86.

86.

සඞ්ඝස්ස බුද්ධපමුඛස්ස උළාරදානංදත්වා මහග්ඝවරචිවරසාටකෙ ච,සො පකබ්බජිත්ථ අභිපත්ථිත බුද්ධභාවොබුද්ධො භවිස්සසි තුවන්ති තමාහසත්ථා;

()

උන්වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට උදාර මහා දානයක් ද, ඉතා වටිනා උතුම් සිවුරු සහ සළුපිළි ද පූජා කර, පැවිදි වී බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කළහ. එකල්හි ශාස්තෘන් වහන්සේ 'ඔබ මතු බුදු වන්නේය' යි නියත විවරණ දුන් සේක.

87.

87.

නාමෙන සොභවති තම්පුරමුත්තරාඛ්‍යාමාතා පිතා’වනිසුරො භවි යඤ්ඤදත්තො,හීයොසොත්තරවසී සමණි සමුද්දාතස්සො’ත්තරා ච පරමා පරිසාසු’භොසු;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'sෝභවතී' නම් විය. මෑණියන් 'උත්තරා' වූ අතර, පියතුමා 'යඤ්ඤදත්ත' නම් බමුණා විය. 'භිය්‍යෝස' සහ 'උත්තර' යන දෙදෙනා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වූහ. උපාසිකා පිරිස අතරින් 'සමුද්දා' සහ 'උත්තරා' යන මෙහෙණින් වහන්සේලා අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ.

88.

88.

තං සොත්ථිජො ජිනමුපට්ඨහි තිංසහත්ථොඅඞ්ගීරසො භවි උදුම්බරසාඛි බොධි,සො තිංසහායනසහස්සමිතායුකො’සිඑකො’ව තස්ස භවි සාවකසන්තිපාතො;

()

එම ජිනරාජයන් වහන්සේට 'සොත්ථිජ' තෙරණුවෝ උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේ තිස් රියනක් (30) උසැති, අංගීරස ගෝත්‍රික වූහ. බෝධිය 'උදුම්බර' (දිඹුල්) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේ තිස්දහසක් (30,000) අවුරුදු ආයු වැළඳූ අතර, උන්වහන්සේට තිබුණේ එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් පමණි.

89.

89.

තස්සා’පරෙනි’හ මහාමුනි කස්සපාඛ්‍යොලොකම්හි පාතුභවි ඛග්ගවිසාණකප්පො,බුද්ධඞ්කුරො භුවි තදා’භවි ජොතිපාලොවෙදෙසු තීසු සකලාසු කලාසු ඡෙකො;

()

ඉන්පසුව, කේඩෑරුම් මෘගයාගේ (කඟවේනාගේ) අඟක් මෙන් තනිව හැසිරෙන, ස්ථිර ගුණැති 'කස්සප' නම් මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූහ. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තුන්වේදයෙහි සහ සියලු ශිල්ප ශාස්ත්‍රයන්හි කෙළ පැමිණි 'ජෝතිපාල' නම් මාණවකයෙක්ව උපත ලබා සිටියහ.

90.

90.

කල්‍යාණමිත්තදුතියො සුගතං උපෙච්චසුත්වාන ධම්මමථසාසන මොතරිත්වා,සබ්බඤ්ඤුභාවම්හිපත්ථයි මාණවො සොව්‍යාකාසි කස්සපමුනී’පි මුනී’ච පුබ්බා;

()

ඒ ජෝතිපාල මාණවකයා කල්‍යාණ මිත්‍රයා (ඝටීකාර) සමඟ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, දහම් අසා, ශාසනයෙහි පැවිදි වී සර්වඥතා ඥානය ප්‍රාර්ථනා කළේය. කස්සප මුනිවරයාණන් වහන්සේ ද පෙර බුදුවරුන් මෙන් ඔහුට බුදු වන බවට නියත විවරණ දුන් සේක.

91.

91.

බාරාණසි නගරමාසි පිතා ච මාතාද්වෙ බ්‍රහ්මදත්තධනවත්‍ය’භිධානවන්තො,භික්ඛුසු තස්ස සමණිස්ව’පි තිස්සභාර-ද්වාජා ච භද්දයුගලාත්‍ය’නුලොරුවෙලා;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නගරය 'බාරාණසී' නම් විය. පියතුමා 'බ්‍රහ්මදත්ත' වූ අතර, මෑණියන් 'ධනවති' නම් වූවාය. භික්ෂූන් වහන්සේලා අතරින් 'තිස්ස' සහ 'භාරද්වාජ' යන දෙනම ද, භික්ෂුණීන් වහන්සේලා අතරින් 'අනුලා' සහ 'උරුවේලා' යන දෙනම ද අග්‍රශ්‍රාවක යුගලයන් වූහ.

92.

92.

තං සබ්බමිත්තසමණො සමුපට්ඨහිත්ථනිග්‍රොධසාඛී ජයබොධි ස’වීසහත්ථො,තස්සා’සි විසතිසහස්ස පමාණමායුඑකො’ව’හූ අරියසාවකසන්නීපාතො;

()

එම බුදුරජාණන් වහන්සේට 'සබ්බමිත්ත' නම් භික්ෂුව උපස්ථාන කළේය. විසි රියනක් (20) උසැති උන්වහන්සේගේ ජය ශ්‍රී බෝධිය 'නිග්‍රෝධ' (නුග) වෘක්ෂය විය. උන්වහන්සේගේ ආයු කාලය විසිදහසක් (20,000) අවුරුදු වූ අතර, උන්වහන්සේට තිබුණේ එක් ආර්ය ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් පමණි.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිතා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ දූරෙනිදානෙ බොධිසත්තස්ස සෙසපණිධාතට්ඨපන පවත්ති පරිදීපො තතියො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත් සතුටු කරන, මේධාන්නද නම් යතීන්ද්‍රයන් (භික්ෂූන්) වහන්සේ විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි, දූරේනිදානයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ සෙසු ප්‍රාර්ථනාවන් පිහිටුවීමේ පුවත විස්තර කෙරෙන තුන්වන සර්ගය නිමවා වදාරන ලදී.

1.

1.

දීපඞ්කරාදිචතුවීසති බුද්ධපාද-මූලෙසු ලඞපණිධාන මහානිධානො,ලක්ඛාධිකං චතුරසඞ්ඛියකප්පසඞ්ඛංපුඤ්ඤාභිසන්දමභිසඞ්ඛරි බොධිසත්තො;

()

දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පටන් සූවිසි බුදුවරයන් වහන්සේලාගේ ශ්‍රී පාද මූලයෙහි නියත විවරණ මහා නිධානය ලැබූ මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් මුළුල්ලෙහි උදාර වූ පින් රැස් කළ සේක.

2.

2.

එත්ථන්තරෙ විවිධබාහිරවත්ථුජාතංසිස’ක්ඛිමංසරුධිරානි ච පුත්තදාරෙ,සො ජිවිතම්පි කපණඩිකයාචකානංවීරො පරිච්චජි පජාය හිතත්ථමෙව;

()

මේ අතරතුර කාලයෙහි, ඒ මහා වීරයාණන් වහන්සේ සකල සත්ත්වයන්ගේ හිතසුව පිණිස විවිධ බාහිර වස්තූන් ද, තමන්ගේ හිස, ඇස්, මස්, ලේ ද, අඹුදරුවන් ද, තමන්ගේ ජීවිතය පවා දිළිඳු හා අසරණ යාචකයන් උදෙසා පරිත්‍යාග කළ සේක.

3.

3.

දානාධිමුත්තිපරියෙසන විප්පවෙසොපත්වා තපොවනමකිත්ති තපොධනස්ස,තිහං අලත්ථ සකටාහමලොණඩාකංයස්සා’භිභූතජඨරස්ස ජිඝච්ඡිතත්තා;

() (අකිත්තිචරියං)

දන් දීමේ උදාර අදහසින් යුතුව තපෝවනයට වැදී තපස් රැකි අකිත්ති තාපසයන් වහන්සේ, කුසගින්නෙන් දැවෙමින් සිටිද්දී පවා දින තුනක් මුළුල්ලෙහි තමන් ලත් ලුණු නොමැති තම්බන ලද පළා කොළ දන් දුන් සේක. (අකිත්ති චරියාව)

4.

4.

කන්තාරමග්ග පටිපන්න මනාතපත්තංපච්චෙක බුද්ධමහිපස්සිය සඞක්ඛවිප්පො,ඵුට්ඨං සකිච්චපසුතො සූරියාතපෙනයො ඡත්තුපාහණමදාසි සුධොතපාණි;

() (සඞ්ඛචරියං)

කටුක කාන්තාර මාර්ගයක කුඩයක් නොමැතිව, දැඩි හිරු රැසින් පීඩා විඳිමින් වඩින පච්චේකබුදුරජාණන් වහන්සේනම දැක, පිරිසිදු දෑත් ඇති සංඛ නම් බමුණා තමන් සතු කුඩය සහ සෙරෙප්පු යුවල උන්වහන්සේට පූජා කළේය. (සංඛ චරියාව)

5.

5.

දුබ්භික්ඛපීළනභයෙන කලිඞ්ගරට්ඨාසංයාචතං යදුපගම්ම ධනඤ්ජයව්හො,සොණ්ඩාය ගය්හ නිජමඤ්ජන නාගරාජංයො දක්ඛිණොදක නිසෙකමකාසි රාජා;

() (කුරුධම්මචරියං)

දුර්භික්ෂ බියෙන් පීඩිත වූ කලිඟු රට වැසියන් පැමිණ ඉල්ලා සිටි කල්හි, ධනංජය නම් රජතුමා තමන්ගේ අඳුන්වන් මංගල හස්තිරාජයා හොඬවැලෙන් අල්ලා, පැන් වත් කර දන් දුන්නේය. (කුරුධර්ම චරියාව)

6.

6.

හුත්වාන යො මහසුදස්සන චක්කවත්තීරාජා කුසාවතිපුරම්හි දිවා ච රත්තො,වත්ථත්තපානමුපතෙසි චරාපයිත්වාභෙරිංක අසෙසකපණ්ඩිකයාචකානං;

() (මහාසුදස්සනචරියං)

කුසාවතී නුවර මහා සුදස්සන සක්විති රජු වී උපන් උන්වහන්සේ, සියලු අසරණ යාචකයන් උදෙසා දිවා රෑ දෙකෙහි බෙර හසුරුවා අන්නපාන, වස්ත්‍ර ආදී දෑ නොමිලයේ බෙදා දුන් සේක. (මහා සුදස්සන චරියාව)

7.

7.

යො සත්තභුමිභුජසාසි පුරොහිතො’පිරාජූහි ලද්ධමඛිලං ධනධඤ්ඤරාසිං,සම්පත්තයාචකජනස්ස පරිච්ඡජිත්වාපුඤ්ඤප්පබන්ධමභිසඤ්චිනි බොධිහෙතු;

() (මහාගොවින්දචරියං)

සප්ත භූමිභාගයන්හි රජවරුන් සත්දෙනෙකුගේ පුරෝහිත වූ මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වී උපන් උන්වහන්සේ, ඒ රජවරුන්ගෙන් තමන්ට ලැබුණු සියලු ධන ධාන්‍ය සම්පත් පැමිණි යාචක ජනයාට පරිත්‍යාග කර, බුදුබව පිණිස මහත් වූ පින් රැස් කළ සේක. (මහා ගෝවින්ද චරියාව)

8.

8.

ධම්මානුසාසි නිමිනාම මහීභුජො’පිසාලං විධාය මිථිලාය චතුම්මුඛං යො,අච්ඡින්නමත්ථිජනපක්ඛිචතුප්පදානංදානං පවත්තයී පුරා දදතං වරිට්ඨො;

() (නිමිරාජචරියං)

යම් කලෙක ධර්මයෙන් අනුශාසනා කරන්නා වූ ද, දායකයන් අතර උතුම් වූ ද, නිමි නම් වූ මහා රජතුමා, මිථිලා නුවර සතරැස් දන්සලක් කරවා, යාචකයන්ට ද, පක්ෂීන්ට ද, සිව්පාවුන්ට ද නොසිඳුණු මහා දානයක් පැවැත්වූයේ ය. (නිමිරාජ චරියාව)

9.

9.

යො එකරාජසුතචන්දකුමාරභූතොමුද්ධාභිසෙක කරණාය ජනෙහි ගච්ඡං,සංවෙජිතො සවිභවෙ තිභවෙ’පි යඤ්ඤා-වාටං විධාය’භිපවත්තයි දානවට්ටං;

() (චන්දකුමාරචරියං)

එකරාජ රජුගේ පුත්‍ර වූ, චන්ද්‍රකුමාරයන් ලෙස උපන් යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක් මුර්ධභිෂේකය ලැබීම පිණිස ජනයා සමඟ යමින් සිටියදී, සියලු සම්පත් කෙරෙහි ද, තුන් භවය කෙරෙහි ද සංවේගයට පත්ව, යාගශාලාවක් පිළියෙල කොට මහා දාන ප්‍රවාහයක් පැවැත්වූයේ ය. (චන්දකුමාර චරියාව)

10.

10.

යො වත්ථුසාරගහණෙන අතිත්තරූපොභුමිස්සරො’පි සිවිනාම සුරාධිපස්ස,ජච්චන්ධවෙසගහිතස්ස විලොචනානිඋප්පාටයිත්ව පදදං ලභි දිබ්බචක්ඛූ;

() (සිවිරාජචරියං;

)

වස්තුවෙහි සාරය (දානය) ගැනීමේදී තෘප්තිමත් නොවූ, සිවි නම් වූ යම් රජෙක්, උපතින් අන්ධ වූ වෙස් ගෙන පැමිණි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට තමාගේ දෑස් උදුරා දන් දී, පසුව දිව්‍ය චක්ෂුසය ලැබුවේ ය. (සිවිරාජ චරියාව)

11.

11.

දානාධිමුත්තිපරමො සසපණ්ඩිතො යොමිත්තෙනු සාසිය අධිට්ඨිතුපොසථඞ්ගො,අඞ්ගාරමුද්ධනි පපාත සජීවිතාසංහිත්වා ද්විජස්ස තනුමංසපදාතුකාමො;

() (සසපණ්ඩිතචරියං;

ඉතිදානපාරමීං)

දානයෙහිම බෙහෙවින් ඇලුනා වූ, සිය මිතුරන්ට ද අනුශාසනා කොට උපෝසථ අංගයන් සමාදන්ව සිටි යම් සස පණ්ඩිතයෙක් (හාවෙක්), බ්‍රාහ්මණයකුට සිය ශරීර මාංශය දන් දෙනු කැමැත්තෙන්, ජීවත්වීමේ ආශාව හැර දමා, ඇවිළෙන ගිනි අඟුරු ගොඩට පැන්නේ ය. (සසපණ්ඩිත චරියාව - මෙසේ දාන පාරමිතාවයි)

12.

12.

යො මාතුපොසකකරි භිසමුද්ධරත්තොඅන්ධාය හත්ථිදමකෙන කරෙණුකාය,සොණ්ඩාය සුට්ඨුගහිතො’ප්‍ය’විකණ්ඩිතස්සසීලස්ස ඛණ්ඩනභයා නජනෙසි කොපං;

() (මාතුපොසකචරියං)

තම අන්ධ මෑණියන් පෝෂණය කළා වූ ද, නෙළුම් අල උදුරා දෙන්නා වූ ද යම් ඇත් රජෙක්, ඇතුන් දමනය කරන්නා විසින් තමාගේ සොඬින් තදින් අල්ලා ගනු ලැබූ කලත්, සිය නොකෙලෙසුණු සීලය බිඳී යාමේ බිය නිසා කිසිදු ක්‍රෝධයක් නූපදවූයේ ය. (මාතුපෝසක චරියාව)

13.

13.

යො භුරිදත්තභුජගො’පරිවම්මිකට්ඨො,සීලබ්බතං විසධරො සමධිට්ඨහිත්වා,පෙළාය ඛිත්තභුජගෙ අහිගුණ්ඨිකම්හිසීලස්ස කුප්පනභයෙන ජහාසි කොපං;

() (භුරිදත්තචරියං;

)

තුඹසක් මතුපිට සජ්ඣායනා කරමින්, ශීල ව්‍රතය සමාදන්ව සිටි, විෂ සහිත වූ භූරිදත්ත නම් නාගරාජයා, අහිකුණ්ඨිකයා විසින් තමා කූඩයකට දමනු ලැබූ කලත්, සීලය කිලිටි වේ යැයි බියෙන් ක්‍රෝධය අත්හැරියේ ය. (භූරිදත්ත චරියාව)

14.

14.

සීලබ්බතාදිවිභවො ජලිතිද්ධිමා යොචම්පෙය්‍යනාමභුජගො අහිගුණ්ඨිකම්හි,ඉච්ඡානුරූපවිචරො චමරී’ව වාලංසීලං ජුගොප නපි තබ්බධකෙ චුකොප;

() (චම්පෙය්‍යචරියං;

)

ශීල ව්‍රතාදී ගුණයෙන් හා දිලිසෙන සෘද්ධි බලයෙන් යුක්ත වූ, චම්පෙය්‍ය නම් වූ යම් නාගරාජයෙක්, සෙමර මුවා තමාගේ වල්ගය රකින්නාක් මෙන්, තමා පෙළන්නා වූ අහිකුණ්ඨිකයා කෙරෙහි ද කෝප නොවී, තමාගේ කැමැත්ත පරිදි හැසිරෙමින් සීලයම ආරක්ෂා කළේ ය. (චම්පෙය්‍ය චරියාව)

15.

15.

යො චූලබොධිවිසුතො සමදිට්ඨහත්වාසීලබ්බතං වනමුපෙච්ච වසං පියාය,තායං පසය්හ ගහිතාය’පි කාසිරඤ්ඤාසීලබ්බිසොධනපරො පජහිත්ථ රොසං;

() (චූලබොධිචරියං)

චූලබෝධි නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ යම් තාපසයෙක්, ශීල ව්‍රතය සමාදන්ව තම ප්‍රිය බිරිඳ සමඟ වනයට වැද වෙසෙන කල, කාසි රජු විසින් ඇයව බලහත්කාරයෙන් පැහැරගනු ලැබූවත්, තමාගේ සීලය පිරිසිදුව රැකගනු පිණිස ක්‍රෝධය දුරු කළේ ය. (චූලබෝධි චරියාව)

16.

16.

යො භිංසරූපි මහිසො’පි වලිමුඛස්සආගුං තිතික්ඛමඛීලං පරිසුද්ධසිලො,රුක්ඛට්ඨයක්ඛවචනානි පටික්ඛිපිත්වාතං සීලභඞ්ගභයතො භයතො මුමොච;

()

බියකරු පෙනුමකින් යුත් මී හරකෙකු වුවත්, පිරිසිදු සීලයෙන් යුතුව, වඳුරා තමාට කළ සියලු වැරදි ඉවසා වදාරමින්, වෘක්ෂ දේවතාවාගේ (යකාගේ) වචන ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, ශීල භංගත්වයට ඇති බිය නිසාම ඒ වඳුරාට බියක් නොදී අතහැරියේ ය. (මහිස රාජ චරියාව)

17.

17.

යො වුය්හමානමපනීය නදීපවාහාමිත්තද්දුහිං පුතසජීවිතදානහෙතු,රඤ්ඤා මුමොච වධියං අවිකොපනෙනසීලස්ස රූරුහරිණො’පි හරිස්සවණ්ණො, () (රූරුමිගරාජචරියං;

)

රන්වන් පැහැති රූරු මුව රජෙක් වූ යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක්, ගඟ දියෙහි ගසාගෙන යමින් සිටි, තමාට ද්‍රෝහි වූ මිනිසෙකු බේරාගෙන ඔහුට ජීවිත දානය දී, පසුව රජු විසින් තමා මැරීමට සැරසුණු කල ද, කෝපයකින් තොරව සීලය රැකගනිමින් රජු ලවා තමා නිදහස් කරවා ගත්තේ ය. (රූරුමෘගරාජ චරියාව)

18.

18.

යො දන්තකට්ඨසකලෙහි ජටාකුලෙහිකුද්ධෙන කුටජටිලෙන කතාහිසාපො,මාතඞ්ගනාමමුනි සීලධනං ජුගොපසම්පාතසාපරිපුමිද්ධිබලෙන රක්ඛං;

() (මාතඞ්ගචරියං;

)

දැහැටි කූරුවලින් හා අවුල් වූ ජටාවෙන් යුත්, කෝපයට පත් කපටි ජටිලයකු විසින් තමන්ට ශාප කරනු ලැබූ කලත්, මාතංග නම් වූ යම් මුනිවරයෙක් තමාගේ සෘද්ධි බලයෙන් ආරක්ෂාව සලසා ගනිමින්, තමාගේ ශීල ධනය රැකගත්තේ ය. (මාතංග චරියාව)

19.

19.

මග්ගාවතිණ්ණමධමං කල්හාභීලාසා-සඞ්ඝට්ටිතොභයරථඞ්ගමධම්මයක්ඛං,කොපග්ගිනා නපරිඣාපයමිද්ධිමා යොසීලං රරක්ඛ ඛලු ධම්මිකයක්ඛරාජා;

() (ධම්මාධම්ම දෙවපුත්තචරියං;

)

සෘද්ධිමත් වූ යම් ධාර්මික යක්ෂ රාජයෙක් (ධර්ම දේවපුත්‍රයා), මඟ හරස් කොට විවාදයට පැමිණි, තමාගේ රථයේ රෝද එකිනෙක ගැටෙන සේ පැමිණි අධර්ම යක්ෂයා කෙරෙහි ක්‍රෝධ ගින්නෙන් නොදැවී, සැබවින්ම සිය සීලය ආරක්ෂා කළේ ය. (ධර්මදේවපුත්ත චරියාව)

20.

20.

යො පොරිසාදවසගස්ස ජයද්දිසස්සරඤ්ඤො පටිඤ්ඤමධිකිච්ච විජිවිතාසො,ඛීත්තායුධො තදුපගම්ම අලීනසත්තොයක්ඛං දමෙසි නනු සීලවතං නිදානා;

() (අලීනසත්තචරියං;

)

මිනීකන්නාගේ (පොරිසාදයාගේ) වසඟයට පත් ජයද්දිස රජුට වූ පොරොන්දුවක් ඉටු කරනු පිණිස, තමාගේ ජීවිත ආශාව හැර දමා, නිර්භීත සිත් ඇතිව ඒ මිනීකන්නා වෙත ගොස්, සිය ශීල ව්‍රතයේ බලයෙන්ම ඒ යක්ෂයා දමනය කළේ ය. (අලීනසත්ත චරියාව)

21.

21.

යො සඞ්ඛපාලභුජගො නිජභොගපූර-ව්‍යාභඞ්ගිභාරතරවාහිති භොජපුත්තෙ,කාරුඤ්ඤමාප අභිගන්තුමපාදතායසීලස්ස භඞ්ගභයතො’පි හුතාසතෙජො;

() (සඞ්ඛපාලචරියං;

ඉති සීලපාරමිං;

)

ගිනි මෙන් තේජස් ඇති වුවත්, තමාගේ ශරීරය කූඩුවලින් ඇන සිදුරු කොට, කඳක බැඳ උසුලාගෙන ගිය වැද්දන් (භෝජ පුත්‍රයන්) කෙරෙහි, සීලය බිඳී යාමේ බිය නිසාම කරුණාව දැක්වූ, පාද රහිත වූ සංඛපාල නම් නාගරාජයාය. (සංඛපාල චරියාව - මෙසේ ශීල පාරමිතාවයි)

22.

22.

සඞ්ඛාරධම්මඛණභඞ්ගසභාවදස්සිඋස්සාවබින්දුවිලයං’ව යුධඤ්ජයො යො,රාජා ජනස්ස රුදතො පවිහාය රජ්ජංනෙක්ඛම්මපාරමිමපුරයි පබ්බජිත්වා;

() (යුධඤ්ජය චරියං;

)

සංස්කාර ධර්මයන්ගේ ක්ෂණභංගුර ස්වභාවය පිණි බිඳක් දියවී යාම මෙන් දැක, ජනයා හඬද්දීම රාජ්‍යය හැර දමා, මහණ වී නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළ යම් යුධංජය රජෙක් විය. (යුධංජය චරියාව)

23.

23.

යො සොමනස්සවිසුතො කුරුරාජපුත්තොදුස්සීලකුටජටිලබ්බචනං පටිච්ච,රඤ්ඤා නියොජිතවධො වධකාවකාසංලද්ධානුසාසිය’භිනික්ඛමි චත්තරජ්ජො;

() (සොමනස්ස චරියං;

)

දුශ්ශීල කපටි ජටිලයකුගේ වචනය අසා රජතුමා විසින් තමන් මැරීමට නියෝග කළ කල්හි, වධකයන්ගෙන් අවසරය ලබාගෙන ඔවුන්ට ද අනුශාසනා කොට, රාජ්‍යය හැර දමා පැවිදි වූ සෝමනස්ස නම් වූ කුරු රාජ කුමාරයාය. (සෝමනස්ස චරියාව)

24.

24.

යො කාසිරාජතනුජො’පි අයොඝරාඛ්‍යොඊහං භතො චිරමයොඝරවාසහීරූ,රජ්ජං පහාය පරමං පිතරා පදත්තංනෙක්ඛම්මපාරමිපරො වනමොතරිත්ථ;

() (අයොඝරචරියං;

)

යකඩ ගෙයක බොහෝ කල් ඇතිදැඩි වූ, කාසි රජුගේ පුත්‍ර වූ, අශෝකය (අයෝගෘහ) නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක් පියා විසින් දෙන ලද උතුම් රාජ්‍යය හැර දමා, නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව පුරනු පිණිස වනයට පිවිසියේ ය. (අයෝගෘහ චරියාව)

25.

25.

යො පඤ්චකාමගුණදීපනතො’පදිට්ඨ-සම්භත්තමිත්තවචනම්පි පටික්ඛිපිත්වා,නිද්ධන්තකඤ්චනනිභච්ඡවි කඤ්චනාඛ්‍යොපත්වා තපොවනමපබ්බජි බන්ධවෙහි;

() (භිසචරියං;

)

උණු කළ රන් වන් පැහැති ශරීර ශෝභාවක් ඇති, පඤ්ච කාම ගුණයන්ගේ ආශ්වාදය පෙන්වා දෙමින් හිතවත් මිතුරන් පැවසූ වදන් ප්‍රතික්ෂේප කොට, සිය නෑයන් සමඟ තපෝවනයට වැද පැවිදි වූ භිස (කඤ්චන) නම් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේය. (භිස චරියාව)

26.

26.

පක්ඛිත්තදද්දුලනහාරුරිවා’නලම්හිසඞ්ඛාරධම්මවිසයෙ පටිවට්ටිතත්තො,යො සොණභුසුරසුධී විභවං පහායපබ්බජ්ජිතුං සපරිසො පවනං ජගාම;

() (සොණපණ්ඩිතචරියං;

ඉති නෙක්ඛම්ම පාරමි;

)

ගින්නට දැමූ සම් පටක් මෙන් සංස්කාර ධර්මයන් කෙරෙහි පසුබට වූ සිත් ඇති, සෝණ නම් වූ ඥානවන්ත බ්‍රාහ්මණයා තමාගේ සියලු සම්පත් හැර දමා, පිරිස සමඟ පැවිදි වීම පිණිස වනයට ගියේ ය. (සෝණපණ්ඩිත චරියාව - මෙසේ නෙක්ඛම්ම පාරමිතාවයි)

27.

27.

යො සෙණකො සුධි පසිබ්බකගබ්භසායිංවිප්පස්සි මොහකලුසිකතමානසස්ස,සප්පං සුඝොරමුපදස්සිය දීඝදස්සීපඤ්ඤාසුපාරමිමපූරයි භුරිමෙධො;

() (සෙණකපණ්ඩිත චරියං;

)

මෝහයෙන් මුළා වූ මනසක් ඇති බ්‍රාහ්මණයාගේ මල්ල තුළ ලැග සිටි අතිශය දරුණු සර්පයා දැක, එය පෙන්වා දී ඔහු බේරාගත්, මහා ප්‍රඥාවෙන් හා දීර්ඝ දර්ශනයෙන් යුත් සේනක පණ්ඩිතයා ප්‍රඥා පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළේ ය. (සේනකපණ්ඩිත චරියාව)

28.

28.

යො යං මහොසධසමාඛ්‍යසුධී සුධීසොඋම්මග්ගසංවුතනිසග්ගවතිසමො’පි,උම්මග්ගතො’ව සබලං මිථිලාධිනාථංපඤ්ඤාපජාපතිපති රිපුතො මුමොච;

() (මහොසධචරියං ඉති පඤ්ඤා පාරමී;

)

ඥානවන්තයන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, මහෝෂධ නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ යම් පණ්ඩිතයෙක්, උමගක් සාදා ඒ උමං මාර්ගය ඔස්සේ මිථිලා නුවර රජු සහ ඔහුගේ සේනාව සතුරන්ගෙන් බේරා ගත්තේ ද, ඒ ප්‍රඥාවන්තයා ප්‍රඥා පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළේ ය. (මහෝෂධ චරියාව - මෙසේ ප්‍රඥා පාරමිතාවයි)

29.

29.

වාලෙනු’ළාරවීරියො වීරියෙන ඝොරංසංසාරදුක්ඛමිව යො කිසකාලකො’පි,ගම්භීරසාගරජලං සපජානුකම්පීඋස්සිඤ්චිතුං සතතමාරහි සත්තසාරො;

() (කාලක චරියං)

සංසාර දුක බඳු වූ මහා සාගර ජලය, සිය පැටවුන් කෙරෙහි වූ අනුකම්පාවෙන්, තමාගේ වල්ගයෙන් ඉස සිඳලීමට නිරන්තරයෙන්ම උත්සාහ කළ, මහා වීර්යයකින් යුත් කුඩා ලේනෙකු වූ (කාලක) බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේය. (කාලක චරියාව)

30.

30.

රාජාමහාදිජනකො ජනකුන්දචන්දොගම්භීරභුරිසලිලං සලිලාකරං යො,සූරො’රුබාහුවීරියො වීරියං තතාරසංසාරසින්ධුතරණෙ තරණීසරූපො;

() (මහාජනකචරියං;

ඉති වීරියපාරමි;

)

ජනයාට සඳක් බඳු වූ, මහා ජනක නම් වූ යම් රජෙක්, තමාගේ බාහුවල වීර්යයෙන් යුතුව, මහා සාගරය පිහිනා තරණය කළේ ද, ඔහු සංසාර සාගරය තරණය කිරීමට නැවක් බඳු විය. (මහාජනක චරියාව - මෙසේ වීර්ය පාරමිතාවයි)

31.

31.

යො ඛන්තිතින්තහදයො යතිඛන්තිවාදීඡෙදාපිතෙ’පි සකලං සකලත්තභාවෙ,සමපූතඛන්තිජලමෙවභූසං සිසෙචව්‍යාපාදපාවකපදිත්තකලාබුරාජෙ;

() (ඛන්තිවාදී චරියං)

තමාගේ මුළු ශරීරයම කපා දමනු ලැබූ කල්හි ද, ක්ෂමා ගුණයෙන් තෙත් වූ හදවත් ඇති, ක්ෂාන්තිවාදී නම් වූ යම් තාපසයෙක්, ක්‍රෝධ නැමැති ගින්නෙන් දැවෙමින් සිටි කලාබු රජු කෙරෙහි මෛත්‍රී සහගත ක්ෂමා නැමැති සිසිල් පැන් ඉසිනු ලැබුවේ ය. (ක්ෂාන්තිවාදී චරියාව)

32.

32.

යො ධම්මපාලනපරො සුසු ධම්මපාලොකාරාපිතෙ’පි වධකෙහ’සිමාලකම්මං,ආසන්නතාපනිරයම්හි පතාපරාජෙඛන්තිං පවත්තයි මනප්පිතඛන්තිමෙත්තො;

() (ධම්මපාල චරියං;

ඉති ඛන්තිපාරමී;

)

ධර්මය ආරක්ෂා කරන්නා වූ ද, කුඩා දරුවකු වූ ද ධර්මපාල කුමාරයා, වධකයන් ලවා තමාගේ අත් පා කපා දමනු ලැබූ කල්හි ද, නිරයට ආසන්නව සිටි ප්‍රතාප රජු කෙරෙහි මෛත්‍රී සහගත ක්ෂමා ගුණයම පැවැත්වූයේ ය. (ධර්මපාල චරියාව - මෙසේ ක්ෂාන්ති පාරමිතාවයි)

33.

33.

යො අන්තරීපගභයංකරසුංසුමාර-මුද්ධාසමප්පිතපදො කපිරාජභූතො,දින්නං පටිඤ්ඤමනුකුබ්බමනඤ්ඤලබ්භංනජ්ජා පපාත පරතීරමසච්චභීරූ;

() (කපිරාජ චරියං)

අසත්‍යයට බිය වූ, වඳුරු රජෙකු උපන් යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක්, ගඟ මැද සිටි බියකරු කිඹුලාගේ හිස මත සිය පාදය තබා, තමා දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරමින් ගඟේ අනෙක් ඉවුරට පැන්නේ ය. (කපිරාජ චරියාව)

34.

34.

යො සච්චපාරමිපරො වසි පච්චනාමොසච්චෙන සච්චමහීසන්ධිය සච්චදස්සී,පොරිං සමග්ගකරණිං සිරිජම්බුදීපෙසම්පාලයං සකලලොකමවොච වාචං;

() (සච්චසව්භය චරියං;

)

සත්‍ය පාරමිතාවෙන් අගතැන්පත් වූ, සත්‍යසම්භව නමින් ප්‍රකට වූ, සත්‍යය මගින් සත්‍ය නමැති මහා පෘථිවිය හා සබැඳි සත්‍යදර්ශී වූ යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක් ශ්‍රී ජම්බුද්වීපයෙහි පැරණි සමඟිකරණ වචනය සුරකිමින් මුළු ලොවට සත්‍ය වචනය ප්‍රකාශ කළ සේක් ද;

35.

35.

යො වට්ටපොතකදිජො අවිරූළ්හපක්ඛ-පාදො’තිඛුද්දකකුලාවකගබ්භසායී,සච්චෙන සොළසකරිසමිතප්පදෙසෙදාවග්ගිනිබ්බුතිමකා ථිරමායුගන්තං;

() (වට්ටපොතක චරියං;

)

පියාපත් හා පාද නොවැඩුණු, ඉතා කුඩා කැදැල්ලක් තුළ හොත් යම් වටු පැටවෙක් සත්‍ය ක්‍රියාවෙන් සොළොස් කරීසයක් පමණ භූමි භාගයෙහි ලැව්ගින්න කල්පාන්තය දක්වා ස්ථිර ලෙස නිවා දැමූ සේක් ද;

36.

36.

යො ගිජ්ඣකාකබකබාණකභක්ඛභුත-බන්ධු නිදාඝරවිතාපපරික්ඛයා’පෙ,රිත්තෙ සරම්හි පරිමොචයි මච්ඡරාජාසච්චෙන’කාලජලදාගමපච්චයෙන;

() (මච්ඡරාජ චරියං;

)

ගිම්හාන සූර්ය රශ්මියෙන් ජලය සිඳී ගිය හිස් වූ විලෙහි දී, ගිජුලිහිණියන්, කපුටන්, කොකුන් ආදී පක්ෂීන්ට ගොදුරු වීමට ගිය සිය නෑයන් බේරාගනු පිණිස, සත්‍ය ක්‍රියා බලයෙන් අකල් වැසි වස්වා මුදාගත් යම් මත්ස්‍ය රාජයෙක් වූ සේක් ද;

37.

37.

දුට්ඨාහිදට්ඨවිසවෙගවිමුච්ඡිතං යොමණ්ඩබ්බතාපසවරො’රසයඤ්ඤදත්තං,කත්වාන සච්චකිරියං කරුණාය කණ්හ-දීපායනො මුනි මුමොච තමාපදම්හා;

() (කණ්හාදීපායන චරියං;

)

දරුණු සර්පයෙකු දෂ්ට කිරීමෙන් ඇති වූ විෂ වේගයෙන් සිහිමුර්ඡා වූ මණ්ඩව්‍ය තාපසයන්ගේ ඖරස පුත්‍ර යඥදත්තයන්ව, කරුණාවෙන් යුතුව සත්‍ය ක්‍රියා කොට ඒ විපතින් මුදාගත් කණ්හදීපායන නමැති යම් මුනීන්ද්‍රයෙක් වූ සේක් ද;

38.

38.

යො පොරිසාදවසගො සුතසොමරාජාරජ්ජෙ තියොජනසතෙ සකජීවිතෙ’පි,සච්චං රරක්ඛ නනු සච්චපරො නිරාසොදින්නං පටිස්සවමුභින්නමපානුකුබ්බං;

() (සුතසොමචරියං;

ඉති සච්චපාරමී;

)

මිනීකන පොරිසාදයාගේ වසඟයට පත් වූ නමුත්, යොදුන් තුන්සියයක් දිගු රාජ්‍යය කෙරෙහි හෝ තමාගේ ජීවිතය කෙරෙහි හෝ අපේක්ෂාවක් නොතබා, සත්‍යගරුකව දෙපාර්ශවයටම දුන් පොරොන්දුව කඩ නොකරමින් සත්‍යයම ආරක්ෂා කළ යම් සුතසෝම රජෙක් වූ සේක් ද; (මෙසේ සත්‍ය පාරමිතාවයි.)

39.

39.

නිබ්බින්නරජ්ජවිභවො භවභීරූතායයො මූගපක්ඛබධිරාකති මූගපක්ඛො,නීතෙ නිඛාතුමපකි සීවථිකාවකාසෙදළ්හං අධිට්ඨිතවතං වත නොජහාසි;

() (තෙමියචරියං;

ඉති අධිට්ඨාන පාරමී;

)

සංසාර බයට පත් වී රාජ්‍ය විභූතිය කෙරෙහි කලකිරිලා, ගොළු, කොර සහ බිහිරි වෙස් ගෙන, ඔහුව වළලා දැමීමට සොහොනට ගෙන ගිය කල්හි පවා ස්වකීය දැඩි අධිෂ්ඨාන ව්‍රතය අත්නොහළ යම් තේමිය කුමාරයෙක් වූ සේක් ද; (මෙසේ අධිෂ්ඨාන පාරමිතාවයි.)

40.

40.

මෙත්තවිහාරපරමො පිතුරන්ධයට්ඨියො සොමසොම්මයදයො’පි සුවණ්ණසාමො,වාළෙහි සම්පරිවුතො පවනෙ විහාරිමෙත්තාඛ්‍යපාරමිමපූරයි පාපභීරූ;

() (සුවණ්ණසාමචරියං;

)

මෛත්‍රී විහරණයෙන් අගතැන්පත් වූ, සිය අන්ධ දෙමාපියන්ට හැරමිටියක් බඳු වූ, චන්ද්‍රයා මෙන් සෞම්‍ය හදවතක් ඇති, වන සතුන් පිරිවරා වනයේ විසූ, පවට බිය ඇති යම් ස්වර්ණසාම කුමාරයෙක් මෛත්‍රී පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළ සේක් ද;

41.

41.

යො එකරාජවිසුතො භුවි කාසිරාජාමෙත්තාකලත්තදුතියො සකජීවිතෙ’පි,අවඡින්නරජ්ජවිභාවෙ පටිපක්ඛරාජෙමෙත්තාය සම්ඵරි සමං පරිභාවිතාය;

() (එකරාජචරියං;

ඉති මෙත්තා පාරමී;

)

මෙලොව ඒකරාජ නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ, මෛත්‍රියම එකම සහකාරිය කරගත්, සතුරු රජු විසින් තමාගේ රාජ්‍ය විභූතිය පැහැරගනු ලැබූ කල්හි ද ස්වකීය ජීවිතය ගැන පවා නොතකා, සතුරු රජු කෙරෙහි ද සමව වැඩූ මෛත්‍රී සිත පැතිරවූ යම් කාසී රජෙක් වූ සේක් ද; (මෙසේ මෛත්‍රී පාරමිතාවයි.)

42.

42.

යා ලොමෙහංසවිසුතො’පි තුලාසරික්ඛොමානාවමානනකරෙසු සුඛෙ ච දුක්ඛ,වාසං චවට්ඨිපරිකිණ්ණසුසානමජ්ඣෙවෙරං අවෙරමනුපෙච්ච රරක්ඛු’පෙක්ඛං;

() (ලොමහංසචරියං;

ඉති උපෙක්ඛාක පකාරමිං)

ලෝමහංස නමින් ප්‍රකට වූ, ගරු බුහුමන් හා නින්දා අපහාසයන්හිදී ද සැප දුක් දෙක්හිදී ද තරාදියක් මෙන් මධ්‍යස්ථව, ඇටකටු විසිරී තිබූ සොහොනක් මැද වෙසෙමින්, වෛරයක් හෝ අවෛරයක් ඇති කර නොගෙන උපේක්ෂා පාරමිතාව ආරක්ෂා කළ යම් බෝධිසත්ත්ව කෙනෙක් වූ සේක් ද; (මෙසේ උපේක්ෂා පාරමිතාවයි.)

43.

43.

සො බොධියා’භිනියතො පරිපක්කඤාණොබුද්ධඞ්කුරො’පචිතපාරමිතාබලෙන,නිජ්ඣාමතණ්හ’සිතකඤ්ජක්ඛුප්පිපාස-ලොකන්තරොරුනිරයෙසු න ජාතු ජාතො;

()

සම්බෝධිය සඳහා නියත විවරණ ලද, පරිණත ඥානයෙන් යුත්, රැස් කළා වූ පාරමිතා බලයෙන් හෙබි ඒ බෝධි අංකුරයන් වහන්සේ දැවෙන තෘෂ්ණාවෙන් යුත් නිජ්ඣාමතණ්හික ප්‍රේතයන් අතර හෝ දැඩි බඩගින්නෙන් හා පිපාසයෙන් පෙළෙන අපායන්හි හෝ ලෝකන්තරික මහා නිරයෙහි කිසි කලෙකත් නූපන් සේක.

44.

44.

නාලත්ථ පණ්ඩකනපුංසකමූගපක්ඛ-ඡච්චන්ධජාතිබධිරිත්ථිජළත්තභාවං,සො මක්ඛිකාමකසකුත්ථකිපිල්ලිකාදි-ජාත්‍යා නපාතුභවි කීටපටඞ්ගජාත්‍යා;

()

උන්වහන්සේ පණ්ඩක, nපුංසක, ගොළු, කොර, උපන්ගෙයි අන්ධ, බිහිරි, ස්ත්‍රී හෝ මන්දබුද්ධික ආත්මභාවයක් නොලැබූ සේක. එමෙන්ම මැස්සන්, මදුරුවන්, මකුණන්, කූඹින්, පණුවන් හෝ පලඟැටියන් වැනි පහත් සත්ත්ව උත්පත්තිවල ද නූපන් සේක.

45.

45.

නාලත්ථ ගන්ධගජතො පුථුලත්ත භාවංනාලත්ථ වට්ටසුසුකා සුඛුමන්ත භාවං,නාලත්ථ උම්දනමම්මනකත්ත භාවංනාලත්ථ එවමතිහීනතරත්ත භාවං;

උන්වහන්සේ ගන්ධහස්තීන් වැනි ස්ථූල ශරීර ඇති ආත්මභාවයක් නොලැබූ සේක; වටුවන් හෝ සුසුකාවන් වැනි ඉතා කුඩා සිරුරු ඇති ආත්මභාවයක් ද නොලැබූ සේක; ගොත හෝ ගොළු ආත්මභාවයක් මෙන්ම මෙවැනි අතිශයින්ම පහත් වූ කිසිදු ආත්මභාවයක් නොලැබූ සේක.

46.

46.

නාහොසි මාතුවධකො පිතුඝාතකො වානාහොසි සඞ්ඝභිදුරො අරහන්තඝාතො,නාහොසි දුට්ඨහදයෙන තථාගතස්සනාහොසි සංජනනකො රුධිරස්ස කායෙ;

()

උන්වහන්සේ කිසි කලෙක මව් මරන්නෙකු හෝ පිය මරන්නෙකු නොවූ සේක. සංඝ භේද කරන්නෙකු හෝ රහතුන් මරන්නෙකු නොවූ සේක. නපුරු සිතින් තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි ලේ සලන්නෙකු ද නොවූ සේක.

47.

47.

කම්මං ඵඛලං තදුභයං පටිබාහිනො යෙඋච්ඡෙදදිට්ඨිගතිකා විහරිංසු තෙසං,ලද්ධිං කදාචි නපරාමසි සද්දහානොකම්මං ඵලං නියතබොධිපරායණො සො;

()

කර්මය හා කර්ම ඵලය යන දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කළ උච්ඡේද දෘෂ්ටිකයන්ගේ මිථ්‍යා මතයන්, කර්ම ඵල විශ්වාස කරන, නියත බෝධියම පරමාර්ථය කරගත් ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කිසි කලෙකත් පිළි නොගත් සේක.

48.

48.

යස්මිං භවෙ භවති නාමචතුක්කමත්තංතත්‍රා’පි පුඤ්ඤකරණත්ථ මසඤ්ඤසත්තෙ,අට්ඨානතො නපටිසන්ධිමගණ්හි සුද්ධා-වාසෙසු පඤ්චසු කදාචි පපඤ්චභීරූ;

()

නාම ධර්ම සතරක් පමණක් ඇති අරූප භවයන්හි ද, පින් දහම් කළ නොහැකි අසඤ්ඤසත්ත්ව තලයන්හි ද, කෙලෙස් ප්‍රපංචයන්ට බිය වූ උන්වහන්සේ කිසි කලෙකත් ප්‍රතිසන්ධියක් නොලැබූ සේක. එසේම ශුද්ධාවාස බ්‍රහ්මලෝක පසෙහි ද උත්පත්තියක් නොලැබූ සේක.

49.

49.

බුද්ධඞ්කුරො නියතබොධිපදො කදාචිදීඝායුකෙසු’පිභවෙසු සුඛානපෙඛො,කත්වා’ධිමුත්තිවචනං ඉධ ජීවලොකෙනිබ්බත්ති සො තිදසපාරමිපූරණත්ථං;

()

නියත බෝධිපද ඇති ඒ බෝධි අංකුරයන් වහන්සේ, දීර්ඝ ආයුෂ ඇති බ්‍රහ්ම ලෝකයන්හි උපත ලැබූ කලෙක ද, එහි සැපත නොපතා, අධිමුක්ති කාලක්‍රියා කොට දස පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ කරනු පිණිස යළි මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි උපන් සේක.

50.

50.

ඉච්චෙවං සො පුරිසනිසභො දුප්පවෙසස්ස බොධි-පාසාදස්සා’වතරණසමත්තිංසතිස්සෙණිරූපං,නිප්ඵාදෙන්තො පරහිතරතො පාරමීධම්මජාතංසංසාරෙ සංසරි චිරතරං ඝොරදුක්ඛං තිතික්ඛං;

()

මෙසේ අන්‍යයන්ගේ හිතසුව පිණිසම කැප වූ, උතුම් පුරුෂශ්‍රේෂ්ඨ වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ළඟා වීමට අපහසු වූ බෝධි ප්‍රාසාදයට නැඟීම සඳහා තිස් පියගැට පෙළක් බඳු වූ සමතිස් පාරමී ධර්මයන් සම්පූර්ණ කරමින්, ඝෝර වූ සන්සාර දුක් ඉවසමින් බොහෝ කලක් මුළුල්ලෙහි සංසාරයෙහි සැරිසැරූ සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ දුරෙනිදානෙ පාරමිධම්මාභිසඞ්ඛරණ පවත්ති පරිදීපො චතුත්ථො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත් ප්‍රීතිමත් කරවන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය' නම් වූ ග්‍රන්ථයෙහි දූරේනිදානයෙහි එන පාරමී ධර්ම සම්පාදනය පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන සිව්වැනි සර්ගය නිමවා වදාරන ලදී.

1.

1.

අත්ථවත්තපදං නානාවණ්ණමණ්ණවජාන්විතං,පත්ථ්‍යාවත්තමිවාහොසි ජෙතුත්තරපුරං පුරෙ;

() (සිලෙස බන්ධනං;

)

අතීතයෙහි ජේතුත්තර නම් වූ නගරය, විවිධ වර්ණයන්ගෙන් හා විසිතුරු දේවලින් පිරි සාගරයක් වැනි වූ, යහපත් වචන හා අර්ථයන්ගෙන් පිරුණු පථ්‍යාවක්ත්‍ර නම් වෘත්තයෙන් යුත් පද්‍යයක් මෙන් අතිශයින් ශෝභමාන විය.

2.

2.

පරිඛාමෙඛලාදාම බද්ධපාකාරසොණිනී,රරාජ රාජධානී සා වධූව පතිමණ්ඩිතා;

()

දිය අගල නැමැති මෙවුල් දමකින් ද, පවුරු පදනම් නැමැති උකුළෙන් ද සුසැදි ඒ රාජධානිය, මනාව සරසන ලද මනාලියක මෙන් බැබළුණි.

3.

3.

මණිසිඞ්ගංසුමාලාභි බාලංසුමාලිවිබ්භමං,සසඞ්කමණ්ඩලං තස්මිං පලම්හෙසා’භීසාරිකා;

()

එහි වූ මිණි කොත්වලින් විහිදෙන කිරණ මාලාවන්ගෙන් බාල සූර්යයාගේ සෝභාව ඉස්මතු වූ අතර, එහි වූ සඳ මඬල අභිසාරිකාවකගේ ලීලාව ඉසිලීය.

4.

4.

ඉන්දිරාමන්දිරා’මන්දමණිමන්දිරසාලිනී,හෙමද්ධජාවලි තස්මිං කිළාපයි කලාපිනො;

()

ශ්‍රියා කාන්තාවගේ නිවහනක් බඳු වූ, මහත් වූ මිණි පහන්වලින් බැබළුණු ඒ මන්දිරයන්හි රන් ධජ පේළි, මොනරුන් නටවන්නාක් මෙන් සුළඟේ ලෙළදුන්හ.

5.

5.

රරාජ නාගරාජානං කප්පිතාභරණෙහි ච,දාඨාහි දානධාරාහි මෙඝවච්ඡන්තා’ව සා පුරී;

()

සරසන ලද ආභරණවලින් ද, දළ යුගලින් ද, ගලා යන මද දහරාවන්ගෙන් ද යුත් ඇත් රජුන් නිසා ඒ නගරය වැසි වස්වන මේඝයක් මෙන් බැබළුණි.

6.

6.

තුරඞ්ගනිකරොණ්ඩුතධුලිධූසරිතම්බරං,නිවාරිතාතපංරඞ්ගවිතානස්සිරිමාහරි;

()

අශ්ව සමූහයා විසින් නඟන ලද ධූලි වලාපටලයෙන් අළු පැහැ ගැන්වුණු අහස, හිරු රැස් වළක්වමින්, උඩු වියනක සිරිය ඉසිලීය.

7.

7.

නීලසෙවාලධම්මිල්ලා සම්ඵුල්ලකමලා’නනා,තහිමුප්පලලොල’ක්ඛී හංසපීනපයොධරා;

()

නිල් සෙවල නැමැති කෙස් කළඹින් ද, පිපුණු පියුම් නැමැති මුහුණින් ද, චංචල නිල් උපුල් නැමැති නෙත්වලින් ද, හංසයන් නැමැති පිරුණු පියයුරුවලින් ද යුත්,

8.

8.

කිඤ්ජක්ඛරාජිරසානාරුද්ධරොධනිතම්බිනී,භිඞ්ගාලිමණිමඤ්ජිරා නාරී’වා’සුං සරොජිනී;

() (සිලෙස බන්ධනං;

)

රේණු පේළි නැමැති රසනා දමෙන් ද, උස් වූ වැලි ඉවුරු නැමැති උකුළෙන් ද, බඹර සමූහයා නැමැති මිණි කිංකිණි නාදයෙන් ද යුතු වූ ඒ පියුම් විල් නළඟනන් මෙන් විය.

9.

9.

කෙවකලං කප්පරුක්ඛෙහි විනා සා රාජධාන්‍ය’හු,විසාණාරාජධානී’ව සබ්බසම්පත්තිසාලිනී;

()

කල්ප වෘක්ෂයන්ගෙන් පමණක් තොර වූ, සියලු සම්පත්වලින් ආඪ්‍ය වූ ඒ රාජධානිය කුවේරයාගේ ආලකමන්දා රාජධානිය මෙන් බැබළුණි.

10.

10.

කදාචි පුරිසාජඤ්ඤො රාජා’හොසි පුරෙ තහිං,වෙස්සන්තරො’තිනාමෙන විස්සුතො භුවනත්තයෙ;

()

එකල්හි ඒ නගරයෙහි තුන් ලොවම ප්‍රසිද්ධ වූ, පුරුෂාජානෙය වූ 'වෙස්සන්තර' නමින් ප්‍රකට රජෙක් විසීය.

11.

11.

කුමාරො’ව සමානො සො දානකීළාපරායණො,කායූපගානි ධාතීනං රතනාභරණානි’පි;

()

කුමාර අවධියේදීම දාන ක්‍රීඩාවෙහි නිරත වූ උන්වහන්සේ, කිරිමව්වරුන් විසින් තම ශරීරයෙහි පළඳවන ලද රත්නාභරණ පවා දන් දුන් සේක.

12.

12.

ඛණ්ඩාඛණ්ඩං කරිත්වාන නවක්ඛන්තුං කපරිච්චජි,එවං බාහිරවත්ථූනිදදන්තො අට්ඨවස්සිකො;

()

ඒ ආභරණ කැබලි කොට නව වතාවක්ම පරිත්‍යාග කළ සේක. මෙලෙස බාහිර වස්තූන් දන් දෙමින් සිටි උන්වහන්සේ අට හැවිරිදි වියේදී,

13.

13.

පාසාදමභිරීහිත්වා සොනිසජ්ජා’භියාචනං,දස්සාමී’ති විචින්තෙසි සිසක්ඛිමංසලොහිතං;

()

මාලිගයට පැමිණ එහි අසුන් ගෙන, 'යමකු මාගේ හිස, ඇස්, මස් හා ලේ ඉල්ලා ආවොත්, මම ඒ සියල්ල දෙන්නෙමි' යි සිතූ සේක.

14.

14.

සුඛෙධිතො මහාසත්තො සුක්කපක්ඛෙ’ව චන්දිමා,පාලෙසි දසධම්මෙන පත්වා රජ්ජසිරිං පජං;

()

සැපසේ වැඩුණු, පුර පක්ෂයේ සඳු මෙන් බැබළුණු ඒ මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ, රාජ්‍ය ශ්‍රීයට පත් වී දස රාජ ධර්මයෙන් යුතුව රට වැසියන් පාලනය කළ සේක.

15.

15.

නිසජ්ජො පරිපාසාදෙ සො රාජා එකදා රහො,කාමානං සඞ්කිලෙසඤ්ච වොකාරාදීනවං සරි;

()

දිනක් මාලිගයෙහි හුදෙකලාව හුන් ඒ රජතුමා, කාමයන්ගේ කිලිටි බව ද පංචස්කන්ධයේ ආදීනවයන් ද සිතින් මෙනෙහි කළ සේක.

16.

16.

පබ්බජ්ජාහිරතො රාජා නිබ්බින්තො විභවෙභවෙ,සම්පත්තිසාරමාදාය හිත්වා රජ්ජසිරිං වරං;

()

පැවිද්දෙහි ඇලුනු, රාජ්‍ය විභූතීන් කෙරෙහි හා සංසාරය කෙරෙහි කලකිරුණු ඒ රජතුමා, උතුම් රාජ්‍ය ශ්‍රීය අත්හැර, සියලු සම්පත්වල හරය රැගෙන,

17.

17.

මත්තමාතඞ්ගරාජා’ව අග්ගිපජ්ජලකානනා,රුදතො ඤාතිසඞ්ඝස්ස අගාරස්මා’භි නික්ඛමී;

()

ගින්නෙන් ඇවිළුණු වනයකින් පලා යන මත් වූ ඇත් රජෙකු මෙන්, හඬා වැලපෙන නෑ පිරිස මැද ගිහිගෙයින් නික්ම ගිය සේක.

18.

18.

චම්පකාසොකවකුලතරුසණ්ඩසුමණ්ඩිතං,සිඛණ්ඩිමණ්ඩලාඛණ්ඩකීළං කොකිලකූජනං;

()

(මොනරුන් රඟදෙන, කොවුලන් නාද පවත්වන, සපු, අශෝක, මූණමල් ආදී වෘක්ෂ සමූහයන්ගෙන් සරසන ලද වනය බලා නික්ම ගිය සේක.)

19.

19.

අනෙකමිගපක්ඛීනමාසයං සලිලාසයං,වීකාසකුසුමාමොදප්පවාසිතසමීරණං;

()

නොයෙක් මෘගයන්ට හා පක්ෂීන්ට වාසස්ථාන වූ, ජලාශයන්ගෙන් යුක්ත වූ, පිපුණු මල්වල සුවඳින් සුවඳවත් වූ සිහිල් සුළං හමන්නා වූ;

20.

20.

මධුමත්තා’ලිඞ්ධඞ්කාරනිබ්භර’ම්බුරුහාකරං,සම්පාතනිජ්ඣරා’රාවගම්භීරභුරිභූධරං;

()

මී පැණියෙන් මත් වූ බඹරුන්ගේ නාදයෙන් පිරුණු නෙළුම් පොකුණුවලින් යුක්ත වූ, ඇද හැලෙන දියඇලිවල ගම්භීර නාදයෙන් යුතු වූ බොහෝ පර්වතයන්ගෙන් ගහණ වූ;

21.

21.

පවවෙකක්ඛමං වඞ්කපබ්භාරං ගිරිගබ්භරං,දුප්පවෙසපකථං වඞ්කගිරිනාමතපොවනං;

()

හුදෙකලාව විසීමට සුදුසු වූ, නැමුණු පර්වත ප්‍රදේශ හා ලෙන්වලින් යුක්ත වූ, ඇතුළු වීමට අපහසු වූ 'වංකගිරි' නම් වූ තපෝවනයට;

22.

22.

පත්වා ලද්ධෙ’සිපබ්බජ්ජා කවිලාසො සො මහීභුජො,චරන්තො බ්‍රහ්මචරියං චිරස්සං වීතිනාමයි;

()

පැමිණ, පැවිදි බව ලබා, ප්‍රඥාවෙන් බැබළුණු ඒ මහීපාලයා (වෙස්සන්තර රජතුමා) බඹසර හැසිරෙමින් බොහෝ කල් ගෙවා දැමීය;

23.

23.

තස්සරඤ්ඤො මහෙසිපි මද්දීනාම සුඛෙධිතා,පුත්තධීතූභිසද්ධිං තං තපොවනමුපාවිසි;

()

ඒ රජුගේ මහේෂිකාව වූ, සැපසේ හැදුණු වැඩුණු මද්දී දේවිය ද පුතණුවන් හා දියණිය සමඟින් ඒ තපෝවනයට පිවිසියාය;

24.

24.

මහිච්ඡො පූජකොවිප්පො තදා බීගච්ඡදස්සනො,යෙන වෙස්සන්තරොසත්තසාරො තෙනුපසඞ්කමි;

()

එකල්හි මහත් ආශාවන් ඇති, විරූපී දර්ශනයක් ඇති ජූජක නම් බ්‍රාහ්මණයා, සත්ත්වයන් කෙරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ වූ වෙස්සන්තර රජු සිටි තැනට පැමිණියේය;

25.

25.

අත්ථො කම්මකරෙහී’ති ජරාජජ්ජරිතස්ස මෙ,පුත්තඤ්චධීතරං යාචී ධීරං පත්වා දයාපරං;

()

“මහලු වයසින් ජරාවට පත් මට උපස්ථායකයන්ගෙන් ප්‍රයෝජන ඇතැ”යි පවසා, කරුණාවෙන් පිරි ඒ මහා ධීරයා (වෙස්සන්තර රජු) වෙත පැමිණ පුත්‍රයා ද දියණිය ද ඉල්ලා සිටියේය;

26.

26.

උභො කණ්හාජිනං ජාලිං සසෙනහභාරභාජනං,සම්මාසම්බොධිකාමො සො තණ්හාදාසබ්‍යමුත්තියා;

()

සම්මා සම්බෝධිය කැමති වූ ඒ රජතුමා, තණ්හාව නමැති දාසභාවයෙන් මිදීම පිණිස තමන්ගේ සෙනෙහසේ බඳුන් බඳු වූ ජාලි සහ ක්‍රිෂ්ණාජිනා යන දරුවන් දෙදෙනාම;

27.

27.

දක්ඛිණොදකසම්පුතජූජක’ඤ්ජලිභාජනෙ,සමප්පයිත්ථ බන්ධිත්වා අගමා’දාය නිද්දයො;

()

දක්ෂිණෝදකය වත්කොට ජූජක බ්‍රාහ්මණයාගේ දෝතට පූජා කළේය. (ජූජක ද) නිර්දය ලෙස ඔවුන් බැඳගෙන රැගෙන ගියේය;

28.

28.

දානාධිමුත්තීවීමංසී විප්පාකප්පෙනු’පාගතො,සංයාචි දෙවරාජා’ථ මද්දිදෙවිං පතිබ්බතං;

()

ඉන්පසු දානය පිළිබඳ ඔහුගේ අධිෂ්ඨානය විමසනු පිණිස බ්‍රාහ්මණ වේශයෙන් පැමිණි දේවේන්ද්‍රයා (සක්දෙව් රජ), පතිභක්තියෙන් යුතු මද්දී දේවිය ද ඉල්ලා සිටියේය;

29.

29.

දක්ඛිණොදකනිද්ධොතහත්ථො සො දක්ඛිණොදකං,කත්වා දෙවෙසවිප්පස්ස දෙවිං දෙවො පරිච්චජි;

()

පැන් වත්කිරීමෙන් පිරිසිදු කරන ලද අත් ඇති ඒ දේවසමාන රජතුමා, දේව බ්‍රාහ්මණයාට දක්ෂිණෝදකය වත්කොට දේවිය පරිත්‍යාග කළේය;

30.

30.

සත්තක්ඛත්තුං පකම්පිත්ථ තස්ස පාරමිතෙජසා,සාධුසාධූති පත්තානුමොදන්තී’ව මහීවධූ;

()

ඔහුගේ පාරමිතා තේජසින් මහපොළොව සත් වරක් කම්පා විය. එය 'සාධු සාධු' යි පවසමින් අනුමෝදන් වන්නාක් මෙන් විය;

31.

31.

ඉච්චෙවං පුරිසාරඤ්ඤො පරිපාචිනපාරමී,මණිරංසිස්මුජ්ජොත පාසාදසතලඞ්කතෙ;

()

මෙසේ පාරමිතාවන් මුදුන්පත් කළා වූ ඒ පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයා, මැණික් කිරණින් බැබළෙන්නා වූ, ප්‍රාසාද සිය ගණනකින් අලංකාරවත් වූ;

32.

32.

මන්දමන්දානිලොණ්ඩූත පඤ්චවණ්ණද්ධජාලීනං,මණිකිංකිණිජාලානුරාවසොතරසායනෙ;

()

මද සුළඟින් සෙලවෙන පස්වණක් ධජ සමූහයන්ගෙන් යුත්, කණට අමෘතයක් බඳු වූ මිණි කිංකිණි ජාලයන්ගේ නාදයෙන් යුතු වූ;

33.

33.

දිබ්බෙහි නච්චගීතෙහි වාදිතෙහි මනොරමෙ,කන්දප්පමණ්ඩපාකාර රඞ්ගමණ්ඩපමණ්ඩිතෙ;

()

දිව්‍යමය නර්තන, ගීත හා වාදනයන්ගෙන් මනෝඥ වූ ද, අනංග මණ්ඩප වැනි රංග මණ්ඩපයන්ගෙන් අලංකාර වූ ද;

34.

34.

දිබ්බන්තදිබ්බරාජූනං ඉන්දචාපසතෙහි’ව,චූළාමණීමරීචිහී සම්බාධීකළිත’ම්බරෙ;

()

දිව්‍ය රාජයන්ගේ චූඩාමාණික්‍යයන්ගේ කිරණින්, දේදුන්නෙන් බැබළෙන අහසක් මෙන් ආලෝකවත් වූ;

35.

35.

අච්ඡරාහි කුචඤ්චන්දනමිතඞ්ගීහි දූරතො,විධූතචන්දිකාරාජි චාරුචාමර මාරුතෙ;

()

පියයුරෙහි සඳුන් ගල්වාගත් දිව්‍යාංගනාවන් විසින් සලන ලද, චන්ද්‍ර කාන්තිය බඳු සුදෝ සුදු චාමර සුළඟින් යුක්ත වූ;

36.

36.

සුත්තප්පබුද්ධපොසො’ව තුසිතෙ තිදසාලයෙ,තතො චවිත්වා නිබ්බත්ති හුත්වා සන්තුසිත’ව්හයො;

()

නින්දෙන් පිබිදුණු පුරුෂයෙකු මෙන්, එතැනින් චුත වී තුසිත දිව්‍ය ලෝකයෙහි 'සන්තුසිත' නමින් උපන්නේය;

37.

37.

දිබ්බෙසු පඤ්චකාමෙසු වසන්තො තුසිතාලයෙ,පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකෙකලොචනො පරිචාරයි;

()

ලෝකයට එකම ඇසක් බඳු වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, තුසිත භවනයෙහි වසමින් දිව්‍යමය වූ පංචකාම සම්පත්තීන් විඳිමින් කල් ගෙවූ සේක;

38.

38.

තදා දසසහස්සෙසු චක්කවාළෙසු දෙවතා,එකත්ථ සන්නිපතිතා සුත්වා බුද්ධහළාහළං;

()

එකල්හි දසදහසක් සක්වල දේවතාවෝ, 'බුද්ධ කෝලාහලය' (බුදුවරයෙකු ලොව පහළ වන බවට වූ ඝෝෂාව) අසා එක්තැනකට රැස් වූහ;

39.

39.

තෙනො’පසඞ්කමිත්වාන යෙනා’සි පුරිසුත්තමො,කත්වා තබ්බදනම්භොජං නයනාලිකුලාලයං;

()

එසේ රැස්ව, ඒ උත්තමපුරුෂයාණන් (බෝසතුන්) සිටි තැනට පැමිණ, උන්වහන්සේගේ මුහුණ නමැති පියුම දෙස තම නෙත් නමැති බඹරුන් යොමු කරමින්;

40.

40.

චූළාමණිමයුඛම්බුතිද්ධොතචරණාසනෙ,බද්ධඤ්ජලිපුටම්භොජමකුලාති සමප්පයුං;

()

තමන්ගේ චූඩාමාණික්‍යයන්ගේ කිරණින් බැබළුණු පාද පීඨය අසල, පියුම් කැකුළු වැනි වූ දෝතින් නමස්කාර කරමින් මෙසේ ආරාධනා කළහ;

41.

41.

චක්කවත්තිපදං සක්කමාරබ්‍රහ්මපදතයා,නඛො මාරිස පත්ථෙත්වා පාරමී පරිපාචිතා;

()

“නිදුකාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේ විසින් සක්විති තනතුරක් හෝ ශක්‍ර, මාර, බ්‍රහ්ම තනතුරක් පතා පාරමිතාවන් පුරන ලද්දේ නොවේ;”

42.

42.

වෙනෙය්‍යබන්ධුභුතෙන සම්මාසම්බොධිමිච්ඡතා,තයා මාරිස කිච්ඡෙන පූරිතා දසපාරමී;

()

“වෙණෙය්‍ය ජනයාට බන්ධුවරයෙකු වෙමින් සම්මා සම්බෝධිය ප්‍රාර්ථනා කළ ඔබවහන්සේ විසින් මහත් දුකසේ දස පාරමිතාවන් පුරන ලද්දේය;”

43.

43.

සදෙවකස්ස ලොකස්ස හිතාය මාතුකුච්ඡියං,උප්පජ්ජතූති යාචිංසු තංධීරං කරුණාපරං;

()

“දෙවියන් සහිත ලෝකයාගේ යහපත පිණිස මවුකුසක පිළිසිඳ ගනු මැනවැ”යි කරුණාවෙන් පිරි ඒ මහා ධීරයාණන් වහන්සේගෙන් ඔවුහු අයැද සිටියහ;

44.

44.

සතවස්සායුහෙට්ඨාපි උද්ධං සහසහස්සතො,යස්මා අකාලො බුද්ධානං තස්මා කාලං විපස්සි සො;

()

මිනිස් ආයුෂ වසර සියයට අඩු කාලයත්, වසර ලක්ෂයකට වැඩි කාලයත් බුදුවරුන්ගේ පහළ වීමට සුදුසු කාලය නොවන බැවින්, උන්වහන්සේ සුදුසු කාලය බැලූ සේක;

45.

45.

යස්මා අඤ්ඤෙසු දීපෙසු සම්බුද්ධා නොපපජ්ජරෙ,ජායන්ති ජම්බුදීපස්මිං තස්මා දීපං විපස්සි සො;

()

සෙසු මහාද්වීපයන්හි සම්මා සම්බුදුවරුන් පහළ නොවන බැවින් ද, උන්වහන්සේලා ජම්බුද්වීපයෙහිම උපදින බැවින් ද, උන්වහන්සේ සුදුසු ද්වීපය බැලූ සේක;

46.

46.

යස්මා මිලක්ඛදෙසෙසු නූප්පජ්ජන්ති තථාගතා,ජායරෙ මජ්ඣිමෙ දෙසෙ තස්මාදෙසං විපස්සි සො;

()

ප්‍රත්‍යන්ත දේශයන්හි තථාගතයන් වහන්සේලා පහළ නොවන බැවින් ද, මධ්‍ය දේශයෙහිම උපදින බැවින් ද, උන්වහන්සේ සුදුසු දේශය බැලූ සේක;

47.

47.

යස්මා නජායරෙ වෙස්සසුද්දත්වයෙසු ජායරෙ,ඛන්තියෙ බ්‍රාහ්මණෙ බුද්ධා කුලං තස්මා විපස්සි සො;

()

වෛශ්‍ය හෝ ශූද්‍ර කුලයන්හි බුදුවරුන් පහළ නොවන බැවින් ද, ක්ෂත්‍රිය හෝ බ්‍රාහ්මණ කුලයන්හිම උපදින බැවින් ද, උන්වහන්සේ සුදුසු කුලය බැලූ සේක;

48.

48.

යස්මා අනඤ්ඤවිසයා කුච්ඡි සම්බුද්ධමාතුයා,තස්මා ආයුපරිච්ඡෙදවසෙන පස්සි මාතරං;

()

සම්මා සම්බුදු මෑණියන්ගේ කුස අන් කිසිවෙකුට වාසස්ථාන නොවන බැවින්, ඇයගේ ආයු කාලය සලකා බලා උන්වහන්සේ මෑණියන් දෙස බැලූ සේක;

49.

49.

ලොකෙකලොචනො එවං කත්වා පඤ්චාවලොකනං,තාසං පටිඤ්ඤං පාදාසි කරුණාපුණ්ණමානසො;

()

මෙසේ ලෝකයට එකම ඇසක් බඳු වූ ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ, පංච මහා විලෝකනයන් කොට, කරුණාවෙන් පිරුණු සිතින් යුතුව ඒ දේවතාවන්ට තම ප්‍රතිඥාව දුන් සේක;

50.

50.

තප්පාදතාමරසචුම්බිත මොළිමාලාසම්පත්තදෙවපරිසා’න්තරධායි තාව,ඔගය්හ නන්දනවනං තුසිතාධිරාජාතම්හා චවී මතිදයාදයිනාසභායො;

()

උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ පුදාගත් දේව සමූහයා එතැනින් අතුරුදන් වූහ. ඉන්පසු තුසිත දෙව්ලොවට අධිපති, ප්‍රඥාවෙන් හා කරුණාවෙන් යුතු ඒ උත්තමයාණෝ නන්දන වනයට පිවිස එතැනින් චුත වූ සේක;

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානතිදානෙ ජිනවංසදීපෙ දුරෙනිදානෙ වෙස්සන්තරචරියප්පභුතිදෙවාරාධනා පවත්ති පරිදීපො පඤ්චමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ සිත් සතුටු කරන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංසදීපයේ දූරේනිදානයෙහි 'වෙස්සන්තර චරිතය හා දේව ආරාධනාව' පිළිබඳ පස්වන සර්ගය නිමාවට පත් විය.

ජිනවංසදීපෙ දූරෙනිදාන භාගො පඨමො.

ජිනවංසදීපයෙහි දූරේනිදාන නම් වූ පළමු කොටස නිමාවට පත් විය.

1.

1.

යා සත්තසාරපභවා සිරිජම්බුදීපෙඵීතා’මරාවතිපුරී’ව පුරීවතංසා,ආදිච්චවංසිකනරින්දපවෙණි භූමිලක්ඛ්‍යාලයා කපිලවත්ථුපුරී පුරෙ’සි;

()

සිරිමත් ජම්බුද්වීපයෙහි සප්ත රත්නයන්ගේ උපතට හේතු වූ, සමෘද්ධිමත් අමරවතී නුවර බඳු වූ, පුරවරයන්ටකිරුළක් බඳු වූ, සූර්යවංශික රජවරුන්ගේ පරම්පරාගත භූමිය වූ, ශ්‍රී කාන්තාවගේ වාසස්ථානය වූ 'කපිලවස්තු' නම් පුරවරයක් පෙර පැවතියේය;

2.

2.

වණ්ණෙහි කණ්ණසුඛසද්දරසෙහි ජාත-රූපෙහි අත්ථවිසරෙහි යතීහි යුත්තා,යා රාජධානි පුථුපාණගණප්පදෙහිආසී (වසන්තතිලකා) රචනා යථෙව;

() (සිලෙස බන්ධනං;

)

කණට මිහිරි වූ ශබ්ද රසයන්ගෙන් හා ස්වර්ණාභරණයන්ගෙන් යුතු වූ ද, අර්ථ සමූහයන්ගෙන් හා යතිවරුන්ගෙන් (සංයමයෙන් යුත්තන්ගෙන්) යුක්ත වූ ද, බොහෝ ප්‍රාණීන්ගෙන් යුත් ඒ රාජධානිය (වසන්තතිලකා වෘත්තයෙන් ලියැවුණු) කාව්‍ය රචනයක් බඳු විය;

3.

3.

පාචීදිසාභුජලතාය මහීයුවත්‍යාසන්නද්ධසඞ්ඛවලයස්සිරිමාවහන්තං,යස්සා සුධාසුපරිකම්මකතං රරාජපාකාරචක්කමචලං මකුටානුකාරං;

()

නැගෙනහිර දිශාව නමැති කාන්තාවගේ බාහු ලතාවෙහි පළඳන ලද සුදු හක්ගෙඩි වළල්ලක සිරිය ඉසිලූ, සුදුවට පිරියම් කරන ලද ඒ නුවර වටා වූ ප්‍රාකාර වළල්ල කිරුළක් මෙන් බැබළුණි;

4.

4.

යස්සා රරාජ පරිඛා නගරින්දිරායකිඤ්ජක්ඛිඤ්ජරිතතීරදසාභිරාමා,සංසිබ්බිතාලිවිත්තීමණිතන්තුපන්තීපාකාරසොණිභරතො ගලිතම්බරං’ව;

()

රේණුවලින් ගැවසුණු ඉවුරු ඇති, මැණික් නූල් වැනි බඹර පෙළින් යුත්, ඒ නගර නමැති ශ්‍රී කාන්තාවගේ ප්‍රාකාර නමැති උකුළෙන් ගිලිහී ගිය වස්ත්‍රයක් බඳු වූ අලංකාර අගලක් බැබළුණි;

5.

5.

කන්දප්පදප්පමදිරාමදමත්තධුත්තාමන්දානිලෙරිතසුනීලලතාවිතානං,යස්මිං විලොලනයනඤ්ජලිපියමානංආපානභුමිනිභමොපවනංභජිංසු;

()

කාම මදයෙන් මත් වූ ස්ත්‍රී පුරුෂයන් විසින් චලනය වන නෙත් සිත් යොමා ආස්වාදය කරන ලද, මඳ සුළඟින් සෙලවෙන නිල් ලතා මණ්ඩපයන්ගෙන් යුත්, සුරාපාන භූමියක් බඳු වූ උපවනයක් එහි විය;

6.

6.

මත්තඞ්ගනාය නවයොබ්බනගබ්බිතායරඞ්ගාලයග්ගමණිදප්පණබිම්බිතෙහි,යා රාජධානි ඝනපීනපයොධරෙහිසොම්මානනෙහි භජි මානසවාපිසොභං;

()

නව යෞවනයෙන් උදම් වූ නළඟනන්ගේ, නාට්‍ය ශාලාවල මැණික් දර්පණයන්හි පිළිඹිබු වූ, පීන පයෝධරයන්ගෙන් හා මනෝඥ මුහුණුවලින් යුත් ඒ රාජධානිය මානස විලෙහි සිරිය ඉසිලීය;

7.

7.

සඞ්කප්පිතාභරණරංසි සතෙරතාලීදාඨාබලාකවිසරා මදවුට්ඨිධාරා,යස්මිං පුරෙ ඝරමයූරකුලං අකාලෙකීළාපයිංසු වරවාරණවාරිවාහා;

()

යම් නගරයක, සරසන ලද ආභරණවල රශ්මි නැමැති විදුලි රේඛාවලින් ද, දළ නැමැති කොක් රෑනෙන් ද යුක්ත වූ, මදදිය නැමැති වැසි ධාරා වස්වන උතුම් ඇතුන් නැමැති මේඝයෝ ගෘහ මයුර සමූහයා නොකල්හි නටවන්නට සැලැස්වූහ.

8.

8.

පාකාරචක්කබහිනිග්ගත මුග්ගරාගංයස්මිං තුරඞ්ගනිකරුද්ධටධූලිජාලං,රච්ඡාවතාරජනතාය ඛණං ජනෙසිභීතිං පදිත්තපලයානලජාලසොභං;

()

යම් නගරයක, ප්‍රාකාරයෙන් පිටතට නික්මුණු අශ්ව සමූහයා විසින් නංවන ලද, රත් පැහැති ධූලි ජාලය, වීථිවලට බට ජනයා කෙරෙහි දිලෙන කල්පාන්ත ගින්නක ජ්වලිත ශෝභාව ගනිමින් මොහොතකට බියක් ඇති කළේය.

9.

9.

යස්මිං විමානමණිසිඞ්ගජුතිප්පබන්ධ-සඤ්චුම්බිතං ජිතරවිං හරිණ්ඩකබිම්බං,නාරීජනානනසරොජකතාවමානංකොධාභිභුතමිව වණ්ණවිකාරමාප;

()

යම් නගරයක, මාලිගාවල මැණික් කොත්වල රැස් විහිදුවන ප්‍රභාවෙන් ස්පර්ශ වූ ද, සූර්යයා ජයගත්තා වූ ද, චන්ද්‍ර බිම්බය, එහි ස්ත්‍රීන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම්වලින් ලත් අවමානය නිසා කෝපයෙන් පීඩිත වූවක් මෙන් පැහැය වෙනස් කරගත්තේය.

10.

10.

යත්ථිස්සරෙහි සමධිග්ගහිතානි තුඞ්ග-කෙලාසකුටධවලාති මනොහරාති,නිච්චං සුධාසුපරිකම්මකතානි චා’සුංලක්ඛීනිකෙතනනිභානි නිකෙතනානි;

()

යම් නගරයක, ධනවත් අධිපතීන් විසින් පරිභෝග කරන ලද, උස් වූ, කෛලාශ කූටය මෙන් සුදු පැහැති, මනහර වූ ද, නිරන්තරයෙන් හුණු පිරියම් කරන ලද නිවාසයෝ ලක්ෂ්මී දේවියගේ විමානයන් බඳු වූහ.

11.

11.

යත්ථින්දනිලමණිමාපිතමණ්ඩපග්ගෙහෙමද්ධජාවලිපරිබ්භමණංක පුරම්හි,ජීමූතකූටපමුඛෙ සතවිජ්ජුමාලා-ලීලාවහං විරහිනීනමඝං ජනෙසි;

()

යම් නගරයක, ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයෙන් නිර්මිත මණ්ඩප මුදුන්වල hon ධජ පෙළ ලෙළදීම, වැහි වලාකුළු මෙන් වූ මාලිගා මුදුන්වල සිය ගණන් විදුලි වැල් මෙන් ලීලා දක්වමින්, විරහී ස්ත්‍රීන්ට දුකක් උපදවනු ලැබීය.

12.

12.

සඤ්ඣානුරාගමණිතොරණදීධිතීහිභින්නන්ධකාරනිකරා’ඛිලනාගරානං,යා රාජධානි ජනයන්තිපි තුඞ්ගතුට්ඨිංපීත්‍යා නවාසි රජනීස්ම භිසාරිකානං;

()

සන්ධ්‍යා කාලයේ සිරියාව ගත් මැණික් තොරණවල රැස් විහිදීමෙන් අඳුර දුරු කළා වූ යම් රාජධානියක් සියලු නගරවාසීන්ට මහත් සතුටක් ගෙන දුන්න ද, අභිසාරිකාවන්ට නම් ප්‍රීතිමත් රාත්‍රියක් නොවීය.

13.

13.

සෙවාලකෙසරසමාකුලතීරභාගාසම්ඵුල්ලරත්තපදුමුප්පලකල්ලහාරා,හංසාලිසාරසසමොසරණාභිරාමායස්මිං සුනිම්මලජලා කමලාකරාසුං;

()

යම් නගරයක, සෙවල සහ කේසරවලින් ගැවසී ගත් ඉවුරු ඇති, පිපුණු රතු නෙළුම්, නිල් මහනෙල් හා සුදු හෙළ පියුම්වලින් යුක්ත වූ, හංසයන්, මී මැස්සන් හා සාරස පක්ෂීන් නිතර ගැවසීමෙන් සුන්දර වූ, ඉතා පිරිසිදු දිය පිරි පොකුණු තිබුණාහ.

14.

14.

යස්මිංපුරෙ කුලවධූවදනම්බුජානංලද්ධුං නිරූපමසිරිං භුසමුස්සහන්තා,යාවජ්ජ සෙතසරසිරුහසීතරංසීඅඤ්ඤොඤ්ඤබද්ධපටිඝා’ව වජන්ති නාසං;

()

යම් නගරයක, කුලකන්තාවන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම්වල උපමා රහිත සිරියාව ලබන්නට අද දක්වාම බොහෝ වෙහෙසෙන සුදු නෙළුම් මල සහ සිහිල් රැස් ඇති චන්ද්‍රයා, ඔවුනොවුන් කෙරෙහි වෛර බැඳගත්තවුන් මෙන් විනාශයට පත්වෙති.

15.

15.

යස්මිං සුවණ්ණමකණිරූපියවංසවණ්ණ-මුත්තාපවාළචජිරෙහි මහාරහෙහි,නානාපණා සුඛුමකාසිකසාණහඞ්ග-කොසෙය්‍යඛොමවසනෙහි’භවුං පපුණ්ණා;

()

යම් නගරයක, විවිධ වෙළෙඳසල් ස්වර්ණ, මාණික්‍ය, රජත, උණ පැහැති මැණික්, මුතු, පබළු ආදී වටිනා වස්තූන්ගෙන් ද, සිනිඳු කාශී සළු, හණ සළු, කපු, සේද හා පට වස්ත්‍රයන්ගෙන් ද පිරී පැවතියහ.

16.

16.

චක්කාසිසත්තිධනුකුන්තගදාදිභත්ථාසන්නද්ධහෙමකවචා විජිතාරිවග්ගා,සඞ්ගාමසාගරසමුත්තරණාතිසුරායොධා යහිං පුරවරෙ අකරිංසු රක්ඛං;

()

යම් උතුම් නගරයක, සක්, කඩු, හෙළි, දුනු, කුන්ත, මුගුරු ආදි ආයුධ අතින් ගත්තා වූ ද, රන් සන්නාහ පැළඳගත්තා වූ ද, සතුරු සේනාවන් පරාජය කළා වූ ද, යුද සයුරෙන් එතෙර වීමට අතිශයින් සූර වූ වීර භටයෝ ආරක්ෂාව සැලැස්වූහ.

17.

17.

ඵූට්ඨා ක වාටනිකටෙ මණිමන්දිරානංකප්පාසපට්ටධවලා සරදබ්භරාජී,යස්මිං ඛණං ජවනිකාසිරිමාදධානාථීනං ජුගොප මධුපෙහි මුඛම්බුජානි;

()

යම් නගරයක, මැණික් මාලිගාවල දොරකවුළු අසල ස්පර්ශ වූ, කපු පිළි මෙන් සුදු වූ සරත් සෘතුවේ වලාකුළු පෙළ, මොහොතකට තිරයක සිරියාව මවමින්, ස්ත්‍රීන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම් මී මැස්සන්ගෙන් ආරක්ෂා කළේය.

18.

18.

නිබ්බිද්ධවීථිවිසරෙහි සුසජ්ජිතෙහිනිච්චුස්සවාය පුරමුස්සිතතොරසෙහි,භොගින්දභොගනිකරෙහි රසාතලං’වයං සම්පසාරිතඵණෙහි බභුව රම්මං;

()

මනාව සරසන ලද, විහිදුණු මාවත්වලින් හා නිරන්තර උත්සවයන් සඳහා ඔසවන ලද තොරණවලින් යුක්ත වූ ඒ නගරය, පෙණ ගොබ විහිදුවාගෙන සිටින නාග රාජයන්ගේ ශරීර සමූහයෙන් යුත් පාතාල ලෝකය මෙන් රමණීය විය.

19.

19.

යස්මිංපුරෙ විවටමන්දිරජාලකානංඋද්ධූතධුලිමලිනීකළිතාලකානං,නාරිනමින්දුරුචීරානන දප්පණෙසුලොකස්ස ලොචනමණි පටිබිම්බිතා’සුං;

()

යම් නගරයක, විවෘත මාලිගා කවුළුවලින් බලන, මඳක් ඉල්පුණු ධූලියෙන් මලින වූ කෙස්වැටි ඇති ස්ත්‍රීන්ගේ, චන්ද්‍රයා මෙන් මනහර මුහුණු නැමැති කැඩපත්වල ලෝකයාගේ නෙත් නැමැති මාණික්‍යයෝ ප්‍රතිබිම්බිත වූහ.

20.

20.

ගම්භීරසඞ්ඛපටභද්ධනිභූරිඝොසංකෙලාසකූටධවලාලයඵෙණපිණ්ඩං,යං පුණ්ණසත්තරතනං පුරඛීරසින්ධුංලක්ඛී අලඞ්කරි තුරඞ්ගතරඞ්ගවෙගං;

()

ගම්භීර වූ සක් හඬ හා බෙර හඬ නැමැති ඝෝෂාව ඇති, කෛලාශ කූටය මෙන් සුදු පැහැති මාලිගා නැමැති පෙණ පිඬු ඇති, සප්ත රත්නයෙන් පූර්ණ වූ, අශ්වයන් නැමැති රළ වේගයෙන් යුත්, කිරි සයුරක් බඳු වූ ඒ නගරය ශ්‍රී කාන්තාව විසින් සරසන ලද්දක් විය.

21.

21.

රෙණුප්පබන්ධමලිනං කවනරාජිනීලංමධවාතිමත්තමධුපං පදුමාභිරාමං,යං රාජහංසභජිතං අවතිණ්ණලොකංආසි පුරං විකචකඤ්ජවනං යථෙව;

() (සිලෙසබන්ධනං;

)

වැදී ගිය ධූලි සමූහයෙන් වැසුණු, වනාන්තර පෙළින් නිල් පැහැ වූ, මදයෙන් මත් වූ ඇතුන්ගෙන් හා මී පැණියෙන් මත් වූ මී මැස්සන්ගෙන් යුත්, පද්මාවතී මනහර වූ, රාජහංසයන් විසින් සෙවනය කරන ලද, ජනයා ගැවසුණු ඒ නගරය පිපුණු නෙළුම් වනයක් බඳු විය.

22.

22.

යස්මිංපුරම්හි රතනුජ්ජලනීලකණ්ඨාරාගාවමද්දිතධරා’විවටද්විජාලි,ආසුංපයොධරභරා’විරළප්පදෙසාසම්පත්තවුට්ඨිදිවසාවියමාතුගාමා;

() (සිලෙසබන්ධනං;

)

යම් නගරයක, රත්නයෙන් බැබළෙන ගෙල ඇති, ආශාවෙන් මඬනා ලද තොල් ඇති, විවෘත දත් පෙළ ඇති, පියයුරු බරින් යුක්ත වූ, ජනාකීර්ණ පෙදෙස්හි වෙසෙන ස්ත්‍රීහු, මොණරුන් රඟන, වැසි වැටෙන, කුරුල්ලන් පියාසර කරන, වලාකුළු බරින් යුත් වැසි දින මෙන් සුන්දර වූහ.

23.

23.

ධම්මානුධම්මපටිපත්ති පරායණස්සසංසාරභීරුකජනස්ස තපොවනාභා,යා රාජධානි පචුරන්ධපුථුජ්ජනානංආපානභුමිව බභූවු’භයප්පකාරා;

()

යම් රාජධානියක්, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු සසරට බියැති ජනයාට තපෝවනයක් බඳු ද, අඥාන පෘථග්ජන ජනයාට මධුපාන ශාලාවක් බඳු ද වී ද, මෙසේ ආකාර දෙකකින්ම යුක්ත විය.

24.

24.

බුද්ධඞ්කුරස්ස රවිවංසපභඞ්කරස්සසම්මා සුඛානුභාවනාය සුභුමිභුතා,භො යාදිසි කපිලවත්ථුපුරි පුරෙ’සිධම්මස්සභාවමධුනා පරිදීපයෙ සා;

()

සූර්යවංශයට ආලෝකයක් බඳු වූ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ කෙරෙහි සැප විඳීම පිණිස සුදුසු භූමියක් වූ, පෙර පැවති කපිලවස්තු පුරවරය යම් බඳු වී ද, දැන් මම එහි ධර්ම ස්වභාවය පවසන්නෙමි.

25.

25.

තස්මිං බභූව නගරෙ නගරාධිරාජෙරාජා සුනීතිචතුරො චතුසඞ්ගහෙහි,ධම්මෙන සබ්බජනරඤ්ජනකො කදාචිසුද්ධොදනව්හවිසුතො රවිවංසකෙතු;

()

නගරයන්ට අධිපති වූ ඒ කපිලවස්තු පුරවරයෙහි, රාජ්‍ය නීතියෙහි දක්ෂ වූ, සතර සංග්‍රහ වස්තුවෙන් හා ධර්මයෙන් සියලු ජනයා සතුටු කළා වූ, සූර්ය වංශයට කේතුවක් බඳු වූ, 'සුද්ධෝදන' යන නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ රජෙක් විය.

26.

26.

දිස්වා’වතාරකලුසිකතමත්තභාවංඋක්කණ්ඨිතෙ’ව කමලා කමලාපතිස්ස,භූපාලිපාලිභජිතං චරණාරවින්දංසංසෙවි යස්ස රවිවංසධජස්ස රඤ්ඤො;

()

අනෙක් රජවරුන්ගේ ඇසුරෙන් තමා කිලිටි වූ බව දැක කලකිරුණාක් මෙන් වූ ලක්ෂ්මී දේවිය, සූර්යවංශයේ ධජයක් බඳු වූ ඒ රජුගේ, රජ සමූහයා විසින් සෙවනය කරන ලද පාද පද්මයන් සේවනය කළාය.

27.

27.

යස්සා’වනීසකවිනො කවිකණ්ඨභුසාවාණිවධූ මධුරකොමකලකත්තවාණී,පත්වා චතුම්මුඛමුඛම්බුජකානනම්හාහංසීව මානසතළාකමලඞ්කරිත්ථ;

()

මධුර වූ ද, කෝමල වූ ද, මනහර වචන ඇති, කවියන්ගේ ගෙල සරසන ආභරණයක් බඳු වූ වාග් දේවිය, මහා බ්‍රහ්මයාගේ මුහුණු සතර නැමැති නෙළුම් වනයෙන් නික්ම, හංස දේනුවක මෙන් ඒ රජුගේ මනස නැමැති මානස විල අලංකාර කළාය.

28.

28.

සබ්බාරිදප්පමථනොපරි එකධත්වාඅජ්ඣත්තිකාරිපරාජියමප්පසය්හං,සංසුද්ධචිත්තනිකසෙ නිසිතෙන තාවපඤ්ඤායුධෙන අවධිත්ථ මහීභුජො යො;

()

යම් රජෙක් බාහිර සතුරන්ගේ දර්පය මර්දනය කිරීමට අමතරව, අතිශයින් පිරිසිදු වූ තම සිත නැමැති උරගලෙහි තබා මුවහත් කරන ලද ප්‍රඥා ආයුධයෙන්, පරාජය කළ නොහැකි ආධ්‍යාත්මික සතුරන් ද නැසුවේය.

29.

29.

යස්මා මහීපතිමහීධරතො උපෙක්ඛා-වෙළාතලාවධි දයාසලිලෙන පුණ්ණා,මෙත්තාසවන්ති පභවා මුදිතුමිමාලාඅජ්ඣොත්ථරිත්ථ භුවනත්තයගංජනොඝං;

()

රජ නැමැති ඒ මහා පර්වතයෙන් උපේක්ෂාව නැමැති වෙරළ තීරය දක්වා කරුණා දියෙන් පිරුණු, මුදිතාව නැමැති රළ පෙළින් යුත්, මෛත්‍රී නදිය ගලා ගොස් තුන් ලොව වෙසෙන සත්ව සමූහයා සිසිල් කරමින් වෙළාගත්තාය.

30.

30.

සම්පන්නදානසදනම්බුධරෙහි යස්සදානාධිමුත්තිපරමස්ස මනොදහෙසු,තණ්හාතටානි කපණද්ධිකයාචකානංහින්නානි සත්තරතනම්බුනිපාතනෙන;

()

දානයෙහි බෙහෙවින් ඇලුනු සිත් ඇති ඒ රජුගේ මනස නැමැති විල්වලින්, දාන ශාලා නැමැති වලාකුළු මඟින් සප්ත රත්න නැමැති ජලය වස්වා, දිළිඳු මඟීන් හා යාචකයන්ගේ තෘෂ්ණාව නැමැති ඉවුරු බිඳ දමන ලදී.

31.

31.

යස්සින්දනීලනයනං රජතාවදාත-දන්තං සුවණ්ණවදනඤ්ච පවාළසීසං,මුත්තාමයඞ්ගවයවං රතනෙහි නානාදෙහං සුමාපිතමිවාසි පිතාමහෙන;

() (සීලෙසබන්ධනං)

නිල් මැණික් බඳු නෙත් ද, රිදී මෙන් සුදු දත් ද, රන්වන් මුහුණ ද, පබළු බඳු හිස ද, මුතු බඳු අඟපසඟ ද ඇති ඒ රජුගේ ශරීරය මහා බ්‍රහ්මයා විසින් නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් මවන ලද්දක් වැනිය.

32.

32.

යස්සාතිපණ්ඩරයසොවිසරො’සධීසොසඞෙක්කාචිතානනසරො’රිනරාධිපානං,සොකන්ධකාරභිදුරො රිපුරාජිනීනංආසාගරන්තපථවිං පරිධිකරිත්ථ;

()

සතුරු රජවරුන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම් හැකිලෙන්නා වූ ද, සතුරු රැජිනියන්ගේ සෝක අඳුර දුරු කරන්නා වූ ද, ඒ රජුගේ ඉතා සුදු වූ කීර්ති සමූහය නැමැති චන්ද්‍රයා සාගරය කෙළවර කොට ඇති මුළු පොළොවම වට කර බැබළුණේය.

33.

33.

රාජඤ්ඤඡප්පදකුලං සකලං පදෙස-රජ්ජාධිපච්චමකරන්දරසාභිලාසං,යස්සත්තභාවකමලාකරඵුල්ලිතානිසංසෙවි චාරුචරණම්බූරුහානි භත්‍යා;

()

ප්‍රාදේශීය රාජ්‍යයන්හි ආධිපත්‍යය නැමැති මල්පැණි රසයට ආශා කළා වූ, බඹර සමූහයක් බඳු වූ සියලු රජවරු, ඒ රජුගේ ශරීරය නැමැති විලෙහි පිපුණු මනහර පාද පද්මයන් භක්තියෙන් යුතුව සේවනය කළහ.

34.

34.

සෙතාතපත්තමිව විස්සුතකිත්තිපුඤ්ජංකත්වා’සිපත්තමිව පාවකභීමතෙජං,යස්මිං සරජ්ජමනුසාසති සෙසභූපාඡත්තාසිභූසිතකරා සකකිඞ්කරා’ව;

()

ඒ රජු තමන්ගේ කීර්ති සමූහය ශ්වේතච්ඡත්‍රයක් මෙන් ද, භයානක තේජස කඩුවක් මෙන් ද පතුරුවමින් රාජ්‍යය පාලනය කරන කල්හි, සෙසු රජවරු අතින් කුඩ හා කඩු ගෙන ඔහුගේම සේවකයන් මෙන් සිටියහ.

35.

35.

ද්වාරානි’නෙකකපණ්ඩිකයාචකානංඋග්ඝාටිතොප්‍ය’විරතං රතනාලයෙසු,සද්ධාදිසත්තධනරක්ඛණතප්පරො සංද්වාරත්තයං පිදහි යො කපිලාධිනාථො;

()

ඒ කපිලවස්තු පුරේශ්වරයා බොහෝ යාචකයන් වෙනුවෙන් තම ධන මාලිගාවල දොරටු නිතර විවෘත කර තැබුව ද, ශ්‍රද්ධාදී සප්ත ආර්ය ධනය ආරක්ෂා කිරීමෙහි යෙදෙමින්, කාය, වාග්, මන යන ද්වාර ත්‍රිත්වය වසා තැබුවේය.

36.

36.

යස්සුස්සිතද්ධනුඑණො පබලාරිවග්ගංවිස්සට්ඨාබාණවිසරබ්බිසමුබ්බහන්තො,භස්මිකරි කරිකරායතපීනබාහු-සප්පො සුඵොඨිතජියාපරිඵන්දජිව්හො;

()

ඇත් සොඬක් මෙන් දිගු වූ ද, මහත් වූ ද බාහු නැමැති සර්පයා ඇති ඒ රජුගේ, නැඟූ දුන්න නැමැති දණ්ඩෙන් විදින ලද ඊතල නැමැති නෙළුම් දඬු විහිදුවමින්, මැනවින් ගැසූ දුනු දිය නැමැති ලෙළදෙන දිව ඇතිව, බලවත් සතුරු සේනාව අළු කර දැමුවේය.

37.

37.

ලක්ඛීනිධානනගරණ්ණවපාතුභූතොමන්තින්දකූටසිඛරීවලයාවුතො යො,වාලග්ගමත්තම්පි රාජසිණෙරුරාජාකොධානිලෙන රිපුරඤ්ඤමකම්පියො’සි;

()

ශ්‍රී දේවිගේ නිධානයක් බඳු වූ නගරය නැමැති සාගරයෙන් පැන නැඟුණා වූ, ඇමතිවරුන් නැමැති කූට පර්වත වළල්ලෙන් වට වූ, රජුන් අතර මහා මේරු පර්වතයක් බඳු වූ ඒ රජතුමා, සතුරු රජවරුන්ගේ ක්‍රෝධය නැමැති සුළඟින් කෙස් ගසක ප්‍රමාණයක් තරම්වත් සෙලවිය නොහැකි විය.

38.

38.

භස්මිකතාඛීලවිපක්ඛනරින්දකට්ඨොකොධානලො සරසමීරණභාවිතොපි,නිබ්බායි පග්ඝරිතබප්පජලෙහි යස්සලොලබ්බිලොචනඝටෙහි විපක්ඛථීනං;

()

ස්වකීය වීර්යය නමැති සුළඟින් ඇවිළුණු, සතුරු රජවරුන් නමැති දර කැබලි අළු කර දැමූ ඒ රජතුමාගේ ක්‍රෝධ නමැති ගින්න, සතුරු ස්ත්‍රීන්ගේ සසල නෙත් නමැති කලස්වලින් ගලා හැළුණු කඳුළු පැන්වලින් නිවී ගියේය.

39.

39.

සන්නීතිමග්ගජලිතුග්ගමතිප්පදීපොකිත්තිප්පබන්ධධවලීකතජිවලොකො,රාජින්දමොළිමණිලඞ්කතපාදපීඨොධම්මෙන රජ්ජමනුසාසි චිරං සරාජා;

()

යහපත් නීති මාර්ගයෙහි දැල්වුණු උතුම් පහනක් බඳු වූ ද, ස්වකීය කීර්ති ප්‍රවාහයෙන් මුළු ලෝකය සුදු පැහැ ගන්වන ලද්දා වූ ද, මහා රාජේන්ද්‍රයන්ගේ කිරුළෙහි මිණි කැටවලින් සැරසුණු පා පීඨිකාවක් ඇත්තා වූ ද ඒ රජතුමා ධර්මානුකූලව බොහෝ කලක් රාජ්‍යය පාලනය කළේය.

40.

40.

තස්සතිපීවරපයොධරභද්දකුම්භ-ද්වන්දාතිභාරවිරළීකතමජ්ඣභාගා,නිද්දොසබාලරවිමණ්ඩලචාරුගණ්ඩාදිබ්බච්ඡරාජිතවිරාජිතරූපසොභා;

()

ඉතා පිරුණු පයෝධර නමැති මංගල රන් කලස් යුගලෙහි අධික බර නිසා සිහින් වූ මැද සොඬක් (නැබලක්) ඇත්තා වූ ද, නිදොස් වූ බාල සූර්ය මණ්ඩලය වැනි සුන්දර කම්මුල් ඇත්තා වූ ද, දිව්‍ය අප්සරාවන්ගේ රූප ශෝභාව ද පරදවන සුලු රූප සෞන්දර්යයකින් බැබළුණු;

41.

41.

සම්ඵුල්ලනීලකමලාමලනීලනෙත්තාඔලම්බමානමණිකුණ්ඩලලම්බකණ්ණා,මුත්තාවලිවදසනාවලි හංසධෙනු-හෙලාපහාසගමනා මුදුචාරුවාණී;

()

මනාව පිපුණු නිල් මහනෙල් මල් වැනි නිර්මල නිල් නෙත් ඇත්තා වූ ද, දෙකන්හි එල්ලෙන රත්න කුණ්ඩලාභරණයෙන් බැබළෙන කන් ඇත්තා වූ ද, මුතු වැලක් වැනි දත් දෙපළක් ඇත්තා වූ ද, හංස ධේනුවකගේ මෙන් විලාසවත් ගමනක් හා මදහසක් ඇත්තා වූ ද, මෘදු වූ ද මනහර වූ ද වචන ඇත්තා වූ;

42.

42.

බිම්බාධරා ජලධරායතකෙසපාසාසොවණ්ණදප්පණනිභානනචන්දබිම්බා,සන්නීරපුප්ඵමකුළොපමචාරුජඞ්ඝාකන්දප්ප මඞ්ගලසිලාතලසොණිභාගා;

()

බිම්බ ඵලයක් බඳු රතු තොල් ඇත්තා වූ ද, වැහි වලාකුළක් මෙන් දිගු කේශ කලාපයක් ඇත්තා වූ ද, රන් කැඩපතක් හා පුන් සඳ මඬලක් බඳු වූ මුහුණක් ඇත්තා වූ ද, දියෙහි හටගත් මල් පොහොට්ටු බඳු ලස්සන කෙණ්ඩාවන් ඇත්තා වූ ද, අනංගයාගේ මංගල ශිලා තලයක් බඳු වූ උකුල් තලයක් ඇත්තා වූ;

43.

43.

නාභාලවාළරුහනීලතමාලවල්ලී-ලීලාවිනද්ධනවකොමලරොමරාජී,ලාවණ්ණවාරිධිතරඞ්ගභුජා’භිනීල-සුබ්භුලතාමකරකෙතනචාපරූපා;

()

නැබ නමැති පාත්තියෙන් පැන නැඟුණු, නිල් පැහැති තමාල ලතාවක ලීලාවෙන් බැඳී ගිය අළුත් ලා රෝම රාජියක් ඇත්තා වූ ද, රූප සෞන්දර්ය නමැති සාගරයේ තරංග බඳු වූ බාහු යුගලක් ඇත්තා වූ ද, අනංගයාගේ දුන්න බඳු වූ ඉතා නිල් පැහැති ලස්සන බැම ලතාවන් ඇත්තා වූ;

44.

44.

භුපාලවංසකමලාකරරාජභංසිමායාවධු ඉව සුජම්පතිනො සුජාතා,චන්දස්සකොමුදි’ව විජ්ජුරිව’ම්බුදස්සරඤ්ඤො’තිචාරුචරිතාසි පියා මහෙසි;

()

රජ වංශය නමැති පියුම් විලෙහි රාජ හංසිනියක බඳු වූ ද, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ සුජාතා දේවිය බඳු වූ ද, චන්ද්‍රයාට සඳ රැස් මෙන් ද, වලාකුළට විදුලිය මෙන් ද වූ, ඒ රජතුමාට ඉතා යහපත් චරිතයක් ඇති ප්‍රියතම අගමෙහෙසිය වූ මහාමායා දේවිය වූවාය.

45.

45.

තස්මිං නගොපමඝරෙ නගරෙ තදාසිආසාළ්හිමඞ්ගලමහො දිවසානිසත්ත,මිලාසුගන්ධපරමං විගතාසවං තංනක්ඛත්තකීළමකරිත්ථ මහෙසි මායා;

()

පර්වත වැනි ප්‍රාසාදයන්ගෙන් හෙබි ඒ නගරයෙහි එකල සත් දිනක් මුළුල්ලේ ඇසළ මංගල්‍යය පැවැත්වුණි. මහාමායා දේවිය සුවඳ මල්වලින් පිරි සුපිරිසිදු වූ (මත්පැන්වලින් තොර වූ) ඒ නැකත් කෙළියෙහි (උත්සවයෙහි) යෙදුණාය.

46.

46.

වුට්ඨාය සත්තමදිනාගතපුණ්ණමායපාතො සුගන්ධපරිවාසිතවාරිනා සා,කත්වා සිනානමතුලං කපණ්ඩිකානංදානං අදාසි චතුලක්ඛධනබ්බයෙන;

()

සත්වන දිනයෙහි එළඹි පුර පසළොස්වක පොහෝ දින අලුයම අවදි වූ ඕ තොමෝ, සුවඳ පැනින් අසදෘශ නෑමක් කොට, සිඟන්නන් හා මගීන්ට ලක්ෂ හතරක ධනය වියදම් කර මහා දානයක් දුන්නාය.

47.

47.

වත්ථාහතෙහි සුනිවත්ථසුපාරුතා සාභුත්වා’ග්ගභොජනමධිට්ඨිතුපොසථ’ඞ්ගා,නිද්දාතුරා සුපිනමොවරකං පවිස්සකල්‍යාණමද්දස සිරීසයනෙ නිපන්නා;

()

අලුත් වස්ත්‍රවලින් මනාව සැරසුණු ඕ තොමෝ, ප්‍රණීත භෝජන අනුභව කොට, අටසිල් සමාදන් වී, නිදන කාමරයට වැද සිරි යහනෙහි සැතපී සුබ සිහිනයක් දුටුවාය.

48.

48.

නෙත්වා නිපන්නසයනං හිමවන්තපස්සෙහෙට්ඨා විසාලතරසාළමහීරුහස්ස,නං සට්ඨියොජනකචාරුමනොසිලායංආරොපයිංසු චතුරො කිර දෙවරාජා;

()

සතර වරම් දෙවිවරු පැමිණ, ඇය සයනය පිටින්ම හිමාල වනයට ගෙන ගොස්, එහි වූ ඉතා විශාල සල් ගසක් යට, යොදුන් සැටක් පමණ විශාල වූ මනහර මනෝශිලා තලයක් මත තැබූහ.

49.

49.

නෙත්වා මනුස්සමලසංහරණාය තම්හා’නොතත්තනාමරහදං සුනහාපයිත්වා,දෙවිත්ථියො සපදි දිබ්බමයෙහි නෙසංවත්ථෙහි ගන්ධකුසුමෙහි අලඞ්කරිත්වා;

()

මිනිස් කිලිටි දුරු කරනු පිණිස ඇයව එතැනින් අනවතප්ත විලට ගෙන ගොස් මනාව නහවා, දිව්‍ය අප්සරාවෝ වහාම ඇයට දිව්‍යමය වස්ත්‍ර, සුවඳ විලවුන් හා මල් පළඳවා සැරසූහ.

50.

50.

තත්ථුබ්භවො ලසති රූපියපකබ්බතො යොතස්සොදරෙ’තිරුචිරෙ කනකබ්බිමානෙ,පාචීනසීසවති දිබ්බමයම්හි සම්මාපඤ්ඤාපිතග්ගසයනම්හි සයාපයිංසු;

()

එහි පිහිටි රිදී පර්වතය තුළ ඇති ඉතා රමණීය රන් විමානයක, නැගෙනහිරට හිස ලා මනාව පනවන ලද උතුම් වූ දිව්‍ය සයනයෙහි ඇයව සැතපවූහ.

51.

51.

ඔරුය්හ සෙතවරවාරණරාජවෙසොබුද්ධඞ්කුරො රුචිරකඤ්චනපබ්බතම්හා,ආරුය්හ සජ්ඣුධරණිධරමුත්තරායසොණ්ඩාය සෙතසරසිරුහමුබ්බහන්තො;

()

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උතුම් සුදු ඇත් රජකුගේ වේශය ගෙන, රමණීය රන් පර්වතයෙන් බැස, උතුරු දෙසින් වූ රිදී පර්වතයට නැඟී, ස්වකීය සොඬින් සුදු නෙළුම් මලක් දරාගෙන,

52.

52.

පත්වා විමානවථකුඤ්චනදං නදිත්වාකත්වා පදක්ඛිණමලඞ්කතමාතුසෙය්‍යං,භෙත්වාන තායපන දක්ඛිණපස්සමන්තොකුච්ඡිං පවිට්ඨසදිසො සුපිනෙන දිට්ඨො;

()

ඒ රන් විමානයට පැමිණ, ඇත් නාද පවත්වා, සැරසූ මව් දේවියගේ සයනය වටා පැදකුණු කොට, ඇගේ දකුණු ඇලයෙන් කුසට ඇතුළු වන්නාක් මෙන් ඇයට සිහිනයෙන් පෙනුණේය.

53.

53.

මායාය රාජවධුයා රුචිරානනායආසාළ්හිපුණ්ණමියමුත්තර’සාළ්හභෙන,බුද්ධඞ්කුරස්ස පඨමෙන මහාවිපාක-චිත්තෙන සම්පති අහූ පටිසන්ධිගබ්භෙ;

()

රමණීය මුහුණක් ඇති මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි, ඇසළ පුර පසළොස්වක පොහෝ දින උත්තරාසීළ්හ නැකතින්, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ පිළිසිඳ ගැනීම පළමු වන මහා විපාක සිතින් සිදු විය.

54.

54.

බුද්ධඞ්කුරස්ස පටිසන්ධිගතස්ස ගබ්භෙමායාය චාරුචරිතාය ච ඛග්ගහත්ථා,නිස්සෙසුපද්දවනිරාකරණාය රක්ඛංගණ්හිංසු තාව චතුරො සුරරාජපුත්තා;

()

සුචරිතවත් මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පිළිසිඳ ගත් කල්හි, සියලු උපද්‍රවයන් වළක්වනු පිණිස කඩු අතැතිව සතර වරම් දෙවි පුත්තු ඇයට රැකවරණය සැලසූහ.

55.

55.

මායාය භත්තුපරමාය තතොප්පභුතිනූප්පජ්ජි කිඤ්චි පුරිසෙසු සරාගචිත්තං,සා පඤ්චකාමසුඛිනී අකිලන්තකායාලාභෙනුළාරයසසාප්‍යභිවඩ්ඪිතාසි;

()

එතැන් පටන් ස්වාමියා කෙරෙහිම භක්තිමත් වූ මහාමායා දේවියට වෙනත් කිසිදු පුරුෂයෙකු කෙරෙහි රාග සිතක් නූපන්නේය. ඕ තොමෝ පංචකාම සම්පත්තියෙන් සුවපත් වූවාය, වෙහෙසක් නොලද ශරීරයක් ඇත්තී වූවාය, මහත් වූ ලාභ කීර්ති ප්‍රශංසාවෙන් ද වැඩුණාය.

56.

56.

පඤ්ඤායි ධොතරතනෙ ජනිකාය අන්තොකුච්ඡිං ගතො යථරිවාවුතපණ්ඩුසුත්තං,තං කුච්ඡිනා පරිහරී දසමාසමත්තංපත්තෙන තෙලමිව රාජිනි අප්පමත්තා;

()

පිරිසිදු කරන ලද මැණිකක් මැදින් අමුණන ලද කහ පැහැති නූලක් මෙන්, මව් කුසෙහි සිටි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පිටතට පැහැදිලිව පෙනුණි. රැජින තෙල් පිරුණු බඳුනක් පරිස්සම් කරන්නාක් මෙන් නොපමාව දස මසක් පුරා ඒ දරුවා කුසින් දරා සිටියාය.

57.

57.

පාතො’ව පාටිපදගෙ දිවසෙ පබුද්ධාරඤ්ඤො කථෙසි සුපිනං අථ සො නරින්දො,වෙදඞ්ගවෙදචතුරෙ චතුසට්ඨමත්තෙපක්කොසයී ද්විජවරෙ ද්විජවංසකෙතූ;

()

පසුදා උදෑසන අවදි වූ දේවිය රජතුමාට ඒ සිහිනය පැවසුවාය. එකල්හි රජතුමා වේදාංගයන්හි කෙළ පැමිණි බ්‍රාහ්මණ වංශයට කිරුළක් බඳු වූ හැට හතරක් පමණ වූ බ්‍රාහ්මණයන් කැඳවීය.

58.

58.

ලාජුත්තරාය පරිභණ්ඩකතාය භුම්‍යාපඤ්ඤාපිතෙසු සුඛුමත්ථරණත්ථතෙසු,භද්දාසනෙසු භවනම්හිනිසින්නකානංනෙමිත්තිකානමවනීපති භුසුරානං;

()

විළඳ ඉස සරසන ලද භූමියෙහි පනවන ලද, සුදු වස්ත්‍ර අතුරන ලද මංගල ආසනවල මාලිගාවෙහි වැඩ සිටි ඒ නිමිති කියන්නන් වූ බ්‍රාහ්මණයන්ට, රජතුමා...

59.

59.

පක්ඛිත්තසප්පිමධුසක්ඛිරඛීරමිස්ස-පායාසපුණ්ණහරිරූපියභාජනෙහි,වත්ථාහතානි ධනධඤ්ඤචයඤ්ච ධෙනූදත්වාන දිට්ඨසුපිනස්ස ඵඛලං අපුච්ඡි;

()

රන් රිදී බඳුන්වල බහාලූ ගිතෙල්, මී පැණි, සීනි හා කිරි මිශ්‍ර කිරිපිඬු ද, අලුත් වස්ත්‍ර, ධන ධාන්‍ය සමූහයන් හා දෙනුන් ද දී, දුටු සිහිනයේ ප්‍රතිඵලය කුමක්දැයි විමසීය.

60.

60.

මාචින්තයිත්ථ තව රාජිනියා ජනින්දකුච්ඡිම්හි තම්පති පතිට්ඨහි පුත්තගබ්භො,අජ්ඣාවසිස්සති සඤ්චෙපන චක්කවත්තිරාජා භවිස්සති අගාරමසංසයං සො;

()

"මහරජතුමනි, කනගාටු නොවන්න. ඔබගේ දේවියගේ කුසෙහි පුත් ගැබක් පිහිටා ඇත. ඔහු ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, නිසැකවම සක්විති රජෙකු වන්නේය."

61.

61.

හිත්වා සසත්තරතනං චතුදීපරජ්ජංසො පබ්බජිස්සති සචෙ භවනා’භිගන්ත්වා,බුද්ධො භවිස්සති ධුවං චතුසච්චබුද්ධොඉච්චබ්‍රුවිංසු සුපිනත්ථවිදූ විදූ තෙ;

()

"සත් රුවනින් හා සිව් මහා දිවයිනෙන් යුත් රාජ්‍යය හැර දමා, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, ඒකාන්තයෙන්ම සිව්සස් අවබෝධ කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක වන්නේය" යි ඒ සිහින පාඨකයෝ පැවසූහ.

62.

62.

සා ගබ්භභාරවඨරිකතමජ්ඣභාගාගන්තුං සකං කුලඝරං කුලකඤ්ජහංසි,ඉච්ඡාමහන්ති පටිවෙදයි දෙවි රඤ්ඤොසො සම්පටිච්ඡි වචනං කරවීකවාණ්‍යා;

()

ගැබ්බර නිසා බර වූ ශරීරයක් ඇති, කුල වංශය නමැති පියුම් විලෙහි හංස ධේනුවක බඳු වූ දේවිය, "මාගේ පිය පාර්ශවයේ කුලගෙයට යන්නට කැමැත්තෙමි" යි රජුට සැල කළාය. රජතුමා ද ඇගේ කරවීක කූජනය බඳු මිහිරි වදන් පිළිගත්තේය.

63.

63.

තම්හා මහානගරතො නගරඞ්ගපුණ්ණංසො යාව දෙවදහනාමිකරාජධානී,මුත්තා’වදාතපුළිනත්ථරණෙහි රාජාලාජොපහාරවිධිනා කමලුප්පලෙහි;

()

ඒ මහා කපිලවස්තු පුරවරයේ සිට දේවදහ නමැති රාජධානිය දක්වා වූ මුළු මාර්ගය, මුතු වැනි සුදු වැලි අතුරා, විළඳ, නෙළුම් හා මහනෙල් මල් පුදා, නගර සැරසිලිවලින් විසිතුරු කරවීමට...

64.

64.

සන්තීරපුප්ඵකලසෙහි සමප්පිතෙහිමන්දාතිලෙරිතපටාක ධජාවලීහි,කාරාපයී කනකරූපියතොරණෙහිඅද්ධානමග්ගසමලඞ්කරණං’තඛිප්පං;

()

මඟ දෙපස තබන ලද මල් පිරවූ පුන්කලස්වලින් ද, මද පවනින් ලෙළදෙන කොඩි වැල්වලින් ද, රන් රිදී තොරණින් ද යුක්තව ඒ ගමන් මඟ වහාම සරසවන ලද්දේය.

65.

65.

වන්දී’භිගීතථුතිමඞ්ගලගීතිකාහිපඤ්චඞ්ගිකෙහි තුරියෙහි කතුපහාරං,තස්මිං සුමණ්ඩිතපසාධිතමඤ්ජසම්හිදිබ්බව්චරාසිරිවිඩම්බනරූපසොභං;

()

ස්තුති ගී ගයන්නන්ගේ මංගල ගීතවලින් ද, පංචාංගික තූර්ය වාදනයෙන් ද පූජා පවත්වන ලද, මනාව සරසන ලද ඒ මඟෙහි, දිව්‍ය අප්සරාවකගේ ශෝභාව බඳු රූපශ්‍රීයක් ඇති...

66.

66.

දෙවිං සුවණ්ණසිවිකාය සුසජ්ජිතායආරොපයිත්ව ඛචිතාය මණීහි නානා,පෙසෙසි භුපති පුරක්ඛතඤාතිසඞ්ඝංසද්ධිං සහස්සසචිවෙහි සුඛෙධිතං සො;

()

රජතුමා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් ඔබ්බවන ලද, මනාව සරසන ලද රන් දෝලාවක දේවිය නංවා, ඥාති සමූහයා පෙරටු කරගෙන දහසක් ඇමතිවරුන් ද සමඟින් ඇයව ඉතා සුවසේ පිටත් කර හැරියේය.

67.

67.

සම්ථුල්ලපුප්ඵඵලපල්ලවවත්තභාර-රුක්ඛාකුලං ඝනසුනීලලතාවිතානං,හින්තාලතාලනළකීචකනාළිකෙර-සන්නීරපූගතිණපාදපපන්තිසාලිං;

()

පිපුණු මල්, ඵල බර වූ අතු සහ දලු පිරි වෘක්ෂයන්ගෙන් ගහණ වූ ද, ඝන නිල් ලතා වියනකින් හෙබි ද, ඉඳි, තල්, බට, උණ, පොල්, දියපොල්, පුවක් ආදී නොයෙක් ගස් වැල් පේළිවලින් සුසැදි;

68.

68.

සෙවාලනීලසලිලානිලසීතලෙහිඔතිණ්ණකහංසවිසරෙහි සමුල්ලසත්තං,ඣඞ්කාරරාවමුඛරාලිකුලාකරාල-කිඤ්ජක්ඛජාලභරිතම්බුරුහාකරෙහි;

()

සෙවල හා සිහිල් පවනින් සිසිල් වූ ජලයෙහි බැස සෙල්ලම් කරන හංස රෑනෙන් බැබළුණා වූ ද, රොන් සමූහයෙන් පිරි පියුම් විල්වල රාව නඟන බඹර සමූහයාගෙන් ගිගුම් දුන්නා වූ;

69.

69.

පුප්ඵාභිගන්ධසුරභීකතගන්ධවාහංඅද්දක්ඛිසබ්බජනලොචනපීයමානං,නින්දන්තනන්දනවනං වනජායතක්ඛීසා ලුම්බිනීවනමනඞ්ගවිමානභූතිං;

()

මල් සුවඳින් සුවඳවත් වූ මද පවනක් හැමුවා වූ ද, මුළු සේනාවගේම නෙත් සිත් පිනවූ ද, තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ නන්දන වනය ද පරදවන, අනංගයාගේ දිව්‍ය විමානයක් බඳු වූ ඒ ලුම්බිණි සල් වනය නෙළුම් පතක් වන් දිගු නෙත් ඇති ඒ දේවිය දුටුවාය.

70.

70.

සා රාජිනී නවදලඞ්ගුලිපන්තීචාරු-සාඛාභුජොපහිතමඤ්ජරිචාමරෙහි,සන්නද්ධකොමලලතාවනිතානමග්ගෙඅත්තුපහාරකරණාය කතාවකාසා;

()

ඒ මහාමායා දේවිය, ළපටි දලු නමැති ඇඟිලි පෙළින් සුන්දර වූ ද, අතු නමැති බාහුවලින් උසුලන ලද මල් පොකුරු නමැති සෙමරවලින් යුක්ත වූ ද, සැරසුණු සුකොමළ ලියඟනන් (ලතා නමැති කාන්තාවන්) විසින් තමන්ට උපහාර පිණිස මඟ දෙපස සරසන ලද ඒ මාවතට පිවිසියා ය.

71.

71.

සෙනාය චාරුචරණම්බුරුහොද්ධටෙහිරෙණූහි ධූසරිතමග්ගමනක්කමන්ති,සද්ධිං සකාය පරිසාය තතොතරිත්වාතං ලුම්බිනීවනමුපාවිසි රාමණෙය්‍යං;

()

සේනාවේ මනහර පාද පත්මයන්ගෙන් නැඟුණු පරාග (දූවිලි) වලින් වැසුණු මාවතෙහි ගමන් කරමින්, මහාමායා දේවිය සිය පිරිස සමඟින් සිවිකාවෙන් බැස, ඒ රමණීය වූ ලුම්බිණි සල් උයනට පිවිසියා ය.

72.

72.

තං රාජිනිං වනවධු ජිතහංසගාමිංආමොදමන්දමලයානිලහත්ථගෙහි,සම්භාවයිත්ථ මුඛරාලිකුලාභිකිණ්ණ-රෙණුප්පබන්ධහරිසඞ්ඛසතෙහි මග්ගෙ;

()

රාජහංසයන්ගේ ගමන පරදන ගමනක් ඇති ඒ දේවියට, වන ලිය නමැති කාන්තාව සුවඳවත් මඳ මලය පවන නමැති දෑතින් ද, නාද කරන බඹර සමූහයා විසින් පතුරුවන ලද පරාග ධාරා නමැති කහ පැහැති සක් පිඹිමින් ද මඟ දී ගෞරව උපහාර පැවැත්වූවා ය.

73.

73.

ගච්ඡන්තියා චරණනූපුරනාදපාස-බද්ධානමුන්නතසිරොමිගපොතකානං,උම්මීලිතායතවිලොචනපන්තිපක්ඛෙදස්සෙසි නීලනලිනීවනරාජිසොභං;

()

ඇය ගමන් කරන විට ශබ්ද වන පා සලඹ නාදය නමැති රැහැනින් බැඳුණාක් මෙන්, හිස් ඔසවා බලා සිටි මුව පැටවුන්ගේ විවෘත වූ දිගු නෙත් පෙළ, නිල් මහනෙල් මල් වනයක සුන්දරත්වය ප්‍රකට කළේ ය.

74.

74.

උද්ධං සමග්ගසිඛරෙහි කතාවකාස-මග්ගන්තරෙහි කලිකාකුසුමාකුලෙහි,නානාලතාකුලමහිරුහතොරණෙහිඋය්‍යානභුමි උපහාරරතෙ’ව භුය;

()

එකිනෙක එක් වූ ගස් මුදුන්වලින් සෙවන වූ ද, මල් පොහොට්ටුවලින් පිරුණු මාවත් ඇති ද, නේකවිධ ලතාවලින් යුතු වෘක්ෂ නමැති තොරණින් සැරසුණු ඒ උද්‍යාන භූමිය, නැවත නැවතත් උපහාර දක්වන්නට සැරසුණක් මෙන් දිස් විය.

75.

75.

උක්ඛිත්තපිඤ්ඡභරමන්තසිඛණ්ඩිමාලා-කීළාහි කොකිලකුලඞනිකාහළෙහි,උය්‍යානභුමි මකරඞජරඞ්ගභුමි-ලීලං භජිත්ථ භමරද්ධනිවල්ලකීහි;

()

පිල් කළඹ විදහා නටන මොනර රඟමඬලින් ද, කොවුල් සමූහයාගේ නළා හඬ වන් නාදයෙන් ද, බඹරුන්ගේ මිහිරි ගී නමැති වීණා හඬින් ද යුත් ඒ උද්‍යාන භූමිය, අනංගයාගේ රඟමඬලක ශෝභාව ගත්තේ ය.

76.

76.

නිච්චං වසන්තසමයස්සිරිමුබ්බහන්තංතංඛොවනං වනවධූහදයානුතාපී,පත්තො නිදාඝසමයොපි ජනෙසි තුට්ඨිංතස්සා සිරිසකුසුමාලිකුලාවතංසො;

()

නිරන්තරයෙන් වසන්ත සමයේ සිරිය උසුලන්නා වූ ද, වන ලියගේ හදවතට තැවුල් දනවන ගිම්හාන කාලය එළඹ තිබුණ ද, සිරිස (මාර) මලින් හා බඹර මුදුනෙන් යුතු ඒ වනය ඇයට මහත් සොම්නසක් ම ඇති කළේ ය.

77.

77.

තස්මිං නිදාඝසූරියාතපතාපිතාම්භංරිත්තාලවාළමිවකාලමකාලමෙඝො,චින්තාතුරං හදයමත්තසඛීජනොපිපීණෙසි ගබ්භපරිපාකභරං වාහන්ත්‍යා;

()

ගිම්හාන සූර්යයාගේ රශ්මියෙන් රත් වූ පැන් ඇති, වියළී ගිය පාත්තියක් අකාල මේඝයක් විසින් සිසිල් කරන්නාක් මෙන්, දරු ගැබ මෝරමින් පවතින උතුම් බර දරා සිටි දේවියගේ කනස්සල්ලෙන් පිරි හදවත, ඇගේ යෙහෙළියන් විසින් සතුටට පත් කරන ලදී.

78.

78.

කට්ඨාවසිට්ඨතරවො පරිහීනපත්තාතස්සාධරක්ඛිදසනජ්ජුතිසඞ්ගමෙන,ආසුං නවඞ්කුරපලාසවිකාසපුප්ඵ-සංවෙල්ලිතා’ව රමණීයවනප්ප දෙසෙ;

()

ඒ රමණීය වනාන්තරයෙහි කොළ හැලී වියළී ගොස් තිබූ ගස් පවා, මහාමායා දේවියගේ තොල් පෙති හා දත්වල කාන්තිය වැදීමෙන්, සැනෙකින් අලුත් දලු, පත්‍ර හා පිපුණු මලින් බර වී සෝභමාන විය.

79.

79.

ගිම්හාභීතාපපරිපීළිතඞ්ධල්ලිකානංගම්භීරරාවමුඛරීකතදායරාජි,දුක්ඛාතුරබ්බිරහිනීපමදාජනස්සආසි විලාපබධිරීකළිතෙ’ව සාළා;

()

ගිම්හානයේ දැඩි රශ්මියෙන් පීඩිත වූ රැහැයියන්ගේ ගම්භීර හඬින් මුළු වනය ම ගිගුම් දුන් අතර, එය විරහ දුකින් පෙළෙන කාන්තාවන්ගේ විලාප හඬින් බිහිරි වූ ශාලාවක් මෙන් විය.

80.

80.

තස්මිං විකාසකලිකාවලිහාරිහාරාකිඤ්චාපි පක්කඵඛලවල්ලරිකණ්ඨභුසා,නාසක්ඛි පූගතරුපන්ති සුමණ්ඩිතායමායාය තාය සිරිමාභරිතුං ඝටන්තී;

()

විකසිත මල් පොහොට්ටු නමැති මනහර මාලාවලින් ද, ඉදුණු ඵල බරිත ලියවැල් නමැති ගෙල මාලාවලින් ද සැරසී සිටි පුවක් ගස් පෙළ, මනාව සැරසුණු මහාමායා දේවියගේ රූප ශ්‍රියාව අභිබවා යන්නට කොතෙක් උත්සාහ කළත් සමත් නොවුණේ ය.

81.

81.

උය්‍යානමුබ්භමිතමත්තමධුබ්බතෙහිචම්පෙය්‍යපුප්ඵමකුලෙහි සමාකුලංතං,උද්ධුතධුමපටලෙහි මනොභවස්සදීපෙහි වාසභවකනං’ව ලසන්තමාසි;

()

ඉහළට පියාසර කරන මත් වූ බඹරුන්ගෙන් හා පිපුණු සපු මල් පොහොට්ටුවලින් ගහන වූ ඒ උද්‍යානය, නැඟී එන දුම් පටල සහිත අනංගයාගේ පහන් දැල්වූ වාසභවනක් මෙන් බැබළුණේ ය.

82.

82.

ගබ්භූපගං භමරකෙසකලාපභාරාබුද්ධඞ්කුරං පරිණතඞ්කුරලොමහංසා,වන්දන්තියො විය තහිං ථබකඤ්ජලීහිමන්දානිලෙරිතලතාවනිතා කනතා’සුං;

()

මඳ පවනින් සැලෙන ලියඟනන් (ලතා කාන්තාවන්), බඹර සමූහයා නමැති කේශ කලාපයෙන් ද, විකසිත දලු නමැති රෝමාංචයෙන් ද යුක්ත ව, මල් පොකුරු නමැති දොහොත් මුදුන් දී මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි පිළිසිඳගෙන සිටි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේට වඳින්නාක් මෙන් නැමී සිටියහ.

83.

83.

ගබ්භූපගස්ස පරිපක්කඵලෙහි නානාපුඤ්ඤානුභාවපභවොතුසමුබ්භවෙහි,මායාය ගබ්භබලිකම්මනි තප්පරෙ’වඋය්‍යානභුමි ජනතං භවි තප්පයන්ති;

()

මහා පුණ්‍යානුභාවයෙන් කාලයෙන් තොර ව හටගත් නේකවිධ ඉදුණු පලතුරුවලින් යුක්ත වූ ඒ උද්‍යාන භූමිය, මහාමායා දේවියගේ කුසෙහි සිටි බෝසතුන් වෙනුවෙන් කරනු ලබන ගැබ්පෙරහර පූජාවක් මෙන් එහි පැමිණි ජනයා තෘප්තිමත් කළේ ය.

84.

84.

ගබ්භූපගස්ස හි මහාපුරිසස්ස ගබ්භ-වුට්ඨානමඞ්ගලමහුස්සවවාසරම්හි,උය්‍යානභුමි සකලොතුසමුබ්භවෙහිආසි විකාසකුසුමෙහි සමාභිකිණ්ණා;

()

දරු ගැබ් දරා සිටි මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේගේ මෙලොවට බිහිවීමේ මංගල්‍ය උත්සවය පැවැති දිනයෙහි, ඒ උද්‍යාන භූමිය සකල ඍතූන්හි ම පිපෙන මල් වර්ගවලින් වැසී බැබළුණේ ය.

85.

85.

සාලුම්බිනීවනසිරිං කලහංසඝොසංසමඵුල්ලපුප්ඵසුරභිංඵලසම්භවොජං,පඤ්චින්ද්‍රියෙහි ගිරිනිජ්ඣරසිතවාතංපච්චක්ඛපඤ්චවිධකාමරසංඅවින්දි;

()

හංස නාදයෙන් යුතු වූ ද, පිපුණු මලින් සුවඳවත් වූ ද, මිහිරි පලතුරුවලින් සරු වූ ද, කඳුකර දියඇලිවලින් එන සිසිල් සුළඟින් යුතු වූ ද ඒ ලුම්බිණි සල් උයනේ සිරිය, මහාමායා දේවිය පංචේන්ද්‍රියන්ට අතිශය ප්‍රියජනක වූ පස්කම් සැපතක් මෙන් අත්වින්දා ය.

86.

86.

නිය්‍යාසසාරසුරහිංඵඛලපල්ලවෙහිඣංකාරිතාලිකුලකුජිතකොකිලෙහි,සම්ඵුල්ලපුප්ඵනිකරෙහි සමාභිකිණ්ණමද්දක්ඛිසායුවතිමඞ්ගලසාළසාලං;

()

සුවඳවත් සල් මැලියම්වලින් ද, සලෙල දලුවලින් ද, බඹරුන්ගේ මිහිරි නාදයෙන් හා කොවුල් ගීයෙන් ද, පිපුණු මල් මාලාවලින් ද අලංකාර වූ මංගල සල් වෘක්ෂයක් ඒ යොවුන් දේවිය දුටුවා ය.

87.

87.

සම්ඵුල්ලසාළකලිකංතයතාලිමාලාසඤ්චුම්බිතංකුවලයාමලලොචනාය,සාඛංසුකොමලකරඞ්ගුලිපල්ලවෙහිමායාමහෙසිසමලඞ්කරි විතමායා;

()

නිල් මහනෙල් මල් වන් නෙත් ඇති, මායාවෙන් තොර වූ මහාමායා දේවිය, පිපුණු සල් පොහොට්ටුවල වට වූ බඹර පෙළ හා ගැටුණු ඒ සල් අත්ත, තමන්ගේ සුකොමළ දලු වැනි ඇඟිලිවලින් අල්ලා ගත්තා ය.

88.

88.

භාරොනතා’ව රුචිරඞ්ගුලිපල්ලවානංඣඞ්කාරරාවමුඛරාලිකුලාභිරාමා,සාඛා විකාසකුසුමෙහිසමාකුලා සාඔලම්බයට්ඨි භවි ගබ්භභරාතුරාය;

()

පිපුණු මලින් බර වූ ද, බඹරුන්ගේ මිහිරි නාදයෙන් යුක්ත වූ ද ඒ සල් අත්ත, ගැබ්බරින් විඩාවට පත් දේවියට වාරු ගැනීම පිණිස පහතට නැමී ආධාරක සැරයටියක් මෙන් විය.

89.

89.

තස්සා චලිත්ථ පවනො චලලොචනායකම්මුබ්භවො වරතිරොකරණෙහි තාව,දෙවිං නිරූපමසිරිං සුපරික්ඛිපිත්වාතම්හා පටික්කමි ජනො කළිතාවකාසො;

()

චංචල නෙත් ඇති දේවියට ප්‍රසව වාතය (කර්මජ වාතය) ක්‍රියාත්මක විය. එවිට පරිවාර ජනයා අසිරිමත් රූපශ්‍රීයෙන් යුතු දේවිය වටා වටිනා තිර ඇද, ඇයට ඉඩ සලසා එතැනින් ඉවත් වූහ.

90.

90.

බ්‍රහ්මාමරාසුරනරොරගපූජනීයංබත්තිංසලක්ඛණසමුජ්ජලරූප සාරංනිද්ධොතජාතිමණිසන්නිභසුද්ධගත්තංසත්තුත්තමං සපදි දෙවි ඨිතා විජායි;

()

බ්‍රහ්ම, සුර, අසුර, නර, නාගයන්ගේ වැඳුම් පිදුම්වලට සුදුසු වූ, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් බැබළෙන රූප ශෝභාවක් ඇති, මනාව පිරිසිදු කරන ලද උතුම් මැණිකක් වැනි පිවිතුරු ශරීරයක් ඇති ලෝකෝත්තර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේව දේවිය සිටගෙන ම බිහි කළා ය.

91.

91.

දුග්ගන්ධමුත්තමලසොණිතමක්ඛිතඞ්ගාජායන්ත්‍ය’සෙසමනුජා මනුජෙසුනෙ’වං,චඞ්ගොටකම්හි ජිනධාතුරිවාධිවාසොථූපම්හි සොණ්ණපටිමාරිව මාතුගබ්භං;

()

සෙසු සියලු මනුෂ්‍යයන් දුර්ගන්ධයෙන් හා ලේ, සෙම් ආදියෙන් තැවරුණු ශරීර ඇති ව උපත ලබන නමුත්, අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් බිහි වූයේ කරඬුවක තැන්පත් කළ සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේ නමක් මෙන් ද, ස්තූපයක තැන්පත් කළ රන් පිළිමයක් මෙන් ද කිසිදු අපවිත්‍රතාවකින් තොරව ය.

92.

92.

නිස්සෙණිතොව පුරිසො රතනාසනම්හාථෙරොව ධම්මකථිකො ඨිතකො’තරන්තො,සම්මා පසාරිය උභො මුදුපාණිපාදෙසො නික්ඛමිත්ථ කුණපෙහි අමක්ඛිතඞ්ගො;

()

රන් ඉණිමඟකින් බසින මිනිසෙකු මෙන් ද, රත්න ආසනයකින් බැස වඩින ධර්මකථික ස්ථවිරනමක මෙන් ද, තමන් වහන්සේගේ මෘදු වූ දෑත් දෙපා මනාව දිගු කරමින්, කිසිදු අපවිත්‍ර ද්‍රව්‍යයකින් නොතැවරුණු ශරීරයකින් යුක්ත ව උන්වහන්සේ මව්කුසින් නික්ම වැඩියහ.

93.

93.

තත්‍රොපගම්ම චතුරො චතුරානනා තංජාලෙන කඤ්චනමයෙන විසුද්ධචිත්තා,ආදාය මාතුපුරතො තනයං ඨපෙත්වාචන්දානනෙ භවතු නන්දමනා’ත්‍ය’වොචුං;

()

එතැනට පැමිණි පිරිසිදු සිත් ඇති සතර මහා බ්‍රහ්මරාජයෝ රන් දැලකින් බෝසතාණන් වහන්සේව පිළිගෙන, මව් දේවිය ඉදිරියෙහි තබා, "සඳ වන් මුහුණක් ඇති දේවියනි, සතුටු වන්න, ඔබ උපද්දා ඇත්තේ උත්තම පුත්‍රයෙකි" යි පැවසූහ.

94.

94.

ආදිච්චවංසකමලාකරභාකරස්සබුද්ධඞ්කුරස්ස සුභසීතලවාරිධාරා,නික්ඛම්ම තාව නභසා නිජමාතුයා චගාහාපයුං උතුමුභොසු කලෙබරෙසු;

()

සූර්ය වංශය නමැති පියුම් විල පුබුදුවන සූර්යයෙකු බඳු වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සහ මව් දේවිය යන දෙදෙනාගේ ම ශරීර නහවනු පිණිස, අහසින් සිසිල් පැන් ධාරා දෙකක් පහළ විය.

95.

95.

තෙසං කරෙහි චතුරො සුරරාජපුත්තාගණ්හිංසු සණ්හසුඛුමාය’ජිණප්පවෙණ්‍යා,තෙසඤ්හි පාණිතලතො පණිපාතපුබ්බංගණ්හිංසු තං දුකුලචුම්බටකෙන’මච්චා;

()

බ්‍රහ්මයන්ගේ සුරතින් සතර වරම් දෙවිවරු මෘදු වූ අඳුන් දිවි සමකින් බෝසතාණන් වහන්සේව පිළිගත්හ. ඔවුන්ගේ දෑතින් ඇමැතිවරු වැඳ නමස්කාර කොට පලස් සුමුඟකින් (රන් සළුවකින්) උන්වහන්සේව පිළිගත්හ.

96.

96.

තෙසං කරෙහි පථවිතලමොතරිත්වාඨත්වා පුරත්ථිමදිසං අසමො විපස්සි,උද්ධං අධො චතුදිසානුදිසා ච එවංඑකඞ්ගනං භවිතදා’ඛිලලොකධාතු;

()

ඔවුන්ගේ දෑතින් මිහිතලයට බැස වැඩසිටි අසමසම බෝසතාණන් වහන්සේ පෙරදිග දිශාව බැලූ සේක. එකල්හි මුළු විශ්වය ම, උඩ, යට, සතර දිසාව හා අනුදිසාවන් ද සමඟින් එක ම අංගනයක් මෙන් විවෘත වී පෙනුනේ ය.

97.

97.

තුම්හෙහි උත්තරිතරො භුවසෙ තීසුනත්ථීති මත්ථකජටාමකුටප්පිතෙහි,කත්වානිජඤ්ජලිපුටෙහි නිපච්චකාරංබ්‍රහ්මාමරාසුරනරා තමභිත්ථවිංසු;

()

"තුන් ලෝකයෙහි ම ඔබට වඩා උතුම් කෙනෙක් නැතැ" යි පවසමින්, සිය හිස් මත බැඳි ජටා මකුටයන් සහිත ව දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරමින්, බ්‍රහ්ම, සුර, අසුර සහ නරයෝ උන්වහන්සේට ප්‍රශංසා කළහ.

98.

98.

සොච’ත්තනා සමමදිස්ව දිසාසු තාසූතප්පාදවීතිහරණෙන පදානිසත්ත,ගන්ත්වාන උත්තරදිසා’භිමුඛො අවන්‍යාඅබ්භුග්ගතම්බුරුහමුද්ධනි තිට්ඨමානො;

()

ඒ කිසිදු දිශාවක තමන් වහන්සේ හා සමාන වූ කෙනෙකු නොදැක, උතුරු දිශාව බලා පියවර සතක් පෙරට වැඩම කළ සේක. එකල්හි පොළොවෙන් මතු වූ පියුම් පිට ශ්‍රී පාදය තබමින් උන්වහන්සේ වැඩසිටියහ.

99.

99.

අග්ගො’හමස්මි අහමස්මි ජනස්ස ජෙට්ඨොසෙට්ඨො’හමස්මි අයමන්තිම’ජාති මය්හං,ධීරො මමෙතරහි නත්ථි පුනබ්භවො’තිනිච්ඡාරිතාසභිවචො නදි සීහකනාදං;

()

"මම ලොවට අග්‍ර වෙමි, මම ලොවට ජ්‍යෙෂ්ඨ වෙමි, මම ලොවට ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. මේ මාගේ අවසාන උපතයි. නැවත උපතක් මට නැත" යනුවෙන් ඒ ධීරෝත්තමයාණන් වහන්සේ උත්තරීතර සිංහනාදයක් පැවැත්වූ සේක.

100.

100.

වෙසාඛෙමාසෙ සුහකුජදිනෙ පුණ්ණමායං විසාඛෙනක්ඛත්තෙයොගෙ සුරගුරුගතෙ සො කුළීරව්හරාසිං,සඤ්ජාතො නාථො පරමකරුණාභාවනාභාවතත්තොමායාකුච්ඡිම්හා කුසුමිතලතාවෙලලිතුය්‍යානභුම්‍යා;

()

උතුම් වූ වෙසක් මස පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනක, විසා නැකත හා ගුරු ග්‍රහයා කටක රාශිගතව තිබූ සුබ අඟහරුවාදා දිනෙක, පරම කරුණා ගුණයෙන් පිරි හදවතක් ඇති ලෝකනාථයන් වහන්සේ මල් පිපුණු ලියවැල්වලින් සෝභමාන වූ ඒ උද්‍යාන භූමියේ දී මහාමායා දේවියගේ කුසින් මෙලොවට බිහි වූ සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකල කවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදුරෙනිදානෙ පච්ඡිමභවික මහාබොධි සත්තුප්පත්ති පවත්තිපරිදීපො ඡට්ඨොසග්ගො.

මෙසේ මෙධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත, සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ලබා දීමට හේතු වූ 'ජිනවංශදීපය' නම් කාව්‍යයේ, අවිදූරේ නිදානයෙහි අවසාන භවයේ මහා බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ උත්පත්ති ප්‍රවෘත්තිය පැහැදිලි කරන හයවන සර්ගයයි.

1.

1.

අථරම්මතරා’සි ජාතිඛෙත්ත-පරියාපත්ත’වකාසලොකධාතු,කමලුප්පල (මාලභාරිනී) හිතදුපට්ඨානගතාහි දෙවතාහි;

()

එකල්හි, නෙළුම් හා නිල් මහනෙල් මල් මාලා දරාගෙන උපස්ථානය පිණිස පැමිණි දේවතාවුන් නිසා, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ ජාතිකෙතයට (උත්පත්ති ක්ෂේත්‍රයට) අයත් මුළු ලෝකධාතුව අතිශයින්ම රමණීය බවට පත් විය.

2.

2.

කමලාසනදෙවදානවානංභුවනෙ’කත්ථ සමාගමො තදා’සි,ජිනචක්කපටිග්ගහස්ස ඨානංඅවිවාදෙන සදෙවමානුසානං;

()

එකල්හි දෙවියන් හා මිනිසුන් සහිත ලෝකයාගේ කිසිදු විවාදයකින් තොරව, ජින චක්‍රය (බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම චක්‍රය) පිළිගැනීමේ ස්ථානය වූ ඒ භූමියෙහි, මහා බ්‍රහ්මයන්ගේ ද, දේවතාවුන්ගේ ද, අසුරයන්ගේ ද එක්වීමක් එක් තැනක සිදු විය.

3.

3.

පටිලාභනිමිත්තමාදිසන්තීවත සබ්බඤ්ඤුතඤාණසම්පදාය,දසසඞ්ඛසහස්සිලොකධාතුඅභිකම්පී පහටෙ’ව කංසපාතී;

()

සර්වඥතා ඥාන සම්පත්තිය ප්‍රතිලාභය ලබන බවට පූර්ව නිමිති දක්වන්නාක් මෙන්, දසදහසක් ලෝකධාතුව පහර දෙන ලද ලෝකඩ තලියක් මෙන් එකෙණෙහිම කම්පිත විය.

4.

4.

ජනනුස්සවවාසරම්හි තස්මිංනිජදෙහජ්ජුතිපිඤ්ජරො’දපාදි,දසසඞ්ඛසහස්සචක්කවාළ-කුහරාලොකකරො මහාවභාසො;

()

ඒ උත්පත්ති මංගල්‍යය පැවැති දිනයෙහි, තමන් වහන්සේගේ ශරීර ප්‍රභාවෙන් රන්වන් වූ ද, දසදහසක් සක්වල ගැබ් ආලෝකවත් කරන්නා වූ ද මහා ආලෝක ප්‍රභාවක් ඇති විය.

5.

5.

අපතාළිතචම්මනද්ධභෙරී-විකතීනං සයමෙව වජ්ජනම්පි,තදනුත්තරධම්මදෙසනායභවි ඨානං අනුසාවණස්ස ලොකෙ;

()

පහර නොදෙන ලද, සම්වලින් බැඳි නොයෙක් වර්ගයේ බෙර වර්ගයන් තමන් විසින්ම නාද වීම, උන්වහන්සේගේ ඒ අනුත්තර වූ ධර්ම දේශනාව ලෝකයෙහි ප්‍රකාශ කිරීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

6.

6.

ඝණකාහළවංසසඞ්ඛවීණා-භරණානං සයමෙව වජ්ජනම්පී,අනුපුබ්බවිහාරභාවනානංපටිලාභාය නිබන්ධනං බභූව;

()

මහා සීනු, හොරණෑ, වංශ (වේණූ), සක්වලවල්, වීණා සහ විවිධ ආභරණ තමන් විසින්ම නාද වීම ද, අනුපූර්ව විහරණ භාවනාවන්ගේ අධිගමයට (ලබා ගැනීමට) හේතුවක් විය.

7.

7.

පරිමුත්තිවරත්තපාසකාරා-ඝර,යොසඞ්ඛලිකාදිබන්ධනෙහි,මිගපක්ඛිනරානමස්මිමාන-විගමස්සා’සි නිදානමාදිභුතං;

()

වර පටි, උගුල්, කූඩු සහ දම්වැල් ආදී වූ සියලු බන්ධනවලින් මුදා හැරීම, මෘගයන්ගේ ද, පක්ෂීන්ගේ ද, මනුෂ්‍යයන්ගේ ද මමංකාරය (අහංකාරය) දුරු වීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

8.

8.

භුවනෙසු මහාජනස්ස රොගා-පගමෙනා’දිසනං අහොසුඛන්ති,චතුරාරියසච්චදස්සනෙනභවි ඨානං චතුසච්චදෙසනාය;

()

ලෝකයෙහි මනුෂ්‍යයන්ගේ රෝගී බව දුරු වීමෙන් සැපය උදා වීම, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරවීම පිණිස කරනු ලබන චතුරාර්ය සත්‍ය දේශනාවට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

9.

9.

විවිධබ්භුතරූපගොචරානංභුවි ජච්චන්ධජනස්සලොචනානං,පභවො පභවො’සි දිබ්බචක්ඛුපටිලාභාය තිලොකලොචනස්ස;

()

පොළොවෙහි උපන්ගෙයි අන්ධ ජනයාගේ දෑස්වලට විවිධ වූ අද්භූත රූප දැකීමට හැකි වීම, ත්‍රෛලෝක නේත්‍ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දිව්‍ය චක්ෂුස් ලාභයට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

10.

10.

ථුතගීතිසුධාරසස්ස පානංබධිරානං සවණඤ්ජලීපුටෙහි,අතිමානුසදිබ්බසොතධාතු-පටිවෙධාය නිදානමාසි තස්ස;

()

බිහිරි මිනිසුන් තමන්ගේ දෝතක් බඳු කන්වලින් ස්තුති ගීත නැමැති අමෘත රසය පානය කිරීම, උන්වහන්සේගේ අතිමානුෂික දිව්‍ය සෝත ධාතුව (දිව්‍ය කන) අවබෝධ කරගැනීමට හේතුවක් විය.

11.

11.

භුවි ජාතිජළාදිපුග්ගලානංතදහෙ’නුස්සතියා සුපාතුභාවො,භවි පුබ්බමුපට්ඨිතස්සතිස්සසතිපට්ඨානනිබොධනාය ඨානං;

()

එදින පොළොවෙහි උපන් මන්දබුද්ධික ජනයාට පවා මනා සිහිය පහළ වීම, පෙර එළඹ සිටි සිහිය ඇති උන්වහන්සේගේ සතිපට්ඨාන ධර්මයන් අවබෝධ කරවීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

12.

12.

විසිඛාචරණං සරොජචාරු-පදවිඤ්ඤාසවසෙන පඞ්ගුලානං,පුරිමං චතුරිද්ධිපාදවෙග-පටිලාභාය නිමිත්තමාසි ලොකෙ;

()

කොරුන් නෙළුම් මල් වැනි මනහර පියවර තබමින් වීදිවල ඇවිදීම, ලෝකයෙහි සතර ඉද්ධිපාදයන්ගේ වේගවත් ප්‍රතිලාභය ලැබීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

13.

13.

මධුරෙන සරෙන ජාතිමූගාථුතිගීතාන්‍ය’වදිංසු වන්දිනො’ව,භුවි ඛුජ්ජජනො’ජුගත්තලාභොකුටිලත්තා’පගමාය ඨානමාසි;

()

උපන් ගොළු ජනයා පැසසුම් ගී ගයන බන්ධනකාරයන් මෙන් මිහිරි හඬින් ස්තුති ගීත ගායනා කළ අතර, මිහිතලයේ සිටි කුදු මිනිසුන් සෘජු ශරීර ලැබීම, (සත්වයන්ගේ සිත්වල ඇති) කුටිල බව (ඇදකම) දුරු වීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

14.

14.

සරණං පුරිසාසභො සියානොභවතො දුග්ගතිතො විමුත්තියා’ති,කරිනො’පි කරිංසු කුඤ්චනාදංතුරගා හෙසමකංසු පීතියෙ’ව;

()

"පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයාණන් වහන්සේ අපට සරණ වන සේක, දුර්ගතියෙන් මිදීම පිණිස වන සේක" යි පවසන්නාක් මෙන්, ඇතෝ කුංචනාද කළහ; අශ්වයෝ ද ප්‍රීතියෙන්ම කුරහඬ (හෙළීම) නැඟූහ.

15.

15.

විසදා පටිසම්භිදා චතස්සොපටිවිජ්ඣිස්සති චා’යතිං සචා’යං,සකපට්ටනමෙව තන්නිදානාතරණී සීඝමුපාගමුං විදෙසා;

()

මෙතුමාණන් මතු අනාගතයෙහි අතිශයින් පැහැදිලි වූ සිවුපිළිසිඹියාපත් ඥාන අවබෝධ කරගන්නා බව දක්වන්නාක් මෙන්, විදේශයන්හි තිබූ නැව් ඒ හේතුවෙන් ඉතා ඉක්මනින් තමන්ගේම තොටුපළවල් කරා පැමිණියහ.

16.

16.

සයමෙව විරොචනං තදානිරතනානං භුවනාකරුබ්භවානං,රවිවංසරවිස්ස ධම්මරංසීවිසරස්සු’ජ්ජලනාය ඨානමාසී;

()

එකල්හි, ලෝකයේ පතල්වලින් උපන් රත්නයන් තමන් විසින්ම බැබළීම, සූර්යවංශයට සූර්යයෙකු බඳු වූ උන්වහන්සේගේ ධර්ම රශ්මි මාලාවන්ගේ බැබළීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

17.

17.

තුරියානි සකංසකං නිනාදංඅකරුං තග්ගුණදීපකානිවා’ත්‍ර,විවටා විදිසාදිසා සකිත්ති-විසරොකාසකතෙ’ව’හිප්පසත්තා;

()

තූර්ය භාණ්ඩයෝ උන්වහන්සේගේ ගුණ ප්‍රකාශ කරන්නාක් මෙන් ඒ ඒ තූර්යයන්ට උචිත නාද පැවැත්වූහ. උන්වහන්සේගේ යසස් කීර්තිය පැතිරීමට ඉඩ සලසන්නාක් මෙන් සිව්දිශාවෝ සහ අනුදිශාවෝ එකෙණෙහිම පහන් වී විවෘත වූහ.

18.

18.

සකලස්ස කිලෙසපාවකස්සපරිනිබ්බානසභාවදීපනෙන,නිරයෙසු හුතාසජාලමාලාතදහෙ නිබ්බුතිමාප ජාතිඛෙත්තෙ;

()

සියලු කෙලෙස් ගිනි නිවාලීමේ ස්වභාවය පෙන්වා දෙන්නාක් මෙන්, එදින උත්පත්ති ක්ෂේත්‍රයෙහි නිරයන්හි පැතිර පැවති ගිනිදැල් මාලාවෝ නිවී සැනසී ගියහ.

19.

19.

පරිසාසු විසාරදස්ස තස්සචතුවෙසාරදඤාණලාභහෙතු,භුවනෙසු තදාමහානදීනංඅනභිස්සන්දනමාසි කුන්නදීනං;

()

පිරිස් මැද විශාරද වන උන්වහන්සේ සිවුශාරද්‍ය (චතුර් වෛශාරද්‍ය) ඥානය ලබන බව හැඟවීමට මෙන්, එදින මුළු ලොවම මහා ගංගාවෝ ද කුඩා ගංගාවෝ ද පිටාර නොගොස් නිසලව ගලා ගියහ.

20.

20.

උදපාදි පභා නිරාකරිත්වා-බිලලොකන්තරියෙසු අන්ධකාරං,හතමොහතම’ග්ග මග්ගඤාණ-ජ්ජුතිලාභාය නිබන්ධනං තමාසි;

()

ලෝකාන්තරික නිරයන්හි පැවති ඝන අන්ධකාරය දුරු කරමින් මහා ප්‍රභාවක් පහළ වූ අතර, එය මෝහය නමැති අඳුර නසන අග්‍ර මාර්ග ඥාන ප්‍රභාව ලැබීමට හේතුවක් විය.

21.

21.

සුවිමුත්තිරසො සියා’ව තස්සචතුරාසිතසහස්සධම්මඛන්ධො,මධුරං චතුරොදධීනමාසිසලිලං සන්තතරං තරඞ්ගරිත්තං;

()

උන්වහන්සේගේ අසූහතර දහසක් වූ ධර්මස්කන්ධය සුවිමුක්ති රසයෙන් යුක්ත වන බව හඟවන්නාක් මෙන්, සතර මහා සාගරයන්හි ජලය රළ පහරින් තොරව අතිශයින් ශාන්ත වී, මී පැණි මෙන් මිහිරි රසයෙන් යුක්ත විය.

22.

22.

විදිසාසු චතුද්දිසාසු චණ්ඩ-පවනස්සා’පි අවායනං තදානි,භවි පුබ්බනිමිත්තමත්තනො’පිභටදිට්ඨ්‍යාභවදට්ඨිභෙදනාය;

()

එකල්හි සිව්දිශාවෙහි හා අනුදිශාවෙහි චණ්ඩ මාරුතයන් පවා නොහමා නිසල වීම, සත්වයන්ගේ සදෘශ (වැරදි) දෘෂ්ටි නමැති දැඩි අස්ථීන් බිඳ හැරීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

23.

23.

නවපල්ලවපත්තසෙඛරානංවිටපීනං කුසුමාහිකිණ්ණභාවො,භවි පුබ්බනිබන්ධනං විමුත්තිකුසුමෙහා’තුමදෙහභූසණාය;

()

ළපටි වූ දළු කොළවලින් බැබළුණු වෘක්ෂයන් මලින් ගැවසී ගැනීම, විමුක්ති කුසුමයන්ගෙන් (නිවන් මල්වලින්) තමන් වහන්සේගේ ධර්ම ශරීරය සැරසීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

24.

24.

කුමුදාකරබොධකස්ස චන්ද-කිරණස්සා’තිවිරොචනං තදාසි,සතිබුද්ධසුධාකරො’දයම්හිජනසන්දොහමනොපසාදහෙතු;

()

කුමුදු මල් පුබුදුවන්නා වූ චන්ද්‍ර රශ්මිය එදින අතිශයින් බැබළීම, සති-බුද්ධි නැමැති චන්ද්‍රයාගේ උදාවීමෙන් ජන සමූහයාගේ සිත් පහදවාලීමට හේතුවක් විය.

25.

25.

විමලත්තමනුණ්හතා නිදාඝ-සූරියස්සූ’පසමො නිමිත්තමග්ගං,භවි චෙතසිකස්ස කායිකස්සපටිලාභාය සුඛස්ස තම්හිජාතෙ;

()

උන්වහන්සේ උපන් කල්හි ග්‍රීෂ්ම සූර්යයාගේ තාපය සංසිඳී නිර්මල හා සිසිල් බවක් ඇති වීම, සත්වයන්ගේ කායික හා චෛතසික සුඛය ලැබීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

26.

26.

ගගනා’ගනගාදිතො’තරිත්වාපථවිසඞ්කමණං තදා ඛගානං,සරණාගමනස්ස ඨානමාසිජිනධම්මං සුනිසම්ම සජ්ජනානං;

()

එකල්හි පක්ෂීන් අහසින් බැස පොළොවෙහි හැසිරීම, සත්පුරුෂයන් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ දේශනාව ශ්‍රවණය කොට තෙරුවන් සරණ යාමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

27.

27.

නභසා’භිපවස්සනං තදානිචතුදීපෙසු අකාලවාරිදානං,පරිසාසු අඛණ්ඩධම්මවුට්ඨි-පතනස්සා’සි නිබන්ධනං ජිනම්හා;

()

එකල්හි අහසින් සතර මහා දීපයන්හි අකල් වැසි වැසීම, බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පිරිස් මැද අඛණ්ඩ වූ ධර්ම වර්ෂාව වැටීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

28.

28.

ඡණමඞ්ගලකීළණං තදානිතිදසානම්පි සකෙසකෙ විමානෙ,උපගම්ම තහිංතහිං උදානසමුදානස්සනිදානමා’සි බොධිං;

()

එකල්හි තව්තිසා වැසි දෙවිවරුන් තමන්ගේ විමානවල උත්සව මංගල්‍ය පවත්වමින් ප්‍රීති ක්‍රීඩාවන්හි යෙදීම, බෝධි ඥානය ලබාගැනීම වෙනුවෙන් තැන් තැන්වල ප්‍රීති වාක්‍ය (උදාන) ප්‍රකාශ කිරීමට හේතුවක් විය.

29.

29.

විවටා සයමෙව මන්දිරානංපිහිතඤ්චාරකවාටවාතපානා,භවදුක්ඛනිරොධගාමිමග්ග-පටිලාභාය නිමිත්තමාහරිංසු;

()

මන්දබුද්ධිකයන්ගේ මන්දිරයන්හි වසා තිබූ සිරගෙවල්වල දොරවල් සහ ජනෙල් කවුළු තමන් විසින්ම විවෘත වීම, භව දුක් නිරුද්ධ කරන මාර්ගය (නිවන් මඟ) ලැබීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

30.

30.

තදහෙ මධුරාමිසස්ස පෙත්තී-විසයෙස්වාහරණං ඛුදාතුරානං,භවි කායගතාසතාමතස්සපටිලාභාය නිමිත්තමත්තනො’පි;

()

එදින ප්‍රේත ලෝකයෙහි සාගින්නෙන් පෙළුණු ප්‍රේතයන්ට මිහිරි ආහාර ලැබීම, තමන් වහන්සේට ද කායගතාසති නැමැති අමෘත ධර්මය ලැබීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

31.

31.

දිවසෙ ජනනුස්සවෙ පිපාසා-විගමො දීනජනස්ස පෙතලොකෙ,සුඛිතත්තස්ස උපෙච්චබුද්ධභාවං;

()

උන්වහන්සේගේ උත්පත්ති මංගල්‍යය පැවැති දිනයෙහි, ප්‍රේත ලෝකයේ අසරණ සත්වයන්ගේ පිපාසාව දුරු වී සුවපත් වීම, උන්වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණීම පිළිබඳ නිමිත්තක් විය.

32.

32.

පටිපක්ඛජනස්ස මෙත්තිලාභොතදහෙ වායසවායසාරිනම්පි,භවිඨානමනන්තසත්තලොක-විසයබ්‍රහ්මවිහාරභාවනාය;

()

එදින කපුටන් හා බකමූණන් වැනි එකිනෙකාට සතුරු සතුන් අතර පවා මෛත්‍රිය ඇති වීම, අනන්ත සත්ව ලෝකය විෂයෙහි කරනු ලබන බ්‍රහ්මවිහාර භාවනාවට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

33.

33.

සතිමග්ගඵලුබ්භවෙ යථෙවභවභීත්‍යාපගමො තථාගතානං,සති ජාතමහාමහෙ භයං වානතිරච්ඡානගතානමාසි තාසො;

()

මාර්ග ඵල අවබෝධයේදී තථාගතයන් වහන්සේලාගේ භව බිය දුරු වන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේගේ උත්පත්ති මංගල්‍යය සිදු වූ කල්හි තිරිසන් සතුන්ට කිසිදු බියක් හෝ තැතිගැන්මක් ඇති නොවිය.

34.

34.

පියභාවුපසඞ්කමො පජානංහදයානන්දකරාය ඛො ගිරාය,ජිනධම්මකථාය සාවකානංවිය සාමග්ගිරසස්ස පාතුභාවො;

()

ජනයා හදවත සතුටු කරන මිහිරි වචනයෙන් යුතුව එකිනෙකා කෙරෙහි ප්‍රියභාවයෙන් යුතුව ළං වීම, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ධර්ම කථාව ශ්‍රවණය කරන ශ්‍රාවකයන්ගේ සමගි රසය පහළ වීමට පූර්ව නිමිත්තක් විය.

35.

35.

සිතකිත්තිලතාය රොපිතායභවතො’ස්මිං භුවනාලවාළගබ්භෙ,විය නිම්මිතයන්තවාරිධාරාජලධාරා ධරණීතලුට්ඨහිංසු;

()

මේ ලෝකය නැමැති පාත්තියෙහි උන්වහන්සේගේ ශ්වේත (සුදු) කීර්ති ලතාව රෝපණය කරන්නාක් මෙන්, යන්ත්‍රයකින් විදින ලද දියධාරාවන් මෙන් පොළොවෙන් මහා දියධාරාවෝ පැන නැඟුණහ.

36.

36.

භමරාවලිභාරපඤ්චවණ්ණ-කමලච්ඡන්නමහීතලං රරාජ,ජලජං ථලජං පරාගහාරංභුවි සබ්බත්ථ අපුප්ඵි පුප්ඵජාතං, ()

භ්‍රමර (බඹර) සමූහයාගෙන් ගහණ වූ පස්වණක් පැහැති නෙළුම් මලින් වැසුණු පොළෝ තලය බැබළුණු අතර, දියෙහි හා ගොඩෙහි හටගන්නා පරාග සහිත සියලු මල් වර්ගයෝ මුළු මිහිතලය පුරාම පිපී ගියහ.

37.

37.

විටපීසු ලතාසු ඛන්ධසාඛා-සතපත්තානි තදා සුපුප්ඵිතානි,නරවීර’භිරූපදස්සනායභූසමුම්මීලිතලොචනානි’වාසුං;

()

එකල්හි, ගස් හා වැල්වල කඳෙහි ද අතුවල ද මනාව පිපී ගිය මල් වර්ගයෝ, නරවීර වූ බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ අභිරූපී දේහය දැකීමට මහත් සේ විවර කරන ලද දෑස් මෙන් වූහ.

38.

38.

උපරූපරි සත්තසත්ත හුත්වාසතපත්තානි සීලාතලුබ්භවානි,තව අබ්භුදයො සුදුල්ලභොතිකථයන්තිවි’හ කපාතුභාවතො නො;

()

ගල් තලාවෙන් පැන නැඟී එකිනෙකට ඉහළින් සත් බැගින් වූ නෙළුම් මල්, ‘ඔබ වහන්සේගේ උපත ඉතා දුර්ලභ ය’ යි අපට පවසන්නාක් මෙන් මෙහි පහළ වී බැබළුණහ.

39.

39.

නිජපාරමිතාලතාය කත්ති-ලතයා’ලඞ්කතපුප්ඵහාසරූපා,සමලඞ්කරි යාවතා භවග්ගංධජමාලා ජනනුස්සවෙ තිලොකං;

()

තමන් වහන්සේගේ පාරමිතා නැමැති වැලෙහි පිපුණු කීර්ති නැමැති මල් සිනහවෙන් අලංකාර වූ ද, ධජ මාලාවන්ගෙන් ශෝභිත වූ ද ඒ ජන මහෝත්සවය භවාග්‍රය දක්වා වූ මුළු තුන් ලොවම මනාව සැරසුවේය.

40.

40.

අවකුජ්ජසරොරුහාභිරාමංනභවම්භොජවනස්සිරිං බබන්ධ,භුවි පොක්ඛරවස්සමීදිසන්තිවදමානංව පවස්සි ධම්මවස්සං;

()

යටිකුරු වූ නෙළුම් මල්වලින් මනෝහර වූ, අහස් කුසෙහි පිපි පියුම් වනයක සිරිය ඉස්මතු කරමින්, 'පොළොවෙහි මෙබඳු පොක්ඛර වර්ෂාවක් (නෙළුම් වැස්සක්) වී යැයි' පවසන්නාක් මෙන් දහම් වැස්සක් වැසුණේය.

41.

41.

රමණී රමණීයරූපසොභාඅචරුං ධම්මමනඞ්ගරඞ්ගභූමි,මධුපා මධුපානමන්දිරානිතදහෙ නාවසරිංසු ධම්මකාමා;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමෙකං)

මනහර රූප ශෝභාවෙන් යුත් කාන්තාවෝ අනංග රඟබිම (කාම ක්‍රීඩා) හැර දමා ධර්මයෙහි හැසිරුණහ. එදින දහමට ලැදි වූ මී මැස්සෝ ද මී පැණි බොන මල් නැමැති මධුපාන මන්දිර කරා නොගියහ.

42.

42.

කමලා කමලාලයා විවෙසභුවනං භූරිනවාවතාරහාරී,ධරණී ධරණීධරාවතංසාඋපහාරාතිභරාතුරෙව කම්පි;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

නෙළුම් විමනෙහි වසන ලක්ෂ්මී දේවිය බඳු වූ ශ්‍රියා කාන්තාව බොහෝ නව අවතාරයන්ගෙන් මනහර වූ ලෝකයට පිවිසියාය. පර්වත නැමැති පළඳනාවෙන් යුත් මහා පෘථිවිය පූජෝපහාරයන්ගේ අධික බරින් පීඩිත වූවක් මෙන් කම්පා වූවාය.

43.

43.

රුචිරං රුචිරඞ්ගනා තදානිඅකරුං කීළමනෙකචන්දිකාසු,සුවීරං සුචිරංසිකිණ්ණතාරා-නිකරො’භාසතරො’සි භාකරො’ව;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

එකල්හි මනහර කාන්තාවෝ නොයෙක් සඳරස් මධ්‍යයෙහි අලංකාර ලෙස ක්‍රීඩා කළහ. බොහෝ කලක් තිස්සේ පැතිර ගිය රැස් විහිදුවන තාරකා සමූහය සූර්යයා මෙන් ඉතා දීප්තිමත් වී බැබළුණේය.

44.

44.

පවනො’පවනො’පවායමානොපවිනොදෙසි පරිස්සමං ජනස්ස,වනදා වනදාහවුපසන්තිංඅකරුං සබ්බධි සස්සසම්පදඤ්ච;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

උයන් වන මැදින් හමා ගිය මද පවන ජනයාගේ විඩාව දුරු කළේය. වැසි වලාකුළු ලැව්ගිනි සංසිඳුවා හැමතැනම ධාන්‍ය සම්පත (අස්වනු) සරුසාර කළේය.

45.

45.

විසදා විසදා සකිත්තිරාමාමුඛරඞ්ගාලය මාපකොවිදානං,සුජනා’සුජනා භජිංසු තස්සචරණාන්‍යඞ්කිතචක්කලක්ඛණානි;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

ප්‍රසන්න වූ, තමන්ගේ කීර්තියෙහි ඇලුනාවූ ද, මුඛ නැමැති රඟමඬල හැසිරවීමෙහි දක්ෂ වූ ද සත්පුරුෂයෝ මෙන්ම අසත්පුරුෂයෝ ද උන්වහන්සේගේ සක් ලකුණින් සුසැදි ශ්‍රී පාද පද්මයන් සරණ ගියහ (නමස්කාර කළහ).

46.

46.

වසුධං වසුධම්පතී සමග්ගාදසධම්මෙන’නුසාසයුං තදානි,හදයං යදයඞ්ගමාය වාණ්‍යාඅසතං මිත්තදුහී විධානයිංසු;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

එකල්හි එකමුතු වූ පෘථිවිපාලකයෝ (රජවරු) දසරාජ ධර්මයෙන් යුතුව පොළොව පාලනය කළහ. හදවතට ප්‍රිය උපදවන වචනයෙන් යුතුව මිතුරන්ට ද්‍රෝහි වූ අසත්පුරුෂයන්ගේ සිත් පවා යහපතෙහි පිහිටෙවූහ.

47.

47.

තිමදා’තිමදා ගජාධිපාපිමිගරාජූහි තදා සමාචරිංසු,පබලා’පබලා මිගා තදඤ්ඤෙපටිසත්ථාරමකංසු අඤ්ඤමඤ්ඤං;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

එකල්හි තදින් මත් වූ හස්ති රාජයෝ පවා සිංහ රාජයන් සමඟ මිත්‍රශීලීව හැසිරුණහ. බලවත් වූ ද දුබල වූ ද සෙසු මෘගයෝ (සත්තු) එකිනෙකා කෙරෙහි සුහදශීලී ප්‍රතිචාර දැක්වූහ.

48.

48.

භුවනෙ භුවනෙකලොචනස්සජනනස්මිං දිවසෙ සමුජ්ජලානී,නිහනිතා’නිහිතායුධාති භිතිංජනයුං පාපිමතොව නෙතරෙසං;

() (අබ්‍යපෙත පඨමදුතිය පාදාදියමකං)

ලෝකයට එකම ඇසක් බඳු වූ බෝසතාණන් වහන්සේගේ උපන් දිනයෙහි, බැබළෙන්නා වූ ද එසවූවා වූ ද ආයුධ පහත හෙළන ලද්දේ වී යම් බියක් උපදවූයේ ද, එය පාපිෂ්ඨ මාරයාට මිස අන් කිසිවෙකුට නොවීය.

49.

49.

පරිවාදිතදිබ්බභෙරිවීණා-තුරියං දස්සිතදිබ්බනච්චභෙදං,ගගනං සුරරඞ්ගමණ්ඩලාභංතිදසානං උපහාරසාරමාසි;

()

දිව්‍යමය බෙර, වීණා හා තූර්ය නාදයන් පවත්වන ලද්දා වූ ද, දිව්‍ය නර්තන විලාසයන් දක්වන ලද්දා වූ ද අහස් තලය, දෙවිවරුන්ගේ රඟමඬලක් බඳු වී තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ උතුම් පූජෝපහාරයක් බවට පත් විය.

50.

50.

සොවණ්ණවණ්ණවධුයා ගරුගබ්භගස්මිංතංනන්දනබ්බනසමානවනඞ්ගතස්මිං,භුතබ්භුතන්විතමහෙ නයනඤ්ජනස්මිංජාතම්හි තම්හි තනුජෙ භවි භද්දභත්ති;

() (මාලාබන්ධනං)

රන්වන් පැහැති දේවියගේ (මහාමායා දේවියගේ) ගර්භයෙහි වැඩසිටි, නන්දන උයන බඳු වූ වනයට පැමිණි කල්හි, ඇස්වලට අඳුනක් බඳු වූ (ප්‍රිය උපදවන) ඒ පුත්‍ර රත්නය, අද්භූත වූ මහා මහෝත්සවයක් මධ්‍යයෙහි උපන් කල්හි සැමට උතුම් භක්තියක් උපන්නේය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දනනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදූරෙනිදානෙ විවිධපුබ්බනිමිත්තපාතුභාවප්පවත්ති පරිදිපො. සත්තමොසග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත් සතුටු කරන, මේධානාන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි, අවිදූරේ නිදානයෙහි විවිධ පූර්ව නිමිති පහළ වීමේ පුවත පවසන සත්වැනි සර්ගය නිමවා වදාරන ලදී.

1.

1.

විසුද්ධ (වංසට්ඨ) මසෙසබන්ධවොකුමාරමාදාය තිලොකලොචනං,අගංසු තම්හා කපිලව්හයංපුරංපුරීවතංසං සමලඞ්කතඤ්ජසං;

()

පිරිසිදු වංශයෙහි උපන් සියලු නෑදෑයෝ, තුන් ලොවටම ඇසක් බඳු වූ ඒ රාජ කුමාරයා වඩාගෙන, මැනවින් සරසන ලද මඟ තොට ඇති, පුරවරයන්ට කිරුළක් බඳු වූ ඒ කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කළහ.

2.

2.

තදා අභිඤ්ඤාසු වසිසු පාරගොසමාධිවික්ඛම්භිතසබ්බකිබ්බිසො,විහාසි සුද්ධොදනභුමිභත්තුනොකුලූපගො දෙවලනාමතාපසො;

()

එකල්හි අභිඥාවල කෙළවරට පැමිණියා වූ ද, සමාධියෙන් සියලු කෙලෙසුන් යටපත් කළා වූ ද, සුද්ධෝදන රජතුමාගේ කුලූපග (කුලයට ලැදි) වූ දේවල නම් තපස්වරයෙක් (කාලදේවල තාපසයා) වාසය කළේය.

3.

3.

තපොධනො සො පවිවෙකකාමවාදිවාවිහාරත්ථමුපාගතො දිවං,තමත්ථමඤ්ඤාතුමපුච්ඡි දෙවතා-පවත්තිතං පස්සියමඞ්ගලුස්සවං;

()

විවේකය කැමති වූ ඒ තපස්වී තෙමේ දිවා කාලයෙහි වෙසෙනු පිණිස දෙව්ලොවට වැඩියේය. එහිදී දෙවිවරුන් විසින් පවත්වනු ලබන මංගල උත්සවය දැක, එහි තොරතුරු දැනගනු පිණිස (දෙවියන්ගෙන්) විමසුවේය.

4.

4.

තවෙවුපට්ඨායකභුමිභත්තුනොවරොරසො මාරිය මාරවාහිනිං,පරාජයං ලච්ඡති බොධිමායතිංමහුස්සවො තම්පති වත්තතෙ, බ්‍රවුං;

()

‘ඔබගේ උපස්ථායක වූ සුද්ධෝදන රජුගේ උතුම් පුත්‍ර රත්නය මතු දිනක මාර සේනාව පරදවා බුද්ධත්වයට පත්වන්නේය. ඒ වෙනුවෙන් මේ මහා උත්සවය පැවැත්වෙන්නේය’ යි දෙවිවරු පැවසූහ.

5.

5.

ඉමාය වුත්තන්තකථාය චොදිතොතපොධනො ඉද්ධිබලෙන ඉද්ධිමා,සුරාලයෙ අන්තරධාන’නන්තරංනිකෙතනෙ පාතුරහොසි රාජිනො;

()

මේ පුවත ඇසීමෙන් උනන්දු වූ සෘද්ධිමත් තපස්වරයා සෘද්ධි බලයෙන් දෙව්ලොවින් අතුරුදහන් වී, ක්ෂණයකින් රජමාලිගයෙහි පහළ විය.

6.

6.

කුමාරනිජ්ඣානමනොරථොක වසිතහිං සුපඤ්ඤත්තමහාරහකාසනෙ,නිසජ්ජ සුද්ධොදනරාජිනො’බ්‍රුවිතවත්‍රජං දට්ඨුමිධාගතොත්‍ය’හං;

()

කුමාරයා දැකීමේ අභිලාෂයෙන් යුත් ඒ සංයමයෙන් යුතු තාපසයා, එහි මැනවින් පනවන ලද අනර්ඝ ආසනයෙහි හිඳ, සුද්ධෝදන රජුට මෙසේ කීවේය: ‘මම ඔබගේ පුත්‍රයා දැකීමට මෙහි පැමිණියෙමි’.

7.

7.

නරින්දචූළාමණිචුම්බිතාන්‍ය’ථපදානි වන්දාපයිතු තපස්සිනො,විභුසණාලඞ්කතමත්තසම්භවංනරාධිපො රාජකුමාරමාහරි;

()

එවිට, තාපසයාගේ පාදයන් වැන්දවීම පිණිස, ආභරණයෙන් සරසන ලද තම පුත්‍ර වූ රාජ කුමාරයාව රජතුමා එහි කැඳවාගෙන ආවේය.

8.

8.

තදත්තභාවෙන’හිවාදනාරහ-ස්ස’භාවතො තස්ස රරාජ සූනුනො,පවට්ටයිත්වා ජටිලස්ස සම්පතිජටාසු චක්කඞ්කිතපාදපඞ්කජං;

()

උන්වහන්සේගේ උතුම් ආත්මභාවය අනුව අනෙකෙකුට වැඳීම නුසුදුසු බැවින්, ඒ කුමාරයාගේ සක් ලකුණින් හෙබි ශ්‍රී පාද පද්මයන් කරකැවී තාපසයාගේ ජටාව (කෙස් කලඹ) මත පිහිටා බැබළුණේය.

9.

9.

කුමාරමාදාය සමප්පිතඤ්ජලිංවිධාය පාදෙස්වනිසම්මකාරිනො,සචෙ ඨපෙය්‍යුං ජටිලස්ස සත්තධාඵලෙය්‍ය මුද්ධා ජටිතොජටාය’පි;

()

නුවණින් නොවිමසා බලා, කුමාරයාව ගෙන තාපසයාගේ පාමුල තැබුවේ නම්, ඒ ජටාධර තාපසයාගේ හිස ජටාවත් සමඟ සත් කඩකට පැලී යන්නේය.

10.

10.

සකාසනුට්ඨාය අථෙ’සිභූමියානිහච්ච සො දක්ඛිණජානුමණ්ඩලං,අකා මහාකාරුණිකස්ස ගාරවංසිරොවිරූළ්හඤ්ජලි පුප්ඵමඤ්ජරී;

()

එකල්හි ඒ ඍෂිවරයා තමන්ගේ ආසනයෙන් නැඟී සිට, දකුණු දණ මඬල බිම තබා, හිස මත තබාගත් දොහොත් මුදුන් මල් මාලාවක් බඳු වූ අංජලියෙන් යුතුව මහා කාරුණිකයාණන් වහන්සේට ගෞරව දැක්වීය.

11.

11.

උදික්ඛමානො වසිනා සමප්පිතංතමඤ්ජලිං භත්තිභරෙන භූපති,අථො’නමෙත්වා තනුමීසකං සකංපවන්දි පාදම්බුරුහානි සුනුනො;

()

තාපසයා විසින් පවත්වන ලද ඒ වන්දනාව දුටු රජතුමා ද මහත් වූ භක්තියෙන් යුතුව, තමන්ගේ ශරීරය මදක් නමා, පුත්‍රයාගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැන්දේය.

12.

12.

සියා’ව බුද්ධො පුරිසාසභො අයංනදස්සනං තස්ස සියා මමන්තී සො,නිරූපමං රූපසිරිං සමෙක්ඛියපයාසි නිට්ඨං උපධාරයං වසි;

()

‘මේ පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයා ඒකාන්තයෙන්ම බුදු වන්නේය. එහෙත් මට උන්වහන්සේ දැකීමට නොලැබෙන්නේය’ යි ඒ අසදෘශ රූප ශ්‍රියාව දැක, මැනවින් විමසා බලා ඒ තාපසයා නිගමනයකට පැමිණියේය.

13.

13.

වවත්ථයිත්වෙවමුළාරබුද්ධිමාවිතිණ්ණකඞ්ඛො හසමීසකං රුදං,නරින්දමොරොධපුරක්ඛතං වසීතදවසීදාපයි සංසයණ්ණවෙ;

()

මෙසේ තීරණය කළා වූ, සැක දුරු කළා වූ, මහා ප්‍රඥාවන්ත තාපසයා මදක් සිනාසී, නැවත හැඬුවේය. රජු සහ අන්තඃපුර වැසියන් ඉදිරියෙහි ඔහු කළ ඒ ක්‍රියාව ඔවුන්ව සැක නැමැති සාගරයක ගිල්වූයේය.

14.

14.

තමාහරිත්වාන පකවත්තිමබ්භුතංපුරක්ඛතො’රොධජනස්ස රාජිනො,යතිස්සරො සංසයසල්ලමුද්ධරංසබන්ධවෙ’නුස්සරි කාලදෙවලො;

()

අන්තඃපුර වැසියන් පිරිවරා සිටි රජතුමාට ඒ අසිරිමත් සිදුවීම පහදා දෙමින්, ඔවුන්ගේ සැක නැමැති හුල උදුරා දමමින්, ඒ යති ශ්‍රේෂ්ඨ කාලදේවල තාපසයා තමාගේ නෑදෑයන් සිහිපත් කළේය.

15.

15.

සකෙකුලෙ නාළකනාමදාරකොසයම්භුනො ලච්ඡති දස්සනං ඉති,තමත්ථමඤ්ඤා සමුපෙච්ච තංකුලංත්වමාහ පබ්බජ්ජිති භාගිනෙය්‍යකං;

()

‘මගේ කුලයෙහි නාලක නම් දරුවා ස්වයම්භූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේව දැකීමට ලබන්නේය’ යි ඒ කරුණ දැනගෙන, එම පවුල වෙත ගොස් සිය බෑණනුවන්ට ‘ඔබ පැවිදි වන්න’ යැයි කීවේය.

16.

16.

නිරාමයං පඤ්චමවාසරම්හි සොවරොරසං වාසිතගන්ධවාරිනා,පවත්තමානෙ භවනෙ මහාමහෙනහාපයි භූපති බන්ධුමජ්ඣගො;

()

පස්වැනි දිනයෙහි නීරෝගී වූ උතුම් පුත්‍ර රත්නය, මාලිගයෙහි මහා මංගල්‍යයක් පවතිද්දී, නෑදෑයන් මැද සිටි රජතුමා සුවඳ පැනින් නෑවූයේය.

17.

17.

පසත්ථමන්වත්ථභිධාන මත්තනොකුමාරමාරොපයිතුං පරොසතං,සවෙදවෙදඞ්ගපභෙදකොවිදෙද්විජෙ නිමන්තාපයි සො නරාධිපො;

()

තම කුමාරයාට අර්ථවත් වූ ද ප්‍රශංසනීය වූ ද නාමයක් තැබීම පිණිස, ඒ මනුෂ්‍යෙන්ද්‍රයා වේදය හා වේදාංගයන්හි පරතෙරට පත් බ්‍රාහ්මණයන් සියයකට අධික පිරිසකට ආරාධනා කළේය.

18.

18.

සුරින්දරූපො සුරමන්දිරොපමංතමින්දිරාධාරනරින්දමන්දිරං,ජනින්දසීහො’පගතා’වනීසුරෙඅමන්දපූජාවිධිනා’භිරාධයි;

()

දේවේන්ද්‍රයෙකු වැනි වූ, ජනෙන්ද්‍ර සිංහ වූ (සුද්ධෝදන රජු), දිව්‍ය විමනක් බඳු වූ ද ශ්‍රියා කාන්තාවගේ වාසස්ථානයක් බඳු වූ ද ඒ රජමාලිගයට පැමිණි බ්‍රාහ්මණයන් උසස් පූජා විධිවලින් සතුටු කළේය.

19.

19.

අනෙනසිද්ධා සමතිංසපාරමී-සදත්ථසම්පත්තිපරත්ථකාරිනා,තථා’ත්ථ සඞ්ඛාතධනං නිධානගංඉමම්හි සිද්ධං සහජාතියා යතො;

(5)

පරහිත සුව පිණිස ක්‍රියා කරන, උතුම් අර්ථයන් සාධනය කරන මොහු විසින් තිස් පෙරුම් දම් පුරන ලදී. එහෙයින් නිදන්ගත වූ ධනය නැමැති ‘අර්ථය’ ද මොහුගේ උපතත් සමඟම සිද්ධ (ලඟා) විය.

20.

20.

ද්විජෙහි තන්තිබ්බචනද්වයාරහංසමාසසංඛිත්තපදත්ථසංහිතං,සුතස්ස සිද්ධත්ථ’භිධානමත්තනොතතො’භිවොහාරසුඛාය කාරයි;

()

එහෙයින්, බ්‍රාහ්මණයන් විසින් පවසන ලද, ගැඹුරු අරුත් දෙකක් කැටිකොට ගත්, සංක්ෂිප්ත වූ අර්ථ ඇති ‘සිද්ධාර්ථ’ යන නාමය ලෝක ව්‍යවහාරයෙහි පහසුව පිණිස තම පුත්‍රයාට තැබීය.

21.

21.

සුයාමරාමද්ධජමන්තිලක්ඛණ-සුභොජකොණ්ඩඤ්ඤසුදත්තසඤ්ඤිනො,ඉමෙ ද්විජා රාජසුපූජිතා තදාවිචක්ඛණාලක්ඛණපාඨකා’භවං;

()

එකල්හි, රජු විසින් මනාව පුදන ලද, ලක්ෂණ කියවීමේ දක්ෂ වූ, සුයාම, රාම, ධජ, මන්ති, ලක්ඛණ, සුභෝජ, කොණ්ඩඤ්ඤ සහ සුදත්ත යන නමින් හැඳින්වුණු මේ බ්‍රාහ්මණවරු (අටදෙනා) වූහ.

22.

22.

සුභාසුභං පස්සිය දෙහලක්ඛණංවිභාවයව්හො ඉති තෙසමබ්‍රුවි,සමුක්ඛිපිත්වා’ඞ්ගුලිපල්ලවද්වයංජනාධිපං සත්තජනා’බ්‍රවුං ද්විධා;

()

(ශුද්ධෝදන රජතුමා) 'ශරීර ලක්ෂණ බලා ශුභ අශුභ ප්‍රකාශ කරනු මැනව' යි ඔවුනට කීවේය. එවිට බ්‍රාහ්මණවරුන් සත්දෙනෙක් තම ඇඟිලි යුගලක් බැගින් ඔසවා, රජුට කරුණු දෙයාකාරයකින් ප්‍රකාශ කළහ.

23.

23.

සචෙ මහාරාජ අගාරමාවසෙවරොරසො තෙ පරිචාරිතින්ද්‍රියො,සමඞ්ගිභුතො රතනෙහි සත්තහිභවෙය්‍ය රාජා වතචක්කවත්‍ය’යං;

()

මහාරාජයාණෙනි, ඉදින් ඔබගේ මේ උතුම් පුත්‍ර රත්නය පංචෙන්ද්‍රියයන් පිනවමින් ගිහිගෙයි වෙසෙන්නේ නම්, සප්ත රත්නයෙන් සමන්විතව ඒකාන්තයෙන්ම සක්විති රජෙක් වන්නේය.

24.

24.

මහාදයො’යං කරුණාය චොදිතොඝරා’භිගන්ත්වා යදි පබ්බජිස්සති,භවෙය්‍ය බුද්ධො’ඛිලඤෙය්‍යමණ්ඩලංසයං අභිඤ්ඤාය නහෙ’ත්ථසංසයො;

()

මහත් දයාවෙන් හා කරුණාවෙන් මෙහෙයවන ලද මොහු, ඉදින් ගිහිගෙය හැර දමා පැවිදි වන්නේ නම්, සියලු දතයුතු ධර්මයන් ස්වයංභූ ඥානයෙන් අවබෝධ කොටගෙන බුදු බවට පත්වන්නේමය. මෙහි කිසිදු සැකයක් නැත.

25.

25.

කණිට්ඨභූතො වයසා තදන්තරෙපසත්ථසත්ථා’වගමෙන ජෙට්ඨකො,සමුක්ඛිපිත්වා’ඞ්ගුලිමෙකමබ්‍රුවිඉතීහ කොණ්ඩඤ්ඤසමඤ්ඤභුසුරො;

()

ඒ අතර වයසින් බාලයා වුවද, ප්‍රශස්ත ශාස්ත්‍ර ඥානයෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨයා වූ, කොණ්ඩඤ්ඤ නම් වූ ඒ බ්‍රාහ්මණ තෙමේ තනි ඇඟිල්ලක් පමණක් ඉහළට ඔසවා මෙසේ පැවසීය:

26.

26.

ඉමස්ස වෙනෙය්‍යජනාකතඤ්ජලීසමං ඵුසන්තානි වසුන්ධරාතලං,සුභානි භොපාදතලාති සබ්බදාභජන්ති භත්‍යා කමලානිවාලිනො;

()

මහරජ, විනෙය ජනයා විසින් දොහොත් මුදුන් දී වඳිනු ලබන, පොළෝ තලය සමව ස්පර්ශ කරන්නා වූ, මොහුගේ ශුභ වූ පාද තලයන් සැමවිටම භක්තියෙන් සේවනය කරනු ලබයි.

27.

27.

ඉමස්ස ඛෙමන්තමසෙසපාණිනොතිපට්ටකන්තාරපථාවතාරණෙ,සුසජ්ජිතං චක්කයුගංව පාරමීරථම්හි පාදඞ්කිතචක්කලක්ඛණං;

()

සියලු සතුන් ක්ෂේම භූමිය වෙත පැමිණවීම සඳහා, භව කතරින් එතෙර කරවන, පාරමී නමැති රථයෙහි මනාව සවි කරන ලද රෝද යුගලක් බඳු වූ මංගල චක්‍ර ලක්ෂණ මොහුගේ පාදයන්හි පිහිටා ඇත.

28.

28.

ඉමස්ස භො කම්බලභෙණ්ඩුකොපමංසුමට්ටවට්ටායතපණ්හිමණ්ඩලං,සදා පදම්භොජනිවාසලක්ඛියාතනොති පීනත්ථනපිණ්ඩවිබ්භමං;

()

පින්වත, මොහුගේ සිනිඳු වූ ද, වටකුරු වූ ද, දිගටි වූ ද විලුම් මණ්ඩලය කම්බිලි පන්දුවක් බඳුය. එය පාද පද්මයෙහි වසන ලක්ෂ්මියගේ පිරිපුන් පියයුරු යුගලක ශෝභාව සැමවිටම පතුරුවයි.

29.

29.

ඉමස්ස දීඝඞ්ගුලිපන්ති වට්ටිත-මනොසිලාලත්තකවත්තිකොපමා,විභාති භො බාහුලතාය පාරමී-ලතාය වා නූතනපත්තපන්තිව;

()

පින්වත, මොහුගේ දිගු වූ ඇඟිලි පෙළ, වටකුරු කරන ලද මනෝසීල සහ ලාකඩ වැටි වැනිය. නැතහොත් එය පාරමී නමැති වැල් බාහුවෙහි hටගත් අලුත් දලු පෙළක් මෙන් බබළයි.

30.

30.

ඉමස්ස පාරෙවටපාද පාටලාසපාණිපාදා තළුණාතිකොමලා,උළාරපූජාවිධිසම්පටිච්ඡනෙපවාළපාති’ව සමුල්ලසන්ති භො;

()

පින්වත, පරෙවියෙකුගේ පාද මෙන් රතු පැහැති වූ ද, ඉතා ළපටි හා සුකොමළ වූ ද මොහුගේ අත් පා තලයන්, උදාර පූජා විධි පිළිගැනීම සඳහා තබන ලද රත් පියුම් බඳුනක් මෙන් බබළයි.

31.

31.

ඉමස්සරූපස්සිරිමන්දිරොදරෙසමප්පමාණාභිනවඞ්ගුලීහි භො,පදිස්සරෙ ජාලකවාටසන්තිභාසපාණිපාදා තතජාලලක්ඛණා ()

පින්වත, රූප ශ්‍රීයට මන්දිරයක් බඳු වූ මොහුගේ ශරීරයෙහි, සමාන ප්‍රමාණ ඇති අලුත් ඇඟිලිවලින් යුත් අත් පා තලයන්හි දැල් කවුළුවලට සමාන වූ, පැතිරුණු දැල් ලක්ෂණ පෙනෙන්නට තිබේ.

32.

32.

ඉමස්ස උස්සඞ්ඛපදස්ස ගොප්ඵකාපදම්බුජානං චතුරඞ්ගුලොපරි,පතිට්ඨිතා පුණ්ණඝටෙසුකන්ධරා-විලාසමාලිඞ්ගිය රාජභාසරෙ;

()

උස් වූ විලුම් ඇති මොහුගේ වළලුකරයන්, පාද පද්මයන්ට සතරඟුලකට ඉහළින් පිහිටා තිබේ. ඒවා පූර්ණ ඝටයන්හි බෙල්ලේ විලාසය වැළඳගෙන රජු ඉදිරියෙහි බබළයි.

33.

33.

ඉමස්ස දෙහජ්ජුතිවාරිපූරිත-සරීරකෙදාරභවා ඵලත්ථිනො,සුරත්තසාල්‍යොදරසන්නිභා සුභාදුවෙණිජඞ්ඝා අභිපීණයන්තී භො;

()

පින්වත, මොහුගේ ශරීරයේ කාන්ති නමැති ජලයෙන් පිරුණු ශරීර කෙතෙහි හටගත්, ඵල ප්‍රයෝජන පතන්නන් සතුටු කරවන්නා වූ, මනාව රතු පැහැති හැල් වී කරලක අභ්‍යන්තරය බඳු වූ ශුභ කෙණ්ඩා යුවළක් ඇත්තේය.

34.

34.

ඉමස්ස භො ජානුයුගං පරාමසංඅනොනමන්තො ඨිතකො මහාභුජො,සහත්තනා සම්භවබොධිසාඛිනොවිසාලසාඛාය විලාසමාදිසෙ;

()

පින්වත, කෙළින් කෙළින් සිටගෙනම නොනැමී තම දණහිස් දෙක අතගෑ හැකි දිගු බාහුවලින් යුත් මොහු, තමන්ගෙන්ම උපන් බෝධි වෘක්ෂයේ විශාල අත්තක විලාසය පෙන්වයි.

35.

35.

ඉමස්ස කොසොහිතවත්ථගුය්හකොඅභින්නකොකාසකකොසකොසගො,අනඤ්ඤසාධාරණතාදිනා’යතිංඅනඞ්ගසඞ්ගාමපරම්මුඛො සියා;

()

කොපුවක සැඟවුණු රහස්‍ය අවයව ඇති මොහු, නොබිඳුණු නෙළුම් පොහොට්ටුවක් කොපුවක් තුළ ඇති සේ පිහිටි හෙයින්, අනාගතයේදී අන් අයට පොදු නොවන ආකාරයෙන් කාම සංග්‍රාමයන්ගෙන් පරාජය නොවන කෙනෙකු වන්නේය.

36.

36.

ඉමස්ස භො ගොතමගොත්තකෙතුනොකලෙවරෙ කඤ්චනසත්තිභත්තචො,සුවණ්ණවණ්ණො ජිනචීවරස්සපිතනොති සොභං ඝනබුද්ධරංසිනො;

()

පින්වත, ගෝතම ගෝත්‍රයට ධජයක් බඳු වූ මොහුගේ ශරීරයෙහි රන් තහඩුවක් වැනි රන්වන් පැහැති සමක් ඇත්තේය. එය ජින චීවරයට ද, ඝන බුද්ධ රශ්මියට ද මහත් ශෝභාවක් පතුරුවයි.

37.

37.

ඉමස්ස ජම්බොනදීපිඤ්ජරාය භොසිරිසපුප්ඵස්සුකුමාරචාරියාරජොනුමත්තං ඡවියා නලිම්පතෙසරොජපත්තෙරිව වාරිබින්දවො;

()

පින්වත, රන්වන් පැහැති වූ ද, මාර පුෂ්පයක් මෙන් සුකොමළ වූ ද මොහුගේ සමෙහි නෙළුම් පතෙහි දිය බිඳු මෙන් කිසිදු කෙලෙස් ධූලියක් හෝ කුණු දහඩියක් නොතැවරෙයි.

38.

38.

ඉමස්ස ලොමානි කලෙවරෙ වරෙවිසුං විසුං කූපගතානි සූනුනො,විලුම්පරෙ රූපවිලාසලක්ඛියාමනොරමං භො කමණිකඤ්චුකස්සිරිං;

()

පින්වත, ඔබගේ මේ උතුම් පුත්‍රයාගේ ශරීරයෙහි ලොම් සැම එකක්ම එක එක ලොම් කූපයක වෙන වෙනම හටගෙන ඇත. ඒවා රූප විලාස ශ්‍රීයෙන් යුතුව, ඉතා මනෝහර වූ මැණික් කබායක සිරිය පෙන්වයි.

39.

39.

ඉමස්ස උද්ධග්ගමුඛං මුඛස්සිරිංපදක්ඛිණාවත්ත මපෙක්ඛිනො යථා,තිරොකරෙ රොමවිතාන මින්දිරා-නිකෙතනින්දීවරකානනස්සිරිං;

()

මොහුගේ උඩු බලා වැඩුණු අග ඇති, දකුණට කැරකැවුණු ලොම් පෙළ, ලක්ෂ්මියගේ නිවහන බඳු වූ නිල් මහනෙල් වනයක සිරිය පරදවන සේ මුහුණෙහි ශෝභාව පතුරුවයි.

40.

40.

ඉමස්ස භොරාජ සරොජයොනිනොයථොජුගත්තං උජුගත්තමායතිං,අනඤ්ඤසාමඤ්ඤගුණාවකාසතොපජාභිපූජාවිධිභාජනං සියා;

()

පින්වත් රජතුමනි, බ්‍රහ්මයාගේ ශරීරය මෙන් කෙළින් පිහිටි මොහුගේ ශරීරය, අනාගතයේදී අන් අයට සාධාරණ නොවන අසමසම ගුණයන්ගේ ආනුභාවයෙන්, සකල ලෝක සත්වයාගේ වන්දනා මානයන්ට සුදුසුම භාජනය වන්නේය.

41.

41.

ඉමස්ස සත්තුස්සදලක්ඛණං සුභංසමංසමද්දිට්ඨසිරාවලිං සදා,දධාති භො පාරමිධම්මසිපක්පිනොසුධන්තචාමීකරපිණ්ඩවිබ්භමං;

()

පින්වත, පාරමී ධර්ම නමැති ශිල්පයෙහි දක්ෂ වූ මොහුගේ ශරීරයෙහි මනාව පිරුණු තැන් හතක් ඇති ලක්ෂණය ද, නහරවැල් මතු වී නොපෙනෙන සම මස් ඇති ස්වභාවය ද, මනාව උණු කරන ලද රන් පිණ්ඩයක ශෝභාව සැමවිටම දරයි.

42.

42.

ඉමස්ස පුණ්ණොභයකායභාගිමංමිගින්දපුබ්බද්ධසරීරලක්ඛණං,කුදිට්ඨිවාදීභසිරොවිදාරණෙනරින්දසාමත්ථියමුබ්බහෙ නකිං;

()

මොහුගේ ශරීරයේ දෙපසම පිරුණු, සිංහ රාජයෙකුගේ ශරීරයේ පූර්ව භාගය වැනි වූ ශරීර ලක්ෂණය, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික නමැති ඇතුන්ගේ හිස් පළා හැරීමට සමත් වූ නරේන්ද්‍රයෙකුගේ ශක්තිය විදහා නොපාන්නේද?

43.

43.

ඉමස්සු’පෙතො ඝනමංසවට්ටියාචිතන්තරංසො මුදුචාරුපිට්ඨියං,භවණ්ණවා කඤ්චනපච්චරිසිරංතනොති සත්තුත්තරණෙ නරාධිප;

()

නරේන්ද්‍රයාණෙනි, ඝන මස් වැටියෙන් යුත්, මුදු වූ ද මනහර වූ ද පිට මැදක් ඇති මොහුගේ පුළුල් උරතලය, සත්වයන් භව සාගරයෙන් එතෙර කරවීම සඳහා රන් පහුරක සිරිය පතුරුවයි.

44.

44.

ඉමස්ස නිග්‍රොධමහීරුහස්සිවසමප්පමාණො පරිමණ්ඩලොප්‍ය’යං,කදාචි දුක්ඛාතපඛින්නදෙහිනංපරිස්සමං භො පජහෙ භවඤ්ජසෙ;

()

පින්වත, නුග රුකක් මෙන් උසින් ද වටප්‍රමාණයෙන් ද සම ප්‍රමාණ ඇති මොහු, සංසාර මඟෙහි දුක් නමැති අව්වෙන් පීඩිත වූ සත්වයන්ගේ වෙහෙස නිවාලන්නේය.

45.

45.

ඉමස්ස රාජිත්තයරඤ්ජිතො’ත්තරිංකරීයමානු’ත්තමධම්මනිස්සනො,සුමට්ටවට්ටො සමවත්තඛන්ධකොමුතිඞ්ගඛන්ධොරිව රාජ රාජතෙ;

() (සිලෙස බන්ධනං)

රජතුමනි, රන්වන් පැහැයෙන් බබළන, උතුම් ධර්ම නාදය පතුරුවන, සිනිඳු වූ ද වටකුරු වූ ද මොහුගේ බෙල්ලේ ප්‍රදේශය මනාව වටකුරු වූ බෙරයක බඳක් මෙන් බබළයි.

46.

46.

ඉමස්ස භො සත්තසහස්සසම්මිතායථා’මතජ්ඣොහරණාභිලාසිනො,රසග්ගසා සන්ති රසාදනුම්මුඛාරසග්ගසග්ගී’ත්‍ය’භිධීයතෙ තතො;

()

පින්වත, අමෘතය අනුභව කිරීමට කැමති වන්නාක් මෙන්, රස දැනීමට සැදී පැහැදී සිටින සත්දහසක් රස නහරයන් මොහුගේ දිවෙහි පිහිටා ඇත. එම නිසා ඔහු 'රසග්ගසග්ගී' යැයි කියනු ලැබේ.

47.

47.

ඉමස්ස’නුබ්‍යඤ්ජනතාරකාකුලෙඅනන්තරූපායතනම්බරො දරෙ,විරොචතෙබාරසමීසසිරිවනරින්දසීහස්සහනූපමාහනූ;

()

මොහුගේ අනුව්‍යඤ්ජන නමැති තාරකාවන්ගෙන් ගහන වූ මුහුණ නමැති ආකාශයෙහි, සිංහ රාජයෙකුගේ හකු වැනි වූ හකු යුගලය උදෑසන සූර්යයාගේ ශ්‍රීයෙන් බබළයි.

48.

48.

ඉමස්ස තාළිසතිදන්තපන්ති භොපහූතජිව්හාරථිකං චරන්තියා,මනුඤ්ඤවාණිවනිතාය තත්වතෙපසත්ථමුත්තාවලිලීලමායතිං;

()

පින්වත, දිගු වූ දිව නමැති රථයෙහි හැසිරෙන මනහර වූ වාග් දේවතාවියට, මොහුගේ සතළිසක් වූ දන්ත පෙළ අනාගතයේදී උතුම් මුතු පොටක විලාසය දක්වයි.

49.

49.

ඉමස්ස ජව්හාවරකණ්ණිකාවහෙමුඛම්බුජෙ සච්චසුගන්ධවාසිතෙ,සමප්පමාණා දසනාවලී සුභාවිභාති කිඤ්ජක්ඛතතීව භූපතී;

()

රජතුමනි, සත්‍යය නමැති සුවඳින් සුවඳවත් වූ, දිව නමැති උතුම් කේසර ඇති මොහුගේ මුහුණ නමැති පද්මයෙහි, සමාන ප්‍රමාණ ඇති ශුභ දන්ත පෙළ නෙළුම් මලක රේණු පෙළක් මෙන් බබළයි.

50.

50.

ඉමස්ස භො ඛණ්ඩිතසඞ්ඛපණ්ඩරාද්විජාවලී නිබ්බිවරන්තරායතිං,සමුබ්භවායුත්තිලතාය තායතිමුඛාලවාළෙ මුකුලාවලිස්සිරිං;

()

පින්වත, කපන ලද හක්ගෙඩියක් මෙන් සුදු පැහැති වූ, එකිනෙකට ඉතා ලංව පිහිටි මොහුගේ දන්ත පෙළ, අනාගතයේදී මුඛය නමැති පාත්තියෙහි වැවුණු මල් පොහොට්ටු පෙළක සිරිය දරයි.

51.

51.

ඉමස්ස පීණානනචන්දචන්දිකාසුසුක්කදාඨාවලි සච්චවාදිනො,පදිස්සතෙ ධම්මතළාකකීළනෙකතාභිලාසාරිවහංසමාලිනී;

()

සත්‍යවාදී වූ මොහුගේ, පුදනු ලබන මුහුණ නමැති චන්ද්‍රයාගේ චන්ද්‍රිකාව බඳු වූ ඉතා සුදු පැහැති දළ පෙළ, ධර්ම නමැති විලෙහි කෙළි සෙල්ලම් කිරීමට කැමති හංස සමූහයක් මෙන් පෙනෙයි.

52.

52.

ඉමස්ස චානුත්තරධම්මදෙසනා-තරණ්‍යමාලොලලකාරරූපිනී,පහූතජිව්හා භවසාගරා’යතිංනරින්ද පාරං ජනතා’වතාරයෙ;

()

රජතුමනි, මොහුගේ උතුම් ධර්ම දේශනා නමැති ඔරුවෙහි නැඟී, ලෙළදෙන රළ පෙළක් බඳු වූ දිගු දිවෙහි ආනුභාවයෙන්, අනාගතයේදී ජනතාව සංසාර සාගරයෙන් එතෙර කරවනු ඇත.

53.

53.

ඉමස්ස භො බ්‍රහ්මසරොපමො සදාසහස්සධා’යං කරවීකරාවතො,මනොහරට්ඨඞ්ගසමඞ්ගිසුස්සරොසසොතකානං මණිකුණ්ඩලායතෙ;

()

පින්වත, බ්‍රහ්ම ස්වරූපයට සමාන වූ ද, කරවික් කුරුල්ලෙකුගේ හඬ මෙන් දස දහස් ගුණයකින් මිහිරි වූ ද, අෂ්ටාංගයකින් යුත් මොහුගේ මනෝහර කටහඬ අසන්නන්ගේ කන්වලට මැණික් කුණ්ඩලාභරණයක් බඳු වන්නේය.

54.

54.

ඉමස්ස නීලං නයනුප්පලඤ්චයංනිරූපමෙ රූපවිලාසමන්දිරෙ,නිරොපිතං භො මණිසීහපඤ්ජර-ද්වයංව භාසෙ කුසලෙන කෙනචි;

()

පින්වත, උපමා රහිත වූ රූප විලාස මන්දිරයෙහි පිහිටුවන ලද මොහුගේ නිල් මහනෙල් බඳු නෙත් යුගල, කිසියම් කුසලයකින් මවන ලද මැණික් සිංහ පංජර යුවළක් මෙන් බබළයි.

55.

55.

ඉමස්ස පාඨීනයුගං’ව දිස්සතෙවිසිට්ඨරූපායතනාපගාසයං,සුභං ගවච්ඡාපවිලොචනොපමංමණිප්පභං ගොපඛුමද්වයං සදා;

()

විශිෂ්ට රූප ශ්‍රීයට නිවහනක් බඳු වූ, වසු පැටියෙකුගේ ඇස්වලට සමාන වූ, මැණික් කාන්තියක් ඇති මොහුගේ ශුභ ඇසිපිය යුවළ සැමවිටම පෙළ ගැසුණු මත්ස්‍ය යුවළක් මෙන් පෙනෙයි.

56.

56.

ඉමස්සා උණ්ණා භමුකන්තරුබ්භවාළාටමජ්ඣොපගතා විරොචති,යදත්ථි සඤඣාඝනරාජිමජ්ඣගංසසඞ්කහීනං සසිමණ්ඩලං තථා ()

මොහුගේ බැම දෙක අතරින් පැනනැඟී නළල් තලයේ මධ්‍යයට පැමිණි ඌර්ණ රෝම ධාතුව, සන්ධ්‍යා වලාකුළු පෙළක් මධ්‍යයෙහි බැබළෙන, කැළැල් රහිත පූර්ණ චන්ද්‍ර මණ්ඩලය මෙන් බබළයි.

57.

57.

ඉමස්ස උණ්හීසකසීසලක්ඛණංසධම්මරජ්ජිස්සරියං අනාගතෙ,කරියමානස්ස හි චක්කවත්තිනොදධාති උණ්හීසකසිසවිබ්භමං;

()

මොහුගේ හිසෙහි ඇති උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය අනාගතයෙහි සද්ධර්ම රාජ්‍යයේ අධිපතිභාවය පෙන්නුම් කරයි. මන්දයත්, සක්විති රජකු වන විටදී ද එය ඔහුට උෂ්ණීෂ ශීර්ෂයක (ඔටුන්නක) විභූතිය ළඟා කර දෙයි.

58.

58.

ඉමස්ස භුමිස්සර සුපක්පතිට්ඨිත-පදඞ්කිතෙ චක්කයුගම්හි දිස්සරෙ,අරාසහස්සානි ච නෙමිනාභියොතිවට්ටරෙඛා සිරිවච්ඡකාදයො;

()

මෙම පෘථිවීශ්වරයාගේ (පොළොවට) මනාව පිහිටි පාද සටහන්හි දහසක් අර සහිත නිම් වළලු හා නැබ සහිත චක්‍ර යුගලයක් ද, ත්‍රිවෘත්ත රේඛා සහ ශ්‍රීවත්සාදී මංගල ලක්ෂණ ද දැකිය හැකිය.

59.

59.

ඉමෙහි බත්තිංසතිලක්ඛණෙහි භොඅසීත්‍යනුබ්‍යඤ්ජනලක්ඛණෙහි’පි,සමුජ්ජලන්තො පුරිසාසභොත්‍යයංභවෙය්‍ය බුද්ධො භවබන්ධනච්ඡිදො;

()

පින්වතුනි, මේ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් සහ අසූවක් අනුව්‍යංජන ලක්ෂණයන්ගෙන් බැබළෙන මේ පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයා භව බන්ධනයන් සිඳලන බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙනෙකු වනු නියතය.

60.

60.

සසොතමාපාථගතාය තාවදෙද්විජස්ස විත්ථාරකථාය චොදිතො,අපුච්ඡි රාජා කිමයං සමෙක්ඛියඅනාගතෙ බ්‍රාහ්මණ පබ්බජිස්සති;

()

එකෙණෙහි ම කන වැකුණු ඒ බ්‍රාහ්මණයාගේ විස්තරාත්මක කථාවෙන් උනන්දු වූ රජතුමා, 'බ්‍රාහ්මණය, අනාගතයෙහි මොහු කුමක් දැක මහණ වන්නේද?' යි ඇසීය.

61.

61.

කදාචි උය්‍යානගතො මහාපථෙජරාරුජාමච්චුවිරූපදස්සනං,විධාය නිබ්බින්තමනො භවත්තයෙතපොධනං පස්සිය පබ්බජිස්සති;

()

කිසියම් දිනෙක උයනට යන මහා මාර්ගයෙහිදී ජරාව, ව්‍යාධිය හා මරණය යන විරූප දර්ශනයන් දැක, තුන් භවයෙහි කලකිරුණු සිත් ඇත්තේව, තපස් රකින්නෙකු (පැවිද්දෙකු) දැක මහණ වන්නේය.

62.

62.

ඉතිහ වත්වාන සකංසකං ඝරංතතො’පගන්ත්වා’ද්ධනිමිත්තපාඨකා,මහල්ලකා’දානි මයන්ති සුනවොතමානුපබ්බජ්ජිතුමොවදිංසු තෙ;

()

මෙසේ පවසා එතැනින් නික්ම ගිය ඒ නිමිති කියන්නෝ තම තමන්ගේ නිවෙස්වලට ගොස්, 'දැන් අප වයස්ගතය, එබැවින් පුත්‍රයෙනි, ඔබලා ඔහු අනුව පැවිදි වන්නැ'යි අවවාද කළහ.

63.

63.

ද්විජෙසු වුද්ධෙසු මතෙසු සත්තසුඅයංහි කොණ්ඩඤ්ඤසමව්හයො සුධී,මහාපධානං පුරිසාසභො’ධුනාකරොති සුත්වා කරුණාය චොදිතො;

()

වැඩිහිටි බ්‍රාහ්මණයන් සත්දෙනා මියගිය කල්හි, මහා ප්‍රධන් වීර්යය ඇති, පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, 'කොණ්ඩඤ්ඤ' නම් වූ මේ ඥානවන්තයා (කුමාරයා මහණ වූ බව) අසා කරුණාවෙන් පෙලඹී දැන් (මහණ වීමට කටයුතු කරයි).

64.

64.

සමානලද්ධිහි කුලෙසු තෙසු හිචතුහි විප්පෙහි සහ’න්තපඤ්චමො,අථො’රුවෙලං උපගම්ම පබ්බජිභවිංසු තෙපඤ්චි’ධ පඤ්චවග්ගියා;

()

ඒ කුලයන්ගෙන් සමාන අදහස් ඇති බ්‍රාහ්මණයන් සිව්දෙනෙකු සමඟ පස්වැන්නා වී, ඔහු උරුවෙලාවට පැමිණ පැවිදි විය. මෙසේ ඔවුහු පස්දෙනා මෙහි 'පස්වග මහණුන්' බවට පත් වූහ.

65.

65.

කදාචි ලද්ධා පරියන්තසාගරංඉමං චතුද්දීපිකරජ්ජමත්‍රජං,ජිතාරිවග්ගං විචරන්තමම්බරෙකරොමි පච්චක්ඛමහන්ති චින්තිය;

()

කිසියම් දිනෙක මුහුද සීමා කොට ඇති මේ සතර මහා ද්වීප රාජ්‍යය ලබාගෙන, සතුරන් ජයගෙන, අහසේ හැසිරෙන මාගේ පුත්‍රයාව මම ඇස් පනාපිට ම දකින්නෙමියි සිතා;

66.

66.

නිමිත්තරූපක්ඛිපථප්පවෙසනංනිවාරණත්ථං තනිජරාජසූනුනා,නරාධිපො සො පුරිසෙහි සබ්බථාදිසාසු රක්ඛාවරණං අකාරයි;

()

තම රජ පුතුගේ ඇස් හමුවට ඒ නිමිති රූපයන් පැමිණීම වැළැක්වීම සඳහා, ඒ මනුෂ්‍ය අධිපති (රජතුමා) සේවකයන් ලවා සියලු දිශාවන්හි සෑම අයුරින්ම ආරක්ෂක රැකවල් සැලැස්වීය.

67.

67.

අයං කුමාරො යදි චක්කවත්තිවාභවෙය්‍ය සම්බොධිපදං ලභෙය්‍යවා,සකෙකුලෙ ඛත්තියබන්ධවෙහි සොපුරක්ඛතොයෙව චරිස්සතං ඉති;

()

මේ කුමාරයා සක්විති රජෙකු වුවත්, නැතහොත් සම්බෝධි පදවිය ලැබුවත්, ඔහු තමාගේ ම කුලයේ ක්ෂත්‍රිය නෑදෑයින් පිරිවරාගෙන ම හැසිරේවා!

68.

68.

කුමාරනාමට්ඨපනම්හි වාසරෙසහස්සමත්තෙසු කුලෙස්ව’සිතියා,අදාසි පච්චෙකජනො පටිස්සවංපදාතුකාමොව විසුංවිසුං සුතෙ;

()

කුමාරයාට නම් තබන දිනයෙහිදී, අසූදහසක් පමණ වූ කුලයන්ගෙන් එක් එක් පුද්ගලයා තම තමන්ගේ පුත්‍රයන් වෙන් වෙන් වශයෙන් (කුමාරයාට සේවය පිණිස) දීමට කැමැත්තෙන් පොරොන්දු වූහ.

69.

69.

අසෙසදොසාපගතා සුඛෙධි තාසුවණ්ණකුම්භොරුපයොධරො න තා,අනෙකධාතී වරවණ්ණගබ්බි තාසපච්චුපට්ඨාපයි තඞ්ඛණෙපි තා;

()

සියලු දොසින් තොර වූ, සුවසේ වැඩුණු, රන් කළ වැනි පියයුරු ඇති, උතුම් වර්ණයෙන් යුත්, බොහෝ වූ කිරිමව්වරුන් ඒ මොහොතේම (කුමාරයා පෝෂණය පිණිස) පත් කරන ලදී.

70.

70.

තළාකතීරම්හි තරඞ්ගභාසුරෙයථෙව හංස්‍යා කලහංසපොතකං,මහෙසියා’ඞ්කෙ සයනෙ සිතත්ථරෙසුවාසරෙ භුපති පුත්තමද්දස;

()

රළ පෙළින් බැබළෙන විල් තෙරෙක හංස ධේනුවක කෙරෙන් කලහංස පෝතකයෙකු මෙන්, සුබ දිනෙක සුදු ඇතිරිලි එලූ යහනෙහි වූ දේවියගේ උකුලෙහි සිටි පුත්‍රයාව රජතුමා දුටුවේය.

71.

71.

අදිට්ඨපුත්තානනපඞ්කජා චිරංලහුං පරික්ඛීණවයොගුණා ඉතො,චුතා’ව මායාජනනි නිරාමයාඋපාවිසි සත්තමවාසරෙ දිවං;

()

බොහෝ කලක් පුතුගේ නෙළුමක් බඳු මුහුණ දැකීමට නොලැබ, ඉක්මනින් ම ආයුෂ ගෙවී යාමෙන්, නිරෝගී වූ මායා දේවී මව්තුමිය මෙයින් චුතව සත්වන දිනයෙහි දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපන්නාය.

72.

72.

මහෙසිමායාභගිනී තදා මහා-පජාපතිගොතමිනාමරාජිනී,නිජං කුමාරං භරණාය ධාතිනංවිධාය භාරං පටිජග්ගි තං සයං;

()

එකල්හි මායා දේවියගේ නැගණිය වූ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී නම් වූ දේවිය, තමාගේ ම පුත්‍රයාව පෝෂණය කිරීමේ භාරය කිරිමව්වරුන්ට පවරා, ඇය විසින් ම (සිද්ධාර්ථ) කුමාරයාව රැකබලා ගන්නා ලදී.

73.

73.

තදා’භවුං දීපසිඛා ජගන්තයෙකලෙබරො’භාසලවෙන සුනුනො,විනට්ඨතෙජාරිව රඞ්ගදීපිකාවිමානදිපෙසු කථාවකා’ත්තනො;

()

එකල්හි, පුත්‍රයාගේ ශරීරයේ රශ්මි මාත්‍රයකින් තුන් ලෝකයෙහි පහන් සිළු, දීප්තිය නැතිවී ගිය වේදිකා පහන් මෙන් ද, දිව්‍ය විමානවල පහන් ද තමන්ගේ කථාව පමණක් ඉතිරි වූවාක් මෙන් (අඳුරු වී) ගියේය.

74.

74.

විචිත්තභුම්මත්ථරණෙ අභික්ඛණංසජන්නුකෙහා’චරි මන්දිරොදරෙ,මහාවනස්මිං මණිවාලුකාතලෙවිජම්භමානොරිව සිහපොතකො;

()

මහා වනයෙහි මැණික් වැලි තලාවක් මත හැසිරෙන සිංහ පෝතකයෙකු මෙන්, ඔහු මාලිගය ඇතුළත විසිතුරු බිම් ඇතිරිලි මත නිතර දණගාමින් හැසිරුණේය.

75.

75.

සුතස්ස කීළාපසුතස්ස මන්දි රෙභමන්තබිම්බං මණිදප්පණොද රෙනිබද්ධමද්දක්ඛි චරන්තමම්බ රෙයථෙව චක්කං රතනං මහීභු ජො;

()

මාලිගයෙහි කෙළිසෙල්ලම්හි යෙදී සිටින පුත්‍රයාගේ මැණික් කැඩපත් තලයක දිස්වන සෙලවෙන ඡායාව, අහසෙහි හැසිරෙන චක්‍ර රත්නය මෙන් රජතුමා නිරන්තරයෙන් දුටුවේය.

76.

76.

තදඞ්ඝිවිඤ්ඤාසවසෙන භුමියාවජන්තමඞ්කො’පනිධාය භුමිපො,තදා’භිනිච්ඡාරිත මාසභිං ගිරංඉදානි මං සාවය පුත්තමබ්‍රුවි;

()

පොළොව මත පා තබමින් ඇවිදින පුත්‍රයාව උකුලට ගත් රජතුමා, 'පුත්‍රය, එදා ඔබ විසින් පවසන ලද ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ (ආසභී) වාචාව දැන් මටත් ඇසෙන්නට සලස්වන්නැ'යි පැවසීය.

77.

77.

නිබද්ධමන්තොමණිවෙදිකාතලෙමුඛෙන්දුබිම්බුද්ධරණෙ පයොජයං,සයං පලම්භෙසි අමච්චසූනවොවයෙන මන්දො’පි අමන්දබුද්ධිමා;

()

නිරන්තරයෙන් මැණික් වේදිකාව ඇතුළත සිට තම චන්ද්‍ර මුඛ මණ්ඩලය ඔසවමින්, වයසින් බාල වුවත් මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ ඒ කුමාරයා, අමාත්‍ය පුත්‍රයන්ව තමා වෙත ඇද බැඳ තබා ගත්තේය.

78.

78.

උළාරසොකං පිතුචිත්තසම්භවංතිලොකදීපො නිජපුඤ්ඤතෙජසා,තමොපබන්ධං භුවනො’දරුබ්භවංනිරාකරි බාලරවී’ව රංසිනා;

()

ළහිරු සිය කිරණින් ලෝකුහරයෙහි උපන් ඝන අන්ධකාරය දුරු කරන්නාක් මෙන්, තිලෝගුරු කුමාරයා තමාගේ පින් තේජසින් පියාණන්ගේ සිතෙහි හටගත් මහත් වූ සෝකය දුරු කළේය.

79.

79.

විකිණ්ණලාජාකුසුමාකුලඤ්ජසෙවිතානරඞ්ගද්ධජනිබ්භරම්බරෙ,පුරෙ තහිං මඞ්ගලකිච්චසම්මතංකදාචි රඤ්ඤො භවි වප්පමඞ්ගලං;

()

විසිරුණු ළාජ (විලඳ) හා මලින් ගැවසී ගත් මාවත් ඇති, වියන්, වර්ණවත් කොඩි හා ධජයන්ගෙන් පිරුණු අහස ඇති ඒ නුවරෙහි, කිසියම් දිනෙක රජතුමාගේ මංගල කෘත්‍යයක් ලෙස සම්මත වූ වප් මඟුල් උත්සවය පැවැත්වුණි.

80.

80.

සුගන්ධමාලාභරණාදිමණ්ඩිත-පසාධිතා කාපිලවත්ථවා නරා,සකිඞ්කරා කම්මකරා’පි කප්පිතාතතො තතො සත්තිපතිංසු තං කුලං;

()

සුවඳ මල්මාලා, ආභරණ ආදියෙන් සැරසුණු, මනාව සරසන ලද කිඹුල්වත් පුරවැසියෝ ද, දාසයන් හා කම්කරුවන් ද සමඟින් සන්නද්ධව තැන් තැන්වලින් ඒ පවුල (උත්සව භූමිය) වෙත එක්රැස් වූහ.

81.

81.

මහච්චසෙනායපුරක්ඛතොහිසොඋළාරරාජිද්ධිසමුජ්ජලංතතොපයාසිකම්මන්තපදෙසමත්‍රජංකුමාරමාදායපුරින්දදොපමො;

()

මහා සේනාවක් පිරිවරාගත්, උදාර රාජකීය සිරියෙන් බැබළුණු ඒ රජතුමා, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙන් තම පුත් කුමාරයාව ද රැගෙන එතැනින් වප් මඟුල් කර්මාන්ත භූමිය බලා පිටත් විය.

82.

82.

ඡණම්හි තස්මිං මනුවංසකෙතුනොමනොරමං මඞ්ගලනඞ්ගලාදිකං,සුවණ්ණපට්ටෙහි පරික්ඛටංක මහා-ජනස්ස’පී රූපියපට්ටඡාදිතං;

()

එම උත්සවයෙහිදී, මනු වංශයේ කේතුවක් බඳු වූ රජුගේ මනරම් මංගල නඟුල රන් පත්වලින් සරසන ලද අතර, මහා ජනයාගේ නඟුල් රිදී පත්වලින් වසා තිබුණි.

83.

83.

විසාලසාඛාකුලජම්බුසාඛිනොවිධාය හෙට්ඨා සයනෙ මහාරහෙ,නිජං කුමාරං සජනො ජනාධිපොසමාරහී සම්පති වප්පමඞ්ගලං;

()

විශාල අතුපතරින් යුතු දඹ ගසක් යට වටිනා යහනක් පනවා, එහි තම පුත් කුමාරයාව සතප්වා, ජනපති රජතුමා පිරිස සමඟ එකෙණෙහි ම වප් මඟුල් උත්සවය ආරම්භ කළේය.

84.

84.

කුමාරරක්ඛාවරණායු’පට්ඨිතාතමුස්සවං ධාතිජනා විපස්සිතුං,අපක්කමිත්වා බහි සාණිතො ඛණංපමත්තරූපා විචරිංස්වි’තොචිතො;

()

කුමාරයාගේ ආරක්ෂාව පිණිස සිටි කිරිමව්වරු, ඒ උත්සවය නැරඹීම සඳහා මොහොතකට තිරයෙන් පිටතට ගොස්, ප්‍රමාද වූසිත් ඇතිව එහා මෙහා හැසුරුණහ.

85.

85.

පරිග්ගහෙත්වා’නමපාන මාසනෙනිසජ්ජ පල්ලඞ්ක මලත්ථ බන්ධිය,ජිනඞ්කුරො නීවරණෙහි නිස්සටංවිවෙකජං ඣානමගාධබුද්ධිමා;

()

අස්නෙහි පළක් බැඳ වාඩි වී, ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයන් පාලනය කරමින්, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ ජිනාංකුරයන් වහන්සේ නීවරණයන්ගෙන් තොර වූ, විවේකයෙන් හටගත් (ප්‍රථම) ධ්‍යානයට සමවැදුණහ.

86.

86.

විපස්ස පුත්තස්සු’පවෙසනං තහිංදුමස්ස ඡායාය නිවත්තතං තථා,පවන්දි රාජා පටිහාරිකාකථා-පචොදිතොපුත්තමුපෙච්ච තඞ්ඛණෙ;

()

එහි තම පුත්‍රයාගේ හිඳීම ද, එසේ ම ගසෙහි සෙවනැල්ල (නොවෙනස්ව) නතර වී තිබීම ද දැක, ඒ ප්‍රාතිහාර්යය දැකීමෙන් ජනිත වූ සංවේගයෙන් පෙලඹුණු රජතුමා එකෙණෙහි ම පුතු වෙත ගොස් වැන්දේය.

87.

87.

කලාසු වුජ්ජාසු ච පුත්තමත්තනොවිනෙතුකාමො විනයක්ඛමං පිතා;

පසත්ථසත්ථන්තරපාරදස්සිනංකදාචි විප්පාචරියං කිරා’නයි;

()

තම පුත්‍රයාව ශිල්ප ශාස්ත්‍රයන්හි හා කලා ශිල්පයන්හි හික්මවනු කැමති වූ, විනය අගය කළ පියාණන්, විවිධ ශාස්ත්‍රයන්හි පරතෙරට පත් ප්‍රශංසනීය බ්‍රාහ්මණ ගුරුවරයෙකු කැඳවාගෙන ආවේය.

88.

88.

සමප්පිතං තං ගුරුනො කරම්බුජෙසදෙවලොකස්ස ගුරුං සගාරවං,මහීසුරො සො ජලබින්දුනා යථාසුදුත්තරාගාධමහොදධීරසං;

()

සදෙවක ලෝකයාට ම ගුරු වූ ඒ කුමාරයාව ගෞරව සහිතව ගුරු අතට පත් කළ ඒ රජතුමා, හරියට තරණය කිරීමට අපහසු ගැඹුරු මහා සමුද්‍රයේ රසය ජල බිඳුවකින් (මැනීමට තැත් කරන්නෙකු මෙන් විය).

89.

89.

සවණ්ණභෙදං සනිඝණ්ටුකෙටුභංඅථබ්බබෙදෙනි’නිහාසපඤ්චමං,තිවෙදමුද්දෙසපදෙන දුද්දසංතථා කලාසිප්පතං නිබොධයී;

()

අක්ෂර ප්‍රභේද, නිඝණ්ඩු, කේටුභ සහ පස්වැන්න වූ ඉතිහාසය සහිත අථර්වන් වේදය ද, වචන මාත්‍රයෙන් වටහා ගැනීමට අපහසු වූ ත්‍රිවේදය ද, එසේම කලා ශිල්පයන් ද ඔහුට ඉගැන්වීය.

90.

90.

අනඤ්ඤසාධාරණපුඤ්ඤවාසනා-විධූතසම්මොහවිසුද්ධබුද්ධිනො,සමත්තවිජ්ජා සකලාකලා ධියාකලම්පි නාලං බහුභාසනෙන කිං;

()

අන්‍යයන්ට සාධාරණ නොවන පින් මහිමයෙන් මුළාව දුරු කළ, පිරිසිදු බුද්ධියක් ඇති ඒ කුමාරයාට සියලු විද්‍යාවන් හා කලා ශිල්පයන් නිරායාසයෙන් ම වැටහුණි. බොහෝ කතා කිරීමෙන් ඇති ඵලය කිම? එයින් ලෙහෙසියෙන් විස්තර කළ නොහැකිය.

91.

91.

න කෙවලං තස්ස කලෙබරං බහිවිභාති බත්තිංසතිලක්ඛණෙහි භො,භුසං තදබ්භන්තරවත්ථු දිප්පතෙසුබුද්ධසත්ථන්තරලක්ඛණෙහී’පි;

()

පින්වතුනි, ඔහුගේ ශරීරය බාහිරින් දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් පමණක් බැබළෙනවා නොවේ, ඔහුගේ අභ්‍යන්තරය ද මනාව වටහාගත් ශාස්ත්‍රයන්ගේ ලක්ෂණයන්ගෙන් අතිශයින් ම බැබළෙන්නේය.

92.

92.

තිලොචනස්සා’පි තිලොකචක්ඛුනොඅයං විසෙසො නයනෙහි දිස්සතෙ,ලලාටනෙත්තො පුරිමො නසොභතිපරො’ව අබ්භත්තරඤාණලොචනො;

()

තුන්ඇස් ඇත්තා (ඊශ්වරයා) සමඟ සැසඳීමේදී ද, තුන් ලොවට ම ඇසක් බඳු වූ මොහුගේ නෙත්හි මේ සුවිශේෂී බව පෙනේ; නළලෙහි ඇසක් ඇති පළමුවැන්නා (ඊශ්වරයා) නොබැබළෙන අතර, අභ්‍යන්තර ඥාන ලෝචනය (ප්‍රඥා ඇස) ඇති අනෙක් තැනැත්තා (බුදුරජාණන් වහන්සේ) ම බැබළෙති.

93.

93.

අනුබ්බජන්තො නවයොබ්බනස්සිරිංයසොපබන්ධෙන සකෙ නිකෙතනෙ,පවඩ්ඪි ධීරො සකලං කලාන්තරංකලානිධී රංසිචයෙනි’ව’ම්බරෙ;

()

ඒ මහා ප්‍රඥාවන්ත සිද්ධාර්ථ කුමාරයාණෝ, තමන්ගේ මාලිගයෙහි කීර්තිය හා සමඟ නව යෞවන ශ්‍රීයට පත්වෙමින්, අහසෙහි රශ්මි කලාපයෙන් යුත් චන්ද්‍රයා සෙමෙන් සෙමෙන් වැඩෙන්නාක් මෙන් සියලු කලාවන්ගෙන් ක්‍රමයෙන් වැඩුණාහ.

94.

94.

උපඩ්ඪගණ්ඩාහිතදාඨිකාය සොයසොධනො සොළසවස්සිකො යදා,කපොලඵුට්ඨඤ්ජනදානරාජියාකරි යථා බාලදසං ව්‍යතික්කමි ()

කීර්තියම ධනය කොට ඇති ඒ කුමාරයාණෝ දහසයවන වියට පත් වූ කල්හි, කම්මුල් සිපගන්නා ළා රැවුල් රොදින් යුක්තව, කම්මුල්වල ගාන ලද අඳුන් රේඛාවන්ගෙන් යුත් හස්තියෙකු මෙන් බාල අවධිය ඉක්මවා ගියහ.

95.

95.

තදා නරින්දො සුරමන්දිරො’පමංඋතුත්තයානුච්ඡවිකං මනොරමං,පයොජයිත්වාන පවිණසිප්පිකෙසුතාය කාරාපයි මන්දිරත්තයං;

()

එකල්හි සුද්ධෝදන නරේන්ද්‍රයා, දිව්‍ය විමාන බඳු වූ, සෘතු තුනට අනුකූල වූ, සිත්කළු වූ මාලිගා තුනක් දක්ෂ ශිල්පීන් ලවා තම පුත්‍රයාණන් උදෙසා කරවූයේය.

96.

96.

නිසිතසම්බාධතලං නිවාරිත-සරොනිලං ඵස්සිතසිහපඤ්ජරං,මහිවතංසං නවභුමිකං ඝරංබභුව රම්මං භුවි රම්මනාමිකං;

()

එහි, ශීතල සුළඟ වැළැක්වූ, මනාව පියවන ලද සිංහ පංජරවලින් යුත්, පෘථිවියට ආභරණයක් බඳු වූ, නව මහල් මාලිගය ‘රම්ම’ නමින් සිත්කළු ප්‍රාසාදයක් විය.

97.

97.

සසිකර’ම්භොධරරාවනිබ්භර-විතාන මුග්ඝාටකවාටබන්ධනං,සුරම්මනාමං හතඝම්මමින්දිරා-නිවාසරම්මං භවි පඤ්චභූමිකං;

()

සඳකැන් බඳු සුදු වියන් ඇති, වසා දමන ලද දොර ජනෙල් ඇති, දැඩි ඌෂ්ණය දුරු කරන ලද, පහන් සිත උපදවන පස් මහල් ප්‍රාසාදය ‘සුරම්ම’ නමින් හැඳින්විණි.

98.

98.

අහිණ්හසිතුණ්භගුණෙහි පාවුසෙසුඛානුලොමං සමසත්තභුමිකං,සුඵස්සිතා’ඵස්සිතසිහපඤ්ජරංසුභං සුභං නාම නිකෙතනං භවි;

()

ශීත ඌෂ්ණ දෙකෙන් තොර වූ, වස්සාන සෘතුවට සැපදායක වූ, මනාව වැසිය හැකි හා විවෘත කළ හැකි සිංහ පංජරවලින් යුත්, සත් මහල් මාලිගය ‘සුභ’ නමින් ශෝභමාන විය.

99.

99.

වයොනුපත්තස්ස නරින්දසුනුනොඋළාරරාජිද්ධිවිලාසදස්සනෙ,කතා’භිලාසො ජනකො ජනාධිපොපදාතුකාමො නිජරජ්ජසම්පදං;

()

නිසි වයසට පත් වූ රාජ කුමාරයාණන්ගේ උදාර රාජකීය සිරියාව දැකීමෙන් අතිශයින් සතුටට පත් සුද්ධෝදන රජතුමා, තම පුත්‍රයාණන්ට සිය රාජ්‍ය සම්පත්තිය පවරා දීමට කැමති විය.

100.

100.

වසන්ති චෙ යොබ්බනහාරිදාරිකානරින්දසන්දෙසහරෙහි පෙසයිස සාකියානං සචිවෙහි සාසනෙ;

()

ඒ රජතුමා, 'යෞවනයෙන් බබළන රූමත් කන්‍යාවන් සිටිත් නම් එවන්න' යැයි ශාක්‍ය වංශික ඇමතිවරුන් අත රාජකීය පණිවිඩ යැවීය.

101.

101.

නිවෙදයුං යොබ්බනගබ්බිතස්ස තෙනකිඤ්චිසිකප්පායතන’න්තදස්සිනො,සුතස්ස දාරාභරණාය ධීතරොකථන්නු දස්සාම මයන්ති ඛත්තියා;

()

එවිට ඒ ක්ෂත්‍රියයෝ, 'යෞවන මදයෙන් උදම් වූ, කිසිදු ශිල්ප ශාස්ත්‍රයක් නොදන්නා ඔබේ පුත්‍රයාට අපගේ දියණියන් සරණ පාවා දෙන්නේ කෙසේද?' යැයි පිළිතුරු දුන්හ.

102.

102.

සුතෙන තං රාජසුතෙන චොදිතොපිතා චරාපෙසි පුරම්හි භෙරියො,මම’ත්‍රජො කාහති සිප්පදීපනංඉතොපරං සත්තමවාසරෙ ඉති;

()

රාජ කුමාරයාණන් විසින් පවසන ලදුව, පියාණන් වන රජතුමා 'මගේ පුත්‍රයා මෙයින් සත්වන දින තමාගේ ශිල්ප ඥානය ප්‍රදර්ශනය කරන්නේය' යනුවෙන් නුවර පුරා අණබෙර යැවීය.

103.

103.

වරො කුමාරො හි කුමාරවික්කමොකලාපසන්නද්ධ කලෙබරො තදා,විපස්සතං බන්ධුජනානමොසරිඅනප්පදප්පො රණකෙළිමණ්ඩලං;

()

එවිට තරුණ වික්‍රමයෙන් යුත්, දුනු ඊතල කලාපයෙන් සැරසුණු, කිසිදු ආඩම්බරයකින් තොර වූ ඒ උතුම් කුමාරයාණෝ, බලා සිටින නෑදෑ පිරිස මැද යුධ ශිල්ප දක්වන මණ්ඩලයට පිවිසියහ.

104.

104.

ධනුද්ධරො සො පඨමං සකෙ භුජෙසහස්සථාමං සසරං සරාසනං,විධාය පොඨෙසි ජියං වසුන්ධරා-විදාරණාකාරමහාරවං රවි;

()

ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ ධනුර්ධරයාණෝ පළමුව දහසකගේ ශක්තිය ඇති, ඊතල සහිත දුන්න තම බාහුවෙහි රඳවා, පොළොව දෙදරා යන බඳු මහා හඬක් නංවමින් දුනු දිය ගැසූහ.

105.

105.

චතුද්දිසා’ධරධනුද්ධරා මමංකරොන්තු ලක්ඛං නිජඛාණපත්තියා,ඉතීහ වත්වා සරවාරණෙන සොඅභුතපුබ්බං සරසිප්පමාහරි;

()

උන්වහන්සේ 'සතර දිශාවෙන් පැමිණි ධනුර්ධරයෝ මා ඉලක්ක කොට ඊතල විදිත්වා' යි පවසා, ඊතල වැලැක්වීම් ආදී පෙර නොවූ විරූ පුදුමාකාර ඊතල ශිල්ප දැක්වූහ.

106.

106.

චතුද්දිසායං චතුරො ධනුද්ධරෙමමෙ’කබාණෙන හණාම’හං ඉති,අකාසි තදදීපයමඤ්ඤථා’බ්භුතංස චක්කවෙධව්හයසිප්පදීපනං;

()

උන්වහන්සේ 'සතර දිශාවේ සිටින ධනුර්ධරයන් සිව්දෙනා මම එකම ඊතලයකින් විදින්නෙමි' යි පවසා, 'චක්කවේධී' නම් වූ අතිශය විස්මිත ඊතල ශිල්පය ප්‍රදර්ශනය කළහ.

107.

107.

සරෙහි වෙණ්‍යා’යතයට්ඨිරජ්ජුකංසරෙහි චා’රොහණමණ්ඩපාලයං,සරෙහි පාකාරතළාකපඞ්කජංසරෙහි වස්සං ඉතිසිප්පමාහරි;

()

ඊතල මඟින් දිගු ලණුවක් මෙන්ද, ඊතල මඟින් නැඟී සිටින මණ්ඩපයක් මෙන්ද, ඊතලවලින් පවුරක් හා පොකුණක නෙළුමක් මෙන්ද මවා පෙන්වමින්, ඊතල වැස්සක් වස්වමින් මෙසේ ශිල්ප දැක්වූහ.

108.

108.

මහාසත්තො ලොකප්පභවමසමං සිප්පජාතං ජනානංතදා සංදස්සෙසි මුදිතහදයා සාකියා දාරිකායො,උපට්ඨාපෙසුං තා සුරතිරතිසඞ්ගාමචතුරාසහස්සානං තාළිසතිපරිමිතා නාටිකා’සුං ඝරෙසූ;

()

එකල්හි මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ ලෝකයා පුදුම කරවන අසමසම ශිල්ප සමූහය ජනයාට ප්‍රදර්ශනය කළ සේක. එයින් සතුටට පත් ශාක්‍ය කන්‍යාවෝ උන්වහන්සේට උපස්ථාන කළහ. නෘත්‍ය ගීතයට දක්ෂ වූ සතළිස් දහසක් පමණ වූ නළඟනෝ උන්වහන්සේගේ මාලිගාවන්හි සේවය කළහ.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදූරෙනිදානෙ ලක්ඛණපටිග්ගහණ කුමාරසම්භරණාදි පවත්ති පරිදිපො අට්ඨමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ හදවත් සතුටු කරන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය' නැමැති ග්‍රන්ථයෙහි, අවිදූරේ නිදානයෙහි ලක්ෂණ ප්‍රතිග්‍රහණය, කුමාර පෝෂණය ආදී පුවත් දැක්වෙන අටවන සර්ගය නිමවා ලන ලදී.

1.

1.

ඉති විහිතෙ සති සිප්පදීපනස්මිංතදභිමුඛෙ’තරඛත්තියා’තිසූරා,අපගතමානමදාභවිංසුමඤ්ඤො(තරුණමිගින්දමුඛෙ)ව මත්තදන්ති;

()

මෙසේ ශිල්ප දැක්වීම සිදු වූ කල්හි, උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටි අතිශය ශූර වූ අනෙක් ක්ෂත්‍රියයෝ, බාල සිංහ රාජයෙකු ඉදිරියෙහි මන්දාකිනී හස්තීන් මෙන් තමන්ගේ මානය හා මදය දුරු කොට යටහත් වූහ.

2.

2.

විජටිත සංසයබන්ධනො පදාතුංසුමරිය දෙවදහම්හි සුපක්පබුද්ධො,නරපවරො නිජධීතරං කුමාරිංසුවිමල කොලියවංසකඤ්ජහංසිං;

()

තම සැක සංකා සියල්ල දුරු කරගත්, දේවදහ නුවර සුප්‍රබුද්ධ නම් වූ උත්තම නරපතියා, පවිත්‍ර කෝලිය වංශය නැමැති නෙළුම් විලෙහි වෙසෙන හංස ධේනුවක වන් වූ තමාගේ දියණිය වූ යසෝධරා කුමරිය විවාහ කර දීමට සිතුවේය.

3.

3.

තහිමථමන්තිවරෙහි මන්තයිත්වානිඛිලපවත්තිනිවෙදනාය දූතෙ,පහිණි කවිවාහමහෙ විධියතන්තිතව තනුජෙන මමඤ්හි ධීතුකඤ්ඤා;

()

එහිදී, සිය අග්‍රාමාත්‍යවරුන් සමඟ මන්ත්‍රණය කොට, 'ඔබේ පුත්‍රයා සමඟ මගේ දියණියගේ විවාහ මංගල්‍යය විධිමත් ලෙස සිදු කරමු' යැයි පවසමින්, සියලු තොරතුරු දැන්වීම පිණිස දූතයන් පිටත් කර හැරියේය.

4.

4.

වලයිතතාරමුපට්ඨිතො’දයං තෙහිමකරබිම්බමිවො’පවිට්ඨපීඨං,පරිවුතමන්තිගණං පණම්ම රාජංකපිලපුරොපගතා තමත්ථමාහු;

කපිලවස්තු පුරයට පැමිණි ඒ දූතයෝ, තාරකා පිරිවරා නැඟී එන චන්ද්‍ර මණ්ඩලය මෙන්, ඇමති ගණයා පිරිවරා සිංහාසනාරූඪව සිටි සුද්ධෝදන රජු වන්දනා කොට ඒ පුවත සැළ කළහ.

5.

5.

අථ පටිලද්ධපටිස්සවෙනු’දග්ගාපදයුගමඤ්ජලිපුප්ඵමඤ්ජරීහි,සුමහිය තං පටිවෙදයිංසු රඤ්ඤොසකවිසයං සමුපෙච්ච රාජදූතා;

()

ඉන්පසු සුද්ධෝදන රජුගෙන් සුභවාදී පිළිතුරක් ලැබීමෙන් සතුටට පත් ඒ රාජදූතයෝ, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ රජුගේ පාද යුගල නමස්කාර කොට, නැවත තමන්ගේ රටට පැමිණ සුප්‍රබුද්ධ රජුට ඒ බව දැන්වූහ.

6.

6.

උභයකුලම්හි මහීභුජා’ඤ්ඤමඤ්ඤංපුනරපි මන්තිවරෙහි මන්තයිත්වා,විසදමතීහි නිමිත්තපාඨකෙහිනියමිතමඞ්ගලවාසරම්හිතම්හා;

()

දෙපාර්ශ්වයේම රජවරු නැවතත් සිය අමාත්‍යවරුන් සමඟ මන්ත්‍රණය කොට, මනා ඥානයෙන් යුත් නක්ෂත්‍රකරුවන් ලවා මංගල්‍යය සඳහා සුදුසු සුභ නැකත් දිනයක් නියම කරගත්හ.

7.

7.

කනකවිතානවිනද්ධහාරිහාරංකුසුමසමාකුලහෙමපුණ්ණකුම්භං,තිදිවවිමානසමානමුල්ලසන්න-රතනවිචිත්තවිවාහමණ්ඩපග්ගං;

()

රන් වියන්වලින් හා මනහර මුතුහරවලින් සැරසුණු, මල්වලින් පිරුණු රන් පුන්කලස් තැබූ, දිව්‍ය විමානයක් බඳු වූ විසිතුරු රත්නයන්ගෙන් බබළන උතුම් මංගල මණ්ඩපයක් කරවන ලදී.

8.

8.

ගහිතවිතානසිතාතපත්තකෙතු-ද්ධජමණිවිජනිචරුචාමරෙහි,පචුරජනෙහි කතුපහාරමග්ගෙසුපරිවුතං චතුඞ්ගිරනිධජින්‍යා;

(6)

එසවූ වියන්, සේසත්, කොඩි, පතාක, මැණික් ඔබ්බවන ලද පවන්පත් සහ සිත්කළු සෙමර සලන මහා ජනකාය මඟ දෙපස රැස්ව උපහාර දක්වද්දී, සිව් රඟ සේනාවෙන්ද පිරිවරා ගන්නා ලදී.

9.

9.

විවිධවිභූසණභුසිතත්තභාවංඅභිනවපීනපයොධරාභිරාමං,හරිසිවිකාය යසොධරං කුමාරිංමණිඛචිතාය විධාය චා’නයිංසු;

()

විවිධ ආභරණයන්ගෙන් සරසන ලද ශරීරයක් ඇති, පිරුණු පියයුරෙන් මනහර වූ යසෝධරා කුමරිය, මැණික් ඔබ්බවන ලද රන් දෝලාවක හිඳුවා කැඳවාගෙන ආහ.

10.

10.

වලයිතමාලතිදාමහෙමමාලාපරිමලභාවිතකුන්තලප්පවෙණි,විරළබකාවලිමප්පවිජ්ජුරාජිංජලධරමාලමජෙසි කොමලාය ()

මාලතී මල්දම් හා රන් මාලාවලින් වට වූ, සුවඳ ගල්වන ලද ඇගේ දිගු කෙස් කළඹ, සුදු කොක් පෙළින් හා විදුලි රේඛාවන්ගෙන් යුත් මෘදු වැහි වලාකුළු පෙළක් පරාජය කළාය.

11.

11.

නිරවධිරූපනභොතලම්හි තස්සාජනමනකුන්දවිකාසනං බභාස,කුටිලතරාලකකාලමෙඝරාජි-ජටිතලලාටතලද්ධචන්දබිම්බං;

()

ඇයගේ අසිරිමත් රූපය නැමැති අහස්තලයේ, ජනයාගේ සිත් නැමැති කුමුදු මල් පිබිදුවන්නා වූ, වක්‍ර වූ කෙස් රොද නැමැති කළු වලාකුළින් වට වූ නළල් තලය අඩ සඳ මෙන් බැබළුණි.

12.

12.

මිගමදකුඞ්කුමගන්ධපඞ්කලිත්තොකුලවධුයා තිලකො ලලාටමජ්ඣෙ,මකරධජෙන නිරොපිතොරි’වා’සිතිභුවනභුතජයාය පුප්ඵකෙතු;

()

කස්තුරි හා කුංකුම සුවඳින් ආලේපිත ඒ කුලවධුවගේ නළල් තලය මැද තබන ලද තිලකය, අනංගයා විසින් තුන් ලොවම ජය ගැනීම සඳහා තබන ලද මල් ධජයක් මෙන් විය.

13.

13.

ජනනයනඤ්ජනරූපසම්පදායකුලමපදාය රරාජ නිම්මදාය,පරමසිරිං සරුසීරුහාභිරාමංවදනමනඞ්ගසුවණ්ණදප්පණාභං;

()

ජනයාගේ නෙත් සිත් වසඟ කරන රූප සම්පත්තියෙන් යුතු, ආඩම්බරය රහිත වූ, නෙළුම් මලක් බඳු ශෝභාවෙන් යුත්, අනංගයාගේ රන් කැඩපතක් බඳු වූ ඇගේ මුහුණ පරම ශ්‍රීයෙන් බැබළුණි.

14.

14.

මණිගණමණ්ඩිතකුණ්ඩලෙහි තස්සාසවණ්‍යුගං ඝටිතාවගණ්ඩභාගං,මනසිජසාකුණිකෙන ඛිත්තපාස-යුගලමිවක්ඛිවිභඞ්ගමානමාසි;

()

මැණික්වලින් සැරසුණු කුණ්ඩලාභරණයෙන් යුත් ඇගේ කන් යුගල හා කම්මුල් තලයන්, අනංගයා නැමැති වැද්දා විසින් දමන ලද මලපුඩු යුගලක් මෙන් නෙත් සිත් ඇදගත්තේය.

15.

15.

සුවිමලකන්තිපබන්ධසන්දනත්ථංනයනනදීනමුභින්නමන්තරාළෙ,කනකපණාළිසමප්පිතෙ’ව තායවරවදනාය රරාජ තුඞ්ගනාසා;

()

ඇගේ නෙත් නැමැති ගංගා දෙක අතරින් අතිශය නිර්මල වූ කාන්ති ධාරාව ගලා යාම සඳහා තබන ලද රන් පිහිටක් මෙන්, ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ මුහුණෙහි පිහිටි උස් වූ නාසය බැබළුණි.

16.

16.

නිරුපමරූපවිලාසමන්දිරස්මිංසජවනිකානි’ව සීහපඤ්ජරානි,රුචිරවිලාසිනියා ලසිංසු පම්භා-වලිසහිතානි සුනීලලොචනානි;

()

අසමසම රූප විලාසය නැමැති මන්දිරයෙහි, තිර රෙදි සහිත වූ සිංහ පංජර මෙන්, ඇසිපිය සහ ඇහිබැමි සහිත වූ ඇගේ මනහර නිල්වන් නෙත් යුගල බැබළුණි.

17.

17.

කනකකපාලනිභං මනොභවස්සවිමලකපොලයුගං සිනිද්ධකන්නිං,නවසසිමණ්ඩලපුණ්ඩරීකසණ්ඩ-සසිරිමවරුන්ධිමනොහරාධරාය;

(6)

අනංගයාගේ රන් තැටියක් බඳු වූ ඇගේ පියකරු කම්මුල් යුගල, සුමුදු කන් පෙති සහ මනහර තොල් පෙති, අලුත් චන්ද්‍ර මණ්ඩලයක් හා සුදු නෙළුම් විලක සිරියාව පරාජය කරමින් බැබළුණි.

18.

18.

සුචරිතපාරමිතාලතාය තායපරිණතරාගලතාය භූලතාය,අධරයුගං තරුණඞ්කුරද්වයං වාකිමිති විතක්කහතො’යමාසි ලොකො;

()

සුචරිත පාරමිතා ලතාවක් වැනි වූ ද, ඇගේ බැම යුවලත්, තරුණ ළා දළු යුගලක් බඳු වූ තොල් පෙති යුගලත් දැක, 'මේ කුමක්දෝ' යි ලෝකයා මවිතයටත් විමතියටත් පත් විය.

19.

19.

කුලවධුයා වදනා’ලවාළගබ්භෙනවකලිකාවලිඵුල්ලිතෙ’වකිඤ්චි,සුමධුරවාණිලතාය මන්දහාස-ජ්ජුතිධවලි දසනවලි රරාජ;

()

කුලවධූන් කෙරෙහි උත්තම වූ ඇයගේ මුඛ නැමැති පාත්තියෙහි, අලුතින් පිපුණු ලා මල් කැකුළු පෙළක් මෙන් ද, ඇගේ ඉතා මිහිරි වූ කථා නැමැති වැලෙහි මද සිනහවෙහි පැහැයෙන් සුදු වූ දත් පෙළ බැබළුණි.

20.

20.

කුවලයනීලවිලොලලොචනායමුඛකමලා’ලිකුලානුකාරිනීභු,නයනමයූඛගුණෙහ’පාඞ්ගභඞ්ග-නිසිත්සරෙහි අනඞ්ගචාපරූපා;

()

නිල් මහනෙල් මල් වැනි චංචල නෙත් ඇති ඇගේ මුව පියුමෙහි ලැගුම් ගත් බඹර පෙළක් බඳු වූ ඇහිබැමි යුගලය, නෙත් කණිනයන් නැමැති දුනුදියෙන් විදින ලද කඩතොළු සහිත තියුණු වූ අනංගයාගේ දුන්නක් බඳු විය.

21.

21.

කලරවමඤ්ජුගිරා තිවට්ටරාජිඝනකුචභද්දඝටාය කම්බුගීවා,මධුරගභීරවිරාව රඞ්ගලෙඛංඅජිනි සුවණ්ණමුතිඞ්ගභෙරිසඞ්ඛං;

()

මිහිරි කෝකිල නාදයක් බඳු හඬක් ඇති, තෙවැදෑරුම් රේඛාවලින් හොබනා, සිනිඳු වූ තන පියවුරු නැමැති මඟුල් කලස් ඇති, හක්ගෙඩියක් බඳු ගෙලක් ඇති ඇය, තමාගේ මිහිරි වූත් ගැඹුරු වූත් හඬින් හා රූ සිරියෙන් රන් මෘදංගය ද, බෙරය ද, ජයසංඛය ද පරාජය කළා ය.

22.

22.

අභිනවපිනපයොධරො’පධානංසුඛුමතරච්ඡවිකොජවාභිරාමං,උරසයනං සමලඞ්කතං වියා’සිනිජපතිසඞ්ගමමඞ්ගලාය තාය;

()

අලුතින් පිරුණු පියයුරු නැමැති කොට්ටා ඇති, ඉතා සියුම් සිවිය නැමැති ඇතිරිල්ලෙන් මනහර වූ ඇගේ ළය නැමැති යහන, ඇගේ හිමියා සමඟ සිදුවන මංගල එක්වීම උදෙසා සරසන ලද්දක් බඳු විය.

23.

23.

කුචකනකා’චලසම්භවාය නාභි-කුහරතටාභිමුඛාය කන්තිනජ්ජා,ඡඨාරවලිත්තයමින්දිරොපමායඅවහරි තුඞ්ගතරඞ්ගපන්තිකන්තිං;

()

ලක්ෂ්මී දේවිය බඳු වූ ඇගේ පියයුරු නැමැති රන් පර්වතයෙන් පැන නැඟී, නාභි ගැබ නැමැති මුවදොර දෙසට ගලා බස්නා කාන්ති ගංගාවෙහි නැඟෙන උස් රළ පෙළක සුන්දරත්වය ඇගේ උදරයෙහි පිහිටි රැලි තුන විසින් පැහැර ගන්නා ලදී.

24.

24.

මණිරසනාගුණමන්ථරාය තස්සාඝනකුචභාරකිසො කිසොදරාය,හරිසිරිවච්ඡසුහජ්ජමජ්ඣභාගොමදධනුමුට්ඨිවිලාසමාහරිත්ථ;

()

මණිමේඛලාවන්ගේ බරින් මන්දගාමී වූ ද, පියයුරු බරින් කෘශ වූ ද, සිහින් උදරයක් ඇති ඇගේ මධ්‍ය දේහය සිංහයෙකුගේ ඉණ බඳු වූ අතර, එය අනංගයාගේ දුනු මිටෙහි ඇති විලාසය ගත්තේ ය.

25.

25.

සරසිජතන්තුපවෙසනාවකාසමවහරි පීනපයොධරන්තරාළං,නිජගළභාසුරහාරනිජ්ඣරෙහිකනකදරිමුඛවිබ්භමං යුවත්‍යා;

()

නෙළුම් කෙඳිත්තකට වුව ද ඇතුළු විය නොහැකි තරම් ඉතා පටු වූ ඒ තරුණියගේ පිරිපුන් පියයුරු දෙක අතර මැද, ඇගේ ගෙලෙහි බැබළෙන මුතුහර නැමැති දියඇලි නිසා රන් ගුහාවක මුවදොරක ඇති ශෝභාව ඉසිලීය.

26.

26.

අවිකලරූපවිලාසසින්ධුවෙලාවිරලවිලග්ගිනියාක විසාලසොණි,පරිහරි රාජකුමාරිකාය තායකුසුමසරාභවභුමිභාගසොභං;

()

නොඅඩු රූප විලාස නැමැති සාගරයේ වෙරළ බඳු වූ, සිහින් ඉණක් හා පළල් උකුළක් ඇති ඒ රාජකුමාරිය, මල් සැර ඇති අනංගයාගේ උපදින භූමියක ශෝභාව ඉසිලුවා ය.

27.

27.

කුලවධුයා කමලාමලානනායකුවලයකොමලනිලරොමරාජි,භුසමභිචුම්බි ගභිරනාභිගබ්භං;

කමලවිවායතමත්තභිඞ්ගරාජි ()

පියුමක් බඳු නිර්මල මුහුණක් ඇති ඒ කුලවධූගේ නිල් මහනෙල් පෙත්තක් මෙන් මෘදු වූ නිල්වන් රෝම රාජිය, පිපුණු නෙළුම් මලකට රිංගන මත් වූ බඹර පෙළක් මෙන් ඇගේ ගැඹුරු නාභි ගැබ සිප ගනිමින් පැවතුණි.

28.

28.

රුචිරතරොරුයුගං සුවණ්ණ රම්භා-කරිකරපීවරමින්දිරොපමාය,භජි මකරද්ධජරඞ්ගමන්දිරස්මිංහරිමයථම්භයුගස්සිරිං රමාය;

()

ලක්ෂ්මී දේවිය බඳු වූ ඇගේ රන් කෙසෙල් kඳන් හෝ ඇත් සොඬ මෙන් පිරිපුන් ඉතා සුන්දර කලවා යුගලය, අනංගයාගේ රංග මණ්ඩපයෙහි පිහිටි රන් ටැම් යුවළක සිරියාව ඉසිලී ය.

29.

29.

මදරයරූපරසද්වයං තුලායසුපරිමිතාය චතුම්මුඛෙන තුල්‍යං,නිජමිහජානුයුගං පවාළපාති-යුගලවිවාසි අවම්මුඛොපනීතං;

()

මහා බ්‍රහ්මයා විසින් මනාව මනින ලද තරාදියක් බඳු වූ, ඇගේ දණහිස් යුගලය මුහුණ යටට හරවන ලද පබළු තැටි යුගලක් මෙන් බැබළුණි.

30.

30.

විසයවිතක්කතමාකුලං යුවත්‍යාමදනුපසඞ්කමණෙ මනොවිමානං,ජිතමදමත්තමයූරකණ්ඨභූතිජලිතපදීපසිඛෙ’ව චාරුජඞ්ඝා;

()

කාම සිතිවිලිවලින් ආකූල නොවූ ඒ තරුණියගේ සිත නැමැති විමානයට අනංගයා ඇතුළු නොවන කල්හි, මත් වූ මොනරෙකුගේ ගෙලෙහි පැහැය පරදන, ඇගේ මනහර කෙණ්ඩ යුගල දැල්වූ පහන් සිළුවක් මෙන් බැබළුණි.

31.

31.

මණිමයනූපුරභාසුරෙහි තස්සාචරණතලෙහි පරාජිතානි ථීනං,මුඛපදුමානිව සඞ්කුචන්ති මඤ්ඤෙභමරභරම්බුරුහානි කඤ්ජනීනං;

()

මැණික් ඔබ්බවන ලද පාද සලඹින් බබළන ඇගේ පාද තලයන්ට පරාජය වූ සෙසු ස්ත්‍රීන්ගේ මුහුණු නැමැති පියුම් මෙන්, පොකුණුවල බඹරුන්ගෙන් ගැවසී ගත් නෙළුම් මල් ද හැකිළී ගියේ යැයි සිතේ.

32.

32.

කරචරණඞ්ගුලිපල්ල’වග්ගසාලී-ජලලවපන්තිනිභා’තිකොමලාය,අභිනවතම්බනඛාවලී බභූවමකරධජස්ස කතෙ’ව පුප්ඵපූජා;

()

දලු වැනි ඇගේ අත් පා ඇඟිලි අග පිහිටි, ඉතා සියුම් වූ දිය බින්දු පෙළක් බඳු වූ අලුත් තඹවන් නියපෙළ, අනංගයා උදෙසා කරන ලද මල් පූජාවක් බඳු විය.

33.

33.

සපරිජනො වනිතාය තාය සද්ධිංමණිගණමණ්ඩිතමණ්ඩපප්පදෙසෙ,දිනකරවංසධජස්ස රාජපුත්ත-ස්සුපගමනං අපලොකයං නිසීදි;

()

ඒ කුලකුමරිය සිය පිරිවර සමඟ මැණික්වලින් අලංකාර කරන ලද මණ්ඩපයෙහි හිඳ, සූර්ය වංශයට ධජයක් බඳු වූ රාජකුමාරයාගේ පැමිණීම අපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියා ය.

34.

34.

පරිවුතබන්ධුජනෙහි රාජපුත්තොයථරිව දෙවගණෙහි දෙවරාජා,සපදි තුරඞ්ගරථං සමාහිරූළ්හොතදභිමුඛො යසසා ජලං පයාසි;

()

දෙව් පිරිස පිරිවරා ගත් සුරේන්ද්‍රයා මෙන්, නෑ පිරිස පිරිවරා ගත් රාජකුමාරයා එකෙණෙහි ම අස් රථයට නැඟී, මහත් කීර්තියෙන් බබළමින් ඇය සිටි දෙසට ගමන් කළේ ය.

35.

35.

තහිමුපගම්ම ඨිතස්ස මණ්ඩපස්මිංපරිදහිතු’ත්තරසාටකෙන තස්ස,හරිමණිමණ්ඩනමණ්ඩිත’ත්තභාවොහිමපටලෙන හිමාචලො රිවාසි;

()

එහි පැමිණ මණ්ඩපයෙහි සිටි, ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍ය ආභරණයෙන් සරසන ලද ශරීරයක් ඇති ඒ කුමාරයා උතුරු සළුව පොරවා සිටි කල්හි, හිම පටලයකින් වැසුණු හිමාල පර්වතය මෙන් බැබළුණි.

36.

36.

මණිමකුටෙන නිවත්ථකාසිකෙනනරපතිසුනු සුමණ්ඩිතො රරාජ,සුරභවනෙන ච ඛීරසාගරෙනකනකසිණෙරුගිරී’ව නිච්චලට්ඨො;

()

මැණික් ඔටුන්නක් පැළඳ, කසී සළු හැඳ, මනාව සරසන ලද ඒ රජකුමාරයා සුර විමනකින් හා කිරි සයුරෙන් වට වූ, නිසලව පවත්නා රන් මෙර පර්වතය මෙන් බැබළුණේ ය.

37.

37.

නභසි සමාකුලතාරකාවලී’වඋරසි විරාජිතතාරහාරපන්තී,නරපවරො පිවි තාය රූපසාරංඅමතමිවා’යතලොචන’ඤ්ජලීහි;

()

අහසෙහි තරු වැලක් මෙන් පපුවෙහි දිලෙන මුතුහර පෙළක් ඇති ඒ නරශ්‍රේෂ්ඨ තෙමේ, තමාගේ දිගු නෙත් නැමැති දෝතින් ඇගේ රූප සිරිය නැමැති අමෘතය පානය කළේ ය.

38.

38.

තදහනි රාජකුමාරපුබ්බසෙල-ප්පභවවරානනචන්දමණ්ඩලෙන,මුකුළිතලොචනනීලනීරජායඅභවිමනොකුමුදාකරප්පබොධො;

()

එදින රාජකුමාරයා නැමැති උදයගිරියෙන් පැන නැඟුණු මුව මඬල නැමැති චන්ද්‍රයා නිසා, පියැවුණු නෙත් නැමැති නිල් මහනෙල් ඇති ඇගේ සිත නැමැති සුදු මහනෙල් පොකුණ පිබිදීමට පත් විය.

39.

39.

යුවතයුවානමපෙක්ඛතං ජනානංඅනිමිසලොචනනීලකන්තිගඞ්ගා,රුචිරවධූහි විධූතචාමරෙහිඅනිලවිලොලතරඞ්ගසාලිනීව;

()

ඒ තරුණ යුවළ දෙස බලා සිටි ජනයාගේ නොපිල්ලන නෙත්වලින් නික්මුණු නිල් පැහැති කාන්ති ගංගාව, රූමත් ලියන් විසින් සලන ලද සෙමර සලන සුළඟින් සැළුණු රළ පෙළින් යුක්ත වූවක් බඳු විය.

40.

40.

ගගනතලොපරි තාරකාකුලම්හියුවයුවතීනවචන්දචන්දිකෙව,නිචිතසුවණ්ණකහාපණෙ වරෙජුංඅථමණිමණ්ඩපවෙදිකාතලම්හි;

()

අහස් තලයෙහි විසිරුණු තරු පෙළ මෙන් ද, ඒ තරුණ යුවළ නැමැති නව සඳෙහි සඳකිරණ මෙන් ද, මැණික් මණ්ඩපයේ වේදිකා තලයෙහි අතුරන ලද රන් කහවණු බැබළුණි.

41.

41.

සකලකලාකුසලො’පගම්මවිප්පා-චරියගණො ජයමඞ්ගලාය තෙසං,සුපරිසමාපයි සබ්බපුබ්බකිච්චංසපදි පවස්සි අඛණ්ඩලාවුජට්ඨි;

()

සියලු ශාස්ත්‍රයන්හි කෙළ පැමිණි බමුණු ඇදුරන් පැමිණ, ඔවුන්ගේ ජය මංගල්‍යය උදෙසා සියලු පූර්ව කෘත්‍යයන් මනාව නිම කළ කල්හි, එකෙණෙහි ම සක් දෙවිඳුගේ අණින් මෙන් මඟුල් වැසි ඇද හැළුණි.

42.

42.

කරතලතාමරසෙසු කුණ්ඩිකායමණිඛවිතාය පුරොහිතො උභින්නං,සුභමභිසෙකජලං නිපාතයං තෙපුනහිපයොජයි පාණිපීළණස්මිං;

()

පුරෝහිත තෙමේ මැණික් ඔබ්බවන ලද පැන් කෙණ්ඩියෙන් ඔවුන් දෙදෙනාගේ පියුම් බඳු අත්ල මතට මංගල අභිෂේක පැන් වත් කරමින්, ඔවුන්ගේ අත් එකිනෙක එක් කර සරණ මංගල්‍යය සිදු කළේ ය.

43.

43.

සුරධනුවිජ්ජුලතෙ’ව වාරිවාහංරථමභිරුය්හ ගහීරමන්දඝොසං,පරිවුතඛත්තියබන්ධවෙහි තම්හාකපිලපුරා’භිමුඛාභවුං උභොත තෙ;

()

දේදුන්නෙන් හා විදුලි කෙටියෙන් යුත් වැසි වලාකුළක් බඳු වූ, ගැඹුරු මන්ද්‍ර ස්වරයෙන් නාද දෙන රථයට නැඟුණු ඒ දෙදෙනා, ක්ෂත්‍රිය නෑ පිරිස පිරිවරා එතැනින් කපිලවස්තු පුරය දෙසට පිටත් වූහ.

44.

44.

අථ සමලඞ්කතවීථිමජ්ඣිගානංවිවටනිකෙතනසීහපඤ්ජරට්ඨා,අනිමිසලොචනපඞ්කජොපහාරංභූසමකරුං කපිලඞ්ගනා පසන්නා;

()

ඉක්බිති සරසන ලද මාවත් මැදින් යන ඔවුන් දැක, විවෘත කරන ලද කවුළු (සීහපඤ්ජර) මත සිටි පැහැදුණු සිත් ඇති කපිලවස්තු පුරඟනෝ තම නොපිල්ලන නෙත් පියුම් පූජා කරමින් බොහෝ සේ බලා සිටියහ.

45.

45.

ගමනවිලාසමුදික්ඛතං ජනානංරුචිරසිරොපහිත’ඤ්ජලීහි භත්ත්‍යා,මණිකලසප්පිතපුප්ඵමඤ්ජරීහිරචිතමිවොභයවීථිපස්සමාසි;

()

ඔවුන්ගේ ගමන් ලීලාව බලමින්, භක්තියෙන් යුතුව තම සුන්දර හිස් මත දොහොත් මුදුන් දී වැඳ සිටි ජනයා නිසා, මාවතේ දෙපස ම මල් කළඹින් යුත් රන් කලස් තබා සරසන ලද්දක් බඳු විය.

46.

46.

තිඛිණවිලොචනබාණලක්ඛභාවංනිරුපමරූපිනි කාමිනීහි නීතෙ,පතිත’නුරාගසරෙහියෙව තාසංහදයවිදාරණමාසි තප්ඵලං’ව;

()

උපමා රහිත රූප ශ්‍රීයෙන් යුත් ඒ කුමාරයා, කාන්තාවන්ගේ තියුණු නෙත් සරවලට ලක් වූ කල්හි, ඔවුන් වෙතින් ම පතිත වූ ඒ අනුරාගී සරවලින් ම ඔවුන්ගේ හෘදයන් පැලී යන්නාක් මෙන් විය.

47.

47.

කථමපි කාපිලවත්ථවා අහෙසුංතදහනි නිච්චලලොචනුප්පලෙහි,කපිලපුරං තිදසාලයාවතිණ්ණාතිදසගණා’ව විපස්සනායු’භින්නං;

()

එදින නොසැලෙන නෙත් පියුම් ඇතිව ඒ දෙදෙනා දෙස බලා සිටි කපිලවස්තු වැසියෝ, දිව්‍ය ලෝකයෙන් බැස ආ දෙවිවරුන් මෙන් වූහ. මුළු කපිලවස්තු පුරය ම දෙව්ලොවක් බඳු විය.

48.

48.

තිදිවපුරා නිජවෙජයන්තනාම-සුරභවනං’ව සුජම්පතී සුජාතා,කපිලපුරා පුනරාගමිංසු තම්හාපතිපතිනී නිජරාජමන්දිරං ද්වෙ;

()

සුරපුරෙහි පිහිටි තමන්ගේ වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයට වදින දෙවියන් මෙන්, උතුම් උපතක් ඇති ඒ අඹුසැමි යුවළ කපිලවස්තු පුරයෙහි වූ තමන්ගේ රාජ මන්දිරයට පැමිණියහ.

49.

49.

ධරණිපතිසුතො පත්තරජ්ජාභිසෙකොකපිලපුරවරෙ තෙසු තිස්වාලයෙසු,අපරිමිතසුඛං තාය බිම්බාය සද්ධිංසුචිරමනුභවි චන්දබිම්බානනාය;

()

රාජ්‍ය අභිෂේකය ලැබූ ඒ රජකුමාරයා (සිද්ධාර්ථයන්), කපිලවස්තු පුරවරයෙහි වූ ඒ මනරම් තුන්මාල් ප්‍රාසාදයන්හි වෙසෙමින්, චන්ද්‍ර බිම්බයක් බඳු මුහුණක් ඇති ඒ බිම්බා දේවිය සමඟ බොහෝ කලක් අප්‍රමාණ සැප අනුභව කළේ ය.

50.

50.

විකචකමල (නන්දීමුඛි) මඤ්ජුභාණීතිවිධවයසි දිබ්බච්ඡරාරූපසොභා,අගමි ඛයවයං සා’පි බිම්බාමහෙසිසරථ සරථ සඞ්ඛාරධම්මස්සභාවං;

()

පිපුණු නෙළුමක් බඳු මුවක් ඇති, මිහිරි බස් දොඩන, තෙවදෑරුම් වයස්හි ම දිව්‍ය අප්සරාවක් බඳු රූප සෝභාවක් ඇති ඒ බිම්බා දේවිය ද ක්ෂය වීමට හා විනාශයට පත් වූවා ය. එබැවින් සංස්කාර ධර්මයන්ගේ අනිත්‍ය ස්වභාවය නිරතුරුව මෙනෙහි කරත්වා!

ඉති ම්බෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදූරෙනිදානෙ පාණිග්ගහමඞ්ගලුස්සවපවත්තිපරිදීපො. නවමො සග්ගො.

සියලු කිවිජන හෘදයන්ට ආනන්දය දෙන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ‘ජිනවංශදීප’ මහා කාව්‍යයෙහි අවිදූරේ නිදානයෙහි ‘සරණ මංගල්‍ය උත්සවය පැවැත්වීම’ පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන නවවැනි සර්ගය නිමා විය.

1.

1.

ගුණමණිමණිමා සො දෙවරාජා’ව රාජාසුඛමනුභවමානො වාජියානෙන යෙන,භමරභරිතමාලා මඞ්ගලුය්‍යානභූමිතදවසරි කදාචි සාලිනී (මාලිනී) හි;

()

ගුණ නැමැති මැණික් ආභරණවලින් සරසුණු, දෙව්රජෙකු මෙන් සැප අනුභව කරන ඒ සිද්ධාර්ථ කුමාරයා, දිනක් අසුන් යෙදූ රථයෙන්, බඹරුන්ගෙන් ගැවසුණු මල්දම් ඇති මඟුල් උයනට පිවිසියේ ය.

2.

2.

උපගතසමයො’ති බුජ්ඣනත්ථාය බොධිංසුමරිය සුරපුත්තා බොධිසත්තෙ වජන්තෙ,භවවිරතිසමත්ථං දස්සයුං මාපයිත්වාජරසකටසරූපං ජිණ්ණරූපංක විරූපං;

()

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ (උයනට) වඩිනා කල්හි, අවබෝධය ලැබීමේ කාලය පැමිණ ඇතැයි සිහිපත් කොට, භවය කෙරෙහි කලකිරීම ඇති කිරීමට සමත් වූ, දිරාගිය ගැල් කඩක් බඳු වූ, විරූපී වූ ජරාවට පත් මහලු රූපයක් දේවපුත්‍රයෝ මවා පෙන්වූහ.

3.

3.

කිමිදමිතිහපුට්ඨො ජිණ්ණරූපං විපස්සවිමතිපරවසො සො සාරථිං රූපසාරො,නිජහදයනිධානෙ දෙවතාචොදිතස්සනිදහි ධනමිවග්ඝං තස්සධම්මොපදෙසං;

()

රූපයෙන් අග්‍ර වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ඒ දිරාපත් රූපය දැක සැකයෙන් පිරි සිතින් "මෙය කුමක්ද?" කියා රියදුරාගෙන් ඇසූහ. දේවතාවන් විසින් මෙහෙයවන ලද රියදුරා දුන් ඒ ධර්මෝපදේශය, තමන්ගේ හෘද නමැති නිධානයෙහි අනර්ඝ ධනයක් මෙන් තැන්පත් කරගත්හ.

4.

4.

හරිතනළකලාපං මඞ්ගලුය්‍යානමග්ගෙයථරිව’හිමුඛට්ඨා කුඤ්ජරි භඤ්ජමානා,තථරිව’භිභවන්තී සබ්බයොබ්බඤ්ඤදප්පංඛරතරජරතා සා අත්තපච්චක්ඛභූතා;

()

මඟුල් උයන් මඟෙහි දී, ඉදිරියෙහි ඇති නිල් බට පඳුරක් බිඳලන ඇතෙකු මෙන්, සකල යෞවන මදය මැඩලන්නා වූ ඒ ඉතා රුදුරු ජරාව උන්වහන්සේට ප්‍රත්‍යක්ෂ විය.

5.

5.

මුඛකුකවලයගබ්භා භට්ඨකිඤ්ජක්ඛසොභාභවි කඨිනජරාරිඛණ්ඩදන්තට්ඨිපන්ති,කුටිලපලිතජාතං තඤ්ජරායා’භිසෙකෙසිරසි රචිතසෙතච්ඡත්තසොභං බබන්ධ;

()

රුදුරු ජරාව නමැති සතුරා විසින් දත් පෙළ කඩා බිඳ දමා තිබුණි. මුව මුදුන රැළි වැටී තිබුණි. හිසෙහි හටගත් ඇද වූ සුදු කෙස් කලඹ, ජරාව නමැති රජුගේ අභිෂේකය සඳහා හිස මත නැඟූ සේත්කුඩයක සෝභාව දැරීය.

6.

6.

අවිරළවලියො තා ජිණ්ණරූපස්ස චම්මෙපභවබලවතෙජොධාතුවෙගුට්ඨිතා’සුං,තරලසලිලපිට්ඨෙ සෙය්‍යථාපො’දධිස්සතරලසලිලපිට්ඨෙ සෙය්‍යථාපො’දධිස්සපලයපවනවෙගු’ත්තුඞ්ගකල්ලොලමාලා ()

ප්‍රලය කාලයේ හමන චණ්ඩ මාරුතයෙන් සසල වූ මහා සාගර ජලය මතුපිට නැගෙන උස් රළ පෙළක් මෙන්, ශරීරයේ තේජෝ ධාතුවේ ප්‍රබලත්වයෙන් හටගත් ඒ රැළි වැටීම් මහලු රූපයේ සම මතුපිට ඝනව දක්නට ලැබුණි.

7.

7.

ඨිතමුපවනපන්ථෙ වඞ්කගොපාණසි’වඅනුජුකමුජුභුතං දණ්ඩමොලුබ්භ භුම්‍යා,නිජතරුණවිලාසං ලක්ඛමාපාදයන්තංධනුමිව සගුණං තං රූපමද්දක්ඛි ධීරො;

()

උයන් මඟෙහි සිටියා වූ, වක් වූ වහලක පරාලයක් මෙන් නැමුණු, කෙළින් සිටගනු පිණිස පොළොවෙහි සැරයටියක් තබාගෙන සිටින්නා වූ, දුන්නක් මෙන් වක්‍ර වූ, තමන්ගේ තාරුණ්‍යයේ විලාසය නැතිවී ගිය බව පෙන්වන ඒ මහලු රූපය ධෛර්යවන්ත වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දුටු සේක.

8.

8.

ජිනිඅජගරභොගෙ ජිණ්ණනිම්මොකභාරංතිලකවිබතචම්මං තන්තිරොජත්තභාවෙ,අපගතඝනමංසො ඵාසුකට්ඨිප්පන්ධොඅජිනිතිරවලෙපං කුඩ්ඩදාරුප්පබන්ධං;

()

දිරාගිය පිඹුරෙකුගේ හැවක් මෙන් ලප කැළැල්වලින් පිරි සමක් ඇති, ශරීරයේ ඝන මස් දියවී යාමෙන් ඉළ ඇට ඉලිප්පී පෙනෙන, සම්වලින් වසන ලද ලී මැටි බිත්තියක් බඳු වූ ඒ ශරීරය උන්වහන්සේ දුටු සේක.

9.

9.

විගතබලමදාදිං විස්සවන්තං සරීරෙනව්හි වණමුඛෙහි ගුථමුත්තාද්‍ය’සූවිං,වලිවිසමකපොලං කම්පමානුත්තමඞ්ගංසුවිසදමතිනො තං පස්සතො ජිණ්ණරූපං;

()

බලය හා මදය පහව ගිය, නව ද්වාරයන්ගෙන් මලමුත්‍ර ආදී කුණු දිය වැගිරෙන්නා වූ, රැළි වැටුණු විෂම කම්මුල් ඇති, වෙවුලන හිසක් ඇති ඒ ජරාජීර්ණ රූපය ඉතා පිරිසිදු නුවණ ඇති බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දකින කල්හි...

10.

10.

භුවනමනවසෙසං තස්සු’පට්ඨාසි සම්ප-ජ්ජලිතමථ ජරායා’දිත්තගෙහත්තයං’ව,අහමපකි අනතීතො ධම්මමෙතන්ති වත්වාභවනවනමගඤ්ඡි ජාතියු’ක්කණ්ඨිතත්තො;

()

මුළු මහත් ලෝකයම ජරාවෙන් ඇවිලී ගත් ගෙවල් තුනක් මෙන් උන්වහන්සේට වැටහුණි. "මම ද මේ ස්වභාවය ඉක්මවා නොගියෙමි" යි පවසා, ජාතිය (ඉපදීම) කෙරෙහි කලකිරුණු සිත් ඇතිව නැවත තමන්ගේ මාලිගාවට වැඩම කළ සේක.

11.

11.

පුනරුපවනමග්ගං ඔගහන්තස්ස රඤ්ඤොසුඛමනුභවනත්ථං දෙවතාමාපයිත්වා,පරපරිහරනීයං ඝොරරොගාවතිණ්ණංඅපරමපි විරූපං දස්සයුං ව්‍යාධිරූපං;

()

නැවත වරක් සුව විඳිනු පිණිස උයන් මඟට පිවිසි ඒ රාජකුමාරයාට, දේවතාවෝ තවත් විරූපී වූ, අනුන්ගේ උපකාරයෙන් ජීවත් වන්නා වූ, දරුණු රෝගයකින් පෙළෙන ලෙඩකුගේ රූපයක් මවා පෙන්වූහ.

12.

12.

විසදමති විමත්‍යා සක්‍යවංසෙකකෙතුකිමිමිවපලිපන්නං වච්චපස්සාවපඞ්කෙ,පභවබලවදුක්ඛං තං පරාධීනවුත්තිංකිමිදමිති පදිස්වා පාජිතාරං අපුච්ඡි;

()

මලමුත්‍ර මඩෙහි එරී සිටින්නා වූ, දැඩි දුකකට පත් වූ, අනුන් මත යැපෙන ඒ රෝගී පුද්ගලයා දැක, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ ශාක්‍ය වංශ ප්‍රදීපයන් වහන්සේ, "මේ කුමක්ද?" කියා රියදුරාගෙන් විමසූහ.

13.

13.

වරමති වරධම්මං තෙන සූතෙන වුත්තංඅමතමිව පිබන්තො සොතධාත්වඤ්ජලීහි,අගමපි අනතිතො බ්‍යාධිධම්මන්ති තම්හානිජභවනවනං සොපා’ග සංවිග්ගරූපො;

()

ඒ රියදුරා විසින් පවසන ලද උතුම් කරුණු තමන්ගේ කන් නමැති දෝතින් අමෘතයක් මෙන් පානය කරමින්, "මම ද ලෙඩ වන ස්වභාවය ඉක්මවා නොගියෙමි" යි සිතා, මහත් සංවේගයට පත්ව තමන්ගේ මාලිගාවට නැවත වැඩම කළ සේක.

14.

14.

තදුපවනවිමානං වාජියානෙන නාථෙවජති සති කදාචි මාපයුං දෙවතායො,සුණඛකුලලගිජ්ඣාදීහීවා ඛජ්ජමානංනරකුණපසරීරං උද්ධුමාතං පඨම්හි;

()

ඒ නාථයන් වහන්සේ අශ්ව රථයකින් උයන් විමනට වඩිනා තවත් අවස්ථාවක, බල්ලන්, ගිජුලිහිණියන් ආදී සතුන් විසින් කා දමනු ලබන්නා වූ, මඟෙහි වැටී තිබෙන, පිම්බී ගිය මිනිස් මළ සිරුරක් දේවතාවෝ මවා පෙන්වූහ.

15.

15.

පභවකිමිකුලානං චාලයං නීලවණ්ණංවණවිවරමුඛෙහි ලොහිතං පග්ඝරන්තං,සකුණගණ්විතච්ඡිං මක්ඛිකාමක්ඛිතඞ්ගංසුමති මතසරීරං අද්දසා සාරහීනං;

()

පණුවන්ගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ, නිල් පැහැ ගැන්වුණු, තුවාල සිදුරුවලින් ලේ ගලන්නා වූ, පක්ෂීන් විසින් ඇස් උගුල්ලා කන ලද, මැස්සන්ගෙන් වැසුණු, කිසිදු හරයක් නැති ඒ මළ සිරුර මහා ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දුටු සේක.

16.

16.

අභිගමි ගමයන්තො භාරතිං සාරථිස්සනිජසවණයුගස්මිං හෙමතාඩඞ්කසොභං,අහම්පි මරණං භො නාතිවත්තොති වත්වාවනමිව මිගරාජා සක්‍යරාජා විමානං;

()

රන් තෝඩු පැළඳි තමන්ගේ කන් යුගලට රියදුරාගේ වචන ඇතුළු කරගනිමින්, "යහළුව, මම ද මරණය ඉක්මවා නොගියෙමි" යි පවසා, සිංහ රාජයෙකු වනයට වදින්නාක් මෙන් ඒ ශාක්‍ය රාජෝත්තමයාණන් වහන්සේ නැවත මාලිගයට වැඩම කළ සේක.

17.

17.

පුනපි සපරිසො සො යානමාරුය්හ භද්‍රංකතිපයදිවසානං අච්චයෙනා’ධිරාජා,කපිලපුරවරම්හා’නඞ්ගරඞ්ගාලයාභංතදුපවනමගඤ්ඡි පඤ්චබාණාභිරූපො;

()

තවත් දින කිහිපයක ඇවෑමෙන්, අනංගයා වැනි රූප ශෝභාවෙන් යුත් ඒ උතුම් කුමාරයා, පිරිවර සහිතව මංගල රථයට නැඟ, කිඹුල්වත් පුරවරයෙන් නික්ම අනංගයාගේ රඟමඩලක් බඳු වූ ඒ උයනට නැවත වැඩම කළ සේක.

18.

18.

ගුණමණි මණිවණ්ණං පත්තමාදාය පත්ථෙපනසසරසරාගං වීවරංපාරුපිත්වා,ඨිතමවිකලචක්ඛුං නිම්මිතං දෙවතාහිසුමති සමණරූපං බුද්ධරූපං’ව පස්සි;

()

ගුණ නමැති මැණිකක් බඳු වූ මහා ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, කොස් අරටු පැහැති සිවුරක් පෙරවාගෙන, පාත්‍රයක් අතැතිව, සංසුන් නෙත් ඇතිව සිටින්නා වූ, බුදුරුවක් වැනි වූ, දේවතාවන් විසින් මවන ලද මහණ රුවක් දුටු සේක.

19.

19.

තදහනි විබුධා’ධිට්ඨානතො භාවනීයොයතිපතිරිව සූතො අත්ථධම්මානුසාසි,සමණගුණමනෙකාදීනවං පඤ්චකාමෙතමවදි ගමනස්මිං ආනිසංසඤ්ච ගෙහා;

()

එදින දේවතාවන්ගේ අධිෂ්ඨානයෙන්, පූජනීය වූ ඒ රියදුරා මහණ බඹුන්ගේ නායකයෙකු මෙන් අර්ථවත් දහම් කරුණු පවසමින්, මහණකමේ බොහෝ ගුණ ද, පස්කම් සැපයේ ආදීනව ද, ගිහිගෙයින් නික්ම යාමේ ආනිශංස ද උන්වහන්සේට පැහැදිලි කළේය.

20.

20.

කුහනලපනමිච්ඡාජීවමොහාය කුච්ඡි-පරහරණසමත්ථං මත්තිකාපත්තමස්ස,කර කමකලගතං සො පාරමීචොදිතත්තොවිසදමති පදිස්වා සම්පසාදං ජනෙසි;

()

පාරමිතාවන්ගේ මෙහෙයවීමෙන් යුත් මහා ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, කුහකකම්, බොරු කතා සහ මිථ්‍යා ආජීවයෙන් තොරව බඩවියත රැක ගැනීමට සමත් වූ, ඒ මහණ රුවෙහි අත තිබූ මැටි පාත්‍රය දැක සිතෙහි මහත් පැහැදීමක් ඇති කරගත්හ.

21.

21.

විකසිතකලිකාලඞ්කාරමුද්දාලසාල-මිව සමණවිලාසං චීවරොභාසමග්ගෙ,නයනමධුකරානං භාරමාධාය ධීරොනිජමනසි ජනෙසි චීවරෙ සම්පසාදං;

()

පිපුණු මල්වලින් බබළන සල් ගසක් මෙන් මහණ විලාසයෙන් යුත්, බලන්නන්ගේ නෙත් නමැති බඹරුන් ඇදගන්නා වූ, මඟෙහි බැබළෙන සිවුරු සෝභාව දැක ඒ ධෛර්යවන්ත උතුමාණෝ සිවුර කෙරෙහි තම සිතෙහි මහත් පැහැදීමක් ඇති කරගත්හ.

22.

22.

ඛණිකමරණදුක්ඛාවට්ටමාබාධරාසි-මකරනිකරභිමං තං ජරාවීචිවෙගං,භවජලධිමගාධං ජාතිවෙලාවධිං සොඅයමිව පටිපන්නා නිත්තරෙය්‍යුන්ත්‍ය’වෙදි;

()

ක්ෂණික මරණ දුක නමැති සුළියෙන් ද, රෝග සමූහය නමැති මෝරුන්ගෙන් ද බියකරු වූ, ජරාව නමැති රළ වේගයෙන් යුත්, උත්පත්තිය නමැති වෙරළ සීමාව කොට ඇති, මේ අගාධ භව සාගරයෙන් මෙලෙස පැවිදි වූවෝ එතෙර වන්නාහයි උන්වහන්සේ වටහා ගත්හ.

23.

23.

සමණවදනපීනච්චන්දබිම්බොදයෙනවිකසිතමනකුන්දො නන්දනුය්‍යානසොභං,උපවනමභීගන්තුං සන්දනං චාරයෙ’තිතදහනි මනුජින්දො සන්දනාචාරිමාහ;

()

මහණ මුහුණ නමැති පූර්ණ චන්ද්‍රයාගේ උදාවෙන් සිනාසුණු සිතක් ඇති ඒ නරේන්ද්‍රයා (බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ), එදින රියදුරා අමතා, "නන්දන උයන බඳු වූ සෝභාමත් උයනට රථය පදවන්න" යි පැවසූහ.

24.

24.

වලයිතනළතාළීතාලහින්තාලපන්තිංමලයජතරුජායාසීතලං නිම්මලාපං,උපවනමවතිණ්ණො නන්දනං වාසවො’වඅකරි දිවසභාගං සාධුකීළං සරාජා;

()

බට පඳුරු, තල්, තල හා හින්තාල ගස් පෙළින් වට වූ, සඳුන් ගස්වලින් සිසිල් වූ සෙවනක් හා පිරිසිදු පැන් ඇති ඒ උයනට පිවිසි ඒ රාජකුමාරයා, නන්දන උයනට පිවිසි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙන් දවසෙහි ඉතිරි කොටස එහි සතුටින් ගත කළේය.

25.

25.

දසසතකිරණස්මිං යස්ස කිත්තිප්පබන්ධ-සරදජලදරාජිඡාදිතස්මිං නභස්මිං,උපරිසිරසි සෙතච්ඡත්තසොභං භජන්තෙතදියචරණලක්ඛ්‍යා’ලඞ්කරි වාපිතීරං;

()

අහසෙහි දහසක් කිරණ විහිදුවන සූර්යයා සරත් සෘතුවේ වලාකුළකින් වැසී යන්නාක් මෙන්, තමන්ගේ හිස මත ශ්වේත ඡත්‍රයක සෝභාව දරමින්, උන්වහන්සේගේ පාද පද්මයන්ගේ සෝභාවෙන් ඒ පොකුණු තෙර අලංකාරවත් කළහ.

26.

26.

සරසිජවදනෙහි හංසපීනත්ථනෙහිකුවලයනයනෙහී නීලිකාකුන්තලෙහි,මධුමදමුදිතාලීනූපුරෙභා’වරොධ-ජනමිව රමණීයං ඔතරි සො තළාකං;

() (සිලෙසබන්ධනං)

නෙළුම් මල් බඳු මුව ඇති, හංසයන් බඳු පිරිපුන් පියයුරු ඇති, මානෙල් මල් බඳු නෙත් ඇති, නිල් සෙවල බඳු කෙස් කළඹ ඇති, මධු මදයෙන් මත් වූ බඹරුන්ගේ නාදය බඳු නාද දෙන පාද සළඹ පැළඳි අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් වැනි වූ ඒ රමණීය පොකුණට උන්වහන්සේ බැසගත්හ.

27.

27.

වරයුවතිජනානං කුම්භගම්භීරනාභි-විවරගහිතවාරි වාපි සා රිත්තරූපා,ඝනථනජඝනානං සඞ්ගමෙනෙ’තරාසංපුනරභවි කපපුණ්ණා පීතිවිප්ඵාරිනීව;

()

උත්තම කාන්තාවන්ගේ ගැඹුරු නාභි කුහරයන්ට ජලය ඇදී යාමෙන් හිස් වූ ඒ පොකුණ, අනෙක් කාන්තාවන්ගේ ඝන පියයුරු හා උකුල් තලයන්ගේ ගැටීමෙන් නැවතත් ජලයෙන් පිරී ගියේ, ප්‍රීතියෙන් ඉතිරී යන්නාක් මෙනි.

28.

28.

අභිනවරමණිනං ජාතුලජ්ජාතුරානංවිමුඛනයනමීනෙ මීනකෙතුපමෙන,උපවධිතුමීවග්ගෙ ඛිත්තජාලබ්බිලාසංඛණමවහරි රඤ්ඤා විද්ධහත්ථම්බුධාරා;

()

ලැජ්ජාවෙන් සසල වූ, දෑස් පසෙකට හරවාගත් තරුණ කාන්තාවන්ගේ නෙත් නමැති මසුන් ඇල්ලීම පිණිස අනංගයා විසින් හෙළන ලද දැලක විලාසය, රජු විසින් දෑතින් ඉසින ලද දිය දහරාවන් විසින් මොහොතකට මතු කරන ලදී.

29.

29.

නවජලකණිකාලඞ්කාරවත්තාරවින්දාඝනකුචකලහංසා කෙසසෙවාලනීලා,පතිමථිතතරඞ්ගාකිණ්ණසුස්සොණිවෙලාසරසි සරසි’වා’සි තත්‍ර කීළාතුරෙ’කා;

()

එහි දියකෙළියෙහි නිරත වූ එක් තරුණියක්, අලුත් දිය බිඳු නමැති ආභරණයෙන් සැරසුණු නෙළුම් මලක් බඳු මුහුණක් ඇතිව, පිරිපුන් පියයුරු නමැති හංසයන් ඇතිව, නිල් කෙස් කළඹ නමැති සෙවල ඇතිව, රළ පහර වදින සුන්දර වෙරළක් බඳු උකුලක් ඇතිව, තවත් එක් පොකුණක් බඳු වූවාය.

30.

30.

සසිරූචිරමුඛීනං ඛොමවත්ථන්තරීයෙසනිකමපනයන්තෙ විචීහත්ථෙහි රඤ්ඤා,රචිතනයනකන්තී බ්‍යන්ත ගම්භීරනාභී-සරසිජපරියන්තා නාළපන්තීරි’වා’සි;

()

සඳක් බඳු සුන්දර මුහුණු ඇති කාන්තාවන්ගේ සෝම වස්ත්‍ර, රජු විසින් රළ නමැති දෑතින් සෙමින් ඉවත් කරන කල්හි, ඔවුන්ගේ දෑස්වල කාන්තිය ද, ගැඹුරු නාභි ද සහිතව නෙළුම් මල්වලින් වට වූ නෙළුම් දඬු පෙළක් මෙන් දිස්විය.

29.

29.

නවජලකණිකාලඞ්කාරවත්තාරවින්දාඝනකුචකලහංසා කෙසසෙවාලනීලා,පතිමථිතතරඞ්ගාකිණ්ණසුස්සොණිවෙලාසරසි සරසි’වා’සි තත්‍ර කීළාතුරෙ’කා;

()

අලුත් දියබිඳු නමැති ආභරණවලින් සැරසුණු පියුම් බඳු මුහුණක් ඇති, පිරුණු පියයුරු නමැති හංසයන් ඇති, කෙස් කළඹ නමැති නිල් පැහැති පාසි ඇති, කලඹන ලද රැළි නමැති සුන්දර උකුල් තල නමැති වෙරළක් ඇති එක් කාන්තාවක් ජල ක්‍රීඩාවෙහි ලොල්ව එහි විලක් තුළ තවත් විලක් බඳු වූවා ය.

30.

30.

සසිරුචිරමුඛීනං ඛොමවත්ථන්තරීයෙසනිකමපනයන්තෙ විවිභණ්ථෙහි රඤ්ඤා,රචිතනයනකන්තී බ්‍යන්ත ගම්හීරනාහීසරසිජපරියන්තා නාළපන්තිරි’වා’සි;

()

ශ්‍රියා කාන්තිමත් වූ මුහුණු ඇති ඒ ලලනාවන්ගේ සිනිඳු සළුපිළි රජතුමා විසින් විවිධ ලීලාවන්ගෙන් සෙමින් ඉවත් කරනු ලබද්දී, නෙත් කාන්තියෙන් යුත්, ගැඹුරු පෙකණි ඇති, පියුම් බඳු මුහුණු ඇති ඒ කාන්තාවෝ නෙළුම් දඬු පෙළක් මෙන් දිස් වූහ.

31.

31.

පුනරපි කුචකුම්භඤ්චන්දහාරෙනිවා’පෙනිජගළපරිමාණෙ සන්නිමුග්ගඞ්ගනානං,මලිනකමලිනී සා ලොචනෙහා’නනෙහිඅභවි භමරභාර’ම්භොජසණ්ඩා’කුලෙ’ච;

()

නැවතත්, සිය ගෙල පමණක් ජලයෙන් මතු වී තිබූ ඒ ලලනාවන්ගේ පියයුරු නමැති රන් කලස් චන්ද්‍ර හාරයන්ගෙන් වැසී ගියාක් මෙන් විය. නෙත් සහ මුහුණු හේතුවෙන් ඒ විල, බඹර සමූහයාගෙන් ගහණ වූ නෙළුම් වනයක් මෙන් ශෝභාමත් විය.

32.

32.

මධුමදමධුපෙහි ගීයමානෙහි විචි-භුජසතපහටාහි සොණිභෙරීහි ථිනං,ලලිතකමලසීසෙ නච්චමානින්දිරායඅජිනි ජලජිනී සා දිබ්බසඞ්ගීතසාලං;

()

මී පැණි මදයෙන් මත් වූ බඹරුන්ගේ ගායනයෙන් ද, රළ නමැති සිය ගණන් දෑත්වල ගැටීමෙන් ද, ස්ත්‍රීන්ගේ උකුල් නමැති බෙර හඬින් ද, මනහර නෙළුම් මල් මතුපිට නටන සිරි කතගෙන් ද යුත් ඒ පොකුණ දිව්‍යමය සංගීත ශාලාවක් පරාජය කළා ය.

33.

33.

තුහිනකරමුඛීනං තන්තළාක’න්තලික්ඛෙසුලලිතභුජවල්ලී විජ්ජුලෙඛාභිරාමා,කුවලයවනරාජි නීලජීමුතරාජිපතිනයනමයූරෙ කීළයන්තී රරාජ;

()

චන්ද්‍රයා බඳු මුහුණු ඇති ඒ කාන්තාවන්ගේ ඉතා සුන්දර වූ වැල් බඳු බාහුවෝ විදුලි වැල් මෙන් ද, මහනෙල් වනය නිල් පැහැති වැහි වලාකුළු පෙළක් මෙන් ද දිස් වෙමින්, රජතුමාගේ නෙත් නමැති මයුරයන් පිනවමින් බැබළුණහ.

34.

34.

ඵුටකුවලයහත්ථං රාජභංසෙහි ඛිත්තංවිවිධමධුපභුත්තං ධම්මවෙලාතිවත්තං,යථරිව ගණිකං තං කඤ්ජනිං සො ජනින්දොතදහනි පරිභුත්වා’මන්දමානන්ව්දමාප;

() (සිලෙසබන්ධනං)

පිපුණු මහනෙල් මල් නමැති දෑත් ඇති, රාජහංසයන්ගෙන් ගැවසී ගත්, විවිධ බඹරුන් විසින් විඳින ලද, ඉවුරු නමැති සීමාව ඉක්මවා ගිය ඒ පොකුණ, (නෙත් නමැති විසිතුරු දෑත් ඇති, රජුන් ඇසුරු කළ, විවිධ ලාභීන් විසින් භුක්ති විඳින ලද, සදාචාර සීමා ඉක්මවූ) වෙසඟනක මෙන් එදින වින්දනය කළ ඒ නරේන්ද්‍රයා මහත් ප්‍රමෝදයට පත් විය.

35.

35.

චරණ’නුවජමානබ්බීචිසඞ්ඛොභතීරංජහති සති තළාකං සාවරොධෙ නරින්දෙ,සරසිවිරහිනීසංරුද්ධනිස්සාසරූපොමුදුසුරභිසමීරො මන්දමන්දං පවායි;

()

පාද තබමින් නික්ම යන රජු පසුපස යන රළ පහරින් වෙරළ කැළඹී ගිය ඒ පොකුණ අන්තඃපුරය සමඟ රජු හැරයද්දී, විල නමැති පියඹගේ වෙන්වීමෙන් හටගත් හුස්ම හෙළීමක් මෙන් මෘදු වූ ද සුවඳවත් වූ ද මඳ පවන සෙමින් සෙමින් හැමුවේ ය.

36.

36.

පරිභවි රවිබිම්බං තඞ්ඛණත්ථාචලට්ඨංතහිමුපලතලට්ඨො භානුවංසෙකභානු,අථ සරසිවධූනං කිඤ්චිසඞ්කොවිතානිසරසිජවදනාති සොකදීනානිවා’සුං;

()

එකල්හි ගල්තලාව මත සිටි සූර්ය වංශයට අභිමානයක් බඳු වූ කුමාරයා, අස්තගිරි පර්වතයට පැමිණි සූර්ය මණ්ඩලය පරදවමින් බැබළුණේ ය. එවිට විල නමැති ළඳුන්ගේ මඳක් හැකිළුණු පියුම් බඳු මුහුණු ශෝකයෙන් ම්ලාන වූවාක් මෙන් විය.

37.

37.

අසිතනභසි සඤ්ඣාමෙඝමාලාවිලාසංඅභිභවිය නිසින්නෙ තත්‍ර සක්‍යාධිනාථෙ,තුවටමුපගතා තං කප්පකා’නෙකවත්ථා-භරණවිකතිහත්ථා භූපතිං භූසණත්ථං;

()

අඳුරු අහසෙහි සැඳෑ වලාකුළු පෙළක සුන්දරත්වය පරදවමින් එහි වැඩ සිටි ශාක්‍ය ශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ (සිද්ධාර්ථ කුමාරයා) සැරසීම සඳහා විවිධ වස්ත්‍රාභරණ අතින් ගත් මඟුල් කපුවෝ වහා උන්වහන්සේ වෙත පැමිණියහ.

38.

38.

රවිකුලරවිනො ඛො ධම්මතෙජාභිභූතොසුරපති සුරපුත්තං විස්සකම්මාභිධානං,සපදි පහිණි සම්මා දිබ්බවත්ථාදිනා භොතිභුවනසරණං තං භූසයස්සූ’ති වත්වා;

()

සූර්ය වංශයට සූර්යයෙකු බඳු වූ උන්වහන්සේගේ ධර්ම තේජසින් අභිභවනය වූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා, වහාම විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා කැඳවා, "පින්වත, දිව්‍ය සළුපිළි ආදියෙන් ඒ තුන්ලොවටම සරණ වූ උන්වහන්සේව සරසවන්න" යැයි පවසමින් පිටත් කර හැරියේ ය.

39.

39.

ගහිතමනුජවෙසො සො’පසඞ්කම්ම සීසෙසුඛුමපටසතෙහී වෙඨනඤ්චා’පි දත්වා,මණිකනකමයෙහි භූසයි භූසණෙහිතදහනි භවි සක්කො දෙවරාජා’ව රාජා;

()

මනුෂ්‍ය වේශයක් ගත් ඒ විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ, සියුම් සළු සිය ගණනකින් හිස වෙළා, රන් මිණි ආභරණවලින් උන්වහන්සේව සැරසුවේ ය. එදින ඒ සිද්ධාර්ථ කුමාරයා දෙදෙව්ලොවට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙන් බැබළුණේ ය.

40.

40.

තිමිරහමරභාර’ක්කන්තපාචීනපස්සංමුකුලිතසතසඤ්ඣාමෙඝපත්තාවලීනං,ගගනතලතළාකාධාරමන්දාරනාළංකමලමකුලසොභං භානුබිම්බං බබන්ධ;

()

අඳුරු බඹර සමූහයා විසින් වෙළා ගන්නා ලද නැගෙනහිර දිශාව ඇති, හැකිළුණු සැඳෑ වලාකුළු පෙළ නමැති පෙති ඇති, අහස නමැති පොකුණට ආධාරකයක් වූ මදාරා දණ්ඩක් බඳු වූ, නෙළුම් පොහොට්ටුවක ශෝභාව ගත් සූර්ය මණ්ඩලය බැස ගියේ ය.

41.

41.

පහිණි පිතුනරින්දො සාසනං තාව තස්සනිජතනුජකුමාරු’ප්පත්තිමාරොචයිත්වා,පමුදිතභදයො සො ලෙඛණාලොකනෙනඅවදිති මම ජාතං බන්ධනං රාහුජාතො;

()

එකල්හි පිය රජතුමා තමන්ට පුත් කුමරෙකු උපන් බව දන්වමින් උන්වහන්සේ වෙත පණිවිඩයක් එවීය. එම හසුන කියවා බැලීමෙන් සතුටට පත් සිත් ඇති සිද්ධාර්ථ කුමාරයා, "මට බැඳීමක් උපන්නේ ය, රාහුල උපන්නේ ය" යැයි පැවසී ය.

42.

42.

තදහනිපිතුරඤ්ඤා වුත්තවාක්‍යානුරූපංතහිමඛිලපදත්ථං සද්දසත්ථක්කමෙන,කරහචී මනුජින්දො අය්‍යකො සඞ්ගහෙත්වාඅවදිති මමතත්තා රාහුලොනාමහොතං;

()

එදින මුනුබුරාගේ සීයා වූ ශුද්ධෝදන මහරජතුමා, සිද්ධාර්ථ කුමාරයා පැවසූ වචනයේ අර්ථය ව්‍යාකරණ රීතීන්ට අනුකූලව ගළපාගෙන, "මගේ මුනුබුරාගේ නම 'රාහුල' යැයි වේවා" යි නම් තැබී ය.

43.

43.

වනසුරවනිතානං ලොචනින්දීවරෙහිමහිතසිරිසරිරො භද්‍රමාරුය්හ යානං,සභවනමභිගන්තුං ඔසරි නාගරානංසුවිමලනයනාලීතොරණාකිණ්ණවීථිං;

()

වනයේ වෙසෙන සුරඟනන්ගේ නෙත් නමැති නිල් මහනෙල් මල්වලින් පූජිත වූ සිරි සිරුරක් ඇති සිද්ධාර්ථ කුමාරයා, මංගල රථයට නැඟී, නගර වැසියන්ගේ පිරිසිදු නෙත් නමැති තොරණින් සැරසුණු වීදිය ඔස්සේ තම මාලිගාව බලා වැඩම කළේ ය.

44.

44.

විවටමණිකවාටො’පන්තිකට්ඨා විමානෙජිතසුරවනිතා’සි යා පිතුච්ඡාය ධීතා,නයනකරපුටෙහි රූපසාරං නිපීයසමිතරතිපිපාසා සා කිසාගොතමී ථී;

()

විවෘත කරන ලද මැණික් කවුළුවක් අසල මාලිගාවේ රැඳී සිටියා වූ ද, සුරඟනන් පරදන රූපශ්‍රීයෙන් යුත්, සුද්ධෝදන රජුගේ නැඟණියගේ දියණිය වූ ඒ කිසාගෝතමී නම් ක්ෂත්‍රිය කන්‍යාව, තමාගේ නෙත් නමැති දොතොලින් උන්වහන්සේගේ රූප සෝභාව බී, තෘෂ්ණාව සංසිඳුවා ගනිමින් මෙසේ පැවසුවා ය.

45.

45.

ජිතමනසිජරූපං ඊදිසං යෙසමත්ථිතනුජරතනමද්ධා නිබ්බුතා සා’පි මාතා,පිතුජගතිපතී සො නිබ්බුතො සීතිභූතොනිජපියභරියා’පි නිබ්බුතා’ත්‍යෙ’වමාහ;

()

මනමදයාගේ රූපය පරදන මෙබඳු පුත් රුවනක් ඇති යම් මවක් වේ ද, ඕ තොමෝ ඒකාන්තයෙන්ම නිවුණා (සැනසුණා) වන්නීය. ලෝකාධිපති වූ පියා ද නිවුණේ ය. මොහුගේ ප්‍රිය බිරිඳ ද නිවුණා වන්නීය" යි ඕ තොමෝ පැවසුවා ය.

46.

46.

හදයගතකිලෙසෙ නිබ්බුතෙ වූපසන්තෙයතිපතිරිව දිට්ඨො නිබ්බුතො සො’හමස්මි,ඉති වරමති සුත්වා තාය ගාථං සුගීතංවිවිධනයවිභත්තං තප්පදත්ථං අවෙදි;

()

උතුම් නුවණැති සිද්ධාර්ථ කුමාරයා, ඇය විසින් මනහර ලෙස ගයන ලද, විවිධ අයුරින් විග්‍රහ කළ හැකි ඒ ගාථාව අසා, "හදවතෙහි පවත්නා කෙලෙසුන් නිවී සන්සිඳුණු කල්හි, මුනිවරයෙකු මෙන් පෙනෙන මම ද නිවුණෙක් (නිර්වාණයට පත් වූවෙක්) වෙමි" යි එහි අර්ථය වටහා ගත්තේ ය.

47.

47.

අහමිතිපදමස්සා නිබ්බුතිං සාවිතො’ස්මිසුමරිය ගරුභත්‍යා තාය ලක්ඛග්ඝමග්ගං,ධවලකිරණභාරං භාසුරං හාරිහාරංපහිණිය භවනං සො පාවිසි සාවරොධො;

()

"මෝ තොමෝ මට 'නිර්වාණ' (නිවීම) යන වචනය ඇසීමට සැලැස්වූවා ය" යැයි සලකා, මහත් ගෞරවයෙන් යුතුව ලක්ෂයක් වටිනා, සුදු කිරණ විහිදුවන, මනහර මුතු හරක් ඇයට යවා, උන්වහන්සේ අන්තඃපුරය සමඟ මාලිගාවට පිවිසියේ ය.

48.

48.

මයමිව වරබොධිං බුජ්ඣමානස්ස ජාතුමනසි වුපසමෙ’ති තුය්හමෙකාදසග්ගි,උපගමුමුපසන්තිං ව්‍යාකරොන්තී’ව තාවඅපරදිසි විනද්ධා’නෙකසඤ්ඣාඝනාලී;

()

"අප මෙන්ම, ඔබ වහන්සේ උතුම් බෝධිය අවබෝධ කර ගන්නා කල්හි, ඔබගේ සිතෙහි පවත්නා එකොළොස් ගින්න සංසිඳේවා" යි පවසමින් එම ශාන්තිය ප්‍රකාශ කරන්නාක් මෙන්, බටහිර අහසෙහි පැතිර තිබූ විසිතුරු සැඳෑ වලාකුළු පෙළ ක්‍රමයෙන් නොපෙනී ගියේ ය.

49.

49.

අතුලධවජඡත්තං ධොතමුත්තාවලීහිවලයිතමිව රඤ්ඤො තස්ස සිහාසනස්මිං,උදයසිඛරිසීසෙ තාවතාරාවලීහිපරිවුතමතිසොභං චන්දබිම්බං බහාස;

()

එකල්හි උදයගිරි පර්වත මුදුනෙහි, තාරකා සමූහයා පිරිවරා ගත් අතිශයින් ශෝභාමත් වූ චන්ද්‍ර මණ්ඩලය, රජුගේ සිංහාසනය මතුපිට ඔපදැමූ මුතු වැල්වලින් වට වූ, අසදෘශ සුදු ධවල ඡත්‍රයක් මෙන් බැබළුණේ ය.

50.

50.

ඝනතරතිමිරෙහා’වත්ථරත්තෙහි ලොකෙමසිමලිනවිලාසං තඞ්ඛණෙ දස්සයන්ති,රජනිකරකරෙහි විප්ඵුරත්තෙහි ඵීතාකතනවපරිකම්මෙ’වා’සි සා රාජධානි;

()

මුළු ලෝකයම ඝන අන්ධකාරයෙන් වැසී ගොස් දැලි තැවරුණාක් මෙන් ම්ලේච්ඡ පෙනුමක් පෙන්වද්දී, විහිදී ගිය චන්ද්‍ර කිරණින් ඒ සමෘද්ධිමත් රාජධානිය අලුතින් අලංකාර කරන ලද්දක් මෙන් බැබළුණේ ය.

51.

51.

හිමකරකරභාරක්කත්තරත්තන්ධකාර-ගලිතතිමිරලෙඛාකාරමාවී කරොන්ති,ඵුටකුමුද වනෙසු චාසිකුන්දාටවීසුසුමධුර මධුමත්තා භිඞ්ගමාලා පමත්තා;

()

චන්ද්‍ර කිරණ සමූහයෙන් පහව යන අඳුරු රේඛාවන් මෙන් දිස් වන, පිපුණු සුදු නෙළුම් වනයන්හි සහ සමන් පිච්ච වනයන්හි, මිහිරි මී පැණියෙන් මත් වූ බඹර සමූහයා ප්‍රමෝදයෙන් හැසිරුණහ.

52.

52.

ජිතසුරපතිවෙසො ධම්මචින්තාපරො සොජලිත මණිපදීපාලොකභින්නන්ධකාරෙ,නිජසිරිභවනස්මිං හෙමසීහාසනස්මිංනචිර මභිනිසජ්ජී පඤ්චකාමෙ විරත්තො;

()

දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයාගේ වේශය ද පරදන රූපශ්‍රීයෙන් යුත්, දහම් සිතුවිලිවලින් පිරිණු, පස්කම් සැපෙහි නොඇලුණු ඒ සිද්ධාර්ථ කුමාරයා, දැල්වුණු මිණිපහන් ආලෝකයෙන් අඳුර දුරු කළ තමන්ගේ මාලිගාවෙහි වූ රන් සිංහාසනය මත ටික වේලාවක් වැඩ සිටියේ ය.

53.

53.

සපදි තුරියහත්ථා නීලජිමුතකෙසාකුවලයදලනෙත්තා චන්දලෙඛාලලාටා,විකචකමලවත්තා මෙඛලාභාරසොණීකුචහරවිරළඞ්ගී චාරුවාමොරුජඞ්ඝා;

()

එකල්හි වහාම, සංගීත භාණ්ඩ අතින් ගත්, නිල් වලාකුළු වැනි කෙස් කළඹක් ඇති, මහනෙල් පෙති වැනි නෙත් ඇති, අඩ සඳ වැනි නළල් තල ඇති, පිපුණු නෙළුම් බඳු මුහුණු ඇති, පළල් උකුල් තල ඇති, පියයුරු හා මුතුහරින් බබළන සිහින් සිරුරු ඇති, මනහර කලවා සහ කෙණ්ඩාවන් ඇති...

54.

54.

කුමුදමුදකපොලා කුණ්ඩලොලම්බකණ්ණාඅවිවරදසනාලිමාලතීදාමලිලා,කනකරතනමාලාභාරගීවා, භිරාමා,අභිනවවනිතායො නච්චගීතෙසු ඡෙකා;

()

...සුදු නෙළුම් මල් මෙන් මෘදු කම්මුල් ඇති, කන්වල පැළඳි තෝඩු ඇති, සමන් පිච්ච මල් වැලක් මෙන් සුන්දර වූ එක සමාන දත් පෙළක් ඇති, රන් මිණි මාලාවලින් බබළන ගෙලවල් ඇති, නැටුම් ගැයුම්හි දක්ෂ වූ ඒ තරුණ ලලනාවෝ...

55.

55.

රහදමිවපසන්නං නිච්චලාසිනමිනංසුමතිමුපනිසින්නං සංවුතද්වාරුපෙතං,තමභිරතිනිරාසං බුද්ධභාවාභිලාසංඅභිරමයිතුකාමා ඔතරුං රඞ්ගභූමිං;

()

...පිරිසිදු වූ ද නිසල වූ ද විලක් බඳු වූ, උතුම් නුවණින් යුතුව වැඩසිටි, ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කර ගත්තා වූ, කාම ආශාවන් කෙරෙහි නොඇලුණු, බුදු බව පතන්නා වූ ඒ සිද්ධාර්ථ කුමාරයා සතුටු කරනු කැමතිව රඟබිමට පිවිසුණහ.

56.

56.

මණිමයවසුමත්‍යා පාදසඞ්ඝට්ටනෙනකනකවකලයඝොසං කාචි නිච්ඡාරයන්තී,චලකිසලයලීලා අඞ්ගුලි චාලයන්තිඅනුලයමභිනච්චුං හෙමවල්ලීවිලාසා;

()

ඇතැම් කාන්තාවක් මැණික් එළන ලද බිමෙහි පාද තබමින් රන් පා සළඹල හඬ නිකුත් කරමින් ද, තවත් කාන්තාවක් සැලෙන ළපලු මෙන් ඇඟිලි හසුරුවමින් ද, රන් වැල් මෙන් මනහර ලීලාවෙන් තාලයට අනුව නැටූහ.

57.

57.

නරපතිමුඛබිම්බංක ලක්ඛමාපාදයන්තීනයනඛරසරානං රඞ්ගසඞ්ගාමභූම්‍යා,ජිතකලරවවාණී කාචි රාමා භිරාමාසවණසුභගගීතං ගායමානා විභාසුං;

()

රඟබිම නමැති යුද පිටියේදී රජුගේ මුහුණ නමැති ඉලක්කයට තම නෙත් නමැති තියුණු හීසර යොමු කරමින්, කොවුලන් පරදන මිහිරි කටහඬක් ඇති ඇතැම් සුන්දර ලලනාවෝ කනට මිහිරි ගී ගයමින් බැබළුණහ.

58.

58.

ජිතසුරලලනායොකාවි පඤ්චඞ්ගිකානිතදහනි තුරියානි වාදයුං ලොලපාඞ්ගා,සවණමධුරවීණා භෙරිනාදෙහි තාසංගගනතල මිවා,සි පාවුසෙ රඞ්ගභූමි;

()

දෙව්ලියන් පරදන රූප ඇති, චලනය වන ඇස් කොන් ඇති ඇතැම් කාන්තාවෝ එදින පංචාංගික තූර්ය භාණ්ඩ වාදනය කළහ. ඔවුන්ගේ කනට මිහිරි වීණා නාදයෙන් හා බෙර හඬින් ඒ රඟබිම වස්සාන කාලයේ අහස මෙන් පැවතුණි.

59.

59.

වරමති රමණීනං තං මහාභූතරූප-ප්පභවමිවවිකාරං නච්චමද්දක්ඛි තාසං,විසමභවකුටීරෙ රාජරොගාතුරානංඅසුනිතුරියරාවං ගීතමට්ටස්සරං,ව;

()

මහා භූත රූපයන්ගේ වෙනස් වීමක් බඳු වූ ඒ රමණීය ස්ත්‍රීන්ගේ නැටුම උන්වහන්සේ දුටු සේක. සංසාර නමැති විෂම කුටියෙහි රාගාදී කෙලෙස් රෝගවලින් පෙළෙන්නවුන්ට ඒ ගීතය හා තූර්ය නාදය හඬන්නවුන්ගේ විලාපයක් මෙන් විය.

60.

60.

භුසමනහිරතො සො නච්චගීතෙසු තාසංසිරිසයනවරස්මිං සීහසෙය්‍යං අකාසි,ඉතිගහිතවිහෙසා ලද්ධනිද්දාවකාසාසපදි මදනපාසා තා නිපජ්ජිංසුනාරී;

()

එම ස්ත්‍රීන්ගේ නැටුම් ගැයුම් කෙරෙහි කිසිසේත් නොඇලුණු උන්වහන්සේ, මංගල යහනෙහි සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක. මෙසේ වෙහෙසට පත්ව නින්දට අවස්ථාව ලැබූ, මන්මථයාගේ දැල් වැනි වූ ඒ ස්ත්‍රීහු ද එකෙණෙහිම නිදන්නට වූහ.

61.

61.

සහකුමුදිනියා සො සුත්තමත්තප්පබුද්ධොනිජසිරිසයනස්මිං සන්නිසින්නො රජන්‍යා,ගහිතතුරියභණ්ඩෙ තත්ථතත්ථො, ත්ථරිත්වායුවතිජනමපස්සි දළ්හනිද්දාභිභූතං;

()

රාත්‍රියෙහි පිපුණු කුමුදු මලක් මෙන් මදක් සැතපී පිබිදුණු උන්වහන්සේ, ස්වකීය ශ්‍රී යහන මත වැඩහිඳ, තූර්ය භාණ්ඩ අතැතිව තැනින් තැන විසිරී තද නින්දෙන් මත් වී සිටි තරුණ ස්ත්‍රී සමූහයා දුටු සේක.

62.

62.

අනිලචලකපො ලා කාචි ලාලං ගිලන්තෙගලිතබහළඛෙ ළා කාචි ඛාදන්ති දන්තෙ,භගමපගතචො ළා කාචි සංදස්සය න්නෙඛලිතවචනමා ලා කාචි යංයං ලපන්තෙ;

()

සුළඟින් සෙලවෙන කම්මුල් ඇතිව කෙළ ගිලින සමහරෙක් ද, ඝන කෙළ වැගිරෙමින් දත්මිටි කන සමහරෙක් ද, ඇඳුම් ගිලිහී ගොස් නිරුවත පෙන්වන සමහරෙක් ද, පැටලුණු වචනවලින් විවිධ දේ දොඩවන සමහරෙක් ද එහි වූහ.

63.

63.

ඛිපිතමපි කරොන්තී කාචි කාසන්තිකාචිඉති පචුරවිකාරං නිස්සිරිකං අසාරං,භවනමනවසෙසං තස්සු, පට්ඨාසි දළ්හංනරකුණපවිකිණ්ණං ආමකාළාහණංව;

()

සමහරෙක් කිවිසුම් හරිමින් ද, සමහරෙක් කසිමින් ද මෙසේ බොහෝ විකෘතිවලින් යුත්, අශ්‍රීක වූ ද නිසරු වූ ද මුළු මාලිගාවම, මිනිස් කුණුකුණුවලින් ගහන වූ අමු සොහොනක් මෙන් උන්වහන්සේට ඉතා පැහැදිලිව පෙනී ගියේය.

64.

64.

තදහනි තිභවං චා,දිත්තගෙහත්තයං,වසුමරිය වතභො, පස්සට්ඨමොපද්දුතං භො,ඉති පරමමුදානං කවත්තයං තබ්බිමුත්‍යාමනසි පුරිසසූරො සූරභාවං ජනෙසි;

()

එදින, තුන් ලොවම ගිනිගත් ගෙවල් තුනක් මෙන් සිහිපත් කොට, 'අහෝ! පීඩාවකි, අහෝ! උපද්‍රවයකි' යි පවසමින්, ඒ නරවීරයාණෝ සසරින් මිදීම සඳහා මනසෙහි මහත් වීරභාවයක් ඇති කරගෙන උතුම් උදන් පැවසූ සේක.

65.

65.

සුරතචතුරරාමාරක්ඛසිවාසභූතෙසිරිභවනවනස්මිං මොහයන්තම්හි බාලෙ,අලමිති මම වාසො හන්ද නික්ඛම්ම තම්හාතිභවභයවිමුත්තිං එසයිස්සාමහං,ති;

()

ක්‍රීඩාවෙහි දක්ෂ යක්ෂණියන්ගේ වාසස්ථානයක් බඳු වූ, අඥානයන් මුළා කරන්නා වූ මේ මාලිගාවෙහි මාගේ වාසය තවදුරටත් අවශ්‍ය නැත. එබැවින් මම මෙයින් නික්ම ගොස් තුන් ලොවෙහි බියෙන් මිදීම (නිවන) සොයන්නෙමි' යි සිතූ සේක.

66.

66.

උපකමිය විමානද්වාරමුම්මාරුපන්තෙසයනුපරි නිපන්නං ඡන්නමුට්ඨාපයිත්වා,තමවදි අභිගන්තුං කප්පයිත්වං, නයෙතිපබලජවබලග්ගං වාජිරාජං සරාජා, ()

මාලිගා ද්වාරයෙහි උළුවස්ස අසල යහනක නිදා සිටි ඡන්න ඇමැතියා අවදි කරවා, 'ඡන්නය, අතිශය වේගවත් වූ ද බලවත් වූ ද උතුම් අස් රජු සරසා මෙහි ගෙනෙන්න' යැයි එම රාජකුමාරයා පැවසූ සේක.

67.

67.

ගතසති හයසාළං තඞ්ඛණෙ ඡන්නමච්චෙසකපතිගමනත්ථං එසමං කප්පනත්ථො,අගමිති සහජාතො කත්ථකො වාජිරාජාඅකරි විපුලහෙසාරාවමානන්දභාරො;

()

ඡන්න ඇමැතියා එකෙණෙහිම අස්හලට ගිය කල්හි, 'මේ සූදානම මගේ ස්වාමියාගේ නික්ම යාම සඳහාය' යි වටහාගත් සහජාත කන්ථක අස් රජු, ප්‍රීතියෙන් පිනා ගොස් මහා හඬින් කුරගෑවේය.

68.

68.

පවිසිය සිරිගබ්භං තෙලදීපුජ්ජලන්තංරතනඛචිතමඤ්චෙ ගන්ධපුප්ඵාභිකිණ්ණෙ,ධරණිපතිනිපන්නං හෙමබිම්බොපමානංනිජතනුජකුමාරං පස්සිබිම්බායසද්ධිං;

()

තලතෙල් පහනින් බැබළුණු, සුවඳ මල් ඉස තිබූ, රත්නයෙන් කැටයම් කළ යහනෙහි යශෝධරාවන් සමඟ සැතපී සිටි, රන් පිළිමයක් බඳු වූ ස්වකීය පුත්‍ර කුමාරයා දෙස උන්වහන්සේ සිරිගැබට වැද බැලූ සේක.

69.

69.

යදි අහමපනෙත්වා දෙවියා හත්ථපාසංමම තනුජකුමාරං අඞ්කමාරොපයාමි,වදනජිතසරොජා රාජිනී වුට්ඨහිත්වාවනමහීගමනං මෙ වාරයෙ දුන්නිවාරං;

()

'මම දේවියගේ අත ඉවත් කොට මගේ පුත්‍ර කුමාරයා වඩා ගන්නට ගියහොත්, පියුම පරදන මුහුණක් ඇති දේවිය අවදි වී මාගේ මහභිනික්මන වැළැක්විය හැකිය. එය වැළැක්වීම අසීරු වනු ඇත' යි සිතූ සේක.

70.

70.

තනුජමුඛසරොජං බුද්ධභූතො සමානොනයනමධුකරානං ජාතු කාහාමිභාරං,සුමරිය චරණං සො උද්ධරන්තො,ව මෙරුංඅවතරි භවනම්හා උක්ඛිපිත්වා පවීරො;

()

'මම බුද්ධත්වයට පත් වූ පසු, මගේ පුත්‍රයාගේ මුහුණ නමැති නෙළුම් මල නෙත් නමැති බඹරුන්ට භෝජනයක් කරමි' යි සිතා, මහමෙර උසුලන්නාක් මෙන් පියවර තබමින් ඒ මහා වීරයාණෝ මාලිගාවෙන් බැස වැඩියහ.

71.

71.

කුවලයදලනෙත්තඤ්චන්දමම්හොජවත්තංමදනරථරථඞ්ගාකාරසුස්සොණිභාරං,කථමවතරි බිම්බානාමදෙවිං පහායනරපති භවනම්හා හෙමබිම්බාභිරාමං;

()

නිල් මහනෙල් පෙති වැනි නෙත් ඇති, පුන්සඳ හා නෙළුම් මල වැනි මුහුණක් ඇති, රන් පිළිමයක් බඳු වූ රූමත් බිම්බා දේවිය අතහැර ඒ රාජේන්ද්‍රයාණෝ මාලිගාවෙන් කෙසේ නම් බැස වැඩියහුද?

72.

72.

මරකතපටිමාභං සම්භවං සක්‍යවංසෙසමුපචිතසුපුඤ්ඤං ලක්ඛණාකිණ්ණගත්තං,පජහිය සුකුමාරං රාහුලාඛ්‍යං කුමාරංකථමවතරි පාදමන්දමුක්ඛිප්ප ධීරො;

()

ශාක්‍ය වංශයෙහි උපන්, මරකත පිළිමයක් මෙන් බැබළෙන, රැස් කළ පින් ඇති, ලක්ෂණවලින් පිරි සිරුරක් ඇති ඒ සුකුමාල රාහුල කුමාරයා අතහැර, ඒ ධීරයාණෝ සෙමින් පියවර තබමින් කෙසේ නම් බැස වැඩියහුද?

73.

73.

රිපුගජමිගරාජං ජම්බුදීපග්ගරාජංතදහනි පිතුරාජං පුත්තසොකණ්ණවම්හි,කථමමිතදයො සො නිද්දයො පක්ඛිපිත්වාඅවතරි භවනම්හාක උද්ධරිත්වාන පාදෙ;

()

සතුරු අලි රංචුවලට සිංහයෙකු බඳු වූ, ජම්බුද්වීපයටම අග්‍ර වූ පිය මහ රජතුමාව එදින පුත්‍ර ශෝකය නමැති සාගරයෙහි ගිල්වා, අපරිමිත දයාවෙන් යුත් උන්වහන්සේ නිර්දය කෙනෙකු මෙන් පියවර තබමින් මාලිගාවෙන් කෙසේ නම් බැස වැඩියහුද?

74.

74.

සකලපථවිචක්කං චක්කවාළාවධිං සොඅභිවිජිය අසත්ථො සත්තමෙ වාසරම්හි,නරහරි කතපුඤ්ඤො චක්කවත්ති අහුත්වාකථමවතරි තම්හා උක්ඛිපිත්වාන පාදෙ;

()

සත්වැනි දින මුළු මහපොළොවම ජයගෙන සක්විති රජකම ලැබීමට නියමිතව තිබියදී, පින්වත් වූ ඒ නරශ්‍රේෂ්ඨයාණෝ සක්විති රජකම ද අතහැර පියවර තබමින් මාලිගාවෙන් කෙසේ නම් බැස වැඩියහුද?

75.

75.

අවතරිය විමානා අජ්ජ මං තාරයත්වංත්වමපිතිභවතො)හං උත්තරෙය්‍ය’න්ති වත්වා,තමභිරුහි ජනින්දො වාජිරාජින්ද’මට්ඨා-රසරතනපමාණං ධොතසඞ්ඛාවදාතං;

()

මාලිගාවෙන් බැස, 'අද නුඹ මා මෙතෙර කරවන්න, මම ද ලෝකයා සසරින් මෙතෙර කරවන්නෙමි' යි පවසා, දහඅට රියනක් උසැති, සෝදා පිරිසිදු කළ සක්ගෙඩියක් මෙන් සුදු පැහැති ඒ අස් රජු පිටට ජනේන්ද්‍රයාණෝ නැඟී වදාළහ.

76.

76.

පවනතුරිතවෙගො කන්ථකො වාජිරාජායදහනි පදසද්දං චා’පි හෙසං කරෙය්‍ය,නනු සකලපුරං සො යාති අජ්ඣොත්ථරිත්වාතදහනි කතසද්දං වාරයුං දෙවතායො;

()

සුළඟ බඳු වේගවත් වූ කන්ථක අස් රජු එදින කුර හඬක් හෝ හෙලා හඬක් නැඟුවේ නම් මුළු නුවරම පිබිදෙන්නේ නොවේද? එහෙයින් එදින උපන් ඒ සියලු ශබ්ද දෙවිවරු වැළැක්වූහ.

77.

77.

කරකමලතලෙසු දෙවතානිම්මිතෙසුපනිහිතපදවාරං අස්ස මාරුය්හ ධීරො,ලහුමුපගමි ඡන්නං වාලධිං ගාහයිත්වාථිරපිහිතකවාටද්වාරපාකාරුපන්තං;

()

දෙවිවරුන් විසින් මවන ලද නෙළුම් මල් වැනි දෑත් මත අශ්වයාගේ පාද තබමින්, ඡන්න ඇමැතියාට අශ්වයාගේ වලිගය අල්ලා ගැනීමට සලස්වා, ඒ ධීරයාණෝ තදින් වසා තිබූ ද්වාරය හා පවුර අසලට වහාම ළඟා වූහ.

78.

78.

යදි පිහිතකවාටුග්ඝාටනං නා’භවිස්සාහයවරමපි ඡන්නාමච්චමාදාය සොහං,අසරි පුරිසසිහො උප්පතෙය්‍යන්ති අට්ඨා-රසරතතපමාණු’ත්තුඞ්ගපාකාරචක්කං;

()

'යම් හෙයකින් වසා ඇති ද්වාරය නොඇරෙන්නේ නම්, මම ඡන්න ඇමැතියා සහ මේ උතුම් අශ්වයා ද සමඟින් දහඅට රියනක් උසැති මේ පවුර උඩින් පැන යන්නෙමි' යි ඒ නරසිංහයාණෝ සිතූ සේක.

79.

79.

තථරිව හයරාජා ඡන්නනාමො ච මන්තීවීරියබලසමඞ්ගී චීන්තයුං තාවදෙව,විවරි තදධිවත්ථා දෙවතා චොදිතත්තාපුරිසදසසතෙනු’ග්ඝාටියං ද්වාරබාහං;

()

එසේම, වීරියෙන් හා බලයෙන් යුතු වූ අස් රජු ද ඡන්න ඇමැතියා ද එකෙණෙහිම එලෙසම සිතූහ. එකල්හි එහි අධිගෘහිත දේවතාවා, දේවානුභාවයෙන්, මිනිසුන් දහසක් එක්වී ඇරිය යුතු වූ ඒ මහා ද්වාරය විවෘත කළේය.

80.

80.

මම විසයමසෙසං එසසිද්ධත්ථනාමොඅභිභවිය සුබොධිං ජාතු බුජ්ඣිස්සතීති,අථ සුමරිය මාරො පාපිමා’තීවකුද්ධොපටිපථමුපගඤ්ඡි නික්ඛමිත්වා විමානා;

()

'මේ සිද්ධාර්ථ තෙමේ මගේ මුළු විෂයයම අභිබවා ගොස් උතුම් බෝධියට පැමිණෙන්නේය' යි සිතා, අතිශයින් කෝපයට පත් පාපිෂ්ඨ මාරයා තම විමනෙන් නික්ම මඟ හරස් කරමින් ඉදිරියට පැමිණියේය.

81.

81.

තුරිතමහිවජන්තෙ මාරවෙරිම්හි මාරොඅසිතනභසි ඨත්වා ඉත්ථමාරොචයිත්ථ,වරපුරිස ඉතො ඛො සත්තමෙ වාසරම්හිත්වමහිවිජිය ලොකං හෙස්සසෙ චක්කවත්තී;

()

මාර පරාජකයාණන් වහා වඩින කල්හි, කළු පැහැති අහසෙහි සිටි මාරයා මෙසේ පැවසීය: 'උත්තම පුරුෂයාණෙනි, මෙයින් සත්වැනි දිනෙහි ඔබ මුළු ලොව ජයගෙන සක්විති රජු වනු ඇත.'

82.

82.

සුඛමනුභවමානො චක්කවත්තී භවිත්වාඝරමධිවස චක්කං වත්තයං යාවජීවං,අමිතමති තුවං මා නික්ඛමස්සූ’ති මාරොඅභිගමනනිසෙධං කාතුමිච්චානුසාසි;

()

'ගිහිගෙයි වෙසෙමින්, සැප අනුභව කරමින්, ජීවිත කාලය පුරා සක්විති රජකම කරන්න. අපරිමිත ප්‍රඥාවෙන් යුත් ඔබ මෙයින් නික්ම නොයන්න' යි පවසමින් මාරයා උන්වහන්සේගේ ගමන වැළැක්වීමට උත්සාහ කළේය.

83.

83.

නමුවිලපිතවාචං සොතධාත්වඤ්ජලීහිසවිසමිව පිබන්තො තං තුවං කො’සි පුච්ඡි,පවනපථඨිතො’හං ඉස්සරො දෙවතානංනරවර වසවත්තී පාපිමා’ත්‍යෙ’ව මාහ;

()

මාරයාගේ ඒ විලාප බඳු වචන විෂ බොන්නාක් මෙන් කන්වලින් අසමින්, 'නුඹ කවුද?' යි උන්වහන්සේ ඇසූ සේක. අහසෙහි සිටි පාපිෂ්ඨයා, 'නරශ්‍රේෂ්ඨයාණෙනි, මම දේවතාවන්ගේ අධිපති වූ වසවත්ති මාරයා වෙමි' යි පැවසීය.

84.

84.

සුරනරසරණො සො නිබ්භයො දිබ්බචද්ද-රතනජනනමද්ධා මාරජානාමහ’න්ති,පටිවචනමදාසි මාදිසො දුප්පසය්හොභවති දසසහස්සෙහා’පි තුම්හාදිසෙහි;

()

දෙව් මිනිසුන්ට සරණ වූ, නිර්භීත වූ, දිව්‍යමය හඬක් නංවමින් රත්නයක් බඳු වූ උන්වහන්සේ, 'මාරය, මම නුඹව හඳුනමි. මා වැනි කෙනෙකු දසදහසක් නුඹලා වැනි අය විසින් වුව ද පරාජය කළ නොහැකිය' යි පිළිතුරු දුන් සේක.

85.

85.

යදි මනසි සියා තෙ කාමදොසබ්බිහිංසා-පභුතිපරිවිතක්කො තාවජානාම’හන්ති,පටිඝපරවසො සො කිඤ්චිඔතාරපෙඛොඅනුපදමනුබන්ධි තස්ස ඡායායථෙව;

()

'ඔබේ සිතෙහි කාම, ව්‍යාපාද, විහිංසා ආදී කිසියම් ලාමක කල්පනාවක් ඇති වුවහොත් මම එය වහා දැනගන්නෙමි' යි සිතූ, ක්‍රෝධයෙන් පිරුණු, වැරැද්දක් සෙවීමේ අපේක්ෂාවෙන් පසු වූ මාරයා, උන්වහන්සේ පසුපස සෙවණැල්ලක් මෙන් ලුහුබැන්දේය.

86.

86.

පුනරභිවජතොවා’සාළ්හියා පුණ්ණමායකපිලපුරවිභූතිං දට්ඨුකාමම්හි ජාතෙ,වසුමති පරිවත්තී දස්සයි අස්සරඤ්ඤොපුරවරභිමුඛට්ඨො චෙතියට්ඨානභුමිං;

()

ඇසළ පුර පසළොස්වක පෝය දින නැවත ඉදිරියට වඩින කල්හි, කපිලවස්තු පුරයේ සිරිය නැවත වරක් බැලීමට කැමැත්තක් ඇති වූ විට, මහා පොළොව කුඹල් සකක් මෙන් කැරකී, අස් රජු පිට සිටි උන්වහන්සේට ඒ උතුම් නුවර පෙනෙන පරිදි චෛත්‍යස්ථානයක් බඳු භූමියක් ඉදිරිපිටට පැමිණවූවාය.

87.

87.

සපදි දසසහස්සිචක්කවාළෙසු දෙවාතිභුවනසරණස්සා’රක්ඛණෙ ව්‍යාවටාසුං,මණිකනකමයෙහි දණ්ඩදීපාදිකෙහිඅනිමිසතනයෙ’කෙ මග්ගමාලොකයිංසු;

()

එකෙණෙහිම දසදහසක් සක්වළ දෙවිවරු, තුන් ලොවට සරණ වූ උන්වහන්සේගේ ආරක්ෂාව සැලසීමට උත්සුක වූහ. සමහර දෙවිවරු මැණික් හා රනින් කළ පන්දම් ආදියෙන් මඟ ආලෝකවත් කළහ.

88.

88.

සුරභිකුසුමදාමොලම්බමානබ්බිතාන-කනකකලසසෙතච්ඡත්තකෙතුද්ධජෙහි,තදහිගමනමග්ගං දෙවතා’ලඞ්කරිංසුභුවනකුහරමාසි පුප්ඵපූජාභිරාමං;

()

එදින උන්වහන්සේ වැඩම කරන මඟ, සුවඳැති මල්දමින් එල්ලෙන වියන්වලින් ද, රන් කලස්, සේත්කුඩ, ධජ පතාකයන්ගෙන් ද දේවතාවෝ සැරසූහ. මුළු ලෝක කුහරය ම (විශ්වය ම) මල් පූජාවෙන් අතිශයින් මනරම් විය.

89.

89.

ගගනමසනිඝොසච්ඡන්තමෙවට්ඨසට්ඨි-තුරියසතසහස්සාරවවිප්ඵාරමාසි,මහිතසුරභිපුප්ඵාකිණ්ණමග්ගාවතිණ්ණොඅතුරිතමභිගන්ත්වා යොජනන්තිංසමත්තං;

()

ලක්ෂ සංඛ්‍යාත තූර්ය භාණ්ඩයන්ගේ පැතිර ගිය නාදයෙන් අහස අකුණු හඬක් මෙන් එකනිනාද විය. පූජා කරන ලද සුවඳැති මල්වලින් ගහන වූ මඟට බැස, කලබලයකින් තොරව තිස් යොදුනක් මඟ ගෙවා උන්වහන්සේ වැඩම කළහ.

90.

90.

විමලසලිලපුණ්ණං ඵෙණමාලාභිකිණ්ණංවිකචකමලරාජිං තුඞ්ගකල්ලොලරාජිං,සසිරතරසමීරං වාළුකාකිණ්ණතිරංසමුපගමි අනොමානාමගඞ්ගං සවීරො;

()

පිරිසිදු ජලයෙන් පිරී ගිය, පෙණ පිඬු මාලාවන්ගෙන් ගැවසුණු, පිපුණු පියුම් පෙළින් හා උස් රළ පෙළින් යුතු, සිසිල් සුළඟින් හා වැලි තලාවෙන් හෙබි තීරයක් ඇති 'අනෝමා' නම් ගඟ වෙත ඒ මහා වීරයාණෝ (බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ) පැමිණියහ.

91.

91.

අසිතමණිතලාභා ඡන්න කා නාමිකා’යංඉති වරමති පුච්ඡි සො අනොමානදීති,තමවදි යදි තීරෙ එත්ථ’හං පබ්බජෙය්‍යංඅතිවිය සඵඛලා මෙ සා අනොමාසියා’ති;

()

ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍ය තලයක කාන්තිය ඇති මේ ගඟේ නම කුමක්දැයි උතුම් ප්‍රඥාවෙන් යුතු උන්වහන්සේ ඇසූහ. 'ස්වාමීනි, ඕ තොමෝ අනෝමා නදියි' කියා ඡන්න කීවේය. 'ඉදින් මම මේ තීරයෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම්, මගේ ඒ පැවිද්ද ඉතා උතුම් (අනෝම) එකක් වන්නේය'යි උන්වහන්සේ වදාළහ.

92.

92.

රවිකුලතිලකො සො පණ්හියා වාජිරාජංසජවමදදි සඤ්ඤං තාය අට්ඨොසභාය,සුවිමලසලිලායා’නොමගඞ්ගාය තීරෙතරණිරිව ඨිතො’සි උප්පතිත්වා තුරඞ්ගො;

()

සූර්යවංශයට තිලකයක් බඳු වූ උන්වහන්සේ වේගයෙන් යාම සඳහා විලුඹෙන් අශ්ව රාජයාට සංඥාවක් දුන්හ. අශ්වයා එකෙණෙහි ම පැන නැඟී, ඉතා පිරිසිදු දිය ඇති අට උසභයක් පළල් අනෝමා නදියේ එතෙර තීරයෙහි නැවක් මෙන් ස්ථිරව නැවතුණේය.

93.

93.

සිතපුලිනතලට්ඨො තිණ්හධාරා’සිහත්ථොවිසදමති සමොළිං චූළමාදාය දළ්හං,අලුනි සිරසි සෙසා ද්වඞ්ගුලා නීලකෙසාන තදුපරි පරූළ්හා දක්ඛිණාවත්තයිංසු;

()

සුදු වැලි තලාවෙහි සිටි පැහැදිලි නුවණැති උන්වහන්සේ, මුවහත් කඩුවක් අතින් ගෙන, මුදුන් මාලාව (කොණ්ඩය) සමඟ ජටාව තදින් අල්ලා හිසෙන් කපා දැමූහ. ඉතිරි වූ අඟල් දෙකක් පමණ වූ නිල්වන් කේශයෝ ඉන් මත්තෙහි නොවැඩී දක්ෂිණාවර්තව (දකුණට කැරකී) පිහිටියහ.

94.

94.

අභවි තදනුරූපං දාඨිකා මස්සුචා’පිඅයමුපරි සචා’හං ඨාතු බුද්ධො භවෙය්‍යං,නභසි ඛිපි සිඛං තං ඉච්චධිට්ඨාය ධීරොපරිභවිය ඨිතා සා මෙඝමාලාවිලාසං;

()

රැවුල ද ඊට අනුරූපව ම පිහිටියේය. 'ඉදින් මම මතු බුදු වන්නෙම් නම්, මෙය අහසෙහි රැඳේවා'යි අධිෂ්ඨාන කොට ඒ ධීරයන් වහන්සේ කෙස් වැටිය අහසට දැමූහ. එය වලාකුළු පෙළක සුන්දරත්වය පරාජය කරමින් අහසෙහි රැඳී පැවතියේය.

95.

95.

සපදි සුරපුරම්හා දෙවරාජාභි’ගන්ත්වාතමභිහරිය චූළං චාරිචඞ්ගොටකෙන,රතනමයමුළාරං චෙතියං මාපයිත්ථසුරගණමහනීයං තත්‍ර චූළාමණින්ති;

()

එකෙණෙහි ම දිව්‍ය ලෝකයෙන් පැමිණි දේවේන්ද්‍රයා රන් කරඬුවකින් ඒ කේශ ධාතුව පිළිගෙන, දෙව් පිරිසගේ පිදුම් ලබන 'චූළාමණී' නම් වූ අති උදාර රත්නමය චෛත්‍යය එතැන (තව්තිසා භවනේ) කරවීය.

96.

96.

විධිරභවි සහායො යො ඝටිකාරනාමොඅදදි සමණකප්පංක සො කපරික්ඛාරමස්ස,ගහිතසමණවෙසො පුබ්බබුද්ධා’ව නාථොනභසි ඛිපි නිවත්ථං සාටකං සංහරිත්වා;

()

පෙර ආත්මයක යහළුවකුව සිටි ඝටීකාර නම් මහා බ්‍රහ්මයා උන්වහන්සේට ශ්‍රමණ වේශයට සුදුසු අටපිරිකර පිළිගැන්වීය. පෙර බුදුවරුන් මෙන් ශ්‍රමණ වේශය ගත් අප ලෝකනාථයන් වහන්සේ, හැඳ සිටි වස්ත්‍රය එකතු කොට අහසට දැමූහ.

97.

97.

තමභිහරිය දුස්සං පක්ඛිපිත්වා සමුග්ගෙරතනමයමතුල්‍යං යොජනද්වාදසුච්චං,අකරි පරහිතත්ථං බ්‍රහ්මලොකෙක විධාතාමකුටමණිමරිචීචුම්බියං චෙතියංසො;

()

ඒ බ්‍රහ්මරාජයා එම වස්ත්‍රය ගෙන කරඬුවක බහා, ඔටුනු මිණි කිරණින් ගැවසී ගත්, දොළොස් යොදුනක් උසැති, අසදෘශ රත්නමය චෛත්‍යයක් (දුස්ස චෛත්‍යය) පරහිත සුව පිණිස බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි කරවීය.

98.

98.

පිතුනරපතිනො ත්වං භුසණාදීනි දත්වාඉති මම වචනෙනා’රොග්‍යමාරොචයස්සු,සචිවමනුපලබ්භා’ දානි පබ්බජ්ජිතුං තෙපහිණි හයසහායං ඔවදිත්වාන ඡන්නං;

()

නුඹ පිය රජතුමාට මේ ආභරණ ආදිය දී මගේ වචනයෙන් සුවදුක් පවසව. දැන් නුඹට මා සමඟ පැවිදි වන්නට අවසර නැතැ'යි ඡන්න ඇමතිට අවවාද කොට, අශ්වයා ද සමඟ ඔහු ආපසු පිටත් කර හැරියේය.

99.

99.

පටිපථමවතිණ්ණො ගන්තුකාමො සරට්ඨංධරණිපතිවියොගා සොකනිබ්බිද්ධගත්තො,තුරගපති චවිත්වා කන්ථකො දෙවපුත්තොභවි කනකවිමානෙ තඞ්ඛණෙතාවතිංසෙ;

()

තම රට බලා ආපසු යන මඟට බැස, ස්වාමි පුත්‍රයාණන්ගේ වෙන්වීමෙන් හටගත් ශෝකයෙන් ශරීරය පෙළුණු කණ්ඨක අශ්ව රාජයා, මියගොස් එකෙණෙහි ම තව්තිසා වැසියෙකු ලෙස රන් විමනක 'kණ්ඨක' දිව්‍ය පුත්‍රයා වී උපන්නේය.

100.

100.

සකලවනසුරානං අඤ්ජලිමඤ්ජරිහිමහිතඤ්චරණපීඨො යෙන පබ්බජ්ජිතො සො,තදවසරිඅනොමානාමනජ්ජා සමීපෙවනමනුපියනාමං අම්බරුක්ඛාභිරාමං;

()

මුළු වනයෙහි ම වසන දේවතාවන්ගේ දොහොත් මුදුන් දී වැඳීම්වලින් පුදන ලද පාද පද්ම ඇති, පැවිදි වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අනෝමා නදිය අසල පිහිටි, අඹ ගස්වලින් මනරම් වූ 'අනුපිය' නම් වනයට වැඩම කළහ.

101.

101.

සො නික්ඛම්ම අභින්නඛත්තියකුලා නෙක්ඛම්ම ධම්මාලයොභොගක්ඛන්ධමුළාරචක්කරතනං උච්චාරභාරං විය,ඔහායා’නුපියම්බනාමවිපිනෙ සත්තාහමජ්ඣාවසංපබ්බජ්ජාපටිලාභසම්භවසුඛං වෙදෙසි බුද්ධඞ්කුරො;

()

නොබිඳුණු ක්ෂත්‍රිය වංශයෙන් නික්ම, නෙක්ඛම්ම ධර්මයට නිවහන වූ ඒ බුදුකුරුවන් වහන්සේ, මහා භෝග සම්පත් හා සක්විති රජකම අශූචි පිඬක් මෙන් අතහැර, අනුපිය නම් අඹ වනයෙහි සත් දිනක් වාසය කරමින් පැවිදිවීමෙන් ලැබුණු සුවය වින්දනය කළහ.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකල කවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදූරෙ නිදානෙ මහාභිනික්ඛමන පවත්තිපරිදීපො දසමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයන්ගේ හදවතට ආනන්දය දෙන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත 'ජිනවංශදීපය'ෙහි අවිදූරේ නිදානයෙහි මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය පිළිබඳ පුවත් දක්වන දසවැනි සර්ගය නිමාවට පත්වේ.

1.

1.

මන්දානිලෙරිතතරුසණ්ඩමණ්ඩිතෙතස්මිං තපොවනගහණෙ තපොධනො,භුත්වා (පභාවති) වනදෙවතා යථාදිබ්බං සුඛං සුඛමනගාරියං තතො;

()

මන්ද මාරුතයෙන් සෙලවෙන වෘක්ෂලතාවන්ගෙන් සැරසුණු ඒ තපෝවනයෙහි, තපස්වී වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වනදේවතාවකු මෙන් දිව්‍යමය වූ ද, අනගාරික (පැවිදි) වූ ද සුවය වින්දනය කළහ.

2.

2.

යො සෙනියො නරපති මාගධො තදායස්මිං පුරෙ වසති පුරඞ්ගභාසුරෙ,රාජග්ගහං තමහිපවෙසනත්ථිකොඅද්ධානමොසරි සමතිංසයොජනං;

()

එකල මගධ රට සේනිය (බිම්බිසාර) රජු වාසය කළ, රූමත් ස්ත්‍රීන්ගෙන් බැබළුණු රජගහ නුවරට ඇතුළු වනු කැමති වූ උන්වහන්සේ, තිස් යොදුනක් මඟ ගෙවා එහි වැඩම කළහ.

3.

3.

චක්කඞ්කිතස්සිරිචාරණො සුසඤ්ඤමොදීඝඤ්ජසං වසි තදහෙන ඛෙපයං,රාජග්ගහං කපුරවරමින්දිරාලයංසම්පාවිසි ජිතගජරාජගාමි සො;

()

සිරිපතුල්හි චක්‍ර ලක්ෂණයන්ගෙන් යුතු, මනා සංයමයෙන් හා ශෝභමාන ගමනින් යුතු, එදින මුළුල්ලේ දිගු මඟ ගෙවා නිම කළ උන්වහන්සේ, ජයග්‍රාහී ඇත් රජකු මෙන් ලීලෝපේතව වැඩම කරමින්, ශ්‍රී කාන්තාවගේ නිවහන බඳු වූ රජගහ නුවරට ඇතුළු වූහ.

4.

4.

ඉන්දාසුධාවලිවලයිකතො මහා-මග්ගම්හි ජඞ්ගම්මණිපබ්බතොරිව,ඛත්තිංසලක්ඛණසමලඞ්කතො මහා-වීරො තපොනිධි යුගමත්තදස්සනො;

()

සුදු පැහැති ප්‍රාකාරයන්ගෙන් වට වූ මහ මඟෙහි, ඇවිදින මැණික් පර්වතයක් මෙන් ද, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් විභූෂිතව ද, විය ගසක් පමණ දුර බලමින් වැඩම කළ ඒ මහා වීර වූ, තපස් නිධානයක් බඳු වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ,

5.

5.

බොධාපයං බුධජනමානසම්බුජෙඅව්හාපයං පථිකජන’ක්ඛිපක්ඛිනො,විම්හාපයං නිජසිරියා සදෙවකෙතස්මිං පුරෙ චරි සපදානචාරිකං;

()

ප්‍රඥාවන්තයන්ගේ මන නමැති පියුම් පුබුදුවමින්, මඟ යන ජනයාගේ නෙත් නමැති පක්ෂීන් තමා වෙත ඇද බැඳ තබා ගනිමින්, තමන් වහන්සේගේ ශ්‍රී විභූතියෙන් දෙවි මිනිසුන් මවිතයට පත් කරමින්, ඒ නුවර පිළිවෙළින් පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිරුණු සේක.

6.

6.

පිණ්ඩාය ගච්ඡතිසති රූපදස්සන-පබ්‍යාවටා’ඛිලජනතාය ගොතමෙ,සඞ්ඝොභිතා’සුරමිසරෙහි සා පුරිපත්තෙ යථෙව’සුරපුරි පුරින්දදෙ;

()

ගෞතමයන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතය සඳහා වඩින කල්හි, උන්වහන්සේගේ රූප සිරිය බැලීමෙහි ම නිරත වූ මුළු මහත් ජනතාව නිසා ඒ නගරය, ශක්‍රයා පැමිණි කල්හි අසුරයන්ගෙන් කැළඹී ගිය අසුර පුරයක් මෙන් කැළඹීමට පත් විය.

7.

7.

ඛත්තිංසලක්ඛණසුරචාපභාසුරෙරූපම්බරෙ වරපුරිසස්ස ගච්ඡතො,ලොකස්ස ලොචනසකුණාවලිතදාඅන්තං නපාපුණි පරිසඞ්කමන්තීපි;

()

දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ නමැති දේදුන්නෙන් බබළන, අහසක් බඳු වූ ඒ උත්තම පුරුෂයාණන්ගේ රූපකාය දෙස හැසිරෙන ලෝකයාගේ නෙත් නමැති පක්ෂි සමූහයාට, කොතෙක් බැලුව ද එහි කෙළවරක් දැකිය නොහැකි විය.

8.

8.

මඤ්ජීරපිඤ්ජරකර කන්ධරාමණි-කෙයූරභාසුරචරණා සිරිමතො,සීමන්තිනී පරමසිරිං විපස්සිතුංධාවිංසු නිජ්ජිතකලහංසකාමිනී;

()

ඒ ශ්‍රීමතුන් වහන්සේගේ පරම ශ්‍රී විභූතිය දැක බලා ගැනීම පිණිස, පාදවල පා සළඹින් ද, ගෙල මාලාවන්ගෙන් ද, බාහුවල වළලු ආදියෙන් ද බබළන, ගමනින් හංස ධේනුවන් පරාජය කළ රූමත් කාන්තාවෝ දිව ආහ.

9.

9.

නාරිජනා මහිතුමිවා’භිගච්ඡතොරූපින්දිරාය’ නිමිසලොචනුප්පලෙ,ධම්මිල්ලවෙල්ලිතභුජචම්පකාවලීධාවිංසු පීවරකුචහාරපීළිතා;

()

උන්වහන්සේගේ රූප ශ්‍රීයට පූජා කරන්නාක් මෙන්, නොපියෙන නෙත් නමැති නිල් මහනෙල් මල් ඇති, ලිහුණු කෙස්කලඹින් ද සෙලවෙන බාහු නමැති හෙළ පියුම් වැල්වලින් ද යුතු, පිරිපුන් පියවුරු මත වැතිරී ගිය මුතුහරින් යුත් ස්ත්‍රීහු දිව ආහ.

10.

10.

නිස්සාසිනී සමජලබින්දුචුම්බිත-වත්තම්බුජා සිථිලිතකාසිකම්බරා,කාචිත්ථියො සමණමුදික්ඛිතුං පථෙධාවන්තියො කිමුපතිසඞ්කියා’භවුං;

()

සුසුම්ලමින්, ඩහදිය බින්දුවලින් තෙත් වූ මුහුණු නමැති පියුම් ඇති, බුරුල් වූ කසී සළු ඇති සමහර ස්ත්‍රීහු මඟෙහි වඩිනා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ දෙස බැලීමට දිව යද්දී, කිසිදු සැකයක් හෝ තැකීමක් නොකළහ.

11.

11.

උග්ඝාටිතා’සිතමණිසිහපඤ්ජරාරාමාපසාරිතවදනම්බුජාක වසිං,දට්ඨුං පභුජනභවනෙසු තඞ්ඛණෙමන්දාකිනිසරසිවිලාසමාහරුං;

()

එකෙණෙහි ම ධනවතුන්ගේ මන්දිරවල වූ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයෙන් කළ සීහපඤ්ජර (කවුළු) හැර, උන්වහන්සේ දෙස බැලීමට මුහුණු නමැති පියුම් digu කළ ඒ රූමත් ස්ත්‍රීහු මන්දාකිනී විලෙහි සිරි සැබවින් ම මතු කළහ.

12.

12.

උච්ඡඞ්ගතොපතිතසුතා’භිරූපිනොරූපප්පලම්හිතහදයාක පූරීවධූ,පස්සන්තියො පථිකජනස්සහත්ථගෙනාකංසු කිං අධිකරණා’ධිරොපණං;

()

උන්වහන්සේගේ රූප සිරියෙන් මත්වී ගිය සිත් ඇති නගරවාසී රූමත් බිරිඳෝ, උන්වහන්සේ දෙස බලද්දී උකුලෙන් ගිලිහී වැටෙන දරුවන් ගැන හෝ මඟ යන ජනයාගේ අතෙහි තිබූ දෑ තමන් සතු කර ගැනීම් ආදී කිසිදු බාහිර ක්‍රියාවක් ගැන නොතැකූහ.

13.

13.

එකෙ ජනා යතිපතිරූපදස්සන-කොතුහළා සකපටිභානමබ්‍රවුං,සීමන්තිනී මනකුමුදානි බොධයංපත්තො’ත්‍ය’යං පකතිනිසාපතීනුඛො;

()

යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ රූපය දැකීමෙන් කුතුහලයට පත් සමහරෙක්, තම තමන්ගේ බුද්ධි මට්ටමට අනුව මෙසේ පැවසූහ: 'ස්ත්‍රීන්ගේ සිත් නමැති කුමුදු (සුදු නෙළුම්) පිබිදීම සඳහා මේ පැමිණ සිටින්නේ සැබෑ චන්ද්‍රයාද?'

14.

14.

සුත්වාන තං සකලකලාන්තරොපගංබිම්බං තදඞ්කිතහරිණඞ්කමම්බරෙ,තුම්හෙ නපස්සථ හිමරංසිනො ඉතිගබ්බාභිජප්පිතවචනා’පරෙජනා;

()

එය ඇසූ වෙනත් අය, 'සියලු කලා පූර්ණ වූ, හාවකුගේ ලකුණින් යුත් චන්ද්‍ර මණ්ඩලය අහසෙහි තිබෙනවා ඔබ දකින්නේ නැද්ද? මේ සීතල රශ්මිය විහිදුවන චන්ද්‍රයා නොවේ' යැයි ආඩම්බරයෙන් යුතුව පැවසූහ.

15.

15.

අච්ඡෙරපඞ්කජවිසරානි චින්තියසඤ්චුම්බිතුං පුරලලනානන’ම්බුජෙ;

වෙරොචනො ඉධුපගමා විරූපිමාඉච්චබ්‍රවුං පුනරනිසම්මකාරිනො;

()

නැවතත්, විමසා නොබලන ඇතැම්හු, 'නගරවාසී ස්ත්‍රීන්ගේ මුහුණු නමැති පියුම් සිපගනු පිණිස, සූර්යයා වෙනත් වෙස්ගෙන මෙහි පැමිණියේද?' කියා පැවසූහ.

16.

16.

සුත්වාන තං ගගනතලඞ්ගනෙ’ධුනාවෙරොචනස්ස’භිචරතො නපස්සථ,චණ්ඩාතපං ථිරපරිවෙසමම්බුජ-පාණින්ති ගජ්ජිතවචනා’පරෙජනා;

()

එය ඇසූ තවත් පිරිසක්, 'දැන් අහස් තලයේ සැරිසරන සූර්යයාගේ චණ්ඩ සූර්ය රශ්මිය හා ඒ වටා ඇති ස්ථාවර මණ්ඩලය ඔබ දකින්නේ නැද්ද? මේ පද්මපාණී (බෝධිසත්ත්ව) උතුමාණෝ ය' කියා ගර්ජනා කරමින් පැවසූහ.

17.

17.

උත්තුඞ්ගමන්දිරමණිචන්දිකාතලෙදිබ්බච්ඡරානිභරමණිහි වඤ්චිතො,එයා’මරාවතිනගරිති චින්තියසක්කො චරෙ නනු සකවාදමපක්පයුං;

()

උස් මන්දිරවල මැණික් පහන් ආලෝකය මැද දිව්‍ය අප්සරාවන් වැනි ස්ත්‍රීන් කෙරෙන් මිදී හැසිරෙන මොහු, 'මේ අමරාවතී නගරයේ හැසිරෙන ශක්‍රයා නොවේදැයි' සිතා සමහරු තමන්ගේ මතයන් පළ කළහ.

18.

18.

සක්කස්ස දානවවිජයා’භිලාසිනොපාණිම්හි දිස්සති වජිරායුධං ඛරං,සංවිජ්ජරෙ දසසතලොචනානි’පිනොතාදිසො අයමිති තබ්බිපක්ඛිනො;

()

අසුරයන් පරදවනු කැමති ශක්‍රයාගේ අතෙහි තියුණු වජ්‍රායුධය පෙනෙන්නට තිබේ. එසේම ඔහුට ඇස් දහසක් ද ඇත්තේය. එහෙත් මේ තැනැත්තා එබඳු කෙනෙකු නොවේ යැයි ඊට විරුද්ධ මතධාරීහු පැවසූහ.

19.

19.

යා සාලවත්‍ය’ධිවචනා’භිරූපිනීසඤ්චොදිතො ජිතගිරිජාය තාය හො,කෙලාසපබ්බතනිභපණ්ඩවාචල-ඤත්තං වජං අයමිතිඉස්සරො’බ්‍රවුං;

()

කෛලාස පර්වතය වැනි පණ්ඩව පර්වතයට වඩින්නා වූ මොහු, ගිරි රාජ පුත්‍රී වූ උමා දේවිය විසින් මෙහෙයවන ලද ඊශ්වරයා යැයි සමහරු පැවසූහ.

20.

20.

තුම්හෙ නපස්සථ පරමිස්සරස්ස කිංනග්ගත්තනං පසුසයනො’පවෙසනං,පාණිං කපාලකමධිකක්ඛිමණ්ඩලංඉත්ථං පවෙදිතවචනා’පරෙජනා;

()

'පරම ඊශ්වරයාගේ නග්නභාවය, මෘග චර්මයන්හි සැතපීම, අතෙහි ඇති කපාලය (හිස්කබල) සහ නළලෙහි ඇති තුන්වන ඇස ඔබ දකින්නේ නැද්ද?' යි කියමින් වෙනත් අය එය ප්‍රතික්ෂේප කළහ.

21.

21.

එසා’වලම්බිතපුරඛීරනීරධිංලක්ඛිං සමෙක්ඛිය නිජලක්ඛිසංසයො,පීතම්බරං පරිදහිය’ඤ්ජසෙ චරංනාරායනො ඉති මතිමප්පයුං සකං;

()

කිරි සයුර මෙන් ශෝභමාන වූ මොහුගේ ශ්‍රී විභූතිය දැක, තමන්ගේ වාසනාව පිළිබඳ සැක පහළ කරගත් සමහරු, වීථියෙහි වඩිනා මොහු කහ පැහැති වස්ත්‍ර (පීතාම්බර) හැඳි නාරායන (විෂ්ණු) දෙවියන් යැයි සිතූහ.

22.

22.

නාරායනො කුවලයනීලවිග්ගහොකොපන්තරො’රගසයනින්දිරාධනො,චක්කායුධො’ල්ලසිතකරො’තිවාමනොතබ්බාදමද්දනචතුරෙ’තරෙ ජනා;

()

'නාරායන දෙවියා නිල් මහනෙල් මලක් බඳු ශරීරයක් ඇත්තෙකි. නාග රාජයා පිට සැතපෙන, ලක්‍ෂ්මී දේවිය හිමි, අතෙහි සක් අවිය දරන, ඉතා මිටි (වාමන) රූපයක් ඇති කෙනෙකි' යි පවසමින් එම මතය බිඳහෙලීමට සමත් අනෙක් අය පැවසූහ.

23.

23.

වෙදත්තයං විබුධජනානමානනෙස්ව’ජ්ඣායතං වසතිනුඛො සරස්සතී,සඤ්ජාතසංසය ජටිතො පිතාමහොතස්සාගවෙසනපසුතො’ත්‍යු’දීරයුං;

()

'වියත් ජනයාගේ මුවෙහි තුන් වේදය ස්වරූපයෙන් වසන සරස්වතී දේවිය මොහු කෙරෙහි වෙසෙන්නේද? සැකයෙන් වෙළුණු මහා බ්‍රහ්මයා (පිතාමහ) ඇය සොයමින් මෙසේ හැසිරෙන්නේද?' යි ඇතැම්හු පැවසූහ.

24.

24.

සුත්වාන තං සරසිජයොනිනො සදාපාණිම්හි විජ්ජති වරමත්තපොත්ථකං,චත්තාරිචානනපදුමානි දිස්සරෙගච්ඡං අයංපන පුරිසො නතාදිසො;

()

එය ඇසූ තවත් පිරිසක්, 'නෙළුමෙන් උපන් මහා බ්‍රහ්මයාගේ අතෙහි සැමවිටම උතුම් පොතක් පවතී. මුහුණු හතරක් ද පෙනෙන්නට තිබේ. නමුත් මඟ වඩිනා මේ පුරුෂයා එබඳු කෙනෙකු නොවේ' යැයි පැවසූහ.

25.

25.

සුද්ධොදනව්හයවසුධාධිප’ත්‍රජොබුද්ධො භවිස්සති ඉති වෙදකොවිදා,කොණ්ඩඤ්ඤභුසුරපමුඛා ද්විජා තදාපබ්‍යාකරුං තනු බහුභාසණෙන කිං;

()

'මොහු සුද්ධෝදන නම් රජුගේ පුත්‍රයා ය. උන්වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම බුදු වන්නේය' යැයි එදා වේදයෙහි කෙළ පැමිණි කොණ්ඩඤ්ඤ බමුණා ප්‍රමුඛ ද්විජයන් (බමුණන්) ප්‍රකාශ කළහ. එබැවින් බොහෝ වාද කිරීමෙන් ඇති ඵලය කුමක්ද?

26.

26.

උක්කණ්ඨිතො සකභවනා මහාමතීනික්ඛම්ම සත්තමදිවසොති විස්සුතො,ආපාථගං නිජසවණඤ්ජලිහි භොතං බ්‍යප්පථං නපිවථ කිං යථාමතං;

()

'මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ තමන්ගේ මන්දිරයෙන් නික්මී අදට සත්වන දිනය බව ප්‍රකටය. පින්වතුනි, කන් නමැති දෝතින් අමා පැන් මෙන් ගලා එන ඒ වචන ඔබ බොන්නේ නැද්ද?'

27.

27.

වෙදාගතං වරපුරිසඞ්ගලක්ඛණංදෙහම්හි විජ්ජති සමණස්ස ගච්ඡතො,අන්ධා’ව භො අපගතරූපදස්සනාතුම්හෙ’පි කිං තලහථ රූපදස්සනං;

()

'මඟ වඩිනා මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි වේදයෙහි සඳහන් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ පිහිටා තිබේ. අන්ධයන් මෙන් රූප සෞන්දර්යය දැකීමේ ශක්තිය අහිමි වූවනි, ඔබ උන්වහන්සේගේ රූපශ්‍රීය දෙස නොබලන්නේ මන්ද?'

28.

28.

නික්ඛම්ම ඡඩ්ඩිතවිභවො මහාකුලාසුද්ධාසයො සුගහිය පත්තචීවරං,පබ්බජ්ජියා’නහිරමිතො භවත්තයෙඅත්ථාචරං අනුඝරමඤ්ජසෙ’ධුනා;

()

මහා කුලයකින් නික්මී, මහා සම්පත් අතහැර, පිරිසිදු සිත් ඇතිව, පාත්‍ර සිවුරු මැනවින් දරා, පැවිදිබවෙහි ඇලී, තුන් භවයෙහි නොඇලී, ලෝ සෙත සලසමින් දැන් උන්වහන්සේ ගෙන් ගෙට වීථියෙහි වඩිනා සේක.

29.

29.

සුද්ධොදනාවනිපතිනො වරොරසොඑසො සමුජ්ජලසතපුඤ්ඤලක්ඛණො,ව්‍යාපාරිතො කුසලබලෙන බොධියාහොතෙ’ව ගොතමසමණො නසංසයො;

()

සුද්ධෝදන මහරජුගේ උරහිසෙන් උපන් උතුම් පුත්‍රයාණන් වූ, සියක් පින් ලකුණින් බැබළෙන මොහු, කුසල බලයෙන් බෝධිය කරා යොමු වූ ගෝතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේම බවට කිසිදු සැකයක් නැත.

30.

30.

දිස්වා තපොධනමහියන්තමඤ්ජසෙයෙ මානවා සකසකවාදමප්පයුං,තබ්බාදබන්ධනවිනිවෙඨනා පරංඉච්චාහු පණ්ඩිතපුරිසා යථාවතො;

()

වීථියෙහි වඩිනා ඒ තපස්වී මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ දැක, ජනයා තමන්ගේ විවිධ මත ඉදිරිපත් කළ පසු, නුවණැති මහා පුරුෂයෝ ඒ මතවාද නමැති ගැට ලිහා සැබෑ තත්ත්වය මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ.

31.

31.

දුතා තදා සුරසි සමප්පිතඤ්ජලීරඤ්ඤො තමච්ඡරියපවත්තිමාහරුං,අද්දක්ඛි භුපති චරමානමඤ්ජසෙපිණ්ඩාය’ථබ්බිවරිය සිහපඤ්ජරං;

()

එවිට දූතයෝ දෝත් මුදුන් දී වැඳ රජුට ඒ අසිරිමත් පුවත සැළ කළහ. රජතුමා ද සිංහ පංජරය හැර වීථියෙහි පිණ්ඩපාතය පිණිස වඩිනා උන්වහන්සේ දෙස බැලීය.

32.

32.

නා ගො සියා පඨමිනිමුජ්ජනං ක රෙයක්ඛො සියා සහයමදස්සනං ක රෙ,දෙ වො සියා ගගනතලඞ්ගණඤ්ච රෙපොසො සියා යදි පටිලද්ධමාහ රෙ;

()

'මොහු නාගයෙක් නම් පොළොවේ කිඳා බසිනු ඇත. යක්ෂයෙක් නම් නොපෙනී යනු ඇත. දෙවියෙක් නම් අහසින් වඩිනු ඇත. මිනිසෙක් නම් තමන්ට ලැබුණු ආහාරය වළඳනු ඇත.'

33.

33.

දූතෙනු’සාසිය මගධාධිපො ඉතිවීමංසිතුං පකතිමනඞ්ගහඞ්ගිනො,පාහෙසි තෙ පදමනුගම්මු’පාගමුංසද්ධිං මහාසමණවරෙන පණ්ඩවං;

()

මගධ රජු මේ අයුරින් දූතයන්ට උපදෙස් දී, අනංගයා වැනි රූමත් ශරීරයක් ඇති උන්වහන්සේගේ ස්වභාවය පරීක්ෂා කරනු පිණිස යැවීය. ඔවුහු උන්වහන්සේගේ පියවර ඔස්සේ ගොස්, මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ සමඟ පණ්ඩව පර්වතයට ළඟා වූහ.

34.

34.

වික්ඛාලයං මුඛකමලං කුලෙ කුලෙභික්ඛාටනෙන’ භිහටමිස්සභොජනං,ලද්ධා ජිගුච්ඡිය වසි පණ්ඩවාචල-ච්ඡායාය මාරභි සුනිසජ්ජ භුඤ්ජිතුං;

()

තමන් වහන්සේගේ පියුමක් බඳු මුහුණ සෝදා, ගෙන් ගෙට පිණ්ඩපාතයේ වැඩීමෙන් ලත් නානාවිධ මිශ්‍ර භෝජනය දැක පිළිකුලක් උපදවා ගත් මුනිවරයාණෝ, පණ්ඩව පර්වතයේ සෙවණෙහි මැනවින් වැඩ හිඳ එය වැළඳීමට සැරසුණහ.

35.

35.

භත්තම්හී කුක්කුරවමථූපමෙ මුහුංඅන්තොදරං පවිසති ධීමතො සති,අන්තානි බාහිරකරණානි’වා’භවුංතංඛො සහී වසිසනිසම්පජඤ්ඤවා;

()

බල්ලෙකුගේ වමනයක් බඳු වූ ඒ ආහාරය කුස තුළට පිවිසෙද්දී, ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ සිහිය පිහිටුවා ගත්හ. උන්වහන්සේගේ බඩවැල් පිටතට එන්නාක් මෙන් දැනුණ ද, ඉවසීමෙන් හා සම්‍යක්ප්‍රඥාවෙන් යුතුව උන්වහන්සේ එය වැළඳූහ.

36.

36.

පබ්බජ්ජිතං සුගහිතපත්තචීවරංදිස්වා රතිං පජහිය රාජභොජනෙ,සිද්ධත්ථ නො ත්වමභිගමිත්ථ අත්තනාඅත්තානමොවදිය පභුඤ්ජි භොජනං;

()

'සිද්ධාර්ථයෙනි, මැනවින් පාත්‍ර සිවුරු ගෙන පැවිදි වූ, රාජ භෝජනය කෙරෙහි ආශාව අත්හළ ඔබ, ඔබේම කැමැත්තෙන් මේ මඟට පිවිසියා නොවේද?' යි තමාටම අවවාද කරගනිමින් උන්වහන්සේ ඒ ආහාරය වැළඳූ සේක.

37.

37.

දූතෙහි චොදිතහදයො දයාධනොසො මාගධො නරපති තෙන පාවිසි,යෙනා’සි පණ්ඩවගිරි භද්‍රවාහනංආරුය්හ දස්සනරසඝෙධලොචනො;

()

දූතයන්ගේ සැලකිරීමෙන් සංවේගයට පත් කරුණාවන්ත වූ බිම්බිසාර මගධ රජතුමා, මංගල රථයක නැඟී උන්වහන්සේ දැකීමේ දැඩි කැමැත්තෙන් යුත් නෙතින් යුතුව පණ්ඩව පර්වතය පිහිටි තැනට පැමිණියේය.

38.

38.

අඤ්ඤාය සාකියකුලසම්භවං වසිංරාජා පසිදිය අරියෙ’රියාපථෙ,මා කාහසෙ සඛ ඉති දුක්කරං ඛරංරජ්ජෙන තංනරපවරං පවාරයි;

()

ඒ මුනිවරයාණන් ශාක්‍ය වංශයෙන් උපන් කෙනෙකු බව දැනගත් රජතුමා, උන්වහන්සේගේ ආර්ය ඉරියව් කෙරෙහි පැහැදී, 'මිත්‍රය, මෙවන් කටුක දුෂ්කරක්‍රියා නොකරන්න' යැයි පවසමින්, ඒ උත්තමයාණන්ට තමන්ගේ රාජ්‍යයෙන් අඩක් පිළිගැන්වීය.

39.

39.

රජ්ජෙන කිං තව චතුරණ්ණවාවධිංරජ්ජං නිජං පජහිය ආගතස්ස මෙ,බොධිං පබුජ්ඣිය පඨමං තථාසතිආගච්ඡතං මම විජිතන්ත්‍ය’වොච නං;

()

'සතර මහා සාගරය සීමා කොට ඇති මගේම රාජ්‍යය හැර දමා ආ මට ඔබේ රාජ්‍යයෙන් ඇති ඵලය කුමක්ද? මා පළමුව උත්තරීතර බෝධිය අවබෝධ කරගත් පසු ඔබේ රාජ්‍යයට පැමිණෙන්නෙමි' යි උන්වහන්සේ රජුට වදාළ සේක.

40.

40.

දත්වා පටිස්සවමථ භුමිභත්තුනොලොකස්ස ලොචනමණිතොරණාකුලෙ,දීඝඤ්ජසෙ වසි ඨපිතඞ්ඝිපඞ්කජොආළාරාකං ඉසිපවරං උපාවිසි;

()

මෙසේ මගධ රජුට පොරොන්දු දී, ජනයාගේ නෙත් නමැති මැණික් තොරණින් ගැවසී ගත් දිගු මඟෙහි පියුමක් බඳු සිරිපා තබමින්, උන්වහන්සේ ආළාර නම් උතුම් සෘෂිවරයා වෙත වැඩම කළ සේක.

41.

41.

පත්වාන කිං කුසලගවෙසි සො වසිආළාරකං විරජමුළාරඣායිනං,ඉච්ඡාමහන්ති’සි තව සන්තිකෙ’ධුනාධම්මං සමාචරිතුමිධාගතො බ්‍රුවි;

()

කුසල් සොයන්නා වූ ඒ මුනිවරයාණෝ කෙලෙස් රහිත වූ, උසස් ධ්‍යානලාභී ආළාර කාළාමයන් වෙත පැමිණ, 'මහර්ෂීනි, මම ඔබ සමීපයෙහි ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට කැමැත්තෙමි, ඒ සඳහා මෙහි ආවෙමි' යි වදාළහ.

42.

42.

සුත්වාන තං තතියමරූපිකං වසිඣානං වියාකරි පටිලද්ධමත්තනා,ඛිප්පං තපොනිධිපගුණං අකාසි තංධම්මං සකාචරියනයා’වලම්බිය;

()

එය ඇසූ ආළාර සෘෂිවරයා තමන් ලැබූ තුන්වන අරූප ධ්‍යානය (ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය) පැහැදිලි කළේය. තපස් ගුණයෙන් යුතු අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ තම ගුරු උපදෙස් අනුගමනය කරමින් ඉතා ඉක්මනින්ම ඒ ධර්මය ප්‍රගුණ කළ සේක.

43.

43.

නා’යං වසි තනුතරසද්ධයා මමංධම්මං සයං සමධිගතං වියාකරෙ,ගොසාමිකො යථරිව පඤ්චගොරසංඅද්ධාඵලං අනුභවතීති තින්තිය;

()

'මේ මුනිවරයාණන් මට මේ ධර්මය දේශනා කරන්නේ හුදු ශ්‍රද්ධාවකින් පමණක් නොවේ. උන්වහන්සේම මෙය ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටගෙන තිබේ. ගව හිමියෙකු පස්ගෝ රසය අනුභව කරන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේ මෙහි සැබෑ ඵලය අත්විඳිති' යි උන්වහන්සේ සිතූ සේක.

44.

44.

කාලාම ද්වෙ අධිගතඣානසම්භවංත්වං යාවතාසුඛ මනුභොසි මං වද,පුට්ඨස්ස තස්සි’ති නචකිඤ්චි භාවියංආකිඤ්චනං අවච අකිඤ්චනාලයො;

()

'කාලාමයෙනි, ඔබ ලබාගත් ධ්‍යානයෙන් කිනම් සුවයක් අත්විඳින්නෙහිදැයි මට වදාරන්න' යැයි ඇසූ කල, කිසිදු කෙලෙස් ඇලීමක් නැති ඒ සෘෂිවරයා 'කිසිවක් නැත' යන අර්ථය ඇති ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යානය ගැන ප්‍රකාශ කළේය.

45.

45.

සංවිජ්ජරෙ මමපකි ඉමස්සි’වෙ’සිනොසද්ධාසතීවීරියසමාධිබුද්ධියො,එවං විතක්කිය නචිරං කතුස්සහොඣානං ලභී තතීයමරූපිකං වසී;

'මෙම ධර්මය සොයන කාලාමයන්ට මෙන්ම මට ද ශ්‍රද්ධාව, සතිය, වීර්යය, සමාධිය සහ ප්‍රඥාව ඇත්තේය' යි සිතා, නොබෝ කලකින්ම උත්සාහ කොට අප මුනිවරයාණෝ තුන්වන අරූප ධ්‍යානය ලබාගත් සේක.

46.

46.

යං ඛො තුවං විහරසි ඣාතමපක්පිතොසම්පජ්ජ සම්පති විහරාමහන්ති තං,ආළාරි’සි වරපුරිසෙන සාවිතොලාභා’වුසොත්‍යවච සුලද්ධමාවුසො;

'ඔබ යම් ධ්‍යානයක් ලබා වාසය කරන්නේද, මම ද දැන් එම ධ්‍යානයම ලබා වාසය කරමි' යි අප මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ ආළාර සෘෂිවරයාට පැවසූ විට, 'ඇවැත්නි, අපට ලාභයකි! ඇවැත්නි, අපට මනා ලාභයකි!' යි ඔහු පැවසීය.

47.

47.

ජානාමි පාවචනමහං යථා තුවංජානාසි පාවචනමහං යථා තුවං,ත්වං තාදිසො අහමපි යාදිසො භවෙත්වං යාදිසො අහමපකි තාදිසො භවෙ;

'මම යම් සේ මේ ධර්මය දනිම්ද, ඔබ ද එම සේම දනියි. ඔබ යම් සේ දනියිද, මම ද එම සේම දනිමි. ඔබ යම් බඳුද මම ද එබඳු වෙමි, මම යම් බඳුද ඔබ ද එබඳු වෙයි.'

48.

48.

එහා’වුසො සමණ මයං උභො ජනාකාහාමි’තො පරිහරණං ගණස්සි’දං,වත්වාන ආචරියසමානකො සකංසිස්සං අකා තමසමමත්තනා සමං;

()

'ඇවැත්නි ශ්‍රමණයෙනි, එන්න, අපි දෙදෙනාම එක්ව මේ ශිෂ්‍ය සමූහයා පාලනය කරමු' යි පවසා, ආළාර සෘෂිවරයා අසමසම වූ තම ශිෂ්‍යයා තමා හා සමාන තනතුරෙහි තබා ගත්තේය.

49.

49.

ධම්මොප්‍ය’යං නභවති නිබ්බිදාය වාබොධායවා නවුපසමාය කෙවලං,ආරුප්පභුමියමුපපත්තියා සියාඉච්චානලඞ්කරිය තතො අපක්කමි;

()

'මේ ධර්මය කලකිරීම පිණිස හෝ, අවබෝධය පිණිස හෝ, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස හෝ පවතින්නක් නොවේ. මෙය අරූප ලෝකයෙහි උපත ලැබීම පිණිස පමණක් හේතු වේ' යැයි සිතා, එයින් සතුටට පත් නොවූ අප බෝසතාණන් වහන්සේ එතැනින් නික්ම ගිය සේක.

50.

50.

කාලමතො උපරිවිසෙසමුද්දකොජඤ්ඤා’ත්‍ය’යං සුමරිය රාමපුත්තකො,පත්වා’ස්සමං සමධිගතං ත්වයා’ප’හංධම්මං සමාචරිතුමිධාගතො’බ්‍රුවි;

()

රාමපුත්‍ර උද්දකයන් (මියගිය) පසු ඔහුගේ උත්තරීතර විශේෂත්වය දැනගෙන, 'ඔබ විසින් අවබෝධ කරන ලද ඒ ධර්මය පුරුදු කිරීම පිණිස මම මෙහි පැමිණියෙමි'යි පවසමින් උන්වහන්සේගේ අසපුවට පැමිණියේය.

51.

51.

ඤත්වා සකාචරියමතඤ්හි බුද්ධිමාධම්මඤ්චරෙ මම සමයො ච තාදිසො,වත්වෙ’වමුද්දකවසි ඛිප්පමත්තනොසික්ඛෙසි පාවචනපථෙ තපොධනං;

()

ප්‍රඥාවන්ත වූ බෝසතාණන් වහන්සේ තම ආචාර්යවරයාගේ දහම දැන, 'මගේ ධර්මය ද එබඳුම වේ' යැයි සිතා, උද්දක තාපසයා වෙත ගොස් ඔහුගේ ඉගැන්වීම් මාර්ගයෙහි වහාම ශික්ෂණය ලැබූහ.

52.

52.

සද්ධාය මං සකසමයා’නුසාසකොඅද්ධා සමාධිජඵලමාහරෙ’ත්‍ය’යං,චින්තාපරො වරපුරිසො අරූපිකංඣානං වලඤ්ජසි කතමන්ත්‍ය’පුච්ඡි නං;

()

තම දහම අනුශාසනා කරන ඒ ගුරුවරයා ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව 'මා හට ඒකාන්තයෙන්ම සමාධියෙන් උපන් ඵලය ලැබිය හැකිය'යි පැවසූ කල්හි, ඒ පිළිබඳව සිතූ උත්තම පුරුෂයා, 'රාමයන් විසින් කිනම් මට්ටමකට මේ අරූප ධ්‍යානය අවබෝධ කරගත් බව ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ දැ'යි ඔහුගෙන් විමසූහ.

53.

53.

සුත්වා තමුද්දකවසි සන්තමානසොසන්තංහි’දං පරමමිදන්ති භාවියං,සාමං වලඤ්ජනකමරූපභුමිකංඣානං චතුත්ථකමවිකම්පමාහරී;

()

එය ඇසූ සන්සුන් මනසක් ඇති උද්දක තාපසයා, 'මෙය ඉතා ශාන්තය, මෙය උත්තරීතරය'යි සිතමින්, තමා විසින්ම ප්‍රගුණ කරන්නා වූ, සතරවන අරූපාවචර ධ්‍යානය ප්‍රකාශ කළේය.

54.

54.

සංවිජ්ජරෙ මමපි මනොනිකෙතනෙසද්ධාදිසග්ගුණරතනානි’මස්සි’ව,එවංසරං නචිරමරූපිකං වසිඣානං ලභී වීරියබලෙනවා’න්තමං;

()

'ඔහුට මෙන්ම මාගේ සිත තුළ ද ශ්‍රද්ධාව ආදී වූ සද්ගුණ රත්නයන් පවතින්නේය'යි මෙසේ සලකා, අධිෂ්ඨානශීලී වූ බෝසතාණන් වහන්සේ නොබෝ කලකින්ම වීර්ය බලයෙන් ඒ උත්තරීතර අරූපාවචර ධ්‍යානය ලබාගත්හ.

55.

55.

ලද්ධං තයා යමධිගතන්ති තම්මයාආරොචිතෙ සමණ වරෙ’සිපුඞ්ගවො,අම්හෙ ගණං සුපරිහරාමු’භො’තිමංවත්වා තමාචරියධුරෙන මානයි;

()

ශ්‍රේෂ්ඨ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ විසින් 'ඔබ යමක් අවබෝධ කළේ ද මම ද එය අවබෝධ කළෙමි'යි පැවසූ කල්හි, ඒ සෘෂිවරයා 'අපි දෙදෙනාම එක්ව මේ පිරිස පාලනය කරමු'යි පවසා, උන්වහන්සේට ආචාර්ය ධුරය පිරිනමමින් ගරු කළේය.

56.

56.

නා’යං පථො භවපරිමුත්තියා සියාඅද්ධාභවෙ මමපකි භවග්ගපත්තියා,එවං වවත්ථිතහදයො මහාදයොනිබ්බිජ්ජසො තදපගතො’නලංඉති;

()

'මෙය සංසාරයෙන් මිදීම පිණිස පවතින මාර්ගය නොවේ, ඒකාන්තයෙන්ම භවයේ ඉහළම තලයට පැමිණීම පිණිස පමණක් පවතින්නකි'යි මෙසේ අධිෂ්ඨාන කරගත් මහා කරුණාවන්ත වූ බෝසතාණන් වහන්සේ, කලකිරීමට පත්ව, 'මෙය ප්‍රමාණවත් නොවේ' යැයි සිතා එතැනින් නික්ම ගියහ.

57.

57.

මොක්ඛෙසකො ජිතවරවාරණක්කමොඑකොචරං වසි මගධෙසු චාරිකං,සෙනානිවිස්සුන්නිගමො යහිංසියාතං තාපසාලයමුරුවෙලමොසරි;

()

විමුක්තිය සොයන්නා වූ, දිනූ උතුම් ඇතෙකුගේ ගමනක් බඳු ගමනක් ඇති බෝසතාණන් වහන්සේ, මගධ රටෙහි තනිවම චාරිකාවේ හැසිරෙමින්, සේනානි නියම්ගම පිහිටි උරුවෙල් දනව්වේ තාපසයන් වසන සුන්දර පෙදෙසට පැමිණියහ.

58.

58.

අද්දක්ඛි සො හරිණවිහඞ්ගමාකුලංමන්දානිලෙරිතතරුසණ්ඩමණ්ඩිතං,නෙරඤ්ජරාසලිලපවාහසිතලංපාසාදිකං පරමතපොවනං තහිං;

()

මුවන් හා කුරුල්ලන්ගෙන් ගහණ වූ, මද පවනින් සැලෙන රුක් පෙළින් අලංකාර වූ, නේරංජරා නදියේ සිහිල් දිය දහරින් යුතු වූ, නෙත් සිත් ඇදගන්නා සුළු උතුම් තපෝවනය උන්වහන්සේ එහිදී දුටහ.

59.

59.

අන්තොජටං ජටිලජටා’ලිවුම්බිත-පාදම්බුජො විජටයිතුං ඝටං වසී,අත්තාහිතාපනපටිපත්තියා තහිංවිජ්ජාධරෙ ජටිලවරෙ පසාදයී;

()

ඇතුළත පවතින කෙලෙස් ජටාව නිරවුල් කරනු පිණිස උත්සාහ කළ සංයමයෙන් යුතු බෝසතාණන් වහන්සේ, එහිදී තමන්වම තවාගන්නා දුෂ්කර ප්‍රතිපත්තිය මඟින්, එහි විසූ විද්‍යාධරයන් හා උතුම් ජටිලයන් පැහැදවූහ.

60. සඤ්චාරිතො ජනපදචාරිකං තදා

60. එකල ජනපද චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්නා වූ,

පත්වා තපොවනමථ පඤ්චවග්ගියා,

ඒ තපෝවනයට පැමිණි කල්හි, පස්වග භික්ෂූහු

භික්ඛු මහාපුරිසමුපට්ඨහිංසු තං

ඒ මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේට උපස්ථාන කළහ,

ආරද්ධදුක්කරකිරියං යථාබලං. ()

ආරම්භ කරන ලද දුෂ්කර ක්‍රියා ඇති උන්වහන්සේට තමන්ගේ ශක්ති පමණින් උපස්ථාන කළහ.

61. ධීරො’තිදුක්කරපටිපත්තිපූරකො

61. අතිශය දුෂ්කර ප්‍රතිපත්තීන් පුරන්නා වූ ඒ ධීර බෝසතාණන් වහන්සේ,

දන්තානි වීසතිදසනෙහි වීසති,

උඩු දත් විස්සෙන් යටි දත් විස්ස තද කරගෙන,

තාලුං නිරුම්හිය රසනාය චෙතසා

දිවෙන් තල්ල තද කොට, මනසින්

චිත්තං නිපීළයි පරිතාපයි තහිං. ()

සිත දැඩි ලෙස මැඩපවත්වා, පීඩාවට පත් කළහ.

62. පග්ගය්හ මුද්ධනි බලවා’තිදුබ්බලං

62. බලවත් පුරුෂයෙකු විසින් ඉතා දුර්වල පුරුෂයෙකුගේ හිසින් අල්ලා,

නිප්ඵීළයෙ යථරිව ධීමතො තථා,අත්තාහිතාපනපසුතස්ස පග්ඝරුංකච්ඡාදිනා’ධීකතරසෙදබින්දවො;

()

දැඩි ලෙස මිරිකා තෙරපන්නාක් මෙන්, තමන්ව තවාගැනීමට උත්සාහ කළ ඒ ධීර බෝසතාණන් වහන්සේගේ කිහිලි ආදී ස්ථානවලින් අධික ලෙස ඩහදිය බින්දු වැගිරෙන්නට විය.

63. මග්ගොභවත්‍ය’යමිති බොධිසිද්ධියා

63. 'බෝධි අවබෝධය සඳහා මාර්ගය මෙය විය හැකිය'යි සිතා,

අප්පාණකං පටිපද මාචරං චිරං,වාසං අකා වසි මුඛතො ච නාසතොඅස්සාසමප්පටිපටිමො’පරුන්ධිය;

()

දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි 'අප්පාණක' (හුස්ම නොගන්නා) ප්‍රතිපදාව පුරමින්, මුවින් සහ නාසයෙන් හුස්ම ගැනීම හා පිට කිරීම වළක්වා වාසය කළහ.

64.

64.

රුද්ධෙසු තෙස්ව’ පිහිතසොතරන්ධතොවාතො’භිනික්ඛමි අධිමත්තනිස්සනො,කම්මාරගග්ගරිමුඛතො රවො භුසංනිග්ගච්ඡතෙ අභිධමනෙන සෙය්‍යථා;

()

මුව සහ නාසය වැසූ කල්හි, නොවසා ඇති කන් සිදුරු තුළින් මහත් ශබ්දයක් නඟමින් වාතය පිට විය. එය හරියට කම්මල්කරුවෙකුගේ මයිනහම පිඹින විට නැඟෙන මහත් හඬ මෙනි.

65.

65.

යාවෙදනා ඛරසිඛරෙන ජායරෙසීසස්ස විජ්ඣනසමයෙ සුඛත්ථිනො,එවං තදා කඨිනසිරොරුජා’භවුංරුද්ධානිලස්ස හි මුඛකණ්ණනාසතො;

()

යම් සේ තියුණු ආයුධයකින් හිස විදින කල්හි මහත් වේදනාවක් උපදී ද, එසේ ම මුව, කන් හා නාසයෙන් වාතය වැළැක්වීම නිසා උන්වහන්සේට ඉතා දරුණු හිසරදයක් හටගත්තේය.

66.

66.

වාතාභිඝාතනසමයෙ සුධිමතොසීසෙ’භවුං පුනරපිසිසවෙදනා,දළ්හෙන යො සිරසි වරත්තකෙන යංදළ්හං දදෙ යථරිව සිසවෙඨනං;

()

ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේගේ හිසෙහි නැවතත් ඇති වූ ඒ වාත වේදනාව, බලවත් පුරුෂයෙකු විසින් හිස වටා වරපටක් (හම් පටියක්) දමා තදින් බැඳ තෙරපන්නාක් බඳු විය.

67.

67.

සම්මා නිරුම්හිතමුඛකණ්ණනාසතොධීරො සමීරණමුපරුන්ධිචු’ත්තරිං,ගබ්භන්තරං ඛරතරවෙදනා’තුරංවාතා’භිමන්ථිය පරිකන්තයුං තතො;

()

මුව, කන් හා නාසය හොඳින් වසාගෙන, ඒ ධීර බෝසතාණන් වහන්සේ තවදුරටත් වාතය වැළැක්වූ හෙයින්, උදරය තුළ වාතය කැළඹී තියුණු වේදනාවක් උපදවමින් බඩවැල් කපා දමන්නාක් මෙන් පීඩා කළේය.

68.

68.

ගොඝාතකො චතුරතරො විකත්තයෙකුච්ඡිං ගවං තිඛිණවිකන්තනෙන චෙ,රුද්ධාතිලෙහ’නරියමග්ගගාමිනොජාතා තථා ඛරතර කුච්ඡිවෙදනා;

()

දක්ෂ ගව ඝාතකයෙකු විසින් තියුණු පිහියකින් ගවයෙකුගේ බඩ කපා දමන්නාක් මෙන්, වාතය අවහිර කිරීමෙන් ඒ දුෂ්කර මාර්ගයෙහි හැසිරුණු බෝසතුන්ට අතිශය කර්කශ වූ බඩෙහි වේදනාවක් උපන්නේය.

69.

69.

අප්පානකං පුනරපි ඣානමාචරංවීරො සමීරණ මුපරුන්ධි සබ්බථා,චීන්තුබ්භවං සකමුඛකණ්ණනාසගංතෙනා’සි කායිකදරථො ධිතීමතො;

()

නැවතත් අප්පාණක ධ්‍යානය වඩමින්, ඒ වීර බෝසතාණන් වහන්සේ සර්වාකාරයෙන්ම හුස්ම වැළැක්වූහ. එමඟින් උන්වහන්සේගේ මුව, කන් හා නාසයෙන් දරුණු දාහයක් උපන් අතර සිරුරෙහි දැඩි වෙහෙසක් ද ඇති විය.

70.

70.

දළ්හං උභො චරපුරිසා මහබ්බලාබාහාසු ගණ්හිය පුරිසං’තිදුබ්බලං,අඞ්ගාරකාසුයමහිතාපයන්තිචෙසො තාදිසිං අනුභවි දුක්ඛවෙදනං;

()

මහත් බලසම්පන්න පුරුෂයන් දෙදෙනෙකු විසින් ඉතා දුර්වල මිනිසෙකු බාහුවලින් අල්ලාගෙන ගිනි අඟුරු වළක දමා පුළුස්සන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේ එබඳු මහත් වූ දුක් වේදනාවක් වින්දහ.

71.

71.

ඛිත්තං කලිඞ්ගරමිවකාවිදෙවතාරුද්ධානිලුබ්භවඛරවෙදනාතුරං,වීරං විලොකිය පතිතං තපොවනෙපබ්‍යාකරුංක වරපුරිසො මතො ඉති;

()

හුස්ම වැළැක්වීමෙන් හටගත් කර්කශ වේදනාවෙන් පෙළී, දර කැබැල්ලක් මෙන් තපෝවනයෙහි වැටී සිටි ඒ වීරයාණන් දැක, ඇතැම් දේවතාවියෝ 'මේ උත්තම පුරුෂයා මියගොස් ඇතැ'යි පැවසූහ.

72.

72.

කාලංකරොත්‍ය’යමිති කාචි දෙවතානොචාහුකිං තදිතර දෙවතා වතං,අස්සෙ’ව ගොතමසමණස්ස මාරිසාආරොචයුං විහරණමීදිසංඉති;

()

'මොහු කළුරිය කරයි' කියා සමහර දේවතාවෝ කීහ. 'නැත, එසේ නොවේ' යැයි තවත් දේවතාවෝ පැවසූහ. 'නිදුකාණෙනි, ගෝතම ශ්‍රමණයාණන්ගේ විහරණය මෙබඳුමය' යැයි ඔවුහු පැවසූහ.

73.

73.

යංනූන’හං පටිපදහෙය්‍යමායතිංආහාරයාපනහරණාය සබ්බසො,එවං සචින්තයි කරුණාය චොදිතාතා දෙවතා තුවටුමුපෙච්ච ගොතමං;

()

'මම සම්පූර්ණයෙන්ම ආහාර ගැනීම නතර කොට ප්‍රතිපදාව පුරන්නෙම් නම් මැනවැ'යි උන්වහන්සේ සිතූහ. එකල්හි කරුණාවෙන් පෙලඹුණු ඒ දේවතාවෝ වහා ගෝතමයන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ.

74.

74.

ආරොචයුං යදිපන නිච්චභොජනො-පච්ඡෙදනං සමණතුවං කරිස්සසි,කාහාම තෙ මයමිතිලොමකුපතොදිබ්බොජමොකිරිය සරිරතප්පණං;

()

'ශ්‍රමණයන් වහන්ස, ඉදින් ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම ආහාර වැළැක්වීම කරන්නේ නම්, අපි ඔබේ රෝම කූප තුළින් දිව්‍යමය ඕජාව වත්කොට ශරීරය පෝෂණය කරන්නෙමු'යි ඔවුහු සැළ කර සිටියහ.

75.

75.

ඝාසස්සඡෙදනවීරියං කරොමි චෙයාපෙන්ති තා මධුර සුධාරසෙන මං,තෙනා’භියාපනවිධිමිච්ඡතො සතොතංඛොතපං නභවති කිං මුසා මමං;

()

'මම ආහාර නොගෙන සිටීමට උත්සාහ කරන කල්හි, ඔවුහු මධුර දිව්‍ය ඕජාවෙන් මා ජීවත් කරවන්නාහ. මම කිසිවක් නොකා සිටිමි’යි පවසත් ම, එය මාගේ මුසාවක් නොවන්නේ දැ'යි උන්වහන්සේ සිතූහ.

76.

76.

නාලන්ති සො කුහනවසෙන දෙවතා-විම්හාපනෙති’හ නිජදෙහතප්පණං,එවං අනුස්සරිය’නුවාසරං වසීආහාරමාහරි විරසං පරිත්තකං;

()

'දේවතාවන් මවිතයට පත් කරමින් මෙසේ කුහක ලෙස ශරීරය පෝෂණය කිරීම සුදුසු නොවේ' යැයි සලකා, සංයමයෙන් යුතු උන්වහන්සේ දිනපතා ඉතා සුළු වූ ද රස නැති වූ ද ආහාර ස්වල්පයක් බැගින් ගත්හ.

77.

77.

ස්වාචෙලකො විචරිකරාපලෙඛණොආචාරමුත්ත්‍ය’භවි නචෙහිතිට්ඨිකො,උද්දිස්සකං අභිහටකං නිමන්තනංනාසාදයි පිටකකලොපිකුම්භිකං;

()

උන්වහන්සේ අචේලක (නිර්වස්ත්‍ර) ව හැසිරුණහ, අත් ලෙවකෑහ, 'එන්න, නවතින්න' කීව ද නොනැවතුණහ. තමන් උදෙසාම පිළියෙල කළ, ගෙන ආ ආහාර හෝ ආරාධනා පිළි නොගත්හ. සැළියකින් හෝ බඳුනකින් දෙන ආහාර නොපිළිගත්හ.

78.

78.

සො දණ්ඩමුග්ගරමුසලෙ’ළකන්තරංපායන්තිගබ්භිනිපනිතීහි චා’හටං,සාමක්ඛිකාවිසය මුහින්නමෙකිකංසඞ්කිත්තිනොදනමපි නාභිසාදයී;

()

පොලු මුගුරු ඇති තැනකින් ද, එළුවන් සිටින තැනකින් ද, කිරි පොවන මවකගෙන් ද, ගැබිනි මවකගෙන් ද ගෙනෙන ලද ආහාර උන්වහන්සේ පිළි නොගත්හ. මැස්සන් ගැවසෙන තැනින් ද, වෙන් කොට තැබූ බත් ද උන්වහන්සේ පිළි නොගත්හ.

79.

79.

සොවීරකං නපිවි සුරං නමෙරයංසුක්ඛාමකං යදපි තිකොවිසුද්ධිකං,සො මච්ඡමංසකවිකතිං පටික්ඛිපිඅප්පෙකදා තපසි නිරාමගන්ධිකො;

()

උන්වහන්සේ කාඩි දිය හෝ සුරා පානය නොකළහ. වියළි මස් හෝ මාළු ද වැළැක්වූහ. ඉතා පිරිසිදු යැයි සම්මත මස් හා මාළු වර්ග ද ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, කිසිදු ආමගන්ධයක් නැතිව තපස් රැක්කාහ.

80.

80.

සො සත්තතොප්පභුති කමෙන හාපයංයාවෙකමාහරි කබලං බලත්ථිකො,සො සත්තතොප්පභුති කමෙන හාපයංඑකං කුලං උපගමි යාව භික්ඛිතුං;

() (යමකබන්ධනං)

ශක්තිය කැමැති වූ උන්වහන්සේ ක්‍රමයෙන් බත් පිඬු සතේ සිට එකක් දක්වා අඩු කරමින් ආහාරයට ගත්හ. එමෙන්ම පිණ්ඩපාතය සඳහා නිවාස සතේ සිට ක්‍රමයෙන් එකක් දක්වා අඩු කරමින් පිඬුසිඟා වැඩියහ.

81.

81.

එකාය දීහිපි තිචතූහි පඤ්චහිදින්නං පටිග්ගහි ඡහි දත්තිසත්තහි,එකාහිකප්පභුතිකමද්ධමාසිකංමූලං සයං පතිතඵලං පභුඤ්ජි සො;

()

එක් හැන්දකින් හෝ හැඳි දෙකක්, තුනක්, හතරක්, පහක්, හයක් හෝ හතක් දෙන ආහාර පමණක් පිළිගත්හ. දිනක් හැර දිනක් හෝ අඩ මසකට වරක් බැගින් ආහාර ගනිමින්, මුල් වර්ග හා තමා විසින්ම බිම වැටුණු ඵලවැල පමණක් අනුභව කළහ.

82.

82.

සාමාකතණ්ඩුලමථසාකමද්දකංනීවාරකුණ්ඩකහටදද්දුලාදිකං,පිඤ්ඤාකගොමයතිණ ඣාමකොදනංවීරො මහාවිකටමපානුභුඤ්ජි සො;

()

ඒ මහා වීර වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ස්වයංජාත ඇල් වී, පලා කොළ, තල පිඬු, ගොම, තණකොළ, දාගිය බත් සහ පාසි ආදී වූ ඉතා පහත් ආහාර වර්ග වළඳමින් වීර්යය කළ සේක.

83.

83.

ථොකං පිවි පකසතමිතං හරෙණුක-යූසං තථා චනක කුලත්ථමුග්ගජං,සො අප්පභොජනපරමො සජීවිතංඑකෙන යාපයි තිලතණ්ඩුලෙන’පි;

()

උන්වහන්සේ මුං, කොල්ලු, කඩල ආදියේ යුෂ ඉතා ස්වල්ප මාත්‍රයක් පමණක් වැළඳූ සේක. එසේ ම අල්ප ආහාරයෙන් යැපෙමින්, සමහර දිනෙක එක ම තල ඇටයකින් හෝ එක ම සහල් ඇටයකින් පවා ජීවිතය පවත්වා ගත් සේක.

84.

84.

සාණම්මසාණ?ජින’ජිනක්ඛිපච්ඡව-දුස්සං තිරීටකකුසවාකචීරකං,සො කෙසකම්බලමපිවාළකම්බලමොළුකපක්ඛිකඵලකාන්‍ය’ධාරයි;

()

උන්වහන්සේ සණ වැහැරි, මිනිස් කෙස්වලින් වියූ කම්බිලි, අශ්ව ලොම්වලින් වියූ කම්බිලි, පක්ෂි පිහාටු, දර පතුරු සහ කුස තණ ආදියෙන් කළ අඳන සිවුරු සහ වල්කල ධරණය කළ සේක.

85.

85.

දුබ්බණ්ණනත්තකමයමග්ගපුග්ගලොඅප්පෙකදා පරිදහි පංසුකූලකං,අත්තන්තපොවරණ පරායණො භවිසො මස්සුකුන්තලතනුලොමලොචකො;

()

ඒ උත්තම පුරුෂයාණෝ දුර්වර්ණ වූ කිලිටි වැහැරී ඇඳුම් හා පාංශුකූල සිවුරු දැරූ සේක. ශරීරය තවන්නා වූ තපසෙහි නියැලෙමින් උන්වහන්සේ සිය රැවුල සහ සිරුරේ ලොම් උදුරා දමන්නෙක් වූ සේක.

86.

86.

උබ්භට්ඨකො’භවි පරිවජ්ජිතාසනොඋක්කට්ඨමුක්කුටිකවතං අධිට්ඨහී,උද්ධග්ගකණ්ටකවීසමෙ අපස්සයෙසෙය්‍යං අකා තදුපරිඨානචඞ්කමං;

()

ආසනවල හිඳීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් නිරතුරුව ම කෙළින් සිටගෙන සිටීමේ ව්‍රතය ද, දිගින් දිගට ම නොහිඳ නොකැඳවී උක්කුටිකයෙන් සිටීමේ ව්‍රතය ද සමාදන් වූ සේක. උල් සහිත කටු මත හා විෂම භූමිවල සයනය ද ඒ මත ම සක්මන ද කළ සේක.

87.

87.

සො සායතතියකමුදකාවරොහණ-යුත්තො පවාහයිතුමඝං සමුස්ස හී,ආතාපයං ඉති පරිතාපයං සකංදෙහං චිරං පරිහරි පාපභීරුකො;

()

පව් සෝදා හැරීමේ අදහසින් සවස් කාලය ද ඇතුළුව දිනකට තුන් වරක් ජලයට බැසීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදුණු සේක. පවට බිය ඇති ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මෙසේ දිගු කලක් තමන්ගේ ශරීරය තවමින් හා පීඩා පමුණුවමින් වාසය කළ සේක.

88.

88.

යො නෙකහායනගණිකො’ත්ථි’තින්දුක-රුක්ඛස්ස ඛො පපටිකජාතඛාණුකො,එවං තථා පපටිකජාතමත්තනොගත්තඤ්ච සන්නිවිතරජොමලං භවි;

()

වසර ගණනාවක් පැරණි තිඹිරි ගසක කඳෙහි පොතු පලුදු වී ගැලවී යන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේගේ සිරුරෙහි බැඳී තිබූ දූවිලි හා කුණු තට්ටු නිසා සමෙහි පලුදු මතු වී තිබුණි.

89.

89.

සොවා පරො නතු පරිවජ්ජයී රජො-ජල්ලානි කජ්ජලමලිනානි පාණිනා,දෙහං සුභොජනජහනෙන ජජ්ජරංතෙලං විලෙපිය රජසා’භිථූලයී;

()

උන්වහන්සේ තමන්ගේ ශරීරයේ තැවරුණු කළු පැහැති දූවිලි හා කුණු තමන්ගේ අතින්වත් පිසදමා නොහැරිය සේක. ප්‍රණීත ආහාර නොවැළඳීම නිසා වැහැරී ගිය උන්වහන්සේගේ ශරීරය, තෙල් ගෑවාක් මෙන් දූවිල්ලෙන් ම වැසී තිබුණි.

90.

90.

සො ද්වෙ’කපස්සයිකවතං පපූරයීආපානකො’ භවි ඵලකෙ’පි ථණ්ඩිලෙ,සෙය්‍යං අකාක විහරි විවෙකකාමවාඅජ්ඣොගහං අදුතියකො මහාවනං;

()

උන්වහන්සේ එක ඇලයකින් පමණක් සයනය කිරීමේ ව්‍රතය රැක්ක සේක. ලෑල්ලක් මත හෝ හිස් බිම මත සයනය කරමින්, විවේකය කැමති ව තනිව ම මහා වනයට වැද වාසය කළ සේක.

91.

91.

පාණෙ ඉමෙ විසමගතෙ’තිඛුද්දකෙනා’හං වධිස්සමිති පටිච්ච’නුද්දයං,උස්සාවමද්දනහිරභීරුතාය සොනාථො අභික්කමි ච සතො පටික්කමි;

()

"විෂම භූමියෙහි වසන්නා වූ මේ ඉතා කුඩා සතුන් මම නොනසමි" යි පතළ කරුණාවෙන් යුක්ත ව, පිනි බිඳක් පවා පෑගීමට ඇති ලජ්ජා-භය නිසා අප නාථයන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුතුව ම ඉදිරියටත් පසුපසටත් පියවර තැබූ සේක.

92.

92.

නින්නත්ථලා වනගහනා වනාසයොනින්නත්ථලං වනගහනං මිගො යථා,හීතො විපස්සිය විපිනොපගෙ ජනෙතාසාභිභූ පපනති එවමෙවඛො;

()

වනයේ වසන මුවෙකු, වනයට එන මිනිසුන් දැක බියට පත් ව වනයෙන් වනයට පලා යන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේ ද වනයට පැමිණෙන මිනිසුන් දැක බියෙන් මෙන් ඝන වනාන්තරයෙන් වනාන්තරයට ම පලා ගිය සේක.

93.

93.

දිස්වාන ලුද්දකවනකම්මිකාදයොගොපාලකෙ තිණනළකට්ඨහාරකෙ,මාචද්දසං අහමපි තෙත්‍ය’යංජනොමා මං විපස්සතු සමධිට්ඨහං වතං;

()

වැද්දන්, වනයේ වැඩ කරන අය, ගොපල්ලන්, තණකොළ, බට හෝ දර කපන්නන් දැක, "මම ඔවුන් නොදකිම්වා, ඔවුන් ද මා නොදකිත්වා" යි සිතා තවුස් ව්‍රතයක් ලෙස මඟ හැර ක්‍රියා කළ සේක.

94.

94.

එකොවසඞ්ගණිකවිහාරභීතියානින්නත්ථලා වනගහනා තපොනිධී,නින්නත්ථලං වනගහනං පපාත සොතස්සාසි තාදිසි පවිවිත්තතා තදා;

()

මිනිස් සමූහයා ඇසුරු කිරීමට ඇති බිය නිසා, ඒ තපෝනිධී වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ එක් වනයකින් තවත් වනයකට වැදුණු සේක. එකල උන්වහන්සේගේ ඒකාන්ත හුදකලා බව එබඳු විය.

95.

95.

යස්මිංවනෙ චරතමවීතරාගීනංරොමුග්ගමො චරණතලානි කම්පරෙ,දිස්වාන භිංසණකවනං තථාවිධංඅජ්ඣොගහං වසි පවිවෙකකාමවා;

()

කෙලෙස් පහ නොකළ සාමාන්‍ය මිනිසුන් ඇතුළු වන විට ඇඟ ලොම් ඩැහැගන්නා වූ, දෙපතුල් වෙව්ලන්නා වූ එබඳු භීෂණ වනාන්තරයකට, විවේකය කැමති වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ඇතුළු වී වාසය කළ සේක.

96.

96.

උස්සාවපාතතසමයෙ’න්තරට්ඨකෙහෙමන්තිකෙ සිසිරතරාය රත්තියා,අබ්භාවකාසික මභිපූරයි වතංකිච්ඡං වසි වසි වනසණ්ඩගො දිවා;

()

අතිශයින් සීතල වූ හේමන්ත සෘතුවේ පිනි පතිත වන අන්තරට්ඨක රාත්‍රී කාලයන්හි උන්වහන්සේ එළිමහනේ වෙසෙන ව්‍රතය පිරූ සේක. දහවල් කාලයෙහි ඉතා දුක සේ ඝන වනාන්තරය තුළ ම වාසය කළ සේක.

97.

97.

ගිම්හොතු පච්ඡිමදිවසන්තරෙ දිවාඅබ්භාවකාසිකධුතධම්මපූරකො,රත්තිං වනෙ විහරි ජවට්ඨිකාන්‍යු’පනිස්සාය සො අසයි සුසානභූමියං;

()

ගිම්හාන සෘතුවේ අවසන් දිනවල දහවල් කාලයේ දී එළිමහනේ වෙසෙමින් තපස් දම් පුරන උන්වහන්සේ, රාත්‍රියෙහි වනයෙහි ද, මළ සිරුරුවල ඇටකටු ඇසුරු කරමින් සොහොන් බිමෙහි ද සයනය කළ සේක.

98.

98.

බුද්ධඞ්කුරං උපගමියො’ඨුභන්ති’පිඔමුත්තයන්තිපි රජසො’කිරන්ති’පි,ගොමණ්ඩලා සවණඛිලෙසු දණ්ඩකංදත්වා වදාපයිතුමුපක්කමන්ති’පි;

()

එසේ තපස් රකින ඒ බුදුන්වහන්සේ (බුද්ධකුරයන්) වෙත පැමිණෙන ගොපලු දරුවන් උන්වහන්සේට කෙළ ගැසූහ, මුත්‍රා කළහ, දූවිලි ගැසූහ. කන් සිදුරුවලට කූරු දමා හිංසා කිරීමට ද පෙළඹුණහ.

99.

99.

සොවාධිවාසයි සතිමා උපෙක්ඛකොතංවෙදනං කටුකක මනඤ්ඤවෙදියං,දුක්ඛෙ සුඛෙ සුමති තුලාසරික්ඛකොබාලෙසු තෙස්ව’පි නවිකොපයිමනං;

()

එහෙත් මනා සිහි නුවණින් හා උපේක්ෂාවෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ, අන් අයට විඳගත නොහැකි ඒ කටුක වේදනාවන් ඉවසා වදාළ සේක. සැප-දුක දෙකෙහි ම තරාදියක් මෙන් සම සිතැති ඒ නුවණැත්තාණෝ ඒ අනුවණ බාලයන් කෙරෙහි ද කිසිදු ක්‍රෝධයක් නොකළ සේක.

100.

100.

ආහාරතප්පණවිධිනා විසුද්ධි’තිඑකෙ වදන්ති’හ සමණාඤ්ඤතිත්ථියා,කොලාදිභොජනවිකතිං තථාවිධංඅප්පිච්ඡතාය’නුභවි සුද්ධිකාමවා;

()

"ආහාර පාලනයෙන් ම පාරිශුද්ධිය ලැබෙන්නේ ය" යි මෙලොව ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සහ අන්‍ය තීර්ථකයෝ පවසති. පාරිශුද්ධිය පතන්නා වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ද අල්පේච්ඡතාවය නිසා ම දිනකට එක ම මසන් ගෙඩියක් වැනි ඉතා අල්ප ආහාර වළඳමින් වීර්යය කළ සේක.

101.

101.

අප්පොජභොජනවිකතිං පභුඤ්ජතොඛත්තිංසලක්ඛණසිරියා සමුජ්ජලං,කායො සුරද්දුමරුචිරො’ධිමත්තක-සීමානමට්ඨිකතච මාපධීමතො;

()පබ්බානිවා අසිතලනාස්ව’සිතික-වල්ලිසු උන්නත’වනතානි සෙය්‍යථා,ආසුං තථා කරචරණාදිකානි’පිතස්සු’න්නතොනත’වයවාති විග්ගහෙ;

()

මෙලෙස අල්ප වූ ද සාරයක් නැති වූ ද ආහාර වැළඳීම නිසා, පෙර තිස්දෙකක් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් බැබළුණු, සුන්දර වෘක්ෂයක් බඳු වූ ඒ ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ශරීරය ඇට හා සම පමණක් ඉතිරි වන සීමාවට ම පත් විය. කළු වැල්වල ගැට මෙන් උන්වහන්සේගේ අත් පා ආදී ශරීරාංගයන්හි හන්දි ද ගැට ගැසී උස් පහත් වී පෙනුණි.

103.

103.

මොක්ඛෙසිනො කරභපදංව නිස්සිරිංනිම්මංස මානිසද මහූ සිරිමතො;

තස්සු’න්තතාවනතකපිට්ඨිකණ්ටකොආසි යථාවලයිතවට්ටනාවලි;

()

මෝක්ෂය පතන්නා වූ ඒ ශ්‍රීමත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ පිටුපස ප්‍රදේශය මස් නැති ව ගොස් ඔටුවකුගේ පියවරක් මෙන් අවලස්සන විය. උන්වහන්සේගේ කොඳු ඇට පෙළ ගැට ගැසූ නූලක් මෙන් උස් පහත් වෙමින් දිස් විය.

104.

104.

ගොපාණසි සිථිලිතබන්ධනා ජර-සාළාය හෙට්ඨුපරිඨිතෙ’ව ධීමතො,නිම්මංසලොහිතකකලෙබරෙ ප්‍ය’ව-භග්ගා භවුං පවිසමඵාසුකාවලී;

()

දිරාපත් වූ ශාලාවක ලිහිල් වී බිඳ වැටෙන්නට ආසන්න ව ඇති පරාල මෙන්, මස් ලේ සිඳී ගිය ඒ ප්‍රඥාවන්තයන් වහන්සේගේ සිරුරෙහි ඉළ ඇට පෙළ ඇතුළට කඩා වැටී බිඳී ගියාක් මෙන් දිස් විය.

105.

105.

අප්පං කුභොජනවිකතිං පභුඤ්ජනොතස්ස’ක්ඛිකූපගයුගලක්ඛිතාරකා,ඔක්කායිකා අභවු මගාධගා තදාගම්භීරකුපගදකතාරකාක විය;

()

ඉතා අල්ප වූ ද නොගැලපෙන ආහාර වැළඳීම නිසා, උන්වහන්සේගේ ඇස්වල තාරකා ගැඹුරු ළිඳක් පතුලේ පෙනෙන තාරකාවන් මෙන් අක්ෂි කුහර තුළට ම ගිලා බැස තිබුණි.

106.

106.

වාතාතපෙන’ භිඵුසිතො යථා’මක-ච්ඡින්නො’භිසම්ඵුටනි අලාබු තිත්තකො,සීසච්ඡවී සුඛුමඡවිස්ස භොජනො-පච්ඡෙදනෙන’භිඵුටිතා ඨිතං තථා;

()

අමු කාලයේ ම නෙළා සුළඟට හා අව්වට දැමූ තිත්ත ලබු ගෙඩියක් වියළී රැලි වැටී යන්නාක් මෙන්, මනා සියුම් සමක් තිබූ උන්වහන්සේගේ හිස්කබලේ සම ආහාර නොමැතිකම නිසා වියළී රැලි වැටී තිබුණි.

107.

107.

තස්සොදරච්ඡවි පන පිට්ඨිකණ්ටකංඅල්ලියි සො මුනි මලමුත්තමොචකො,ඔකුජ්ජිතො පරිපති පූතිමූලක-ලොමානි තබ්බපුගලිතානි භූමියං;

()

ඒ මුණිවරයාණන් වහන්සේ බඩේ සම අතගාන විට එය පිටකොන්දේ ඇලී තිබුණි. මල මූත්‍ර පහ කරන්නට තැත් කරන විට උන්වහන්සේ මුහුණින් වැටුණි. උන්වහන්සේගේ මුල් දිරාගිය ලොම් ද සිරුරෙන් ගිලිහී බිම වැටුණි.

108.

108.

සො පිට්ඨිකණ්ටකමවසඞ්ගපාණිනාකුච්ඡිච්ඡවිං ඵුසිතුමිතො පරාමසි,සො පිට්ඨිකණ්ටකමවසඞ්ගපාණිනාකුච්ඡිච්ඡවිං ඵුසිතුමිතො පරාමසි;

() (යමකබන්ධනං)

උන්වහන්සේ තම අතින් බඩේ සම අතගාන විට පිටකොන්ද අසුවූයේ ය. පිටකොන්ද අතගාන විට බඩේ සම ද අතට අසු විය. (එතරම් ම උදරය හා පිටකොන්ද එකට ඇලී තිබුණි).

109.

109.

කාලොනුඛො වරපුරිසො’ති නො තථාසාමොනුඛො නපි නනුමඞ්ගුරච්ඡවි,ආසුං තදා කවිමතිකථාපරා නරාදිස්වා මලග්ගහිතමසොභනච්ඡවිං;

()

දූවිල්ලෙන් වැසී අශෝභන වූ උන්වහන්සේගේ ශරීරයේ පැහැය දුටු නැණවත් මිනිස්සු, "මේ උත්තමයා කළු පැහැති ද? නැතහොත් නිල් පැහැති ද? එසේත් නැතහොත් දුඹුරු පැහැති ද?" යි විවිධ අදහස් දැක්වූහ.

110.

110.

යෙ සන්තී සම්පතී සමණා’භවුං පුරෙඅත්තන්තපා තපසි අනාගතෙ සියුං,තෙ වෙදනං කටුකමිතොධිකං කිමුවෙදෙන්ති වෙදයු මභිවෙදයිස්සරෙ;

()

අතීතයෙහි ස්වයං-පීඩාවන් විඳිමින් තපස් රැකි, වර්තමානයෙහි රකින හෝ අනාගතයෙහි රකින්නා වූ යම් ශ්‍රමණයෝ වෙත් ද, ඔවුහු මීට වඩා දරුණු වූ ද කටුක වූ ද වේදනාවක් කිසිසේත් නොවින්දාහ, නොවිඳිති, මතු නොවිඳින්නාහ.

111.

111.

ඊහාය දුක්කරකිරියායි’මාය’පිනෙව’ජ්ඣගා යමරියඤාණදස්සනං,අත්තූපතාපනකසිරස්ස කෙවලංභාගී භවි අනරියමග්ගගාමිසො;

()

මෙබඳු වූ දුෂ්කර ක්‍රියාවල නිරත වුව ද, උන්වහන්සේ කිසිදු ආර්ය ඥානදර්ශනයක් නොලැබූ සේක. එය හුදෙක් සිරුරට දුක් දීමක් පමණක් වූ අතර, නිවනට නොපමුණුවන අනාර්ය මාර්ගයක් ම විය.

112.

112.

සංසාරෙ සාතිසාරෙ බරතරදරථෙ සංසරං සච්චසන්ධොඛෙදෙවෙදෙසි දෙවාසිරනරසරණොඑසයංසත්තසන්තිං,ධීරොවීරොවරොයොපභවභවභයොපාපතාපබ්බිපත්තොආයොගං යොගියොගී පරිහරි හිරිමාඑවමෙවච්ඡවස්සං;

() (මුත්තාහාර බන්ධනං)

අතිශයින් මහා දුක් ඇති සසරෙහි සැරිසරමින්, සත්‍යවාදී වූ ද, දෙව් මිනිසුන්ට සරණ වූ ද, සත්වයන්ගේ ශාන්තිය සොයන්නා වූ ද, භව භය හා පාපයන්ගෙන් දුරු වූ ඒ ධීර-වීර මහා යෝගී වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, වසර හයක් මුළුල්ලෙහි කළ ඒ නිෂ්ඵල ව්‍රතය මෙලෙස අත්හැර දැමූ සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකල කවිජන හකයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදුරෙනිදානෙ මහාබොධිසත්තස්ස මහා පධානානුයොගප්පවත්තිපරිදීපො එකාදසමොසග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ ප්‍රීතිය පිණිස මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත ‘ජිනවංශදීපය’ නම් ග්‍රන්ථයෙහි, අවිදූරේ නිදානයෙහි එන මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ දුෂ්කර ක්‍රියා ව්‍රතය දැක්වෙන එකොළොස්වන සර්ගය නිමා විය.

1.

1.

කාමං කාමසුඛල්ලිකා’නුයොගොහීනො’නත්ථකරො’ත්‍ය’නෙ(’කරූපං),චින්තෙත්වාන තපොවනං විමානාත්වං සිද්ධත්ථු’පගම්ම කාහසෙ කිං;

()

"කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය (කාම සැපයෙහි ඇලී සිටීම) අතිශයින් ම ලාමක ය, අනර්ථකර ය" යි සිතා, සිද්ධාර්ථයෙනි, ඔබ එසේ නම් මාලිගාව හැර දමා තපෝවනයට පැමිණ මේ කරන්නේ කුමක් ද?

2.

2.

කොනාම’න්තු’පතාපනා’නුයුත්තොපත්තො හොති සුඛප්පදං කදාචි,තස්මා අත්තු’පතාපනා’නුයොගොහීනො’නත්ථකරො’ති චින්තයස්සු;

()

තමා පෙළීමෙහි (අත්තකිලමථානුයෝගයෙහි) යෙදුණු කවරෙක් නම් කවදාවත් සැපතට පැමිණියේද? එබැවින් තමා පෙළීමෙහි යෙදීම හීන වූ ද අනර්ථකර වූ ද දෙයකැයි සිතන්න.

3.

3.

අත්තානං සයමෙවමොවදිත්වාපිණ්ඩායා’නුඝරං චරිත්ව ලද්ධං,භත්තං භුත්තවතො සකම්හි කායෙආසුං පාකතිකානි ලක්ඛණානි, ()

මෙසේ තමාටම අවවාද කරගෙන, පිඬු සිඟා නිවසින් නිවසට හැසිර ලැබුණු ආහාරය වැළඳූ උන්වහන්සේගේ ශරීරයෙහි ස්වභාවික ලක්ෂණයෝ වහාම ප්‍රකෘතිමත් වූහ.

4.

4.

හීනන්තද්වයවජ්ජනෙන ජාතුඤාණුක්කංසගතම්හි තම්හි වීරෙ,බොධායූ’පසමාය නිබ්බිදායඋක්කට්ඨං පටිපත්තිමාචරන්තෙ;

()

ඒ හීන වූ අන්ත දෙක මඟහැරීමෙන්, අවබෝධය පිණිස ද කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස ද කලකිරීම පිණිස ද උතුම් ප්‍රතිපදාවෙහි හැසිරෙන්නා වූ, විශිෂ්ට ඥානයට පැමිණි ඒ වීරයන් වහන්සේ...

5.

5.

ඡබ්බස්සාන්‍ය’නිදුක්කරං කරිත්වාබොධිං නාජ්ඣගතො සුභොජනානි,භුඤ්ජන්තො කිමු කුබ්බතෙ’ පධානාවිබ්භන්තො ඉති පඤ්චවග්ගියායං;

()

‘හය වසරක් දුෂ්කර ක්‍රියා කොට ද බෝධිය ලබාගත නොහැකි වූ උන්වහන්සේ, දැන් ප්‍රණීත ආහාර වළඳමින් කෙලෙස නම් වීර්යය වඩන්නාහුද? උන්වහන්සේ මඟින් බැහැර වී ඇත’යි පස්වග මහණෝ සිතූහ.

6.

6.

මදදිත්වා සිකතං සිනෙහලද්ධාකෙවා’සුං සමණං හි’මං උපෙච්ච,කො මූළ්හො’ධිගමාධිගන්තුමිච්ඡෙචින්තෙත්වා මිගදායමොතරිංසු;

()

‘වැලි මිරිකා තෙල් ලබාගත හැක්කේ කා හටද? මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, අධිගමයන් ලබන්නට කැමති වන මෝඩයා කවුද?’ මෙසේ සිතා ඔවුහු ඉසිපතන මිගදායට ගියහ.

7.

7.

සෙනානීනිගමෙ තදානි සෙට්ඨි-ධීතා සාමිකුලං අලඞ්කතා’සි,භාරෙනා’වනතඞ්ගිනී කුචානංහංසිවා’ලසගාමිනී සුජාතා;

()

එකල්හි සේනානි නියම්ගමෙහි, ස්වාමියාගේ කුලය අලංකාර කළා වූ, පියයුරු බරින් නැමුණු සිරුරක් ඇති, හංස දේනුවක සේ මන්දගාමී ගමන් ඇති, සුජාතා නම් සිටු දියණියක් වූවාය.

8.

8.

ජාතෙ පත්ථිතපත්ථනාසමිද්ධෙරුක්ඛා’ධිග්ගහිතාය දෙවතාය,කාතුං සාබලිකම්මක මානයිත්වාධෙනූ ලට්ඨිවනොපගා සහස්සං;

()

රුක්දේවතාවා නිසා තමා පැතූ පැතුම ඉටු වූ කල්හි, ඇය බිලි පූජාවක් පැවැත්වීම පිණිස ලට්ඨි වනයෙහි හැසිරෙන දෙනුන් දහසක් ගෙන්වා ගත්තාය.

9.

9.

තාසං පඤ්චසතානි දුද්ධඛීරංපායෙත්වා කතපුන යාවතා’ඪධෙනූ,ඛීරානං පරිවත්තනං විධායපච්චූසම්හි දුදොහ තා’ඪධෙනූ;

()

ඇය එම දෙනුන් දහසකගේ කිරි දෙනුන් පන්සියයකට පොවා, නැවත එසේම කරමින් කිරි මාරු කිරීමේ ක්‍රමය අනුව අවසානයේ ඉතිරි වූ දෙනුන්ගෙන් අලුයම් කාලයෙහි කිරි දොවා ගත්තාය.

10.

10.

මිස්සෙත්වා සයමෙවව දුද්ධඛීරංපායාසං පචිතුං සමාරභිත්ථ,දෙවා තත්ථ සුධාරසං ඛිපිත්වාආරක්ඛාදිමකංසු උද්ධනස්මිං;

()

ඈ තමා විසින්ම එම කිරි මිශ්‍ර කොට කිරිපිඬු පිසීමට පටන් ගත්තාය. එහිදී දේවතාවෝ දිව්‍ය ඕජාව ඊට එක් කළහ; ලිප අසල රැකවල් ද සැලසූහ.

11.

11.

තස්සා’සි හිමාවාචලො’පධානංපල්ලඞ්කො පථවිතලං අහූ චෙ,හත්ථා පච්ඡිමපුබ්බසාගරෙසුපාදා දක්ඛිණසාගරෙ භවිංසූ;

()

උන්වහන්සේට හිමාලය පර්වතය කොට්ටය විය. පොළෝ තලය සයනය විය. දෑත් පෙරදිග හා අපරදිග මහා සමුද්‍රයන්හි ද දෙපා දකුණු සමුද්‍රයෙහි ද වූහ.

12.

12.

උග්ගන්ත්වා තිණජාති නාහිරන්ධාතස්සා’හච්ච ඨිතා නභං අසෙසං,ඡාදෙසුං චරණුට්ඨිතා’ස්ස කණ්හ-සීසා’ජානුයුගා’ප්‍ය’කණ්හකීටා;

()

උන්වහන්සේගේ නාභියෙන් පැනනැඟුණු තණකොළ විශේෂයක් මුළු අහස පුරා විහිදී ගියේය. උන්වහන්සේගේ දෙපතුලෙන් පැනනැඟුණු කළු හිස් ඇති පණුවෝ දණහිස් දක්වා ශරීරය වසා ගත්හ.

13.

13.

චත්තාරො සකුණා චතුද්දිසාහිපත්වා තප්පදපඤ්ජරං විවණ්ණා,සෙතා’සුං පුථුමීළ්හපබ්බතස්සසීසෙ චඞ්කමි සො අලිම්පමානො;

()

සතර දිශාවෙන් පැමිණි විවිධ වර්ණ ඇති පක්ෂීහු සතර දෙනෙක් උන්වහන්සේගේ පාමුල වැටී සුදු පැහැයට හැරුණහ. තවද උන්වහන්සේ මහා අශුචි පර්වතයක් මත එහි නොතැවරෙමින් සක්මන් කළහ.

14.

14.

ඉච්චෙවං සුමති’ට්ඨපාකදානිපස්සිත්වා සුපිනානි පඤ්ච නිට්ඨං,පත්තො අජ්ජ භවාමහන්ති බුද්ධොනිග්‍රොධං සමුපෙච්ච සන්නිසීදි;

()

මෙසේ මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ මේ පංච මහා සිහින දැක, ‘මම අද ඒකාන්තයෙන්ම බුදු බවට පැමිණෙන්නෙමි’යි සිතා අජපල් නුග රුක වෙත පැමිණ වැඩසිටි සේක.

15.

15.

සොධෙතං සහිතා තු පුණ්ණදාසීපච්චූසෙ වටමූලපුබ්බසෙලෙ,තං ලොකෙකරවිං විරාජමානංදිස්වා’වොච සුජාතමෙතමත්ථං;

()

අලුයම් කාලයෙහි නුග රුක මුල පිරිසිදු කිරීමට ගිය පුණ්ණා නම් දාසිය, ලොවට එකම සූර්යයෙකු සේ බැබළෙමින් වැඩසිටි උන්වහන්සේ දැක, සුජාතාව වෙත ගොස් ඒ බව පැවසුවාය.

16.

16.

ලක්ඛග්ඝං හරිපාතිමාහරිත්වාසා ආවජ්ජයි පක්කභාජනං සො,පායාසො විනිවට්ටිතො ඨිතො’සිතායං පොක්ඛරපත්තතොව’තොයං;

()

ඇය ලක්ෂයක් වටිනා රන් තලියක් ගෙනවිත්, පිසූ කිරිපිඬු එහි හැලුවාය. නෙළුම් පතක රඳන දිය බිඳක් සේ, ඒ කිරිපිඬු කිසිදු තැනක නොඇලී රන් තලියෙහි පිඬක් වී රැඳුණේය.

17.

17.

සා අඤ්ඤාය සුවණ්ණපාතියා තංඡාදෙත්වා මුදිතා පසන්තචිත්තාගන්ත්වා මණ්ඩන මණ්ඩිතා සසීසෙකත්වා පූජයි භොජනං සුජාතා;

()

එය දැක මහත් සේ සතුටු වූ, පහන් සිත් ඇති, සර්වාභරණයෙන් සැරසුණු සුජාතාව එම රන් තලිය තවත් රන් තලියකින් වසා, හිස මත තබාගෙන ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඒ ආහාරය පූජා කළාය.

18.

18.

කාලං එත්තකමෙවබොධිසත්තංනාතික්කම්ම විධාතුදින්නපත්තො,සම්පත්තො’සි අදස්සනං තතො තංපාතිං සොණ්ණමයං පටිග්ගහෙත්වා;

()

එතෙක් කල් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ හැර නොගිය, ඝටීකාර මහා බ්‍රහ්මයා විසින් දෙන ලද පාත්‍රය අතුරුදන් විය. ඉන්පසු උන්වහන්සේ ඒ රන් තලිය පිළිගත් සේක.

19.

19.

හංසාලිමලිනීකතාරවින්ද-රෙණුච්ඡන්නසුනීලනීරපුරා,යා නෙරඤ්ජරවිස්සුතා’සි තායනජ්ජාතීරමගඤ්ජි සත්තසාරො;

()

හංස සමූහයා ගැවසීමෙන් යුත්, නෙළුම් රේණුවලින් වැසුණු, නිල්වන් ජලයෙන් පිරි, ප්‍රසිද්ධ වූ නේරංජරා නදී තීරය වෙත ලෝකෝත්තම වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක.

20.

20.

පායාසාමිසපුණ්ණසොණ්ණපාතිංකාසාවානි ජිනඞ්කුරො ඨපෙත්වා,තීරෙ තාය සවන්තියා නහාතුංතිත්ථං ගන්ධගජොරිවො’තරිත්ථ;

()

කිරිපිඬු පිරුණු රන් තලිය සහ සිවුරු ගං ඉවුරෙහි තබා, ඒ ජිනාංකුරයන් වහන්සේ ස්නානය කිරීම පිණිස ගන්ධහස්තියෙකු මෙන් නදියට බැස වදාළ සේක.

21.

21.

රොලම්බාකුලනීලනීරජෙහිසෙවාලෙහි නදීජලං සුනිලං,නික්ඛන්තජ්ජුතිසඤ්චයෙහි දෙහාඔතිණ්ණස්ස ජගාම පිඤ්ජරත්තං;

()

මීමැස්සන් ගැවසුණු නිල් නෙළුම්වලින් හා පාසිවලින් ඉතා නිල් පැහැ ගැන්වී තිබූ නදී ජලය, නදියට බැසගත් උන්වහන්සේගේ ශරීරයෙන් නික්මුණු රශ්මි මාලාවෙන් රන්වන් පැහැයට හැරුණි.

22.

22.

ගඞ්ගාකාමිනි කඤ්ජරෙණුගන්ධ-චුණ්ණං තුඞ්ගතරඞ්ගබාහුනා තං,භත්තාරං සලිලෙන සීතලෙනමක්ඛෙත්වාසුනහාපයන්තී’වා’සි;

()

උස් රළ නමැති දෑතින් යුත් ඒ නේරංජරා ගංගාව, නෙළුම් රේණු සුවඳ කුඩු සහ සීතල දියෙන් තමාගේ ස්වාමියා නහවන්නියක මෙන් උන්වහන්සේව මනාව නෑවූවාය.

23.

23.

තුල්‍යං තබ්බදනම්බුජෙන ලද්ධුංආයන්තං රවිරංසිසඞ්ගමෙන,හංසස්සෙණි සරොජකොසරාසිංසංදූසෙසි ආවාරියො හි පාකො;

()

උන්වහන්සේගේ මුහුණ නමැති නෙළුම් පියුමට සමාන වනු පිණිස, සූර්ය රශ්මිය වැදීමෙන් පිපෙන්නට තැත් කළ නෙළුම් කැකුළු සමූහය හා හංස පංක්තීහු ලජ්ජාවට පත් වූහ.

24.

24.

තීරෙ සාරසචක්කවාකපක්ඛීසොසාය’ස්සවිසාරිතං’සපක්ඛා,ගම්භීරම්භසි මත්තමාහරිංසුමඤ්ඤෙ නික්කරුණාය එත්තකන්තී;

()

ගං ඉවුරෙහි වූ සාරස පක්ෂීහු ද චක්‍රවාක පක්ෂීහු ද තමන්ගේ පියාපත් විදහා වේළා ගත්හ. ගැඹුරු දියෙහි සිටි පක්ෂීහු උන්වහන්සේ කෙරෙහි ඇති අප්‍රමාණ කරුණාව නිසා මෙන් මධුර හඬ නැඟූහ.

25.

25.

තුණ්ඩෙ මණ්ඩිතපුණ්ඩරීකදණ්ඩොපක්ඛෙ කෙරවපණ්ඩරෙ පසාරී,නාථස්සු’බ්බහි මත්තහංසරාජාසෙතච්ඡත්තවිභුතිමුත්තමඞ්ගෙ;

()

තම හොටයෙන් සුදු නෙළුම් දණ්ඩක් දරා, සුදු පැහැති පියාපත් විදහාගත් එක් මත් හංස රාජයෙක් ලෝකනාථයන් වහන්සේගේ ශීර්ෂය මත සේසතක සිරිය මැවීය.

26.

26.

වත්තම්හොජපලොභිතාලිචක්කංචක්ඛවාපාථගතං ජිනඞ්කුරස්ස,සංදස්සෙසි පධානභුඨිතස්සනිලස්මිං කසිණම්හි භූතිභාරං;

()

උන්වහන්සේගේ වටකුරු මුහුණ නමැති පියුමට ලොල් වී පැමිණි බඹර සමූහයා, වීර්යය වැඩීමට සැරසුණු ජිනාංකුරයන් වහන්සේගේ නේත්‍ර පථයට පැමිණ, නිල් කසිණ මණ්ඩලයක් මත ඇති ශ්‍රී සෝභාව පෙන්වන්නාක් මෙන් වූහ.

27.

27.

වෙය්‍යාවච්චකරාරිවාපගායංසෙවාලාදිමලාපනෙන මීනා,පාදඤ්චන්දගමීනලක්ඛණස්සතස්ස’ග්ගෙ විමලිකරිංසු වාරිං;

()

ගංගාවෙහි උපස්ථායකයන් මෙන් වූ මත්ස්‍යයෝ, පාසි ආදී කුණු රොඩු ඉවත් කරමින්, මත්ස්‍ය ලක්ෂණයෙන් යුත් පාද ඇති උන්වහන්සේගේ පාමුල ජලය පිරිසිදු කළහ.

28.

28.

උත්තිණ්ණස්ස විසාලසාළසාඛී-සාඛාහත්ථපුටෙහි පුඤ්ක්නාය,ගත්තං මන්දසුගන්ධගන්ධවාහ-වත්ථං සාළවනඞ්ගනා අදාසි;

()

දියෙන් ගොඩට වැඩම කළ උන්වහන්සේට, සල් වනය නමැති ලලනාව විසින් විශාල සල් අතුවල අතු අත්වලින් මෘදු සුවඳ සුළං නමැති වස්ත්‍රය පිදුවාක් මෙන් විය.

29.

29.

ලොකින්දො පරිමණ්ඩලං නිවත්ථොඡාදෙත්වාන තිමණ්ඩල’න්තරියං,බන්ධිත්වොපරි කායබන්ධනම්පිකාසාවං පරිධායි පංසුකූලං;

()

ලෝකනාථයන් වහන්සේ මනාව වටකොට හැඳ, තුන් මණ්ඩලය වසා, ඉණෙහි කායබන්ධනය ද බැඳ, පංශුකූල කසට සිවුර පෙරවා ගත් සේක.

30.

30.

පායාසස්ස නිරූදකස්ස ඌන-පඤ්ඤාසප්පමිතෙ විධාය පිණ්ඩෙ,පාචීනාභිමුඛො නිසජ්ජ නජ්ජාතීරෙ තාය අකාසි භත්තකිච්චං;

()

දිය රහිත වූ ඒ කිරිපිඬු ආහාරයෙන් එක් අඩු පනහක් (හතළිස් නවයක්) පිඬු කොට, නැගෙනහිර බලා නදී තීරයෙහි වැඩසිටිමින් උන්වහන්සේ වළඳා වදාළ සේක.

31.

31.

පායාසො මධුරො’යමස්ස සත්ත-සත්තාහං පටිවිද්ධබොධිනො හි,ඔජාසමඵරණාය ඨානමාසිතස්මා සො පවිහාසි නිබ්බිහෙසං;

()

මේ මධුර කිරිපිඬු ආහාරය, බෝධිය අවබෝධ කරගත් උන්වහන්සේට සත් සතියක් මුළුල්ලෙහි ශරීර ඕජාව පැතිරවීමට ප්‍රමාණවත් විය. එබැවින් උන්වහන්සේ ක්ලාන්තයකින් තොරව කල් ගෙවූ සේක.

32.

32.

බුජ්ඣෙය්‍යං යදි බොධිමජ්ජ සොහංඋද්ධංසොතමයං සුවණ්ණපාති,ගඞ්ගායං ඛිපකි ගච්ඡතූති වත්වාධීමා දක්ඛිණහත්ථගං තමග්ඝං;

()

‘මම අද බෝධියට පැමිණෙන්නෙම් නම්, මේ රන් තලිය ගඟ දියෙහි උඩුගං බලා යේවා!’යි පවසා, ඒ මහා ප්‍රඥාවන්තයන් වහන්සේ තම දකුණත රැඳි උතුම් රන් තලිය දියට දැමූ සේක.

33.

33.

සොතං භින්දිය සා සවන්තිමජ්ඣෙඨත්වා පාති යතො අසීතිහත්ථං,උද්ධංසොතමුපෙච්ච සන්නිමුජ්ජිතස්මා සො’පි නිමුජ්ජි පීතිනජ්ජං;

()

එම රන් තලිය ගඟ මැද දිය රළ බිඳගෙන රියන් අසූවක් පමණ උඩුගං බලා ගොස් දියේ ගිලුණේය. ඒ දැක උන්වහන්සේ ද ප්‍රීති නදියෙහි ගිලී ගිය සේක.

34.

34.

නාගානං භවනං උපෙච්ච තිණ්ණංබුද්ධානං පනිමම්හි භද්දකප්පෙ,සාපාතිපරිභුත්තසොණ්ණපාතිඝට්ටෙත්වාන ඨිතා කතානුරාවා;

()

නාග භවනයට ගිය ඒ රන් තලිය, මේ භද්‍ර කල්පයෙහි පහළ වූ බුදුවරුන් තිදෙනා වහන්සේගේම රන් තලීන්හි වැදී හඬ නඟමින් නතර විය.

35.

35.

තං දීඝායුකකාලනාගරාජාසුත්වා සද්දමථජ්ජපෙ’කබුද්ධො,උප්පන්නොති ජිනං අභිත්ථවන්තොඅට්ඨාසි ථුතිගීතිකාසතෙහි;

()

ඒ හඬ ඇසූ දීර්ඝායුෂ ඇති කාල නා රජු, ‘අද තවත් බුදුවරයෙකු උපන්නේය’යි දැන, සිය ගණන් ස්තුති ගීත ගයමින් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට ප්‍රශංසා කරමින් සිටියේය.

36.

36.

ඡායාබද්ධවිසාලසාළසාලංපත්වාසාළවනං නදීසමීපෙ,ආජීවට්ඨමසීලසංවරෙනආදොයෙව විසුද්ධකායවාචො;

()

ගඟ අසල පිහිටි, සිසිල් සෙවණ දෙන විශාල සල් ගස්වලින් යුත් සල් වනයට පැමිණ, මුල සිටම ආජීවට්ඨමක සීල සංවරයෙන් පිරිසිදු කළ කාය වාග් ද්වාර ඇති උන්වහන්සේ...

37.

37.

කත්වාට්ඨාරසපිට්ඨිකණ්ටකානංකොටීනංපටිපාදනං කමෙන,පල්ලඞ්කස්සනිසජ්ජබන්ධනෙනකම්මට්ඨානසතිං උපට්ඨපෙත්වා;

()

පිටකොන්දේ ඇට අටළොසක් වූ පුරුක් එකිනෙක කෙලින් පිහිටුවා, පර්යංක බන්ධනයෙන් යුතුව වැඩසිට, කමටහන් අරමුණෙහි සිහිය පිහිටුවා...

38.

38.

ආනාපානසතිංපරිග්ගහෙත්වානිබ්බත්තෙසිමලග්ගහීතපුබ්බෙ,රූපාරූපසමාධයො’ට්ඨපඤ්චා-භිඤ්ඤායො වසිතාච සො වසීසො ()

ආනාපානසතිය මනාව ගෙන, පෙර පුරුදු කළා වූ රූපාවචර හා අරූපාවචර ධ්‍යානයන් ද පංච අභිඥාවන් ද උපදවා ගෙන, එහි වසීභාවයට පැමිණි සේක.

39.

39.

ඣානස්සාදරතො දිවාවිහාරංකත්වා සාළවනෙ සුරාසුරෙහි,ධීරො මග්ගමලඞ්කතං කරීවගන්තුං ඔතරියත්‍රබොධිමූලං;

()

ධ්‍යාන සුවයෙන් යුතුව සල් වනයෙහි දිවා විහරණය කොට, දෙවි අසුරයන් විසින් අලංකාර කරන ලද මඟ ඔස්සේ ඒ ධීරයන් වහන්සේ බෝධි මූලය වෙත යාමට නික්මුණු සේක.

40.

40.

ලාජාදීකුසුමෙහිවිප්පකිණ්ණොමුත්තාපණ්ඩරවාළුකාත්ථතො සො,මග්ගො තුඞ්ගතරඞ්ග භඞ්ගහාරිලක්ඛීවාසපයොදධීරි’වා’සි;

()

විළඳ ආදී මල්වලින් ගහන වූ ද, මුතු සහ සුදු වැලි අතුරන ලද්දා වූ ද ඒ මාවත, උස් වූ රළ පෙළින් සුසැදි ලක්‍ෂ්මියගේ වාසභවනය වූ ක්ෂීර සාගරය බඳු විය.

41.

41.

මජ්ඣා’රොපිතපඞ්කජාභිරාමංමුත්තාදාමසමාකුලං සමන්තා,කණ්ණොලම්බසුවණ්ණඝණ්ටමස්සදෙටා දිබ්බවිතාන මුක්ඛිපිංසු;

()

මධ්‍යයෙහි තබන ලද නෙළුම් මලින් මනහර වූ ද, හාත්පස මුතු දමින් සැරසුණා වූ ද, කොන්වල එල්ලෙන රන් මිණිගෙඩිවලින් යුක්ත වූ ද දිව්‍යමය වියනක් දෙවියෝ උන්වහන්සේ උදෙසා ඉහළින් දැරූහ.

42.

42.

ලොකත්ථං කරණාය චොදිතස්මිංතස්මිං ලොකදිවාකරෙ’කවීරෙ,ගච්ඡන්තෙ සහජාතබොධිමූලංආලොකො උදපාදි සබ්බලොකෙ;

()

ලෝකයාගේ යහපත පිණිස පෙලඹවුණු, ලෝකය නැමැති සූර්යයා බඳු වූ, ඒ ඒකවීර වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සහජාත බෝධි මූලය කරා වඩිනා කල්හි, මුළු ලෝකයෙහි ම මහා ආලෝකයක් පහළ විය.

43.

43.

ආයන්තං තිණ්හාරකො පථම්හිදිස්වා සොත්ථියනාමභූසුරො තං,පාදාසි තිණමුට්ඨියො’ට්ඨමත්තානාථො තානි තිණානි සම්පටිච්ඡි;

()

මඟ වඩිනා උන්වහන්සේව දුටු සොත්ථිය නම් බ්‍රාහ්මණ තණ නෙළන්නා, උන්වහන්සේට කුස තණ මිටි අටක් පිළිගැන්වී ය. අප නාථයන් වහන්සේ ද ඒ තණ මිටි පිළිගත් සේක.

44.

44.

වත්තත්තෙ වරපාටිහාරියම්හිමග්ගෙ ගන්ධගජො’ච ජම්හමානො,සම්පත්තො කරුණාකලත්තභත්තාසම්බොධාධිගමාය බොධිමූලං;

()

මඟෙහි උතුම් ප්‍රාතිහාර්යයන් සිදුවෙමින් පවතිද්දී, කරුණාව නමැති අගමෙහෙසිය ඇති, සුවඳ ඇතකු වැනි ගමනින් යුත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සම්බෝධිය අවබෝධ කරගනු පිණිස බෝධි මූලයට පැමිණි සේක.

45.

45.

තස්සොසීදඨිතං’ව චක්කවාළංහෙට්ඨා දක්ඛිණතො’ත්තරානනස්ස,පඤ්ඤායු’ත්තරචක්කවාළමුද්ධංලඞ්ඝිත්වානඨිතං’ව ආභවග්ගං;

()

උන්වහන්සේ උතුරු දෙස බලා දකුණු දිශාවෙහි සිටි කල, දකුණු පසින් සක්වල පහතට ගිලී ගියාක් මෙන් ද, උතුරු පසින් සක්වල මුදුන භවග්ගය දක්වා ඉහළට එසවී ගියාක් මෙන් ද පෙනිණි.

46.

46.

එවං පච්ඡිමමුත්තරං දිසම්පිඅට්ඨානන්ති පදක්ඛිණං කරොන්තො,ගන්ත්වා ඨානවරං පුරත්ථිමස්මිංඅට්ඨාසි වසි පච්ඡිමානනො සො;

()

මෙසේ බටහිර හා උතුරු දිශාවන්හි ද (පොළොව නොසන්සුන් වූ බැවින්) පැදකුණු කරමින්, නැගෙනහිර දිශාවෙහි වූ උතුම් ස්ථානයට ගොස්, බටහිර දෙස බලා ස්ථිරව වැඩසිටි සේක.

47.

47.

ධීමා දක්ඛිණපාණිපල්ලවෙනඅග්ගෙ තානි තිණානි සත්ථරී සො,තම්හා චුද්දසහත්ථමුප්පතිත්වාපල්ලඞ්කො සමලඞ්කරී දුමින්දං;

()

මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ සිය දකුණු අත නමැති ළපලු පල්ලවයෙන් ඒ තණ ගෙන ඉස්සූ සේක. එකෙණෙහි ම එහි දහහතර රියන් උස ඇති වජ්‍රාසන පර්යංකය පහළ වී බෝධි වෘක්ෂ රාජයා අලංකාර කළේ ය.

48.

48.

දක්ඛො කාරුපවීණචිත්තකාරොකාතුං වා’ලිඛිතුං යථානසක්කා,අට්ඨංසු හරිතානි සන්ථතානිඑවං තානි තිණානි උප්පතිත්වා;

()

දක්‍ෂ ශිල්පියෙකුට හෝ චිත්‍ර ශිල්පියෙකුට වුව ද නිමවීමට හෝ ඇඳීමට නොහැකි වන අයුරින්, ඒ තණපත් උඩට පැන නැඟී, ඉතා සිත්කළු කොළ පැහැති ඇතිරිල්ලක් සේ මනාව පිහිටියේ ය.

49.

49.

මංසාදී උපසුස්සරෙ නහාරූඅට්ඨීචෙප්‍යවසිස්සරෙ සරීරෙ;

මුඤ්චෙය්‍යං චතුරාසවෙහි යාවභින්දිස්සාමි නතාවිමං අහන්ති;

()

"මාගේ ශරීරයෙහි මස් ලේ වියළී ගිය ද, නහර හා ඇටකටු පමණක් ඉතිරි වුව ද, සතර ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන තුරු මම මේ වීර්යය අත් නොහරිමි" යි උන්වහන්සේ දැඩි අධිෂ්ඨාන කළ සේක.

50.

50.

දළ්හං චින්තිය දළ්හමානසො සොපාචීනාභිමුඛො දුමින්දබන්ධං;

කත්වා පිට්ඨිගතං නිසීදි බොධි-පල්ලඞ්කම්හි යුගන්ධරෙ රවී’ව;

()

මෙසේ දැඩි ලෙස සිතා, දැඩි අධිෂ්ඨාන ඇතිව, නැගෙනහිර දෙස බලා, බෝධි වෘක්ෂ කඳ පිටුපසට කර, යුගන්ධර පර්වතය මුදුනෙහි බබළන සූර්යයා මෙන් බෝධි පර්යංකය මත වැඩසිටි සේක.

51.

51.

ලොකෙසො සසිමණ්ඩලාවභාසංසෙතච්ඡත්තමධාරයී තදඤ්ඤෙ,සුද්ධාවාසතලට්ඨදෙවතා තංපූජෙසුං මකුටප්පිතඤ්ජලීහි;

()

ලෝකපාලක (මහා බ්‍රහ්මයා) චන්ද්‍ර මණ්ඩලයක් මෙන් බබළන සේත්කුඩය උන්වහන්සේට ඉහළින් දැරූ අතර, ශුද්ධාවාස බඹලොව වැසි දේවතාවෝ සිය කිරුළ මත දොහොත් මුදුන් දී වැඳ නමස්කාර කළහ.

52.

52.

යෙ රූපාවචරෙ වසන්ති දෙවාතෙ ච’ඤ්ඤත්‍ර අසඤ්ඤසත්තදෙවෙ,සම්පත්වා වජිරාසනෙ නිසින්නංපූජෙසුං කුසුමාකුලඤ්ජලීහි ()

අසඤ්ඤසත්ත ලෝකය හැර අන් සියලු රූපාවචර බඹලොව වැසි බ්‍රහ්මයෝ ද එහි පැමිණ, වජ්‍රාසනයෙහි වැඩසිටින උන්වහන්සේට මල් පිරුණු දොහොතින් පූජා පැවැත්වූහ.

53.

53.

එකච්චෙ පරනිම්මිතාදිලොකාපත්වා භත්තිභරා’මරා මහිංසු,පූජාභණ්ඩසමාභිකිණ්ණහත්ථාමාරාරිං තහිමාප පාපිමා කිං;

()

පරනිර්මිත ආදී දිව්‍ය ලෝකයන්ගෙන් පැමිණි ඇතැම් දෙවිවරු ද භක්ති භරිතව, පූජා භාණ්ඩයන්ගෙන් පිරුණු දෑතින් යුක්තව මාරයාගේ සතුරා වූ උන්වහන්සේට පූජා කළහ. එතැනට පවිටු මාරයා පැමිණියේ කුමක් හෙයින් ද?

54.

54.

යෙ නිම්මාණරතිම්හි නිජ්ජරා තෙ;

පත්වා ගන්ධකරණ්ඩමණ්ඩලෙහි,සම්පූජෙසුමලඞ්කතඞ්ඝිපීඨංනං සෙට්ඨං විජයාසනොපවිට්ඨං;

()

නිම්මාණරති දිව්‍ය ලෝකයෙහි වෙසෙන ඒ දෙවිවරු ද සුවඳ කරඬු රැගෙන පැමිණ, ජය අසුනෙහි වැඩසිටි ඒ උතුම් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ අලංකාර පාද පීඨය මනාව පූජා කළහ.

55.

55.

අට්ඨාසි තුසිතාලයා සසෙනොපත්වා සන්තුසිතව්හදෙවරාජා,විජෙන්තො හරිමොර පිඤ්ඡපුඤ්ජ-සොභං කඤ්චනතාලවණ්ටපන්තිං;

()

තුසිත භවනයෙන් සිය පිරිස සමඟ පැමිණි සන්තුසිත දිව්‍ය රාජයා, රන්වන් මොනර පිල් කළඹක සිරින් බබළන රන් තල්වැට පෙළක් සලමින් එහි වැඩසිටියේ ය.

56.

56.

පත්වා යාමසුරාලයා සසෙනොසංවිජෙසි සුයාම දෙවරාජා,ධීරං සොණ්ණපණාළිකානිපාත-ධාරාසන්නිභචාරුචාමරෙහි;

()

යාම දිව්‍ය ලෝකයෙන් සිය පිරිවර සමඟ පැමිණි සුයාම දිව්‍ය රාජයා, රන් පීල්ලකින් ගලා හැලෙන දිය දහරක් බඳු මනහර සෙමර සලමින් ඒ මහා ධීරයන් වහන්සේට උපස්ථාන කළේ ය.

57.

57.

දෙවින්දො විජයුත්තරාඛ්‍යසඞ්ඛංවීසං හත්ථසතං ධමීතදඤ්ඤෙ,පූජෙසුං තමුපෙච්ච කොවිළාර-පුප්ඵාදීහි ච තාවතිංසදෙවා;

()

දේවේන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා එකසිය විසි රියන් දිගැති විජයුත්තර නම් හක්ගෙඩිය පිම්බේ ය. තාවතිංස වැසි සෙසු දෙවිවරු ද උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ කණවෑ මල් ආදියෙන් පූජා කළහ.

58.

58.

යක්ඛාදීහි පුරක්ඛතා’පි දෙව-රාජානො චතුරො චතුද්දිසාසු,රක්ඛං සංවිදහිංසු දෙවලොකාතං පත්වාන විනට්ඨලොමහට්ඨං;

()

යක්ෂයින් ආදීන් පෙරටු කොටගත් සතර වරම් දිව්‍ය රාජවරු ද, කිසිදු බියකින් තොරව සිව් දිශාවන්ගෙන් රැකවල් සලසමින් දිව්‍ය ලෝකයෙන් එහි පැමිණියහ.

59.

59.

වාදෙන්තො සරමණ්ඩලං විධායවීණං පඤ්චසිඛො’පි බෙළුවාඛ්‍යං,තං සම්පූජයි කාලනාගරාජාථොමෙන්තො ථුතිගීතිකාසතෙහි;

()

පංචසිඛ දිව්‍ය පුත්‍රයා ද බෙලුව පඬු වීණාවෙන් ස්වර මණ්ඩල මවමින් වාදනය කළ අතර, කාල නාග රාජයා ද සිය ගණන් ස්තුති ගීත ගයමින් උන්වහන්සේට පූජා කළේ ය.

60.

60.

එවං කාහළභෙරිසඞ්ඛවීණා-ඝණ්ටාවීජනිඡත්තචාමරෙහි,නච්චාදීහිචලාජපඤ්චමෙහිදීපද්ධුපධජෙහි මානයුං තං;

()

මෙසේ හොරණෑ, බෙර, සක්, වීණා, මිණිගෙඩි, පවන්සල්, සේත්කුඩ, සෙමර මෙන් ම නෘත්‍ය ගීතයන්ගෙන් ද, විළඳ පස්වන කොට ඇති පූජාවන්ගෙන් ද, පහන්, සුවඳ දුම් හා ධජ පතාකයන්ගෙන් ද උන්වහන්සේට උපහාර දැක්වූහ.

61.

61.

සිද්ධත්ථො පටිසිද්ධමාරධෙය්‍යොකත්තුං අත්තවසෙ සදෙවලොකං,සුත්වා වායමතීති බොධිමණ්ඩෙමාරො තත්‍ර සමාරභිත්ථගන්තුං;

()

සිද්ධාර්ථයන් වහන්සේ දෙවියන් සහිත ලෝකය තමන්ගේ වසඟයට ගනු පිණිස (මාරයාගේ විෂය ඉක්මවා යනු පිණිස) බෝධි මණ්ඩපයෙහි වීර්යය වඩන බව අසා, මාරයා එහි යෑමට සූදානම් විය.

62.

62.

තස්මිං ඛො සමයෙ භයාවහානිමාරස්සො’තරණාය කාරණානි,චක්ඛචාපාථගතානි දුන්නිමිත්ත-රූපාදීනි තිලොකලොචනස්ස;

()

එකල්හි, මාරයාගේ පැමිණීම හඟවන බියකරු වූ ද අශුභ වූ ද පෙරනිමිති තුන්ලොවට ඇසක් බඳු වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ නෙත් පථයට ලක් විය.

63.

63.

සුක්ඛ’ම්හොධරරාවභෙරිරාව-විප්ඵාරාබධිරීකතම්බරම්පි,භීමං විජ්ජුලතා’සිඝට්ටණෙහිමාරස්සා’හවම්බ්ඩලාභමාහ;

()

වියළි වලාකුළුවල ගර්ජනාව නැමැති බෙර hඬින් අහස බිහිරි කරවමින් ද, කඩුවල ගැටීම බඳු බියකරු විදුලි කෙටීම් මඟින් ද මාරයාගේ යුද සේනාවේ පැමිණීම ප්‍රකාශ විය.

64.

64.

මාරස්සා’ගමනඤ්ජසෙ රජොවවාජීනං ඛුරඝට්ටණෙන ජාතො,උක්කාපාතසතං ජනෙසි තස්සචක්ඛවානිට්ඨඵඛලං දිසාසු ඩාහො;

()

මාරයා පැමිණෙන මඟෙහි අසුන්ගේ කුර පහරින් නැඟුණු ධූලි ද, සිය ගණනින් කඩා වැටුණු උල්කාපාත ද නිසා ඇස්වලට අහිතකර වූ දැවෙන ස්වභාවයක් දසත පැතිර ගියේ ය.

65.

65.

වෙහාසෙ විචරුං කබන්ධරූපාකාකොලා බලිපුට්ඨවායසාරී,උන්නාදිංසු ඛරානිලො පවායීඅබ්භුට්ඨාසි රජො දිසාසු ධූමො;

()

හිස් නැති කවන්ධ රූප අහසෙහි සැරිසැරූහ. කපුටන් සහ බකමූණන් ආදී පක්ෂීන් බිහිසුණු ලෙස කෑගැසූහ. චණ්ඩ මාරුතයක් හැමූ අතර, දසත ධූලි හා දුම් රොටු ඉහළට පැන නැඟුණි.

66.

66.

ආලොකො විගතො ඝණන්ධකාරොඔතිණ්ණො මහිකාසමාභිකිණ්ණො,ආකාසො පථවි භූසං පකම්පිමෙඝච්ඡන්නදිනං දිනං බභූව;

()

ආලෝකය නැති වී ගොස්, මීදුමෙන් වැසුණු ඝන අන්ධකාරයක් පැතිර ගියේ ය. අහසත් පොළොවත් දැඩි ලෙස කම්පා වූ අතර, දහවල ද වලාකුළුවලින් වැසුණු අඳුරු දිනයක් බඳු විය.

67.

67.

සිද්ධත්ථඤ්හි අසිද්ධමත්ථමෙතංකාතුං අස්සවමාරකිඞ්කරාමෙ,වත්වෙ’ථා’ති පජාපතී සසෙනොතත්ථෙව’න්තරධායි තාවදෙව;

()

"සිද්ධාර්ථයන්ගේ මේ අරමුණ අසාර්ථක කරමු" යැයි පවසමින් මාර සේනාව සමඟ පැමිණි මාර දිව්‍ය රාජයා එකෙණෙහි ම එහි දර්ශනය විය.

68.

68.

සා සෙතා පුරතො පජාපතිස්සආසී බාරසයොජනං විනද්ධා,එවං දක්ඛිණවාමනො ච ලොක-ධාත්වන්තාවධීමාසි පච්ඡතො’පි;

()

මාරයා ඉදිරියෙහි වූ ඒ සේනාව යොදුන් දොළහක් පුරා පැතිර තිබුණි. එසේ ම දකුණු පසින් ද වම් පසින් ද පිටුපසින් ද සක්වල කෙළවර දක්වා ම එය පැතිර පැවතියේ ය.

69.

69.

උද්ධං සා නවයොජනප්පමාණාසද්දො භූමිවිදාරණොරි’වා සි,සො’පඩ්ඪං සතයොජනං බභූවඋච්චං සො ගිරිමෙඛලො ගජින්දො;

()

ඉහළ අහසට යොදුන් නවයක් උසට පැතිර තිබූ ඒ සේනාවේ හඬ පොළොව පැළී යනවාක් බඳු විය. ගිරිමේඛලා නම් වූ ඒ මඟුල් ඇත් රාජයා යොදුන් එකසිය පනහක් උස් විය.

70.

70.

නාහෙසුං පරිසාසු නිම්මිතාසුංද්වෙයොධා සදිසායුධාදධානා,තබ්‍යාසෙන අලඤ්හි ලොමහංසොයස්සා’නුස්සරණෙන චෙ සියා මෙ;

()

මවන ලද ඒ මාර සේනාවන් අතර සමාන ආයුධ දරන සෙබළුන් දෙදෙනෙකු නොවී ය. එය සිහිපත් කිරීමෙන් පවා සිතෙහි ලොමුදැහැ ගැන්වීමක් සිදු වේ.

71.

71.

මාපෙත්වා සහසා සහස්සබාහුංගණ්හිත්වා විවිධායුධානි තෙහි,ආරූළ්හො ගිරිමෙඛලං සසෙනොමාරො පාතුරහොසි බද්ධවෙරො;

()

එකෙණෙහි ම දෑත් දහසක් මවාගෙන, ඒවායින් විවිධ ආයුධ ගෙන, ගිරිමේඛලා ඇතා පිට නැඟුණු වෛරී මාරයා සිය සේනාව සමඟ පෙනී සිටියේ ය.

72.

72.

දෙවෙසො යසසා සමං සකෙනසෙතච්ඡත්ත මගඤ්ඡි සංහරිත්වා,දෙවෙසො යසසා සමං සකෙනසඞක්ඛං පිට්ඨිගතං විධාය ධාවී;

() (යමකබන්ධනං)

දේවරාජයා (මහා බ්‍රහ්මයා) සිය කීර්තිය ද සමඟ සේත්කුඩය හකුළුවාගෙන පලා ගියේ ය. අන්‍ය දේවරාජයා (ශක්‍රයා) ද සිය විජයුත්තර හක්ගෙඩිය පිටේ බැඳගෙන පලා ගියේ ය.

73.

73.

සඞ්කොචා’නනකාහලො ජගාමපාතාලං ඛලු කාලනාගරාජා,වීණාදොණිසඛො සඛානපෙඛොතම්හා පඤ්චසිඛො කලහුං පලායි;

()

කාල නාග රාජයා සිය මුහුණ හැකිළුවාගෙන පාතාලයට ම දිව ගියේ ය. වීණාව සුරත දැරූ පංචසිඛ දිව්‍ය පුත්‍රයා ද කිසිවෙකු දෙස නොබලා එතැනින් වහා පලා ගියේ ය.

74.

74.

දිස්වා මාරබලං සමොසරන්තංසම්පත්තා ජනතා පලායි භීතා,සොසීහො’ව විහාසි සක්‍යසීහොඑකො කමාරකරින්දකුම්හභෙදී;

()

කඩා වදින මාර සේනාව දැක, රැස්ව සිටි පිරිස බියෙන් පලා ගියහ. එහෙත්, මාරයා නැමැති මද ඇතාගේ කුම්භස්ථලය පළා හරින සිංහයෙකු බඳු වූ ඒ ශාක්‍ය සිංහයන් වහන්සේ පමණක් හුදෙකලාව ම සිංහයෙකු සේ වැඩසිටි සේක.

75.

75.

පස්සිත්වා’ධරකන්තිභාරමස්සවත්තම්හොරුහ මින්දිරාවිහාරං,සිද්ධත්ථෙන සමො නචත්ථි ලොකෙඉච්චෙවං කලිමා’හ මාරසෙනං;

()

ලක්‍ෂ්මියගේ වාසස්ථානය බඳු වූ උන්වහන්සේගේ මනහර නෙළුම් මුහුණේ සහ තොල්වල කාන්තිය දැක, "මේ ලෝකයෙහි සිද්ධාර්ථයන්ට සමාන කිසිවෙක් නැත" යි පවිටු මාරයා සිය සේනාවට පැවසී ය.

76.

76.

එතසසා’භිමුඛා මයං කදාචිනොසක්කොම’භියුජ්ඣිතුන්ති තාතා,වත්වා උත්තරපස්සතො සමාරොඛන්ධාවාරමබන්ධි බද්ධවෙරො;

"දරුවනි, අපට කිසිසේත් මොහුට මුහුණ ලා සටන් කළ නොහැක" යැයි පවසා, වෛර බැඳගත් මාරයා උතුරු දෙසින් සිය සේනා කඳවුරු බැඳගත්තේ ය.

77.

77.

දිස්වා’ජ්ඣොත්ථරමානමාරසෙනංආරක්ඛාවරණං ථිරං විධාය,ඛන්ධාවාරමබන්ධි සොපි වීරොජෙතුං තං දසපාරමී භටෙහි;

()

කඩා වදින මාර සේනාව දැක, ඒ මහා වීරයන් වහන්සේ ද ස්ථිර ආරක්‍ෂක වළල්ලක් සලසාගෙන, දස පාරමිතා නැමැති භට සේනාවෙන් මාරයා පරාජය කරනු පිණිස සිය අධිෂ්ඨාන කඳවුර බැඳගත් සේක.

78.

78.

මාරො භුධරමෙරුචක්කවාළෙරුක්ඛාදීනි විචුණ්ණිතුං සමත්ථං,ඛොභෙත්වා භුවනත්තයං දිසාසුඋට්ඨාපෙසි සමීරණං සුඝොරං;

()

මාරයා පර්වතයන් ද, මහා මේරු පර්වතය ද, සක්වළ ද, ගස්වැල් ද සුනුවිසුනු කර දැමීමට සමත් වූ ද, තුන් ලොවම කැලඹීමට පත් කරමින් සියලු දිශාවන්ගෙන් හමා යන බිහිසුණු මහා චණ්ඩ මාරුතයක් ඇති කළේය.

79.

79.

වාතො පාරමිධාමවාරිතො සොනිත්තෙජං පලයානිලස්සමොපි,පත්තො චාමරමන්දමාරුතොවතන්දෙහොතුපරිස්සමං ජහාසි;

()

පාරමිතා බලයෙන් වළක්වන ලද ඒ චණ්ඩ මාරුතය, සියලු තේජස අහිමි වී පලා යන සුළඟක් බඳු වී, අවසානයේ සෙමර සලන්නාක් වැනි මෘදු මද පවනක් බවට පත් වී බෝසතාණන් වහන්සේගේ ශරීරයේ විඩාව දුරු කළේය.

80.

80.

ධාරාවෙගවිහින්නභූමිභාගංගම්භීරා’සනිරාවනිබ්භරා’ඝං,මාරො මාපයි තුඞ්ගවීචභඞ්ගංවස්සොඝං පරිපාතරුක්ඛසෙලං;

()

මාරයා මහ පොළොව පලාගෙන යන තරම් වේගවත් ධාරාවන්ගෙන් යුත්, බිහිසුණු හෙණ හඬින් ආකාශය සිසාරා ගිගුම් දෙන, ගස් හා ගල්පර්වත පෙරළා දමන, උස් රළ පෙළින් යුතු මහ වතුරක් බඳු බිහිසුණු වැස්සක් මවා වැස්සවීය.

81.

81.

වීරො පාරමිපාළිබන්ධනෙනරක්ඛං බන්ධි නිජන්තභාවඛෙත්තෙ,තෙනො’ඝො විපථඞ්ගමො විපක්ඛ-සෙනායා’සි පවාහණෙ නිදානං;

()

එහෙත් මහා වීර වූ බෝසතාණන් වහන්සේ ස්වකීය ආත්මභාවය නමැති කෙත වටා පාරමිතා නමැති ආරක්ෂක වැට බැඳගත්හ. එනිසා ඒ මහා ජල ප්‍රවාහය මඟ හැරී ගොස්, සතුරු මාර සේනාවම ගසාගෙන යාමට හේතුවක් විය.

82.

82.

තෙජොඛණ්ඩසමානමත්තනො සොතත්තං පජ්ජලිතං සජොතිභූතං,මාපෙත්වො’පලවස්සමප්පසය්හංඣාපෙතුං තමුපක්කමිත්ථ මාරො;

()

ඉන්පසු මාරයා, තමන්ගේ තේජසින් ගිනිකඳක් බඳු වූ, රත් වී දිලිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත වූ ද, මැඩපැවැත්විය නොහැකි වූ ද ගිනිකඳු පාෂාණ වැස්සක් මවා, බෝසතාණන් වහන්සේව දවා අළු කර දැමීමට උත්සාහ කළේය.

83.

83.

මාරස්සෙව පතන්තමුත්තමඞ්ගෙඝොරං පාරමිවායුවෙගරුද්ධං,තංවස්සං වජිරාසනූපචාරෙපූජාපුප්ඵගුළත්තනං ජගාම;

()

බෝසතාණන් වහන්සේගේ උත්තම ශීර්ෂය මතට ඇද හැලුණු ඒ බිහිසුණු ගල් වැස්ස, උන්වහන්සේගේ පාරමිතා නමැති වායු වේගයෙන් වළක්වන ලදුව, වජ්‍රාසනය අසලදී පූජා පිණිස පිදූ මල්ගොමු බවට පත් විය.

84.

84.

අස්සද්ධො විසදිද්ධතිණ්හධාරංආදිත්තං පිහිතම්බරො’දරං සො,මාපෙසි අසිසත්තිතොමරාදි-වස්සං සබ්බදිසානිපාතමානං;

()

අශ්‍රද්ධාවන්ත වූ ඒ මාරයා, අහස් කුස වසා ගනිමින් දිලිසෙන්නා වූ ද, විෂ පොවන ලද තියුණු මුවහත් ඇත්තා වූ ද කඩු, හෙල්ල, තොමර ආදී විවිධ ආයුධ වැස්සක් සියලු දිශාවලින් ඇද හැලෙන සේ මැවීය.

85.

85.

තස්මිං පාරමිවම්මවම්මිතස්මිංවිස්සට්ඨා’යුධවුට්ඨි කුණ්ඨිතග්ගා,පත්වා සම්පති පුප්ඵවුට්ඨිභාවංතප්පාදාසනමත්ථකෙ පපාත;

()

පාරමිතා නමැති බලවත් සන්නාහයෙන් සැරසී සිටි බෝසතාණන් වහන්සේ වෙත එල්ල කළ ඒ ආයුධ වැස්ස, අග මොට වී ගොස් එකෙණෙහිම දිව්‍යමය මල් වැස්සක් බවට පත් වී, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ආසනය මත පතිත විය.

86.

86.

මාරො විච්චිටචිච්චිටායමානංසංවට්ටානලඛණ්ඩවිබ්භමං සො,වස්සඞ්ගාරමයං සවිප්ඵුලිඞ්ගංඋට්ඨාපෙසි පලාසපකුප්ඵවණ්ණං;

()

ඉන්පසු මාරයා 'චිච්චිට්' යන හඬ නඟමින් දැවෙන, ලෝක විනාශකාරී මහා ගින්නක් බඳු වූ, ගිනි පුපුරු විහිදුවන, රතු පැහැති කෑල මල් වැනි දිලිසෙන ගිනි අඟුරු වැස්සක් මවා වැස්සවීය.

87.

87.

ඛිප්පංපාරමිමන්තජප්පනෙනඅඞ්ගාරානිනිවාරිතානිතානි,තංබුද්ධඞ්කුරපුණ්ණචන්දබිම්බංසෙවන්තානිවිකිණ්ණභානිවාසුං;

()

එහෙත් පාරමිතා නමැති මන්ත්‍ර බලයෙන් මෙන් වහාම වළක්වන ලද ඒ ගිනි අඟුරු, පූර්ණ චන්ද්‍ර මණ්ඩලයක් බඳු වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වටා විහිදී ගිය රශ්මි කලාපයන් මෙන් බැබළුණි.

88.

88.

භස්මීකාතුමලන්තිමාරවෙරිංධූමාකිණ්ණමනිග්ගතග්ගිජාලං,මාරොභෙරවරාවමුස්සදාභ-මබ්භුට්ඨාපයිඛාරභස්මවස්සං;

()

මාර සතුරා අළු කර දැමීම පිණිස, දුමෙන් ගහන වූ, අභ්‍යන්තරයේ ඇවිළෙන ගිනි ජාලා සහිත වූ ද, බිහිසුණු හඬ නඟන්නා වූ ද උණුසුම් ක්ෂාර අළු වැස්සක් අහසින් මවා වැස්සවීය.

89.

89.

සෙතාමුද්ධනිවිප්පකිණ්ණභස්මිංතංවස්සංචිතපාරමීබලෙන,පත්වාචන්දනගන්ධචුණ්ණභාවංමාරාරිස්සපපාතපාදමූලෙ;

()

බෝසතුන්ගේ ශීර්ෂය මත පතිත වන්නට ආ ඒ සුදු පැහැති අළු වැස්ස, උන්වහන්සේ පුරන ලද පාරමිතා බලයෙන් සුවඳ සඳුන් කුඩු බවට පත් වී මාර පරාජිතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මූලයෙහි වැටුණි.

90.

90.

අස්මිං ගුවලයාලවාළගබ්භෙසම්පාතානලදඩ්ඪවණ්ණුධාරං,උත්තාසාවහමත්තනො’පි කණ්හොවස්සාපෙසි උළාරවණ්ණුවස්සං;

()

මේ පෘථිවි තලය මැද, තමන්ට පවා බිය උපදවන සුලු වූ, ගින්නෙන් රත් වී දැවුණු වැලි කැටවලින් සමන්විත මහා වැලි වැස්සක් පාපිෂ්ඨ මාරයා විසින් වස්සවනු ලැබීය.

91.

91.

දිස්වා’ඞක්ඝීනඛරාලිරංසිගඞ්ගා-තීරුස්සාරිතවණ්ණුරාසි මස්ස,අඞ්ගාරො’ව’ධිකොධපාවකෙනකණ්හො කණ්හතරො’සි ඣාපිතත්තො;

()

බෝසතාණන් වහන්සේගේ නියපොතු වලින් විහිදුණු ආලෝක ධාරා නමැති ගංගාවෙන් ඒ වැලි කඳු ඉවතට විසි වී යනු දැක, පාපිෂ්ඨ මාරයා දැඩි ක්‍රෝධ නමැති ගින්නෙන් තැවී, අඟුරක් මෙන් වඩාත් කළු පැහැ වී, තමා තුළින්ම දැවී ගියේය.

92.

92.

ධූපායන්තමවීචිමච්චිමන්තංසම්ඵුට්ඨං ඝනඵෙණණබුබ්බුලෙහි,වස්සං පඞ්කමයං භුසං නිමුග්ගොමාරො මාපයි පඤ්චකාමපඞ්කෙ;

()

පස්කම් සැප නමැති මඩෙහි තදින් ගිලී සිටි මාරයා, දුම් දමන්නා වූ ද, අවීචි මහා නිරයේ ගින්නක් මෙන් ඇවිළෙන්නා වූ ද, ඝන පෙණ බුබුළුවලින් ගහන වූ ද මහා මඩ වැස්සක් මවා වැස්සවීය.

93.

93.

තස්මිංපාරමිසත්තීසිතිභූතෙපඞ්කෙ චන්දනපඞ්කභාවයාතෙ,මාරො පස්සිය ඵුල්ලපඞ්කජාහංකොපා පඞ්කහතානනොරිවාසි;

()

පාරමිතා බලයෙන් සිසිල් කරන ලද ඒ මඩ වැස්ස, සුවඳ සඳුන් මඩක් බවට පත් වී, එහි නෙළුම් මල් පිපී තිබෙනු දුටු මාරයා කෝපයෙන් මුහුණට මඩ ප්‍රහාරයක් වැදුණෙකු මෙන් ලජ්ජාවට පත් විය.

94.

94.

මාරාරිං ඉමිනා හනාමහන්තීසො ලොකන්තරියන්ධකාරඝොරං,මාරො සූවිවිදාරියං දිසාසුඋට්ඨාපෙසිඝනන්ධකාරඛන්ධං;

()

"මේ මාර සතුරා මෙයින් විනාශ කරමි" යි සිතා, මාරයා ලෝකාන්තරික නිරයේ පවතින බිහිසුණු ඝන අන්ධකාරය බඳු වූ, සියලු දිශාවන් වසා ගත් මහා අඳුරු කඳක් මවා පෑවේය.

95.

95.

සො’යං පාරමිජාතරංසිජාල-භින්නා’සෙසතමොජිනඞ්කුරෙණො,පල්ලඞ්කොදයපබ්බතොදිතො’සිකාමං මාරතුසාරසොසනාය;

()

එහෙත් වජ්‍රාසනය නමැති උදය පර්වතයෙන් උදා වූ, මාරයා නමැති මිහිදුම වියළා හැරීම පිණිස නැඟී ආ සූර්යයා බඳු වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේ පාරමිතා බලයෙන් විහිදුණු රශ්මි මාලාවෙන් ඒ මුළු අඳුරම සුණු විසුණු කර හැරියහ.

96.

96.

එතං ගණ්හථ බන්ධථා’ති වත්වානිට්ඨං කප්පමවණ්ණියං කවීහි,සද්ධිං මාරබලෙනු’පාගතො සොකුද්ධො යුද්ධමකා පමත්තබන්ධු;

()

"මොහුව අල්ලව්, මොහුව බඳිව්!" යැයි කෑගසමින්, කවියන් විසින් වර්ණනා කර නිම කළ නොහැකි තරම් වූ සිය මාර සේනාව සමඟ පැමිණි, කෝපයට පත් ප්‍රමාදයන්ගේ නෑයා වූ මාරයා බෝසතුන් සමඟ මහා සටනක් කළේය.

97.

97.

තං දිස්වා’චලනිච්චලට්ඨමෙසපල්ලඞ්කො නචපාපුණාති තුය්හං,මය්හං හෙ’සු’පකපක්පතෙව තස්මාඅස්මා වුට්ඨහථා’වුසොත්‍ය’වොච;

()

නොසැලී නිශ්චලව වැඩසිටි බෝසතුන් දෙස බලා මාරයා මෙසේ කීවේය: "මේ වජ්‍රාසනය ඔබට අයිති නැත; එය අයිති මටය. එබැවින් ඇවැත්නි, ඔය ආසනයෙන් නැඟිට යන්න."

98.

98.

එකා’පී සමතිංසපාරමීනංපල්ලඞ්කත්ථමපූරිතා තයා’ති,වුත්තෙ සො ඛිපි නිජ්ජිතො’රචක්කංචක්කං චක්කවරඞ්කිතස්ස සීසෙ;

()

"මේ වජ්‍රාසනය උදෙසා ඔබ විසින් තිස් පාරමිතාවන්ගෙන් එකදු පාරමිතාවක්වත් පුරා නැත" යැයි බෝසතුන් පැවසූ කල්හි, පරාජය ඉවසනු නොහැකි වූ මාරයා සිරිපා ලකුණු ඇති උන්වහන්සේගේ ශීර්ෂය දෙසට තියුණු සක් අවිය විසි කළේය.

99.

99.

තං චක්කායුධමුජ්ඣිතප්පභාවංයුද්ධෙ ලද්ධජයස්ස මාරජිස්ස,උස්සිසම්හි වරාසනූපචාරෙසෙතච්ඡන්තමිවුස්සිතං රරාජ;

()

එහෙත් මාර පරාජය කර සටනින් ජයගත් බෝසතාණන් වහන්සේගේ උත්තම ශීර්ෂයට ඉහළින්, තේජස අහිමි වූ ඒ සක් අවිය සුදු සේසතක් මෙන් ඉහළ නැඟී බැබළෙන්නට විය.

100.

100.

තුය්හං සඤ්චිනනම්හි පාරමීනංකො සක්ඛී’ති අහඤ්ච සක්ඛිහොමි,සක්ඛී’ගන්ති පවත්තමාරසෙනා-ඝොසො භුමිවිදාරණොරි’වාසි;

()

"ඔබ පාරමිතා පිරූ බවට සාක්ෂිකරු කවුද?" යි මාරයා ඇසූ කල්හි, "මම සාක්ෂි දෙමි! මම සාක්ෂි දෙමි!" යැයි මාර සේනාව පැවසූ බිහිසුණු ඝෝෂාව මහ පොළොව පැළී යන තරම් මහත් විය.

101.

101.

දාපෙන්තොනිජසක්ඛිමුග්ගතෙජොබාහුංතාවපසාරයී පවිරො,සක්ඛීහන්තීවදං’ව මාරසෙනංතජ්ජෙන්තො’ව බභූව භුමිචාලො;

()

එකල්හි, මහා වීර වූ බෝසතාණන් වහන්සේ ස්වකීය සාක්ෂිකරුගේ මහා තේජස පෙන්වනු පිණිස පොළොව දෙසට ශ්‍රී හස්තය දිගු කළහ. එවිට "මම සාක්ෂි දෙමි" යැයි ගිගුම් දෙමින්, මාර සේනාව බිය ගන්වමින් මහා භූමි කම්පාවක් ඇති විය.

102.

102.

මාතඞ්ගො ගිරිමෙඛලො ඡිතාරිංවන්දන්තො’වපපාත ජන්නුකෙහි,මාරො ලද්ධපරාජයො නිවත්ථ-වත්ථස්සා’පි අනිස්සරො පලායි;

()

එවිට මාරයා පැමිණි ගිරිමේඛලා ඇතා ද සතුරන් මැඬලූ බෝසතුන්ට වඳින්නාක් මෙන් දණින් වැටුණි. පරාජයට පත් වූ මාරයා තමා ඇඳ සිටි වස්ත්‍රය ගැන පවා සිහියක් නොමැතිව බියෙන් පලා ගියේය.

103.

103.

ඝොරමාරබලවාරණාධිප-මානදප්පනිභකුම්භදාරණො,බොධිමූලවජිරාසනොපරිකෙසරීව විරරාජ මාරජි;

()

බිහිසුණු මාර සේනාව නමැති මහා හස්තියාගේ මදය හා දර්පය නමැති කුම්භස්ථලය පළා දැමූ, මාර පරාජය කළ සිංහ රාජයෙකු බඳු වූ බෝසතාණන් වහන්සේ බෝමැඩ වජ්‍රාසනය මත අතිශයින් බැබළුණහ.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකල කවකිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදූරෙ නිදානෙ දෙවපුත්ත මාරබල විද්ධංසන පවත්තිපරිදීපො ද්වාදසමො සග්ගො.

සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ගෙන දෙන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත ‘ජිනවංශදීප’ මහා කාව්‍යයේ අවිදූරේ නිදානයෙහි ‘දේවපුත්‍ර මාර සේනා පරාජය කිරීමේ පුවත’ දක්වන දොළොස්වන සර්ගය නිමි.

1.

1.

නිඛිලමාරතුසාරවිසොසිනොඅථජිනඞ්කුරදීධිතිමාලිනො,රවි කතාවසරො’ව’පරාචලං(දුත’විලම්බිත) ගාමිමුපාගමී;

()

මාරයා නමැති මිහිදුම මුළුමනින්ම වියළා හැරියා වූ බෝසතාණන් වහන්සේගේ රශ්මි මාලාවට ඉඩ ප්‍රස්තාව සලසා දෙන්නාක් මෙන්, සූර්යයා බටහිර පර්වතය දෙසට වේගයෙන් ගමන් කළේය.

2.

2.

ජලධිවාරිසිනෙහසුපුරිතෙඅභවි පංසුමහීතලමල්ලකෙ,පණිහිතාපරභුධරවත්තිකා-ජලිතදීපසිඛෙ’ව නභොමණි;

()

මහා සාගර ජලය නමැති තෙලින් පිරුණු, මහ පොළොව නමැති මැටි පහන් කෝප්පයෙහි, බටහිර පර්වතය නමැති තිරය මත තබන ලදුව දැල්වෙන පහන් සිළුවක් බඳු වූ සූර්යයා අහස් කුසෙහි බැබළුණි.

3.

3.

උදයපබ්බතගබ්භසමුබ්භවංසකයසොපටිබිම්බසමංසුභං,සපදි තප්පමුඛෙ සසිමණ්ඩලංකසිණමණ්ඩලවිබ්භමමුබ්බහි;

()

එකෙණෙහිම උදය පර්වතයෙන් නැඟී ආවා වූ ද, බෝසතුන්ගේම කීර්ති දේහයේ ප්‍රතිබිම්බයක් බඳු වූ සුන්දර වූ ද චන්ද්‍ර මණ්ඩලය, උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි ධ්‍යාන වඩන කසිණ මණ්ඩලයක ශෝභාව දරා සිටියේය.

4.

4.

අරුණවණ්ණසුධාකර භාකරාදිවසසන්ධිවිලාසිනියා ඛණං,පරිහරිංසු’දයාපරභුධර-සවණගං මණිමණ්ඩන විබ්භමං;

()

රන්වන් පැහැති සූර්යයා ද, රතු පැහැති චන්ද්‍රයා ද, සන්ධ්‍යා කාලය නමැති සුන්දර ලලනාවගේ නැගෙනහිර සහ බටහිර පර්වත නමැති කන් දෙකෙහි පැළඳි රත්නභරණ යුවළක ශෝභාව මතු කළහ.

5.

5.

රවිධුරා විධුරා සරසීවධුකමලකොමලකොසපුටඤ්ජලී,උපවනෙ පවනෙ’රිතභූරුහාපනමිතානමිතාව තපොධනං;

() (යමකබන්ධනං;

)

සූර්යයා බැසයාමෙන් ශෝකයට පත් විල් නමැති ලලනාව නෙළුම් පොහොට්ටු නමැති දොහොත් මුදුන් දී වැඳ සිටියාය. උපවනයෙහි මද පවනින් සැලෙන වෘක්ෂයෝ ද තපස්වී බෝසතාණන් වහන්සේට නැමී නැමී වඳින්නාක් මෙන් වූහ.

6.

6.

අපරසාගරමුද්ධනි භාසුරංතිමිරජාලපරං රවිමණ්ඩලං,මුකුලිතම්බුරුහස්සිරිමාහරිභමරචක්කභරං සරසූපරි;

()

බටහිර සාගරය මතුපිට දිදුලන, අඳුරට මැදි වූ සූර්ය මණ්ඩලය, විල මතුපිට බඹරුන් පිරිවරා ගත්, පියවුණු රතු නෙළුම් මලක සිරියාව නිරූපණය කළේය.

7.

7.

ලවණවාරිධිකාචසරාවකෙඅපරභූධර කූට භුජප්පිතා,සූරියමණ්ඩලපාති නිමුජ්ජියපුරිමයාමමුඛංනකිමාහරි;

()

කරදිය පිරුණු සාගරය නමැති වීදුරු බඳුනෙහි, බටහිර පර්වත ශිඛරය නමැති අතින් තබන ලද සූර්ය මණ්ඩලය නමැති තැටිය ගිලී ගොස්, රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය නමැති මුහුණ උදා කර දුන්නේය.

8.

8.

මණිපභාරුණ භාකර මණ්ඩලංතමනුභුය මහම්බුධිරාහුනා,මුඛගතංවමිතං වියක ලොහිතංජලදරාජි රරාජ දිනච්චයෙ;

()

රතු මැණික් පැහැති සූර්ය මණ්ඩලය, මහා සාගරය නමැති රාහු විසින් ගිලගනු ලැබීමෙන් පසු ඔහුගේ මුඛයෙන් වැගිරුණු ලේ බඳු වූ රතු පැහැති වලාකුළු පෙළ, සන්ධ්‍යා කාලයෙහි අහසේ බැබළුණි.

9.

9.

විතතමෙඝපභාහි මුහුං මුහුංකළිත පාටල පල්ලව සම්පදං,වනඝටං විටපන්තරගං කමාඵූටතමොපටලංපරිණාමයී ()

පැතිර ගිය වලාකුළුවල රත් පැහැයෙන් රන්වන් වූ ළපල්ලෙන් බරිත වූ වනාන්තරයේ අතුපතර අතරින්, ක්‍රමයෙන් ඝන අන්ධකාරය පැතිරී යන්නට විය.

10.

10.

සුභජනෙභජනෙනිරපෙක්ඛිනීවිපතිනී පතිනීව රජස්සලා,සුමධුපෙ මධුපෙ පරිවජ්ජයුංකමලිනීමලිනීකතනිරජා;

() (යමකබන්ධනං;

)

යහපත් සැමියා ඇසුරු නොකරන, කිලිටි වූ ස්ත්‍රියක මෙන්, මඩින් මලින වූ ද, රේණු රහිත වූ ද නෙළුම් විල, මිහිරි මීපැණි සොයා එන බඹරුන් තමන් වෙතින් බැහැර කළාය.

11.

11.

මධුමදාලිකුලා මකුලාවලීඅනිලභඞ්ග තරඞ්ග භුජෙරිතා,පදුමිනී රමණීහි සිරිමතොසුමහිතාමණිකිඞ්කිණිසෙණිව;

()

මද පවනින් සැලෙන දිය රළ නමැති දෑතින් සලිත වන්නා වූ, මීපැණියෙන් මත් වූ බඹරුන්ගෙන් හා නෙළුම් පොහොට්ටුවලින් ගැවසුණු ඒ විල, පද්මිනී නමැති රූමත් කාන්තාව පැළඳ සිටි මිණි කිංකිණි මාලාවක් මෙන් බැබළුණි.

12.

12.

රසිකපක්ක ඵලාඵල සාලිසුතරුසිරෙසු සමොසරමානකා,තිමිරඛණ්ඩනිභා බධිරීකරුංරවිපථං විරුතෙහි විභඞ්ගමා;

()

රසවත් ඉදුණු නොයෙක් පලතුරු සහිත ගස් මුදුන්වලට එකතු වන්නා වූ, අඳුරු කැටිති වැනි වූ පක්ෂීහු (හෙවත් කළු පැහැති කුරුල්ලෝ) තමන්ගේ හඬින් අහස් මාර්ගය බිහිරි කරවන්නාක් මෙන් නාද කළහ.

13.

13.

කුමුදිනීපමදා’ථසුධාකර-කරසතෙහි පරාමසනාපරං,කුසුමහාසවිලාසධරා භුසංභුවනවන්දිරගබ්භමලඞ්කරි;

()

ඉන්පසු, චන්ද්‍රයාගේ සිය ගණන් කිරණ නමැති සුරතින් ස්පර්ශ කරනු ලැබූ, කුමුදුනී නමැති කාන්තාව පිපුණු මල් නමැති සිනහවෙන් යුත් විලාසය දරමින් ලෝකය නමැති මන්දිර ගර්භය අතිශයින් අලංකාර කළාය.

14.

14.

හිමකරො හරිණඤ්ජනහාරිනානිජකරෙන නිරාකරි තඞ්ඛණෙ,සකලලොක’විලොචන සම්භවංඝනතමොපටලංහිසජො යථා;

() (සිලෙසබන්ධනං)

දක්ෂ වෛද්‍යවරයකු ඇස් රෝග දුරු කරන්නාක් මෙන්, චන්ද්‍රයා මුව ලකුණින් යුත් තමාගේ සිහිල් කිරණින් මුළු ලෝකයාගේම නෙත් අන්ධ කරන ඝන අඳුරු පටලය එකෙණෙහිම දුරු කළේය.

15.

15.

සපදිපාරමිතාරමිතාසයොනවම’නුස්සතියාසතියා පරං,අධිකතා’ධි සමාධි සමාහිතොපුරිමජාතිභවෙ තිභවෙ සරි;

() (යමකබන්ධනං)

පාරමිතාවන්හි ඇලුණු සිත් ඇති, උතුම් සමාධියෙන් සමාහිත වූ, සිහියෙන් යුක්ත වූ ඒ මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ භවත්‍රයෙහි තමන් වහන්සේ පෙර ගත කළ පූර්වේනිවාසයන් (පෙර ජාතීන්) වහාම සිහි කළ සේක.

16.

16.

සුමතිපාදක ඣාන සමුට්ඨිතොපුරිමඛන්ධසමූහමනුක්කමං,අසරිසො’පනිසින්නජයාසන-ප්පභුති යාවසුමෙධභවාවධිං;

()

යහපත් ප්‍රඥාවට පාදක වූ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි, අසදෘශ වූ ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මණ්ඩලයේ විජයාසනයෙහි වැඩසිටි උන්වහන්සේ, එතැන් සිට සුමේධ තාපස ජාතිය දක්වා වූ අතීත පංචස්කන්ධ පරම්පරාව අනුපිළිවෙලින් සිහි කළ සේක.

17.

17.

ඉධභවෙ සමනන්තරජාතියංතදියඛන්ධපබන්ධමනුස්සරි,තිචතුපඤ්චඡසත්ත නව’ට්ඨපිදසපි විසතිතිංසති ජාතියො;

()

මේ මිනිස් භවයට තදනුබද්ධ වූ (පෙර) තුසිත භවයෙහි ස්කන්ධ පරම්පරාව ද, එතැන් සිට ජාතීන් තුනක්, හතරක්, පහක්, හයක්, hතක්, අටක්, නවයක්, දහයක්, විස්සක්, තිසක් වශයෙන් ජාතීන් සිහි කළ සේක.

18.

18.

ලහුමනුස්සරිතාළිස ජාතියොපභව ඛන්ධවසෙන තහිංතහිං,භවසතංභවුපඩ්ඪසතංභව-දසසතංභවලක්ඛමථාපරං ()

එහිදී උපන් උපන් ස්කන්ධයන්ගේ වශයෙන් ජාතීන් හතළිහක් ද, ජාතීන් සියයක් ද, එකසිය පනහක් ද, දහසක් ද, ලක්ෂයක් ද ඉක්මනින් සිහි කළ සේක.

19.

19.

අපරිමාණ යුගන්තගජාතියොඅපරිමාණ විවට්ටගජාතියො,අපරිමාණ යුගන්ත විවට්ටගාඅපරිමාණ ගුණො සරිජාතියො;

()

අප්‍රමාණ ගුණැති බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අප්‍රමාණ සංවට්ට කල්පයන්හි උපන් ජාතීන් ද, අප්‍රමාණ විවට්ට කල්පයන්හි උපන් ජාතීන් ද, අප්‍රමාණ වූ සංවට්ට-විවට්ට කල්පයන්හි උපන් ජාතීන් ද සිහි කළ සේක.

20.

20.

චතුසුයොනිසුසත්තමනට්ඨිති-තිභවපඤ්චගතීසුපරිබ්භමිං,කසිරභාරවහො අහමඤ්ජසෙසකටභාරවහො ගවජොයථා;

()

ගොනෙකු ගැල් බරක් අදිමින් මාර්ගයෙහි දුක් විඳින්නාක් මෙන්, මම ද සතර යෝනියෙහි ද, සප්ත විඥානස්ථිතීන්හි ද, තුන් භවයෙහි හා පංච ගතිවල ද සැරිසරමින් දුෂ්කර වූ සසර බර උසුලාගෙන ගියෙමි.

21.

21.

ඉතිසමඤ්ඤ ධරො’සිමමුත්‍ර’හංඉති නිහීනපසත්ථ කුලො භවිං,ඉති භවිං අභීරූපවිරූපිමාඉතිපි භත්ත ඵඛලාඵල මාහරිං;

()

"එක් කලෙක මම අසවල් නම ඇත්තෙක් වීමි, අසවල් පහත් හෝ උසස් කුලයෙහි උපන්නෙමි, අසවල් අයුරින් රූපසම්පන්න හෝ විරූපී වීමි, මෙවැනි ආහාර හා පලවැල අනුභව කළෙමි" යි සිහි කළ සේක.

22.

22.

අනුභවිංකුසලාකුසලාරහංවිවිධදුක්ඛමදුක්ඛ මදුක්ඛ ඛං,දසසතායු සතායුමිතොභවිංඉතිභවංතිභවංසමනුස්සරි;

() (යමකබන්ධනං)

"කුසලාකුසල කර්මයන්ට අනුරූපව නොයෙක් දුක් ද, සැප ද, උපේක්ෂා ද වින්දෙමි; අවුරුදු දහසක් හෝ සියයක් ආයු වින්දෙමි" යි මෙසේ තුන් භවයෙහි පැවති පැවැත්ම සිහි කළ සේක.

23.

23.

ඉතිහ යාවසුමෙධ භවං සුධීසුමරියා’තිගතා’මිතජාතියො,අසරි සොපටිලොමවසා තතො-ප්පභුති යාව ඉතො තතියං භවං;

()

මෙසේ මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සුමේධ ජාතිය දක්වා වූ අප්‍රමාණ ජාතීන් අනුලෝම වශයෙන් සිහි කොට, නැවත එතැන් සිට මේ ආත්මයට පෙර තුන්වන භවය දක්වා ප්‍රතිලෝම වශයෙන් ද සිහි කළ සේක.

24.

24.

පුනරමුත්‍ර තතොභවතො චුතොසමුපපජ්ජි මනන්තරජාතියං,තහිමහංතුසිතෙ තිදසාලයෙභවිමතිජ්ජුති සන්තුසිතාභිධො;

()

"නැවත එහි එම භවයෙන් චුත වී, ඊළඟ ආත්මයෙහි උපන්නෙමි. එහිදී මම දිව්‍ය ලෝකයෙහි මහත් තේජස් ඇති 'සන්තුසිත' නම් වූ දෙව්පුත් වී උපන්නෙමි."

25.

25.

තුසිතදෙවනිකායසමත්වයොපරමරූප විලාසධරො’භවිං,සුමධුරාමතමාහරි මිදිසංඅනුභවිංසුඛමින්ද්‍රිය ගොචරං;

()

"මම තුසිත දෙව්ලොව දෙවියන් අතර උතුම් වූ ශෝභමාන රූපයක් දරා සිටියෙමි. එහිදී ඉතා මිහිරි වූ දිව්‍ය ඕජාවන් අනුභව කරමින්, පංචේන්ද්‍රියයන්ට ගෝචර වූ උතුම් දිව්‍ය සැප වින්දෙමි."

26.

26.

සමුපජීවිමමානුසහායන-චතුසහස්ස මහංතුසිතාලයෙ,මරුගණම්බුරුහාසනයාචනංඉහ පටිච්ච තතො භවතො චුතො;

()

"මම ඒ තුසිත භවයෙහි මිනිස් වර්ෂයන්ගෙන් දීර්ඝ කාලයක් දිවි ගෙවා, එහිදී දේව සමූහයා විසින් දොහොත් මුදුන් දී කරන ලද ආරාධනය පිළිගෙන, එම භවයෙන් චුත වීමි."

27.

27.

ජනනිරාජිනියා මණිචෙතියෙසුගතධාතුමිවා’සමකුච්ඡියං,රවිකුලෙ පටිසන්ධිමහං පිත්‍ර-නරපතිං අධිකිච්ච සමප්පයිං;

()

"මැණික් කරඬුවක තැන්පත් කළ සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේ නමක් මෙන්, මම මව් රජබිසවගේ කුසෙහි පිහිටා, සූර්යවංශික සුද්ධෝදන නරපතියා පිය රජු කොට මෙලොව පිළිසිඳ ගත්තෙමි."

28.

28.

ඉතිහ රූපමරූපමනාදිකංවිපරිවත්තති වත්තති නාපරං,විසතියා සති යාව ධියා’සනංවිහතමොහතමො’සි භවෙ සුධී;

() (යමකබන්ධනං;

)

මෙසේ අනාදිකාලීන වූ රූප සහ අරූප (නාම-රූප) ධර්මයෝම පෙරළෙමින් පවතිත්; එයින් තොර වෙනත් කිසිවෙක් නැතැයි විසි ආකාර වූ සක්කායදිට්ඨිය දුරු කොට, මහා ප්‍රඥාවන්තයා සසර අඳුර විනාශ කළේය.

29.

29.

චුතුපපත්තිපබන්ධවසෙනහිඅවසවකත්තනධාතුපරම්පරා,ජලිතදීපසිඛෙ’ව පවත්තතිනයිධපුග්ගලවෙදකකාරකො;

()

චුති-උප්පත්ති පරම්පරාව වශයෙන් ස්වයං පාලනයක් නොමැති, කර්තෘත්වයෙන් තොර වූ ධාතූන්ගේ පැවැත්ම දැල්වුණු පහන් සිළක් මෙන් ගලා යයි; මෙහි විඳින්නෙකු හෝ කරන්නෙකු වූ පුද්ගලයෙකු නැත.

30.

30.

පුරිමඛන්ධපබන්ධමනෙකධාඉතිවවත්ථයතො හි කුදිට්ඨියො,අපගතා’ත්තනි වීසතිවත්ථුකාතමිහදිට්ඨිවිසුද්ධි’ති වුච්චති;

()

මෙසේ අතීත ස්කන්ධ පරම්පරාව නොයෙක් අයුරින් විශ්ලේෂණය කරද්දී, ආත්මය පිළිබඳ වූ විසි වැදෑරුම් මිථ්‍යා දෘෂ්ටීන් පහව යයි. මේ ශාසනයෙහි එය 'දිට්ඨිවිසුද්ධිය' යයි කියනු ලැබේ.

31.

31.

සතිමතො රවිමණ්ඩලසන්තිභාසකටමග්ගනිභා’යමනුස්සති,පුරිමජාතිසු නාභිවිරජ්ඣතිසරවයෙ සරභඞ්ගසරො යථා;

()

සිහියෙන් යුත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ සූර්ය මණ්ඩලය බඳු වූ ද, ගැල් මඟක් වැනි වූ ද මේ පූර්වේනිවාසානුස්සති ස්මරණය, සරභංග තාපසයාගේ ඊතලය මෙන් කිසිදු බාධාවකින් තොරව අතීත ජාතීන් කරා විනිවිද ගියේය.

32.

32.

අචුතියාචුතියාමති මාසනෙසුතවතී’තවතී’හති බුජ්ඣිතුං,සමුදිතෙ’මුදිතෙ කුමුදානි’මනකමලා කමලානි අලඞ්කරි;

() (යමකබන්ධනං;

)

ජය අසුනෙහි වැඩසිටි මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ශ්‍රැතවත් වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අවබෝධය පිණිස වීර්යය වඩන කල්හි, සඳ නැඟුණු කල කුමුදු මල් ද හිරු නැඟුණු කල නෙළුම් මල් ද පිපී ලෝකය සැරසුවාක් මෙන් විය.

33.

33.

රුචිරචන්දමරිචිවිලෙපිනීකුමුදසණ්ඩවිකාසවිහාසිනී,රජනිමජ්ඣිමයාමවිලාසිනීතදධිසීලධනං විජාභාසි කිං ()

මනහර චන්ද්‍ර කිරණ නමැති සඳුන් ආලේප කළා වූ ද, පිපුණු කුමුදු වනයෙන් සිනාසෙන්නා වූ ද, රාත්‍රී මධ්‍යම යාමය නමැති විලාසිනිය උන්වහන්සේගේ අධිශීල නමැති ධනය බබළවන්නාක් මෙන් බැබළුණාය.

34.

34.

ඝනසුනීලවිසාලතපොවනංඅනලභාසුරකීටකුලාකුලං,රජනිරාජිනියා කුසුමාකුලා-විරළකෙසකලාපසිරිං භජී;

()

කණාමැදිරියන්ගේ ආලෝකයෙන් ගැවසී ගත්, ඝන නිල් පැහැති විශාල තපෝවනය, රාත්‍රී නමැති රැජිනගේ මලින් සැරසුණු ලිහිල් කේශ කලාපයක සිරිය ඉසිලීය.

35.

35.

තදුපහාරරතායි’ව කොමුදී-භුජලතාය විභාවරිභීරුයා,ගහිතලාජකභාජනවිබ්භමංඵුටිතකෙරවකානන මාහරි;

()

උන්වහන්සේට උපහාර දැක්වීමට කැමැත්තාක් මෙන්, රාත්‍රී නමැති ලජ්ජාශීලී කාන්තාව සඳකැන් නමැති ලතා බාහුවෙන්, විකසිත කුමුදු වනය නමැති විලඳ බඳුනක් රැගෙන ආවාක් මෙන් විය.

36.

36.

තිභුවනෙකරවිං රවිභත්තරිඅපරදීපගතෙ සරසීවධූ,රජනියා විහිතාවසරා’පි කිංපරිචරිංසු පතිබ්බතමබ්භුතං;

()

තුන් ලොවට එකම හිරු වූ තමාගේ ස්වාමියා වන සූර්යයා බටහිර දිශාවට ගිය කල්හි, විල් නමැති ලලනාවෝ රාත්‍රිය විසින් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දුන්න ද, පුදුම සහගත පතිභක්තියක් රකිමින් නිහඬ වූහ (නෙළුම් මල් පියවා ගත්හ).

37.

37.

පරිලසිංසු භුසං භුවනෙ’වු භොරවිපථෙ විතතා, විතතාරකා,අනිමිසෙ හි මහාය මහිමතොජලිතදීපසිඛාච මහීතලෙ;

()

අහස් මාර්ගයෙහි පැතිරී ගිය තාරකාවෝ, දෙවියන් විසින් ඒ මහානුභාව සම්පන්න බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උදෙසා දැල්වූ පහන් සිළු මෙන් මුළු ලෝකයෙහි අතිශයින් බැබළුණහ.

38.

38.

මකරතෙනකෙතනසන්තිභාතුහිනදීධිතිදීධිති මජ්ඣිමෙ,නිසි දදාර සදාරසරාගිනංහදයකෙරවකෙරවකානනං;

() (යමකබන්ධනං)

මකරධ්වජ ඇත්තා වූ අනංගයා බඳු වූ, ශීතල කිරණ ඇති චන්ද්‍රයාගේ ආලෝකය මැද රාත්‍රියෙහි, රාගයෙන් යුත් සත්වයන්ගේ හෘදයන් නමැති කුමුදු වනය පිබිදුණි.

39.

39.

අථ භවාභවදිට්ඨිවිභෙද නංවිමති මොහ තමොපුටපාට නං,චුතුපපාතපභුති විජාන නංකථමලත්ථ සදිබ්බවිලොච නං;

()

ඉන්පසු, භවාභව දෘෂ්ටීන් බිඳලන්නා වූ ද, සැකය හා මෝහය නමැති අඳුරු පටලය ඉරා දමන්නා වූ ද, සත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති ආදිය දැනගන්නා වූ ද දිව්‍ය චක්ෂුස (දිව්‍ය ඇස) උන්වහන්සේ කෙසේ ලබාගත් සේක් ද?

40.

40.

කුසලකම්මපභාවසමුබ්භවංසුඛුමදුරගතානි’පි ගොචරං,අනිමිසාන පසාදවිලොචනංරුධිරසෙම්භමකලාපගතංක යථා;

()

කුසල් කර්මයන්ගේ බලයෙන් උපන්, ඉතා සියුම් වූ ද දුර පිහිටි වූ ද අරමුණු ගෝචර කරගන්නා වූ ද, ලේ සහ සෙම් ආදියෙන් තොර වූ ද, දෙවියන්ගේ ප්‍රසන්න ඇස් බඳු වූ දිව්‍ය ඇසක් වැනි වූ,

41.

41.

තථරිව’ක්ඛිසමෙන සුධාසිනංවිමතිදිට්ඨිමිසොධනහෙතුනා,හතමනොපකිලෙසමලෙන සොවිගතමානුසකෙනහි චක්ඛුනා;

()

සැක සහිත දෘෂ්ටීන් පිරිසිදු කිරීම පිණිස, සිතේ කෙලෙස් මල දුරු කළා වූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින්,

42.

42.

කරතලම්බුරුහොපරිචක්ඛුමායථාරිවා’මලකීබදරීඵලං,චුතුපපත්තිගතෙපි තථාගතෙතිභුවනම්හි යථිච්ඡිත මද්දස;

()

අත්ල මතුපිට තැබූ නෙල්ලි ගෙඩියක් හෝ ජම්බු ගෙඩියක් දෙස බලන්නාක් මෙන්, තුන් ලොවෙහි සත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති ක්‍රියාවලිය තමන් වහන්සේ කැමති පරිදි දුටු සේක.

43.

43.

නවුපපාතඛණෙච චුතික්ඛණෙවිසයභාවමුපෙන්ති තථාගතා,තදුපචාරවසෙනි’හදස්සනංඛමති අට්ඨකථාචරියාසභො;

()

චුති ක්ෂණයෙහි සහ ප්‍රතිසන්ධි ක්ෂණයෙහි සත්වයන් දිව්‍ය චක්ෂුසට ගෝචර වන බවත්, එහි ආසන්න කාලයෙහි දැකීම ද සිදුවන බවත් අටුවාචාරීන් වහන්සේලා අනුමත කරති.

44.

44.

උපධිහීන’ධිහනීනතථාගතෙඅනපනීතපණීත තථාගතෙ,අනභිරූප’භිරූපතථාගතෙසුගති දුග්ගති දුග්ග මුපාගතෙ;

() (යමකබන්ධනං;

)

හීන වූ ද ප්‍රණීත වූ ද, විරූපී වූ ද සුරූපී වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද දුර්ගතිගාමී වූ ද සත්වයන් දිව්‍ය ඇසින් දුටු සේක.

45.

45.

තිරියමුද්ධමධොපතිතීය සොමතිපහං අභිපස්සි යථාරහං,නිචිතකම්මපථෙච තථාගතෙඋපරි පාදකඣානසමුට්ඨිතො;

()

පාදක ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි උන්වහන්සේ, උඩ-යට-හරහට යන සතර දිශාවන්හි කර්ම රැස් කොට උපන් සත්වයන් තමන් වහන්සේගේ ප්‍රඥාවෙන් සුදුසු පරිදි දුටු සේක.

46.

46.

අකුසලානි කරිංසු ඉමෙ තිධාසුචරිතානි කරිංසු තිධා ඉමෙ,අරියමග්ගඵලෙහික සමඞ්ගිනොනසමණා’තිපි අන්තිමවත්ථුනා;

()

"මේ සත්වයන් තිදොරින් අකුසල් කළහ; මොවුන් තිදොරින් සුචරිතයෙහි හැසුරුණහ; මොවුන් ආර්ය මාර්ග ඵලයන්ගෙන් යුක්ත වූහ; මොවුන් පාරාජිකා ආදී අන්තිම වස්තුවෙන් යුත් බැවින් සැබෑ ශ්‍රමණයෝ නොවෙති" යි දුටු සේක.

47.

47.

ගුණනිරාකරණෙන අසාධවොඋපවදිංසු නසන්ති ගුණා’ති’මෙ,අපිචසප්පුරිසා’රියපුග්ගලෙතදනුරූපගුණෙහි පසංසයුං;

()

"මේ අසත්පුරුෂයෝ ගුණ ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, 'මොවුන් කෙරෙහි ගුණ නැතැ'යි ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කළහ; මේ සත්පුරුෂයෝ ආර්ය පුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේ ගුණයන්ට අනුකූලව ප්‍රශංසා කළහ" යි දුටු සේක.

48.

48.

විතථලද්ධිපරාමසනා ඉමෙපරමලද්ධිපරාමසනා ඉමෙ,ගහිතලද්ධිවසෙන තහිංතහිංනිචිතකම්මපථා ජනතා අයං;

()

"මේ සත්වයන් සාවද්‍ය වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටි වැළඳ ගත්තෝය; මොවුන් උතුම් වූ සම්‍යග් දෘෂ්ටිය වැළඳ ගත්තෝය. මෙසේ තමන් ගත් දෘෂ්ටිවලට අනුව මේ ජනතාව ඒ ඒ තැන්වල කර්ම රැස් කළහ" යි දුටු සේක.

49.

49.

චතුරපායමපායමපායතිංඋපගතා සුගති සුගතිංඉති,යති සමාහිතවාහිතවා’ ද්දසඅනිමිසක්ඛිසමක්ඛිසමන්විතො;

() (යමකබන්ධනං)

සන්සුන් සිත් ඇති, නිමේෂයක් පවා නොපියා බලන නෙත් යුගලින් යුතු (නොසැලෙන දෘෂ්ටියෙන් යුතු) ඒ තපස්වී තෙමේ (මහා බෝසතාණන් වහන්සේ), සතර අපායෙන් මිදීමේ මාර්ගයත්, සුගතියට පැමිණීමේ මාර්ගයත් මනාව දුටු සේක.

50.

50.

සම්මාසම්මසතොසතො සතිමතො කම්මාදිහෙතුබ්භවංරූපාරූපමනාගතඞ්නි මහා මොහන්ධකාරො ධියා,අබ්භත්ථඞ්ගමි යාය සොළසවිධා කඞ්ඛාචතෙකාලිකාසාකඞ්ඛාතරණබ්බිසුද්ධු දුතියෙයාමෙ පවත්තා මති;

()

මනා සිහියෙන් යුක්තව කර්මාදී හේතූන්ගෙන් හටගත් අතීත, වර්තමාන, අනාගත රූප-අරූප ධර්මයන් මනාව විමසන්නා වූ ඒ බෝසතාණන් වහන්සේගේ ප්‍රඥාව නිසා මහා මෝහ අන්ධකාරය පහව ගියේය. යම් ප්‍රඥාවකින් තුන් කාලයට අයත් සොළොස් වැදෑරුම් සැකය දුරු වී ගියේද, ඒ සැක දුරු කිරීමෙන් වන පිරිසිදු බව (කංඛාවිතරණවිසුද්ධිය) රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමයේදී උන්වහන්සේ තුළ පහළ විය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදුරෙ නිදානෙ පුබ්බෙනිවාසඤාණදිබ්බචක්ඛුඤාණාධිගම පවත්තිපරිදීපො තෙරසමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ හදවත්වලට ආනන්දය දනවන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය'ෙහි අවිදූරේ නිදානයෙහි එන 'පූර්වේනිවාසඥානය සහ දිබ්බචක්ඛුඥානය ලැබීමේ ප්‍රවෘත්තිය දක්වන' දහතුන්වන සර්ගයයි.

1.

1.

සුධාකරෙ විකසිතකෙරවාකරෙකමෙනු’ පාසති සති පච්ඡිමං දිසං,විහාවරී සසිරුචිරානනං ජිනංභජන්ති පච්ඡිමමථයාම මොතරි;

()

සුදු මානෙල් මල් පුබුදුවන චන්ද්‍රයා ක්‍රමයෙන් බටහිර දිශාවට නැඹුරු වන කල්හි, සුන්දර ශෝභාවෙන් බැබළෙන මුහුණක් ඇති ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේව සේවනය කරන්නාක් මෙන්, රාත්‍රිය පැමිණ අවසන් යාමයට (පශ්චිම යාමයට) එළඹුණි.

2.

2.

ඛණං නිසාපති විරහාතුරෙව’යංනිසාවධූ මලිනපයොධරම්බරා,චතුද්දිසායතනයනෙහි සම්පතිමුමොච සීකරනිකරස්සුබින්දවො;

()

චන්ද්‍රයා කෙරෙන් වෙන්වීමෙන් ශෝකයට පත් වූවාක් වැනි වූ, අඳුරු වලාකුළු නමැති වස්ත්‍රයෙන් සැරසුණු රාත්‍රී නමැති කාන්තාව, සතර දිශාවන් නමැති ඇස්වලින් එකෙණෙහිම පිණි බිඳු නමැති කඳුළු බිඳු හෙළුවාය.

3.

3.

කිලෙසනාසනපසුතො සමාධිනාපුථුජ්ජනො තදනුසයං යථුබ්බහෙ,තථං’සුනා භුවනකලඞ්කසොධනොනහෙ කලානිධි සකලඞ්ක මුබ්බහී;

()

කෙලෙස් නැසීමට උත්සාහවත් වන පෘථග්ජනයා සමාධියෙන් යුක්ත වුවද ඒ කෙලෙස්වල අනුශයයන් (සිත යට පවතින කෙලෙස්) තවමත් දරා සිටින්නාක් මෙන්, තමාගේ කිරණවලින් ලෝකයේ අඳුර දුරු කරන්නා වූ චන්ද්‍රයා තමා සතු කැළල තවමත් දරා සිටියේය.

4.

4.

පුරත්ථිමෙ නභසි විකිණ්ණ තාරකා-පබන්ධනිබ්භරතිමිරං වියාකරීනිසාවධු වලයිතහාරභාසුර-සුනීලකොමලනවකුන්තලස්සිරිං;

()

නැගෙනහිර අහසෙහි විසිරී ගිය තාරකාවන්ගෙන් ද, ඝන අන්ධකාරයෙන් ද යුත් ස්වභාවය, මුතුහර පැළඳ බබළන රාත්‍රී නමැති කාන්තාවගේ ඉතා නිල් වූ ද, සුමුදු වූ ද, කැරලි ගැසුණු අලුත් කෙස් කළඹක සිරියාව ප්‍රකාශ කළේය.

5.

5.

විපස්සනාබලවිමලීකතන්තරොජිනඞ්කුරො දුරිතමලංව චන්දිමා,මරිචිසඤ්චයධවලීකතම්බරොතමොචයං තමනුචරං නිරාකරී;

()

විදර්ශනා බලයෙන් පිරිසිදු කරන ලද සිත් ඇති බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, තමාගේ කිරණ සමූහයෙන් අහස සුදු පැහැ ගන්වමින් අඳුරු සමූහය දුරු කරන චන්ද්‍රයා මෙන්, කෙලෙස් නමැති මලකඩ සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු කළ සේක.

6.

6.

පවායි සීතලමලයානිලො භුසංදිසඞ්ගනා සිසිරතුසාරබින්දවො,මුමොච සා විචරි නිසා නිසාකර-මරීචිමඤ්ජරිපරිචුම්බිතෙ භුවි;

()

සිසිල් මලය පවන තදින් හැමුවේය. දිශා නමැති ලියන් සිසිල් පිණි බිඳු හෙළූහ. චන්ද්‍ර කිරණ නමැති මල් කළඹින් සිපගන්නා ලද පොළොව මතුපිට ඒ රාත්‍රිය සෙමින් ගෙවී ගියාය.

7.

7.

නිරඞ්ගණෙ නිරුපකිලෙස නිච්චලෙමුදුම්හි කම්මනියවිසුද්ධිභාවගෙ,සමාහිතෙ මනසි විපස්සනාමනංඅථාසවක්ඛයමතියා’ භීනීහරි;

()

කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශයන්ගෙන් තොර වූ, නොසැලෙන සුලු වූ, මෘදු වූ, කර්මණ්‍ය වූ (භාවිතයට සුදුසු වූ), පිරිසිදු බවට පත් වූ, සමාහිත වූ සිත පිහිටි කල්හි, උන්වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන ප්‍රඥාව (ආසවක්ඛය ඥානය) ලැබීම සඳහා විදර්ශනා සිත මෙහෙයවූ සේක.

8.

8.

සබාරසඞ්ගිකභවචක්ක මජ්ඣගාඅනුක්කමෙන’පි පටිලොමතො සුධීවවත්ථයං යමරියඤාණදස්සනංවිසුද්ධියා විසද්ධියා තදුච්චතෙ;

()

මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ බෝසතාණන් වහන්සේ, දොළොස් වැදෑරුම් අංගයන්ගෙන් යුත් භව චක්‍රය (පටිච්චසමුප්පාදය) අනුලෝම වශයෙන් හා ප්‍රතිලෝම වශයෙන් ක්‍රමයෙන් මනාව විමසමින්, 'ඥානදර්ශන විසුද්ධිය' යැයි කියනු ලබන උතුම් ආර්ය ඥානදර්ශනය තහවුරු කරගත් සේක.

9.

9.

ඛණෙන යො සරති සහස්සලොචනොයථාවතො දසසතමත්ථ මස්සපි,විධාතුනො නිජචරණඞ්ගුලිප්පභා-විභුසිතා’ඛිලභුවනොදරස්ස’පි;

()

තමාගේ ශ්‍රී පතුලෙහි ඇඟිලිවලින් නික්මෙන ප්‍රභාවෙන් මුළු ලෝක ගර්භයම සරසන්නා වූ මහා බ්‍රහ්මයාට ද, ඇසිල්ලකින් දහසක් කරුණු මනාව වටහා ගන්නා සහස්‍ර නේත්‍ර ඇති ශක්‍රයාට ද පවා වටහාගත නොහැකි වූ...

10.

10.

අසෙසනීවරණතුසාරසොසිනොසමාධිසම්භව’ ඛිලඣානලාභිනො,ජගත්තයං කරබදරං’ව දස්සිනොනයස්ස කස්සචි විසයත්ත මාගතං;

()

සියලු නීවරණ නමැති පිනිබිඳු වියළා හරින්නා වූ, සමාධියෙන් උපන් සියලු ධ්‍යානයන් ලබන්නා වූ, තුන් ලෝකයම අත්ලෙහි තැබූ නෙල්ලි ගෙඩියක් සේ දක්නා වූ, වෙනත් කිසිවෙකුගේ විෂය පථයට ලක් නොවූ ඒ උතුම් ඥානය...

11.

11.

අදිට්ඨ මප්පටි විදිතං සයංපුරාඅනුත්තරංතමරියඤාණදස්සනං,ඉමස්ස ගොතමසමණස්ස සිජ්ඣතෙගරූපසෙවනවිරහස්ස අබ්භූතං;

()

පෙර කිසිදා තමා විසින් නොදක්නා ලද, අවබෝධ නොකරන ලද, අනුත්තර වූ ඒ ආර්ය ඥානදර්ශනය, ගුරු ඇසුරක් නොලබාම මේ ගෞතම ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේට සිද්ධ වූයේය යන්න අතිශයින්ම ආශ්චර්යයකි.

12.

12.

භවෙභවෙ පරිවිතදානපාරමි-බලෙන’හූ විජටිතලොභබන්ධනො,සමෙත්තිඛන්ත්‍යනුගතසීලපාරමී-ජලෙන නිබ්බුතපටිඝාදිපාවකො;

()

උන්වහන්සේ සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි පුරන ලද දාන පාරමිතාවේ බලයෙන් ලෝභය නමැති බැඳීම ලිහා දැමූ සේක. මෛත්‍රිය සහ ඉවසීමෙන් යුත් ශීල පාරමිතාව නමැති ජලයෙන් ක්‍රෝධාදී කෙලෙස් ගින්න නිවා දැමූ සේක.

13.

13.

භවෙභවෙ භවි ථිරඤාණපාරමී-පධංසිතා’ඛිලවිපරීතදස්සනො,විනායකප්පභුති ගරූපසෙවන-වසෙන පුච්ඡිය හතමොහසංසයො;

()

සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි ස්ථාවර වූ ප්‍රඥා පාරමිතාවෙන් යුක්තව සියලු විපරීත දර්ශනයන් (වැරදි දෘෂ්ටීන්) විනාශ කළ සේක. ලොවට මඟ පෙන්වූ බුදුන් වහන්සේලා වැනි ගුරුවරුන් ඇසුරු කරමින්, කරුණු විමසමින්, මෝහය සහ සැකය දුරු කළ සේක.

14.

14.

භවෙභවෙ බුධජනපුජනාදිනාගරූභිවාදනබහුමානනාදිනා,ජනාපචායනවිධිනා විනොදයිසදප්ප මුන්නති මභිමාන මුද්ධටං;

()

සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි ඥානවන්තයන් පිදීමෙන් ද, ගුරුවරුන්ට වැඳීමෙන් හා බහුමාන කිරීමෙන් ද, වැඩිහිටියන්ට පිදිය යුත්තන්ට වැඳීමේ පිළිවෙත් පැවැත්වීමෙන් ද, සියලු උඩඟුකම, මානය සහ අභිමානය මුලිනුපුටා දැමූ සේක.

15.

15.

භවෙභවෙ විභවරතිං රතිංභවෙඅනඞ්ගසඞ්ගමරති මඞ්ගනාරතිං,ඝරා’භිනික්ඛමිය’නගාරියංරතොඅපානුදී පටිලභි ඣාන මත්තනා;

()

සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි විභව සැපතෙහි ඇල්ම ද, භවයෙහි ඇල්ම ද, කාම සේවනයෙහි ඇල්ම ද, ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි ඇල්ම ද දුරු කොට, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි බවෙහි ඇලී වාසය කරමින් තමන් වහන්සේ විසින්ම ධ්‍යානයන් උපදවා ගත් සේක.

16.

16.

භවෙභවෙ ස’වීරිය සච්චපාරමී-පරායණො අධිකුසලෙසු චාරතිං,ජහං වචීදුරිතමලං චතුබ්බිධංවිසොධයී නිජහදයඤ්ච පග්ගහී;

()

සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි වීර්ය පාරමිතාව හා සත්‍ය පාරමිතාව මුල් කොට ගෙන, අධිකුසල් දහම්හි ඇලෙමින්, සතර වැදෑරුම් වාග් දුශ්චරිත මලකඩ දුරු කොට, තමාගේ හෘදය පිරිසිදු කරමින් වීර්යය වැඩූ සේක.

17.

17.

භවෙ භවෙ ඉති සමතිංසපාරමී-විසුජ්ඣිතා’ කුසලමනොමලිමසො,කමෙන ඉන්ද්‍රිය පරිපාකතං ගතොනචඤ්ඤසම්පද මහිපත්ථයී සුධී;

()

මෙසේ සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි සමතිස් පෙරුම්දම් පුරා පිරිසිදු වූ, අකුසල් මලකඩින් තොර නිර්මල සිත් ඇති ඒ මහා ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ක්‍රමයෙන් ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා යාමට (පරිපාකයට) පැමිණි අතර, බුද්ධත්වය හැර අන් කිසිදු සම්පතක් ප්‍රාර්ථනා නොකළ සේක.

18.

18.

භවෙ භවෙ අගණිතමෙව බොධියාදයාය චොදිතහදයො’හි කපත්ථනං,අකා චතුබ්බිධඵලසම්පදා තතොපදිස්සරෙ නිරවසරා රිව’න්තනි;

()

සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි මහා කරුණාවෙන් මෙහෙයවන ලද හදවත් ඇතිව, බෝධිය (බුද්ධත්වය) උදෙසාම අප්‍රමාණ වූ ප්‍රාර්ථනාවන් කළ සේක. එබැවින් සතර වැදෑරුම් ඵල සම්පත් උන්වහන්සේ තුළ කිසිදු බාධාවකින් තොරව පහළ වන්නට විය.

19.

19.

භවෙ භවෙ සකපණිධානසත්තියාතිධා’හිසඞ්ඛතකුසලං ඉමස්ස භො,නසාධයෙ කිමරියඤාණදස්සනංඅනඤ්ඤපුග්ගලවිසයං නසංසයො;

()

පින්වත්නි, සන්සාරයේ ආත්මයෙන් ආත්මයෙහි තමන් කළ ප්‍රාර්ථනාවේ බලයෙන් තුන් වැදෑරුම්ව රැස් කරන ලද (ත්‍රිවිධ කල්ප අසංඛ්‍යයන්හි රැස් කළ) මේ උතුම් කුසල් සම්භාරය, අන් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට විෂය නොවන ඒ උතුම් ආර්ය ඥානදර්ශනය සාක්ෂාත් කර නොදෙන්නේ කෙසේද? ඒ පිළිබඳව කිසිදු සැකයක් නැත.

20.

20.

අනිච්චතො’දයවයතාය දුක්ඛතොසදුක්ඛතායපි අවිධෙයතාදිනා,අනත්තතො වරමති ඛන්ධපඤ්චකංපුනප්පුනං සමුපපරික්ඛ මුස්සහී;

()

උතුම් ප්‍රඥාවෙන් යුත් ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ, පංචස්කන්ධය ඇතිවීම හා නැතිවීම් වශයෙන් අනිත්‍ය ලෙසද, පෙළීම් ස්වභාවයෙන් යුක්ත බැවින් දුක් ලෙසද, තමාගේ වසඟයෙහි පැවැත්විය නොහැකි බැවින් අනාත්ම ලෙසද නැවත නැවතත් මනාව විමසා බැලීමට උත්සාහ කළ සේක.

21.

21.

කලාපසම්මසනමුඛෙන බාරස-විධෙ අනාදිකභවචක්කනිස්සිතෙ,කමෙන සත්තසු අනුපස්සනාසු සොජිනඞ්කුරො තදවයවෙ’භිනීහරි;

()

ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කලාප සම්මර්ශන ක්‍රමය මඟින්, අනාදිමත් කාලයක සිට පවත්නා දොළොස් වැදෑරුම් භව චක්‍රයට (පටිච්චසමුප්පාදයට) අයත් කොටස් පිළිබඳව සත් වැදෑරුම් අනුපස්සනාවන්හි ක්‍රමයෙන් සිත මෙහෙයවූ සේක.

22.

22.

අනිච්චතොභුසමනුපස්සමුද්ධරිඅසෙසසඞ්ඛතගතනිච්චසඤ්ඤිතං,අනත්තතො සමනුවිපස්ස දුක්ඛතොසසඞ්ඛතෙපජහි සුඛත්තසඤ්ඤිතං;

()

සියලු සංස්කාර ධර්මයන් අනිත්‍ය වශයෙන් නැවත නැවතත් බලමින්, ඒවායෙහි පවත්නා 'නිත්‍ය ය යන සංඥාව' සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු කළ සේක. එමෙන්ම සංස්කාරයන් දුක් වශයෙන් සහ අනාත්ම වශයෙන් බලමින්, ඒවායෙහි ඇති 'සැප ය යන සංඥාව' සහ 'ආත්ම ය යන සංඥාව' ද අත්හළ සේක.

23.

23.

විනොදයී සුමති විරාගනිබ්බිදා-වසෙන සඞ්ඛතගතරාගනන්දියො,නිරොධනිස්සජනවසා’නුපස්සියතථොදයාදියනමසෙසඞ්ඝතෙ;

()

මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ විරාගය සහ නිර්වේදය (කලකිරීම) උපදවා ගැනීම මඟින්, සංස්කාරයන් කෙරෙහි පවත්නා රාගය සහ නන්දිය (ඇල්ම හා සතුට) දුරු කළ සේක. නිරෝධානුපස්සනාව සහ පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාව මඟින් සියලු සංස්කාරයන්ගේ ඇතිවීම හා නැතිවීම මනාව දුටු සේක.

24.

24.

විධායදුබ්බිධමනුපස්සතො කසතොඅසෙසසඞ්ඛතමපි නාමරූපතො,නිදානතො පුනඛණතො’දයබ්බයංඋපට්ඨහි ද්විගුණිතපඤ්චවිසධා;

()

නාම-රූප වශයෙන් ද, හේතු (ප්‍රත්‍ය) වශයෙන් ද, ක්ෂණයක් පාසා ද සියලු සංස්කාරයන්ගේ ඇතිවීම හා නැතිවීම දෙයාකාරයකින් බලන්නා වූ උන්වහන්සේට, පනස් වැදෑරුම් (විසිපහ බැගින් දෙගුණයක් වූ) ආකාරයකින් උදයව්‍යය ඥානය (ඇතිවීම හා නැතිවීම පිළිබඳ ඥානය) පහළ විය.

25.

25.

සුධීමතො තරුණවිපස්සනායි’මෙවිපස්සකස්සි’ති දසුපක්කිලෙසකා,භවුංපභාසතිමතිපීතිනිච්ඡයොසුඛී’හනාසමථනිකන්ත්‍යුපෙක්ඛනා;

()

තරුණ විදර්ශනා (ආරම්භක විදර්ශනා) මට්ටමේ පසුවන ඒ මහා ප්‍රඥාවන්තයාට විදර්ශනා උපක්ලේශ දසය පහළ විය. එනම්: ඕභාස (ආලෝකය), ඥාන, පීති, පස්සද්ධි, සුඛ, අධිමොක්ඛ (නිශ්චය), පග්ගහ (වීර්යය), උපට්ඨාන (සිහිය), උපෙක්ඛා සහ නිකන්ති (සියුම් ඇල්ම) යන මේවාය.

26.

26.

පසන්නලොහිත පරිපුණ්ණවිග්ගහාවිනිග්ගතා නිරවධිලොකධාතුසු,විපස්සනාබලපභවා’භිපත්ථරිසුධන්තකඤ්චනරසපිඤ්ජරප්පභා;

()

මනා පිරිසිදු ලේවලින් පිරිපුන් ශ්‍රී ශරීරයෙන් නික්මුණු, විදර්ශනා බලයෙන් උපන්, මනාව උණු කරන ලද රත්රන් දියරයක පැහැය බඳු වූ ශ්‍රී ෂඩ්වර්ණ රශ්මි මාලාවන් අප්‍රමාණ වූ ලෝක ධාතූන් පුරා පැතිරී ගියේය.

27.

27.

අයංපථො නභවති තප්පභාදයොවිසත්තිකාපභුතිකිලෙසවත්ථුකා,පුනොදයබ්බය මනුපස්සතො තතොපථො සමුබ්භවි දසුපක්කිලෙසගං;

()

මේ ආලෝකය ආදී දේ සැබෑ මාර්ගය නොවේ, ඒවා තණ්හාව ආදී කෙලෙස්වලට වස්තු විය හැකි දේය කියා වටහාගෙන, ඉන්පසු නැවතත් උදයව්‍යය (ඇතිවීම හා නැතිවීම) දකිමින් විමසන කල්හි, දස විදර්ශනා උපක්ලේශයන්ගෙන් මිදුණු සැබෑ මාර්ගය පහළ විය.

28.

28.

පථාපථං සමුපපරික්ඛතොඉතිසුධීමතො තරුණවිපස්සකස්සයා,සමුට්ඨිතා නිසිතවිපස්සනාමතිපථාපථික්ඛණකවිසුද්ධි වුච්චතෙ;

()

මෙසේ මඟ කුමක්ද, නොමඟ කුමක්ද කියා මනාව විමසා බලන ඒ මහා ප්‍රඥාවන්ත තරුණ විදර්ශක බෝසතාණන් වහන්සේට පහළ වූ ඒ තියුණු විදර්ශනා ප්‍රඥාව, 'මග්ගාමග්ගඥාණදස්සනවිසුද්ධිය' යැයි කියනු ලැබේ.

29.

29.

නරාසභො අධිගතඤාතතීරණ-පරිඤ්ඤවා උපරිපහාණසඞ්ඛයා,පරිඤ්ඤයා උභය විසුද්ධිසිද්ධියාතිසච්චදස්සනපසුතො සමාරභී;

()

නරශ්‍රේෂ්ඨ වූ බෝසතාණන් වහන්සේ, ඥාතපරිඥාව සහ තීරණපරිඥාව ලබාගෙන, ඉන් ඉහළ පවත්නා ප්‍රහාණපරිඥාව සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ද, විසුද්ධි ද්විත්වය (දිට්ඨිවිසුද්ධි, කංඛාවිතරණවිසුද්ධි ආදී පෙර කී විසුද්ධීන්) සම්පූර්ණ කිරීමෙන් ද යුක්තව, ත්‍රිවිධ සත්‍යයන් (දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ යන සත්‍යයන්) දැකීම පිණිස විදර්ශනා කටයුතු ආරම්භ කළ සේක.

30.

30.

අනිච්චලක්ඛණමපකි දුක්ඛලක්ඛණංඅනත්තලක්ඛණමථ සබ්බසඞ්ඛතෙ,යථාවතො නසමනුපස්සි සන්තති-රියාපථෙහිච පිහිතංඝණෙනසො;

()

සන්තතිය (පැවැත්මේ අඛණ්ඩතාව) හේතුවෙන් අනිත්‍ය ලක්ෂණය ද, ඉරියව් මඟින් දුක් ලක්ෂණය ද, ඝන සංඥාව (ඒකීයත්වයේ වැටහීම) මඟින් අනාත්ම ලක්ෂණය ද වැසී තිබුණු බැවින්, මින් පෙර සියලු සංස්කාරයන්හි පවත්නා ඒ ලක්ෂණ ත්‍රිත්වය නිසි පරිදි නොදකින ලදී.

31.

31.

විසොධයං මතිමුදයබ්බයෙ තතොලහුං තිලක්ඛණවිසදත්තගො භුසං,විපස්සනාපථපටිපන්න මත්තනාඅලත්ථභඞ්ගධිභයඤාණමාදිකං;

()

ඉන්පසු උදයව්‍යය (ඇතිවීම හා නැතිවීම) කෙරෙහි සිත පිරිසිදු කරගනිමින්, ඉතා ඉක්මනින් ත්‍රිලක්ෂණය පිළිබඳ මනා පැහැදීමකට පත්ව, විදර්ශනා මාර්ගයට පිළිපන් උන්වහන්සේ භංග ඥානය, භය ඥානය ආදී වූ ඉතිරි විදර්ශනා ඥානයන් පිළිවෙළින් ලබාගත් සේක.

32.

32.

සයම්භුනො උපරිනවානුපස්සනා-විභාවනා නවගුණවණ්ණනායිධ,විධීයතෙ නවවිධඤ්ණභාවනාපවුච්චතෙ සපකටිපදාවිසුද්ධිති;

()

ස්වයම්භූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉහළ නව විදර්ශනාඥාන විභාග කිරීම හා නව අරහාදී බුදුගුණ වර්ණනා කිරීම මෙහි කරනු ලැබේ. ඒ නවවිධ ඥාන භාවනාව තමන්ට ප්‍රකට වූ 'පටිපදාඤාණදස්සනවිසුද්ධිය' යැයි කියනු ලැබේ.

33.

33.

මතීහිතිහිපි චතුසච්චඡාදක-තමොවිධංසන සමනන්තරං ථිරං,නිරොධගොචරමලභිත්ථ ගොත්‍රභු-මතිං සුධී අනරියගොත්තබාහිරං;

()

චතුරාර්ය සත්‍යය වසා සිටි මෝහන්ධකාරය විනාශ කළ සැනින්, ස්ථාවර වූ, නිරෝධය (නිවන) අරමුණු කොට ගත්, පෘථග්ජන ගෝත්‍රයෙන් බැහැර වූ ගෝත්‍රභූ ඥානය නුවණැති බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ලැබූ සේක.

34.

34.

පසත්ථගොත්‍රභුමතිදින්නසඤ්ඤකංසමූලමුද්ධටකලුසත්තයං සුධී,විබන්ධදුග්ගතිවිනිපාතනාදිකංඅථාදිමංපටිලභී ඤාණදස්සනං;

()

ප්‍රශංසනීය වූ ගෝත්‍රභූ ඥානයෙන් දෙන ලද සලකුණු ඇති, දුගති හා විනිපාත ආදී බාධාවන් ඇති කරන්නා වූ කෙලෙස් තුන (සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාස) මුල් සහිතව උදුරා දමමින්, නුවණැති උතුමාණෝ ප්‍රථම මාර්ග ඥානදර්ශනය (සෝතාපත්ති මග්ගඤාණය) ලබාගත් සේක.

35.

35.

යදෙවනන්තරඵලදන්ති පණ්ඩිතාවදන්තිතප්ඵලමපි පච්චවෙක්ඛණං,අලත්ථ සො පුන දුතියාය භුමියාවිපස්සනං සමධිගමාය භාවයී;

()

පණ්ඩිතවරු යම් ඥානයකට වහාම ඵල දෙන ඥානය (අනන්තරික ඵල) යැයි කියත්ද, උන්වහන්සේ ඒ ඵලය ද, ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානය ද ලැබූ සේක. නැවත දෙවන භූමිය (සකෘදාගාමී භූමිය) ලැබීම පිණිස උන්වහන්සේ විදර්ශනාව වැඩූ සේක.

36.

36.

භුසොවිසොසිත භවදුක්ඛකද්දමංඅකාලිකං තනුකතකිබ්බිසත්තයං,අනුත්තරං දුතියමලත්ථ තප්ඵලංසපච්චවෙක්ඛණමථ ඤාණදස්සනං;

()

සංසාර දුක් නමැති මඩ ගොහොරුව බොහෝ සෙයින් වියළා දැමූ, කෙලෙස් තුන (රාග, ද්වේෂ, මෝහ) තුනී කළා වූ, අකාලික වූ, අනුත්තර වූ දෙවන මාර්ග ඥානදර්ශනය ද, එහි ඵලය ද, ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානය ද උන්වහන්සේ ලබාගත් සේක.

37.

37.

විපස්සනංපුනරපිභාවයං සයංසමුද්ධටාලයපටිඝං භවාපහං,සපච්චවෙක්ඛණඵලඤාණමජ්ඣගාඅනුත්තරං තතියක ඤාණදස්සනං;

()

නැවත ද විදර්ශනාව වඩමින්, භවය නසන සුළු වූ ද, ඇල්ම (ආලය) හා ක්‍රෝධය (පටිඝය) මුලිනුපුටා දැමූ, ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානය හා ඵල ඥානය සහිත අනුත්තර වූ තුන්වන මාර්ග ඥානදර්ශනය (අනාගාමී මග්ගඤාණය) ලබාගත් සේක.

38.

38.

තිලක්ඛණං ථිරමතිමා’භිපත්තියාසුභාවයික උපරි චතුත්ථභුමියා,අවාරියාසනිරිව තාලමත්ථකෙකිලෙසමුද්ධනිරනිහච්චචාරිනං;

()

සතරවන භූමිය (අරහත් භූමිය) ලැබීම පිණිස ස්ථාවර මනසින් යුතුව ත්‍රිලක්ෂණය මැනවින් වැඩූ සේක. වැළැක්විය නොහැකි අකුණු සැරයක් තල් ගසක මුදුනත බිඳ දමන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේ කෙලෙස් මුදුනත මුළුමනින්ම සිඳලූ සේක.

39.

39.

නිවාරිතාඛිල භවචක්කවිබ්භමංසවාසනාපරිමිත පකාපනාසනං,අනඤ්ඤගොචර වරඤාණදස්සනංඅලත්ථ තප්ඵලමපිපච්චවෙක්ඛණං;

()

මුළු මහත් සංසාර චක්‍රයේ කැරකීම නැවැත්වූ, වාසනා ගුණයන් ද සහිතව කෙලෙස් මුළුමනින්ම විනාශ කළා වූ, අන්‍යයන් සතු නොවන උතුම් මාර්ග ඥානදර්ශනය ද, එහි ඵලය ද, ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානය ද උන්වහන්සේ ලබාගත් සේක.

40.

40.

තදාසවක්ඛයමතිග්ඤාණදස්සන-විසුද්ධිවුච්චති අරහත්තපත්තියා,සහෙවචුද්දසවිධ බුද්ධබුද්ධියොජිනො චතුබ්බිධ පටිසම්භිදාලභී;

()

එකල්හි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමේ ඥානය, අරහත්ත්වයට පැමිණීමේ 'ඥානදස්සනවිසුද්ධිය' යැයි කියනු ලැබේ. ඒ සමඟම ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දහහතර වැදෑරුම් බුද්ධ ඥානයන් ද, සිව්පිළිසිඹියා පත් නුවණ ද ලබාගත් සේක.

41.

41.

අසාධාරණං ඤාණඡක්කංබලානිදස’ට්ඨාරසාවෙණිකා බුද්ධධම්මා,චතුද්ධාවිසාරජ්ජමිද්ධානුභාවාසමිද්ධාසහෙචාරහත්තෙන තස්ස;

()

අසාධාරණ ඥාන හය, දසබල, දහඅටක් ආවේණික බුද්ධ ධර්මයන් ද, සිව්වැදෑරුම් වෛශාරද්‍ය ඥාන ද, සෘද්ධි අනුභාවයන් ද උන්වහන්සේගේ අරහත්ත්වය සමඟම සම්පූර්ණ විය.

42.

42.

අභිඤ්ඤෙය්‍යධම්මෙ අභිඤ්ඤාය සාමංපරිඤ්ඤෙය්‍ය ධම්මෙ පරිඤ්ඤාය සාමං,පහාතබ්බ ධම්මෙ පහන්ත්වාන සාමංසනිබ්බානමග්ගප්ඵලං සච්ඡිකත්වා;

()

විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුතු ධර්මයන් තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගෙන, පිරිසිඳ දතයුතු ධර්මයන් තමන් වහන්සේම පිරිසිඳ දැනගෙන, ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයන් තමන් වහන්සේම ප්‍රහාණය කොට, නිර්වාණය ද, මාර්ග ඵලයන් ද ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට;

43.

43.

සියායාවතාඤෙය්‍ය ධම්මප්පවත්තිසියාතාවතා තස්ස ඤාණප්පවත්ති,අභිඤ්ඤාය සබ්බඤ්ඤුතාඤාණ මාසිසහෙවාරහත්තෙන සබ්බඤ්ඤු බුද්ධො;

()

දතයුතු ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම යම්තාක් ද, උන්වහන්සේගේ ඥානයේ පැවැත්ම ද ඒ තාක්ම විය. සියල්ල දැනගැනීමෙන් සර්වඥතා ඥානය පහළ වූ අතර, අරහත්ත්වය සමඟම උන්වහන්සේ සර්වඥ බුදුරජාණන් වහන්සේ බවට පත් වූ සේක.

44.

44.

මහාමොහනිද්දාපගොමග්ගඤාණ-ප්පබුද්ධො’හිසම්බොධියා සොභමානො,මුනින්දො දිනින්දං’ සුසන්දොහහාසි-’න්දිරාමන්දිරින්දිවරාභංඅහාසි;

()

මහා මෝහ නමැති නින්දෙන් මාර්ග ඥානයෙන් පිබිදුණා වූ, සම්බෝධියෙන් බැබළුණා වූ මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ, කිරණ සමූහයෙන් සූර්යයා ද පරදවමින්, ලක්ෂ්මී දේවියගේ මන්දිරයේ ඇති නිල් මහනෙල් මලක ශෝභාව පැහැරගත් සේක.

45.

45.

සුබුද්ධාභිසම්බොධිපුබ්බාචලම්භාසහෙවාරුණො බුද්ධසූරොදයෙන,සමුට්ඨාසි වෙනෙය්‍ය බන්ධූහිසද්ධිංපබුජ්ඣිංසු අබ්භුග්ගතම්හොජකොසා;

()

මැනවින් අවබෝධ කරගත් සම්බෝධිය නමැති පූර්ව පර්වතයෙන් (උදයගිරියෙන්) අරුණෝදය සමඟම බුද්ධ සූර්යයා උදාවීමෙන්, විනෙය ජනයා නමැති නෙළුම් පොහොට්ටු පිබිදී විකසිත වූහ.

46.

46.

උළාරාවභාසො තදා ජාතිඛෙත්තෙභුසංපාතුභුතො මහීසම්පවෙධි,සිළාසාළසෙළාවතංසා සුභානිනිමත්තානි බත්තිංසජාතාතිලොකෙ;

()

එකල්හි දසදහසක් ලෝකධාතුවෙහි (ජාතික්ෂේත්‍රයෙහි) මහත් වූ ආලෝකයක් පහළ විය, මහා පොළොව බෙහෙවින් කම්පා විය. ගල්, සල් ගස්, පර්වත ආදිය සහිත ලෝකයෙහි සුභ වූ තිස්දෙකක් පෙරනිමිති පහළ විය.

47.

47.

තමොජාලවිද්ධංසනාදීනි ලොකෙකරොන්තොව චත්තාරිකිච්චානි’මානි,සමුට්ඨාසි තස්මිංඛණෙ රංසිමාලිරිවාදිච්චවංසුබ්භවො බුද්ධසූරො;

()

ලෝකයෙහි මෝහන්ධකාර ජාලය විනාශ කිරීම ආදී වූ මේ සතර වැදෑරුම් කෘත්‍යයන් සිදු කරමින්, සූර්ය වංශයෙහි උපන් බුද්ධ සූර්යයා, කිරණ මාලාවන්ගෙන් යුතු සූර්යයා මෙන් ඒ මොහොතෙහි උදාවී වදාළ සේක.

48.

48.

මහීලාජවුට්ඨීහි සඤ්ඡන්නභුතානභං කනිබ්භරං ගන්ධධුපද්ධජෙහි,ඡණ්හොකුලා කෙවලං ලොකධාතුමහාමඞ්ගලාවාස කලීලාවලම්බිං ()

මහා පොළොව ළාජ් (විලඳ) වැස්සෙන් වැසී ගියේය. අහස සුවඳ දුම් හා ධජ පටාකයන්ගෙන් පිරී ගියේය. මුළු ලෝකධාතුවම උත්සවශ්‍රීයෙන් හා විසිතුරු සැරසිලිවලින් පිරුණු මහා මංගල්‍ය නිවසක් බඳු විය.

49.

49.

තදාතප්පදම්භොජ පූජාගතානංසිරො භත්තිභාරඤ්ජලීනං සුරානං,නිරාලම්බමාකාස රන්ධං බභාසපභාසාර චූළාමණිහකා’කරාළං;

()

එකල්හි උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳීමට පැමිණි, භක්තිබරව දොහොත් මුදුන් දී සිටි දෙවියන්ගේ හිස්වල තිබූ දීප්තිමත් සිළුමිණිවල කිරණින්, ආධාරකයක් නැති අහස් කුස ඒකාලෝක වී බැබළුණේය.

50.

50.

ගුණොනාම සක්ඛන්ධසන්තාන සුද්ධිසකොසුද්ධඛන්ව්ධප්පබන්ධොහි බුද්ධො,නමොබුද්ධභුතස්ස නිප්ඵන්තඤාණ-ප්පහාණානුභාවාහිරූපස්සතස්ස;

()

ගුණය යනු පංචස්කන්ධ සන්තානයේ පිරිසිදු භාවයයි. පිරිසිදු වූ ස්කන්ධ පරම්පරාවෙන් යුක්ත තැනැත්තාම බුදුහු වෙති. උත්පත්ති ඥානය, ප්‍රහාණය, අනුභාවය හා ශ්‍රී රූපයෙන් යුක්ත වූ, බුද්ධත්වයට පත් වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ අවිදුරෙ නිදානෙ මහා බොධිසත්තස්ස අරියමග්ගඤාණාභිසම්බොධි සමධිගම පවත්තිපරිදීපො චුද්දසමො සග්ගො.

මෙසේ සකල කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ගෙන දෙන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි, 'අවිදූරේ නිදානයෙහි' මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ආර්ය මාර්ගඥානයෙන් සම්බෝධිය ලබාගැනීමේ පුවත දක්වන දහහතරවන සර්ගය නිමාවට පත් විය.

ජිනවංසදීපෙ අවිදුරෙ නිදානභාගො දුතියො.

ජිනවංශදීපයෙහි දෙවන අවිදූරේ නිදාන කොටස නිමි.

1.

1.

අස්සෙව පකල්ලඞ්කවරස්සකාරණාසීසක්ඛිමංසානි ච දාරසුනවො,දත්වා චිරස්සං අකරින්ති දුක්කරංසො (ඉන්දවංසා’)භිධජො විචින්තයී;

()

"මේ උතුම් පර්යංකය (බෝධි පල්ලංකය) උදෙසාම මම බොහෝ කලක් මුළුල්ලෙහි හිස, ඇස්, මස් සහ අඹුදරුවන් දන් දෙමින් දුෂ්කර ක්‍රියා කළෙමි" යි ශාක්‍ය වංශයේ ධ්වජයක් බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සිතූ සේක.

2.

2.

පල්ලඞ්කතො තාව නවුට්ඨහං තහිංපල්ලඞ්කමාධාය නිසජ්ජ සත්තහං,සඞ්කප්පපුණ්ණො’ධිසමාධයො මුනිසම්මා සමාපජ්ජි අනෙකකොටියො;

()

එකල්හි බෝධි පල්ලංකයෙන් නැඟී නොසිට, එහිම සත් දිනක් වැඩසිටිමින්, සංකල්පයන් සම්පූර්ණ කළා වූ, උසස් සමාධියෙන් යුතු මුනිවරයාණෝ කෝටි ගණන් සමාපත්තිවලට මැනවින් සමාවැදුණු සේක.

3.

3.

නා’යං ජහාතෙ විජයාසනා’ලයංයංකිඤ්චිකිච්චං කරණියමස්සහි,සංවිජ්ජතෙ දානිපි කාචි දෙවතාසඞ්කාභිඝා’තාභිවිතක්කයුං ඉති;

()

"මුන්වහන්සේ තවමත් ජය පල්ලංකය අතහැර නොයති. උන්වහන්සේට තවමත් කළ යුතු කිසියම් කෘත්‍යයක් ඉතිරිව තිබේද?" යි සමහර දේවතාවෝ සැකයෙන් යුතුව සිතූහ.

4.

4.

තාසං විදිත්වාන විතක්කමාසනාඅබ්භුට්ඨිතො සො ගගනඞ්ගණං ඛණං,සංදස්සයන්තො යමපාටිහාරියංනිස්සංසයො සංසයසල්ලමුද්ධරී;

()

ඔවුන්ගේ ඒ සැකය දැනගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ, ආසනයෙන් නැඟී සිට එකෙණෙහිම අහස් කුසට පැනනැඟී, යමාමහ පෙළහර දක්වමින් ඔවුන්ගේ සැක නමැති හීසැරය මුළුමනින්ම උදුරා දැමූ සේක.

5.

5.

නිස්සාය පල්ලඞ්කමිමං මහීරුහංසම්පත්තසම්බොධිපදො’ස්මි චින්තිය,ඔරුය්හ පකල්ලඞ්කඨිතප්පදෙසතොපුබ්බුත්තරානඤ්හි දිසාන මන්තරා;

()

"මේ උතුම් බෝධි වෘක්ෂය හා පල්ලංකය ඇසුරු කොට මම සම්බෝධියට පැමිණියෙමි" යි සිතා, අහසින් බැස, පල්ලංකය තිබූ ස්ථානයෙන් ඊසාන දිශාවෙහි (නැගෙනහිර හා උතුර අතර);

6.

6.

සත්තාහ මින්දිවරචාරුලොචන-පඤ්චප්පභාසාරනිසෙචනෙන සො,සමපූජයන්තො ජයබොධිමාසනංඅට්ඨාසි ලොකෙකවිලොචනො ජිනො;

()

ලෝකයට එකම ඇසක් බඳු වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, නිල් මහනෙල් මලක් වැනි සුන්දර නෙත් යුගලින් නොසැලෙන බැල්මෙන් යුතුව පස්පැහැති රශ්මි මාලාවන් විහිදුවමින්, ජය ශ්‍රී මහා බෝධි පල්ලංකය දෙස බලා සිටිමින් සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි පූජා කළ සේක (අනිමිසලෝචන පූජාව).

7.

7.

ගන්ත්වා ඨීතට්ඨානජයාසනන්තරාපුබ්බාපරස්සං දිසි සත්තවාසරං,නික්ඛිත්තචක්කඞ්කිතපාදපඞ්කජොසො චඞ්කමී නිම්මිතරතනචඞ්කමෙ;

()

උන්වහන්සේ වැඩසිටි ස්ථානයත් ජය පල්ලංකයත් අතර නැගෙනහිර හා බටහිර දිශාවෙහි, මවා වදාරන ලද රත්න චංක්‍රමණයෙහි චක්‍ර ලක්ෂණයෙන් යුතු ශ්‍රී පාද පද්මයන් තබමින් සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි සක්මන් කළ සේක (රුවන්සක්මන).

8.

8.

සො බොධිතො උත්තරපච්ඡිමන්තරාදෙවෙහි නානාරතනෙහි නිම්මිතෙ,සත්තාහමත්තං මණිමන්දිරෙ මුනිසම්මාභිධම්මං පවිහාසි සම්මසං;

()

බෝධීන් වහන්සේට වයඹ දිශාවෙහි දේවතාවන් විසින් විවිධ රත්නයෙන් මවන ලද රුවන් ගෙයි (රතනඝරයෙහි) වැඩහිඳිමින්, මුනිවරයාණෝ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි උතුම් අභිධර්මය මැනවින් මනසින් පිරික්සමින් කාලය ගත කළ සේක.

9.

9.

මන්ථාචලෙ’නම්බුනිධිං’ව කෙසවොවිඤ්ඤාණකණ්ඩාදිටසා චතුබ්බිධං,තස්මිං නිසින්නො මුනි ධම්මසඞ්ගණි-මාලොලයී ඤාණබලෙන දුද්දසං;

()

එහි වැඩසිටිමින් මුනිවරයාණෝ, මන්දාර පර්වතයෙන් කිරි සයුර කලඹන්නාක් මෙන්, විඥාන කාණ්ඩයෙන් ඇරඹෙන සිව්වැදෑරුම් ප්‍රභේදයන්ගෙන් යුත්, දැකීමට අපහසු වූ 'ධම්මසංගණී' ප්‍රකරණය තමන් වහන්සේගේ ඥාන බලයෙන් මැනවින් විමසා බැලූ සේක.

10.

10.

වෙභඞ්ගියං ඛන්ධවිභඞ්ගමාදිකංගම්භීරමට්ඨාරසධා සුදුබ්බුධං,සො මාරභඞ්ගො’ථ විභඞ්ගසාගරංසංඛොභයී ඤාණයුගන්තවායුනා;

()

ඉන්පසු මාර පරාජය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ස්කන්ධ විභංගය ආදී වූ, ඉතා ගැඹුරු වූ ද, අවබෝධ කිරීමට අතිශයින් දුෂ්කර වූ ද දහඅට වැදෑරුම් 'විභංග' සාගරය තමන් වහන්සේගේ මහා ඥාන නමැති ප්‍රචණ්ඩ වාතයෙන් සලිත කළ සේක (මැනවින් විමසා බැලූ සේක).

11.

11.

සො ධාතුසුඤ්ඤත්තපජානනො ජිනොනිස්සත්තනිජ්ජිවසභාවධාතුයො,විත්ථාරයන්තො තදනන්තරං වරංනානානයං ධාතුකථං වවත්ථයී;

()

ධාතූන්ගේ ශූන්‍ය භාවය දන්නා වූ, සත්ත්වයෙකු නොවන ජීවයෙකු නොවන ස්වභාවය ඇති ධාතූන් විස්තර කරමින්, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ඉන් අනතුරුව විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් යුත් උතුම් 'ධාතුකථා' ප්‍රකරණය විග්‍රහ කළ සේක.

12.

12.

ඛන්ධාදිපඤ්ඤත්තිවසෙන ඡබ්බිධාපඤ්ඤත්තියො’ති සුවිභත්තමාතිකං,පඤ්ඤාය සබ්බඤ්ඤුජිනො’ථ පුග්ගල-පඤ්ඤත්ති මාලොලයි අග්ගපුග්ගලො;

()

උත්තරීතර උත්තමයාණන් වූ සර්වඥ බුදුරජාණන් වහන්සේ ස්කන්ධ පඤ්ඤත්තිය ආදී වශයෙන් සය වැදෑරුම් පඤ්ඤත්තීන් මැනවින් බෙදා දක්වන ලද මාතෘකා ඇති 'පුග්ගලපඤ්ඤත්ති' ප්‍රකරණය තමන් වහන්සේගේ ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විමසා බැලූ සේක.

13.

13.

වාදීභසීහො සකවාදමණ්ඩලංඔරුය්හ සම්මා පරවාදමණ්ඩලං,සුත්තානි සඞ්ගය්හ සහස්සමට්ඨධාසංඛිත්ත මාදො මුඛවාදයුත්තිකං;

()

වාදීන් නමැති ඇතුන් මර්දනය කරන සිංහයෙකු බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ස්වකීය වාද මණ්ඩලයට ද, පර වාද මණ්ඩලයට ද බැස, මුල් කාලයෙහි වාචික යුක්තීන්ගෙන් සංක්ෂිප්තව තිබූ අටදහසක් සූත්‍රයන් එක්තැන් කොට;

14.

14.

ඤාණෙන විත්ථාරියමාන මත්තනොකිඤ්චාප්‍ය’නන්තාපරියන්ත මුත්තමං,තක්කීහි නක්කාවචරං නකෙහිචිනාථො කථාවත්ථු මථා’භිසම්මසි;

()

තර්ක කරන්නන් විසින් හෝ අන් කිසිවෙකු විසින් අවබෝධ කළ නොහැකි, තමන් වහන්සේගේ ඥානයෙන් විස්තර කරන ලද, අනන්ත වූ ද අපරිමිත වූ ද උතුම් 'කථාවත්ථු' ප්‍රකරණය ලෝකනාථයන් වහන්සේ ඉන්පසු මැනවින් විමසා බැලූ සේක.

15.

15.

යං මූලඛන්ධාදිවසා දසබ්බිධංඋද්දෙසනිද්දෙසපදා’නුරූපතො,නිට්ඨානතො සංසයතො විභාගියංගම්භීරඤාණෙන’ථ සාගරූපමං;

()

මූල, ස්කන්ධ ආදී වශයෙන් දස වැදෑරුම් වූ ද, උද්දේස (සංක්ෂේප) සහ නිද්දේස (විස්තර) පදයන්ට අනුරූප වූ ද, නිශ්චයන්ගෙන් හා සැකයන්ගෙන් විභාග කරනු ලැබුවා වූ ද, සාගරයක් වැනි වූ ඒ ගැඹුරු ඥානයෙන් (සර්වඥතා ඥානයෙන් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ);

16.

16.

සන්තං පණිතං නිපුණං සුදුද්දසංගුළ්හං අතක්කාවචරං අචින්තියං,නානානයං තං යමකං සුසඤ්ඤමොධම්මස්සරො සම්මසි නිප්පදෙසතො;

()

ශාන්ත වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, නිපුණ වූ ද, දැකීමට ඉතා දුෂ්කර වූ ද, ගුප්ත වූ ද, තර්කයට විෂය නොවන්නා වූ ද, අචින්ත්‍ය වූ ද, අනේකවිධ නයින් යුක්ත වූ ඒ යමක ප්‍රකරණය, මැනවින් සංවර වූ ධර්මේශ්වරයන් වහන්සේ (බුදුරජාණන් වහන්සේ) සර්වාකාරයෙන් පිරික්සා වදාළ සේක.

17.

17.

නානානයු’ත්තුඞ්ගතරඞ්ගනිබ්භරංනෙය්‍යත්ථනීතත්ථමණිහි මණ්ඩිතං,ධම්මන්තරාවට්ටසතං අථාපරංසද්ධම්මඛන්ධොදකඛන්ධපූරිතං;

()

අනේකවිධ න්‍යායයන් නමැති උස් වූ රළ මාලාවෙන් ගහන වූ ද, නෙය්‍යත්ථ (පැහැදිලි කළ යුතු අර්ථ) සහ නීතත්ථ (පැහැදිලි කරන ලද ස්ථිර අර්ථ) නමැති මැණික්වලින් අලංකාරවත් වූ ද, සිය ගණනක් වූ ධර්මාවර්තයන්ගෙන් (සුළිවලින්) යුක්ත වූ ද, සද්ධර්ම ස්කන්ධ නමැති ජල කඳින් පිරී ඉතිරී ගියා වූ ද;

18.

18.

සත්ථා චතුබ්බිස තිමත්තපච්චය-වෙලං පරිච්ඡෙදවිසාලපට්ටනං,ගම්භීරපට්ඨාන මහණ්ණවං කථංආලොලයං සම්මසි ඤාණමෙරුනා;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේ විසිහතරක් වූ ප්‍රත්‍යයන් නමැති වෙරළ තීරය ඇති, සීමා නිර්ණයන් නමැති විශාල තොටුපොළවල් ඇති, ගැඹුරු වූ මහා පට්ඨාන මහා සාගරය, තමන් වහන්සේගේ ඥානය නමැති මහා මෙර පර්වතයෙන් කැලඹීමට ලක් කරමින් කෙසේ නම් පිරික්සා වදාළ සේක් ද?

19.

19.

නිස්සඞ්ගඤාණො මුනි හෙතුපච්චයොඉච්චාදිනා’රොපිතමාතිකාරහං,නිද්දිට්ඨනිදෙදසපදං පපඤ්චිත-ඤෙය්‍යං චතුබ්බීසවිධං සුදුබ්බුධං;

()

ආසක්ත බවක් (ඇලීමක්) නොමැති ඥානයෙන් යුත් මුණිවරයන් වහන්සේ, 'හේතු ප්‍රත්‍යය' ආදී වශයෙන් පිහිටුවන ලද මාතෘකාවන්ට සුදුසු වූ, උද්දේශ සහ නිර්දේශ පදයන්ගෙන් යුත්, විස්තර වශයෙන් අවබෝධ කටයුතු වූ, අවබෝධ කිරීමට ඉතා දුෂ්කර වූ විසිහතර වැදෑරුම් (පට්ඨාන ධර්මය);

20.

20.

නිස්සාය බාවීසවිධෙ තිකෙ තික-පට්ඨාන මන්තොගධනාමරූපිකෙනිස්සාය නිස්සෙසකෙ තථා දුක-පට්ඨාන මන්තොගධනාමරූපිකෙ ()

බාවිසි (විසිදෙකක්) වැදෑරුම් වූ ත්‍රිකයන් ඇසුරු කරමින්, නාමරූපයන් අන්තර්ගත කොට ගත් 'ත්‍රික පට්ඨානය' ද, එලෙසම සියලුම දුකයන් (ද්වයයන්) ඇසුරු කරමින්, නාමරූපයන් අන්තර්ගත කොට ගත් 'දුක පට්ඨානය' ද;

21.

21.

බාවිසමත්තා තිකමාතිකා දුකෙපක්ඛිප්ප පට්ඨානවිදං දුකන්තිකං,බාවීසමත්තාය තිකෙ සතංදුකෙපක්ඛිප්ප පට්ඨානමිදංක තිකද්දුකං;

()

විසිදෙකක් වූ ත්‍රික මාතෘකාවන් දුකයන් (ද්වයයන්) තුළට ඇතුළත් කොට, පට්ඨාන ක්‍රම දන්නා සේක් 'දුක-ත්‍රික පට්ඨානය' ද, විසිදෙකක් වූ ත්‍රිකයන් සියයක් වූ දුකයන් තුළට ඇතුළත් කොට, මෙම 'ත්‍රික-දුක පට්ඨානය' ද;

22.

22.

කත්වා තිකෙස්වෙ’ව තිකෙ දුවීසතිපට්ඨාන මන්තොගතිකෙ තිකත්තිකං,කත්වා දුකෙස්වෙ’ව තථා සතංදුකෙපට්ඨාන මන්තාගෙතිකෙ දුකද්දුකං;

()

ත්‍රිකයන් තුළම ත්‍රිකයන් ඇතුළත් කොට, විසිදෙකක් වූ ත්‍රිකයන් පට්ඨානයට ඇතුළත් කරමින් 'ත්‍රික-ත්‍රික පට්ඨානය' ද, එලෙසම දුකයන් තුළම දුකයන් ඇතුළත් කොට, සියයක් වූ දුකයන් පට්ඨානයට ඇතුළත් කරමින් 'දුක-දුක පට්ඨානය' ද;

23.

23.

ඉච්චානුලොමෙ ජනයානි පක්ඛිපංඡ ප්පච්චනීයෙ’පි නයානි පක්ඛිපං,එවං ඛිපිත්වා අනුලොමපච්චනි-යෙචා’පි ඡ ප්පච්චනියා’නුලොමකෙ;

()

මෙලෙස අනුලෝම වශයෙන් ද ක්‍රමයන් ඇතුළත් කරමින් ද, පච්චනීය වශයෙන් ද ක්‍රම හයක් ඇතුළත් කරමින් ද, එසේම අනුලෝම-පච්චනීය වශයෙන් සහ පච්චනීය-අනුලෝම වශයෙන් ද ක්‍රමයන් ඇතුළත් කොට;

24.

24.

ගම්භීරපට්ඨානමහොදධිං ඉතිසඞ්ඛොභයං සම්මසි ඤාණමෙරුනා,තං සම්මසන්තස්ස සවත්ථුකං ඡවි-වණ්ණො පසන්තො’සි පසීදි ලොහිතං;

()

මෙසේ ගැඹුරු වූ පට්ඨාන මහා සාගරය, සිය ඥානය නමැති මහා මෙර පර්වතයෙන් කැලඹීමට ලක් කරමින් උන්වහන්සේ පිරික්සා වදාළ සේක. එය පිරික්සන්නා වූ උන්වහන්සේගේ වස්තු රූපය ද සහිත වූ ශරීර වර්ණය අතිශයින් ප්‍රසන්න විය, ලේ ධාතුව ද අතිශයින්ම පිරිසිදු විය.

25.

25.

තස්මිංඛණෙ චත්තජවණ්ණධාතුයොඅට්ඨංසු ඨානම්හි අසිතිහත්ථකෙ,අඤ්ඤත්‍ර’ධිට්ඨානබලං සරීරතොඡබ්බණ්ණරංසී විසරා’හිනිච්ඡරුං;

()

එම ක්ෂණයෙහි උපන් ශරීර වර්ණ ධාතූහු අසූ රියනක් තැන්හි පැතිරී සිටියහ. විශේෂ අධිෂ්ඨාන බලයකින් තොරවම උන්වහන්සේගේ ශරීරයෙන් ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මි මාලාවෝ විහිදී නික්මුණහ.

26.

26.

සෙවාලකාලින්දිනදි’න්දිරාපති-නිලම්බරි’න්දිවරවණ්ණසන්තිභා,කෙස’ක්ඛිමස්සූහික විනිග්ගතා භුසංනීලප්පභා’සෙසදිසා අලඞ්කරුං;

()

පාසි, කාලින්දී නදිය, විෂ්ණු දෙවියන්ගේ ශරීර වර්ණය, නිල් වස්ත්‍ර සහ නිල් මහනෙල් මල්වල වර්ණයට බඳු වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කේශ කලාපයෙන්, නේත්‍රයන්ගෙන් සහ රැවුලෙන් නික්මුණු නිල් පැහැති රශ්මි මාලාවෝ සකල දිශාවන් අලංකාරවත් කළහ.

27.

27.

තාසං වසා’ සෙසදිසාවිලාසිනීආසුං යථා පාරුතනීලකම්බලා,තා චක්කවාළාති පපූරයන්තියොධාවිංසු නිලොපලචුණ්ණසන්නිභා;

()

එම නිල් රශ්මිය හේතුවෙන් දිශා නමැති ලලනාවෝ නිල් පැහැති සළුවක් පොරවාගත්තවුන් මෙන් වූහ. නිල් මැණික් කුඩු වැනි වූ ඒ රශ්මි මාලාවෝ සක්වල පුරවමින් ඉදිරියට ගලා ගියහ.

28.

28.

නිස්සෙසලොකං හරිතාලකුඞ්කුම-චුණ්ණෙහි සොවණ්ණරසෙහි මිස්සකං,ආලෙපයන්තීවිය පීතරංසියොයා නිග්ගතා කඤ්චනසන්නිභත්තචා;

()

රන්වන් වූ ශරීර සමෙන් නික්මුණු පීත (කහ) වර්ණ රශ්මි මාලාවෝ, මුළු ලෝකයම හිරියල් සහ කුංකුම කුඩු මුසු වූ රන් දියරයෙන් ආලේප කරන්නාක් මෙන් විහිදී ගියහ.

29.

29.

තාසං වසෙනා’සි සිණෙරුපබ්බත-රාජා විලිනො’ව මහණ්ණවෙ ජලං,සංකප්පිතා’ව’ට්ඨ දිසාගජා’භවුංනිද්ධන්තචාමීකරකප්පනාදිනා;

()

ඒ කහ පැහැති රශ්මියේ බලයෙන් මහා මෙර පර්වත රාජයා මහා සාගර ජලයෙහි දිය වී ගියාක් මෙන් ද, අටදිසාවන්හි සිටි දික්ඇතුන් උණු කරන ලද රන් ආභරණයෙන් සැරසී වෙව්ලන්නාක් මෙන් ද වූහ.

30.

30.

ලාඛාරසානං පරිසෙචනං වියනින්දූරචුණ්ණො’කිරණං’ව යාදිසි,සඤ්ඣාපභාරත්තසුරත්තරංසියොනික්ඛම්ම ධාවිංසු සමංසලොහිතා;

()

ලාක්ෂා රස ඉසින්නාක් මෙන් ද, සින්දූර කුඩු විසුරුවන්නාක් මෙන් ද, සන්ධ්‍යා වලාකුළුවල පැහැය බඳු වූ අතිශයින් රතු පැහැති රශ්මි මාලාවෝ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මස් සහ ලේ ධාතුවෙන් නික්ම එකසේ විහිදී ගියහ.

31.

31.

තාසං වසෙනා’ඛිලභූමිකාමිනීආසී නිමුග්ගාරිව උත්තරණ්ණවෙ,අම්භොජරාගෙහි සුනිම්මිතානි’වසබ්බානි දබ්බාන්‍ය’භවුං ජගත්තයෙ;

()

ඒ රතු පැහැති රශ්මියේ බලයෙන් මුළු පෘථිවි කාන්තාව ලේ මුහුදක ගිලී ගියාක් මෙන් පෙනුණි. තුන් ලෝකයෙහි වූ සියලු වස්තූන් පද්මරාග මැණික්වලින් මැනවින් සාදන ලද්දාක් මෙන් දිස් විය.

32.

32.

යාකුන්දසොගන්ධිකචන්දචන්දිකා-කප්පූරඛීරොදධිවීචිපණ්ඩරා,අට්ඨීහි දාඨාහී විතස්සටා භුසංඔදාතරංසී ධවලීකරුං දිසා;

()

පිච්ච මල්, සෝගන්ධික මල්, චන්ද්‍රයා, චන්ද්‍ර කාන්තිය, කපුරු සහ කිරි සයුරේ රළ මාලාවන් මෙන් සුදු පැහැති වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඇටවලින් සහ දළ දාතූන්ගෙන් නික්මුණු ශ්වේත (සුදු) වර්ණ රශ්මි මාලාවෝ දිශාවන් ධවල වර්ණයෙන් බබළවමින් විහිදී ගියහ.

33.

33.

තාසං වසෙනා’සි යථා මහීවධුඔදාතවත්ථෙහි නිවත්ථපාරුතා,තා ඛීරධාරාපරිසෙකබන්ධුරාධාවිංසු බුද්ධස්ස යසොනිභාපභා;

()

ඒ සුදු පැහැති රශ්මියේ බලයෙන් පෘථිවි වධූ තොමෝ සුදු පැහැති වස්ත්‍රයන් හැඳ පෙරවා ගත්තාක් මෙන් වූවාය. කිරි දහරාවන්ගෙන් නහවන්නාක් මෙන් මනහර වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කීර්තිය බඳු වූ ඒ රශ්මි මාලාවෝ විහිදී ගියහ.

34.

34.

සබ්බාදිසායො’ඛිලලොකධාතුයොමඤ්ජිට්ඨපඞ්කෙහි විලෙපයන්ති’ච,නික්ඛම්ම මඤ්ජිට්ඨපභා තතොතතොධාවිංසු සඤ්චුණ්ණපවාළසන්තිභා ()

සියලු දිශාවන් සහ සකල ලෝකධාතූන් මංජිෂ්ඨ (තද රතු) දියරයෙන් ආලේප කරන්නාක් මෙන් ද, කුඩු කරන ලද පබළු වැනි වූ ද, මංජිෂ්ඨ වර්ණ රශ්මි මාලාවෝ ඒ ඒ තැනින් නික්ම විහිදී ගියහ.

35.

35.

නීලාදිධාතුස්සරසෙහි පඤ්චහිවණ්ණෙහි පුප්ඵෙහි මණීහිසත්තහි,සම්පූරයන්තී’ව පභා පභස්සරානික්ඛම්ම ලොකං සකලං අලඞ්කරුං;

()

නිල් ආදී වූ ශරීර ධාතූන්ගේ ස්වභාවික වර්ණ පහෙන් ද, මල්වලින් හා සප්තවිධ රත්නයන්ගෙන් මුළු ලෝකය පුරවන්නාක් මෙන් වූ, ඒ ප්‍රභාස්වර (දීප්තිමත්) රශ්මි මාලාවෝ නික්ම මුළු ලෝකයම අලංකාරවත් කළහ.

36.

36.

තා රංසියො බ්‍යාපිය මෙදිනිං මහී-සන්ධාරකං වාරි මථො සමීරණං,හෙට්ඨා’ජටාකාසතලං තථූපරිගණ්හිංසු ලොකං තිරියං නිරාවධිං;

()

ඒ... රශ්මි මාලාවෝ මහා පොළොව ද, පොළොව දරා සිටින ජලය ද, ඉන්පසු වායුව ද පතුරුවමින්, පහළ අජටාකාශය දක්වා ද, එලෙසම ඉහළ අහස දක්වා ද, හරස් අතට සීමාවක් නොමැතිව මුළු ලෝකයම වෙළා ගත්හ.

37.

37.

දෙවද්දුමු’ය්‍යානවිමානභුසණ-චන්ද’ක්කතාරානිකරා’මරා තතො,සණ්ඨානමත්තෙහි විජානියා’භවුංතා නිග්ගතා අජ්ජතනා’පි ධාවරෙ;

()

ඉන්පසු දිව්‍ය වෘක්ෂයන්, උද්‍යානයන්, දිව්‍ය විමාන, ආභරණ, චන්ද්‍රයා, සූර්යයා, තරු සමූහය සහ දෙවිවරුන්ගේ රූපයන් හුදෙක් ඔවුන්ගේ හැඩතලවලින් පමණක් හඳුනාගත හැකි තරමට වැසී ගියේය. එදා නික්මුණු ඒ රශ්මි මාලාවෝ අදටත් ඉදිරියට ගලා යති.

38.

38.

තම්හා’භීගන්ත්වා ඝනනීලසාඛිනොනිග්‍රොධසාඛිස්ස’ජපාලසඤ්ඤිනො,මූලෙ නිසජ්ජා’ධිසුඛං විමුත්තිජංසත්ථා’නුභොන්තො පවිහාසි සත්තහං;

()

එතැනින් නික්මී ගොස්, ඝන නිල්වන් අතුපතරින් යුත් 'අජපාල' නම් වූ නුග රුක මුල වැඩ හිඳ, ශාස්තෘන් වහන්සේ විමුක්ති සැපය අනුභව කරමින් සත් දිනක් එහි වාසය කළ සේක.

39.

39.

ඔරුය්හ තස්මිංසමයෙ විමානතොදානාදයො පාරමියො භවාභවං,ධාවං අසාධාරණඤාණසිද්ධියාඑසො’ව නා’හං අභිසඞ්ඛරිං ඉති;

()

එම අවස්ථාවෙහි වසවර්ති මාරයා තම විමානයෙන් බැස, 'මම භවයෙන් භවයට සැරිසරමින්, මේ සාධාරණ නොවන ඤාණ සිද්ධිය උදෙසා දානාදී පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ නොකළෙමි' යි සිතමින්;

40.

40.

ඔතාරපෙඛො නවිපස්ස එත්තකංකාලං කලඞ්කං අකලඞ්කරූපිනො,සොකා’කුලො අච්ඡි ඡමාය සොළස-ලෙඛා විලෙඛං කලිමා අවම්මුඛො;

()

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වරදක් සෙවීමේ අපේක්ෂාවෙන් සිටි ඒ පාපිෂ්ඨ මාරයා, මෙතෙක් කල් කිසිදු කැළලක් නැති උන්වහන්සේ කෙරෙන් කිසිදු වරදක් නොදැක, ශෝකයෙන් ආකූල ව, බිම බලාගෙන පොළොවෙහි ඉරි දහසයක් අඳිමින් සිටියේය.

41.

41.

කස්මා නපඤ්ඤායති’දානි නොපිතාඔලොකයන්ති ක්ව ගතො’ති දුක්ඛිතං,සොකෙන ලෙඛා ලිඛමාන මඤ්ජසෙදිස්වා නිසින්නං පිතරං සුදුම්මුඛං;

()

අපගේ පියාණන් දැන් නොපෙනෙන්නේ මන්ද, ඔහු කොහේ ගියේදැයි සොයමින් බලන කල, ශෝකයෙන් පෙළෙමින් මාර්ගයෙහි ඉරි අඳිමින්, කනගාටුදායක මුහුණින් යුතුව අසුන්ගෙන සිටින තම පියාණන් දැක;

42.

42.

තත්‍රො පගන්ත්වා වසවත්තිධීතරොපුච්ඡිංසු තණ්හා අරතී රගා ලහුං,කිං තාත කිං තාත කිමෙත්ථ ඣායසිකො තෙ පරො කෙන පරාජිතො තුවං;

()

වසවර්ති මාරයාගේ දූවරුන් වූ තණ්හා, අරතී සහ රාගා යන තිදෙනා වහා එතැනට ගොස්, 'පියාණෙනි, කුමක්ද මේ? පියාණෙනි, කුමක්ද මේ? ඔබ මෙහි කුමක් ගැන සිතමින් ලතවෙන්නේද? ඔබේ සතුරා කවුද? ඔබ කවුරුන් විසින් පරාජය කරනු ලැබුවේද?' යි ඇසූහ.

43.

43.

සුද්ධොදනස්සා’වනිපස්ස ඔරසොපත්වා’හිසම්බොධිපදංක මුඛෙ මසිං,මක්ඛෙසි මෙ ඡින්දිතමාරබන්ධනොතස්මා’නුසොචාමි කථෙසි පාපිමා;

()

එවිට ඒ පාපිෂ්ඨ මාරයා පවසනුයේ, 'සුද්ධෝදන රජුගේ ඖරස පුත්‍රයා බුද්ධත්වයට පත්ව, මාර බන්ධනයන් සිඳදමා මගේ මුහුණෙහි දැලි තැවරුවේය. එබැවින් මම මෙසේ ශෝක වෙමි' යන්නයි.

44.

44.

ආනීය තං මත්තගජං’ව මාරජිංරාගාදිපාසෙහි මයං සුබන්ධිය,දස්සාම වො පස්සථ තාත නො බලංමාසොචි මාඣායි’ති ධීතරො’බ්‍රවුං;

()

පියාණෙනි, මාර ජයග්‍රහණය කළ ඒ මුණිවරයා මත් වූ ඇතෙකු මෙන් රාගාදී මාර පාශයන්ගෙන් මැනවින් බැඳ ඔබ වෙත රැගෙන එන්නෙමු. අපගේ බලය බලන්න. ශෝක නොකරන්න, බිය නොවන්නැයි දූවරු පැවසූහ.

45.

45.

සිඞ්ගාරසඞ්ගාමධරා’වතාරිනීභුභඞ්ගබාණාසනමත්තධාරිනී,ආරොපිතා’පාඞ්ගසරා’ප්‍ය’නිස්සරාකාමාරිමාරාරිසරව්‍යදාරණෙ;

()

ශෘංගාර නමැති යුද්ධයට සැරසී පැමිණියා වූ ද, බැම නැමීම නමැති දුන්න දරා සිටියා වූ ද, ඇස් කොනින් බලන බැල්ම නමැති ඊතල විදින්නා වූ ද, කාමයාගේ සහ මාරයාගේ සතුරා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ හදවත විදීමට සැරසුණා වූ ද (මාර දූවරු);

46.

46.

සෙවාලනීලාමලකුන්තලාකුලාබාලින්දුලෙඛෙ’වලලාටමණ්ඩලානිලුප්පලක්ඛී චලහෙමකුණ්ඩලා-ලඞ්කාරකණ්ණා’ලිකලාපභා’ලකා ()

පාසි වැනි නිල්වන් පිරිසිදු කෙස් කළඹින් යුත්, බාල චන්ද්‍ර රේඛාවක් බඳු වූ නළල් තලයක් ඇති, නිල් මහනෙල් වැනි නෙත් ඇති, සෙලවෙන රන් කුණ්ඩලාභරණයෙන් සැරසුණු කන් ඇති, බඹර සමූහයකගේ පැහැය ඇති මුහුණ වටා ඇති කෙස් රොදවල් ඇති;

47.

47.

වාණිලතාවෙල්ලිතඵුල්ලමාලතී-දන්තාවලී පල්ලවපාටලාධරා,කන්දප්පකීළාලයහෙමකාහළ-සඞ්කාසනාසා කමලාමලානනා;

()

ලතාවක් බඳු වූ මුවෙහි පිපුණු සමන් පිච්ච මල් වැනි දත් පෙළක් ඇති, දලු වැනි රත්පැහැති තොල් සඟලක් ඇති, අනංගයාගේ ක්‍රීඩා මන්දිරයේ රන් හොරණෑවක් බඳු වූ නාසයක් ඇති, පියුමක් බඳු වූ නිර්මල මුහුණක් ඇති;

48.

48.

විජ්ජුල්ලතා චාරුභුජා චලාචල-ලීලාවලම්බත්ථනහංසමණ්ඩලා,චාමීකරාලිඞ්ගවිලාසකන්ධරාලාවණ්ණ වල්ලිදලකොමලඞ්ගුලී;

()

විදුලි ලතාවක් බඳු වූ සුන්දර බාහුවලින් යුක්ත වූ, සෙලවෙන හංස ජෝඩුවක් බඳු වූ පියයුරු ඇති, රන්වන් වූ ද සුන්දර වූ ද ගෙලක් ඇති, ලස්සන වැල් දලු වැනි මෘදු වූ ඇඟිලිවලින් යුක්ත වූ;

49.

49.

නිම්මෙඛලාලිනවිලග්ගභාගිනීකීළානදීකුලවිසාලසොණිනී,කන්දප්පදප්පානලධූමකජ්ජල-රොමාවලිවෙල්ලිතනාභිමණ්ඩල;

()

මෙඛලා (පටී) නොමැතිව වුවද ඉතා සිහින් වූ ඉඟක් ඇති, ක්‍රීඩා නදියේ ඉවුරක් බඳු වූ පළල් වූ උකුලක් ඇති, අනංගයාගේ දර්පය නමැති ගින්නෙන් නැඟුණු අඳුරු දුම් රොදක් බඳු වූ රෝම රාජියකින් වට වූ නාභි මණ්ඩලයක් ඇති;

50.

50.

පීනොරුජඞ්ඝා කලිකානඛාවලීතා’නඞක්ගරඞ්ගඞජහාරිවිග්ගහා,මාරඞ්ගනා යත්‍ර නිරඞ්ගණො ජිනොතත්‍රා’ගමුං රාගසුරාමදා’තුරා;

()

පිරුණු කලවා ඇති, ළපටි දලු වැනි නිය පෙළකින් හෙබි, අනංගයාගේ රංග පීඨයක් වැනි මනහර සිරුරු ඇති මාර දූවරු, රාග නැමැති සුරාවෙන් මත්ව ආතුර වූවෝ වී, කෙලෙස් රහිත වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ වැඩසිටි ඒ ස්ථානයට පැමිණියහ.

51.

51.

අඞ්ගීරසස්සා’නනසොණ්ණදප්පණෙතා සුන්දරී බිම්බිතලොචනින්දිරා,කන්දප්පකීළාකලහං විධාතවෙකාලොයමිච්චාහු තුවං යදිච්ඡසි;

()

ආංගීරස බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රන් කැඩපතක් වැනි මුහුණෙහි තමන්ගේ නෙත් නැමැති ශ්‍රියාව පිළිබිඹු කරමින්, ඒ රූපසුන්දරියෝ 'ඔබ වහන්සේ කැමති නම්, අනංග ක්‍රීඩා නැමැති කෙළියෙහි යෙදීමට මේ සුදුසුම කාලයයි' කියා පැවසූහ.

52.

52.

ව්‍යාපාරිතා තෙ පරිචාරිකා මයංඑත්ථාගතා හොම මනොභුනා’ධුනා,වත්තම්බුජානං පරිචුම්බනෙ අයංකාලොනු භොගොතම කිංනයිච්ඡසි;

()

ඔබ වහන්සේගේ සේවිකාවන් ලෙස මෙහෙයවන ලද අපි, අනංගයා විසින් දැන් මෙහි එවනු ලැබුවෙමු. භෝගයන්ගෙන් උත්තම වූවන් වහන්ස, මුහුණු නැමැති පියුම් සිප ගැනීමට මේ සුදුසුම කාලය නොවේද? ඔබ වහන්සේ කුමක් හෙයින් එය අකමැති වන සේක්ද?

53.

53.

භො පුණ්ණකුම්භෙ’ව තවො’රමන්දිරෙඋද්ධග්ගලොමු’ස්සිතනීලකෙතනෙ,කාමාහිසෙකුස්සවමඞ්ගලාය නොසජ්ජෙථි’මෙ පීනපයොධරෙ නකිං;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්ස, උඩු අතට නැමුණු රෝමයන් හා එසවූ නිල් ධජයන් ඇති ඔබ වහන්සේගේ ළය නැමැති මන්දිරයෙහි, පුන්කලස් බඳු වූ අපගේ මේ පිරුණු පියයුරු, කාමාභිෂේක මංගල්‍යය සඳහා සරසන්නෙමු නොවේද?

54.

54.

වත්තම්බුජෙ නො අධරං’සුබන්ධුරෙනෙත්තාලිමාලා නහිවුම්බරෙ තව,අම්හෙසුයෙවා’භිපතන්ති භොමුනිකන්දප්පබාණා කරුණා කුහිං තවං ()

මුනින්ද්‍රයන් වහන්ස, අපගේ පියුම් බඳු මුහුණෙහි ඇති සුන්දර තොල්පෙති ඔබ වහන්සේගේ නෙත් නැමැති බඹර සමූහයා විසින් සිප නොගන්නේ මන්ද? අනංගයාගේ ඊතල වැටෙන්නේ අප වෙතමය. ඔබ වහන්සේගේ කරුණාව කොහිද?

55.

55.

ත්වං යොබ්බනො සාමි මයඤ්ච යොබ්බනීකාලො වසත්තො විපිනං මනොරමං’මන්දානිලො වායති කිං චිරායතෙතුය්හං අනඞ්ගො’ව නිරඞ්ගණො’සි කිං;

()

ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේද තාරුණ්‍යයේ පසුවන සේක, අපිද තාරුණ්‍යයේ පසුවන්නෙමු. මේ වසන්ත කාලයයි, වනාන්තරයද මනරම්ය. මද පවන් හමයි. කුමට ප්‍රමාද වන්නේද? ඔබ වහන්සේ කෙලෙස් රහිත වූයේ අනංගයාට ශරීරයක් නැත්තාක් මෙන්ද?

56.

56.

දිබ්බානි වත්ථාභරණානි’මානි’පිලජ්ජාය සද්ධිංක සිථිලිභවන්ති නො’අම්හෙස්වනඞ්ගෙන සමං අනඞ්ගණංදළහත්ත මායාති මනං තව’බ්භුතං;

()

අපගේ මේ දිව්‍යමය වස්ත්‍රාභරණ පවා ලැජ්ජාව සමඟ ලිහිල් වෙමින් පවතී. එසේ වුවත්, අනංගයා සමඟ අප කෙරෙහි කෙලෙස් රහිත වූ ඔබ වහන්සේගේ සිත පුදුම සහගත ලෙස දැඩිව පවතින්නේය.

57.

57.

ඉච්චානිගම්මං හදයඞ්ගමං ගිරංවත්වාන දිබ්බෙන සරෙන මඤ්ජුනා,කාමාතුරානන්ති පුමානමාසයාඋච්චාවචා චින්තියමාරධීතරො;

()

මෙසේ මිහිරි වූ දිව්‍ය ස්වරයෙන් හද සසල කරවන වචන පවසා, කාමයෙන් ආතුර වූ පුරුෂයන්ගේ අදහස් විවිධාකාර වන බව සිතූ මාර දූවරු, විවිධ උපක්‍රම ගැන කල්පනා කළහ.

58.

58.

කඤ්ඤාවිලාසාදිවසෙන විග්ගහෙනිම්මාය පච්චෙකසතං පදස්සිය,පාදෙ මයං භො පරිචාරයාම තෙවත්වා තමාරාධයිතුං පරක්කමුං;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේගේ පාදයන් උපස්ථාන කරන්නෙමු' යැයි පවසමින්, කන්‍යාවන්ගේ විලාසය ආදී නොයෙක් වයස්වල සිරුරු සියය බැගින් මවා පෙන්වා, උන්වහන්සේව පොළඹවා ගැනීමට උත්සාහ කළහ.

59.

59.

ගාථා ඉමා ධම්මපදෙ මහාමුනිසඞ්ගායි තාසං තමනඞ්ගභඞ්ගීනං,වත්වා නසක්කොම මයං පකලොභිතුංතා රිත්තහත්ථා පිතරං උපාගමුං;

()

මහා මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ ඒ අනංග ලීලාවෙන් සිටි මාර දූවරුන්ට ධම්මපදයේ එන ගාථාවලින් පිළිතුරු දුන් සේක. 'අපට උන්වහන්සේව පොළඹවා ගත නොහැකිය' කියා පරාජය පිළිගත් ඔවුහු හිස් අතින්ම තම පියා වෙත ආපසු ගියහ.

60.

60.

ගන්ත්වා තතො සො මුචලින්දසඤ්ඤිනොරුක්ඛස්ස මූලෙ මුචලින්දභොගිනො,භොගාවලිගන්ධකුටිංක සමප්පිතොසත්තාහමජ්ඣාවසි ඣානමුත්තමං;

()

ඉන්පසු උන්වහන්සේ මුචලින්ද නම් වූ වෘක්ෂ මූලයට වැඩම කර, මුචලින්ද නාග රාජයාගේ ශරීර වළලු නැමැති ගඳකිළියෙහි වැඩසිටිමින්, සත් දිනක් මුළුල්ලේ උතුම් වූ ධ්‍යාන සුවයෙන් කල් ගෙවූ සේක.

61.

61.

මුලම්හි රාජායතනස්ස සාඛිනොපල්ලඞ්ක මාධාය නිසජ්ජ සත්තහං,තම්හාභි’ගන්ත්වා භවබන්ධනච්ඡිදොසත්ථා වලඤ්ජෙසි විමුත්තිජං සුඛං;

()

සංසාර බන්ධන සිඳලූ ශාස්තෘන් වහන්සේ එතැනින් රාජායතන වෘක්ෂ මූලයට වැඩම කොට, එහි පර්යංකයකින් වැඩහිඳිමින් සත් දිනක් මුළුල්ලේ විමුක්ති සුවය වින්දනය කළ සේක.

62.

62.

සත්ථා එවකං වසන්තො පරහිතතිරතො සත්තසත්තාහමත්තංයංකිඤ්චාහාරකිච්චං ධුවපරිහරියං කිච්චමුච්චාවචම්පි;

නාකාසි ඣානමග්ගප්ඵඛලසුඛමඛිලං සම්ඵුසන්තො විභාසිපාදාසි දන්තපොණොදක මගද’භයං තස්ස දෙවනමින්දො;

()

මෙසේ පරහිත සුවයෙහි නිරත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ සත්සතියක් මුළුල්ලේ වැඩසිටිමින්, ආහාර ගැනීම හෝ වෙනත් කුඩා මහත් දෛනික කටයුතු කිසිවක් නොකළ සේක. උන්වහන්සේ මුළුමනින්ම ධ්‍යාන, මාර්ග හා ඵල සුවයන් වින්දනය කරමින් බැබළුණු සේක. දේවේන්ද්‍රයා උන්වහන්සේට දත්කූරු හා මුඛය සේදීමට පැන් පූජා කළේය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ භගවතො සත්තසත්තාහවිතික්කමප්පවත්ති පරිදීපො පණ්ණරසමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත ජිනවංශදීපයෙහි, සන්තිකේනිදානයෙහි එන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්සතිය ඉක්මවීමේ පුවත දක්වන පසළොස්වන සර්ගය නිමා විය.

1.

1.

මූලෙ රාජායතනවිටපච්ඡායාමනො (හාරිනි)වික්ඛාලෙත්වා භගවති මුඛං තස්මිං නිසින්නෙ සති,වාණිජ්ජත්ථං නිජ ජනපදා ද්වෙ භාතිකාක වාණිජාගච්ඡන්තා මජ්ඣිමජනපදං තංඨාන මජ්ඣොතරුං;

()

රාජායතන වෘක්ෂයේ අතුපතරින් වැසුණු සුන්දර සෙවනෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුහුණ සෝදා වැඩසිටි කල්හි, වෙළඳාම පිණිස තමන්ගේ දේශයේ සිට මධ්‍ය දේශය බලා ගමන් ගත් වෙළඳ සහෝදරයන් දෙදෙනෙක් ඒ ස්ථානයට පැමිණියහ.

2.

2.

බුද්ධං දිස්වා නිරුපමසිරිං සද්ධාය සඤ්චොදිතාසම්පාදෙත්වා මධුරිවමධුං මන්ථං මධූපිණ්ඩිකං,භන්තෙ තුම්හෙ අනුභවථ නො භික්ඛං පටිග්ගණ්හියඑවං වත්වාතදුභයජනා අට්ඨංසු බද්ධඤ්ජලී;

()

අසදෘශ ශ්‍රීයකින් බැබළෙන බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, ශ්‍රද්ධාවෙන් කුලක වැදී, මී පැණි මුසු විලඳ සහ මීපිඬු පිළියෙල කොට, 'ස්වාමීනි, අපගේ මේ දානය පිළිගෙන වළඳන සේක්වා' යැයි පවසමින් ඒ දෙදෙනා දොහොත් මුදුන් දී සිටියහ.

3.

3.

සබ්බෙ බුද්ධා නහි කරතලම්භොජෙසු ගණ්හන්ති ඛොසඞ්කප්පෙත්තස්සි’ති භගවතොකිස්මිං පටිච්ඡාමහං,චිත්තාචාරං සුමරිය සිලාපත්තෙ පමාණුපගෙපාදාසුං සම්පති චතුමහාරාජා කුවෙරාදයො;

()

සියලු බුදුවරුන් වහන්සේලා කිසිවිටෙකත් ශ්‍රී හස්තයෙන් දානය පිළි නොගන්නා සේක. එබැවින් 'මම මෙය කුමකින් පිළිගනිම්ද?' කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිතූ සේක. උන්වහන්සේගේ සිතැඟි වටහාගත් කුවේර ආදී සතර වරම් මහ රජවරු සුදුසු ප්‍රමාණයේ ගල් පාත්‍ර සතරක් පූජා කළහ.

4.

4.

එකං කත්වා සමුති චතුරො පත්තෙ අධිට්ඨාය තෙභුත්වා’හාරං භුවනනයනො භුත්තානුමොදං කරි,බුද්ධං ධම්මං සරණමගමුං තෙ තෙනුහො’වාණිජාජාතා ලොකෙ සකලපඨමං ද්වෙවාචිකො’ පාසකා;

()

ඒ පාත්‍ර හතර එකක් වන සේ අධිෂ්ඨාන කොට, ලෝක නේත්‍ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ආහාරය වළඳා අනුමෝදනාව කළ සේක. එම වෙළඳුන් දෙදෙනා බුදුන් සහ දහම් සරණ ගිය අතර, ඔවුහු ලෝකයේ ප්‍රථම ද්වේවාචික උපාසකවරු බවට පත්වූහ.

5.

5.

තෙසං ද්වින්නං සුපරිහරියං දෙථා’ති සංයාචතංජාලඞ්කා’ලඞ්කතකරතලො රුපින්දිරා මන්දිරෙ,සීසං නිලොපලමණිඝටීලීලාවිලාසං ඵුසංසෙවාලි’න්දීවරදලසිරිං සො කෙසමුට්ඨිං අදා;

()

ඔවුන් දෙදෙනා 'අපට වන්දනාමාන කිරීමට යමක් ලබා දෙන සේක්වා' යි අයැද සිටි කල්හි, ජාල ලක්ෂණයෙන් අලංකාර වූ ශ්‍රී හස්තය ඇති, ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍ය බඳු වූ ශ්‍රී ශීර්ෂය පිරිමැද, නිල් මහනෙල් පෙති බඳු වූ කේශ ධාතු මිටක් උන්වහන්සේ ඔවුන්ට ලබා දුන් සේක.

6.

6.

පත්වා තෙසං ජනපදමුභො පක්ඛිප්ප තා ධාතුයොජීවන්තස්මිං භගවති මහාථූපං පතිට්ඨාපයුං,විම්හාපෙන්තො වනසුරගණං යත්‍රා’ජපාලාභිධොනිග්‍රොධො’සි තහිමුපගමී මුට්ඨාය තම්හා ජිනො;

()

ඔවුන් දෙදෙනා තම දේශයට ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩසිටි කාලයේදීම ඒ කේශ ධාතූන් තැන්පත් කර මහා ස්තූපයක් පිහිටුවූහ. ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ එතැනින් නැගිට, වන දේවතාවන් මවිත කරවමින්, අජපාල නම් වූ නුග රුක වෙත වැඩම කළ සේක.

7.

7.

ස්වා’යං ධම්මො සයමධිගතො දුබ්බොධනොදුද්දසොඉච්චෙවං සො සමභිවිවිනං ධම්මස්ස ගම්භීරතං,අප්පො’ස්සුක්කො’භවි භගවතො චිත්තං විදිත්වා මහා-බ්‍රහ්මා’ගන්ත්වා සයමධිගතං දෙසෙතුමායාචී තං;

()

මා විසින් සාක්ෂාත් කරගත් මේ ධර්මය වටහා ගැනීමට අසීරුය, දැකීමට අපහසුය' මෙසේ ධර්මයේ ඇති ගැඹුරු බව සලකා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනා කිරීමට උත්සුක නොවූ සේක. උන්වහන්සේගේ සිතැඟි වටහාගත් මහා බ්‍රහ්මයා පැමිණ, තමන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මය දේශනා කරන ලෙස ආරාධනා කළේය.

8.

8.

ගණ්හිත්වා සො භුවනසරණො අජ්ඣොසනං බ්‍රහ්මුනොදෙසෙය්‍යං ඛො පඨමමසමං ධම්මං ඉමං දුද්දසං,කස්සා’හන්ති සුමරිය වසී ආළාරකොචුද්දකොඅබ්භඤ්ඤාතුං වත පටිබලාතෙසං චුතිං අද්දසං ()

ලෝක සරණ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනාව පිළිගෙන, 'මා මුලින්ම මේ අසදෘශ, දැකීමට අපහසු ධර්මය දේශනා කරන්නේ කාහටද? ආළාර සහ උද්දක යන දෙදෙනා මෙය වටහා ගැනීමට සමත් වෙති' යි සිතූ සේක. එහෙත් ඔවුන් ඒ වන විටත් මියගොස් ඇති බව උන්වහන්සේ දුටු සේක.

9.

9.

ආවජ්ජෙන්තො මුනිකතවිදූ තෙ පඤ්චවග්ගෙ භවාභික්ඛු ධම්මෙ කතපරිචයා කුත්‍රා’ධුනා විජ්ජරෙ,බාරානස්‍යං ඉතිසිපතනෙ ඤත්වාන ආසාළ්හියාමාසෙ පඤ්චද්දසිය මසමො බාරාණසිං පාවිසි;

()

සියල්ල දන්නා මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ, 'ධර්මය පිළිබඳ පෙර පුරුදු ඇති පස්වග භික්ෂූන් වහන්සේලා දැන් කොහි වෙසෙත්ද?' කියා මෙනෙහි කළ සේක. ඔවුන් බරණැස ඉසිපතනයෙහි වෙසෙන බව දැනගත් අසදෘශ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇසළ මස පසළොස්වක පොහෝ දින බරණැසට වැඩම කළ සේක.

10.

10.

ආගච්ඡන්තං සමුනි උපකං ආජීවකං අන්තරා-මග්ගෙ දිස්වා ගමනසමයෙ බුද්ධත්තනං අත්තනො,ආචික්ඛිත්වා විමති මතරී සඤ්ඤාය තං දූරතොනිබ්බින්දිත්වා කතික මකරුං වග්ගා සමග්ගා වසී;

()

මඟ වඩින මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ අතරමඟදී උපක නම් ආජීවකයා දැක, තමන් වහන්සේගේ බුදු බව ඔහුට ප්‍රකාශ කොට ඔහුගේ සැකය දුරු කළ සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඈතින් වඩිනු දුටු පස්වග භික්ෂූහු එක්වී, උන්වහන්සේට ගරු නොකිරීමට එකඟතාවක් ඇති කර ගත්හ.

11.

11.

ඤත්වා තෙසං මනසි විකතිං ඔදිස්සකං සම්ඵරිමෙත්තං චිත්තං නරහරි තතො ඵුට්ඨාසමානා වසී,නාථං නත්වා දසනඛසමොධාන’ජලීහා’ගතංපච්චුග්ගන්ත්වා තහිමහිහරුං පප්ඵොඨයිත්වා’සනං;

()

ඔවුන්ගේ සිත්හි ඇති වූ වෙනස් වීම වටහාගත් නරශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන් වෙත විශේෂ මෙත් සිත පැතිරවූ සේක. ඉන් සැනසුණු පස්වග භික්ෂූහු, පෙර ඇති කරගත් ගිවිසුම අමතක කොට, දොහොත් මුදුන් දී ලෝකනාථයන් වහන්සේ වෙත පෙරගමන් කොට, උන්වහන්සේගේ පාත්‍ර සිවුරු පිළිගෙන ආසනයක් පනවා දුන්හ.

12.

12.

මාඛො තුම්හෙ පරිහරථමං එයා’වුසොත්‍යා’දිනාසඤ්ඤාපෙත්වා සමුනි සමණෙ සබ්බඤ්ඤුතං අත්තනො,කොටීහ’ට්ඨාරසහි නවුතො බ්‍රහ්මෙහි චා’ලඞ්කරිබාරාණස්‍යං පනි’සිපතනෙ පඤ්ඤත්තබුද්ධාසනං;

()

මට ඇවැත්නි කියා ආමන්ත්‍රණය නොකරන්න' යනාදී වශයෙන් පස්වග භික්ෂූන්ට තමන් වහන්සේගේ සර්වඥතා ඥානය පැහැදිලි කර දුන් මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ, අටළොස් කෝටියක් බ්‍රහ්මයන් පිරිවරාගත් බරණැස ඉසිපතනාරාමයෙහි පනවන ලද බුද්ධාසනයෙහි වැඩසිටි සේක.

13.

13.

සංවත්තෙත්වා පරහිතකරො සො ධම්මචක්කං ජිනොකොණ්ඩඤ්ඤාඛ්‍යස්සමණපමුඛෙ කොටීනමට්ඨාරස,බ්‍රහ්මානො තෙ පඨමකඵලෙ සම්මා පතිට්ඨාපයිකම්පිත්ථා’යංක වසුමතිවධූ සුත්තාවසානෙ භුසං;

()

පරහිත සුව සලසන ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය දේශනා කොට, කොණ්ඩඤ්ඤ හිමියන් ප්‍රමුඛ කොට ඇති අටළොස් කෝටියක් බ්‍රහ්මයන් ප්‍රථම ඵලයෙහි පිහිටුවූ සේක. සූත්‍ර දේශනාව අවසානයේ මේ මහා පොළොව දැඩි සේ කම්පා විය.

14.

14.

වප්පත්ථෙරො දුතියදිවසෙ’ ත්‍යෙ’වං දිනානුක්කමංසොතාපන්නා තදිතරවසී ආතප්පමන්වාය තෙ,සබ්බෙථෙරා භණිතසමයෙ විත්ථාරිතස්සුඤ්ඤතෙසුත්තත්තස්මිං විගතදරථා ආසුං පහිණාස්වා;

()

දෙවන දිනයේදී වප්ප තෙරුන් වහන්සේද, පිළිවෙළින් අනෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලාද සෝවාන් ඵලයට පත් වූහ. ඉන්පසු වීරිය වැඩූ ඒ සියලු තෙරුන් වහන්සේලා, අනාත්ම ලක්ෂණ සූත්‍රය දේශනා කරන ලද අවස්ථාවෙහි සියලු කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදී අර්හත් භාවයට පත් වූ සේක.

15.

15.

නිබ්බින්දිත්වා නිඛිලවිසයෙ නික්ඛන්ත මාවාසතොදිස්වා සත්ථා යසකුලසුතං පක්කොසයිත්වාන තං,තායං රත්‍යං පඨමකඵලං රත්‍යාවසානෙ දිනෙපබ්බාජෙසි උපරිමඛිලං මග්ගප්ඵලං පාපයං;

()

සියලු කාම සම්පත් කෙරෙහි කලකිරී ගිහිගෙයින් නික්ම ගිය යස කුලපුත්‍රයා දැක, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔහුට ඇමතූ සේක. ඒ රාත්‍රියෙහි ම ඔහු පළමු මඟපල ලබා ගත් අතර, එදින රාත්‍රිය අවසානයේදී උන්වහන්සේ ඔහුව පැවිදි කරවා ඉතිරි උත්තරීතර මාර්ග ඵලයන්ට (රහත් භාවයට) පත් කරවූ සේක.

16.

16.

පබ්බාජෙත්වා යසකුලසුතස්සම්භත්තමිත්තෙ ජනෙසම්පාපෙසි අධිකචතුරො පඤ්ඤාස මග්ගප්ඵලං,එවං ඛීණාසවවසිගණෙ ජාතෙ’කසට්ඨ්‍යා භුවිවස්සාන’න්තෙ පහිණි මුනි තෙ භික්ඛු දිසාචාරිකං;

()

යස කුලපුත්‍රයාගේ හිතවත් යහළුවන් ද පැවිදි කරවා, ඔවුන් අතුරෙන් පනස්හතර දෙනෙකු මඟපල කරා පැමිණවූ සේක. මෙසේ ලෝකයෙහි කෙලෙස් නැසූ රහතන් වහන්සේලා හැටඑක් නමක් පහළ වූ කල්හි, වස් කාලය අවසානයේදී මුනිවරයාණන් වහන්සේ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාව දසත ධර්ම ප්‍රචාරය සඳහා පිටත් කර හැරී සේක.

17.

17.

ගච්ඡන්තො සො හරිරිව මහාවීරො’රුවෙලං සයංදිස්වා කප්පාසිකවනඝටෙ තිංසප්පමාණෙ ජනෙ,පබ්බාජෙසි කතවිනයනා තෙ භද්දවග්ගෙය්‍යකාභික්ඛූමග්ගප්ඵලරසමුදා අන්වාචරුං චාරිකං;

()

සිංහයෙකු මෙන් තේජවන්ත වූ මහා වීරයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ ම උරුවෙල බලා වඩිමින්, අතරමඟදී කප්පාසික වන ලැහැබෙහි සිටි තිස්දෙනෙක් පමණ වූ භද්‍රවර්ගීය තරුණයන් දැක, ඔවුන් හික්මවා පැවිදි කරවූ සේක. මඟපල රසය ලැබූ ඒ භද්‍රවර්ගීය භික්ෂූහු ද සාරිකාවේ හැසිරුණහ.

18.

18.

නෙතා ජෙතා විජටිතජටො පත්තො’රුවෙලං තතොසංදස්සෙත්වා විමතිහරණං සො පාටිහීරං වරං,පබ්බාජෙත්වා ජටිලපවරෙ තෙභාතිකෙ’නෙකධාඡින්දාපෙත්වා විනයමකා අන්තොබහිද්ධජටං;

()

ඉන්පසු මෙහෙයවන්නා වූ ද, ජයග්‍රාහකයා වූ ද, අවුල් නිරවුල් කරන්නා වූ ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙලට පැමිණ, සැක දුරු කරන්නා වූ උතුම් ප්‍රාතිහාර්යයන් පෙන්වා, ප්‍රමුඛ ජටිල සොහොයුරන් තිදෙනා පැවිදි කරවා, නොයෙක් ආකාරයෙන් ඔවුන්ගේ අභ්‍යන්තර හා බාහිර ජටාවන් සිඳලමින් හික්මවූ සේක.

19.

19.

පබ්බාජෙත්වා පචුරජටිලෙ කත්වෙ’තරෙ නිජ්ජටෙසද්ධිං තෙහී දසසතමහාඛීණාසවෙහා’සමො,නිච්ඡාරෙන්තො දිසිදිසි භුසං ඡබ්බණ්ණරංසිංක සුභංරඤ්ඤො වාචං සුමරිය පුරං රාජග්ගහං පාවිසි;

()

බොහෝ ජටිලයන් පැවිදි කරවා, ඔවුන්ගේ කෙලෙස් ජටාවන් දුරු කරවා, අසමසම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ දහසක් මහරහතන් වහන්සේලා සමඟින්, දසත විහිදෙන ශෝභමාන ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මි මාලාවන් විහිදුවමින්, බිම්බිසාර රජුට දුන් පොරොන්දුව සිහිපත් කරමින් රජගහනුවරට වැඩම කළ සේක.

20.

20.

තත්‍රා’සන්තෙ වසති සුගතෙ ලට්ඨිබ්බනුය්‍යානගෙවුත්තන්තං තං සවණසුභගං උය්‍යානපාලොදිතං,සුත්වා බද්ධඤ්ජලිසරසිජෙ පාදාසනෙ පූජයීභුනාථො බාරසහි නහුතෙහා’ගම්ම සො මාගධො ()

සුගතයන් වහන්සේ එහි ලට්ඨිවන උයනෙහි වැඩ වසන කල්හි, උයන්පල්ලා විසින් පවසන ලද ශ්‍රවණයට මිහිරි වූ ඒ පුවත අසා, මගධේශ්වර බිම්බිසාර රජතුමා දොළොස් නහුතයක් පිරිස සමඟ පැමිණ, පියුමක් වැනි දොහොත් මුදුන් දී ලෝකනාථයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ නමස්කාර කළේය.

21.

21.

භෙත්වා දිට්ඨිං චිරපරිචිතං තෙ කස්සපාදී වසීදිස්වා රාජා භගවති තදා ධම්මංචරන්තෙ තහිං,නික්කඞ්ඛො සො සුමධුරතරං පිත්වාන ධම්මාමතංසද්ධිං එකාදසහි නහුතෙහා’දොඵලං පාපුණි;

()

දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පුරුදු කරන ලද මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය බිඳ දමා, කස්සප තෙරුන් ඇතුළු ඒ වසීභූත රහතන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත උතුම් ධර්ම චර්යාවෙහි හැසිරෙනු දැක සැක දුරු කරගත් රජතුමා, අතිශය මිහිරි වූ ශ්‍රී සද්ධර්ම අමෘතය පානය කර, එකොළොස් නහුතයක් පිරිස සමඟ සෝවාන් ඵලයට පත් විය.

22.

22.

ලද්ධස්සාසො දරථවිගමා හුත්වා මහොපාසකොස්වෙමෙභික්ඛං කසුගතපමුඛො සඞ්ඝාධිවාසෙස්සතු,ආයාචිත්වා නමිය චරණද්වන්දාරවින්දද්වයංපච්චුට්ඨායා’ගමි සපරිසො සො බිම්බිසාරාභිධො;

()

කෙලෙස් තැවුල් දුරුවීමෙන් මහත් සහනයක් ලබා මහා උපාසකයෙකු බවට පත් වූ බිම්බිසාර නම් වූ ඒ රජතුමා, 'සුගතයන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නය හෙට දින මාගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා' යි ආරාධනා කර, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්ම යුගල නමස්කාර කොට, තම පිරිස සමඟ නැගී සිට නික්ම ගියේය.

23.

23.

පාතො රාජග්ගහනගරතො කොටීනමට්ඨාරසදට්ඨුං බුද්ධං නිරුපමසිරිං ලට්ඨීවනෙ නාගරා,රාසිභූතා දුතියදිවසෙ එකස්ස භික්ඛුස්ස’පිසම්බාධත්තා නහිපවිසනොකාසො’සි දිඝඤ්ජසෙ;

()

පසුදින උදෑසන, අසමසම ශ්‍රී විභූතියෙන් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකගැනීම සඳහා රජගහනුවරින් පැමිණි දහඅට කෝටියක් පමණ වූ නගර වැසියෝ ලට්ඨිවන උයනෙහි රැස් වූහ. එහි තදබදය කෙතරම් ද යත්, දීර්ඝ වූ මාවතෙහි එක ම භික්ෂුවකට වුව ද ඇතුළු වීමට ඉඩක් නොවීය.

24.

24.

ආවජ්ජෙත්වාකිමනභිමතං සක්කො නිසින්නාසනංඋණ්හාකාරං ජනයි’ති තදා හුත්වා නවො මාණවො,මග්ගො’තිණ්ණො අභවි පුරතො ගාථාහි වත්ථුත්තයංසංවණ්ණෙත්තො භවතු භගවා මාඡින්තභත්තො ඉති;

()

ඒ අවස්ථාවෙහි තමන්ගේ පණ්ඩुकම්බල ශෛලාසනය උණුසුම් වීමට හේතුව කුමක්දැයි ආවර්ජනය කළ සක්දෙවිඳු, තරුණ මාණවකයෙකුගේ වේශය මවාගෙන, පෙරමුණෙහි ගමන් කරමින් ගාථාවලින් තෙරුවන් ගුණ වර්ණනා කරමින්, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඩිති, දානය පිළිබඳව පසුතැවිලි නොවන්න' යැයි පවසමින් මඟ සලසා දුන්නේය.

25.

25.

දානං දත්වා සුගතපමුඛස්සඞ්ඝස්ස රාජග්ගහංසම්පත්තස්සා’වනිපතිපුරං අඤ්ඤත්‍රවත්ථුත්තයා,භන්තෙ සොහං කථමිහවසෙ වෙලාය’වෙලායපිආකඞ්ඛෙය්‍යං ත්වදුපගමිතුං ඉච්චෙවමාරොචයී;

()

රජගහනුවරට පැමිණි සුගතයන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට මහත් වූ දානය පිරිනැමූ රජතුමා, 'ස්වාමීනි, තෙරුවන් කෙරෙහි පැහැදුණු මම මෙහි කෙසේ නම් වෙසෙම්ද? සුදුසු හෝ නොසුදුසු ඕනෑම වේලාවක ඔබවහන්සේ බැහැදැකීමට මම කැමැත්තෙමි' යි මෙසේ සැලකර සිටියේය.

26.

26.

සන්දච්ඡායං විජනපවනං යං වෙළුදායව්හයංඋය්‍යානං මෙ ජිතසුරවනං තං නාතිදුරන්තිකෙ,සම්පූජෙන්තො ජිනකරතලෙ ජාලාවනද්ධෙ හරි-භිඞ්කාරෙනා’හරියක සලිලං පාතෙසි තං පත්ථිවො;

()

'ඝන සෙවණැති, ජනශුන්‍ය වූ, දෙව්ලොව නන්දන වනය පරදන මගේ වේළුවන නම් වූ උයන ඉතා නුදුරින් පිහිටා ඇත' යි පවසා, ඒ රජතුමා ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ජාලාකාර රන්වන් ශ්‍රී හස්තය මත රන් කෙණ්ඩියකින් පැන් වත්කරමින්, එම උයන පූජා කළේය.

27.

27.

ලොකාලොකාචලතටකටී විඤ්ඣාටවීලොචනාගඞක්ගාපාඞක්ගා දනකසිඛරිබාහා තිකුටත්ථනා,උග්ඝොසෙන්තී ජලධිවසනා පුඤ්ඤානුමොදන්තිවසාධූ’ත්‍යා’යං වසුමතිවධූ සඞ්කම්පි තස්මිංඛණෙ;

()

ලෝකාලෝක පර්වතය ඉණ කොට ඇති, වින්ධ්‍යා වනාන්තරය නෙත් කොට ඇති, ගංගා නම් ගඟ නෙත් කොන කොට ඇති, රන්වන් කඳු මුදුන් බාහු කොට ඇති, තිකූට පර්වතය පියයුරු කොට ඇති, සයුර වස්ත්‍රය කොට ගත් මේ මිහිකත නමැති කාන්තාව, සාධුකාර දෙමින් පින් අනුමෝදන් වන්නියක මෙන් ඒ මොහොතේ මහත් සේ කම්පා වූවාය.

28.

28.

ආරමං තං පරම රුචිරං සත්ථා පටිග්ගණ්හියධම්මං වත්වා’ගමි පරිවුතො භික්ඛූහි වුට්ඨා’සනා,තස්මිං කාලෙ පරමමමතං යෙ දළ්හමිත්තා උභොතං තං ගාමං නිගමනගරං අන්වෙසමානා’චරුං;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේ ඒ අතිශයින්ම මනරම් වූ ආරාමය පිළිගෙන, දහම් දෙසා, මහා සංඝයා පිරිවරා ආසනයෙන් නැගී වැඩම කළ සේක. ඒ දිනවල උතුම් වූ නිවන් අමෘතය සොයමින් සිටි දැඩි මිතුරන් දෙදෙනෙකු විවිධ ගම්, නියම්ගම් හා නගරවල සැරිසැරූහ.

29.

29.

ආහිණ්ඩන්තං තහිමනුඝරං පිණ්ඩාය තෙස්ව’ස්සජි-ත්ථෙරං දිස්වා සමිතදමිතං විප්පො’පතිස්සා’භිධො,ලද්ධො’කාසො පදමනුවජංක සුත්වාද්වි ගාථාපදංසොතාපන්නො’ භවි විජටයං සංයොජනාහං තයං;

()

ඔවුන් අතුරෙන් උපතිස්ස නම් බ්‍රාහ්මණ තරුණයා, එහි නිවෙස්වල පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන, සන්සුන් ඉඳුරන් ඇති අස්සජී මහ රහතන් වහන්සේව දැක, අවස්ථාවක් ලබනු වස් උන්වහන්සේගේ පියවර පසුපස ගොස්, ගාථාවක පද දෙකක් පමණක් ශ්‍රවණය කොට, සක්කායදිට්ඨි ආදී සංයෝජන තුන සිඳලමින් සෝවාන් ඵලයට පත් විය.

30.

30.

ගාථං සුත්වා අමතමධුරං තං සාරිපුත්තො’දිතංමොග්ගල්ලානො කඅපනුදිතථාසංයොජනානං තයං,පබ්බජ්ජිත්වා තදුභය ජනා නෙත්වා පරිබ්බාජකෙපත්වාරාමං අමතපරමා සත්ථාරමාරාධයුං;

()

සාරිපුත්තයන් විසින් පවසන ලද අමෘතයක් බඳු මිහිරි වූ ඒ ගාථාව අසා, මොග්ගල්ලාන තෙමේ ද එලෙස ම සංයෝජන තුන සිඳලීය. ඒ දෙදෙනා ම පැවිදි වී, අනෙකුත් පරිබ්‍රාජකයන් ද කැටුව ආරාමයට පැමිණ, පරමාර්ථ අමෘතය වූ ශාස්තෘන් වහන්සේව සරණ ගියහ.

31.

31.

සත්තාහෙනෙ’ව’ධිගමි මහාභුතෙ පරිග්ගණ්හියමොග්ගල්ලානො වසි තදිතරං මග්ගත්තයං තප්ඵලං,මාසස්ස’ද්ධං කතවීරියවා සුත්තං පරස්සො’දිතංසුත්වා ධම්මං අධිගමි වසී තං ධම්මසෙනාපතී;

()

සත් දිනක් ඇතුළත මහා භූතයන් මෙනෙහි කරමින් මොග්ගල්ලාන තෙරණුවෝ ඉතිරි මාර්ග ඵලයන් ලබා වසීභාවයට පත් වූහ. අර්ධ මාසයක් ඇතුළත මහත් වීර්යයෙන් යුතුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙනත් අයෙකුට දෙසූ සූත්‍ර ධර්මය ශ්‍රවණය කළ ධර්ම සේනාධිපති සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ රහත් භාවයට පත් වූහ.

32.

32.

ධම්මස්සාමී කරහචි උභො තෙ සාවකානං මමංඅග්ගං භද්දං යුගමිති ඉමෙ පබ්‍යාකරොත්තො මුනී,අග්ගට්ඨානෙ පුරිමචරිතං ඤත්වා පතිට්ඨාපයීසම්පිනෙන්තො සකලපරිසං චන්දො’ව කුන්දාටවිං;

()

ධර්මස්වාමී වූ මුනිවරයාණන් වහන්සේ, 'මේ දෙදෙනා මාගේ ශ්‍රාවකයන් අතුරෙන් අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුගලය' යි ප්‍රකාශ කරමින්, ඔවුන්ගේ පෙර ආත්ම භවයන්හි චරිතාපදානයන් දැනගෙන, ඔවුන් අග්‍රශ්‍රාවක තනතුරෙහි පිහිටුවූ සේක. එයින් මුළු මහත් පිරිස ම ප්‍රබෝධයට පත් වූයේ, සඳකිරණින් පිබිදෙන සුදු නෙලුම් වනයක් මෙනි.

33.

33.

සුත්වා සුද්ධොදනනරපති පුත්තො මමං සම්පතිබුද්ධො හුත්වා පදහිය චිරං නිස්සාය රාජග්ගහං,උත්තාරෙන්තො සකලජනතං සංසාරකන්තාරතොසංවත්තෙත්තො වසති සිවදං සද්ධම්මචක්කංඉති;

()

'මාගේ පුත්‍රයාණන් වහන්සේ බොහෝ කලක් වීර්යය වඩා දැන් බුද්ධත්වයට පත්ව, රජගහනුවර ඇසුරු කරමින් වෙසෙමින්, මුළු මහත් සත්ව සමූහයා සසර කතරින් එතෙර කරවමින්, ශාන්තිය සලසන උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්ම චක්‍රය පවත්වමින් වෙසෙති' යි සුද්ධෝදන රජතුමා ඇසීය.

34.

34.

ජිණ්ණොවුද්ධො පරිණතවයප්පත්තො’ හමස්ම්‍යා ධුනාජීවන්තොයෙවහි මමසුතං ඉච්ඡාමි දට්ඨුං භණෙ,එවංවත්වා’ධිකදසසතං එකං අමච්චං තහිංඋය්‍යොජෙසි නයනවිසයංක පුත්තං කරොහීති මෙ;

()

'දැන් මම දිරාපත් වූ, මහලු වූ, වියපත් වූවෙක් වෙමි. මා ජීවත්ව සිටියදීම මාගේ පුත්‍රයා දැකීමට මම කැමැත්තෙමි' යි පවසා, රජතුමා එක් ඇමතිවරයෙකු දහසක් පිරිස සමඟ, 'මාගේ පුත්‍රයාව මාගේ ඇස් පෙනෙන මානයට කැඳවාගෙන එන්න' යැයි පවසමින් එහි පිටත් කර හැරියේය.

35.

35.

ගන්ත්වා’මච්චො චතුපරිසතිං ධම්මං භණන්තංජිනංදිස්වා බද්ධඤ්ජලි සපරිසො තත්‍රෙ’කමන්තං ඨිතො,සුත්වාධම්මං පරමමධුරං පත්වා’ග්ගමග්ගප්ඵලංපබ්බජ්ජිත්වා හදයකමලං කසඞ්කොචයී රාජිනො;

()

එහි ගිය ඒ ඇමතිවරයා සිව්වනක් පිරිස මැද දහම් දෙසන ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දැක, තම පිරිස සමඟ දොහොත් මුදුන් දී එකත්පස්ව සිට, අතිශයින් මිහිරි වූ දහම් අසා, උතුම් වූ අරහත් ඵලයට පත් විය. පසුව පැවිදි භාවයට පත් වූ ඔහු, රජතුමාගේ හෘද පද්මය මැලවී යාමට සැලැස්වීය.

36.

36.

අට්ඨක්ඛත්තුං පුන සපරිසෙ පාහෙසි රාජාපරෙඅට්ඨා’මච්චෙ තථරිව ගතා’මච්චා නපච්චා’ගතා,පබ්බජ්ජිත්වා අධිගතඵලා තෙචා’පි රඤ්ඤොමනංනා’රාධෙසුං සුනිසිතධියා සඤ්ඡින්තසංයොජනා;

()

රජතුමා නැවතත් අට වතාවක් ම තම පිරිවර සමඟ වෙනත් ඇමතිවරුන් අටදෙනෙකු පිටත් කර හැරියේය. එසේ ගිය ඇමතිවරු ද පෙර පරිදි ම නැවත නොපැමිණියහ. තියුණු ප්‍රඥාවෙන් යුතුව කෙලෙස් සංයෝජන සිඳලූ ඔවුහු ද පැවිදි වී මඟපල ලබා ගත් නමුත් රජතුමාගේ මනදොල සපුරාලීමට සමත් නොවූහ.

37.

37.

දුජ්ජානො මෙ මරණසමයො ජිණ්ණො’ස්මි තාතා’ධුනාතස්මා පුත්තං නයනවිසයං කාතුං සමත්ථො’සිකිං,එවං වත්වා කපුන සපරිසං සොකාඵදායිං තහිංදින්නොකාසං පහිණි සචිවං පබ්බජ්ජිතුං භුභුජො;

()

'පුතණුවනි, මාගේ මරණ කාලය කිව නොහැකිය, දැන් මම මහලු වී සිටිමි. එබැවින් මාගේ පුත්‍රයාව මාගේ ඇස් පෙනෙන මානයට කැඳවාගෙන ඒමට ඔබට හැකිද?' යි පවසා, රජතුමා තමන්ගේ ශෝකය දුරු කරනු පිණිස, පැවිදි වීමට ද අවසර දෙමින්, සමීපතම ඇමතිවරයෙකු තම පිරිස සමඟ එහි පිටත් කර හැරියේය.

38.

38.

පත්වා’රාමං පරිවුතජනො සච්චද්දසෙනො’දිතංසුත්වා’මච්චො ථිරමති චතුස්සච්චා’නුපුබ්බිකථං,පබ්බජ්ජිත්වා හතභවභයො හුත්වාන ඛීණාසවොඅග්ගට්ඨානං පටිලභි කුලප්පාසාදිකානං ඉධ;

()

පිරිවර සමඟ ආරාමයට පැමිණි ස්ථිර බුද්ධියෙන් යුත් ඒ ඇමතිවරයා, සත්‍යදර්ශී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දෙසන ලද අනුපුර්වික කථාව හා චතුරාර්ය සත්‍යය ශ්‍රවණය කොට, පැවිදි වී භව බිය දුරු කරමින් මහරහත් භාවයට පත් විය. උන්වහන්සේ මේ ශාසනයෙහි කුලප්‍රසාදකයන් අතරින් අග්‍ර තනතුර ලබා ගත් සේක.

39.

39.

බාරාණස්‍යං කෙසිපතනතො පත්තස්ස රාජග්ගහංසම්බුද්ධස්සා’ධිකදිනකතී පඤ්චෙවමාසා’ භවුං,හෙමන්තා’තුසමයවිගමා සන්තෙ වසන්තෙ මණි-භුසාකාරා උපවනවධූ චූතඞ්කුරා’ ලඞ්කරුං;

()

බරණැස ඉසිපතනයෙන් රජගහනුවරට වැඩම කළ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට එහි ගත වූ කාලය (අතිරේක දින කිහිපයක් ද සහිතව) මාස පහක් පමණ විය. හේමන්ත (ශීත) සෘතුව ගෙවී ගොස් ශාන්ත වූ වසන්ත කාලය පැමිණි කල්හි, උපවනය නමැති මනාලිය මැණික් ආභරණ බඳු අඹ දලු නමැති අබරණින් සැරසුණාය.

40.

40.

කාලං ඤත්වා කපිලනගරං කාලඤ්ඤුනො සත්ථුනොගන්තුං කාලො’යමිති අධුනා සො කාලුදායි වසී,සංවණ්ණෙන්තො ගමනසමයං කාතුං අලං සඞ්ගහංඤාතිනන්තී සුමධුරසරො ගාථාභිගායී පුථු;

()

සුදුසු කාලය දන්නා වූ ශාස්තෘන් වහන්සේට කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කිරීමට "දැන් සුදුසුම කාලය ය" යි සිතූ කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුණු කාලුදායී තෙරණුවෝ, නෑයන්ට සංග්‍රහ කරනු පිණිස සුදුසු ගමන් මඟ වර්ණනා කරමින්, ඉතා මිහිරි හඬින් බොහෝ ගාථාවන් ගායනා කළහ.

41.

41.

මන්දංමන්දං සුරභිපවනො සිතො’ධුනා වායතිපුප්ඵාකිණ්ණා විපිනවිටපී මත්තාලිමාලාකුලා,ගඞ්ගාවාපී විමලසලීලා සම්ඵුල්ලකඤ්ජුප්පලාසායංක පාතො අහනි විවටා සබ්බාදිසා පාකටා;

()

දැන් සුවඳවත් සීතල සුළඟ මඳින් මඳ හමා යයි. වනාන්තරයේ ගස්වැල් මලින් ගැවසී ගෙන, මත් වූ බඹර සමූහයාගෙන් ගහණ වී ඇත. ගංගා සහ වැව්වල සිසිල් ජලය පිපුණු පියුම් හා නිල් මහනෙල් මලින් බබළයි. සවස් කාලය ද උදය කාලය ද දහවල ද ප්‍රසන්න වී සියලු දිශාවෝ පැහැදිලිව පෙනෙති.

42.

42.

භන්තෙ මග්ගෙ නවදලසිඛා ජාලො’ජ්ජලා මඤ්ජරී-භස්මච්ඡන්නා භමරවිසරද්ධුමන්ධකාරා භුසං,ඣාපෙන්නා’පෙ’තරහි විරහී සම්ඵුල්ලචූතාටවි-දාවග්ගී තෙ ලවමපි මනොතාපාය වත්තන්ති කිං;

()

ස්වාමීනී, මඟ දෙපස අලුත් දලු නමැති ගිනි සිළුවලින් බබළන, රොන් කිනිති නමැති අළු පැහැයෙන් වැසුණු, බඹර සමූහයා නමැති දුමෙන් අඳුරු වූ, වෙන් වී වෙසෙන්නන් තවන්නා වූ මේ පිපුණු අඹ වනය නමැති ලැව්ගින්න, ඔබ වහන්සේගේ සිතේ කිසිදු කෙලෙස් තැවුලක් ඇති කිරීමට සමත් වේ ද? (නැත).

43.

43.

කාමන්ධානං භදයමධුනා සොචාපයත්තා භුසංසාඛච්ඡින්නා විගලිතදලා මග්ගෙ අසොකද්දුමා,අඤ්ඤත්‍රා’පී වනචරවධූ පාදප්පහාරා’තුරංතත්වන්තෙ තෙ කරකිසලයස්සොභංක විරූළ්හඞ්කුරා;

()

කාමයෙන් අන්ධ වූවන්ගේ හිත් දැඩි සේ තවන්නා වූ, අතු කැඩී පත්‍ර හැළී ගිය අශෝක වෘක්ෂයෝ මඟ දෙපස වෙති. වෙනත් තැනක, වනචාරී ලියන්ගේ පා පහරින් පීඩිත වූවාක් වැනි වූ අලුත් දලු, ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රී හස්ත නමැති දලු සේද සුන්දරව ලියලා ඇත.

44.

44.

පිත්වා චුතද්දූමඵලරසං සම්මත්තපුඞ්කොකිලාසංකුජන්තෙ සරසමධුරං වෙතාළිකා’ව’ඤ්ජසෙ,සෙණීභුතා ජනපදවධූ තෙ පාදපීඨෙ මුනිසම්පූජෙතුං නවසරසිජෙ හිය්‍යො’විනන්තෙ ධුනා;

()

අඹ ගෙඩිවල යුෂ පානය කර මත් වූ කොවුලෝ මඟ දෙපස සිටිමින් වන්දිබට්ටයන් මෙන් මිහිරි හඬින් ගී ගයති. මුනින්ද්‍රයන් වහන්ස, පෙළ ගැසුණු ජනපද කාන්තාවෝ ඔබ වහන්සේගේ පාද පීඨය මත අලුත් නෙළුම් මල් පුදා වන්දනා කිරීමට දැන් නැමී සිටිති.

45.

45.

ආමුලග්ගා දලිතවිටපි පුප්ඵඤ්ජලිහකා’ධුනාආගච්ඡන්තං ත්වමහිමහිතුං සංදිස්සරෙ’වො’නතා,වාතොද්ධුතා භමරමුඛරා කිඤ්ජක්ඛපුඤ්ජා’ඤ්ජසෙආතත්වන්තෙ තවපරිමුඛෙ සොවණ්ණසඞ්ඛස්සිරිං;

()

මුල පටන් අග දක්වා මලින් බර වූ අතු, වඩිමින් සිටින ඔබ වහන්සේට පූජා පිණිස දොහොත් මුදුන් දී වඳින්නාක් මෙන් නැමී තිබේ. සුළඟින් සැලෙන, බඹරුන් ගැවසෙන මල් රේණු සමූහය මඟ දෙපස විහිදෙමින් ඔබ වහන්සේ ඉදිරියෙහි රන් සක් ගෙඩියක ශෝභාව මතු කරයි.

46.

46.

භන්තෙ අන්තොකලලසලිලාවාසෙන කාලං චිරංඅම්භොජානං මුකුලවිකතී සිතෙති’වා’කුඤ්චිතා,එසන්තී’වෙ’තරහි සරණං තෙ පාදභද්දාසනෙඋග්ගච්ඡන්තෙ පජහිය මනොතාපං වසන්තාතපං;

()

ස්වාමීනී, බොහෝ කල් මඩ සහිත ජලයෙහි වාසය කිරීම නිසා හැකුළුණු නෙළුම් පොහොට්ටු, වසන්ත කාලයේ තද අව් රශ්මියෙන් වූ පීඩාව දුරු කරමින්, ඔබ වහන්සේගේ පාද නමැති භද්‍රාසනය සරණ යන්නාක් මෙන් ඉහළට නැඟී පිපී බබළයි.

47.

47.

පාථෙය්‍ය’ම්භොරුහකුවලයා’ලඞ්කාරතුණ්ඩා කලංසඞ්කුජන්තී පවනපදවිං උඩ්ඩීයමානා’ධුනා,හංසස්සෙණික සිරසි වජතො තෙ භුයතෙ කිඞ්කිණි-ඝොසාකිණ්ණං කුසුමවිකතිච්ඡන්නං විතානං යථා;

()

මඟ පෝෂණය සඳහා නෙළුම් සහ මහනෙල් මලින් සැරසුණු හොට ඇතිව, ගුවනේ පියාසර කරමින් මිහිරි හඬ නඟන හංස පන්තිය, වඩින්නා වූ ඔබ වහන්සේගේ හිස ඉහළින් විවිධ මල්වලින් වැසුණු, මිණිගෙඩි හඬින් යුත් වියනක් වැනිය.

48.

48.

සම්පූජෙන්ති රතනකනකාලඞ්කාරභාරඤ්ජලීමග්ගො’තිණ්ණා වනසුරවධූ තෙ ලාජවුට්ඨීහි’ව,කිඤ්ජක්ඛෙහි චරණයුගලං කමන්දාතිලන්දොලිතාවල්ලී භිඞ්ගාවලිකිසලයා’ලඞ්කාරසාඛාවලී;

()

රන් මිණි බරණින් සැරසුණු දොහොත් මුදුන් දී මඟට බැස සිටින වනදේවතාවියෝ, ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද යුගල රන්වන් මල් රේණුවලින් පුදන්නේ විලඳ වැස්සකින් පුදන්නාක් මෙනි. මඳ පවනින් සැලෙන වැල් ද බඹර සමූහයා ද දලු ද අතු ද එලෙසින්ම වැඳ වැටෙති.

49.

49.

සම්මාරූළ්හො පවනතුරගං කාමාකරො මඤ්ජරි-තුණිරෙසූ මධුකරසරෙ සන්ධානයන්තො’ධුනා,චම්පෙය්‍යාදීකුසුමකලිකාසන්නාහසම්භාසුරොනට්ඨො ලොකො බහුජනමනොසඞක්ගාම මොගාහති;

()

සුළඟ නමැති අසු පිට නැඟුණු අනංගයා, මල් කිනිති නමැති හී කොපු තුළ බඹරුන් නමැති ඊතල සූදානම් කරමින්, පිච්ච මල් ආදී මොට්ටු නමැති සන්නාහයෙන් බබළමින්, වැනසී යන ලෝකයෙහි බහුතර ජනයාගේ සිත් නමැති යුද බිමට දැන් පිවිසෙයි.

50.

50.

යස්මා සුද්ධොදනනරපභු ආදිච්චවංසද්ධජොජිණ්ණො වුද්ධො මමිහපහිණි ත්වං දට්ඨුකාමො පිතා,තස්මා භන්තෙ කපිලනගරං වෙනෙය්‍යසත්තාකරංකන්ත්වා රඤ්ඤො හදයමකුලං බොධෙතු සොකාකුලං;

()

ස්වාමීනී, සූර්ය වංශයට ධජයක් බඳු වූ, මහලු වියට පත් ඔබ වහන්සේගේ පිය රජු වූ සුද්ධෝදන නරේන්ද්‍රයා, ඔබ වහන්සේ දැකීමේ කැමැත්තෙන් මාව මෙහි එවීය. එබැවින්, දමනය කළ යුතු සත්ත්වයන්ගෙන් පිරුණු කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කර, සෝකයෙන් තැවෙන පිය රජුගේ හදවත අවදි කරනු මැනවි.

51.

51.

සාධු’දායි සවිසයමහං පත්වා නරාධිස්සරංඋත්තාරෙය්‍යං පිතරමිතරෙ බන්ධූ’පි දුක්ඛණ්ණවා,එවංවත්වා රදනකිර ණාලඞ්කාරබිම්බාධරොධම්මස්සාමිපරිවුතවසීරාජග්ගහානික්ඛමි;

()

"උදායි, ඉතා යහපති. මම මාගේ පිය රජු වෙත පැමිණ, පිය රජතුමා ද සෙසු නෑයන් ද මේ දුක් සයුරෙන් එතෙර කරවන්නෙමි" යි දන්ත ධාතූන්ගේ රශ්මියෙන් බබළන තොල් ඇති ධර්මස්වාමී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාරා, රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන රජගහනුවරින් නික්ම වැඩම කළහ.

52.

52.

පත්වා රඤ්ඤො උපරිභවනං සොකාලුදායි’ද්ධියාභුත්තා’හාරො තදුපගමනං අත්වාහ මාරොචයං,සම්බුද්ධත්ථං පිතුරු’පහටං භික්ඛංක පකටිග්ගණ්හියඅස්සාසෙන්තො වජති නභසා සොකාකුලංතං කුලං;

()

කාලුදායී තෙරණුවෝ ඍද්ධියෙන් රජුගේ මාලිගයේ උඩුමහලට වැඩම කර, දන් වළඳා, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වැඩමවීම පිළිබඳව රජුට දැනුම් දුන්හ. පිය රජු විසින් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා පිළියෙල කළ පිණ්ඩපාතය පාත්‍රයට පිළිගෙන, සෝකයෙන් පීඩිත වූ රාජ කුලය අස්වසමින් උන්වහන්සේ අහසින් වැඩම කළහ.

53.

53.

තං භුඤ්ජන්තො දිවසදිවසෙ සො යොජනං යොජනංසඞ්ඛෙපෙන්තො පරමකරුණාරාමාය සඤ්චොදිතො,නෙත්වා ඛීණාසවයතිවරෙ වීසං සහස්සං ජිනොලක්ඛීවාසං කපිලනගරං මාසෙහිද්වීහො’තරි;

()

ඒ දානය වළඳමින්, මහා කරුණාවෙන් මෙහෙයවන ලද ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දිනකට යොදුන බැගින් මඟ කෙටි කරමින්, කෙලෙසුන් නැසූ රහතන් වහන්සේලා විසිදහසක් පිරිවරාගෙන, ශ්‍රී විභූතියෙන් පිරුණු කපිලවස්තු පුරයට මාස දෙකකින් වැඩම කළ සේක.

54.

54.

නානුප්පත්තෙ භගවති පුරං නො ඤාතිසෙට්ඨං කුහිංපස්සිස්සාමා’ත්‍ය’ජහිතමනොකොතුහළා සාකියා,ආරාමොයනං විජනපවනො නිග්‍රොධසක්කස්ස තං-සාරුප්පොති තහිමභිනවෙ සෙනාසනෙ මාපයුං;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුවරට වැඩම කිරීමට පෙර, "අපගේ ශ්‍රේෂ්ඨ නෑයන් වහන්සේ කොතැනකදී දකින්නෙමුද?" යන මහත් කුතුහලයෙන් යුත් ශාක්‍යයෝ, ජනශූන්‍ය සිසිල් සුළං හමන නිග්‍රෝධ ශාක්‍යයාගේ උයනෙහි උන්වහන්සේට සුදුසු වූ අලුත් සෙනසුනක් කරවූහ.

55.

55.

පච්චුග්ගන්ත්වා සුරභිකුසුමාකිණ්ණඤ්ජලිහ’ඤ්ජසෙආගච්ඡන්තං සුමහකිය ජිනං රාජිද්ධියා’ලඞ්කතෙ,කෙතුග්ගාහෙ දහරදහරෙ කත්වා කුමාරෙ පුරෙරාජා’මච්චා පරමරුචිරං ආරාම මොතාරයුං;

()

රාජකීය තේජසින් සැරසුණු මඟෙහි වඩිමින් සිටි මහා ශාක්‍ය ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ පෙරගමන් කොට පිළිගැනීමට, සුවඳ මල් දොහොත් මුදුන් දී ගත් බාල කුමාරවරුන් ධජ අතැතිව පෙරමුණෙහි තබා, රජු සහ ඇමැතිවරු උන්වහන්සේව අතිශය සුන්දර වූ ඒ ආරාමයට වැඩම කරවූහ.

56.

56.

පල්ලඞ්කෙනො’දයගිරිසිරෙ චන්දො’ව තාරාවුතොනානාඛිණාසවපරිවුතො පඤ්ඤත්තබුද්ධාසනෙ,ආසිනො’යං මනකුමුදුනිං සක්‍යානමුන්නිද්දයංනිස්සොකො සො මුනි පරිහරි සොකන්ධකාරං පිතු;

()

තාරකාවන් පිරිවරා උදයගිරි පර්වත මුදුනෙහි බබළන පුන්සඳ මෙන්, විවිධ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරා පනවන ලද බුද්ධාසනයෙහි වැඩසිටි සෝක රහිත වූ ඒ මුනිවරයාණෝ, ශාක්‍යයන්ගේ සිත් නමැති කුමුදු මල් පිබිදුවමින් පිය රජුගේ සෝක අන්ධකාරය දුරු කළ සේක.

57.

57.

සිද්ධත්ථො’යං පරමදහරො අම්හෙහි වුද්ධා මයංජාමාතා’යංභවති තනුජො නත්තානුජො නො ඉති,මානත්ථද්ධා දහරදහරෙ සක්‍යා කුමාරෙ’බ්‍රවුංතුම්හෙගන්ත්වා පණමථ ජිනං වො පිට්ඨිතාහොම්ै නො;

()

"මේ සිද්ධාර්ථ අපට වඩා බෙහෙවින් බාලය, අපි වයසින් වැඩිමහලු වන්නෙමු. මොහු අපගේ බෑණනුවන්, පුත්‍රයෙකු හෝ මුනුපුරෙකු වේ" යි මානයෙන් තද වූ ශාක්‍යයෝ තරුණ කුමාරවරුන්ට මෙසේ කීහ: "තොප ගොස් බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඳපල්ලා, අපි තොපට පිටුපසින් සිටින්නෙමු."

58.

58.

ආවජ්ජෙත්වා සකලපරිසං ඤත්වා තදජ්ඣාසයංමානුම්මත්තා විභවමදිරාමත්තා ඉමෙ ඛත්තියා,මුද්ධාබද්ධඤ්ජලිකිසලයා යස්මා නවන්දන්ති මංවන්දාපෙතුං අලමිති තතො ඣානං සමාපජ්ජිය;

()

මුළු පිරිස දෙස බලා ඔවුන්ගේ අදහස වටහාගත් බුදුජාණන් වහන්සේ, "මානයෙන් මත් වූ, සම්පත් නමැති මද්‍යපානයෙන් මුළා වූ මේ ක්ෂත්‍රියයෝ දොහොත් මුදුන් දී මට වන්දනා නොකරති; මොවුන් ලවා වන්දනා කරවීම සුදුසුය" යි සිතා ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක.

59.

59.

පත්තා’භිඤ්ඤො නිජපදරජොරංසිහි සඤ්චුම්බිතෙතෙසං චූළාමණිගිරිසිරෙ සම්බුද්ධසුරො ලසං,සංදස්සෙන්තො යමකමසමං මානන්ධකාරං හරංබොධාපෙසි වදනකමලෙ ගණ්ඩම්බමූලෙ යථා;

()

ෂඩ් අභිඥාලාභී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ධූලියෙහි රශ්මියෙන් ඔවුන්ගේ මුදුන් මිණි සිපගන්නා සේ අහසට පැනනැඟී, ගණ්ඩබ්බ රුක් මූලයේදී මෙන් අසදෘශ වූ යමා මහා ප්‍රාතිහාර්යය දක්වමින්, ඔවුන්ගේ මාන අන්ධකාරය දුරු කර වදන නමැති නෙළුම් මල් පිබිදවූ සේක.

60.

60.

දිස්වා සුද්ධොදනනරවරො තං පාටිහීරං වරංපාදම්භොජෙ පණමි සිරසා ආනන්දභාරොනතො,චක්කඞ්කාලඞ්කතපදරජො සම්ඵුට්ඨමුද්ධාඤ්ජලිරාජඤ්ඤානං කමලකලිකාසණ්ඩස්සිරිං ව්‍යාකරුං;

()

ඒ උතුම් ප්‍රාතිහාර්යය දුටු සුද්ධෝදන නරේන්ද්‍රයා, ප්‍රීති බරිතව සිරසින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ වැටුණේය. චක්‍ර ලක්ෂණයෙන් විසිතුරු වූ පාද දූවිලි සිරසෙහි තවරා ගනිමින් දොහොත් මුදුන් දුන් රජුන්ගේ ඒ පිරිස නෙළුම් පොහොට්ටු සමූහයක් බඳු සිරියාවක් ඉසිලූහ.

61.

61.

සඤ්ඣාමෙඝාවලිපරිවුතො සුරොරිව’ත්ථාචලංඛම්හා භද්දාසනමවතරී සොවණ්ණවණ්ණො ජිනො,සුබභුජිඤ්ඡෙ නයනබරිහී කෙළායනං පොක්ඛර-වස්සං වස්සි නිජනඛරුචිං තෙසං සමාජෙ සති;

()

සන්ධ්‍යා කාලයේ වලාකුළුවලින් වට වූ සූර්යයා බටහිර කන්දෙන් බැස යන්නාක් මෙන්, රන්වන් පැහැති ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ අහසින් බැස භද්‍රාසනයෙහි වැඩසිටි සේක. එහි රැස්ව සිටි නෑයන්ගේ මොනරුන් වැනි නෙත් පිනවමින්, ශ්‍රී නඛ ශෝභා විහිදුවමින්, ඒ මහා සමාගමෙහි පොක්ඛරවස්ස (වැස්සක්) වැස්සේය.

62.

62.

සුත්වා වුත්තං පුරිමචරිතං වෙස්සන්තරාඛ්‍යං තතොපක්කන්තානං ඵුසිය සිරසා තප්පාදචූළාමණිං,භන්තෙ භික්ඛං සුගතපමුඛො සඞ්ඝොධිවාසෙතු නොඉච්චෙ’කොපි පඨමදිවසෙ නාකාසි අජ්ඣෙසනං;

()

ඉන්පසු වදාරන ලද අතීත වෙසතුරු ජාතක කතාව ශ්‍රවණය කොට, නික්ම යන කල්හි උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් ස්පර්ශ කළ නමුත්, "ස්වාමීනී, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නය අපගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා" යි පළමු වන දිනයේ කිසිවෙක් හෝ ආරාධනා නොකළහ.

63.

63.

නානාඛීණාසවපරිවුතො ලොකානුකම්පාපරොලොකාධිසො දුතියදිවසෙ ආචිණ්ණකප්පාරහං,සම්බුද්ධානං කපිලනගරෙ පාතො’ව ලඛ්‍යාකරෙහීනුක්කට්ඨං කුලමවිජහං පිණ්ඩාය සම්පාවිසි;

()

විවිධ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගත්, ලෝකානුකම්පාවෙන් යුත් ලෝකනාථ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, දෙවන දිනයෙහි පෙර බුදුවරුන්ගේ චාරිත්‍රය පරිදි, කපිලවස්තු පුරයෙහි උස් පහත් කුල භේදයකින් තොරව සෑම නිවසක් වෙතම පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩම කළ සේක.

64.

64.

ආහිණ්ඩත්තං තහිමනුඝරං පිණ්ඩාය සන්තින්ද්‍රියංසත්ථාරං තං නිරුපමසිරිං ඡබ්බණ්ණරංසුජ්ජලං,පාසාදට්ඨා’නිමිසනයනම්භොජෙහි සම්පූජයුංඋග්ඝාටෙත්වා හරිමණිමයං ජාලාවලිං නාගරා;

()

ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගත්, අසදෘශ ශ්‍රීයකින් යුක්ත වූ ද, සවනක් රැස් විහිදුවමින් බබළන්නා වූ ද, නිවෙස් කරා පිඬු සිඟා වඩින්නා වූ ද ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ දැක, නුවරවැසියෝ රන්මිණිමය කවුළු විවර කර, ප්‍රාසාදයන්හි සිට පියවි නොහෙලන නෙත් නෙළුම්වලින් උන්වහන්සේට පූජා කළහ.

65.

65.

ඔහාරෙත්වා කුසුමසුරභීසඞ්ඛාරසම්භාවිතෙකෙසෙ මස්සුං රජනමලිනං කාසාවවත්ථං ඛරං,අච්ඡාදෙත්වා කපණපුරිසො’ව’ය්‍යො ගහෙත්වා සීළාපත්තං පත්තො කපිලනගරං පකිණ්ඩාය ආහිණ්ඩති;

()

සුවඳැති මල්වලින් සරසන ලද කෙස් සහ රැවුල කපා දමා, ගුරු පැහැයෙන් කිලිටි වූ රළු සිවුරක් පෙරවාගෙන, දිළිඳු මිනිසෙකු මෙන් මැටි පාත්‍රයක් අතැතිව, අපගේ ආර්යයන් වහන්සේ කපිලවස්තු පුරයට පැමිණ පිඬු සිඟා වඩිනා සේක.

66.

66.

වුත්තන්තං තං සවණකටුකං සුත්වාන බිම්බාධරාබිම්බාදෙවී මරකතසිළාජාලන්තරා විථියං,ආහිණ්ඩන්තං පරිවුතගණං මත්තෙභගාමිං ජිතංඔලොකෙන්තී නයනමණිකෙ අස්සූහි සම්පූරයි;

()

කනට අමිහිරි වූ ඒ පුවත ඇසූ, රත් පැහැ දෙතොලින් යුත් බිම්බා දේවිය, මරකත මැණික් කවුළු සිදුරෙන් වීථිය දෙස බලා, මහා සංඝයා පිරිවරාගෙන, මත් වූ හස්ති රාජයෙකු මෙන් සන්සුන් ගමනින් වඩින්නා වූ කෙලෙසුන් ජයගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, තම නෙත්සඟළ කඳුළින් පුරවා ගත්තාය.

67.

67.

චුම්බන්ති සාතනුජරතනං තන්දස්සනබ්‍යාවටා’-සිත්‍යා’නුබ්‍යඤ්ජනවිලසිතං බ්‍යාමප්පභාලඞ්කතං,රූපං රූපස්සිරි නිරුපමං සඞ්ගායි ගාථට්ඨකංසංවණ්ණෙත්වා චරණතලතො යාව’ස්ස උණ්හිසතො;

()

උන්වහන්සේ දෙස බලා සිටීමට උත්සුක වූ ඕ තොමෝ, තම ප්‍රිය පුත්‍ර රත්නය සිපගනිමින්, අසූවක් අනුව්‍යංජනවලින් බබළන්නා වූ ද, ව්‍යාමප්‍රභාවෙන් සරසන ලද, අසදෘශ වූ උන්වහන්සේගේ රූප ශ්‍රීයට ප්‍රශංසා කරමින්, ශ්‍රී පාද තලයේ සිට උෂ්ණීෂය දක්වා වර්ණනා කරමින් ගාථා අටක් ගැයුවාය.

68.

68.

ඊසං කාලං අලසගමනං සා කාලහංසොපකරිඔරොපෙන්ති අභිනවකුචන්දා’තිභාරාතුරා,ගන්ත්වා සීඝං ඛළිතවචතා පුත්තො මහාරාජ තෙපිණ්ඩාය’ස්මිං චරති නගරෙ රාජානමිච්චබ්‍රුවි;

()

කළු හංස ධේනුවකගේ මෙන් මඳක් මන්දගාමී ලීලාවෙන් යුත් ඕ තොමෝ, බලවත් ශෝකයෙන් පීඩිතව, වහා ගොස් බිඳුණු ස්වරයෙන් යුතුව, "මහාරාජයිනි, ඔබගේ පුත්‍ර රත්නය මේ නුවර පිඬු සිඟා වඩින සේක" යි රජුට පැවසුවාය.

69.

69.

රාජා සෙනාපරිවුතසමො තෙජොනුභාවාදිනාතං සුත්වාං’සෙ සුඛුමවසනං කත්වා නවංසාටකං,අච්ඡාදෙත්වා නිහිතමකුටො නික්ඛිත්තඛග්ගො භුසංලජ්ජාපන්නො තුවටතුවටං ගන්ත්වා තදග්ගෙ ඨිතො;

()

මහා සේනාව පිරිවරා සිටි, තේජස් බලයෙන් යුක්ත වූ රජු ඒ අසා, තම උරහිස මත සියුම් වූ අලුත් උතුරු සළුව තබාගෙන, ඔටුන්න ද ගලවා, කඩුව ද පසෙක තබා, දැඩි ලැජ්ජාවට පත්ව, වහා වහා ගොස් උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටගත්තේය.

70.

70.

කොට්ඨගාරාන්‍ය’පි පිතුකුලෙ රිත්තානි කිම්මඤ්ඤසිකස්මා ලජ්ජාපයසි පිතරං ත්වං භානුවංසුබ්භවො,භන්තෙ තුය්හං පකරිවුතවසීසඞ්ඝස්සි’තො භොජනංමා කපිණ්ඩායා’චරි අනුදිනං දජ්ජෙය්‍ය මිච්චබ්‍රුවි;

()

“ඔබගේ පිය රජුගේ මාලිගාවේ ධාන්‍යාගාර හිස් වී ඇතැයි සිතන්නේද? සූර්යවංශයෙන් උපන් ඔබ, පියා වූ මා ලැජ්ජාවට පත් කරන්නේ කුමක් හෙයින්ද? ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේට ද සංවර වූ සංඝයා වහන්සේලාට ද මෙයින් ආහාර සපයන්නෙමි. දිනපතා පිඬු සිඟා නොවැඩිය මැනව” යි රජතුමා පැවසීය.

71.

71.

තුය්හං වංසො අනරියපදො ආදිච්චවංසො සියාමය්හං වංසො සදරියපදො සම්බුද්ධවංසො සියා,අස්මිංවංසෙ අනුවිචරණං පිණ්ඩත්ථ මන්වාලයංචාරිත්තං භොපුරිමසුගතා’චිණ්ණන්ති කවත්වා ජිනො;

()

“මහාරාජයෙනි, ඔබගේ වංශය සූර්යවංශයයි. මාගේ වංශය වනාහි ආර්ය වූ සම්බුද්ධ වංශයයි. මේ බුද්ධ වංශයෙහි පිණ්ඩපාතය උදෙසා ගෙයින් ගෙට යාම පෙර විසූ බුදුරජාණන් වහන්සේලා විසින් පුරුදු කරන ලද චාරිත්‍රයකි” යි ජිනරාජයන් වහන්සේ වදාළ සේක.

72.

72.

උත්තිට්ඨාදිං අවදි කසුගමං ගාථං ඨිතො වීථියංසොතාපන්තො’වනිපති භවී සොතාවධානෙන සො,ගාථාධම්මං සුණිය මධුරං ධම්මංචරෙ’ත්‍යා’දිකංපත්තො මග්ගං දුතියමවීරං ධම්මානුධම්මං චරං;

()

වීථියෙහි වැඩසිටිමින් උන්වහන්සේ 'උට්ඨිට්ඨෙ...' යනුවෙන් ඇරඹෙන මිහිරි ගාථාව වදාළ සේක. රජතුමා එයට මැනවින් සවන් දී සෝතාපන්න විය. 'ධම්මං චරේ...' ආදී මිහිරි ධර්ම ගාථාවන් අසා, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදෙමින් දෙවන මාර්ගය ලබාගත්තේය.

73.

73.

සුත්වා රාජා චරියමපරං යො ධම්මපාලව්හයංපත්තො මග්ගං තතියමඛිලං කාමාලයං චාලයං,සෙතච්ඡත්තු’ල්ලසිතසයනෙ’නුට්ඨානසෙය්‍යු’පගොසඞ්ඛාරානං විසදමතියා යො ලක්ඛණං සම්මසි;

()

නැවතත්, 'ධම්මපාල' නම් වූ ඒ උතුම් චර්යාව අසා රජතුමා සියලු කාම ආශාවන් දුරු කරමින් තෙවන මාර්ගයට පැමිණියේය. පසුව ධවල ඡත්‍රය යට බැබළෙන සයනයෙහි අවසන් හුස්ම හෙලන ඇඳෙහි වැතිර සිටිමින්, පිරිසිදු ප්‍රඥාවෙන් යුතුව සංස්කාරයන්ගේ ලක්ෂණ මෙනෙහි කළේය.

74.

74.

විද්ධංසෙත්වා නමුවිපරිසං සංකෙලසමාරාදිකංසුරො රම්හාවනමිව’සිනා සො අග්ගමග්ගාසිනා,තුට්ඨො මග්ගප්ඵලසුඛසුධාපානෙන වෙරිසමෙපඤ්චක්ඛන්ධෙ විජය මල්භී නිබ්බානරජ්ජස්සිරිං;

()

වීරයෙකු කඩුවෙන් මහා වනයක් කපා දමන්නාක් මෙන්, ඒ රජතුමා අග්‍ර මාර්ගය නමැති කඩුවෙන් කෙලෙස් සහිත මාර සේනාව වනසා, මාර්ග ඵල සැප නමැති අමෘතය පානය කිරීමෙන් සතුටට පත්ව, සතුරන් බඳු වූ පංචස්කන්ධයන් ජයගෙන නිවන් රාජ්‍යයේ ශ්‍රී විභූතිය උදාකර ගත්තේය.

75.

75.

ආරොපෙත්වා උපරිභවනං පත්තං ගහෙත්වා තතොරාජා සඞ්ඝං සුගතපමුඛං ඛජ්ජෙන භොජ්ජෙන ච,සන්තප්පෙත්වා පුන සපරිසො නීචෙ නිසජ්ජාසනෙසාරානීයං කථයමවසි සම්මොදනීයං කථං;

()

ඉන්පසු රජතුමා පාත්‍රය අතට ගෙන, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේ උඩුමහලට වඩාදමා, කැවිලි පෙවිලි හා භෝජනයෙන් සතුටු කර, පිරිවර සමඟ පහත් අසුන්වල හිඳ, පිළිසඳර කතාවෙහි යෙදුණේය.

76.

76.

ඉත්ථාගාරං හදයසරසිමජ්ඣෙ නිමුග්ගත්ථන-හංසං දිනානනසරසිජං සොකෙ’ණතාපෙනිව,බුද්ධං බද්ධඤ්ජලිහරසිරොකුම්භෙහි සම්පූජයීතං වාතබ්භාහතහරිලතාලීලං ජගාමො’නතං;

()

ශෝක ගින්නෙන් මැලවී ගිය නෙළුම් වැනි මුහුණු ඇති, හෘද විලෙහි ගිලී ගිය හංසයන් බඳු පියයුරෙන් යුතු අන්තඃපුර ස්ත්‍රීහු, නළලත තැබූ දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, සුළඟින් සැලෙන නිල් ලතාවක් මෙන් නැමී බුදුරජාණන් වහන්සේට වන්දනා කළහ.

77.

77.

අන්තොගබ්භෙ නයනසලලං සමපුඤ්ඡමානා ජිනංබිම්බාදෙවී සපරිජනතාව්‍යාපාරිතා වන්දිතුං,අප්පත්වා මෙ යදිගුණධනං අත්ථ’ය්‍යපුත්තො සයංතං කමං දට්ඨුං නනුපවිසතී’ත්වෙ’වං වදන්තී ඨිතා;

()

අන්තඃපුරයේ සිට කඳුළු පිසදමමින් සිටි බිම්බා දේවිය, බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඳීමට යෑමට පිරිවර ජනයා උනන්දු කළ ද, "මා කෙරෙහි යම් ගුණ ධනයක් ඇත්නම්, මාගේ ස්වාමිපුත්‍රයන් වහන්සේම මා දැකීමට මෙහි වඩිනා සේක" යි පවසමින් එහිම රැඳී සිටියාය.

78.

78.

රඤ්ඤා සද්ධිං පුරිසනිසහො තායින්දිරාමන්දිරංඅන්තොගබ්භං මණිගණපහාභින්නන්ධකාරංසදා,ආදාය’ග්ගං යතිපතියුගං පත්වා’ච්ඡි භද්දාසනෙපඤ්ඤත්තෙ සො’දයගිරිසිරෙ බාලංසුමාලී යථා;

()

පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, රජු ද සමඟින්, මැණික් රැස්වලින් අඳුර දුරු කළා වූ දේවියගේ අන්තඃපුර ගර්භයට වැඩම කර, දෑගසව්වන් ද කැටුව, උදයගිරි පර්වත මුදුනෙහි බබළන සූර්යයා මෙන් පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක.

79.

79.

දිස්වා පීනත්ථනභරනතා සා රාජධීතා ජිනංපත්වා මාලා කනකරතනාලඞ්කාරහීනා ලහුං,හංසිමඤ්ඤෙ සරසිජවනං පාදෙ යථාජ්ඣාසයංසඤ්චුම්බන්තී පණමි සිරසා ආදායගොප්ඵද්වයං;

()

මල්මාලා, රන්මිණි ආභරණවලින් තොර වූ ඒ රාජකුමාරිය, බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, වහා උන්වහන්සේ වෙත ගොස්, නෙළුම් විලකට බසින හංස ධේනුවක මෙන් උන්වහන්සේගේ වළලුකර දෙක අල්ලාගෙන, ශ්‍රී පාද පත්මයන් සිපගනිමින් මහත් භක්තියෙන් හිස තබා වැඳ වැටුණාය.

80.

80.

පාසාද’න්තොවරකසරසි ධම්මිල්ලසෙවාලකෙඔමුජ්ජන්තී නිජභුජලතාලීලාතරඞ්ගාකුලෙ,නාථස්ස’ඞ්ඝීතලනඛසිඛාකන්තිප්පබන්ධාම්භසිලද්ධස්සාසා චිරවිරහජං තාපං විනොදෙසි සා;

()

ප්‍රාසාදය නමැති පොකුණෙහි, ඇගේ කෙස් කළඹ නමැති සෙවලින් ද, ඇගේ ලීලෝපේත බාහු ලතාවන් නමැති රළපෙළින් ද යුක්ත වූ ඕ තොමෝ, ලෝකනාථයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද නිය සිළු රැස් නමැති ජලපහරෙහි ගිලෙමින්, දීර්ඝ විරහවෙන් හටගත් දැඩි තැවුල සන්සිඳුවා ගත්තාය.

81.

81.

සුත්වා නෙසා කනකරතනා’සංධාරණං ධාරණංකාසාවානං තවහිරිධනා’විස්සජ්ජනං සජ්ජනං,නා’ජ්ඣාචාරෙ අනභිරමණං උච්චාසනෙ චා’සනෙරාජා’වොච ත්වමනුකුරුතෙ ස්නෙහොදයා’හොදයා;

()

“ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ රන් ආභරණ නොපළඳින බව අසා ඕ ද ඒවා නොපැළන්දාය. ඔබවහන්සේ කසාවත් දරන බව අසා ඕ ද කසාවත් දැරුවාය. ඔබවහන්සේ උස් අසුන් මඟහරින බව අසා ඕ ද පහත් අසුන්වල සැතපුණාය. ඔබවහන්සේ කෙරෙහි උපන් බලවත් ස්නේහයෙන් ඕ තොමෝ ඔබවහන්සේගේ සියලු පැවැත්මන් අනුකරණය කළාය” යි රජතුමා පැවසීය.

82.

82.

සුත්වා තස්සානිරවධිගුණාධාරාය’නූනං ගුණංආවීකත්වා’ගමි භවපටිච්ඡන්නාපදානං ජිනො,නෙත්වා ගෙහප්පවිසනකරග්ගාහා’භිසෙකුස්සවෙසංවත්තන්තෙ දුතියදිවසෙ නන්දාඛ්‍යරාජත්‍රජං;

()

ඇගේ අපරිමිත ගුණ කඳ පිළිබඳ අසා, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇගේ පෙර භවයන්හි සැඟවුණු කථාව ප්‍රකාශ කර එතැනින් වැඩම කළ සේක. පසුදින, නන්ද කුමාරයාගේ ගෘහ ප්‍රවේශය, විවාහය සහ අභිෂේක මංගල්‍යය යන ත්‍රිවිධ උත්සව පැවැත්වෙන කල්හි,

83.

83.

ගච්ඡන්තො’පී සහ භගවතා සො පඤ්චකල්‍යාණියාසීඝං ජාලං විවරිය ථියා වීථිං විලොකෙන්තියා,භඞ්ගාපාඞ්ගායතභුජලතාසඞ්කඩ්ඪිතබ්භන්තරොපත්තං භන්තෙ හරථ වචනං භත්‍යා න තං ව්‍යාකරි;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ වඩිනා අතරතුර, කවුළුව විවර කර වීථිය දෙස බලා සිටි ජනපදකල්‍යාණියගේ "ස්වාමීනි, වහා හැරී එන්න" යන වචනයෙන් හා ඇගේ බාහු ලතාවෙන් ආකර්ෂණය වූ සිතින් යුක්ත වූවත්, භක්තිය හේතුවෙන් පාත්‍රය ආපසු භාරදීමට ඔහුට නොහැකි විය.

84.

84.

පබ්බාජෙත්වා විසයමදිරාමත්තාය තස්සා ගීරංසුත්වා නන්දාපහනහදයං නන්දං නරින්දත්‍රජං,ඉච්ඡාපෙත්වා කකුටචරණිදිබ්බච්ඡරාලිඞ්ගනෙඤායෙනා’නුත්තරසුඛමහාරජ්ජෙ පතිට්ඨාපයී;

()

විෂය මධුර ස්වරයෙන් මත් වී ඇගේ බස් ඇසීමෙන් මැලවුණු සිතැති නන්ද රාජකුමාරයා පැවිදි කරවා, පරෙවි පාද බඳු රත් පැහැ පා ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන්ගේ ආලිංගනය ලැබීමට කැමති කරවා, නියම ක්‍රමයෙන් උත්තරීතර වූ නිවන් සුව නමැති මහා රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවූ සේක.

85.

85.

බිම්බාදෙවි සුඛපරිභතං කීළාපරං රාහුලංආලිඞ්ගිත්වා තනුජරතනං සා සත්තමෙ වාසරෙ,උග්ඝටෙත්වා රතනඛචිතං ජාලං විමානොදරෙආගච්ඡන්තං පුරිසතිසභං නිජ්ඣායමානා ඨිතා;

()

සත්වන දිනයෙහි බිම්බා දේවිය, සැපසේ හැදී වැඩුණු, ක්‍රීඩාවෙහි ලොල් වූ තම ප්‍රිය පුත්‍ර රාහුල කුමාරයා වැළඳගෙන, රන්මිණි කැටයම් කළ කවුළුව විවර කර, වඩින්නා වූ පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨ බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙස බලා සිටියාය.

86.

86.

නානාකූටාචලවලයිතො දෙවින්දචාපාකුලොආගච්ඡන්තො කනකසිඛරීරාජාක යථා ජඞ්ගමො,තතා ඛීණාසවපරිවුතො ජබ්බණ්ණභානුජ්ජලොඑසො තුය්හං නරහරික පිතා ඉච්චාකහ පකස්සාහි නං;

()

“විවිධ කූට පර්වතයන්ගෙන් වට වූ, දේවේන්ද්‍රයාගේ දේදුන්නෙන් බබළන, චලනය වන රන්මුවා මහා මේරු පර්වතය මෙන් වඩින්නා වූ, රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගත්, සවනක් රැස් මාලාවෙන් බබළන මේ පුරුෂ සිංහයා තොපගේ පියාණෝය. උන්වහන්සේ වෙත ගොස් උරුමය ඉල්ලන්න” යැයි ඇය පැවසුවාය.

87.

87.

එතස්සා’සුං විවිධනිධයො පුඤ්ඤානුභාවුට්ඨිතානාහංජ කපකස්සාම’භිගමනතො පට්ඨාය තෙඛොනිධී,භූසාපෙත්වා තනුජරතනං සා සත්තවස්සායුකංයාචස්සූ’ති පහිණි පිතුනො ඤත්තං ධනං පෙත්තිකං;

()

“උන්වහන්සේට පින් බලයෙන් පහළ වූ නොයෙක් නිධානයෝ ඇත්තාහ. උන්වහන්සේ නික්ම ගිය තැන් පටන් ඒ නිධානයන් සැඟවී ඇත” යි පවසා, සත් හැවිරිදි තම ප්‍රිය පුත්‍රයා සරසා, “පියාණන්ගෙන් පිය උරුමය ඉල්ලන්න” යැයි පවසා උන්වහන්සේ වෙත පිටත් කර හැරියාය.

88.

88.

උප්පාදෙත්වා පිතරි බලවං පෙමං ජලෙවු’ප්පලංපුත්තොත්‍යා’හං ත්වමසිජනකො ඡායා’පි තෙමෙ සුඛා,අඪාසෙ’වං ලපිතවචනො වුට්ඨාය භද්දාසනාභුත්තාහාරොක පරිවුතවසි ගන්තුං ජිනොචා’රභී;

()

දියෙහි උපන් මහනෙලක් මෙන් පියාණන් කෙරෙහි බලවත් සෙනෙහසක් උපදවාගෙන, "මම ඔබවහන්සේගේ පුත්‍රයා වෙමි, ඔබ මාගේ පියාණන් ය, ඔබගේ සෙවණැල්ල පවා මට සුවදායක ය" කියා මෙසේ මිහිරි වදන් පැවසූ රාහුල කුමාරයා දෙස බලමින්, දන් වළඳා අවසන් කළ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැඟිට පිරිවර සහිත ව වැඩම කිරීමට පටන් ගත් සේක.

89.

89.

දායජ්ජං මෙ සමණ දදතං අත්ථොධනෙනා’ති මෙයාචං යාචං ජිනමනුවජං සාරඞ්ගරාජක්කමං,සීහච්ඡාපොරිව භගවතො දළ්හං සුරත්තඞ්ගුලී-මාලායාලඞ්කරි භුජලතං භොගින්දභොගායතං;

()

"ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මට මාගේ උරුමය ලබා දෙන්න" යැයි නැවත නැවතත් ඉල්ලමින්, සිංහ පැටියෙකු මෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපස ගිය රාහුල කුමාරයා, මුව රජෙකුගේ ගමනක් බඳු ගමනක් ඇති ජිනයන් වහන්සේගේ දිගු වූ ද, රත් පැහැති ඇඟිලි මාලාවෙන් අලංකාර වූ ද ශ්‍රී හස්තය තදින් අල්ලා ගත්තේය.

90.

90.

සංයාචන්නං විභව කමනුගංක වට්ටානුගං රාහුලංපබ්බාජෙත්වා’රියධනනිධිංදෙමීති චින්තාපරො,පත්වා’රාමං අජහිතසුතො සද්ධම්මරාජා ඉමංපබ්බාජෙහි’ත්‍ය’වදි සුමුඛං ත්වං ධම්මසෙනාපති;

()

මෙසේ ලෞකික සම්පත් ඉල්ලමින් තමන් පසුපස එන රාහුල කුමාරයා මහණ කරවා, ඔහුට 'ආර්ය ධන නිධානය' දෙමියි සිතූ සද්ධර්ම රාජයාණන් වහන්සේ, විහාරයට පැමිණ, තමන් අත්නොහළ පුත්‍රයා පෙන්වා, "මිහිරි මුහුණක් ඇති ධර්ම සේනාපති සාරිපුත්තයෙනි, ඔබ මොහු මහණ කරවන්න" යැයි වදාළ සේක.

91.

91.

ඡෙත්වා නීලුප්පලදලමුදුං චූළාකලාපං මහා-මොග්ගල්ලානො කවසි අභිනවං කාසාවමච්ඡාදයී,තස්සො’වාදං අකරි ධුතවා ථෙරො මහාකස්සපොපබ්බාජෙසි තනුජරතනං තං සාරිපුත්තො වසි;

()

මහා මොග්ගල්ලාන මහරහතන් වහන්සේ නිල් මහනෙල් පෙත්තක් මෙන් මෘදු වූ රාහුල කුමරුගේ කෙස් කලඹ කපා, අලුත් සිවුරු පෙරෙවූ සේක. ධුතාංගධාරී මහා කාශ්‍යප තෙරණුවෝ ඔහුට අවවාද දුන් සේක. සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ ඒ උතුම් පුත්‍ර රත්නය පැවිදි කළ සේක.

92.

92.

සික්ඛාකාමො අපරසමයෙ ථෙරො මහාරාහුලො-වාදං සුත්වා’ධිකතරගුණං සම්පාපුණී රාහුලො,සුත්වා කසුත්තං පුන තදිතරං සික්ඛාගරූනං ගරු-ට්ඨානං පත්තො තිභවමතරි පත්වා’ග්ගමග්ගප්ඵලං;

ක ()

පසු කාලෙක ශික්ෂාකාමී වූ රාහුල තෙරුන් වහන්සේ, තමන්ට ලැබුණු අවවාද අසා වඩාත් උසස් ගුණධර්මයන් ලබාගත් සේක. උන්වහන්සේ රාහුලෝවාද සූත්‍රය ද තවත් සූත්‍රයන් ද අසා, ශික්ෂාකාමීන් අතර අග්‍රස්ථානයට පත්ව, අග්‍ර මාර්ග ඵලය (රහත් බව) ලබා තුන් භවයෙන් එතෙර වූ සේක.

93.

93.

තස්මිං සුද්ධොදනනරවරො පබ්බජ්ජිතෙ නත්තරිඅජ්ඣොගාළ්හො රවිකුලධජොනිස්සීමසොකණ්ණවෙ,දින්නො’කාසං කමපිතනයං මාතාපිතූහා’යතිංපබ්බාජෙය්‍යුං අලමිතිවරං සංයාචි වොසාවකා;

()

තමාගේ මුනුපුරා පැවිදි වූ කල්හි, සූර්යවංශයට ධජයක් බඳු වූ සුද්ධෝදන නරේන්ද්‍රයා අපිරිමිණිය හැකි ශෝක සාගරයක ගිලී, "ස්වාමීනී, මින් මතු මව්පියන්ගේ අවසරය ඇතිව ම දරුවන් පැවිදි කරන්නේ නම් මැනවි" යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් උතුම් වරයක් ඉල්ලා සිටියේය.

94.

94.

රඤ්ඤො දත්වා වරමති වරං භුත්තාසනො ආසනා-වුට්ඨාය’න්තොභවනවනතො නික්ඛම්ම මන්දානිලං,රුක්ඛච්ඡායාවිරළසරසීතීරං විවෙකක්ඛමංසීතං සිතබ්බනමවසරී ඡද්දන්තදන්තී’වසො;

()

රජුට ඒ උතුම් වරය ලබා දී, දන් වළඳා අසුනෙන් නැඟී සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, රජමාලිගයෙන් පිටත්ව මඳ සුළං හමන, ගස් සෙවණින් යුතු, සිසිල් විල් තෙරක් බඳු, විවේකයට සුදුසු වූ සීත වනයට ඡද්දන්ත ඇත් රාජයෙකු මෙන් වැඩම කළ සේක.

95.

95.

තස්මිංකාලෙ ගහපතිකුලෙ ජාතො මහාසෙට්ඨිපිපත්තො රාජග්ගහපුරවරං සද්ධො සුදත්තාභිධො,බුද්ධොක හුත්වා යමධිවසතෙ’ත්‍ය’ස්සොසි සුද්ධොදනීපච්චූසස්මිං අමරවිවටද්වාරෙන තත්‍රා’ගමා;

()

ඒ කාලයේ ගෘහපති කුලයක උපන්, සුදත්ත නම් වූ ශ්‍රද්ධාවන්ත මහා සිටුතුමා රජගහ නුවරට පැමිණියේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි වැඩවසන බව අසා, උන්වහන්සේ දැකීමට අලුයම් කාලයේ දී විවෘත කරන ලද නගර ද්වාරයෙන් එහි ගියේය.

96.

96.

අප්පෙත්වා’ඞක්ඝීරතනඵලකෙ ඛිත්තඤ්ජලීමඤ්ජරිංභත්‍යාචූළාරජතකලසං චිත්තප්පසාදාවහනං,ධම්මං සුත්වා පඨමදිවසෙ ලද්ධාදිමග්ගප්ඵලොදානං දත්වා සුගතපමුඛෙ සඞ්ඝෙ සුදත්තොධනී;

()

සිතේ පැහැදීම ඇති කරවන ඇඳිලි බැඳ වැඳ නමස්කාර කොට, පළමු දිනයේ ම බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ධර්මය අසා ප්‍රථම මාර්ග ඵලය (සෝවාන් ඵලය) ලබාගත් ඒ සුදත්ත සිටුතුමා, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට දන් පැවැත්වීය.

97.

97.

භන්තෙ ලක්ඛීකමකලමලකා සඞ්කාසමත්ථාය නොඉද්ධං ඵඛීතං සුජනභජිතං සාවත්ථිසඞ්ඛං පුරං,ධම්මස්සාමි වජතු කරුණාඡායාසකහායො ලහුංලද්ධස්සාසො සවිසයමගාඑවං කතජ්ඣෙසනො;

()

"ස්වාමීනී, සශ්‍රීක වූ, සමෘද්ධිමත් වූ, යහපත් ජනයාගෙන් ගැවසුණු සැවැත් නුවරට අප කෙරෙහි කරුණාවෙන්, සෙවණැල්ලක් බඳු වූ සංඝයා වහන්සේලා සමඟ ඉක්මනින් වැඩම කළ මැනවි" යැයි මෙසේ ආරාධනා කොට, සැනසීමට පත් සිටුතුමා තමාගේ දේශය බලා ගියේය.

98.

98.

බුද්ධත්ථං සො ගහපති මහාමග්ගෙ සමග්ගෙ දිවා-රත්තිට්ඨානප්පභුතිසුභගෙ පච්චෙකලක්ඛං ධනං,විස්සජ්ජෙත්වා පචුරවිභවො දට්ඨබ්බසාරෙපුරෙකාරොපෙසි අමරභවනාකාරෙක විහාරෙ වරෙ;

()

ඒ මහා වත්පොහොසත්කම් ඇති ගෘහපති සිටුතුමා බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා, මහා මාර්ගයෙහි දහවල් හා රාත්‍රී කාලයේ විවේක ගැනීමට සුදුසු ස්ථාන ආදිය සඳහා ලක්ෂ බැගින් ධනය වියදම් කර, දෙව් විමනක් බඳු වූ උතුම් විහාරයක් සැවැත් නුවර කරවීය.

99.

99.

කොටීහ’ට්ඨාරසහී අසමං භූමිං කිණිත්වා සමංකොටීහ’ට්ඨාරසහි පචුරං මාපෙත්ව සෙනාසනං,කොටීහ’ට්ඨාරසහි පරමං ආරාමපූජාමහංසජ්ජෙත්වා සො ගහපති නවංකම්මං සුනිට්ඨාපයි;

()

කෝටි දහඅටක් වියදම් කර ඒ උතුම් භූමිය මිලදී ගෙන, තවත් කෝටි දහඅටක් වියදම් කර සේනාසන කරවා, තවත් කෝටි දහඅටක් වියදම් කර උතුම් වූ ආරාම පූජා මහෝත්සවය පවත්වා, ඒ ගෘහපති සිටුතුමා ඒ නව විහාර කර්මාන්තය මැනවින් නිම කළේය.

100.

100.

එවං ජෙතවනං විහාරපවරං කාරාපයිත්වා මහා-වීරස්සා’ගමනාය දූතපුරිසෙ පෙසෙසි සෙට්ඨිස්සරො,තෙසං සීසහරඤ්ජලිහි මහිතො සුත්වාන තං සාසනංසම්බුද්ධො ජලිතිද්ධිමා සපරිසො රාජග්ගහා නික්ඛමි;

()

මෙසේ උතුම් වූ ජේතවන විහාරය කරවා, මහා වීරයන් වහන්සේගේ වැඩමවීම උදෙසා සිටුතුමා දූතයන් යැවීය. හිස මුදුනේ දොහොත් මුදුන් දී කරන ලද ඔවුන්ගේ ආරාධනය අසා, මහත් සෘද්ධි ඇති සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිවර සහිත ව රජගහ නුවරින් නික්ම වැඩම කළ සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකල කවිජන හදයානන්දදාන නිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙක නිදානෙ භගවතො පකිණ්ණක චරිතප්පවත්ති පරිදීපො සොළසමො සග්ගො.

මෙසේ මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත, සියලු කවි ජනයාගේ හදවත් ප්‍රීතිමත් කරවන 'ජිනවංශදීපය' නැමැති ග්‍රන්ථයෙහි, සන්තිකේ නිධානයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රකීර්ණක චරිත ප්‍රවෘත්තිය දක්වන දහසයවන සර්ගය නිමා විය.

1.

1.

සත්ථු ජෙතවනනාමමින්දිරා-රාම මොතරණමඞ්ගලුස්සවෙ,රාමලක්ඛණභගී (රථොද්ධතා)සෙට්ඨිපුත්තපමුඛා සුමණ්ඩිතා;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේ ජේතවනය නම් වූ උතුම් ආරාමයට පිවිසීමේ මංගල උත්සවයේ දී, රාම සහ ලක්ෂ්මණ මෙන් මැනවින් සැරසුණු සිටු පුත්‍රයා ඇතුළු පිරිස පෙරමුණ ගත්හ.

2.

2.

පඤ්චමත්තසතමාණවා නවාපඤ්චවණ්ණධජභාසුර’ඤ්ජලී,පඤ්චඛාණසිරියු’ජ්ජලා’භවුංපඤ්චමාරජිනරාජිනො පුරෙ;

()

පස්මරුන් පරාජය කළ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ඉදිරියේ පස්සියයක් පමණ වූ තරුණ මානවකයෝ, පස්වණක් පැහැති ධජ අතැතිව දොහොත් මුදුන් දී පෙරමුණේ බැබළුණහ.

3.

3.

හෙමකුම්භකුචකුම්භවිබ්භමාසෙඨිධීතුපමුඛා කුමාරිකා,පුණ්ණකුම්භසතනිබ්භර’ඤ්ජලීතස්ස සත්ථු පුරතො තතො භවුං;

()

සිටු දියණියන් ප්‍රමුඛ පස්සියයක් පමණ වූ තරුණ කන්‍යාවෝ, පිරුණු රන් කලස් අතින් ගෙන, ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේට පෙරටුව ගමන් කළහ.

4.

4.

සෙට්ඨිපාදපරිචාරිකාසඛීමන්ථරා’වජිතහංසධෙනුයො,පඤ්චමත්තසතනාරියො’භවුංපච්ඡතො ගහිතපුණ්ණපාතියො;

()

සිටු බිරින්දෑවරුන් සහ ඔවුන්ගේ යෙහෙළියන් වූ, හංස ධේනුවන් මෙන් මෘදු ලීලාවෙන් ගමන් කරන්නා වූ පස්සියයක් පමණ වූ කාන්තාවෝ, පිරුණු රන් තැටි අතින් ගෙන උන්වහන්සේට පසුපසින් ගමන් කළහ.

5.

5.

සෙතවත්ථසුනිවත්ථපාරුතොපඤ්චසෙට්ඨිසතමත්තසෙවිතො,ලොකනායක මනාථපිණ්ඩිකොසෙට්ඨි පීතිඑරිතො තමන්වගා;

()

සුදු වස්ත්‍ර මැනවින් හැඳ පෙරවාගත්, වෙනත් සිටුවරුන් පන්සියයකගේ පිරිවර සහිත වූ, ලෝකනාථයන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා මහත් ප්‍රීතියෙන් යුතුව උන්වහන්සේ පසුපස ගමන් කළේය.

6.

6.

නීලපීතපභූතීහි මාරජීදෙහරංසිවිසරෙහි ජොතයං,අඤ්ජසං සහචරාචරං භුවිජඞ්ගමො කනකභූධරොරිව;

()

මාර පරාජය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ නීල, පීත ආදී සිරුරු රැස් විහිදුවමින්, ගමන් කරන රන් පර්වතයක් මෙන් පොළොවෙහි සියලු චරාචර සත්ත්වයන් පිනවමින් මාවත ඒකාලෝක කරමින් වැඩම කළ සේක.

7.

7.

මග්ගදෙසකජනස්ස පිට්ඨිතොභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරිතො යහිං,ජෙතනාමවනමොතරී තහිංලොකලොචනනිපීයමානකො;

()

මඟ පෙන්වන්නන්ට පසුපසින්, මහා භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන, ලෝකයාගේ නෙත් සිත් පිනවමින් වැඩම කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනය නම් වූ ඒ උද්‍යානයට ඇතුළු වූ සේක.

8.

8.

පුච්ඡිතස්ස පටිපජ්ජනක්කමංතාය ජෙතවනපුජනාය සො,දෙහි බුද්ධපමුඛෙ තපොවනංභික්ඛුසඞ්ඝවිසයෙ’ති පබ්‍රුවි;

()

ඒ ජේතවන විහාරය කෙසේ පූජා කළ යුතුදැයි සිටුතුමා ඇසූ කල්හි, "බුදුන් ප්‍රමුඛ සතර දිගින් වඩිනා මහා සංඝරත්නය උදෙසා මේ වනාන්තර ආරාමය පූජා කරන්න" යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

9.

9.

දම්මි බුද්ධපමුඛෙ තපොවනංභික්ඛුසඞ්ඝවිසයෙ’ති භින්දිය’බ්‍යප්පථං ථිරමනාථපිණ්ඩිකොසෙට්ඨි ධොතකරපඞ්කජොක සදා;

()

ස්ථිර අධිෂ්ඨානයක් ඇති අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා තමාගේ පියුමක් බඳු දෑත් දෝවනය කරගෙන, "බුදුන් ප්‍රමුඛ සතර දිගින් වඩින මහා සංඝයාට මේ ආරාමය පූජා කරමි" යි පවසා පූජා කළේය.

10.

10.

ජාලලක්ඛණවිචිත්‍රකොමළ-පාණිපල්ලවතලෙසු සත්ථුතො,දක්ඛිණොදකමදාසි කඤ්චන-කුණ්ඩිකාය සුරභිප්පවාසිතං;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ජාල ලක්ෂණයෙන් විචිත්‍ර වූ මෘදු ශ්‍රී හස්ත තලයට, රන් කෙණ්ඩියකින් සුවඳවත් කළ සිසිල් පැන් වත් කරමින් දක්ෂිණෝදකය පූජා කළේය.

11.

11.

සිතමුණ්හමනිලාතපං පටි-හන්ති ඩංසමකසෙ සිරිංසපෙ,ස්වා’නුමොදනමකා ජිනො පටි-ග්ගය්හ ජෙතවනමෙවමාදිනා;

()

සීතල, උණුසුම, සුළඟ, අව්ව, මැසි මදුරුවන් හා සර්පයන්ගෙන් ආරක්ෂාව සලසන ඒ ජේතවනය පිළිගෙන, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ "ලෙන පූජා කිරීම සීතල හා උණුසුම වළක්වයි..." යනාදී වශයෙන් අනුමෝදනා වදාළ සේක.

12.

12.

සො සුදත්තවිසුතො සමාපයිවත්‍රභූපමපභූවිභූසණො,සෙට්ඨි ජෙතවනපූජනාමහංචත්තකොටිධනසඤ්චයො සදා;

()

සුදත්ත සිටුතුමාගේ පුත්‍රයා වූ, වස්ත්‍රාභරණයෙන් සැරසුණු, සතළිස් කෝටියක ධන සම්භාරයක් වැය කළ ඒ සිටුතුමා ජේතවන පූජා මහෝත්සවය මැනවින් නිම කළේය.

13.

13.

ඉන්දිරාය සුරමන්දිරොපමාචන්දනාගරුසුගන්ධබන්ධුරා,තත්‍ර ගන්ධකුටි භාති මෙදිනී-සුන්දරිසිරසි සෙඛරො යථා;

()

සුර විමනක් බඳු වූ, සඳුන් හා අගිල් සුවඳින් සුගන්ධවත් වූ එහි පිහිටි ගඳකිළිය, මහා පෘථිවි කාන්තාවගේ හිස මත පැළඳි ඔටුන්නක් මෙන් බැබළුණි.

14.

14.

තාය ගන්ධකුටියා’ධිරොහිණීධම්මරාජචරණින්දිරා’ධරා,සග්ගමොක්ඛභවනප්පවෙසනි-ස්සෙණිපද්ධතිරිවා’ති නොමති;

()

ධර්මරාජයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල් පහස ලැබූ ඒ ගඳකිළියට නඟින පියගැට පෙළ, මට නම් ස්වර්ග මෝක්ෂ පුරයට ඇතුළු වීමට තැනූ ඉණිමඟක් බඳු යැයි සිතේ.

15.

15.

තබ්බිහාරපරිතො සුධාමණි-බද්ධමාවරණචක්ක මාහරෙ,සත්ථු කිත්තිසිරිඛීරසාගරු-තතුඞ්ගවීචිවලයස්සිරිං සදා;

()

ඒ විහාරය වටා සුදු මැණික් ගලින් බැඳි ප්‍රාකාර වළල්ල, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ කීර්ති නමැති කිරි සයුරෙන් නැඟෙන උස් රළ පෙළක සුන්දරත්වය නිතර මවා පෑවේය.

16.

16.

තබ්බිහාරපරිවෙණමොසධි-තාරකාධවලවාළුකාකුලං,ව්‍යාකරොති ජිනකුන්දබන්ධුනොසඞ්ගමෙන සරදම්බරස්සිරිං;

()

ඔෂධී තාරකාව මෙන් සුදු වැලි ඇතිරූ ඒ විහාර මළුව, ජිනේන්ද්‍ර නමැති චන්ද්‍රයාගේ පහස ලැබූ සරත් සෘතුවේ අහසක සුන්දරත්වය ප්‍රකට කළේය.

17.

17.

තත්ථරත්තමණිකෙතුසංහතී-රංසිභින්නතිමිරම්බරෙ න කිං,කොවිදෙහි රවිචන්ද තාරකාජොතිරිඞ්ගනනිභා’ති වුච්චරෙ;

()

එහි එසවූ රතු මැණික් බැඳි ධජ සමූහයෙන් විහිදුණු රැස් කදම්භයෙන් අහසේ අඳුර දුරු වූ බැවින්, සූර්යයා, චන්ද්‍රයා සහ තාරකාවෝ කණාමැදිරියන් බඳු යැයි උගතුන් පැවසූහ.

18.

18.

භාති ඵුල්ලවනරාජිලක්ඛියාරත්තකම්බලමිවා’හිසන්ථතං,චච්චරං චරණසම්පටිච්ඡනෙසත්ථුනො කුසුමරෙණු නිබ්භරං;

()

පිපී ගිය වන පෙළෙහි සිරියාවෙන් බබළන්නා වූ ද, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල් පිළිගැනීම පිණිස මල් රේණුවලින් පිරී ගියා වූ ද සතර මංසන්ධිය (මිදුල), අතුළ රතු පලසක් මෙන් බබළයි.

19.

19.

භිඞ්ගපන්තිමණිතන්තුසිබ්බිතංමන්දමාරුතථරුස්සිතං තහිං,පුප්ඵරෙණුපටලබ්බිතාන මා-භාතිසත්ථු’පරි වාරිතාතපං;

()

එහි බඹර පෙළ නැමැති මිණි නූලෙන් මසන ලද්දා වූ ද, මද පවනින් සෙලවෙන්නා වූ ද, මල් රේණු නැමැති වියන ශාස්තෘන් වහන්සේගේ හිසට ඉහළින් අව්ව වළක්වන ඡත්‍රයක් මෙන් බබළයි.

20.

20.

රාජරුක්ඛකණිකාරසාඛිනොඵුල්ලිතා පරිසමන්තතො තහිං,සත්ථු ධම්මසවණෙන දිස්සරෙචීවරානි’ව නිවත්ථපාරුතා;

()

එහි හාත්පස පිපී ගිය ඇහැළ (රාජරුක්ඛ) සහ කිණිහිරි (කණිකාර) අතු, ශාස්තෘන් වහන්සේගෙන් දහම් ඇසීම පිණිස සිවුරු හැඳ පෙරවාගෙන සිටින්නාක් මෙන් පෙනේ.

21.

21.

උග්ගතා’ලිකුලධූමකජ්ජලානිබ්බිකාසකලිකාසිඛාවලී,චම්පකදදුමපදීපසාඛිනොඋජ්ජලන්ති සතවණ්ටවත්තිකා;

()

ඉහළට නැඟුණු බඹර සමූහයා නැමැති දුම් දැලි සහිත වූ, නොපිපුණු පොහොට්ටු නැමැති සිඛාවන්ගෙන් යුත්, සිය ගණනක් පහන් වැටි ඇති පහන් රුකක් වැනි චම්පක (ගිරි දේවී) වෘක්ෂ ශාඛාවෝ බබළති.

22.

22.

ඣායතං කමධුරධම්මභාරති-නිජ්ඣරෙහි සිඛරිදරි තහිං,සම්මවෙගපරිසොසිතා ද’පිකිං නවූපසමයන්ති සාධවො;

()

ධ්‍යාන වඩන්නා වූ ද, සම්‍යක් සංවේගයෙන් (කෙලෙස්) වියළී ගියා වූ ද සත්පුරුෂයෝ, එහි කඳු හෙල් හා ගුහාවලදී උතුම් දහම් ගඟුලෙන් සංසිඳීමක් නොලබත් ද? (ලබති).

23.

23.

කුජිතාලිකුලකොකිලා තහිංඵුල්ලිතග්ගසහකාරසාඛිනො,තිබ්බරාගචරිතෙ’පි මූලගෙභාවනාසු නරමාපයන්ති කිං;

()

එහි ගී ගයන බඹර සමූහයා සහ කොවුලන්ගෙන් යුත්, අග්‍ර කොටස් පිපී ගිය අඹ අතු, දැඩි රාග චරිත ඇත්තන් පවා වෘක්ෂ මූලයන්හි භාවනාවෙහි යොදවන්නේ නැද්ද? (යොදවයි).

24.

24.

ලාජපඤ්චමකපුප්ඵසන්ථතංතන්තපොවනපවෙසනඤ්ජසං,වීතරාගචරණඞ්කසජ්ජිතංසග්ගමග්ගමපහාසතෙ සදා;

()

විලඳ පස්වැනි කොට ඇති මලින් ගැවසී ගත්තා වූ ද, වීතරාගී උතුමන්ගේ ශ්‍රී පතුල් සලකුණුවලින් සරසන ලද්දා වූ ද ඒ තපෝවනයට පිවිසෙන මාර්ගය, නිරන්තරයෙන් ස්වර්ග මාර්ගය පවා පරදවමින් බබළයි.

25.

25.

නාරිවාමචරණාතුරා’පි යෙසඞ්ගමෙන විගතඞ්ගණඞ්ගිනංලොමහංසජනිතෙ’ව පීතියා;

තත්‍ර’සොකතරුරාජි රාජතෙ, ()

ස්ත්‍රීන්ගේ වම් පයෙහි ස්පර්ශය අපේක්ෂාවෙන් සිටි, කෙලෙස් රහිත වූ උතුමන්ගේ ඇසුර ලැබීමෙන් ඇති වූ ලොමුදැහැගැනීමක් (රෝමෝද්ගමනයක්) වැනි ප්‍රීතියකින් යුතුව, එහි අශෝක වෘක්ෂ පෙළ බබළයි.

26.

26.

කිංසුකාදිකුසුමෙහි භාසුරංතං තපොවන මනාලයාලයං,තෙස මුග්ගතපතෙජසා භුසංඅග්ගිපජ්ජලිතමෙව දිස්සතෙ;

()

කෙලෙස් රහිත රහතන් වහන්සේලාගේ වාසස්ථානය වූ, ඇහැළ මල් ආදියෙන් බබළන්නා වූ ඒ තපෝවනය උන්වහන්සේලාගේ බලවත් තපෝ තේජස නිසා ගිනිගෙන දැල්වෙන්නාක් මෙන් පෙනේ.

27.

27.

උද්ධවණ්ටගළිතෙහි ඵුල්ලසෙ-ඵාලිකාකුඩුමලෙහි සාලිනී,මාලකා රජතවෙදිකා කවියවිදදුමෙහි ඛවිතා විරාජතෙ;

()

උඩු අතට නැටු වැටුණු, පිපුණු සේපාලිකා මල් පොහොට්ටුවලින් ශෝභමාන වූ මළුව, පබළුවලින් ඔබ්බවන ලද රිදී වේදිකාවක් මෙන් බබළයි.

28.

28.

පීත චුත මකරන්ද බින්දවොතත්‍ර කීරකරවිකසාරිකා,කිංක හරන්ති මධුරං රවන්තිපිමඤ්ජුභාණීමුනිභාරතිස්සිරිං;

()

පැණි පිරුණු අඹ මී පැණි බින්දු බී, එහි සිටින ගිරවුන්, කොවුලන් හා සැළලිහිණියන් මිහිරි ලෙස හඬ නඟද්දී, මනහර වදන් ඇති මුනිඳුන්ගේ දේශනාවේ ශ්‍රියාව පැහැරගන්නාක් මෙන් නොවේද?

29.

29.

හෙමකූටමකුටෙහි නිජ්ඣර-භාරභාසුරතටො’රපීවරා,භුරිභුරිධරභුභුජා තහිංචුම්බරෙ ජිනසුත’ඞ්ඝිපඞ්කජෙ;

()

ස්වර්ණමය කූටයන් නැමැති මකුටයන්ගෙන් ද, ඇද හැලෙන දියඇලි බරින් බබළන මහත් වූ තටාකයන්ගෙන් ද යුත් පර්වතයෝ, එහිදී ජිනපුත්‍රයන් වහන්සේලාගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිපගන්නාක් මෙන් වෙති.

30.

30.

චාරුචඤ්චුපුටතුඞ්ගචුචුකාචක්කවාකකුචමණ්ඩලා තහිං,නීලිකාකචකලාපසාලිනීනීලනීරජවිලොලලොචනා;

()

මනහර හොට කොපු ඇති, උස් වූ තන මඬලක් බඳු චක්‍රවාක පක්ෂීන්ගෙන් යුත්, නීල සෙවල නැමැති කේශ කලාපයෙන් බබළන්නා වූ, නිල් මහනෙල් මල් නැමැති චංචල නෙත් ඇති;

31.

31.

සෙණිබද්ධකලහංසමෙඛලා-දාමභාරතටපීනසොණිනී,භිඞ්ගචක්කරතනඞ්ගදාවලීභඞ්ගවීචිකණහාරභාසුරා;

()

පෙළ ගැසුණු හංසයන් නැමැති මෙවුල් දමින් ද, පුළුල් ඉවුරු නැමැති මහත් උකුල් තලයෙන් ද, බඹර සමූහයා නැමැති රන් වළලු වළල්ලෙන් ද, බිඳෙන රළ පෙළ නැමැති මුතුහරින් බබළන්නා වූ;

32.

32.

කණ්ණිකාගළිතකඤ්ජකෙසර-පිඤ්ජරම්බුවිමලම්බරා සුභා,ගන්ධවාහසුඛඵස්සදා සිරි-මන්දිරා කුමුදමන්දහාසිනී;

()

නෙළුම් කණිකාවන්ගෙන් ගිලිහුණු රේණුවලින් රන්වන් වූ පිරිසිදු පැන් නැමැති වස්ත්‍රයෙන් යුත්, සුවඳ වහනය කරන සිහිල් සුළඟින් සැප පහස දෙන, සිරි නිවසක් බඳු, සුදු මහනෙල් මල් නැමැති මද සිනහවෙන් යුක්ත වූ;

33.

33.

කෙසරාලිරදනා සරොජිනී-කාමිනී විකචපඞ්කජානනා,වීතසබ්බදරථෙහි සෙවිතාදිබ්බපොක්ඛරණියො නජෙනතිකිං;

()

මල් රේණු නැමැති දත් පෙළින් හා පිපුණු නෙළුම් මල් නැමැති මුහුණින් යුත් ඒ පොකුණ නැමැති කාන්තාව, සියලු කෙලෙස් බිය දුරු කළ උතුමන් විසින් සේවනය කරනු ලබන්නී, දිව්‍ය පොකුණ පවා පරදවන්නේ නැද්ද? (පරදවයි).

34.

34.

මුද්දිකාපභුතිවල්ලිවෙල්ලිත-ජිණ්ණචීවරකුටීහි ඣායතං,පිඤ්ඡාසාරිතසිඛණ්ඩිමණ්ඩලා-ඛණ්ඩතණ්ඩවසුමණ්ඩිතං වනං;

()

මිදි වැල් ආදී වැල්වලින් වෙළී ගිය, ජරපත් සිවුරු සෙවිලි කළ කුටිවල ධ්‍යාන වඩන යෝගීන් වහන්සේලා ඉදිරියේ, පිල් විදහා නටන මොනර සමූහයාගේ රංගනයෙන් ඒ වනය අතිශයින් අලංකාරවත් වෙයි.

35.

35.

සත්ථු කසාවකසතෙහි භාවනා-සත්තිභින්නතිමිසාති කත්ථචි,දිස්සරෙ නිරචකාසතො තහිංගබ්භරො’දරසමොසරානි’ව;

()

සමහර තැනක, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ කසාවත් (සිවුරු) හැඳි සිය ගණන් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ භාවනා ශක්තියෙන් අඳුර දුරු වී, ගුහා අභ්‍යන්තරයෙන් නික්මෙන ආලෝකය මෙන් බබළමින් දිස් වෙයි.

36.

36.

කාලකා ධුතපිසඞ්ගවාලධීමාළකෙසු කලවිඞ්කසාළිකා,භත්තසිත්ථමනුභූය නිබ්භයාධම්මරාවමනුකූජරෙ තහිං;

()

කළු පැහැති ද, සෙලවෙන රන්වන් වල්ගා ඇති කුරුල්ලෝ ද, ගේකුරුල්ලෝ ද, සැළලිහිණියෝ ද මළුවල බත් ඇට අනුභව කොට, නිර්භීතව එහි ධර්ම ශබ්දයට අනුකූලව මිහිරි නාද පවත්වති.

37.

37.

විතමච්චුභයභන්තලොචනංආලවාලජලපානදොහළං,සත්ථු මඤ්ජුසරපාසනිච්චලංදිස්සතෙ හරිණමණ්ඩලං තහිං;

()

මරණ බියෙන් තොර වූ ද, නිසල නෙත් ඇති වූ ද, පාත්තිවලින් පැන් බීමේ කැමැත්ත ඇති මුව සමූහයා, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ මිහිරි හඬ නැමැති පැන් පානය කරමින් නිසලව සිටිනු එහි දක්නට ලැබේ.

38.

38.

හත්ථවෙල්ලිතලතාහි වාරණාවානරාච මණිවිජනීහි’ව,විජයන්ති භවතාපභීරුකෙරුක්ඛමූලගතඣායිනො තහිං;

()

එහි භව දුකට බිය වී වෘක්ෂ මූලයන්හි ධ්‍යාන වඩන යෝගීන් වහන්සේලාට, ඇතුන් තම සොඬින් ද, වඳුරන් වැල්වලින් ද, මැණික් පවන්වලින් මෙන් පවන් සලති.

39.

39.

මෙඝවණ්ණවනරාජිරාජිනීකන්දමූලඵලභොජනෙහි සා,දානපාරමිරතෙ’ව පීණයෙභික්ඛූසඞ්ඝසහිතං තථාගතං;

()

මේඝ වර්ණ වූ ඒ වන පෙළ, දාන පාරමිතාවෙහි නිරත වූවක් මෙන්, අල, මුල් හා පළතුරු ආහාරයෙන් භික්ෂු සංඝයා සහිත තථාගතයන් වහන්සේව සතුටු කරයි.

40.

40.

ධම්මමණ්ඩපවිතානමුද්ධතිලම්බමානමණිබුබ්බුලොදරෙ,නිච්චපජ්ජලිතවිජ්ජුරාජියොභන්ති නිජ්ජිතරවින්දුතාරකා;

()

දහම් සභා මණ්ඩපයේ වියනෙහි එල්ලෙන මැණික් බුබුළුවල, නිරන්තරයෙන් දිලෙන විදුලි රේඛාවෝ හිරු, සඳු හා තරු පරදවමින් බබළති.

41.

41.

රුක්ඛකොටරකුලාවකොදරෙකුජිතෙහි සකුණෙහි තංවනං,ජෙති සඞ්ඛඝණවංසවල්ලකී-රාවසාරසුරරඞ්ගභුසිරිං;

()

ගස් බෙනයන්හි පිහිටි කූඩුවල සිටින පක්ෂීන්ගේ නාදයෙන් ඒ වනය, සක්, බෙර, නළල් හා වීණා හඬින් යුත් දිව්‍ය රංග මණ්ඩපයක ශ්‍රියාව ද පරදවයි.

42.

42.

ඉන්දනීලමණිතොරණිප්පභා-භින්දිතබ්බතිමිරොපමං තහිං,චන්දචණ්ඩකරමණ්ඩලද්වයංවින්දතෙව අසුරින්දවිබ්භමං;

()

එහි ඉන්ද්‍රනීල මැණික් තොරණවල ප්‍රභාවෙන් දුරු කළ යුතු අඳුර වැනි වූ හිරු හා සඳු දෙදෙනා, අසුරේන්ද්‍රයා (රාහු) විසින් ගිලගන්නා ලද්දාක් වැනි ස්වභාවයකට පත් වෙති.

43.

43.

ඛීරසාගරතරඞ්ගපණ්ඩරානෙකචඞ්කමනමාලකා තහිං,ඵුට්ඨචාරුචරණින්දිරා භුසංභන්ති ඣානපසුතාන මස්සමෙ;

()

එහි ධ්‍යාන වඩන උතුමන්ගේ අසපුවෙහි, කිරි සයුරේ රළ පෙළ මෙන් සුදු වූ ද, උතුම් ශ්‍රී පතුල් ස්පර්ශයෙන් සුසැදුණා වූ ද බොහෝ සක්මන් මළු අතිශයින් බබළයි.

44.

44.

භාවනාය පවනානි පාවනාදෙසනාය රසනා විභූසනා,සෙවකා දනවකා සසාවකාමානයන්තී කවිකනයං සුඛානයං;

() (යමකබන්ධනං;

)

භාවනාවෙන් පවිත්‍ර වූ වනාන්තර ද, දේශනයෙන් අලංකාර වූ ජිහ්වය ද ඇති (බුදුරජාණන් වහන්සේව), ශ්‍රාවකයන් සහිත වූ දේව, යක්ෂ, මනුෂ්‍ය සේවකයෝ සැපය ළඟා කරවන කාව්‍ය මාර්ගයෙන් පුදති.

45.

45.

කීචකා ත්‍යනිලකූජ කීචකාවාචකා රිවගණස්ස වා චකා,මොචකා නවඵලස්ස මොචකාමෙචකා චමණිථම්භ මෙචකා;

() (යමකබන්ධනං;

)

සුළඟින් නාද දෙන උණ පඳුරු සමූහයාට ධර්ම දේශනා කරන්නාක් මෙන් ද, අලුත් ඵලදාවෙන් බර වූ කෙසෙල් ගස් නිල් මැණික් කුළුණු මෙන් ද බබළයි.

46.

46.

කූජිතා’ලි භජිතා’පරාකජිතාරාජිතා’ලකජිතා හි පූජිතා,ගාරවා’කරරවායකෙරවාකෙරවාකරරවා සගාරවා;

() (යමකබන්ධනං;

)

නාද කරන බඹර සමූහයා විසින් සේවනය කරන ලද්දා වූ, කිසිවෙකුටත් නොපැරදිය හැකි වූ, බබළන්නා වූ, ගෞරවයෙන් පුදන ලද්දා වූ, සුදු නෙළුම් මල්වලින් හා බඹර නාදයෙන් යුත් ඒ විහාරය ගෞරව සහිතය.

47.

47.

කෙතකී කුසුමහන්තචාතකීඅම්බරෙ ණුකණිකා’වලම්බරෙ,වුඤ්චිතා උතුනියාමයඤ්ජිතාරාමභුමි පරමාභිරාමභූ;

() (යමකබන්ධනං;

)

වැටකේ මල් ද, අහසේ පියාසර කරන ජාතක පක්ෂීන් ද, අහසෙහි රැඳුණු මල් රේණු ද, සෘතු නියමයට අනුව සැරසුණු මේ පින්බිම අතිශයින් සිත්කලුය.

48.

48.

තාසදා හවිසදාන මාසදායො සදාතිය සදා කම තං සදා,සො තමො දහතමො හි තත්තමොවීතමො මුහතමො හී ගොතමො;

() (යමකබන්ධනං;

)

නිරන්තරයෙන් පිරිසිදු දානයන් දෙන්නා වූ ද, මෝහය නැමැති මහා අන්ධකාරය දුරු කළා වූ ද ඒ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේ සදාකාලිකවම බබළන සේක.

49.

49.

සාලකා නනවිලාසපා ලතාමාලකා වලිසුභාසමා ලකා,මාළකා වලිසුභාසමා ලකාසාළකා නනවිලාසපා ලකා;

() (යමකබන්ධනං)

විවිධ විලාසිතාවන්ගෙන් බබළන සල් ගස් ද, වැල් ද, සුදු වැලි අතුළ මළුවලින් හා සැළලිහිණියන්ගෙන් ඒ විහාර භූමිය අතිශයින් ශෝභමාන වෙයි.

50.

50.

වානෙව ජාතො විජිතො වනෙවජිනොව’නෙජො කවනජානනො නො,නෙතා විනෙතා විජනානු වාතෙවනී ජනං ජෙතවනෙ විනෙන්තො;

() (චතුරක්ඛරික චිත්ත යමකං;

)

වනයෙහිම උපන්නා වූ, වනයෙහිදීම කෙලෙස් දිනූ, තෘෂ්ණා රහිත වූ, මහා ජනතාව හික්මවන්නා වූ නායක වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වසමින් ජනයා දමනය කරන සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ ජෙතවන විහාරාලඞ්කාර පරිදීපො සත්තරසමො සග්ගො.

මෙසේ සකල කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත ජිනවංශදීපයෙහි සන්තිකේ නිදානයෙහි ජේතවන විහාරාලංකාරය වර්ණනා කරන දහහත්වැනි සර්ගය නිමවා වදාරන ලදී.

1.

1.

භුවික යස්ස ජිනස්ස තාදිනොවිදුරානං මුඛරඞ්ගමන්දිරෙ,අරහාදි ගුණාති සුන්දරී)ලසතෙ කිත්ති විලාස සුන්දරී;

()මිගදායතපොවනෙ ඉසි-පතනෙ ගොතම ගොත්ත කෙතුසො,නරසාරථි වස්ස මාදිමංවසි බාරාණසිරාජධානියං;

()

ප්‍රඥාවන්තයන්ගේ මුඛ නැමැති රංග මණ්ඩපයෙහි යම් තථාගතයන් වහන්සේනමකගේ අර්හත් ආදී උතුම් ගුණයන් සහ කීර්තිය නැමැති ලලනාව නටන්නී ද, නරදම් සැරැති වූ, ගෝතම ගෝත්‍රයට කේතුවක් බඳු වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රථම වස් කාලය බරණැස් නුවර ඉසිපතන මිගදායෙහි ගත කළ සේක.

3.

3.

පුන වෙළුවනෙ විනායකොනගරෙ රාජගහෙ ගිරිබ්බජෙ,දුතියං තතියං චතුත්ථකංඅවසි වස්සමනුද්දයාපරො;

()

නැවතත් මහා කරුණාවෙන් යුත් ඒ විනයධරයන් වහන්සේ (බුදුරජාණන් වහන්සේ) රජගහ නුවර ගිරිව්‍රජයෙහි පිහිටි වේළුවනාරාමයෙහි දෙවැනි, තුන්වැනි හා සිව්වැනි වස් කාලයන් ගත කළ සේක.

4.

4.

මුනි පඤ්චමවස්ස මින්දිරා-ලයවෙසාලි පුරං මහාවනෙ,පවිහාසි පුරඞ්ගපීවරංඋපනිස්සාය යථෙව කෙසරි;

()

මුනිඳුන් පස්වැනි වස් කාලය ශ්‍රියාවෙන් පිරි වේසාලී නුවර මහාවනය ඇසුරු කොට, සිංහ රාජයෙකු මෙන් සුවසේ වාසය කළ සේක.

5.

5.

තිමිරාපහරො’සධීලතා-ජලිතෙ සීතල නිජ්ඣරාකුලෙ,මුනිඡට්ඨමනාලයො සුඛංවසි වස්සං පුථුමඞ්කුලාචලෙ;

()

කෙලෙස් අන්ධකාරය දුරු කළා වූ, තෘෂ්ණා රහිත වූ මුනිඳුන් සයවැනි වස් කාලය, දිලිසෙන ඖෂධ පැළෑටිවලින් හා සිසිල් දියඇලිවලින් ගහන වූ මංකුල පර්වතයෙහි සුවසේ ගත කළ සේක.

6.

6.

තිදසාලයගො සුදුබ්බුධංඅභිධම්මං කථයං සිලාසනෙ,සුනිසජ්ජ සවීතිනාමයීසුගතො සත්තමවස්ස මන්වහං;

()

තව්තිසා භවනයට වැඩම කළ සුගතයන් වහන්සේ, එහි පඬු ඇඹුල් සෛලාසනයෙහි මනාව වැඩ හිඳ, අවබෝධ කිරීමට ඉතා දුෂ්කර වූ අභිධර්මය දේශනා කරමින් සත්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

7.

7.

හරිචන්දනගන්ධපාවන-පවනෙ භෙසකලාභිධෙ වනෙ,සනරාමර ලොකනායකොමුනිනාගො වසි වස්සමට්ඨමං;

()

දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයාට නායක වූ, මුනින්ද්‍ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සුවඳැති සඳුන් වනයක් බඳු වූ ‘භේසකලා’ නම් වනයේ අටවන වස් කාලය ගත කළ සේක.

8.

8.

මධුරස්සරභාණි ඝොසිත-විසුතෙ ඝොසිත සෙට්ඨිකාරිතෙ,නවමං වසි වස්සමස්සමෙවරකොසම්බි පුරෙ මුනිස්සරො;

()

මිහිරි ස්වරයෙන් යුතුව බණ දේශනා කරන මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ, උත්තම කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිත සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ප්‍රසිද්ධ ඝෝෂිතාරාම ආශ්‍රමයේ නවවන වස් කාලය ගත කළ සේක.

9.

9.

මුනිකෙසරි පාරිලෙය්‍යක-කරිනාජීවිතදානතො භතො,දසමං වසි පාරිලෙය්‍යකෙවනසණ්ඩෙ තරුසණ්ඩමණ්ඩිතෙ;

()

මුනි කේසරී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, පාරිලෙය්‍යක ඇතා විසින් ජීවිත පරිත්‍යාගයෙන් උපස්ථාන කරනු ලබමින්, රුක් ගොමුවලින් සැරසුණු පාරිලෙය්‍යක වනාන්තරයෙහි දසවන වස් කාලය ගත කළ සේක.

10.

10.

වරධම්මසුධාරසෙන ස-ජ්ජන මෙකාදසමං සමං ජිනො,ද්විජගාමවරෙ’භිපීණයංවසි නාළාවිදිතෙ නිරාලයො;

()

ආශාවන්ගෙන් තොර වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, උතුම් බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයක් වූ ‘නාලා’ නම් ගමෙහි වෙසෙන සත්පුරුෂයන් උතුම් ධර්ම නමැති අමෘත රසයෙන් සන්තර්පණය කරමින් එකොළොස්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

11.

11.

ධරණීසුරගාම මාසදාපුනවෙරඤ්ජ මනිඤ්ජනො ජිනො,පුචිමන්දදුමින්දමූලගොඅසමො බාරසමං සමං වසී;

()

අකම්පිත සිත් ඇති, අසමසම වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ වේරංජා නම් බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයට වැඩම කොට, කොහොඹ රුක් රජුගේ මුල වැඩ වෙසෙමින් දොළොස්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

12.

12.

විකචප්පලචාරුලොචනොමුනිරාජා වජිරාචලාචලො,සිඛරාකුලචාලියාචලෙඅවසී තෙළසමං ගුණාලයො;

()

පිපුණු නෙළුම් පත් බඳු සුන්දර නෙත් ඇති, වජ්‍ර පර්වතයක් සේ නිශ්චල වූ, ගුණ සමුදායකට වාසස්ථාන වූ මුනිරාජයන් වහන්සේ කූටයන්ගෙන් ගහණ වූ චාලිය පර්වතයෙහි දහතුන්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

13.

13.

සලිලාසයසීතලෙ මුදු-පවනෙ ජෙතවනෙ තපොවනෙ,වසි චුද්දසමං සමං මහා-සමණො අස්සමණා’පසාදනො;

()

මහණ නොවන අය පහදවන මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ, ජලාශයන්ගෙන් සිසිල් වූ ද මඳ සුළඟින් සුඛිත වූ ද ජේතවන තපෝවනයෙහි දහහතරවන වස් කාලය ගත කළ සේක.

14.

14.

කපිලව්හයරාජධානියාඅවිදුරෙ නරරාහසෙය්‍යකෙ,පවිහාසි තිපඤ්චමං සමංමුනි නිග්‍රොධතපොවනෙ සුභෙ;

()

බුදුරජාණන් වහන්සේ කිඹුල්වත් පුර රාජධානියට නුදුරු වූ, උතුම් සුන්දර නිග්‍රෝධාරාම තපෝවනයෙහි පහළොස්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

15.

15.

ඛර මාලවකඤ්ච රක්ඛසංදමයං භූධර පීවරොදරං,රුචිරාලවිරාජධානියංවිහරී සොළසමං සමං ජිනො;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, කන්දක් බඳු මහත් උදරයක් ඇති රෞද්‍ර වූ ආලවක යක්ෂයා දමනය කරමින්, රමණීය වූ ආලවී රාජධානියෙහි දහසයවන වස් කාලය ගත කළ සේක.

16.

16.

පුන වෙළුවනං තපොවනංඋපනිස්සාය ගිරිබ්බජං පුරං,දස සත්තම වස්ස මාවසීමුනිසීහො හතමාරවාරණො;

()

මාරයා නමැති හස්තියා පරාජය කළ මුනිසිංහයන් වහන්සේ, රජගහ නුවර ඇසුරු කළ වේළුවන තපෝවනයෙහි දහහත්වන වස් කාලය ගත කළ සේක.

17.

17.

භවදුක්ඛරුජාහි මොචයංජනතං ධම්මකථා’ගදෙන සො,වසි චාලියපබ්බතාලයෙජිනවෙජ්ජාචරියො දසට්ඨමං;

()

ජිනේන්ද්‍ර නමැති මහා වෛද්‍යවරයාණන් වහන්සේ, සත්වයන් ධර්ම දේශනා නමැති ඖෂධයෙන් සංසාර දුක් නමැති රෝගයෙන් මුදවමින්, දහඅටවන වස් කාලය චාලිය පර්වතයෙහි ගත කළ සේක.

18.

18.

තදනන්තරවස්ස මුග්ගධිවිපුලෙ චාලියපකබ්බතෙ’ව සො,වසි වීසතිමං ගිරිබ්බජෙනගරෙ වෙළුවනෙ තපොවනෙ;

()

ඉන්පසු උන්වහන්සේ දහනවවන වස් කාලය ද එම චාලිය පර්වතයෙහි ම ගත කළ අතර, විසිවන වස් කාලය රජගහ නුවර වේළුවන තපෝවනයෙහි ගත කළ සේක.

19.

19.

අනිබද්ධවිහාරතො ඉතිවිහරන්තො භගවා තහිංතහිංමණිජොතිරසො’ව කාමදොසරදෙ වීසති වීතිනාමයී;

()

මෙසේ කැමති සියල්ල දෙන චින්තාමාණික්‍යයක් මෙන්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක් තැනක නොබැඳි වාසයෙන් යුතුව එතෙක් පැවති වස් කාල විස්ස විවිධ ස්ථානවල ගත කළ සේක.

20.

20.

මුනි ජෙතවනෙ තපොවනෙභවනෙ චා’පි මිගාරමාතුයා,මහිතෙ වසි පඤ්චවීසති-මිතවස්සානි තිබද්ධවාසගො;

()

මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවන තපෝවනයෙහි ද, පූජනීය වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි ද (පූර්වාරාමයෙහි) යන ස්ථානවල ස්ථිර වාසයෙන් යුතුව වස් විසිපහක් ගත කළ සේක.

21.

21.

අනිබද්ධනිබද්ධවාසතොවසතො තස්ස සතො තහිං තහිං,නනු විජ්ජති කිච්චපඤ්චකංකතකිච්චස්ස කථනනුවාසරං;

()

මෙසේ තාවකාලික හෝ ස්ථිර වාසයෙන් එතැන් මෙතැන්හි වාසය කළ, කළ යුතු සියලු කටයුතු නිම කළ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේට දිනපතා කළ යුතු වූ පස්වැදෑරුම් බුද්ධ කෘත්‍යයන් තිබුණි නොවේද?

22.

22.

අරුණුග්ගමනෙ සමුට්ඨිතොතදුපට්ඨාකජනස්ස’නුග්ගහං,මුනිරානනපාදධොවනංපවිධායා’ඛිලකිච්ච මත්තනො;

()

අරුණෝදයේ නැඟී සිටින මුනිරාජයන් වහන්සේ, මුහුණ කට සහ ශ්‍රී පාද දෝවනය කොට තමන් වහන්සේගේ සියලු වත්පිළිවෙත් නිමවා, උපස්ථායක ජනයාට අනුග්‍රහ කළ සේක.

23.

23.

සුනිසජ්ජ සුසජ්ජිතා’සනෙසපදානාචරණාය යාවතා,සමයො සමයඤ්ඤු වින්දතිනචිරං ඣානසුඛං රහොගතො;

()

සුදානම් කරන ලද අසුනෙහි මනාව වැඩ හිඳ, පිඬු සිඟා වැඩම කරන වේලාව පැමිණෙන තෙක්, සුදුසු කාලය දන්නා උන්වහන්සේ හුදෙකලාව මොහොතක් ධ්‍යාන සුවය වින්දනය කළ සේක.

24.

24.

පරිබන්ධිය තායබන්ධනංසුනිවත්ථන්තරවාසකො’පරි,අරහද්ධජඡාදිතඞ්ගිමාමණිවණ්ණොපලපත්ත මුබ්බහං;

()

ඉණ පටිය බැඳ, අඳනය මනාව හැඳ, රහත් ධජය වූ සිවුරෙන් ශ්‍රී දේහය පෙරවාගෙන, මණි වර්ණ පාත්‍රය ද දරාගෙන,

25.

25.

අභිසඞ්ඛතපුඤ්ඤසත්තියාවිවටද්වාරවිහාරගබ්භතො,ගිරිගබ්භරතො’ව කෙසරීබහිනික්ඛම්ම කදාචි එකකො, ()

රැස් කරන ලද මහා පුණ්‍ය බලයෙන්, විවෘත කරන ලද විහාර ගර්භයෙන්, පර්වත ගුහාවකින් නික්මෙන සිංහ රාජයකු මෙන් ඇතැම් විටෙක තනිවම නික්මෙන සේක.

26.

26.

වලයිකතතාරකාවලීනවචන්දොරිව වාරිදොදරා,යතිසඞ්ඝපුරක්ඛතො තතොබහි නික්ඛම්ම කදාචි සො මුනි;

()

ඇතැම් විටෙක තාරකා පිරිවරාගත් අහස් කුසින් නික්මෙන නව සඳක් මෙන්, මහා සංඝරත්නය පිරිවරාගෙන ඒ මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ විහාරයෙන් බැහැරට වැඩම කළ සේක.

27.

27.

පකතීගතියා’පි භික්ඛිතුංගතියා සප්පටිහාරියා’යපි,යුගමත්තදසො සමාචරෙනිගමග්ගාමපුරීසු කත්ථචි;

()

වියදඬු ප්‍රමාණයක් දුර බලමින්, සාමාන්‍ය ගමනින් හෝ ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ගමනින් යුතුව, ඇතැම් නියම්ගම් සහ නගරයන්හි පිඬු සිඟා හැසිරුණු සේක.

28.

28.

චරතො වරපාටිහාරියංසමධිට්ඨාය කදාචි භික්ඛිතුං,විමලීකුරුතෙ මහීතලංපුරතො මන්දසුගන්ධමාරුතො;

()

උතුම් ප්‍රාතිහාර්යයන් මවමින් පිඬු සිඟා වඩිනා කල්හි, උන්වහන්සේට පෙරටුව මෘදු වූ සුවඳවත් සුළඟක් හමා ගොස් පොළොව පවිත්‍ර කරයි.

29.

29.

පුරතො’පසමෙන්ති ධූලියොචරතො චාරුතරඤ්ජසෙ සිරෙ,විලසන්ති විතාන විබ්භමානවමෙඝා ඵුසිතානි මුඤ්චරෙ;

()

සුන්දර මාවතෙහි වඩිනා උන්වහන්සේට පෙරටුව ධූලි අංශුන් සංසිඳී යයි. හිසට ඉහළින් වියනක් මෙන් නැඟුණු නව වලාකුළු මෘදු වැහි බිඳු හෙළයි.

30.

30.

කුසුමානි සමීරණා’පරෙවිපිනෙනා’හරියො’කිරන්තිපි,නිජපාදතලං’ව භූතලංසමතං යාති පථෙ පදප්පිතෙ;

()

සිසිල් සුළඟ වනයෙන් මල් ගෙනවිත් මඟට ඉසින අතර, උන්වහන්සේ පය තබන තබන මඟ ඇති උස් පහත් බිම් තැන් සමතලා වෙයි.

31.

31.

මුදුකා සුඛඵස්සදා මහී-වනිතා තප්පදසඞ්ගමෙ’කදා,කමලානිපි චුම්බරෙ’කදාපථවිං භෙජ්ජ තදඞ්ඝීපඞ්කජෙ;

()

මෘදු වූ ද සුව පහසු වූ ද මහ පොළොව උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ස්පර්ශයෙන් සතුටු වන අතර, ඇතැම් විටෙක මහ පොළොව පලාගෙන පැනනඟින පද්මයන් උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිපගන්නාක් බඳු වෙයි.

32.

32.

චරණක්කමිතා’රවින්දජ-මකරන්දා’ති සුගන්ධබන්ධුරා,ජිනගන්ධගජින්ද මාසිරංපරිවාසෙන්ති සමොකිරන්තිපි;

()

උන්වහන්සේ පෑගූ නෙළුම් මල්වලින් ගලායන මකරන්දයේ සුවඳින් මුළු පරිසරය ම සුවඳවත් වන අතර, එය ගන්ධහස්තියකු බඳු වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ වටා පැතිර යයි.

33.

33.

මකරන්දපබන්ධවිබ්භමංජුති සින්ධූරවිචුණ්ණබන්ධුරා,අභිභූය සුපිඤ්ජරායතෙචරතො ලොකමිමං චරාචරං;

()

සචේතනික අචේතනික ලෝකයෙහි උන්වහන්සේ වඩිනා කල්හි, සින්දූර චූර්ණයෙන් හා මකරන්දයෙන් හෙබි රන්වන් රශ්මි මාලාවෝ මුළු ලොව ම ඒකාලෝක කරති.

34.

34.

කලහංස මයූරසාරිකාකරවීකා’පි සකංසකං රවං,ද්විපදා’පි චතුප්පදා’පරෙවජතො තස්ස නපූජයන්ති කිං;

()

උන්වහන්සේ වඩිනා කල්හි රජහංසයෝ, මොනරුන්, ශාරිකාවන්, කරවිල පක්ෂීන් මෙන් ම අනෙකුත් දෙපාවත් සිව්පාවත් සත්තු ද තම තමන්ගේ මිහිරි හඬින් උන්වහන්සේට පූජා නොකරත් ද?

35.

35.

තුරියානි විභූසණානි’පිසයමෙවා’භිරවන්ති තඞ්ඛණෙ,තමුදික්ඛිය පාටිහාරියංසුගතෙ කොක හි නසම්පසීදති;

()

එකල්හි ආභරණ මෙන් ම තූර්ය භාණ්ඩ ද ඉබේම නාද වෙයි. ඒ ප්‍රාතිහාර්යයන් දකින කවරෙක් නම් සුගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නොපහදින්නේ ද?

36.

36.

විවිධබ්භුතපාටිහාරිය-කතසඤ්ඤාය මහාජනො ජිනො,ජනයං ජනතාය’නුද්දයංඉධපිණ්ඩත්ථමුපාගතො ඉති;

()

මේ විවිධ අසිරිමත් ප්‍රාතිහාර්යයන් දුටු ජනයා, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ තමන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් මෙහි පිඬු සිඟා වැඩම කළ බව වටහා ගනිති.

37.

37.

කුසුමාදියමාකුලඤ්ජලීසදනෙහ’න්තරවිථි මොතරෙ,ජිනරංසි පබන්ධ කම්බල-සතසඤ්ඡන්න විවණ්ණවිග්ගහා;

()

මල් ආදිය ද රැගෙන දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, තමන්ගේ නිවෙස්වලින් වීථියට බසින ජනයාගේ ශරීර බුදුරැස් නමැති සළු සිය ගණනකින් වැසී යයි.

38.

38.

ජනතා නඛරාලිදීධිති-නිකරාකාසනදීනිමුජ්ජිතා,අභිවන්දති වන්දනාරහංමුනිනො පාදයුගං පමොදිතා;

()

ශ්‍රී පාද නඛ පංතියෙන් විහිදෙන ආලෝක ගංගාවෙහි ගිලුණාක් වැනි වූ මහජනයා, ඉමහත් ප්‍රීතියෙන් යුතුව වන්දනාවට සුදුසු වූ මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද යුගලය වන්දනා කරති.

39.

39.

දසවිසතිවා මහාජනොජිනපාමොක්ඛයතී සතම්පිවා,අභියාචති දෙථ නොඉතිභගවන්තං විභවානුරූපතො;

()

දස දෙනෙක්, විසි දෙනෙක් හෝ සිය ගණනක් වූ ජනයා, බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට තමන්ගේ වත්කම් ප්‍රමාණයෙන් දන් පිළිගැන්වීමට ආරාධනා කරති.

40.

40.

අධිවාසනමස්ස ජානියජනතා’දාය ජිනස්ස හත්ථතො,තමධිට්ඨිතපත්ත මින්දිරා-සදනං දානඝරං පවෙසයෙ;

()

උන්වහන්සේගේ ඒ ආරාධනා පිළිගැනීම දැනගත් ජනයා, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී හස්තයෙන් පාත්‍රය ගෙන, උන්වහන්සේව තමන්ගේ නිවාස නමැති දන්හල් වෙත වඩම්මවති.

41.

41.

චතුජාතිකගන්ධභාවිතෙභුවි පඤ්ඤත්තවරාසනොපරි,අහතාහතවත්ථජාතිතෙසුනිසින්නං සුගතං සසාවකං;

()

සිව්වැදෑරුම් සුවඳ පැන් ඉසින ලද භූමියෙහි, අලුත් වස්ත්‍ර අතුරා පනවන ලද උතුම් අසුන් මත සුගතයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා සමඟ මනාව වැඩ සිටින සේක.

42.

42.

පටියත්තපණීතභොජන-විකතීහෙ’ව සහත්ථපඞ්කජා,අභිතප්පයතෙ මහාජනොපතිමානෙති ච චීවරාදිනා;

()

පිළියෙළ කරන ලද ප්‍රණීත ආහාර පාන වර්ගවලින් මහජනයා තමන්ගේ දෑතින් ම උන්වහන්සේලා සන්තර්පණය කරන අතර, සිවුරු ආදී ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් ද පූජා සත්කාර කරති.

43.

43.

සරණාගමනෙ’පි පඤ්චයුඅධිසීලෙසු පතිට්ඨහන්ති යෙ,චතුමග්ගඵලෙසු කත්ථවිතදභිඤ්ඤා’නුසයාසයාදිතො;

()

ඇතැමුන් තිසරණ සරණ යාමෙහි ද, ඇතැමුන් පංචශීලයෙහි ද, ඇතැමුන් අධිශීලයෙහි ද පිහිටුවන අතර, ඔවුන්ගේ ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත ඥාන හා ආශයානුශය ඥාන අනුව ඇතැමුන් සතර මඟ සතර ඵලයන්හි ද පිහිටුවති.

44.

44.

භගවා කතභත්තකිච්චවාඅනුරූපාය කථාය ධම්මියා,රවිබන්ධු විනෙය්‍ය බන්ධුනංහදයම්භොජවනං පබොධයෙ;

()

බත් කිස නිම කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, සුදුසු වූ ධර්ම දේශනාවෙන් සූර්ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ජනයාගේ හෘද පද්මයන් පිබිදවූ සේක.

45.

45.

හරිමෙරුගිරි’ව ජඞ්ගමොපරිනද්ධින්දසරාසනාවලී,විසතෙ සතපුඤ්ඤලක්ඛණොමුනිරු’ට්ඨාය විහාරමාසනා;

()

ඉන්පසු දේදුනු පන්තියකින් සැරසුණු, සෙලවෙන රන්වන් මහා මේරු පර්වතයක් බඳු වූ ද, සියක් පුණ්‍ය ලක්ෂණයන්ගෙන් හෙබි වූ ද මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැඟී සිට විහාරයට වැඩම කරති.

46.

46.

වරමණ්ඩලමාළකෙ තහිංමුනි පඤ්ඤත්තමහාරහාසනෙ,ඛණමාගමයං නිසිදතියමිනං භොජනකිච්චසාධනං;

()

එහි උතුම් මණ්ඩලමාලකයේ පනවන ලද මහාර්හ ආසනයෙහි, සංයමයෙන් යුත් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ භෝජන කෘත්‍යය සිදුවන තෙක් මුනිඳුන් මොහොතක් වැඩසිටින සේක.

47.

47.

මණිවම්මසුවම්මිතා වියකරිනො පාරුතපංසුකූලිකා,යතයො යතිරාජයූථපංපරිවාරෙන්ති උපෙච්ච තඞ්ඛණෙ;

()

මැණික් සන්නාහයෙන් සැරසුණු ඇතුන් මෙන් පාංශුකූල සිවුරු පෙරවාගත් භික්ෂූන් වහන්සේලා, ඒ මොහොතේ යතිරාජයාණන් වන බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ උන්වහන්සේව පිරිවරා ගනිති.

48.

48.

සමයං සමයඤ්ඤුනො තතොතදුපට්ඨාකවරො නිවෙදයෙ,ජිනගන්ධගජො සුවාසිතංවිසතෙ ගන්ධකුටිං සුගන්ධිනා;

() (පුරෙභත්තකිච්චං)

ඉන්පසු සුදුසු කාලය දන්නා වූ උතුම් උපස්ථායකයන් වහන්සේ ඒ බව සැළකර සිටින අතර, ජිනේන්ද්‍ර නැමැති ගන්ධහස්තියා සුවඳවත් වූ ගන්ධකුටිය වෙත සුවඳ විහිදුවමින් පිවිසෙන සේක. (පෙරබත් කිස)

49.

49.

අථගන්ධකුටීමුඛෙ ජිනොවිරජො පාදරජො නචත්ථිපි,පරිධොතපදානි නික්ඛිපංමණිසොපාණතලෙ ඛණං ඨිතො;

()

ඉන්පසු කෙලෙස් රජස් රහිත වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, කිසිදු පාද රජසක් නොමැති වුවද සෝදන ලද ශ්‍රී පාදයන් මැණික් පඩිපෙළ මත තබමින්, ගන්ධකුටි ද්වාරයෙහි මොහොතක් නැවතී සිටින සේක.

50.

50.

උදයො’පි ජිනස්ස දුල්ලභොඛණසම්පත්තිසමිද්ධි දුල්ලභා,මනුජෙසු’පපත්ති දුල්ලභාජිනධම්මස්සවණම්පි දුල්ලභං;

()

බුදුවරුන්ගේ උපත අතිශයින්ම දුර්ලභය; ක්ෂණ සම්පත්තිය ලැබීම දුර්ලභය; මිනිසත් බව ලැබීම දුර්ලභය; ජිනේන්ද්‍ර ධර්මය ශ්‍රවණය කරන්නට ලැබීමද දුර්ලභය.

51.

51.

සමණත්ත මපෙ’ත්ථ දුල්ලභංතිවිධං සාසන මප්පමාදතො,යතයො’වදතා’නුසාසතිඅභිසම්පාදයථා’ති භික්ඛවෙ;

()

මෙහිදී මහණකම ලැබීමද දුර්ලභය. එබැවින් 'මහණෙනි, අප්‍රමාදව ත්‍රිවිධ ශාසනය සම්පූර්ණ කරගන්න' යැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට අවවාද අනුශාසනා කරන සේක.

52.

52.

අභිවන්දිය කෙචි භික්ඛවොභගවන්තංතක පටිපත්තිපූරකා,අථ සම්පටිපාදනක්කමංපටිපුච්ඡන්තිවිපස්සනාදිසු;

()

පිළිවෙත් පුරන්නා වූ සමහරක් භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ නමස්කාර කොට, ඉන්පසු විදර්ශනා භාවනා ආදියේදී පිළිපැදිය යුතු ක්‍රමවේදය පිළිබඳව විමසා සිටිති.

53.

53.

පදදාති විපස්සනාදිසුමුනි තෙසං චරියානුරූපිකං,පටිගණ්හිය සත්ථුසාසනංමණිදාමං විය මකණ්ඩනත්ථිකො;

()

බුදුරජාණන් වහන්සේ ද ඔවුන්ගේ චරිතයන්ට අනුකූල වන පරිදි විදර්ශනා භාවනා ක්‍රම ලබා දෙන සේක. සැරසීමට කැමති අයෙකු මැණික් මාලයක් පිළිගන්නාක් මෙන්, ඔවුහු ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව සාදරයෙන් පිළිගනිති.

54.

54.

පවිධාය ජිනං පදක්ඛිණංඅථ තෙ භත්තිසමප්පිතඤ්ජලී,පවිසන්ති යතී සකංසකංවසතිං සන්තනිවාතවුත්තිනො;

()

ඉන්පසු භක්තියෙන් යුතුව දොහොත් මුදුන් දී, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ව පැදකුණු කොට, ශාන්ත වූත් නිහතමානී වූත් ඒ යතිවරයන් වහන්සේලා තම තමන්ගේ වාසස්ථානවලට පිවිසෙති.

55.

55.

වතපබ්බතපාදකන්දර-පභූතීස්ව’ඤ්ඤතරංක පධානිකා,පවිසන්ති සුරාසුරොරග-ගරුළානං භවනෙසුචා’පරෙ;

()

වීර්යවන්ත වූ සමහර භික්ෂූන් වහන්සේලා වෘක්ෂ මූලයන්, පර්වත පාදයන්, ගුහාවන් ආදී ස්ථානවලට ද, තවත් සමහරු දේව, අසුර, නාග සහ ගුරුළන්ගේ භවනයන්ට ද පිවිසෙති.

56.

56.

අථ ගන්ධකුටිං යදිච්ඡතිපවිසිත්වා පවිවෙකකාමවා,මුනි දක්ඛිණපස්සතො සතොසයනං කප්පයතී’සකං දිවා;

()

ඉන්පසු විවේකය කැමති වූ මුනිඳුන් ගන්ධකුටියට පිවිස, සිහි නුවණින් යුක්තව දකුණු ඇලයෙන් සැතපී දිවා කාලයෙහි සුළු විවේකයක් ගන්නා සේක.

57.

57.

වුපසන්තසරිරජස්සමොමුනිරු’ට්ඨාය අනෙකකොටියො,අනුභූයක සමාධයො ඛණංභුවනං පස්සති බුද්ධචක්ඛුනා;

()

ශරීරයේ විඩා සංසිඳුවාගත් මුනිඳුන් ඉන් නැගී සිට, මොහොතක් අනේක කෝටි වාරයක් සමාධි සුවය විඳ, බුද්ධ චක්ෂුසින් ලෝකය දෙස බලා වදාරන සේක.

58.

58.

සමථම්හි විපස්සනායවාධුරනික්ඛෙපකතෙ තථාගතෙ,තහිමිද්ධිබලෙනු’පට්ඨිතොපුන වුට්ඨාපයතෙ දයානිධි;

()

සමථ හෝ විදර්ශනා භාවනාවන්හි යෙදී විවේක ගත් පසු, කරුණා නිධානයක් වූ තථාගතයන් වහන්සේ එහිදී තමන් වහන්සේගේ සෘද්ධි බලයෙන් නැවත නැගී සිටින සේක.

59.

59.

ඉති පඤ්චසතම්පි සාවකෙඅතිඛිප්පං කභගවා’නුසාසිය,පදුමානිව තෙ පබොධයංනභාසා යාති විහාර මත්තනො;

()

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පන්සියයක් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාට අනුශාසනා කොට, නෙළුම් මල් පිබිදෙන්නාක් මෙන් ඔවුන්ව පිබිදුවා, අහස් මඟින් තම විහාරය වෙත වැඩම කරන සේක.

60.

60.

ජිනසින්ධවපාදවික්කමංජිනඡද්දන්තගජින්දකුඤ්චනං,ජිනකෙසරසීහගජ්ජනංඅභිපස්සාම සුණොම නො ඉති;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ආජානීය අශ්වයකු බඳු පාද වික්‍රමය දකිමු, ඡද්දන්ත හස්තිරාජයකුගේ හඬ මෙන් ධර්ම හඬ අසමු, කේසර සිංහරාජයකුගේ ගර්ජනාව මෙන් වූ දහම් හඬ අසමු යැයි පවසමින්,

61.

61.

විහරෙය්‍ය යහිං ජිනො තහිංඅපරණ්හෙ කුසුමාකුලඤ්ජලී,සුනිවත්ථසුපාරුතා භුසංමුදිතා සන්නිපතන්තිඛො ජනා;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ යම් තැනක වෙසෙත් ද, එහි සවස් භාගයෙහි මනාකොට ඇඳ පැළඳ පෙරවාගත් මිනිස්සු මහත් සොම්නසින් යුතුව, මල් පිරුණු දොහොත් මුදුන් දී රැස් වෙති.

62.

62.

අථ දස්සිතපාටිහාරියොපවිසත්වා වරධම්මමණ්ඩපං,සූරියොව යුගන්ධරො’පරිසුනිසජ්ජා’සනමත්ථකෙ ජිනො;

()

ඉන්පසු පෙළහර දක්වා උතුම් ධර්ම මණ්ඩපයට පිවිසෙන ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, යුගන්ධර පර්වතය මුදුනෙහි බබළන සූර්යයා මෙන් පනවන ලද ආසනය මත මැනවින් වැඩසිටින සේක.

63.

63.

කරවිකවිරාවහාරිනාමධුරො’දාරසරෙන සොතුනං,චතුරා’රියසච්චමීරයෙඅනුපුබ්බාය කථාය නිස්සිතං;

()

කරවීක පක්ෂියෙකුගේ නාදය පරදවන මිහිරි වූත් උදාර වූත් ස්වරයෙන්, අනුපිළිවෙළ කතාවන් ඇසුරින් ශ්‍රවණය කරන්නන් හට සිව්සัจ දහම් දේශනා කරන සේක.

64.

64.

පටිගණ්හිය ධම්මමාදරානිජවොහාර’නුරූපගොචරං,අභියාති පදක්ඛිණෙන සාපරිසාතං සිරසා’භිවන්දිය;

() (පච්ඡාභත්තකිච්චං)

තමන්ගේ භාෂාවන්ට හා අවබෝධයට අනුකූලව සාදරයෙන් ධර්මය පිළිගන්නා වූ ඒ පිරිස, සිරස නමා වැඳ, පැදකුණු කොට ආපසු යති. (පසුබත් කිස)

66.

66.

වරවාරණකුම්භදාරණොමිගරාජාව කුදිට්ඨභඤ්ජනො,අථ නිට්ඨිතධම්මගජ්ජනොමුනිරු’ට්ඨායු’පවෙසනා’සනා;

()

උතුම් ඇතෙකුගේ කුම්භස්ථලය පළා දමන සිංහරාජයකු මෙන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටීන් බිඳදමා, ධර්ම ගර්ජනාව අවසන් කොට මුනිඳුන් ආසනයෙන් නැගී සිටින සේක.

65.

65.

කමලං’ව කලෙවරං වරංවිමලං විතරජොමලං ජිනො,අවසිඤ්චිතුකාමවා සචෙපවිසිත්වාන නහානකොට්ඨකං;

()

කෙලෙස් රහිත වූ, පියුමක් බඳු වූ තම උතුම් විමල ශරීරය සේදීමට කැමති වන ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ නාන ගෘහයට පිවිසෙන සේක.

67.

67.

තදූපට්ඨිතිකෙන භික්ඛුනාපටියත්තෙනුදකෙන විග්ගහෙ,සමිතොතුපරිස්සමො මුහුංපුනරාගම්ම නිවත්ථචීවරො;

()

ඒ මොහොතෙහි... උපස්ථායක භික්ෂුව විසින් පිළියෙළ කරන ලද පැන්වලින් ශරීරය නහවා, විඩාව සංසිඳුවාගෙන, නැවත පැමිණ සිවුරු හැඳ පොරවා ගන්නා සේක.

68.

68.

සුනිසජ්ජ සින’ස්සමෙ සමෙපරිවෙණෙ ඨපිතාසනොපරි,අනුභොති මුහුත්ත මත්තනාසුවිමුත්තො’පි විමුත්තිජං සුඛං;

()

තම ආරාමයේ සමතලා මිදුලෙහි පනවන ලද ආසනය මත මැනවින් වැඩසිටින උන්වහන්සේ, දැනටමත් මනාව මිදුණු සේක් වුවද, මොහොතක් විමුක්ති සුවය විඳින සේක.

69.

69.

තදුපට්ඨිතිපච්චුපට්ඨිතාඅභිනික්ඛම්මතතොතතොයතී,මහිතඤ්ජලිපුප්ඵමඤ්ජරීපරිවාරෙන්තිතිලොකනායකං;

()

ඉන්පසු උපස්ථානය සඳහා පැමිණ සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා නික්ම අවුත්, දොහොත් මුදුන් දී පූජා කළ මල් පොකුරක් මෙන් ත්‍රිලෝක නාථයන් වහන්සේව පිරිවරා ගනිති.

70.

70.

පටිපත්තිපපූරණක්කමංපටිපුච්ඡන්ති විපුච්ඡනානි’පි,යතයො හි විසුංවිසුං ජිනංසවණං ධම්මකථාය යාචරෙ;

()

ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රතිපත්ති පූර්ණය කරන ක්‍රමවේදය ගැන ප්‍රශ්න විමසන අතර, වෙන් වෙන්ව ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගෙන් ධර්ම කථාවක් ශ්‍රවණය කිරීමට ආයාචනා කරති.

71.

71.

භගවා කරුණාය චොදිතොතදධිප්පාය මවෙච්ච බුද්ධියා,අභිසාධය මත්ථමුත්තමංපුරිමං යාමමතික්කමෙ ඉති;

() (පුරිමයාමකිච්චං)

මහා කරුණාවෙන් පෙලඹුණු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, උන්වහන්සේගේ බුද්ධි ඥානයෙන් ඔවුන්ගේ අදහස් දැනගෙන, ඔවුන්ට උතුම් අර්ථය සාධනය කර දෙමින් මෙසේ රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය ඉක්මවා වදාරන සේක. (පෙරයම් කිස)

72.

72.

භගවන්ත මනන්තදස්සිනංසිරසා තෙසුගතෙසු භික්ඛුසු,අභිවන්දිය ජාතිඛෙත්තතොලභමානා’වසරං සුරාසුරා;

()

අනන්ත දර්ශන ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේට හිස නමා වැඳ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා නික්ම ගිය පසු, ජාතික්ෂේත්‍රයෙන් පැමිණි දේවතා බ්‍රහ්මයෝ අවසර ලබති.

73.

73.

උපගම්ම තපොවනඞ්ගණංකුරුමානා ඡවිවණ්ණපිඤ්ජරං,මණිමොළිමරිචිසඤ්චය-පරිචුම්බීකළිතං සිරිමතො;

()

ඒ තපෝවන අංගණයට පැමිණ, තම සිරුරු පැහැයෙන් එය රන්වන් කරමින්, ශ්‍රීමත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිය මැණික් ඔටුන්නෙහි රැස් වළල්ලෙන් ස්පර්ශ කරමින්...

74.

74.

නඛකෙසරමඞ්ගුලීදලංචරණම්භොජයුගංක පවන්දිය,චතුරක්ඛරිකම්පි පුච්ඡරෙවරපඤ්හ’න්තමසො’හිසඞ්ඛතං;

()

නියපොතු නැමැති කේසරවලින් හා ඇඟිලි නැමැති පෙතිවලින් යුත් ශ්‍රී පාද පද්ම යුග්මය වැඳ නමස්කාර කොට, අසංඛත නිර්වාණය දක්වා වූ අතිශය සියුම් වූ උතුම් ප්‍රශ්න විමසති.

75.

75.

සිවදො වදතංඅනුත්තරොමුනි විස්සජ්ජති තබ්බිපුච්ඡනං,අථ විතකථඞ්කථි තද-බ්භනුමොදන්ති අභිත්ථවන්තිපි;

()

නිවන් සුව සලසන්නා වූ, වක්තෘන් අතර අනුත්තර වූ මුනිඳුන් ඔවුන්ගේ ඒ ප්‍රශ්න විසඳන සේක. එකල්හි සැක දුරු කළ ඔවුහු එය අනුමෝදන් වෙමින් බුදුගුණ පවසති.

76.

76.

නිජධම්මපදීපතෙජසාජනසම්මොහ තමොවිධංසනො,ඉති මජ්ඣිමයාම මන්වහංකතකිච්චො මුනි වීතිනාමයෙ;

() (මජ්ඣිමයාමකිච්චං)

තමන් වහන්සේගේ ශ්‍රී සද්ධර්ම නැමැති ප්‍රදීපයේ තේජසින් ජනයාගේ මෝහ අන්ධකාරය දුරු කරමින්, මුනිඳුන් දිනපතා මෙසේ මධ්‍යම යාමයේ කටයුතු නිම කරමින් කාලය ගෙවා වදාරන සේක. (මැදියම් කිස)

77.

77.

අභිභුතසරීරජස්සමොකතකිච්චෙහි’රියාපථෙහිච,අථ චඞ්කමණෙන පච්ඡිමෙපඨමං භාග මතික්කමෙ මුනි;

()

විවිධ ඉරියව් හා කටයුතුවලින් ඇති වූ ශාරීරික විඩාව දුරු කරගනිමින්, මුනිඳුන් රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයේ ප්‍රථම භාගය සක්මන් කිරීමෙන් ඉක්මවා වදාරන සේක.

78.

78.

පටිවාත’නුවාත වායිත-ගුණගන්ධෙහි සුගන්ධිතඞ්ගිමා,මණිදීපපභාසමුජ්ජලංසුගතො ගන්ධකුටිංක උපාගතො;

()

සුළඟ හමන අතට හා ප්‍රතිවිරුද්ධ අතට හමන ගුණ සුවඳින් සුවඳවත් වූ ශරීරයක් ඇති සුගතයන් වහන්සේ, මැණික් පහන් ආලෝකයෙන් බබළන ගන්ධකුටියට වැඩම කරන සේක.

79.

79.

සයනොපරි සම්පසාරයංපටිමාරූපසරූපවිග්ගහං,සයනං කුරුතෙ’ව කෙසරීදුතියස්මිං සතිසම්පජඤ්ඤවා;

()

එහි යහන මත තමන් වහන්සේගේ අසමසම රූපවත් ශරීරය හොවා, සිහි නුවණින් යුක්තව, සිංහ සෙය්‍යාවෙන් යුතුව රාත්‍රී පශ්චිම යාමයේ දෙවන කොටසෙහි සැතපෙන සේක.

80.

80.

අසමිද්ධකිලෙසමිද්ධවාභගවා භඞ්ගභවඞ්ගසත්තති,සුනිසජ්ජ පබුජ්ඣිතො මහා-කරුණාඣාන මුපෙතිචා’සනෙ;

()

කෙලෙස් නිද්‍රාවක් හෝ අලස බවක් නැති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, භවාංග සන්තතිය සිඳ පිබිදී, ආසනයෙහි වැඩසිට මහා කරුණා සමාපත්තියට සමවදින සේක.

81.

81.

පුරිමෙසු භවෙසු පාණිනොයදි විජ්ජන්ති කතාධිකාරිනො,රවිරංසිවිකාසනූපග-පදුමානී’ව පබොධනාරහා;

()

පෙර භවයන්හි පින්දහම් කළ, හිරු රැස් වැදී පිපෙන්නට ආසන්න නෙළුම් පොකුරු මෙන් අවබෝධය ලැබීමට සුදුසු සත්ත්වයෝ වෙත්ද,

82.

82.

කරුණාය සමුට්ඨිතො තතොකරුණාසීතලමානසො මුනි,අභිපස්සති බුද්ධචක්ඛුනාභුවි තෙ මග්ගඵලොපනිස්සයෙ;

()

එම මහා කරුණාවෙන් නැගී සිටින, මහා කරුණාවෙන් සිහිල් වූ සිතක් ඇති මුනිඳුන්, මාර්ග ඵල ලැබීමට හේතු සම්පත් ඇති අය දෙස බුද්ධ චක්ෂුසින් ලොව පුරා බලා වදාරන සේක.

83.

83.

ඉති පච්ඡිමයාම මන්වහංතතියං භාග මතික්කමෙ ජිනො,පුරිමොදිතකිච්චකාරිනොකතකිච්චස්ස අචින්තියාගුණා;

() (පච්ඡිමයාමකිච්චං)

මෙසේ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දිනපතා පශ්චිම යාමයේ තෙවන කොටස ඉක්මවා වදාරන සේක. මෙසේ පෙර සඳහන් කරන ලද දෛනික බුද්ධ කෘත්‍යයන් සිදු කරන්නා වූ, කළ යුතු දෑ නිම කළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ සමුදාය අචින්ත්‍යය. (පසුයම් කිස)

84.

84.

පසිදන්ති රූපප්ප මාණපි බුද්ධෙපසිදන්ති ඝොසප්පමාණපි බුද්ධෙපසිදන්ති ළුඛප්ප මාණපි බුද්ධෙපසිදන්ති ධම්මප්පමාණපි බුද්ධෙ ()

සමහරු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූප ප්‍රමාණය දැක පැහැදෙති; සමහරු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශබ්ද ප්‍රමාණය අසා පැහැදෙති; සමහරු උන්වහන්සේගේ ලූඛ ප්‍රමාණය දැක පැහැදෙති; සමහරු උන්වහන්සේගේ ධර්ම ප්‍රමාණය දැක පැහැදෙති.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ පඤ්ජවිධබුද්ධකිච්ච පරිදීපො අට්ඨාරසමොක සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ගෙන දෙන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය' නම් ග්‍රන්ථයේ සන්තිකේ නිදානයෙහි පස්වැදෑරුම් බුද්ධ කෘත්‍යයන් විස්තර කෙරෙන දහඅටවන සර්ගය නිමා විය.

1.

1.

නිරවධිභුවනාලවාලගබ්භෙසුචරිතමූලවිරූළ්හකිත්තිවල්ලී,නවගුණනියමොතු සඞ්ගමෙනභගවතමාසියථෙව (පුප්ඵිතග්ගා);

()

සීමාවක් නොමැති ලෝකය නමැති පාත්තියෙහි, සුචරිතය නමැති මුලෙන් හටගෙන වැඩුණු කීර්ති නමැති වැලක් ඇති, නව අරහාදී බුදුගුණ නමැති නියමයන්ගේ එකතුවෙන් යුක්ත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (අග්‍ර පිපුණු මලක් මෙන්) බැබළෙන සේක.

2.

2.

සුවිසදමතිමා සවාසනෙහිසකල කිලෙස මලෙහි චාරකායො,ඉතිපි භගවතො බුධාභිගීතොභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

ඉතා පිරිසිදු ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ, වාසනාවන් (සංස්කාරයන්) සහිත වූ සකල ක්ලේශ මලයන් දුරු කළා වූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘අරහං’ යන කීර්ති ඝෝෂාව නුවණැත්තන් විසින් ගායනා කරන ලදුව ලොව පතළ වී ඇත.

3.

3.

ගහිත නිසිත මග්ගඤාණ ඛග්ගොවරමති දුච්චරිතාරයො අඡින්දි,ඉතිපි භගවතො හතාරිනොයොභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

අතට ගත් මුවහත් කරන ලද මාර්ගඥානය නමැති කඩුවෙන්, උතුම් බුද්ධි ඇති උන්වහන්සේ දුශ්චරිත නමැති සතුරන් සිඳ දැමූ සේක. මෙසේ සතුරන් (ක්ලේශයන්) නැසූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘අරහං’ යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පතළ වී ඇත.

4.

4.

තිභවරථසමප්පිතං අවිජ්ජා-භවතසිණාමයනාභික මාසවක්ඛං,විචිතුපචිතකම්ම සඤ්චායා’රංජටිතජරාමරණෙරුනෙමි වට්ටිං ()

තුන්භවය නමැති රථයට සම්බන්ධ වූ, අවිද්‍යාව සහ භවතණ්හාව නමැති නැබක් ඇත්තා වූ ද, ආශ්‍රවයන් නමැති කිනිකිල්ලක් ඇත්තා වූ ද, විවිධ වූ රැස් කරන ලද කර්ම සමූහය නමැති ගරාදි ඇත්තා වූ ද, ජරා මරණ නමැති නිම් වළල්ලෙන් බැඳී පවත්නා වූ ද (සංසාර චක්‍රය...)

5.

5.

අවිදිත පරියන්ත කාලසීමංපරිභමිතං භවචක්කමත්ථි තස්ස,ථිරවීරියපදෙහි බොධිමණ්ඩෙසුවිමලසීලමහීතලෙඨිතො යො;

()

අවසානයක් නොදන්නා කාල සීමාවක් මුළුල්ලෙහි කැරකෙමින් තිබූ ඒ සංසාර චක්‍රය, යම් උත්තමයෙක් බෝධි මණ්ඩපයේ ඉතා පිරිසිදු ශීල නමැති පොළොවෙහි පිහිටා, ස්ථිර වීර්යය නමැති පියවර තබා (වනසා දැමූ සේක් ද...)

6.

6.

හනිවිහනි අරෙ විසුද්ධසද්ධා-කරකමලෙන සමාධිසාණපිට්ඨෙ,සුනිසිත මසමං නිහන්ති කම්ම-ක්ඛයකරඤාණකුඨාරිමාදධානො;

()

පිරිසිදු ශ්‍රද්ධාව නමැති පියුම් බඳු අතින්, සමාධිය නමැති මුවහත් තබන ගලෙහි මනාකොට මුවහත් කරන ලද, අසදෘශ වූ, කර්මයන් ක්ෂය කරන්නා වූ ඥානය නමැති පොරව දරාගෙන, (සංසාර චක්‍රයේ) ගරාදි වනසා දැමූ සේක.

7.

7.

හතභවරථ විබ්භමස්ස මග්ග-රථමභිරුය්හ සිවංපුරං ගතස්ස,ඉතිපි භගවතො හතාරකස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

භව රථයේ කැරකීම වනසා, මාර්ගය නමැති රථයට නැඟී ක්ෂේම භූමිය (නිවන) කරා වැඩම කළා වූ, සංසාර චක්‍රයේ ගරාදි නැසුවා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘අරහං’ යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පතළ වී ඇත.

8.

8.

අවිදිත පරියන්ත දුක්ඛ වට්ටංඅථභවචක්කක මිතුච්චතෙ අවිජ්ජා,තහිමුපහිතනාභී මූලකත්තාභවතිජරාමරණං තදන්තනෙමි;

()

කෙළවරක් නොදන්නා දුක් සමූහයෙන් යුත් සංසාර චක්‍රයෙහි අවිද්‍යාව නැබ ලෙස පිහිටා ඇත. එය මුල් වන බැවින් ජරා මරණ එහි නිම් වළල්ල (කෙළවර) වෙයි.

9.

9.

ඝටිත තදුභයන්තරා අරාස්සුදස අභිසඞ්ඛරණාදිසෙස ධම්මා,කසිරසමුදයෙ නිරොධ මග්ගෙභවති පජානමජානනං අවිජ්ජා;

()

ඒ දෙක (නැබ හා නිම් වළල්ල) අතර සම්බන්ධ වූ ගරාදි වනාහි දස අපූර්ව සංස්කාරාදී ඉතිරි ධර්මයන්ය. දුකෙහි ද, දුක් ඇතිවීමේ ද, දුක් නැතිවීමේ ද, දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගයෙහි ද ඇති නොදැනීම අවිද්‍යාව වෙයි.

10

භවති තිවිධභුමිකා අවිජ්ජාචතුවිධ සච්චසභාව ඡාදකා’යං,අභිවිචිනන චෙතනාන මද්ධාවිවිධනයෙන භවත්තයෙ නිදානං;

()

තුන් භූමියෙහි පවත්නා වූ, සිවුසัจ දහම්වල සැබෑ ස්වභාවය වසන්නා වූ මේ අවිද්‍යාව, විවිධ ආකාරයෙන් තුන් භවයෙහි කුසල් අකුසල් චේතනාවන් ඇතිවීමට හේතුව වෙයි.

11.

11.

සකසක පටිසන්ධිචිත්තහෙතුද්වය මභිසඞ්ඛත කම්මමෙව කාමෙ,චිත කුසල මරූප රූප ගාමිංතදුභයභුපටිසන්ධිහෙතු හොති;

()

කාම ලෝකයෙහි රැස් කරන ලද කර්මය ඒ ඒ ප්‍රතිසන්ධි සිතට හේතු වෙයි. රූප සහ අරූප ලෝකයන්හි උපත ලබා දෙන කුසල් කර්ම ඒ ඒ භවයන්හි ප්‍රතිසන්ධියට හේතු වෙයි.

12.

12.

කුසලමකුසලං තිධා විභත්තංපුරිමභවෙනිචිතං යථානුරූපං,නභවති පටිසන්ධිතොපරං කිංතිභව පවත්ති විපාක චිත්ත හෙතු;

()

පෙර භවයෙහි රැස් කරන ලද, තුන් වැදෑරුම් වූ කුසල් සහ අකුසල් කර්මයන්ට අනුරූපව, ප්‍රතිසන්ධියෙන් පසුව තුන් භවයෙහි පැවැත්ම පිණිස විපාක සිත් ඇතිවීමට හේතු වෙයි.

13.

13.

සමුදයමය කාමරූපපාකාසති පටිසන්ධි පවත්තියං භවන්තී,සක සක භවනාම රූපහෙතුවිවිධ නිදානවසෙන චානුරූපං, ()

කාම හා රූප ලෝකයන්හි ප්‍රතිසන්ධි සහ ප්‍රවෘත්ති කාලයන්හි උපදින විපාක ධර්මයන්, ඒ ඒ භවයන්හි නාම-රූපයන් ඇතිවීමට විවිධ වූ හේතූන්ගේ වශයෙන් අනුරූපව බලපායි.

14.

14.

තථරිව චතුරො අරූපපාකාසකසකභුමිකනාමපච්චයාව,සමුපචිත මනං අසඤ්ඤසත්තෙනභවතිකිංක භුවි රූපමත්තහෙතු;

()

එලෙසම, අරූපාවචර විපාක සිත් හතර ඒ ඒ භූමිවල නාම ධර්මයන්ට ප්‍රත්‍ය වෙයි. අසඤ්ඤසත්ත්ව තලයේ රැස් කරන ලද කර්මය රූපය පමණක් ඇතිවීමට හේතු වෙයි.

15.

15.

තදුභය මවිපාක චිත්තතොපිපභවති තීසුභවෙසු චා’නු රූපං,සුගති දුගතියං පදංහි කාමෙභවති සළායතනස්ස නාම රූපං;

()

ඒ නාම සහ රූප දෙකම විපාක නොවන සිත්වලින් ද තුන් භවයෙහි අනුරූපව උපදියි. කාම ලෝකයේ සුගති හා දුගතිවල නාම-රූපය වනාහි සළායතනයන්ට හේතු වෙයි.

16.

16.

භවති පදක මසඤ්ඤි වජ්ජරූප-භුවි තිවිධායතනස්ස නාම රූපං,හවති සමුදයො භවෙ අරූපෙසුඛුම මනායතනස්ස නාම මත්තං;

()

අසඤ්ඤසත්ත්වයන් හැර ඉතිරි රූපී භවයන්හි නාම-රූපය වනාහි ආයතන තුනක් (චක්ඛු, සෝත, මනායතන) ඇතිවීමට හේතු වෙයි. අරූප භවයෙහි නාම මාත්‍රය පමණක් සියුම් වූ මනායතනය ඇතිවීමට හේතු වෙයි.

17.

17.

ඉති තිවිධභවෙ භවන්ති තං තං-භව පභවායතනාති ඵස්සහෙතු,තථරිව කමතො භවානු රූපංතිවිධභවෙසු ඡඵස්සවෙදනෙජා;

()

මෙසේ තුන් භවයෙහි ඒ ඒ භවයෙහි හටගන්නා ආයතනයෝ ස්පර්ශයට හේතු වෙති. එලෙසම, අනුපිළිවෙළින් ඒ ඒ භවයට අනුරූපව තුන් භවයෙහි ෂඩ්විධ ස්පර්ශයෝ වේදනාව ඇති කිරීමට හේතු වෙති.

18.

18.

විවිධ භවගතිට්ඨිතීසු තං තංඡටිත ජටා ගහණස්ස හෙතු හොති,පුනරුභය භවස්ස දළ්හගාහො,භවති භවොතිභවම්හි හෙතුජාත්‍යා;

()

විවිධ වූ භව, ගති සහ ස්ථිතීන්හි ඒ ඒ තණ්හාව (වේදනාව නිසා ඇති වන තණ්හාව) දැඩිව අල්ලා ගැනීමට (උපාදානයට) හේතු වෙයි. නැවත භවය දැඩිව අල්ලා ගැනීම නිසා කර්ම භවය සිදුවේ. භවය නිසා නැවත උපත (ජාතිය) සිදුවේ.

19.

19.

තිවිධ භවු’පපත්තිජාතිරෙසාභවති ජරාමරණාදි දුක්ඛ හෙතු,සකලකසිරුපද්දවා’සවානංසමුදයහෙතුතතොසියා අවිජ්ජා;

()

තුන් භවයෙහි සිදුවන මේ උපත (ජාතිය), ජරා මරණ ආදී දුක් ඇතිවීමට හේතු වෙයි. එහෙයින් සකලවිධ දුක්, උපද්‍රව සහ ආශ්‍රවයන්ගේ හටගැනීමට මුල් හේතුව අවිද්‍යාව වන්නේය.

20.

20.

ථිරගහණවසෙන යොහි කොචිසුචරිත දුච්චරිතංචරෙය්‍ය තස්ස,සුගති දුගති ගාමි කම්මමෙත්ථකථයති කම්මභවො’ති කම්මවාදී;

()

දැඩිව අල්ලා ගැනීම් (උපාදාන) හේතුවෙන් යමෙක් සුචරිත හෝ දුශ්චරිත කර්මයන් කෙරේද, ඔහුගේ සුගති හෝ දුගති කරා පමුණුවන ඒ කර්මය ‘කර්ම භවය’ යැයි කර්මවාදී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාරති.

21.

21.

විචිතුපචිත කම්මසත්තිජාතාවදතුපපත්ති භවො’ති පඤ්චඛන්ධා,තදභිජනන මාහජාති තෙසංචුතිචවනං පරිපාකතාජරා’ති;

()

විවිධ වූ රැස් කරන ලද කර්ම ශක්තියෙන් හටගන්නා පංචස්කන්ධය ‘උප්පත්ති භවය’ යැයි කියනු ලැබේ. ඒවායේ පළමුව උපත ලැබීම ‘ජාතිය’ ද, චුත වීම ‘මරණය’ ද, මෝරන්නා වූ ස්වභාවය ‘ජරාව’ ද වේ.

22.

22.

පහවඵලපබන්ධතො ඨීතානංසරසගභීරපටිච්ච සම්භවානං,කයිරති විසදාය යාය ධම්ම–ඨිතිමතිනාමධියා පරිග්ගහංසා;

()

හේතුඵල සම්බන්ධය නිසා පවත්නා වූ, ඉතා ගැඹුරු වූ දේශනාවක් වූ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදය, පැහැදිලි ලෙස වටහා ගැනීමට උපකාරී වන ඥානය ‘ධර්මස්ථිති ඥානය’ නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.

23.

23.

ඉධපන චතුරොසියුංසමාසාපුරිමභවො’දය මොහ කම්මමෙකො,භවතිහනභවචිත්තනාම රූපා-යතන ඡ ඵස්ස ඡ වෙදනාති චෙකො;

()

මෙහිදී (ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදයෙහි) සංක්ෂේප සතරක් වෙයි: 1. පෙර භවයේ සිදුවූ අවිද්‍යාව (මෝහය) හා සංස්කාර (කර්ම) එක් කොටසකි. 2. මේ ජීවිතයේ ඇති වන ප්‍රතිසන්ධි විඤ්ඤාණය, නාම-රූප, සළායතන, ස්පර්ශය සහ වේදනාව තවත් කොටසකි.

24.

24.

අපි භවති භවො නිකන්ති ගාහොජනන ජරාමරණං අනාගතෙ’කො,පභව ඵලවසෙන සම්භවානංඉති චතු සඞ්ඛිපනං සියාතියද්ධං;

()

3. වර්තමානයෙහි ඇති වන තණ්හාව, උපාදානය සහ භවය එක් කොටසකි. 4. අනාගතයෙහි සිදුවන ජාතිය (උපත) සහ ජරා-මරණ තව කොටසකි. මෙසේ කාලත්‍රයෙහි හේතු ඵල වශයෙන් සංක්ෂේප සතරක් වෙයි.

25.

25.

ඉධ යථරිව’තීතහෙතුපඤ්චඅභිරතිගාහභවෙහි කම්මමොහා,තථරිව සහ මොහකම්මුනාපිඅභිරතිගාහභවා ඉදානි හෙතූ;

()

අතීතයේ පැවති හේතූන් පහක් වන තණ්හාව (අභිරති), උපාදානය (ග්‍රහණය), භවය, කර්මය සහ මෝහය (අවිද්‍යාව) මෙන්ම, වර්තමානයෙහි ද මෝහය හා කර්මය සමඟ තණ්හාව, උපාදානය සහ භවය යන මේවා හේතූහු වෙති.

26.

26.

නභවති ඵලපඤ්චකං කිමෙත-රහිපටිසන්ධික මනාදිපඤ්ච ධම්මා,භවති ඵඛලමනාගතෙ තථෙවජනන ජරාමරණාදි පඤ්ච ධම්මා;

()

වර්තමානයෙහි විපාක පහක් (විඤ්ඤාණ, නාම-රූප, සළායතන, ස්පර්ශ, වේදනා) ඇති නොවේද? එලෙසම, අනාගතයෙහි ද ජාති ජරා මරණ ආදී පහක් (නැවත උපදින පංචස්කන්ධයම) විපාක වශයෙන් ඇතිවන්නේමය.

27.

27.

භවති භවුපපත්තිය’න්තරෙ’කොඅභිරති වෙදයිතාන මන්තරෙ’කො,තථරිව චිතචෙතනාමනානංඉති භවචක්කතිසන්ධයො භවන්ති;

()

කර්ම භවයත් උප්පත්ති භවයත් අතර එක් සන්ධියක් ද, වේදනාවත් තණ්හාවත් (අභිරති) අතර තව සන්ධියක් ද, එලෙසම විපාක සිත් හා කර්ම චේතනාවන් අතර තවත් සන්ධියක් ද වශයෙන් සංසාර චක්‍රයෙහි සන්ධි තුනක් වෙයි.

28.

28.

සුවිසදමතිවීසතා’ කතාරංස’තිපරිවට්ට තිසන්ධිකං තියද්ධං,තදවගමියතාය ධාතු ධම්ම-ට්ඨිතිමතියා චතුසඞ්ගහං ද්විමූලං;

()

ඉතා පැහැදිලි නුවණින් දත යුතු වූ, විසි ආකාරයක් (අතීත හේතු 5, වර්තමාන විපාක 5, වර්තමාන හේතු 5, අනාගත විපාක 5) ඇති, සන්ධි තුනකින් ද, කාල තුනකින් ද, සංක්ෂේප හතරකින් ද, මූලයන් දෙකකින් (අවිද්‍යාව හා තණ්හාව) යුක්ත වූ මේ සංසාර චක්‍රය ‘ධර්මස්ථිති ඥානය’ මඟින් අවබෝධ කරගත හැකිය.

29.

29.

හනිවිභනි ජගත්තයෙ භවන්ත-භවරථ චක්කසමප්පිතාඛිලාරෙ,ඉතිපි භගවතො බුධාහිගීතොභුවි විසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

තුන් ලෝකයෙහි කැරකෙමින් පවතින භව රථයේ රෝදයට සවි කර ඇති සියලු ගරාදි වනසා දැමූ බැවින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘අරහං’ යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පතළ වී ඇත.

30.

30.

භගවති උදිතෙ මහානුභාවොතමහිමහෙය්‍ය භුසං සදෙවලොකො,තදහිමහි කදාවි නෙරු මත්ත-මණිරතනාවලියා සහම්පතීපි;

()

මහානුභාව සම්පන්න භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ කල්හි, දෙවියන් සහිත ලෝකයා උන්වහන්සේට බොහෝ සෙයින් පූජා පැවැත්වූහ. සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා ද වරෙක මහාමේරු පර්වතය වැනි මැණික් රත්න සමූහයකින් උන්වහන්සේ පිදුවේය.

31.

31.

පචුරසුරනරා බලානුරූපංයමභිමහිංසු අනාථ පිණ්ඩිකොපි,ගහපති තමුපාසිකාවිසාඛාසපරිස කොසලබිම්බිසාරභූපා;

()

බොහෝ දෙවි මිනිස්සු තමන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් උන්වහන්සේ පිදූහ. අනේපිඬු සිටුතුමා ද, විසාඛා උපාසිකාව ද, පිරිවර සහිත කොසොල් රජු සහ බිම්බිසාර රජු ද උන්වහන්සේ පිදූහ.

32.

32.

භගවති පරිනිබ්බුතෙ අසොක-වහයධරණීපති දීපචක්කවත්ති,දසබලමසමං පරිච්චජිත්වාඅභිමහි ඡන්නවුතිප්පමාණකොටී;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, අශෝක නමැති රජතුමා (මුළු දඹදිවටම අධිපති වූ චක්‍රවර්තී රජු) කෝටි අනූහයක ධනය පරිත්‍යාග කරමින් අසමසම වූ දසබලයන් වහන්සේව (ධාතූන් වහන්සේලා පිදීමෙන්) පිදුවේය.

33.

33.

අගණිත විභවං පරිච්චඡිත්වාඉහරතනාවලි චෙතියං විධාය,සුරනරසරණස්ස ධාතුදෙහංනරපතිමානයි දුට්ඨගාමිනී’පි;

()

ගැමුණු රජතුමා ද අප්‍රමාණ ධනය පරිත්‍යාග කරමින් මෙහි (ශ්‍රී ලංකාද්වීපයෙහි) රුවන්වැලි මහා සෑය කරවා, දෙවි මිනිසුන්ට සරණ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාට මහත් හරසර දැක්වූයේය.

34.

34.

දසබලමභිපූජයිංසු පූජා-විධිබහුමානන භාජනං තදඤ්ඤෙ,ඉතිජන මහනීය චීවරාදී-චතුවිධපච්චය පූජනාක විසෙසං;

()

තවත් බොහෝ අය මහත් ගෞරවයට සුදුසු වූ දසබලයන් වහන්සේට විවිධ පූජා ක්‍රමවලින් ද, විශේෂයෙන් සිවුරු ආදී සිව්පසය පූජා කිරීමෙන් ද පිදූහ.

35.

35.

ගුණජලධි යදග්ග දක්ඛිණෙය්‍යොඅරහති චාහුණ පාහුණා රහස්ස,ඉතිපි භගවතො කවිප්ප සත්ථොභුවි විසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

ගුණ සයුරක් බඳු වූ, අග්‍ර වූ දක්ෂිණෙය්‍ය පුද්ගලයා වූ, ප්‍රත්‍යයන් පිදීමට සුදුසු වූ, රහසින්වත් පව් නොකරන්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘අරහං’ යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පුරා පතළ වී ඇත.

36.

36.

ඉධපරමනිපච්චකාර ගිද්ධාසමණක භුසුරකා විභාවිමානී,රහසි අකුසලං සිලොකකාමාන කිමසිලොකභයෙන සඤ්චිනන්ති;

()

මෙහි අන්‍යයන්ගේ වැඳුම් පිදුම් ලැබීමට ගිජු වූ, තමන් ප්‍රඥාවන්ත යැයි සිතා මානයෙන් මත් වූ, කීර්තිය කැමති වන්නා වූ මහණ වෙස් ගත් බාලයෝ රහසින් අකුසල් රැස් කරති. ඔවුහු අපකීර්තියට ඇති බියෙන් අකුසල් රැස් කිරීමෙන් නොවැළකෙති.

37.

37.

නචකරහචි කිඤ්චිදෙව පාපංකයිරති රෙසරහොපිපාපභීරූ,ඉතිපි භගවතො රහාපගස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

පවට බිය ඇති උත්තමයෝ කිසි කලෙකත් රහසින් හෝ කිසිදු පවක් නොකරති. රහසින් පව් කිරීමෙන් තොර වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව මෙසේ ලොව පුරා පතළ විය.

38.

38.

අනුපසමිත රාගදොස මොහාථිරමනභාවිත කායචිත්ත පඤ්ඤා,අරියපටිපදාය යෙ විපන්නාඅනරිය ධම්මචරා නරාධමාතෙ;

()

නොසන්සිඳුණු රාග, ද්වේෂ, මෝහ ඇති, කය, සිත හා ප්‍රඥාව ස්ථාවර ලෙස නොවැඩූ, ආර්ය ප්‍රතිපදාවෙන් පිරිහුණු, අනාර්ය ධර්මයන්හි හැසිරෙන ඔවුහු නරධාමයෝ (මිනිසුන් අතර පහත් අය) වෙති.

39.

39.

සුගහිත සුගතාරහද්ධජන්තාජිනමනුබන්ධිය සන්තිකෙක වරාපි,ඉතිපි භගවතො භවන්ති දුරෙභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො ()

සුගතයන් වහන්සේගේ උතුම් රහත් ධජය (සිවුර) මැනවින් දරාගෙන, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ පිටුපසින් උන්වහන්සේගේ සමීපයේම හැසිරුණ ද, ඔවුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ඉතා ඈත වෙති. එසේ හෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පතළ විය.

40.

40.

තථරිව සුවිදුර භාවමාපමුනිරපිතෙහිනිහීන පුග්ගලෙහි,ඉතිපි භගවතො සතම්ප සත්ථොභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

ක ()

එලෙසම, මුනිවරයාණන් වහන්සේ ද ඒ ලාමක පුද්ගලයන්ගෙන් ඉතා දුරස්තර බවට පත් වෙති. සත්පුරුෂයන්ට යහපත සලසන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති රාවය මෙසේ ලොව ප්‍රසිද්ධ විය.

41.

41.

විහත සකලසංකිලෙස ධම්මාසතත සුභාවිත කාය චිත්තපඤ්ඤා,අරියපටිපදං පපූරකාරීඅනරියධම්මපථාරකාක සුධීරා;

()

සියලු කෙලෙස් ධර්මයන් නසා දැමූ, නිරන්තරයෙන් වඩන ලද කය, සිත හා ප්‍රඥාව ඇති, ආර්ය ප්‍රතිපදාව සම්පූර්ණ කරන්නා වූ, අනාර්ය ධර්ම මාර්ගයෙන් දුරු වූ ඒ නුවණැත්තෝ,

42.

42.

සතදසසත යොජනෙහි දූරෙයදිවිහරන්ති ජිනස්ස ආරකාතෙ,ඉතිපි භගවතො න තාව දූරෙභුවි විසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගෙන් යොදුන් දහස් ගණනක් ඈතින් වාසය කළත්, ඔවුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කිසිසේත් දුරස් නොවෙති. එසේ හෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති නාමය ලොව සුපතළ විය.

43.

43.

තථරිව අවිදූර භාවමාපමුනිරපි සප්පුරිසාන මීදිසානං,ඉතිපි භගවතො භවන්තගස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

එලෙසම, මුනිවරයාණන් වහන්සේ ද එවැනි සත්පුරුෂයන්ට ඉතා සමීප බවට පත් වෙති. භවයේ කෙළවරට පැමිණි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව මෙසේ ලොව ප්‍රසිද්ධ විය.

44.

44.

බුධ ජන රහිතබ්බ පාපධම්මාපවූරමනත්ථකරාක රහාවදන්ති,ඉතිපි භගවතො රහා න යස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්ති ඝොසො;

()

නුවණැති ජනයා විසින් දුරු කළ යුතු වූ, අතිශයින්ම අනර්ථය ළඟා කරන්නා වූ පාප ධර්මයන් 'රහස්' (කෙලෙස්) යැයි කියනු ලැබේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි එවැනි කිසිදු රහස් කෙලෙසක් නොමැති බැවින් උන්වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති රාවය ලොව පතළ විය.

45.

45.

ගරහිය රහිතබ්බතා’රියෙහිපරමපුථුජ්ජන පුග්ගලෙහි යස්මා,ඉතිපි භගවතො නච’ත්ථි’මස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

ආර්යයන් වහන්සේලා විසින් නින්දා කළ යුතු, බැහැර කළ යුතු යම් ලාමක බවක් පෘථග්ජන පුද්ගලයන් කෙරෙහි ඇත්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි එවැනි කිසිවක් නැත. එබැවින් උන්වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව සුපතළ විය.

46.

46.

අපිච භගවතා නතෙකදාචිවිගරහියා රහිතබ්බකා භවන්ති,ඉතිපි භගවතො රහානයස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

තවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කිසි කලෙකත් ගැරහිය යුතු හෝ බැහැර කළ යුතු කිසිවක් සිදු නොකෙරේ. කිසිදු රහස් කෙලෙසක් නැති භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව මෙසේ ලොව ප්‍රසිද්ධ විය.

47.

47.

ගමන මිහරහොති වුච්චතෙ තංතිභවපරිබ්භමණං රහො න යස්ස,ඉතිපි භගවතො ගතස්ස පාරංභුවි විසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

මෙහි 'රහ' යනු තුන් භවයෙහි සැරිසැරීම (භව ගමන) යැයි කියනු ලැබේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එවැනි භව ගමනක් නැත. සංසාරයේ පරතෙරට වැඩම කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති රාවය මෙසේ ලොව සුපතළ විය.

48.

48.

නිරතිසය’ධිසීලචිත්තපඤ්ඤොපරම විමුත්ති විමුත්ති ඤාණලාභී,අසන්දිස ගුණ භාජනොක අනෙජොඅසමසමො අසමො අනුත්තරො’ති;

()

නිරුත්තර වූ අධිශීල, අධිචිත්ත, අධිප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ, උත්තරීතර විමුක්තිය හා විමුක්ති ඥානදර්ශනය ලත්, අසදෘශ ගුණාංගයන්ට නිධානයක් වූ, තණ්හාවෙන් තොර වූ, අසමසම වූ, අසම වූ, අනුත්තර වූ සේක.

49.

49.

කුසලබල සමිද්ධරූපවාතිවිවිධගුණෙහි සියා පසං සියො යො,ඉතිපි භගවතො පසංසියස්සභුවිවිසුතො අරහන්ති කිත්තිඝොසො;

()

කුසල බලයෙන් හා රූප සෝභාවෙන් සමෘද්ධිමත් වූ, නොයෙක් විධ ගුණයන්ගෙන් ප්‍රශංසාවට සුදුසු වූ, ඒ ප්‍රශංසනීය භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන කීර්ති ඝෝෂාව මෙසේ ලොව ප්‍රසිද්ධ විය.

50.

50.

ඉමිනා ඉමිනාපි කාරණෙනභගවා ගොතම ගොත්ත කෙතුභූතො,අරහං අරහන්ති කිත්තිරාවොදකතෙලංවතතාන සත්තලොකෙ;

()

මේ මේ කරුණු නිසා ද, ගෝතම ගෝත්‍රයට ධජයක් බඳු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'අරහං' වන සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ කීර්ති රාවය දිය මතුපිට පැතිරෙන තෙල් බින්දුවක් මෙන් සත්ත්ව ලෝකය පුරා පැතිර ගියේය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ භගවතො අරහන්තිනාමපඤ්ඤත්තියාඅභිධෙය පරිදීපො එකූනවීසතිමොක සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය' නම් ග්‍රන්ථයේ, සන්තිකේ නිදානයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අරහං' යන නාම ප්‍රඥප්තියෙහි අර්ථය පැහැදිලි කරන දහනව වන සර්ගය නිමාවට පත් විය.

1.

1.

සම්මා සාමං සබ්බධම්මාන මද්ධාබුද්ධත්තා පඤ්ඤානුභාවෙන තස්ස,සම්මා සම්බුද්ධොති අබ්භුග්ගතායආසිකිත්‍යා(සාලිනී) ලොක ධාතු;

()

සියලු ධර්මයන් තමන් වහන්සේම මැනවින් හා ස්වයංභූ ඥානයෙන් අවබෝධ කරගත් බැවින් ද, උන්වහන්සේගේ ප්‍රඥා මහිමය නිසා ද, 'සම්මා සම්බුද්ධ' යන ඒ උතුම් නාමය මුළු ලෝක ධාතුව පුරාම පතළ විය.

2.

2.

යො චා භිඤ්ඤෙය්‍යෙ පරිඤ්ඤෙය්‍ය ධම්මෙභාවෙතබ්බෙ සච්ඡිකාතබ්බ ධම්මෙ,සම්මාසාමං බුජ්ඣි තස්මාස බුද්ධොසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

විශේෂ කොට දත යුතු ධර්මයන් ද, පිරිසිඳ දත යුතු ධර්මයන් ද, වැඩිය යුතු ධර්මයන් ද, සාක්ෂාත් කටයුතු ධර්මයන් ද යන සියල්ල තමන් වහන්සේම මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් උන්වහන්සේ බුද්ධ නම් වන සේක. එබැවින් උන්වහන්සේ ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' යන නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

3.

3.

තත්‍රා’භිඤ්ඤෙය්‍යා චතුස්සච්ච මෙවදුක්ඛං සච්චං ඛො පරිඤ්ඤෙය්‍ය ධම්මා,භාවෙතබ්බා මග්ග සච්චං නිරොධ-සච්චං තච්ඡං සච්ඡිකා තබ්බ ධම්මා;

()

එහි විශේෂ කොට දත යුතු ධර්මයන් වන්නේ චතුරාර්ය සත්‍යයම වේ. දුක්ඛ සත්‍යය පිරිසිඳ දත යුතු ධර්මයයි. මාර්ග සත්‍යය වැඩිය යුතු ධර්මය වන අතර, නිරෝධ සත්‍යය සාක්ෂාත් කටයුතු වූ සත්‍ය ධර්මයයි.

4.

4.

තණ්හාපක්ඛෙ සම්භවං ධම්ම ජාතංමග්ගානංවජ්ඣංක පහාතබ්බ ධම්මා,සද්ධිං ජාත්‍යාදීහි දුකෙඛහි පඤ්චු-පාදානක්ඛන්ධා සියා දුක්ඛ සච්චං;

()

තණ්හාව පාර්ශවයෙහි හටගන්නා වූ, මාර්ගයෙන් නැසිය යුතු වූ ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කටයුතු (අත්හළ යුතු) ධර්මයෝ වෙති. ජාති ආදී දුක් සමඟ පංචඋපාදානස්කන්ධයෝ දුක්ඛ සත්‍යය වෙති.

5.

5.

යායං තණ්හා කාම තණ්හාදිභෙදාදුක්ඛානං සාහෙතු සච්චං ද්විතියං,බන්ධානං යත්‍රාප්‍ය’භාවො නිරොධ-සච්චං යඤ්චා ගම්ම තණ්හාය චාගො;

()

කාම තණ්හාදී වශයෙන් බෙදෙන යම් තණ්හාවක් ඇද්ද, එය දුකට හේතුව වූ දෙවන (සමුදය) සත්‍යයයි. යම් තැනක බැඳීම්වල නොපැවැත්මක් වේද, තණ්හාව අත්හැරීමෙන් ළඟා කරගන්නා වූ ඒ තත්ත්වය නිරෝධ සත්‍යයයි.

6.

6.

සම්මාදිට්ඨාද්‍යට්ඨමග්ගඞ්ග ධම්මානිබ්බානං සම්පාපකා මග්ග සච්චං,තෙසං ධම්මානම්පි සම්බුජ්ඣිනත්තාසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

සම්මා දිට්ඨිය ආදී අෂ්ටාංගික මාර්ග ධර්මයෝ නිවනට පමුණුවන මාර්ග සත්‍යයයි. ඒ සියලු ධර්මයන් ද මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් උන්වහන්සේ ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

7.

7.

චක්ඛෙව’දං දුක්ඛං තදුප්පාද හෙතුතණ්හා නෙසානං අභාවො නිරොධො,මග්ගො බොධූපාය පඤ්ඤාති තස්සඑවං පච්චෙකං පදං චොද්ධරිත්වා;

()

'ඇසම දුකකි, එය ඉපදවීමට හේතුව තණ්හාවයි, ඒවායේ නොපැවැත්ම නිරෝධයයි, එය අවබෝධ කරගන්නා උපක්‍රමය වන ප්‍රඥාව මාර්ගයයි' මෙසේ ඒ ඒ පදයන් වෙන් වෙන් වශයෙන් ගෙන,

8.

8.

ආරොපෙත්වා සච්ච ධම්මෙසු සච්ච-සන්ධාතා යො සච්චදස්සී ස බුද්ධො,සම්මා සාමං තික්ඛපඤ්ඤාය බුජ්ඣිසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මයන්ට ගළපා සත්‍යයන් එක්තැන් කළා වූ, සත්‍යය දුටු ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේම තියුණු ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කළ බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

9.

9.

ඡන්නං ද්වාරානඤ්ච ඡාරම්මණානං,ඡන්නං චිත්තානඤ්ච ඡබ්බෙද නානං,ඡන්නං සඤ්ඤානං ඡ සඤ්චෙතනානංඡන්නං ඵස්සා නං විතක්කාදි කානං;

()

ද්වාරයන් හය ද, අරමුණු හය ද, විඥානයන් හය ද, සවැදෑරුම් වේදනාවන් ද, සංඥාවන් හය ද, චේතනාවන් හය ද, ස්පර්ශයන් හය ද, විතර්කාදීන් හය ද,

10.

10.

එවං ඡන්නං රූප තණ්හාදිකානංතණ්හාකායානං සමාරොපණෙන,සම්මා සාමං බුජ්ඣි සච්චෙසු තස්මාසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

මෙසේ රූප තණ්හාව ආදී සවැදෑරුම් තණ්හාකායන් චතුරාර්ය සත්‍යයන්ට ගළපා බැලීමෙන්, තමන් වහන්සේම මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' යන නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

11.

11.

පඤ්චන්නං ඛන්ධාන මට්ඨාරසන්නංධාතූනං චක්ඛාදිනං බාරසන්නං,සම්මා සාමං බුජ්ඣිතත්තා සයම්භුසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

පංචස්කන්ධයන් ද, දහඅටක් වූ ධාතූන් ද, ඇස ආදී දොළසක් වූ ආයතනයන් ද තමන් වහන්සේම ස්වයංභූ ඥානයෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

12.

12.

රූපජ්ඣානානං චතුන්නං අරූප-ජ්ඣානානඤ්චානුස්සතීනං දසන්නං,ඛත්ති සාකාර’ප්පමඤ්ඤාසුභානංකම්මට්ඨානානං නවන්නං භවානං;

()

සිව් වැදෑරුම් රූප ධ්‍යානයන් ද, අරූප ධ්‍යානයන් ද, දස අනුස්සතීන් ද, අප්පමඤ්ඤා සහ අසුභ කර්මස්ථානයන් ද, නව වැදෑරුම් භවයන් ද,

13.

13.

බුද්ධත්තා සංසාර චක්කෙ අවිජ්ජා-ද්‍යඞ්ගානං සච්චෙසුචාරොපණෙන,සම්මාසාමං එස නිස්සඞ්ග ඤාණෙසම්මා සම්බුද්ධො විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

සංසාර චක්‍රයෙහි අවිද්‍යාව ආදී අංගයන් චතුරාර්ය සත්‍යයන්ට ගළපා අවබෝධ කරගත් බැවින් ද, කිසිවක නොබැඳුණු ඥානයෙන් යුතුව තමන් වහන්සේම මැනවින් අවබෝධ කළ බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

14.

14.

පච්චුප්පන්නානාගතාතීත ධම්මෙනිබ්බානං නිස්සෙස පණ්ණත්ති ධම්මෙ,සාමං අබ්භඤ්ඤාස්‍ය’නඤ්ඤොප දෙසොසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

අතීත, අනාගත, වර්තමාන ධර්මයන් ද, නිවන ද, ශේෂයක් නොමැතිව සියලු පැනවීම් ධර්මයන් (ප්‍රඥප්ති) ද අන්‍යයෙකුගේ උපදෙසක් නොලබා තමන් වහන්සේම අවබෝධ කරගත් බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

15.

15.

සබ්බංඤෙය්‍යං තස්ස ඤාණන්ති කංහිඤාණම්පෙවං ඤෙය්‍ය ධම්මන්තිකංහි,ඤෙය්‍යන්තට්ඨානොමඤාණස්සලාභාසම්මාසම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

දත යුතු සියල්ල උන්වහන්සේගේ ඥානය තුළ පවතී, උන්වහන්සේගේ ඥානය ද දත යුතු ධර්මයන් හා සමාන ප්‍රමාණ වේ. දත යුතු ධර්මයන්ගේ කෙළවර දක්වා පවත්නා වූ ඥානය ලබාගත් බැවින් උන්වහන්සේ ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

16.

16.

ක්ලෙසානං යාවාසනාසතතීතායසද්ධිංයොක සම්මොහනිද්දාය සම්මා,සාමංබුද්ධො මග්ග ඤාණෙන තස්මාසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි ලොකෙ;

()

වාසනාවන් (පූර්ව වාසනා ගුණ) සහිත වූ සියලු කෙලෙසුන් ද, මෝහය නමැති නිද්‍රාව ද මාර්ග ඥානයෙන් තමන් වහන්සේම මැනවින් නසා අවබෝධය ලබාගත් බැවින් ලොව 'සම්මා සම්බුද්ධ' නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

17.

17.

සත්තාධීසො පාරමීචොදිතත්තොපල්ලඞ්කෙනාසජ්ජයො බොධිමුලෙ,අම්භොජංක භානුප්පහාක සඞ්ගමෙනසොභග්ගප්පත්තං පබුද්ධං’ව සාමං;

()

සත්වයන්ගේ අධිපති වූ, පාරමිතාවන්ගෙන් මෙහෙයවන ලද සිත් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ බෝධි මූලයෙහි අපරාජිත පර්යංකයෙන් වැඩසිටිමින්, සූර්ය රශ්මිය පහස ලැබ පිබිදුණු, ශෝභාවට පත් නෙළුම් පියුමක් මෙන් තමන් වහන්සේම පිබිදුණු සේක.

18.

18.

සාමං සම්මා’නඤ්ඤ සාධාරණග්ග-මග්ගොභාසෙනප්පබුද්ධො සමානො,සම්පත්තො සබ්බඤ්ඤුතාඤාණ සොභංසම්මා සම්බුද්ධොති විඛ්‍යාසි තස්මා;

()

අන්‍යයන් හා සාධාරණ නොවූ උත්තරීතර මාර්ගාලෝකයෙන් තමන් වහන්සේම මැනවින් පිබිදුණු සේක්, සර්වඥතා ඥාන ශෝභාවට පැමිණි සේක. එබැවින් උන්වහන්සේ 'සම්මා සම්බුද්ධ' යන නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

19.

19.

එවං සබ්බෙසං ධම්මානංසම්මා සාමං බුද්ධත්තා සො,සම්මා සම්බුද්ධො බුද්ධොතිසද්දො ලොකෙ අබ්භුග්ගඤ්ජි;

()

මෙසේ සියලු ධර්මයන් තමන් වහන්සේම මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින්, 'සම්මා සම්බුද්ධ' හෙවත් 'බුද්ධ' යන ශබ්දය ලෝකයෙහි පැන නැඟී පතළ විය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙක නිදානෙ භගවතො කසම්මාසම්බුද්ධොති නාමපඤ්ඤත්තියා අභිධෙය පරිදීපො වීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයන්ගේ හදවත් ප්‍රීතිමත් කිරීමට හේතු වූ, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් (භික්ෂූන්) විසින් රචිත 'ජිනවංශදීපය' නම් මහා කාව්‍යයෙහි, සන්තිකේ නිදානයෙහි ඇතුළත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'සම්මාසම්බුද්ධ' යන නාම ප්‍රඥප්තියෙහි අර්ථය පැහැදිලි කරන විසිවන සර්ගය නිමාවට පත්වේ.

තං ඛො පන භවන්තංගොතමං එවං කල්‍යාණෙ කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතොඉතිපි සො භගවා විජ්ජාචරණ සම්පන්නොති;

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව, 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද විද්‍යාචරණ සම්පන්න වන සේක' යනුවෙන් මෙවැනි යහපත් කීර්ති ඝෝෂාවක් උස්ව පැනනැඟී ඇත්තේය.

1.

1.

සම්පන්නවිජ්ජාචරණෙ අවිජ්ජා-ඝණන්ධකාරං භිදුරො පවීරො,රාජ විජ්ජාචරණුබ්භවායඋළාරකිත්තිස්සිරියා කථං තං;

()

අවිද්‍යාව නමැති ඝන අන්ධකාරය සිඳලූ, විද්‍යා චරණ ධර්මයන්ගෙන් පරිපූර්ණ වූ, ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ වීරයාණන් වහන්සේගේ විද්‍යා හා චරණ ධර්මයන්ගෙන් උපන්නා වූ, ඒ උදාර කීර්ති ශ්‍රීය කෙසේ නම් වර්ණනා කරමුද?

2.

2.

අසඞ්ඛකප්පෙපි නිවුත්ථඛන්ධෙපෙය්‍යාලපාළිං විය ඤාණගත්‍යා,කණ්ඨිරවස්සු’ප්පතනං යථෙවසඞ්කිප්ප ඛිප්පං විසයාවලම්බං;

(1)

අසංඛ්‍ය කල්ප ගණනාවක පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානයෙන්) පෙය්‍යාල පාලියක් මෙන්, සිංහ රාජයෙකුගේ පිම්මක් බඳු අතිශය වේගවත් වූ ඥාන ගමනින් යුතුව, අරමුණු කරගනිමින් වහා අවබෝධ කරගත් සේක.

3.

3.

සරො’තිසූරො සරභඞ්ගක සත්ථු-ඛිත්තො සරව්‍යම්හි විරජ්ඣතෙ කිංඑවං අතිතෙසු භවන්තරෙසුඅසජ්ජමානං අවිරජ්ඣමානං;

()

සරභංග නම් ශාස්තෘවරයා වැනි අතිශය ශූර දුනුධරයෙකු විසින් විදින ලද ඊතලයක් ඉලක්කය කරා යෑමේදී කිසිදු බාධාවක් නොවන්නා සේම, උන්වහන්සේගේ ඥානය අතීත භවයන් විමසීමේදී කිසිදු බාධාවකින් තොරව නොගැටී ක්‍රියාත්මක විය.

4.

4.

යථිච්ඡිතට්ඨාන මතිතඛන්ධ-සඞ්ඛාත මාහච්ච පවත්තමානං,පුබ්බෙනිවාසානුගතඤ්හි ඤාණංඅනඤ්ඤසාධාරණමාසි යස්ස;

()

තමන් වහන්සේ කැමති ඕනෑම තැනක අතීත ස්කන්ධයන් ස්පර්ශ කරමින් පවත්නා වූ, අන්‍යයන් හා සාධාරණ නොවූ පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය යම් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකට වීද,

5.

5.

පහීණ’විජ්ජානුසයො ජිනො සොවිජ්ජායු’පෙතො පඨමාය තාය,ඉච්චස්ස දණ්ඩාහතකංසපාති-සද්දොව සම්පත්ථරි කිත්තිසද්දො;

()

අවිද්‍යා අනුශය දුරු කළ ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ඒ ප්‍රථම විද්‍යාවෙන් (පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානයෙන්) යුක්ත වූ සේක. මෙසේ උන්වහන්සේගේ කීර්ති රාවය, මුගුරකින් පහර දුන් ලෝකඩ තලියක ශබ්දය මෙන් මුළු ලොව පුරා පැතිර ගියේය.

6.

6.

හනීනප්පණීතාදි පභෙද වත්තෙඋප්පජ්ජමානෙ ච නිරුජ්ඣමානෙ,සත්තෙ යථාකම්මු’පගෙ ගතීසුපසාදචක්ඛා’විසයෙ ච රූපෙ;

()

හීන ප්‍රණීත ආදී භවයන්හි උපදින්නා වූ හා චුත වන්නා වූ, තමන් කළ කර්මයන්ට අනුව විවිධ ගතිවලට පැමිණෙන සත්වයන්ද, සාමාන්‍ය මස්සැසට විෂය නොවන රූපයන්ද,

7.

7.

අනඤ්ඤ සාධාරණ දිබ්බචක්ඛු-සඞ්ඛාතඤාණෙන පහස්සරෙන,දිබ්බෙන චා’ලොක පරිග්ගහෙනයෙනා’හිජානාති ජිනො අනෙජො;

()

තෘෂ්ණා රහිත වූ ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, අන්‍යයන් හා සාධාරණ නොවූ දිව්‍ය චක්ෂු සංඛ්‍යාත ප්‍රභාස්වර ඥානයෙන් හා දිව්‍ය වූ ආලෝක ග්‍රහණයෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගන්නා සේක.

8.

8.

චුතුපපාතබ්බිසයාය සත්ථාවිජ්ජායු’පෙතො දුතියාය තාය,ඉච්චස්ස සම්පත්ථරි හෙම ඝණ්ටා-ටඞ්කාරඝොසොරිව කිත්තිඝොසො;

()

චුති-උප්පත්ති විෂයෙහි පවත්නා ඒ දෙවන විද්‍යාවෙන් (දිව්‍ය චක්ෂුර්ඥානයෙන්) අප ශාස්තෘන් වහන්සේ යුක්ත වූ සේක. මෙසේ උන්වහන්සේගේ කීර්ති නාදය, රන් සීනුවක මිහිරි hඬ පැතිර යන්නාක් මෙන් මුළු ලොව පුරා පැතිර ගියේය.

9.

9.

දුක්ඛඤ්ච දුක්ඛප්පභවො නිරොධොමග්ගො ච දුක්ඛස්ස නිරොධකො’ති,චත්තාරි සච්චානි යථාසභාවංපවෙදි ඤාණෙන සයම්භු යෙන;

()

දුක, දුකට හේතුව, දුක නැති කිරීම සහ දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය යන සතර ආර්ය සත්‍යයන් යථා ස්වභාවයෙන්ම, ස්වයම්භූ වූ යම් ඥානයකින් අවබෝධ කළ සේක්ද,

10.

10.

යෙචා’සවා ආසවසම්භවො යොතෙසං ඛයො යවා’සවනාසුපායො,තං සබ්බමඤ්ඤාසි සයම්භු ඤාණ-බලෙන යෙනා’සව විප්පමුත්තො;

()

යම් ආශ්‍රව කෙනෙක් වෙත්ද, ඔවුන්ගේ හටගැනීමද, ඔවුන්ගේ නැතිවීමද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමේ මාර්ගයද යන ඒ සියල්ල ස්වයම්භූ ඥාන බලයෙන් අවබෝධ කොටගෙන, යම් හෙයකින් සියලු ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදී වදාළ සේක්ද,

11.

11.

ඛීණ’ති ජාතී වුසිත’න්ති සෙට්ඨ-චරියං කතං’තී කරණිය මද්ධා,නචා’පරන්ත්‍යෙ’ව මනන්තඤාණොඤාණෙන’භිඤ්ඤාය විහාසි යෙන;

()

''ජාතිය (ඉපදීම) ක්ෂය විය, උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු සියල්ල කර නිමවන ලදී, මින් මතු උපතක් නැතැ''යි අනන්ත වූ ඥාන ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ යම් ඥානයකින් විශිෂ්ට ලෙස අවබෝධ කොට වාසය කළ සේක්ද,

12.

12.

සයම්භු සබ්බාසව සඞ්ඛයායවිජ්ජායුපෙතො තතියාය තාය,ඉච්චස්ස විප්ඵාරගහීරතෙරි-රාවො’ව සම්පත්ථරි කිත්තිරාවො;

()

ස්වයම්භූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සියලු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන ඒ තෙවන විද්‍යාවෙන් (ආසවක්ඛය ඥානයෙන්) යුක්ත වූ සේක. මෙසේ උන්වහන්සේගේ කීර්ති රාවය, ගම්භීර වූ මේඝ ගර්ජනාවක හඬ මෙන් මුළු ලොව පුරා පැතිර ගියේය.

13.

13.

විජ්ජාහිහෙට්ඨා ගදිතාහි තීහිසමඞක්ගි භුතස්ස තථාගතස්ස,තදුබ්භවං කිත්ති සරීර බිම්බංසතංමනොදප්පණගං විභාති;

()

ඉහත සඳහන් කරන ලද ත්‍රිවිද්‍යාවන්ගෙන් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ, ඒ විද්‍යාවන්ගෙන් උපන්නා වූ කීර්ති ශරීරය සත්පුරුෂයන්ගේ මනස නමැති කැඩපතෙහි මැනවින් බබළයි.

14.

14.

චාතුම්මහාභූතිකරූපිකො යංමාතාපිතුන්නං කරජම්හි ජාතො,යො භත්තකුම්මාසහතොපි කායොඅනිච්චවිද්ධංසනභෙද ධම්මො;

()

සතර මහා භූතයන්ගෙන් හටගත්තා වූ, මව්පියන්ගේ ශුක්‍ර සෝණිතයෙන් උපන්නා වූ, බත් හා කොල්ලු කඳ ආදී ආහාරයෙන් පෝෂණය වූ, අනිත්‍ය වූද, විනාශ වන්නා වූද, බිඳී යන සුලු ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූ යම් මේ (රූප) කායයක් වේද,

15.

15.

පරිත්තකාමාවචරම්හි භුතො-පාදාය භෙදම්හි තදත්තභාවෙ,යං නිස්සිතං වෙදයිතත්ත සඤ්ඤා-සඞ්ඛාර විඤ්ඤාණ පභෙදනාමං;

()

පරිත්ත වූ කාමාවචර භූමියෙහි පවත්නා, භූත උපාදාය රූපයන්ගෙන් යුත් ඒ ආත්මභාවය ඇසුරු කොට පවත්නා වූ, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඥාන යන කොටස්වලින් යුක්ත වූ යම් නාම ධර්මයක් වේද,

16.

16.

යො විප්පසන්නො මණිවංස වණ්ණොතත්‍රාවුතං සුත්තමිවක්ඛිමා තං,ඤාණක්ඛිනාරූප මවෙක්ඛි යෙනසචක්ඛුමා තත්‍රසිතඤ්ච නාමං;

()

අතිශයින් ප්‍රසන්න වූ, වෛඩූර්ය මැණිකක ඇතුළු කළ නූලක් ඇස් ඇත්තෙකු විසින් දකින්නාක් මෙන්, ප්‍රඥා ඇස ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ යම් ඥාන ඇසකින් රූපයත්, එහි රැඳී පවත්නා නාම ධර්මයත් මැනවින් දුටු සේක්ද,

17.

17.

සීතාදිනා රුප්පණලක්ඛණන්තිරූපඤ්ච නාමං නතිලක්ඛණන්ති,තදුත්තරිං වෙදකකාරකො වාඅත්තාත්තභාවී පරමත්ථතො න;

()

ශීත උෂ්ණ ආදියෙන් වෙනස් වීමේ ලක්ෂණය 'රූපය' බවත්, අරමුණට නැමීමේ ලක්ෂණය 'නාමය' බවත්, පරමාර්ථ වශයෙන් එයින් පරිබාහිර වූ විඳින්නෙකු හෝ කරන්නෙකු වූ ආත්මයක් හෝ ආත්මභාවයෙක් එහි නොමැති බවත් (අවබෝධ කරගත් සේක).

18.

18.

අඤ්ඤොඤ්ඤසම්බන්ධවසෙන යන්තීනාපඞ්ගුලන්ධා පුථගෙව යන්ති,තථා’ඤ්ඤමඤ්ඤො’පනිධාය නාම-රූපානි වත්තන්ති’හ නොවිසුන්ති;

()

කොරෙකු සහ අන්ධයෙකු අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධය ඇතිව මිස තනි තනිව ගමන් කළ නොහැක්කාක් මෙන්, එලෙසින්ම මෙලොව නාම-රූප ධර්මයෝද එකිනෙකා ඇසුරු කරමින් පවතිත් මිස වෙන් වෙන්ව නොපවතිති.

19.

19.

වවත්ථයන්තස්සි’ති නාමරූපංනිස්සත්තනිජ්ජිවසභාව මස්ස,යා දිට්ඨි දුද්දිට්ඨිවිසොධනෙනසමුට්ඨිතා දිට්ඨි විසුද්ධිසඞ්ඛා;

()

සත්වයෙකු හෝ පුද්ගලයෙකු නොවන, නිර්ගුණ වූ මේ නාම-රූපයන් මෙසේ වෙන්කර හඳුනාගන්නා කල්හි, වැරදි දෘෂ්ටීන් බැහැර කරමින් ඇති වන්නා වූ යම් නිවැරදි දැක්මක් වේද, එය 'දිට්ඨි විසුද්ධිය' (දර්ශන විශුද්ධිය) නම් වේ.

20.

20.

අවිජ්ජු’පාදානනිකන්තිකම්ම-හෙතුබ්භවං රූපමරූපමාදො,පකවත්තියං හෙතුචතූහි රූපංවත්ථාදිහෙතුප්පභව’න්ති නාමං;

()

පටිසන්ධි වාරයෙහි අවිද්‍යාව, උපාදානය, තෘෂ්ණාව (නිකන්තිය) සහ කර්මය යන හේතූන්ගෙන් රූපය හා නාමය (අරූපය) හටගන්නා බවද; ප්‍රවෘත්ති කාලයෙහි කර්ම, චිත්ත, උතු, ආහාර යන හේතූන් සතරින් රූපයද, වස්තු හා ආරම්මණ ආදී හේතූන්ගෙන් නාමයද හටගන්නා බවද (අවබෝධ කරගත් සේක).

21.

21.

සබ්බත්ථ සබ්බෙසු සදා සමො නනා’හෙතුකං තෙන නනිච්චහෙතු,එවං තදුප්පාදක පච්චයානංපරිග්ගහං යාය ධියා අකාසි;

()

(මෙම නාම-රූප ධර්මයන්) හැම තැනකදීම, හැම දෙනාටම, සැම කල්හිම සමාන නොවන බැවින්, මේවා අහේතුකව හටගන්නේද නොවේ; නිත්‍ය වූ හේතුවකින් හටගන්නේද නොවේ. මෙසේ ඒවා උපදවන ප්‍රත්‍යයන් ග්‍රහණය කිරීම (ප්‍රත්‍යය පරිග්‍රහය) යම් ප්‍රඥාවකින් සිදු කළ සේක්ද,

22.

22.

අහං නු ඛො’සිං නනුඛො අහොසිංඉච්චා’ද්‍ය’තීතාදිපභෙද භුතා,කඞ්ඛා’ස්ස කඞ්ඛාතරණබ්බිසුද්ධි-සඞ්ඛාතපඤ්ඤාය විගඤ්ඡි යාය;

()

'මම අතීතයෙහි සිටියෙම්ද? නොසිටියෙම්ද?' යනාදී වශයෙන් තුන් කාලය පිළිබඳව ඇති වන සැකය, 'කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය' නමැති යම් ප්‍රඥාවකින් උන්වහන්සේ දුරු කළ සේක්ද,

23.

23.

ඛන්ධා අතීතාදි පභෙදවන්තොපරික්ඛයට්ඨෙන අනිච්ච ධම්මා,භයාවහට්ඨෙන දුඛා අනත්තාඅසාරකට්ඨෙනි’ති සම්මසන්තො;

()

අතීත ආදී ප්‍රභේද ඇති ස්කන්ධයන් ගෙවී යන (විනාශ වන) අර්ථයෙන් අනිත්‍ය බවද, බිය ඇති කරන අර්ථයෙන් දුක් බවද, හරයක් නැති අර්ථයෙන් අනාත්ම බවද මෙනෙහි කරමින්,

24.

24.

තාළිසධා ලක්ඛණපාටවත්ථංඛන්ධාන මෙසං නවධා’ථ නාථො,තික්ඛින්ද්‍රියො සො භය සත්තකානංවසෙන සම්මද්දිතනාමරූපො;

()

තියුණු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති අප ලෝකනාථයන් වහන්සේ, මේ ස්කන්ධයන්ගේ ලක්ෂණ පිළිබඳ කුසලතාව සඳහා සතළිස් ආකාරයකින්ද, නව ආකාරයකින්ද, භය සප්තකය ආදී වශයෙන් නාම-රූප ධර්මයන් මැනවින් විමසා බැලූ සේක.

25.

25.

පඤ්ඤාසධා බන්ධුදයබ්බයානංපරිග්ගහං යායධියා අකාසි,යදා’ස්ස තාරුඤ්ඤවිපස්සනායඋපක්කිලෙසා දස පාතුභූතා;

()

යම් ප්‍රඥාවකින් (ස්කන්ධයන්ගේ) හටගැනීම හා බිඳීයාම පනස් ආකාරයකින් වටහා ගත් සේක්ද, එකල උන්වහන්සේගේ ළපටි විපස්සනා ඥානයෙහි දස විපස්සනා උපක්ලේශයන් පහළ වූහ.

26.

26.

ඤාණක්ඛිණා යෙන තිලක්ඛණං සොඅද්දක්ඛි ධම්මෙසු තදා’පි තෙසු,ජහාසු’පකෙලසපදුට්ඨමග්ගංවිපස්සනා සොධිතමග්ගගාමි;

()

එකලද උන්වහන්සේ යම් ඥාන ඇසකින් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි ත්‍රිලක්ෂණය දුටු සේක. ඒ අනුව උපක්ලේශයන්ගෙන් දූෂිත වූ වැරදි මඟ හැරදමා, විපස්සනාවෙන් පිරිසිදු කරන ලද නිවැරදි මඟෙහි ගමන් ගත් සේක.

27.

27.

වවත්ථපෙත්වාන පථාපථෙ’වංවිපස්සනාවීථි මනොක්කමිත්වා,යා මග්ග’මග්ගික්ඛ විසුද්ධි නාමසමුබ්භවා තීරණතික්ඛ බුද්ධි;

()

මෙසේ මඟ හා නොමඟ වෙන්කර හඳුනාගෙන, විපස්සනා මාවතට පිළිපන් කල්හි, විනිශ්චය කිරීමෙහි තියුණු වූ ප්‍රඥාවෙන් හටගන්නා වූ යම් 'මග්ගාමග්ගඥාණදස්සන විශුද්ධියක්' වේද,

28.

28.

අනන්තරං තීරණුණපාරංපත්තො පරිඤ්ඤාය පරික්ඛයාය,නිප්ඵත්තියා යො නවඤාණුපෙතංවිසුද්ධි මාකඞ්ඛි විසුද්ධිකාමො;

ඉන් අනතුරුව, විමසීම් ඥානයේ කෙළවරට පැමිණ, (කෙලෙසුන්) පිරිසිඳ දැකීම හා ක්ෂය කිරීම සාක්ෂාත් කරනු පිණිස, පරම විශුද්ධිය කැමති වන්නා වූ උන්වහන්සේ, නවවිධ විපස්සනා ඥානයන්ගෙන් යුත් 'පටිපදාඥාණදස්සන විශුද්ධිය' සාක්ෂාත් කිරීමට අපේක්ෂා කළ සේක.

29.

29.

පබන්ධතො චෙ’රියතො ඝනෙනඡන්නෙසු ධම්මෙස්ව’නුපට්ඨහන්නෙ,තිලක්ඛණෙ යෙනු’දයබ්බයෙනපුනාපි සො සම්මසි නාමරූපං;

සන්තති ඝනභාවය ආදියේ වැසී තිබීම නිසා ත්‍රිලක්ෂණය ප්‍රකට නොවූ ධර්මයන්හි, උදය-ව්‍යය (හටගැනීම හා බිඳීම) මඟින් ත්‍රිලක්ෂණය මතු කර දක්නට, උන්වහන්සේ නැවත වරක් නාම-රූපයන් මෙනෙහි කළ සේක.

30.

30.

උප්පාදභඞ්ගට්ඨිතිතො යදා’ස්සවිවට්ටයිත්වාන විපස්සතො යං,සඞ්ඛාරභඞ්ගෙ’ව පවත්ත මට්ඨ-විධානිසංසංභවි භඞ්ගඤාණං;

()

උන්වහන්සේ (සංස්කාරයන්ගේ) උත්පාද හා ස්ථිති අවස්ථා මෙනෙහි නොකර, ඒවායේ භංගය (බිඳීයාම) පමණක් දකිමින් විදර්ශනා කරන කල්හි, අට වැදෑරුම් ආනිශංස සහිත වූ යම් 'භංග ඥානයක්' පහළ වූයේද,

31.

31.

විපස්සතො භඞ්ගමහිණ්හමස්සහුත්වා භයං වාළමිගාදයො’ව,උපට්ඨිතා’තීතභවාදිභෙද-භවත්තයං යං භයඤාණමාසි;

()

නිරන්තරයෙන් සංස්කාරයන්ගේ බිඳීයාම දකිමින් විදර්ශනා කරන උන්වහන්සේට, වන මෘගයන් දුටු විට බියක් ඇති වන්නාක් මෙන්, අතීත ආදී ප්‍රභේද ඇති තුන් භවයම බියකරු ලෙස වැටහුණු යම් 'භයතුපට්ඨාන ඥානයක්' ඇති වූයේද,

32.

32.

අථ’ස්ස ඛන්ධායතනාධි ධම්මාඋක්ඛිත්තඛග්ගා මධකාදයො’ව,උපද්දවාදීනවතො විභුතාපත්වා යදාදීනවඤාණ මාසුං;

()

ඉන්පසු, කඩුවක් ඔසවාගත් වධකයෙකු මෙන්, ස්කන්ධ ආයතන ආදී ධර්මයන්ගේ උපද්‍රව හා දෝෂයන් මැනවින් ප්‍රකට කරමින් යම් 'ආදීනව ඥානයක්' පහළ වූයේද,

33.

33.

සුවණ්ණහංසාදි’ව පඤ්ජරෙසුභවෙසු දිට්ඨාදිනවෙසු තීසු,නිබ්බින්දිතත්තො භුවනෙකනෙත්තොයං නිබ්බිදාඤාණ මලත්ථ තිබ්බං;

()

පංජරයක (කූඩුවක) සිර වූ රන් හංසයෙකු මෙන්, ආදීනව දකින ලද තුන් භවය කෙරෙහි කලකිරීමට පත් වූ, ලොවට එකම ඇසක් බඳු වූ උන්වහන්සේ යම් තීව්‍ර 'නිබ්බිදා ඥානයක්' (කලකිරීමේ ඥානයක්) ලැබූ සේක්ද,

34.

34.

පාසාදිතො පාසගතෙ’ව සත්තාවිමුත්තිකාමස්ස භවෙහි තීහි,නිස්සෙසසඞ්ඛාර විමොක්ඛ කාමංබභුව යං මුඤ්චිතුකාම ඤාණං;

()

මලපුඩුවකට හසු වූ සතුන් එයින් මිදීමට කැමති වන්නාක් මෙන්, තුන් භවයෙන් හා සියලු සංස්කාරයන්ගෙන් මිදීමට කැමති වූ උන්වහන්සේට, යම් 'මුඤ්චිතුකම්‍යතා ඥානයක්' (මිදීමට කැමති වන ඥානයක්) පහළ වූයේද,

35.

35.

අනිච්චදුක්ඛා’සුභතො ච ඛන්ධෙඅනත්තතො භාවයතො අභිණ්හං,තස්සා’සි සඞ්ඛාරවිමොක්ඛූපාය-සම්පාදකං යං පටිසඞ්ඛඤාණං;

()

ස්කන්ධයන් අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අශුභ සහ අනාත්ම වශයෙන් නිරන්තරයෙන් වඩන්නා වූ උන්වහන්සේට, සංස්කාරයන්ගෙන් මිදීමේ උපකාරය සලසන යම් 'පටිසංඛා ඥානයක්' (නැවත විමසා බැලීමේ ඥානයක්) ඇති වූයේද,

36.

36.

අත්තෙන වා අත්තනියෙන සුඤ්ඤොද්විධාත්‍ය’යං සඞ්ඛත ධම්මපුඤ්ජො,එවං චතුද්ධා බහුධා ඡධා’පිවිපස්සතො බුද්ධිමතො අභිණ්හං;

()

තමාගෙන් හෝ තමාට අයත් දෙයකින් හිස් වූ, දෙවැදෑරුම් වූ මේ සංස්කාර ධර්ම සමූහය පිළිබඳව, ප්‍රඥාවන්තයා සිව්වැදෑරුම්ව, නොයෙක් වැදෑරුම්ව හා සවැදෑරුම්ව ද නිතර විදර්ශනා වඩයි.

37.

37.

යා ඛො සිඛාප්පත්තවිපස්සනාඛ්‍යාවුට්ඨානගාමීනිච සානුලොමා,සාමුද්දකාකීරිව කූපයට්ඨිංතිලක්ඛණලම්බනිකා බභූව;

()

මුදුන්පත් වූ විදර්ශනාව යැයි කියනු ලබන, මාර්ගාවබෝධයට ළඟා වන්නා වූ, අනුලෝම සහගත වූ යම් ඥානයක් වේ ද, එය මුහුදු කපුටෙකු නැව් කූඹ ගස ඇසුරු කරන්නාක් මෙන් ත්‍රිලක්ෂණය අරමුණු කොට පවතී.

38.

38.

නහාරුදද්දූල්ල මිවග්ගිපත්තංසඞ්ඛාරධම්මං පටිලියමානං,විස්සට්ඨදාරං’ව උපෙක්ඛකස්සසඞ්ඛාරුපෙක්ඛා’සි මහෙසිනොයා;

()

ගින්නට දැමූ තෙත් සම් කැබැල්ලක් හැකිලෙන්නාක් මෙන් සංස්කාර ධර්මයන්ගෙන් හැකිලී පසුබසින, භාර්යාව හැර දැමූ උපේක්ෂා සහගත පුරුෂයෙකු මෙන්, මහාර්ෂීන් වහන්සේගේ යම් සංස්කාරුපේක්ෂා ඥානයක් වී ද...

39.

39.

ආග්‍රොත්‍රභුඤාණ මසෙසඛන්ධෙතිලක්ඛණ’රොපණ නින්නපොණං,විපස්සනාඤාණ මනෙකභෙදංයදෙ’ත්ථ සඞ්ඛෙපනයෙන වුත්තං;

()

සියලු ස්කන්ධයන් කෙරෙහි ත්‍රිලක්ෂණය ආරෝපණය කොට නිවනට නැඹුරු වූ, අග්‍ර වූ ගෝත්‍රභූ ඥානය ද ඇතුළු නොයෙක් ප්‍රභේද ඇති විදර්ශනා ඥානය මෙහි සංක්ෂේපයෙන් දක්වන ලදී.

40.

40.

විජ්ජාය සො මාරජි තාය තායවිපස්සනාඤාණගතායු’පෙතො,ඉච්චස්ස සංවඩ්ඪිත කිත්තිවල්ලිලොකාලවාලම්හි විකාස මාප;

()

මාරයා පරාජය කළා වූ ඒ ඒ විදර්ශනා ඥාන සංඛ්‍යාත විද්‍යාවෙන් යුක්ත වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වැඩී ගිය කීර්ති ලතාව, ලෝකය නමැති පාත්තියෙහි මැනවින් විකසිත විය.

41.

41.

මුඤ්ජා ඉසිකං අසිකොසියා’සිංයථා කරණ්ඩා ඵණි මුද්ධරෙය්‍ය,සබ්බඞ්ග පච්චඞ්ගික මින්ද්‍රියග්ගං;

මනොමයං රූපිමිතො සරීරා;

()

මුණ්‍ජ තණ පතකින් එහි කරටිය ද, කොපුවකින් කඩුව ද, කරඬුවකින් සර්පයා ද ඇද ගන්නාක් මෙන්, සියලු අඟ පසඟින් හා ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුත් මනෝමය වූ රූපී ශරීරයක් මේ භෞතික ශරීරයෙන්...

42.

42.

අඤ්ඤං සරීරං අභිනිම්මිණිත්වාමහිද්ධිමා ඉද්ධිමතානු රූපං,චෙතොවසිපක්පත්තවසිප්පධානොය්වාකාසි වෙනෙය්‍යජනානමත්ථං;

()

තමන් වහන්සේගේ සෘද්ධි බලයට අනුරූප වූ වෙනත් ශරීරයක් මවාගෙන, සිත පිළිබඳ වසීභාවයට පැමිණි උත්තමයන් අතර ප්‍රධාන වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ විනෙය ජනයන්ගේ යහපත සිදු කළ සේක.

43.

43.

මහිද්ධිකො තායමනොමයිද්ධි-සඞ්ඛාත විජ්ජාය සමන්විතො සො,ඉච්චස්ස අබ්භුග්ගතකිත්තිරාවොනිස්සෙසලොකං බධිරීකරිත්ථ;

()

මහා සෘද්ධිමත් වූ, ඒ මනෝමය සෘද්ධි සංඛ්‍යාත විද්‍යාවෙන් සමන්විත වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පතළා වූ කීර්ති රාවය මුළු ලෝකය පුරාම පැතිරී ගියේය.

44.

44.

එකොපිහුත්වා බහුධාච හොතියො හොතිචෙ’කො බහුධාපි හුත්වා,කරෙ තිරොභාව මථාවිභාවංමහිද්ධිකො ඉද්ධිමතං චරිට්ඨො;

()

එක් අයෙක්ව සිට බොහෝ දෙනෙක් වන, බොහෝ දෙනෙක්ව සිට නැවත එක් අයෙක් වන, නොපෙනී යන සහ පෙනී සිටින, මහා සෘද්ධි ඇති, සෘද්ධිමතුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ...

45.

45.

යථා නිරාලම්බනභොතලම්හියො ඉද්ධිමා විණ්ණවසි වසින්දො,වජෙ තිරොපබ්බත ගෙහභිත්ති-පාකාර මච්ඡිද්ද මසජ්ජමානො;

()

ආධාරකයක් නොමැති අහසෙහි මෙන්, සෘද්ධිමත් වූ, සිත පිළිබඳ වසීභාවයට පත් ඒ උත්තමයාණන් වහන්සේ පර්වත, ගෘහ බිත්ති, ප්‍රාකාර ආදියෙහි නොවැදී, සිදුරක් නොමැතිවම විනිවිද වඩිති.

46.

46.

කරොති උම්මුජ්ජනිමුජ්ජනිද්ධිංයො වාරිපිට්ඨෙරිව භුමිපිට්ඨෙ,අභෙජ්ජමානො සලිලෙ සලීලංපදප්පිතො යාති යථා පථව්‍යා;

()

දියෙහි මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම් හා මතුවීම් නමැති සෘද්ධිය දක්වන, නොබෙදෙන දිය මත ද පොළොවෙහි මෙන් නොසැලී සැහැල්ලුවෙන් ගමන් කරන...

47.

47.

පක්ඛී’ව යො සඞ්කමතෙ නභම්හිපල්ලඞ්ක මාභුජ්ජ මහානුභාවං,මහිද්ධිමන්තං රවිචන්දබිම්බංසපාණිඵුට්ඨො පරිමජ්ජතෙ යො;

()

පළඟක් බැඳගෙන පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි සැරිසරන, මහානුභාව සම්පන්න සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා ද සිය අතින් ස්පර්ශ කරන, පිරිමදින...

48.

48.

ආබ්‍රහ්මලොකාපි කලෙබරෙනවසං පවත්තෙති මහිද්ධිමා යො,සුවණ්ණකාරොවිය යංයදෙවඉච්ඡානුරුපාභරණබ්බිසෙසං;

()

රන්කරුවෙකු තමා කැමති කැමති අයුරින් නොයෙක් රන් ආභරණ සාදන්නාක් මෙන්, බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාද තම ශරීරයෙන් වසඟතාව පවත්වන මහා සෘද්ධිමත් වූ...

49.

49.

යථිච්ඡිතං පච්චනුභොති ජාතුනානාවිධං ඉද්ධිවිධං ජිනො යො,සො තාය විජ්ජායපි සඞ්ගතො’තිඅබ්භුග්ගතො තස්ස යසොපබන්ධො;

()

තමන් වහන්සේ කැමති පරිදි නොයෙක් ආකාරයේ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳින ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, ඒ සෘද්ධිවිධ විද්‍යාවෙන් ද යුක්ත වූ බැවින් උන්වහන්සේගේ කීර්ති ප්‍රවාහය පැතිර ගියේය.

50.

50.

සොතප්පසාදබ්බිසයං යථෙවඅද්ධානමග්ගං පටිපන්නපොසො,විසුංවිසුං කාහළසඞ්ඛභෙරි-වීණාදිසද්දං විවිධං සුණෙය්‍ය;

()

මාවතක ගමන් කරන මිනිසෙකු කහළ, සක්, බෙර, වීණා ආදී නොයෙක් උපකරණවල ශබ්දයන් වෙන වෙනම අසන්නාක් මෙන්, ශ්‍රවණේන්ද්‍රියයට විෂය වන්නා වූ...

51.

51.

දූරන්තිකෙ මානුසකෙ ච දිබ්බෙඋභොපිසද්දෙ සුඛුමෙ උළාරෙ,විසුද්ධනිම්මානුසකෙත යෙනසො දිබ්බසොතෙන සුණාති නාථො;

()

දුර හෝ ළඟ ඇති, මනුෂ්‍ය වූ හෝ දිව්‍ය වූ, සියුම් වූ හෝ ඖදාරික වූ ඒ උභය ශබ්දයන්ම, මිනිස් කනට වඩා උසස් වූ පිරිසිදු වූ දිව්‍ය සෝත ඥානයෙන් ඒ ලෝකනාථයන් වහන්සේ අසන සේක.

52.

52.

සමඞ්ගිභූතොති සදිබ්බසොත-සඞ්ඛාතවිජ්ජාය ජිතාරි තාය,අබ්භුග්ගතො තස්ස කවීභිගීත-සිලොකසද්දො’ව සිලොකසද්දො;

()

කෙලෙස් සතුරන් ජයගත්, ඒ දිව්‍ය සෝත සංඛ්‍යාත විද්‍යාවෙන් යුක්ත වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කවියන් විසින් ගායනා කරන ලද කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පුරා පතළ විය.

53.

53.

සරාගචිත්තම්පි විරාගචිත්තංසදොසචිත්තම්පි අදොසචිත්තං,සමොහචිත්තම්පි විමොහ චිත්තංසංඛිත්තවික්ඛිත්තගතම්පි චිත්තං;

()

රාග සහිත සිත ද රාග රහිත සිත ද, ද්වේෂ සහිත සිත ද ද්වේෂ රහිත සිත ද, මෝහ සහිත සිත ද මෝහ රහිත සිත ද, හැකිළුණු සිත ද විසිරුණු සිත ද,

54.

54.

මහග්ගතම්පී අමහග්ගතම්පීසොත්තරං චිත්ත මනුත්තරම්පි,සමාහිතම්පී අසමාහිතම්පිවිමුත්තචිත්තම්ප්‍ය’විමුත්තචිත්තං;

()

මහග්ගත සිත ද මහග්ගත නොවන සිත ද, සඋත්තර සිත ද අනුත්තර සිත ද, සමාහිත සිත ද අසමාහිත සිත ද, විමුක්ත සිත ද අවිමුක්ත සිත ද,

55.

55.

සකං මුඛඞ්කංවිය දප්පණම්හිඅච්ඡොදකෙ මණ්ඩනජාතිකො යො,පරිච්ච චෙතො පරපුග්ගලානංයෙනා’භිජනාති විමුත්තචෙතො;

()

ආභරණ පැළඳීමට කැමති අයෙකු කණ්ණාඩියකින් හෝ පිරිසිදු දියෙන් තම මුහුණේ ස්වභාවය බලන්නාක් මෙන්, විමුක්ත සිත් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ පර පුද්ගලයන්ගේ සිත් තම සිතින් පිරිසිඳ හඳුනා ගන්නා සේක.

56.

56.

සො තාය චෙතොපරියාභිධාන-විජ්ජායු’පෙතොති දයානිධානො,තිලොකගබ්භෙ’ක විතානසොභාතතාන තස්සු’බ්භවසෙතකිත්ති;

()

ඒ චේතෝපරිය සංඛ්‍යාත විද්‍යාවෙන් යුක්ත වූ, කරුණා නිධානයක් බඳු වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සුදු කීර්ති ධවලය තුන්ලොව නමැති ගෘහයෙහි එකම වියනක් මෙන් පැතිරී ගියේය.

57.

57.

විජ්ජාත්තයෙන’ට්ඨවිධාහි’මාහි-විජ්ජාහු’පෙත’ස්ස තථාගතස්ස,වෙනෙය්‍ය කුන්දාකරචන්දිකාභංවිභාති යාවජ්ජ යසොසරීරං;

()

මේ අෂ්ටවිද්‍යාවන්ගෙන් හා ත්‍රිවිද්‍යාවන්ගෙන් යුක්ත වූ ඒ තථාගතයන් වහන්සේගේ කීර්ති ශරීරය, විනෙය ජනයන් නමැති කුමුදු වනය පුබුදුවන චන්ද්‍ර කාන්තිය මෙන් අද දක්වාම බැබළෙයි.

58.

58.

සුමණ්ඩිතො සංවුතපාතිමොක්ඛ-සඞ්ඛාතසීලාභරණෙන යෙන,ඉරීයතෙ යො කරුණ නිධානොතපොධනො සීලවතං පධානො ()

ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලය නමැති ආභරණයෙන් මැනවින් සැරසුණු, කරුණා නිධානයක් වූ, තපස් ගුණ ඇති, ශීලවන්තයන් අතර ප්‍රධාන වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ...

59.

59.

වෙළුපක්පදානදිවසෙන චාටු-කම්‍යෙන දුතෙය්‍යපහෙනකෙන,සො පාරිභට්‍යෙනපි මුග්ගසූප්‍ය-සමෙන සච්චාලිකභාසණෙන;

()

වේළුපේසන, චාටුකම් කිරීම, දූත මෙහෙවර කිරීම, පණිවිඩ ගෙනයෑම, කඩල පරිප්පු සුප් වැනි වූ බොරු කතා කීමෙන් හෝ ව්‍යාජ වචන කීමෙන්...

60.

60.

අගොචරට්ඨාන මුපාසනෙනවිකොපයෙ කිම්පන පාතිමොක්ඛං,හිත්වා අනාචාරමගොචරං තංචරෙ සදාචාරසුගොචරං සො;

()

අගෝචර ස්ථානයන්හි හැසිරීමෙන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ ශීලය කෙලෙසන්නට උන්වහන්සේට කුමන ඉඩක්ද? උන්වහන්සේ ඒ අනාචාරය සහ අගෝචරය හැර පියා, සැමවිටම සදාචාරයෙහි සහ සුගෝචරෙහිම හැසිරුණු සේක.

61.

61.

අනුප්පමාණෙසුපි සබ්බදස්සිසාවජ්ජධම්මෙසු භයානුපස්සි,ලද්ධග්ගමග්ගපඵලසිද්ධසීල-සික්ඛාය සික්ඛාගරු සික්ඛතෙ සො;

()

අල්ප මාත්‍ර වූ ද වැරදිවල පවා බිය දකිමින්, සියල්ල දක්නා සුලු වූ, අග්‍ර මාර්ග-ඵලයන්ගෙන් සිද්ධ වූ ශීල ශික්ෂාවෙන් යුක්තව, ශික්ෂා ගරුකව ඒ ශික්ෂාවන්හි හික්මුණු සේක.

62.

62.

ඛෙමං දිසං සඤ්චරතී’ති පාති-මොක්ඛාධිසික්ඛාචරණෙන තෙන,අබ්භුග්ගතො තච්චරණනු බන්ධොආදිච්චබන්ධුස්ස යසොපබන්ධො;

()

ප්‍රාතිමෝක්ෂ අධිශීල චරණයෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක. ඒ ආදිච්චබන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ උදාර පැවැත්ම හා බැඳුණු කීර්ති රාවය ලොව පතළ විය.

63.

63.

කන්තම්පිරූපායතනාදි ඡක්කංචක්ඛාදිනා සො විසයීකරිත්වා,නිමිත්ත’නුබ්‍යඤ්ජනගාහි නාථොනහොති යෙනි’න්ද්‍රියසංවරෙන;

()

මනාප වූ රූපායන ආදී ෂඩ්විධ අරමුණු ඇස ආදී ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් විඳින කල්හි, ඒ ලෝකනාථයන් වහන්සේ යම් ඉන්ද්‍රිය සංවරයකින් යුක්තව නිමිති හෝ අනුබ්‍යංජන ග්‍රහණය නොකළ සේක්ද...

64.

64.

චක්ඛාදිඡද්වාර මසංවරිත්වාරාගාදිධම්මා විහරන්ත මෙනං,අත්වාස්ස වෙය්‍යුං සතිසංවරෙනතස්සංවරත්ථං පටිපජ්ජි යෙන;

()

ඇස ආදී ද්වාර සය අසංවරව තබාගෙන වාසය කරන්නහු කෙරෙහි රාගාදී කෙලෙස් ධර්මයන් උපදින්නේය. එහෙත් උන්වහන්සේ සති සංවරයෙන් යුක්තව, ඒ ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගැනීම පිණිසම පිළිපන් සේක.

65.

65.

ඛෙමංදිසං සො චරණෙන තෙනජිතින්ද්‍රියො ඉන්ද්‍රියසංවරෙන,අබ්භුග්ගතො සංචරතීති තස්සතිලොකනාථස්ස සිලොක සද්දො;

()

ඒ ඉන්ද්‍රිය සංවර ශීල චරණයෙන් යුක්තව, ජිතේන්ද්‍රිය වූ ඒ තිලෝගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන කීර්ති ශබ්දය ලොව පතළ විය.

66.

66.

යෙ ලාභසක්කාරසිලොකකාමාපාපිච්ඡකෙ’ච්ඡාපකතාසමානා,කෙවි’ධලොකෙ චතුපච්චයානංපටික්ඛිපිත්වා පටිසෙවනෙන;

()

ලෝකයෙහි ලාභ, සත්කාර හා කීර්තිය කැමති වූ, ලාමක අදහස් ඇති, තණ්හාවෙන් මඬනා ලද ඇතැම්හු සිව්පසය ප්‍රතික්ෂේප කර ව්‍යාජ ලෙස හැසිරෙමින්...

67.

67.

සාමන්තජප්පාය චතුබ්බිධස්සඉරියාපථස්සා’ඨපනාදිනාච,කුහායනෙනා’ලපනාදිනාචසච්චං හියා’නුප්පිය භාසනෙන;

()

සතර ඉරියව් වැරදි ලෙස පැවැත්වීම ආදී වංචනික ක්‍රියාවලින් ද, කූට කතාවලින් ද, සමීප ජප්පන ආදියෙන් ද, ලාභය තකා බොරු ප්‍රශංසා කිරීමෙන් ද...

68.

68.

අත්තා’වචට්ඨානු’පරොපණෙනමුග්ගස්ස සූප්‍යෙනව පාරිභට්‍යා,නෙමිත්ත කත්තාදිවසෙන මිච්ඡා-ජීවෙන දුජ්ජීවික මාචරන්තී;

()

තමා උසස් කොට කතා කිරීමෙන් ද, මුග්ගසූප බොරු චාටු බස් කීමෙන් ද, නිමිති කිරීම් ආදී මිථ්‍යා ආජීවයෙන් යුක්තව දුශ්චරිත ජීවිතයක් ගත කරති.

69.

69.

යථෙව තෙ නො භගවා කදාචිකොහඤ්ඤවුත්‍යා’ලපනාදිනාච,නෙමිත්ත නිප්පෙසිකතාය කිඤ්චිලාහෙන ලාභංක නිජිගිංස නෙන;

()

අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේකිසිම කලෙක එබඳු කුහක පැවැත්මකින්, චාටු බස් කීමෙන්, නිමිති පහළ කිරීමෙන්, තෙරපීමෙන් හෝ ලාභයෙන් ලාභය සෙවීමේ කැමැත්තෙන් ක්‍රියා නොකළ සේක.

70.

70.

නිමිත්තසත්ථා’දිපකාසනෙනආජීවසීලං අවිකොපයිත්වා,නමණ්ඩනත්ථං න විභුසණත්ථංදවාය වා නෙව මදාය නෙව;

()

නිමිති ශාස්ත්‍ර ආදිය පැවසීමෙන් තමන් වහන්සේගේ ආජීව පාරිශුද්ධි ශීලය කෙලෙසා නොගත් සේක. ක්‍රීඩාව පිණිස හෝ මත්වීම පිණිස හෝ ශරීරය සැරසීම පිණිස හෝ ඔප මට්ටම් කිරීම පිණිස නොව...

71.

71.

අනුප්පබන්ධට්ඨිතියා ඉමස්සකායස්ස චා’බාධ නිසෙධනත්ථං,පවත්තියා පග්ගහනාය සෙට්ඨ-චරියස්ස පොරාණ ඛුදාපනෙතුං;

()

මේ ශරීරයේ පැවැත්ම පිණිස ද, පීඩා වැළැක්වීම පිණිස ද, උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුග්‍රහ පිණිස ද, පැරණි බඩගින්න නැති කරනු පිණිස ද...

72.

72.

නූප්පාදනත්ථඤ්ච නවං ජිඝච්ඡංයාත්‍රාය කායස්ස’නවජ්ජතාය,සුඛං විහාරාය ච භොජනම්හිමත්තඤ්ඤුකො භුඤ්ජති පිණ්ඩපාතං;

()

අලුත් බඩගින්නක් නූපදවා ගැනීම පිණිස ද, ශරීරයේ යැපීම පිණිස ද, නිවැරදි පැවැත්ම හා පහසු විහරණය පිණිස ද ආහාරයෙහි මාත්‍රඥ වෙමින් පිණ්ඩපාතය වළඳන සේක.

73.

73.

තිලොකනාථො චරණෙන තෙනමත්තඤ්ඤුභාවෙන හි භොජනම්හි,ඛෙමං දිසං සඤ්චරතීති ලොකෙඅබ්භුග්ගතො තස්ස සිලොක සද්දො;

()

ආහාරයෙහි මාත්‍රඥභාවය නමැති ඒ චරණයෙන් යුක්තව, තිලෝගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය (නිවන) කරා වඩිනා සේක යන කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පුරා පතළ විය.

74.

74.

දිවා නිසජ්ජාය ච චඞ්ක මෙනතථා රජන්‍යා’වරණීය ධම්මා,සුද්ධන්තරො ද්වීහි’රියාපථෙහිසපච්ඡිමෙවා පඨමම්හි යාමෙ;

()

දහවල් කාලයෙහි හිඳීමෙන් හා සක්මන් කිරීමෙන් ද, එමෙන්ම රාත්‍රී කාලයෙහි නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරමින් ද, රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමයෙහි හා පශ්චිම යාමයෙහි ද (හිඳීම, සක්මන යන) ඉරියව් දෙකෙන් අභ්‍යන්තරය පිරිසිදු කරමින්,

75.

75.

වුට්ඨානසඤ්ඤො සතිසම්පජඤ්ඤොස’මජ්ඣිමස්මිං මුනි දක්ඛිණෙන,පස්සෙන කප්පෙති ච සීහ සෙය්‍යංපාදෙ පදං ථොකක මතිබ්බිධාය;

()

අවදිවීමේ සංඥාව පෙරදැරිව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, මධ්‍යම යාමයෙහි මුනිවරයාණන් වහන්සේ දකුණු ඇලයෙන් සැතපෙමින්, එක් පාදයක් මත අනෙක් පාදය මඳක් මෑත් කොට තබා සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපෙන සේක.

76.

76.

අඞ්ගීරසො ජාගරියානුයොග-ධම්මෙන සම්මාචරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සඅබ්භුග්ගතො අබ්භුතකිත්ති ඝොසො;

()

අංගීරස වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ නිබඳ අවදිව සිටීමේ වීර්යය නැමැති උතුම් හැසිරීමෙන් ක්ෂේම භූමිය (නිවන) කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ අසිරිමත් කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පුරා පතළ විය.

77.

77.

සම්බොධියා සද්දහනා සමිද්ධ-විසුද්ධසද්ධාචරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සඅබ්භුග්ගතො අබ්භුතකිත්ති ඝොසො;

()

චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය පිළිබඳව ඇති කරගත් විශ්වාසයෙන් යුත්, පිරිසිදු ශ්‍රද්ධා හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය (නිවන) කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ අසිරිමත් කීර්ති ඝෝෂාව ලොව පුරා පතළ විය.

78.

78.

ගුථංයථා පාප ජිගුච්ඡනෙනඅරියෙන ලජ්ජාචරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති ලොකෙඅබ්භුග්ගතො තස්සසිලොකසද්දො;

()

අසූචි පිළිකුල් කරන්නාක් මෙන් පාපය පිළිකුල් කිරීමෙන් යුත්, උතුම් වූ ලැජ්ජාව (හිරි) නැමැති හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ලොව ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ ප්‍රශංසාත්මක කීර්ති රාවය ලොව පුරා පතළ විය.

79.

79.

පාපාසමුත්තාසනලක්ඛණෙනඔත්තප්පසඞ්ඛාචරණෙන තෙන,ඛෙමං දිසං සඤ්චරතීති ලොකෙඅබ්භුග්ගතො තස්ස සිලොක සද්දො;

()

පාපයට බියවීමේ ලක්ෂණයෙන් යුත්, ‘ඔත්තප්ප’ නැමැති පාපයට ඇති බිය නැමැති හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ කීර්ති රාවය ලොව පුරා පතළ විය.

80.

80.

අනඤ්ඤ සාධාරණ බාහු සච්ච-ධම්මෙන ධීමා’චරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සසමුබ්භවො’දාත යසොසධීසො;

()

අන්‍යයන්ට පොදු නොවූ මහා ශ්‍රැතවත් බව (බහුශ්‍රැතභාවය) නැමැති ඥානවන්ත හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ දීප්තිමත් කීර්තිය ඔෂධී තාරකාව මෙන් බැබළුණි.

81.

81.

ථාමෙන දළ්හෙන පරක්කමෙනවීරියෙන වීරො චරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සසමුබ්භවො’ දාත යසොසධී සො;

()

දැඩි ධෛර්යයෙන් හා වීර්යයෙන් යුත්, වීරෝදාර වීර්යය නැමැති හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ ධවල කීර්ති රශ්මිය ඔෂධී තාරකාව මෙන් බැබළුණි.

82.

82.

චිරක්‍රියානුස්සරණෙ’තිසූර-තරාය සත්‍යා’චරණෙන සත්ථා,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සයසොපබන්ධො විසරිබභුව;

()

බොහෝ කලකට පෙර කළ දෑ සිහිපත් කිරීමෙහි අතිශයින්ම දක්ෂ වූ, සති (සිහිය) නැමැති හැසිරීමෙන් යුක්තව ශාස්තෘන් වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ කීර්ති ප්‍රවාහය හැමතැනම පැතිර ගියේය.

83.

83.

අනඤ්ඤසාමඤ්ඤගභීරඤාණොඅරියෙන පඤ්ඤාචරණෙන තෙන,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති තස්සයසොපබන්ධො විසරීබභුව;

()

අන්‍යයන්ට සාධාරණ නොවන ගැඹුරු ඥානයෙන් යුත්, උතුම් වූ ප්‍රඥා හැසිරීමෙන් යුක්තව උන්වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ කීර්ති ප්‍රවාහය දසත පැතිර ගියේය.

84.

84.

යො දිට්ඨ ධම්මම්හි සුඛාවහස්සවිනිස්සටස්සා’චරණෙහි යස්ස,චතුක්කඣානස්ස නිකාමලාභීඅකිච්ඡලාභී භගවා’සි බුද්ධො;

()

යම් භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් මෙලොවදීම සැප එළවන්නා වූ, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු හැසිරීම් ඇති, සතරවන ධ්‍යානය කැමති පරිදි ලබන්නා වූ ද, නිදුකින් ලබන්නා වූ ද සේක.

85.

85.

නිකාමලාභෙහි චතූහි රූප-ජ්ඣානෙහි නාථො චරණෙහි තෙහි,ඛෙමංදිසං සඤ්චරතීති ලොකෙඅබ්භුග්ගතො තස්ස යසො පබන්ධො;

()

රූපාවචර ධ්‍යාන සතර කැමති පරිදි ලබමින්, ඒ හැසිරීම්වලින් යුක්තව ලෝකනාථයන් වහන්සේ ක්ෂේම භූමිය කරා වඩිනා සේක යන උන්වහන්සේගේ ඒ කීර්ති පරම්පරාව ලොව පුරා පතළ විය.

86.

86.

තීහ’ට්ඨහි විජ්ජාහිතිපඤ්චචරණෙහි’මෙහි සම්පන්තස්ස,විජ්ජාචරණ විසුද්ධංයසොසරීරං විරාජතෙ යාවජ්ජ ()

ත්‍රිවිද්‍යාවන්ගෙන් හෝ අෂ්ට විද්‍යාවන්ගෙන් ද, පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් ද සම්පූර්ණ වූ උන්වහන්සේගේ විද්‍යා හා චරණ ගුණයෙන් පිරිසිදු වූ කීර්ති ශරීරය අද දක්වාම බැබළෙන්නේය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙනයතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ භගවතො විජ්ජාචරණ සම්පන්නොති නාමපඤ්ඤත්තියාඅභිධෙය පරිදීපො එකවීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ මේධානන්ද නම් වූ යතිවරයාණන් විසින් සියලු කවීන්ගේ හදවත්වලට ආනන්දය දීම පිණිස රචනා කරන ලද ‘ජිනවංසදීපය’ නම් ග්‍රන්ථයේ, සන්තිකේ නිදානයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ‘විජ්ජාචරණසම්පන්න’ යන නාම ප්‍රඥප්තියේ අර්ථය විස්තර කෙරෙන විසිඑක්වන සර්ගයයි.

තංඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො ඉතිපි සො භගවා සුගතොති.

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු වූ යහපත් කීර්ති ඝෝෂාවක් පතළ විය: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද සුගත වන සේක.'

සොභනගමනත්තා සුගතොති.

ශෝභන ගමන් ඇති බැවින් 'සුගත' නම් වන සේක.

1.

1.

ගමන මාහු ගතන්ති සුසොභනංඅරියමග්ගගතෙන සිවංදිසං,(දුතවිලම්බිත)තා’පගතො ගතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උන්වහන්සේගේ ගමන අතිශයින්ම ශෝභන බැවින් 'ගත' යැයි කියනු ලැබේ. ආර්ය මාර්ගය ඔස්සේ ක්ෂේම භූමිය (නිවන) කරා වැඩම කළ බැවින් ද, කෙලෙසුන්ගෙන් දුරු වූ බැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

2.

2.

ගමන මාචරියා ය මනුත්තර-විභවදං පවදන්ති’හ සොභනං,තදරියෙන ගතෙන ගතො යතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ආචාර්යවරුන් විසින් උත්තම නිර්වාණ සම්පත්තිය ලබාදෙන උන්වහන්සේගේ ඒ ගමන ශෝභන යැයි පවසති. ඒ උතුම් මඟින් වැඩි හෙයින් උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

3.

3.

මුනි තිමණ්ඩලඡාදනතප්පරොසුපරිමණ්ඩල මන්තරවාසකං,කනකකත්තරියා සුනිවාසයෙනවදලං කමලං’ව විකන්තයං;

()

තුන් මඬල වසා පෙරවීමට කැමැති වූ මුනිවරයාණන් වහන්සේ, රන් කතුරකින් කපන ලද අලුත් නෙළුම් පෙත්තක් බඳු වූ, මනාව වටකුරු වූ අඳනය (අන්තරවාසකය) හැඳි සේක.

4.

4.

කනකදාමවරෙන පරික්ඛිපංපදුම හත්ථ මිවො’පරි බන්ධති,සමුනි ථාවරවිජ්ජුලතාසිරි-මුසිතචාරිකලෙබරබන්ධනං;

()

උතුම් වූ රන් පටියකින් වට කොට බැඳ, නෙළුම් මලක් බඳු අතින් ඉහළින් බඳින්නාක් මෙන්, ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ ස්ථාවර විදුලි ලතාවක සිරිය පරදවන තමන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි පටිය බැඳි සේක.

5.

5.

සිරිඝණො ඝනකඤ්චනචෙතියෙරතනකම්බලවත්ථ මිවා’හතං,තරුණභානුපභාරුණචීවරංසිරිසරීරවරෙ පටිසෙවති;

()

ඝන රන් චෛත්‍යයකට රතු රත්න කම්බිලියක් පෙරෙව්වාක් මෙන්, සිරිඝන වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ බාල සූර්යයාගේ ආලෝකය වැනි රතු-කහ පැහැති සිවුර තමන් වහන්සේගේ උතුම් ශ්‍රී දේහයෙහි පෙරවාගත් සේක.

6.

6.

සමුනි ජාලවිනද්ධමනොහර-කරතලෙහි සුනීලමණිප්පභං,උපලපත්ත මලඞ්කුරුතෙ යථාභමරමම්බුරුහෙහි සරොවරො;

()

ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ ජාලාකාරයෙන් බැඳුණු මනහර අත්ලෙන්, නිල් මැණික් පැහැති පාත්‍රය පිළිගන්නා සේක, එය විලෙක නෙළුම් මලක් මත සිටින බඹරෙකු මෙන් ශෝභමාන විය.

7.

7.

වජති සොභන මින්දසරාසන-ජටිතජඞ්ගමමෙරුරිව’ඤ්ජසෙ,සමණමණ්ඩනමණ්ඩිතවිග්ගහොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ශ්‍රමණ උපකරණවලින් සැරසුණු සිරුරක් ඇති උන්වහන්සේ, දේදුන්නෙන් වට වූ සක්මන් කරන මහා මේරු පර්වතයක් මෙන් මාර්ගයෙහි මනාව වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

8.

8.

සුරගජො’රිව නන්දනකානනාමණිගුහාය හරී’ව යුගන්ධරා,නවරවින්දුරි’වා’මරවාපිතොසමදහංසවරො’ව’හිනික්ඛමං;

()

නන්දන වනයෙන් නික්මෙන දිව්‍ය ඇතුක් මෙන් ද, යුගන්ධර පර්වතයේ මැණික් ගුහාවෙන් නික්මෙන සිංහයෙකු මෙන් ද, සුරපුර පියුම් විලෙන් නික්මෙන තරුණ සූර්යයා මෙන් ද, මනාව හැසිරෙන හංස රාජයෙකු මෙන් ද නික්ම වඩිනා සේක.

9.

9.

වනගුහාදිතපොවනතො සුභංවජති නික්ඛමියා’සමරූපිමා,නිරුපමස්සිරියා භුස මුල්ලසංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

වනාන්තරයේ ගුහා ආදී තපෝවනයන්ගෙන් නික්ම, අසමසම රූප ශ්‍රීයෙන් යුත් උන්වහන්සේ නිරුපම ශෝභා සම්පත්තිය පතුරුවමින් මනාව වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

10.

10.

විසරවිප්ඵුරිතා’මිතරංසිනාසුපරිසෙකසුවණ්ණරසෙනි’ව,වජති පිඤ්ජරිතො වසුධම්බරංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

හාත්පස විහිදෙන අපිරිමිත් රශ්මි මාලාවෙන්, රන් දියරෙන් දෝවනය කළාක් මෙන් පොළොව හා අහස රන්වන් පැහැ ගන්වමින් උන්වහන්සේ වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

11.

11.

කරිවරො’ව කරීහි පුරක්ඛතොසකලපාපමලා’පගතො සයං,වජති විතමලෙහි නිසෙවිතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ඇතුන් පිරිවරාගත් හස්තිරාජයෙකු මෙන්, තමන් වහන්සේ සියලු පාප මලයන්ගෙන් තොරව, කෙලෙස් රහිත රහතන් වහන්සේලා විසින් පිරිවරන ලදුව වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

12.

12.

අසමබුද්ධවිලාසලවෙන යොඅභිභවං සනරාමරවිබ්භමං,පටිපථං පටිපජ්ජති සොභනංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

අසමසම බුදු ලීලාවෙන් මඳක් ප්‍රදර්ශනය කරමින්, දෙව් මිනිසුන්ගේ අලංකාරය අභිබවා මඟට පිළිපන් උන්වහන්සේ ශෝභන ලෙස වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

13.

13.

පුරිමපච්ඡිමදක්ඛිණවාමතොපභවදෙහපභාහි පහාසයං,රතන’සීතිමිතං වජතෙ භුවිඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ඉදිරිපස, පසුපස, දකුණ හා වම යන හැම දිශාවක්ම තමන් වහන්සේගේ ශරීර ප්‍රභාවෙන් ඒකාලෝක කරමින්, අසූ රියන් පමණ බුදුරැස් විහිදුවමින් පොළොවෙහි වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

14.

14.

නිගමගාමපුරිසු ච චාරිකංචරති යො කරුණාපරිචාරිකො,අමිතසත්තමනොරථ මාවහංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මහා කරුණාව පෙරදැරි කරගෙන, අප්‍රමාණ සත්ත්වයන්ගේ මනෝරථයන් ඉටු කරමින් නියම්ගම්, ජනපද හා නගරයන්හි චාරිකාවෙහි හැසිරෙන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

15.

15.

කුමුදපඞ්කජ චම්පකමාලති-කුසුමවුට්ඨිසුඵස්සිතවිග්ගහො,වජති චාරුතරං ජලිතිද්ධිමාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සුදු නෙළුම්, රතු නෙළුම්, හෙළ පියුම්, සපු හා සමන් පිච්ච මල් වැස්සෙන් ස්පර්ශ වූ ශරීරයක් ඇතිව, ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෙන් බැබළෙමින් අතිශයින්ම මනහර ලෙස වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

16.

16.

තගරකුඞ්කුමලොහිත චන්දන-සුරභිචුණ්ණවිකිණ්ණමහාපථෙ,වජති ගන්ධගජො විය සොභනංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

තගර, කුංකුම හා රතු සඳුන් ආදී සුවඳ කුඩු ඉසින ලද මහා මාර්ගයෙහි, ගන්ධ හස්තියෙකු මෙන් ශෝභමාන ලෙස වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

17.

17.

තුරියරාව සතානුගතත්ථුති-පදසතෙහි අභිත්ථුතසග්ගුණො,වජති හංසවිලාසිතගාමියොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සිය ගණන් තූර්ය නාදයන් හා සිය ගණන් ස්තුති ගීතයන්ගෙන් උන්වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරද්දී, හංස ලීලාවෙන් වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

18.

18.

සුරනරාදිවිලොචනභාජන-පිවිතරූපවිලාසසුධාරසො,වජති සීහවිජම්භිතවික්කමොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

දෙව් මිනිසුන්ගේ නෙත් නමැති බඳුන්වලින් උන්වහන්සේගේ රූප සිරිය නැමැති අමෘත රසය පානය කරවමින්, පරාක්‍රමවත් සිංහ රාජයෙකු මෙන් වීර වික්‍රමයෙන් වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

19.

19.

චරණතාමරසස්සිරිභාරතංඅනධිවාසිනි’වා’වනිකාමිනී,වජති තම්හි පවෙධති කම්පතිඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උන්වහන්සේගේ නෙළුම් මලක් බඳු ශ්‍රී පාද පද්මයන්ගේ ශෝභා භාරය දරාගත නොහැකිව පොළොව නැමැති කාන්තාව කම්පා වන්නාක් මෙන් සැලෙද්දී උන්වහන්සේ වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

20.

20.

සුඛුමකුන්ථකිපකිලලිකමක්ඛිකා-මකසකීටපටඞ්ග මනුද්දයො,වජති යො අවිහෙඨය මඤ්ජසෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කුඩා කුහුඹුවන්, කෘමීන්, මැස්සන්, මදුරුවන් හා පළඟැටියන් කෙරෙහි දයානුකම්පාවෙන් යුක්තව, මඟෙහි යන කිසිදු සතෙකුට හිංසා නොකරමින් වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

21.

21.

ඨපිතචක්කවරඞ්කිතදක්ඛිණ-චරණ පඞ්කජ පිඤ්ජරිතඤ්ජසො,වජති යො පඨමං යදි නික්ඛිපංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උතුම් වූ සක් ලකුණෙන් සරසන ලද දකුණු ශ්‍රී පාද පද්මය පළමුව තබමින්, මුළු මඟම රන්වන් පැහැ ගන්වමින් වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

22.

22.

අනුපලිත්ත මලෙහි සමං ඵුසංකමලකොමලපාදතලෙහි යො,වජති ධූතමලං වසුධාතලංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කෙලෙස් මලින් නොතැවරුණු, නෙළුම් පෙත්තක් බඳු මෘදු වූ ශ්‍රී පාද තලයන්ගෙන් සමව පොළොව ස්පර්ශ කරමින්, පිරිසිදු වූ භූමියෙහි වඩිනා සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' වන සේක.

23.

23.

භවති භෙරිතලං’ව පකසාරිත-චරණතාමරසෙහි සුදුග්ගමං,අවනතුන්නතඨාන මපාවනීඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

බෙර ඇසක් මෙන්, පියුමක් බඳු ශ්‍රී පාද පද්මයන් තබන කල්හි, දුර්ගම වූ ද උස් පහත් වූ ද අසමාන වූ ද සියලු භූමි ප්‍රදේශයෝ සමතලා වෙති. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

24.

24.

පථවිතු’බ්භවපඞ්කජමුද්ධනිඨපිතකොමලපාදතලම්බුජො,වජති රෙණුපිසඞ්ගසුභඞ්ගිමාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

පොළොවෙන් පැනනැඟුණු පියුම් මතුපිට තබන ලද සියුම් ශ්‍රී පාද පද්මයන් ඇතිව, පරාග කේසරයන්ගෙන් රන්වන් වූ ශෝභමාන ශරීර ශෝභාවෙන් යුතුව වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

25.

25.

වජති අන්තමසො’පලසක්ඛරාසකලිකාකඨෙලා’පි සකණ්ටකා,අපවජන්ති පථා දිපදුත්තමෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

දෙපා ඇත්තන් අතර උත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, මඟ තිබෙන කැට, කැබිලිති, කටු, කොහොල් ආදී සියල්ල මඟ හැර ඉවත්ව යති. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

26.

26.

නිජපදං අතිදුර මනුද්ධරංඅතිසමීප මනික්ඛිප මඤ්ජසෙ,වජති ගොප්ඵකජානු මඝට්ටයංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මඟ වඩිනා කල්හි තම ශ්‍රී පාදය ඉතා දුරින් නොඔසවමින් ද, ඉතා ළඟින් නොතබමින් ද, වළලුකර හා දණහිස් එකිනෙක නොගැටෙන සේ වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

27.

27.

අතිලහුං සනිකං සමිතින්ද්‍රියොන චරතෙ චරතෙ ජුතියු’ජ්ජලං;

භුවි සමෙ විසමෙ අසමො සමංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුතුව, ඉතා වේගයෙන් ද නොව ඉතා හෙමින් ද නොව, දීප්තිමත් තේජසින් බබළමින්, සම වූ ද විෂම වූ ද පොළොවෙහි අසමසම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සමාන ගමනින් වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

28.

28.

අනවලොකිය උද්ධමධොදිසංඅනුදිසඤ්ච චතුද්දිස මඤ්ජසෙ,වජති යො යුගමත්ත මපෙක්ඛකොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මඟ වඩිනා කල්හි උඩ, යට, සතර දිශා හෝ අනුදිශා නොබලමින්, වියදඬු ප්‍රමාණයක් පමණක් (වියක් පමණක්) ඉදිරිය බලමින් වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

29.

29.

තිමදබන්ධුරසින්ධුරකෙසරී-ගතිවිලාසවිඩම්බනවික්කමො,වජති පාදතලඞ්ක මදස්සයංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මද මුදිත හස්තිරාජයකුගේ හෝ සිංහරාජයකුගේ ගමනෙහි විලාසය හා වික්‍රමය පරදවන සුළු ලීලාවෙන්, ශ්‍රී පාද ලාංඡනය (පොළොවෙහි) නොදක්වමින් වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

30.

30.

නිරුපමජ්ජුතියා පුරිසාසභොවසභරාජපරාජිතවික්කමො,වජති සඤ්ජනයං ජනසම්මදංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උපමා රහිත තේජසින් යුත්, පුරුෂෝත්තම වූ, වෘෂභ රාජයෙකුගේ වික්‍රමය ද පරදන සුළු වීරත්වයෙන් යුත් උන්වහන්සේ ජනයාට ප්‍රීතිය උපදවමින් වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

31.

31.

සූරියරංසි සමෙති පවායතිකුසුමගන්ධසුගන්ධසමීරණෙ,වජති තබ්බිමලඤ්ජසමජ්ඣගොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උන්වහන්සේ ඒ නිර්මල මාර්ගය මැදින් වඩිනා කල්හි, සූර්ය රශ්මිය මෘදු වන අතර, මල් සුවඳින් සුවඳවත් වූ සිහිල් සුළං හමන්නට පටන් ගනී. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

32.

32.

ජලධරා පුරතො ජලබින්දවොනරමරූ කුසුමාති කිරන්තිපි,තදුපසත්තරජම්හි පථෙ වජෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

උන්වහන්සේ වඩිනා මඟෙහි දූවිලි සංසිඳුවමින්, වලාකුළු පෙරටුවෙන් පැමිණ පැන් බින්දු හෙලති; මිනිස්සු සහ දෙවියෝ මල් ඉසිති. එබඳු මඟක උන්වහන්සේ වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

33.

33.

රුචිරචාමරඡත්තධරාමරා-සුරනරෙහි’පි ගච්ඡති සක්කතො,ගරුකතො මහිතො පතිමානිතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මනහර සේසත් හා චාමර දැරූ දෙවියන්, අසුරයන් හා මිනිසුන් විසින් ද සත්කාර කරන ලදුව, ගරු කරන ලදුව, පූජා කරන ලදුව, සම්භාවනා කරන ලදුව උන්වහන්සේ වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

34.

34.

යදි මිගින්දගජින්දතුරඞ්ගම-මිගවිහඞ්ගමනාදසුපූජිතො,වජති පුප්ඵවිතානධරො සිරෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සිංහ, ඇත්, අස්, මුව හා පක්ෂීන්ගේ මධුර නාදයන්ගෙන් පිදුම් ලබමින් ද, හිස මතුපිට මල් වියනක් දරාගෙන වඩිනා සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

35.

35.

නයනතොරණචාරුතර’ඤ්ජසෙපරිලසන්ති ගතෙ ජිනකුඤ්ජරෙ,සකසකා’භරණානි’පි පාණිනංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

දිනේන්ද්‍ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, මඟ දෙපස සිටින්නන්ගේ නෙත් නමැති තොරණින් අතිශයින් ශෝභමාන වූ මාර්ගයෙහි, සත්ත්වයන්ගේ ස්වර්ණාභරණ පවා නාද වෙමින් බබළන්නට පටන් ගනී. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

36.

36.

භවති අච්ඡරියබ්භුතමඞ්ගල-ඡණමහුස්සවකෙළිනිරන්තරං,තිභුවනං සුගතෙ සුගතෙ පථෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සුගතයන් වහන්සේ මඟ වඩිනා කල්හි, මුළු තුන්ලෝකයෙහි ම අසිරිමත් වූ ද පුදුම එලවන සුළු වූ ද මංගල උත්සව හා ක්‍රීඩා නිරන්තරයෙන් සිදුවේ. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

37.

37.

සිව මසඞ්ඛතධාතු මනුත්තරංපරමසුන්දරඨාන මනාසවං,විගතජාතිජරාමරණං ගතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

ශාන්ත වූ, අසංඛත වූ, අනුත්තර වූ ද අතිශයින් ම සුන්දර වූ ද කෙලෙස් රහිත වූ ද ජාති ජරා මරණ රහිත වූ නිර්වාණ ක්ෂේම භූමියට පැමිණි සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

38.

38.

මුරජදුන්දුභිඡිද්ද මිවො’පරිනභසි යාවභවග්ග මසංවුටං,විවට කමෙති යදුබ්භවපඞ්කජ-පමිතියා ජිනසඞ්ඛ මපාදිසෙ;

()

බෙරයක සිදුරක් මෙන් ඉහළ අහසෙහි භවාග්‍රය දක්වා ම විවෘත වූ, නිර්වාණ ධාතුවට පැමිණි ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ඒ උතුම් බෝධි මණ්ඩලය;

39.

39.

යදපි මණ්ඩනභුමි සුබොධියාඅචලඨාන මනඤ්ඤවලඤ්ජියං,ලලිතපිඤ්ජකලාපනිභො යහිංවිජයබොධි ඉදානි’පි රාජතෙ;

()

යම් බෝධි මණ්ඩලයක් අචල වූ ද අන්‍යයන් විසින් පරිභෝග නොකළ හැක්කා වූ ද, මනහර මොනර පිල් කළඹක් බඳු වූ ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ අදටත් බබළන්නා වූ ද ඒ උතුම් භූමියට;

40.

40.

පඨම මුබ්භව මන්තපභඞ්ගුරංවසුමතීයුවතිහදයොපමං,තද’පි කසුන්දරඨාන මුපාගතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මිහිකත නමැති තරුණියගේ හෘද වස්තුව බඳු වූ, ලෝකෝත්පත්තියේ දී ප්‍රථමයෙන් ම පහළ වන්නා වූ ඒ අතිශයින් ම සුන්දර වූ ස්ථානයට (බෝධි මණ්ඩලයට) උන්වහන්සේ පැමිණි සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

41.

41.

යදපි බොධිපදන්ති පවුච්චතිඅරියඤාණමිහග්ග මනුත්තරං,යද’පි ඤාණ මනාවරණං තථානිඛිලඤෙය්‍යපථා’නතිවත්තනං;

()

යම් බෝධියක් යැයි කියනු ලබන මෙලොව උතුම් ම වූ අනුත්තර ආර්ය ඥානය ද, සියලු දතයුතු ධර්මයන් විනිවිද දකින ආවරණ රහිත වූ ඒ සර්වඥතා ඥානය ද,

42.

42.

පුරිමජාතිසු පූරිතපාරමි-බලවපච්චයසන්තිපරායණො,තද’පි සුන්දරඨාන මුපාගතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

පෙර ජාතීන්හි පුරන ලද පාරමිතාවන්ගේ බලවත් ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් ශාන්තිය උදෙසා උන්වහන්සේ ඒ සුන්දර වූ බෝධි ඥානයට පැමිණි සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

43.

43.

අරියමග්ගචතුක්කපහීණකංනපුනරෙ’ති කිලෙසගතං සතං,අපුනරාගමනං සුගතො යතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සිව්වැදෑරුම් ආර්ය මාර්ගයන් විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද කෙලෙස් සමූහයා වෙත නැවත නොපැමිණෙන බැවින් ද, නැවත නොඑන ගමනකින් වැඩි බැවින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

44.

44.

සුමති සුඨුගතො පණිධානතොප්පභුති යාව ජයාසනුපාසනං,තිදසපාරමියො පරිපූරයංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මහා ප්‍රඥාවෙන් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ, අභිනීහාරයේ සිට ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මණ්ඩලයෙහි වැඩසිටීම දක්වා තිස් පෙරුම් දම් මැනවින් පුරමින් යහපත් ගමනක් වැඩි සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

45.

45.

තදුභයන්තභවාභවදිට්ඨියොඅනුපගම්ම ගතො හිතමාවහං,පටිපදාය හි සුට්ඨුතරාය යොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

භව සහ අභව (ශාස්වත හා උච්ඡේද) යන අන්ත දෙකට නොපැමිණ, ලෝකයාට යහපත සලසන්නා වූ අතිශයින් ම යහපත් වූ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවෙන් වැඩි සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

46.

46.

රුචිරභාරතිභත්තුතිභොචතු-පරිසමජ්ඣගතො වියකෙසරි,ගදති වීතභයො ගිරමාසභිංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මනහර වූ ද ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ද වචන ඇති උන්වහන්සේ, සිව්වනක් පිරිස මැද සිංහයෙකු මෙන් බිය රහිතව උදාර වූ වචන පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

47.

47.

සුරභිනා මුඛතාමරසෙ වචී-සුචරිතප්පභවෙන සුභාසිතං,ගදති ධම්මසභං පරිවාසයංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සුවඳවත් වූ මුඛ පද්මයෙන් නික්මෙන, වාග් සුචරිතයෙන් උපන් සුභාෂිත වචන දහම් සභාව සුවඳවත් කරමින් පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

48.

48.

රතිකරං කරවීකවිරාවතොපටුතරං සුතරං සරසං ගිරං,ගදති සොතරසං පරිසත්තරෙඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කරවි කූජනයටත් වඩා මිහිරි වූ ද පැහැදිලි වූ ද රසවත් වූ ද ඇසීමට ප්‍රිය වූ ද දේශනාව පිරිසගේ ශ්‍රවණේන්ද්‍රියන් පිනවමින් පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

49.

49.

ගදති සබ්බවචීදුරිතෙහි යොපවිරතො අභිසන්ධිය භින්දිය,අවිතථෙන තථඤ්ච කථංකථාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සියලු වාග් දුශ්චරිතයන්ගෙන් වැළකී, සැක දුරු කරමින් ද සත්‍ය වූ ද තථ්‍ය වූ ද වචන ම දේශනා කරන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

50.

50.

ථිරකථං නකදාවි විසංවදොගදති පච්චයිකං අචලාචලං,පරිසගො චතුසච්චදසො සදාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කිසි කලෙකත් බොරු නොකියන්නා වූ, ස්ථිර වූ, විශ්වාසදායක වූ ද අචල වූ ද වචන පවසමින්, සතර සත්‍යය අවබෝධ කර දෙමින් පිරිස මැද දේශනා කරන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

51.

51.

සහිතභින්නජනෙසුදයාපරොඅනුපදානියමෙව’භිසන්ධියං,ගදතියොවචනංපටිගණ්හියංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සමගි වූවන් ආරක්ෂා කිරීමටත්, බිඳුණු අය සමගි කිරීමටත් දයානුකම්පාවෙන් යුතුව, සිත් බඳින්නා වූ ද පිළිගත යුතු වූ ද වචන පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

52.

52.

පියකරං සුකුමාරතරං ගිරංසුතිසුඛං සුගමං හදයඞ්ගමං,ගදති නෙල මනෙලගලං යතොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කනට සුව දෙන, පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි, හෘදයාංගම වූ ද, දොස් රහිත වූ ද, මිහිරි වූ ද ප්‍රිය උපදවන වචන පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

53.

53.

විහිතවාණිවිලාසිනිසඞ්ගමොසුමති සාමයිකං සමයං විදූ,ගදති භුත පවත්ති මනඤ්ඤථාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මහා ප්‍රඥාවෙන් යුත්, සුදුසු කාලය මැනවින් දන්නා වූ උන්වහන්සේ, මනහර වචන විලාසයෙන් යුක්තව, සිදුවීම් ඇති සැටියෙන් ම වෙනස් නොකොට පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

54.

54.

ගදති ඤෙය්‍යපදත්ථවිදො සදාජනහිතත්ථ මනත්ථපනූදනං,ගදිත මත්ථගතං උභයත්ථදංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

දතයුතු සියලු අර්ථයන් දන්නා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ජනයාගේ යහපත පිණිස ද අයහපත දුරු කරනු පිණිස ද දෙලොව අර්ථය සලසන අර්ථවත් වචන ම පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

55.

55.

සකලසඞ්ඛතධම්මවිමුත්තියාගදති දම්ම මසඞ්ඛධාතුයා,අරියමග්ගඵලෙහි’පි නිස්සිතංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

සියලු සංඛත ධර්මයන්ගෙන් මිදීම පිණිස ද, අසංඛත ධාතුව (නිර්වාණය) සහ ආර්ය මාර්ග ඵලයන් ඇසුරු කළා වූ ද උතුම් ධර්මය ම දේශනා කරන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

56.

56.

විනයවාදි විනෙය්‍යජනෙ යතොවිනයනත්ථ මනත්තනයත්විතං,විනයනිස්සිතකං ගදතෙ කථංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

විනයවාදී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, හික්මවිය යුතු ජනයා හික්මවීම පිණිස ම, ආත්මාර්ථයෙන් තොර වූ විනය ඇසුරු කළ කථාවන් ම පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

57.

57.

හදයකොසනිධානවතිං සදාසදුපමං පරියන්තවතිං කථං,ගදති මඤ්ජුගදො වදනං වරොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

මිහිරි වචන ඇති, උතුම් මුඛයක් ඇති උන්වහන්සේ, සදාකාලිකව හදවත නමැති සේප්පුවෙහි තැන්පත් කර තැබිය යුතු වූ ද, සුදුසු උපමා සහිත වූ ද, සීමා සහිත (ප්‍රමාණවත්) වූ ද වචන පවසන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

58.

58.

මුනි රසඞ්කුවිතානනපඞ්කජොපුරිමමෙව ගිරං පරිසන්තරෙ,ගදති අට්ඨවිධඞ්ගිකක මාසභිංඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

කිසිවිටෙකත් මැලවී නොයන මුඛ පද්මයක් ඇති මුනිඳුන් වහන්සේ, පිරිස මැද පෙරටුව ම අංග අටකින් යුත් උදාර වූ ස්වරයෙන් වදාරන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

59.

59.

අවිතථං විතථම්පි නිරත්ථක-මපි කථං සුණතං පිය මප්පියං,නහිවදන්ති කදාචි තථාගතාඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

අසන්නන්ට ප්‍රිය වුව ද අප්‍රිය වුව ද, අසත්‍ය වූ ද අනර්ථකාරී වූ ද කිසිදු වචනයක් තථාගතයන් වහන්සේලා කිසිම කලෙකත් වදාරන්නේ නැත. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

60.

60.

අවිත්ථං සුණතං පකිය මප්පියංඅභිවදන්තී සදත්ථසිතං කථං,ය’දහිවොහරණෙ සමයඤ්ඤුනොඉතිපි සො සුගතො සුගතො සියා;

()

අසන්නන්ට ප්‍රිය වුව ද අප්‍රිය වුව ද, සත්‍ය වූ ද අර්ථවත් වූ ද වචනය ව්‍යවහාර කිරීමට සුදුසු කාලය දැන උන්වහන්සේ වදාරන සේක. එහෙයින් ද උන්වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

61.

61.

තාය තාය’භිසාවයං ජනතං සකාය නිරුත්තියාඑහිසාගතවාදි ගොතමගොත්තකෙතු තථාගතො,මූලමාගධිභාසයා ගදතෙ සභං කපරිතොසයංතෙන සො භුවනත්තයෙ සුගතො සියාති සුවිස්සුතො;

()

එම ඒ ජනයා තමන්ගේම නිරුක්තියෙන් (භාෂාවෙන්) අමතන්නා වූ, 'එන්න, සාදරයෙන් පිළිගනිමි' යි පවසන සුලු වූ, ගෝතම ගෝත්‍රයට ධජයක් බඳු වූ ඒ තථාගතයන් වහන්සේ මුල් මාගධී භාෂාවෙන් සකල සභාවක්ම සතුටු කරමින් දේශනා කරන සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ තුන් ලොවෙහි 'සුගත' යැයි ඉතා පතළ වූ සේක.

62.

62.

ලොකං ලොකප්පභවංලොකනිරොධඤ්ච ලොකමොක්ඛූපායං,චතුභී අභිසමයෙහිනාථො සම්මා ගතො තතො සො සුගතො;

()

ලෝකයද, ලෝකයාගේ හටගැනීමද, ලෝක නිරෝධයද, ලෝකයෙන් මිදීමේ උපකාරී මාර්ගයද යන මේ සතර ආර්ය සත්‍යයන් සතර ආකාර අවබෝධයන්ගෙන් මැනවින් අවබෝධ කොට ගිය හෙයින්, ඒ ලෝකනාථයන් වහන්සේ 'සුගත' නම් වන සේක.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනාන විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙක නිදානෙ භගවතො සුතගොති පඤ්ඤත්තියා අභිධෙය පරිදීපො. බාවීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන කාරණයක් වූ, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි, සන්තිකේ නිදානයෙහි භගවතුන් වහන්සේගේ 'සුගත' යන ප්‍රඥප්තියේ අර්ථය පැහැදිලි කිරීම නම් වූ විසිදෙවන සර්ගයයි.

තංඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො. ඉතිපිසො භගවා ලොකවිදූති.

ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති ඝෝෂාවක් පැතිර ගියේය: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද ලෝකවිදූ වන සේක' යනුවෙනි.

1.

1.

තස්ස ස (දොධක) ලක්ඛණචාරු-චක්කවර’ඞ්කිතපාදතලස්ස,ලොකවිදූ’තිපි යාව භවග්ගාඑකසිලොකරවො උදපාදි;

()

උතුම් වූ මංගල චක්‍ර ලක්ෂණයෙන් අලංකාර වූ ශ්‍රී පතුල් ඇති ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට 'ලෝකවිදූ' යන මේ ඒකාකාරී කීර්ති රාවය භවග්‍රය දක්වාම පැනනැංගේය.

2.

2.

ලක්ඛණමූලනිරොධනිරොධො-පායවසෙන පකි ලොකකමසෙසං,යො පටිවිජ්ඣි තිලොකහිතො කඝොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ත්‍රිලෝකහිතෛෂී වූ යම් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙනෙක් ලෝකයෙහි (සංස්කාර ලෝකයාගේ) ලක්ෂණය, හේතුව, නිරෝධය සහ නිරෝධයට පත්වීමේ මාර්ගය යන ක්‍රමයෙන් මුළු මහත් ලෝකයම අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

3.

3.

ලොකමිධෙව කලෙබරමත්තෙලොකනිදානනිරොධමවෙදි,ලොකනිරොධකරංක පටිපත්තිංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

යම් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙනෙක් මේ බඹයක් පමණ වූ ශරීරය තුළම ලෝකයද, ලෝකයේ හටගැනීමද, ලෝක නිරෝධයද, ලෝක නිරෝධය කරන ප්‍රතිපදාවද අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

4.

4.

ලොකමහම්බුධිපාරගු සත්ත-සඞ්ඛතභාජනලොකපභෙදං,සො භගවා’නවසෙසමවෙදිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ලෝකය නැමති මහා සාගරයෙන් එතෙර වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්ව ලෝකය, සංස්කාර ලෝකය සහ අවකාශ (භාජන) ලෝකය යන ලෝක ප්‍රභේදයන් ඉතිරි නැතිව අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

5.

5.

සො හි භවාභවදට්ඨිසභාව-ඤාණනුලොමිකඛන්තිපභෙදං,ආසයධම්ම මබුජ්ඣි පජානංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ භවාභව දෘෂ්ටි ස්වභාවයද, ඥානයට අනුකූල වූ ක්ෂාන්තීන්ගේ (ඉවසීම්වල) ප්‍රභේදයන්ද, සත්ත්වයන්ගේ ආශය ධර්මයන්ද අවබෝධ කරගත් සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

6.

6.

පාතුභවං සති කාරණලාභෙසත්තවිධානුසයම්පි ජනානං,සො පටිවිජ්ඣි විචට්ටිතලොකොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ලෝකයේ කෙලෙස් දුරු කළ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුදුසු හේතු ලැබුණු කල්හි ජනයා කෙරෙහි පැනනගින සප්තවිධ අනුසය ධර්මයන්ද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

7.

7.

රජ්ජනදුස්සනමුය්හනසද්ධා-බුද්ධිවිතක්කවිමිස්සවසෙන,සො චරිතං පටිවිජ්ඣි පජානංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා, ()

උන්වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ රාගය, ද්වේෂය, මෝහය, ශ්‍රද්ධාව, බුද්ධිය, විතර්කය සහ ඒවායේ මිශ්‍ර වීම් වශයෙන් වන චරිතයන් අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

8.

8.

හීනපණීත’ධිමුත්තිවසෙනදුබ්බිධමෙව’ධිමුත්ති මවෙදි,ලොකනිරුත්තිවිදො ජනතායලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ජනයාගේ ලෝක ව්‍යවහාරයන් (නිරුක්තීන්) දන්නා වූ උන්වහන්සේ, හීන හා ප්‍රණීත වශයෙන් සත්ත්වයන්ගේ ද්විවිධ වූ අධිමුක්තීන් (කැමැත්තන්) ද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

9.

9.

අප්පරජක්ඛ මනුස්සදපාපංඋස්සදපාප මුළාරරජක්ඛං,දුබ්බිධලොකමබුජ්ඣි යතොසොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ කෙලෙස් දූවිලි අල්ප වූද අකුසල් අඩු වූද, කෙලෙස් දූවිලි බහුල වූද අකුසල් බහුල වූද වශයෙන් වූ ද්විවිධ ලෝකය අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

10.

10.

ඉන්ද්‍රියපුබ්බපරොපරියත්ති-ඤාණපභො තිඛිණින්ද්‍රියලොකං,සො පටිවිජ්ඣික මුදින්ද්‍රියලොකංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත ඥානාලෝකය ඇති ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තියුණු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති ලෝකයද, මෘදු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති ලෝකයද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

11.

11.

වට්ටවිවට්ටපතිට්ඨ මසාධු-සාධුසභාවගතං භගවා සො,ද්වාක්තිකෙ’තරලොක මවෙදිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංසාරය හා නිවනෙහි පිහිටි අසත්පුරුෂ හා සත්පුරුෂ ස්වභාවයට පත් වූ ද්විවිධ වූද, ත්‍රිවිධ වූද, වෙනත් වූද ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

12.

12.

සාධුපසත්ථසදත්තනියාමංඤාපයිතුං සුකරාසුකරම්පි,සත්තනිකායමවෙදි යතො සොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ සත්පුරුෂයන් විසින් පසසන ලද ස්වකීය අර්ථය (යහපත) අවබෝධ කරවීමට පහසු වූද, අපහසු වූද සත්ත්ව සමූහයා පිළිබඳව අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

13.

13.

කම්මකිලෙසවිපාකවිබන්ධ-මුත්ත්‍යවිමුත්තිගතෙ පටිවිජ්ඣි,භබ්බජනෙය මභබ්බජනෙ සොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කර්ම, කෙලෙස් හා විපාක නමැති බාධකයන්ගෙන් මිදුණු හා නොමිදුණු ස්වභාවයද, භව්‍ය වූ (නිවන් ලැබීමට සුදුසු) සහ අභව්‍ය වූ (නිවන් ලැබීමට නුසුදුසු) ජනයාද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

14.

14.

නිප්ඵලතාය නවුත්තමනන්ත-සත්තපමාණ මනාවරණෙන,ඤාණබලෙන සයං විදිතංහිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

නිස්ඵල නොවන පරිදි, කෙළවරක් නැති අනන්ත සත්ත්ව ප්‍රමාණය තමන් වහන්සේගේ අනාවරණ ඥාන බලයෙන් ස්වයංභූ ව්‍යවහාරයෙන් අවබෝධ කරගත් හෙයින්, උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

15.

15.

වුත්තනයෙනි’හ සො මුනි සත්ත-ලොකමනෙකවිධං පටිවිජ්ඣිසත්තනිකායසරොජවනෙ’ණොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

සත්ත්ව සමූහයා නැමති පියුම් වනයට සූර්යයෙකු බඳු වූ ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ මෙහි කියන ලද ක්‍රමයෙන් අනේකවිධ වූ සත්ත්ව ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

16.

16.

පච්චයසණ්ඨිතිකං පටිවිජ්ඣිසඞ්ඛතලොකමසඞ්ඛතදස්සි,එකවිධම්ප්‍යවරොපිතලොකොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

අසංඛතය (නිවන) දකින්නා වූ, සංස්කාර ලෝකයෙහි පවතින ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත් ස්වභාවය අවබෝධ කළා වූ, එක් ආකාරයකින් වර්ග කරන ලද ලෝකයද අවබෝධ කළ ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

17.

17.

රුප්පණලක්ඛණතො’ඛිලරූපංනාමසලක්ඛණතො චතුනාමං,දුබ්බිධලොක මවෙදි මුනින්දොලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ රූපයෙහි වෙනස් වන (රුප්පන) ලක්ෂණයෙන් මුළු රූප ලෝකයද, නාමයෙහි නැමෙන (නමන) ලක්ෂණයෙන් සතර ආකාර නාම ධර්මයන්ද යන ද්විවිධ ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

18.

18.

ලොකහිතො සුඛදුක්ඛමුපෙක්ඛා-වෙදයිතත්තිකතො සුවිභත්තං,සො භගවා කපටිවිජ්ඣි තිලොකංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ලෝකයට හිතෛෂී වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැප, දුක් සහ උපේක්ෂා යන ත්‍රිවිධ වේදනාවන්ගෙන් මැනවින් බෙදා දක්වන ලද තුන් ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

19.

19.

පඤ්චවිධංක මුනි බන්ධවසෙනා-හාරවසෙන චතුබ්බිධලොකං,ලොකපදීපනිභො පටිවිජ්ඣිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ලෝකයට ප්‍රදීපයක් බඳු වූ ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ බන්ධන වශයෙන් පස් වැදෑරුම් වූද, ආහාර වශයෙන් සතර වැදෑරුම් වූද ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

20.

20.

අද්වයවාදි සළායතනාඛ්‍ය-ඡබ්බිධලොකමවෙදි ජිනො සො,සත්තවිධම්පි මනට්ඨිතිලොකංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

අද්වයවාදී වූ ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ සළායතන නම් වූ සවැදෑරුම් ලෝකයද, සප්තවිධ විඤ්ඤාණට්ඨිති (සිත පිහිටන තැන්) ලෝකයද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

21.

21.

ලාභපභුතික මට්ඨවිධම්පිලොකසභාවමවෙදි යතො සො,සක්‍යමුනී නවසන්තනිවාසෙලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

යම් හෙයකින් ඒ ශාක්‍යමුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ ලාභ ආදී අට වැදෑරුම් ලෝක ධර්ම ස්වභාවයද, නවවිධ සත්ත්වාවාසයන්ද අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

22.

22.

සො දසබාරසධා’යතනානංභෙදවසෙන තිලොකපදීපො,ලොකමවෙදි තිලක්ඛණවෙදීලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධ කළා වූ, තුන් ලොවට ප්‍රදීපයක් බඳු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දොළොස් වැදෑරුම් ආයතන භේදයන්ගෙන් මුළු ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

23.

23.

ධාතුවසෙන යතො සුවිභත්තංලොක මථ’ට්ඨදසප්පරිමාණං,සඞ්ඛතලොකභිදො පටිවිජ්ඣිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

යම් හෙයකින් සංස්කාර ලෝකය බිඳලූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධාතු වශයෙන් මැනවින් බෙදන ලද අටළොස් වැදෑරුම් ලෝකය අවබෝධ කළ සේක්ද, එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

24.

24.

සො මණිකඤ්චනරූපියමුත්තා-සඞ්ඛපවාලසිලාකඨලාදිං,ලොකමවෙදි අතින්ද්‍රියබද්ධංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මැණික්, රන්, රිදී, මුතු, සක්, පබළු, ගල්, කැට ආදී වූ ඉන්ද්‍රිය බද්ධ නොවන (අචේතනික) ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

25.

25.

රුක්ඛලතාඵලපල්ලවපත්ත-පුප්ඵපකරාගපභෙදවසෙන,සො සුඛුමන්තරලොකමවෙදිලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගස්, වැල්, ගෙඩි, දළු, කොළ, මල් සහ ඒවායේ වර්ණ ප්‍රභේදයන්ගෙන් යුත් සියුම් අභ්‍යන්තර ලෝකය අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

26.

26.

යත්තකමෙවු’තුජට්ඨකලාප-රපගතං ඉහභාජනලොකෙ,විජ්ජති තම්පටිවිජ්ඣි අසෙසංලොකවිදූති පවුච්චති තස්මා;

()

මේ භාජන (අවකාශ) ලෝකයෙහි පවත්නා වූ, උතුජ අෂ්ට කලාපයන්ගෙන් යුත් යම් තාක් රූප සමූහයක් වේද, ඒ සියල්ල ඉතිරි නැතිව අවබෝධ කළ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

27.

27.

සො භගවා හිමවත්ත පමාණංඅට්ඨමහානිරයාදි පමාණං,නාගසුපණ්ණවිමාන පමාණංබ්‍රහ්මසුරාසුරලොක පමාණං;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හිමාලයේ ප්‍රමාණයද, අට මහ නිරයන්ගේ ප්‍රමාණයද, නාගයන්ගේ හා සුපර්ණයන්ගේ (ගුරුළන්ගේ) විමානවල ප්‍රමාණයද, බ්‍රහ්ම, සුර (දේව) හා අසුර ලෝකයන්ගේ ප්‍රමාණයද,

28.

28.

පංසුජලානිලභුමි පමාණංදීපසවන්තිසමුද්ද පමාණං,මෙරුමහිධරකූට පමාණංකප්පතරූරවිචන්ද පමාණං;

()

පස්, ජලය, වායුව හා පෘථිවියේ ප්‍රමාණයද, මහාද්වීපයන්ගේ, ගංගාවන්ගේ හා සාගරයේ ප්‍රමාණයද, මහාමේරු පර්වතයේ හා පර්වත කූටයන්ගේ ප්‍රමාණයද, කල්පවෘක්ෂයන්ගේ, සූර්යයාගේ හා චන්ද්‍රයාගේ ප්‍රමාණයද,

29.

29.

පච්චයසඞ්ඛතධම්මසමුහංභාජනලොකගතං සකලම්පි,උද්ධමධොතිරියංපටිවිජ්ඣිලොකවිදූති පවුච්චතිතස්මා;

()

භාජන ලෝකයට අයත්, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත් සකල විධ සංස්කාර ධර්ම සමූහයම උඩ, යට සහ සරස (සතර දිග) යන හැම තැනින්ම අවබෝධ කළ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

30.

30.

ලොකාලොකකරො තිලොකතිලකොසො සත්තලොකං ඉමංබුජ්ඣිත්ථා’නුසයාසයාදිවිධිනා සඞ්ඛාරලොකං තථා,ආහාරාදිපමාණතාදිවිධිනා ඔකාසලොකං යතොතස්මා ලොකවිදූති වුච්චති ජිනො සඞ්ඛාරලොක’න්තගො;

()

ලෝකයට ආලෝකය ලබා දෙන, තුන් ලොවට තිලකයක් බඳු වූ, සංස්කාර ලෝකයාගේ කෙළවරට පත් වූ ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, ආශය හා අනුසය ආදී ක්‍රමයන්ගෙන් මේ සත්ත්ව ලෝකයද, එමෙන්ම සංස්කාර ලෝකයද, ආහාර ආදියේ ප්‍රමාණාත්මක බව ආදී ක්‍රමයෙන් අවකාශ ලෝකයද අවබෝධ කළ සේක. එහෙයින් උන්වහන්සේ 'ලෝකවිදූ' යැයි කියනු ලැබෙති.

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ භගවතොලොකවිදූති නාමපඤ්ඤත්තියා අභිධෙයපරිදීපො තෙවීසතිමොසග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දෙන කාරණයක් වූ, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි, සන්තිකේ නිදානයෙහි භගවතුන් වහන්සේගේ 'ලෝකවිදූ' යන නාම ප්‍රඥප්තියේ අර්ථය පැහැදිලි කිරීම නම් වූ විසිතුන්වන සර්ගයයි.

තංඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො ඉතිපි සො භගවා අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථීති.

ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති ඝෝෂාවක් පැතිර ගියේය: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථී වන සේක' යනුවෙනි.

1.

1.

අභාවතො පරමතරස්ස කස්සචිජනස්ස සග්ගුණවිසරෙහි අත්තනා,සමාසනිබ්බචනනයෙන සො මුනිඅනුත්තරො සසි (රුචිරා)’නනම්බුජො;

()

යහපත් ගුණ සමූහයෙන් තමන් වහන්සේට වඩා උතුම් වූ වෙනත් කිසිදු පුරුෂයෙකු නොමැති හෙයින්, චන්ද්‍රයා බඳු සුන්දර මුහුණක් ඇති ඒ මුණිවරයාණන් වහන්සේ ව්‍යාකරණ නීති ව්‍යුත්පත්ති ක්‍රමයෙන් ද 'අනුත්තර' (තමන්ට වඩා උතුමෙකු නැති) වන සේක.

2.

2.

තථාහි සො නරහරි සීලසම්පදා-ගුණෙනි’මං අභිභවතෙ සදෙවකං,සමාධිනා වරමතියා විමුත්තියාවිමුත්තිදස්සනගුණසම්පදායපි;

()

එසේ හෙයින්, ඒ නරශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ ශීල සම්පත්තිය නමැති ගුණයෙන් ද, සමාධියෙන් ද, උතුම් ප්‍රඥාවෙන් ද, විමුක්තියෙන් ද, විමුක්ති ඥානදර්ශන ගුණ සම්පත්තියෙන් ද දෙවියන් සහිත මේ ලෝකය අභිබවා සිටින සේක.

3.

3.

යතො නවිජ්ජති අධිසීලසම්පදා-සමාධිධිපභුතිගුණෙහි තස්සමො,කුතොනු විජ්ජති’හ තදුත්තරීතරොසියා තතොප්‍ය’ය මසමො මහාමුති;

()

යම් හෙයකින් අධිශීල සම්පත්තිය, සමාධිය ආදී ගුණයන්ගෙන් උන්වහන්සේට සමාන වූවෙක් නොලැබේ ද, එසේ කල උන්වහන්සේට වඩා උතුම් වූවෙක් මෙහි කෙසේ නම් ලැබේද? එහෙයින් මේ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ අසම වන සේක.

4.

4.

නිරූපමො අසමමුනීහි සොමුනියතො සමො අසමසමො සියා තතො,තථාගතස්සි’හ දුතියස්ස කස්සචිඅභාවතො අදුතියකො තථාගතො;

()

අසම වූ මුනිවරුන් හා සම වූ හෙයින් ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ නිරූපම වන සේක, එබැවින් 'අසමසම' වන සේක. මෙලොව දෙවැනි තථාගතවරයෙකු නොමැති බැවින් තථාගතයන් වහන්සේ අද්විතීය වන සේක.

5.

5.

යතො නවිජ්ජති පටිමාපි තස්සමාසමො තදා’සමතනුසම්පදායපි,සහායකො නහි පටිවිද්ධබොධියාතතො යමප්පටිම’සහායකො මුනි;

()

උන්වහන්සේට සමාන වූ උපමාවක් නොමැති හෙයින් ද, අසම දේහ සම්පත්තියෙන් සමාන වන බැවින් ද, අවබෝධ කරගත් බෝධියෙහි කිසිදු සහායකයෙකු නොවූ බැවින් ද, ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ අප්‍රතිම වූ ද සහාය රහිත වූ ද වන සේක.

6.

6.

කලෙබරෙනපි අභිරූපහාරිනාගුණෙහි තප්පටිසමපුග්ගලො නහි,නචත්ථි පාවචනවිභාගකපක්පනෙසයං විනා භුවි පටිභාගපුග්ගලො;

()

අතිශය මනහර වූ ශරීරයෙන් ද ගුණයන්ගෙන් ද උන්වහන්සේ හා සමාන පුද්ගලයෙක් නැත. ධර්ම විනය බෙදා දැක්වීමෙහි ලා උන්වහන්සේ හැර මෙලොව සමාන කළ හැකි වෙනත් පුද්ගලයෙක් ද නැත.

7.

7.

අනඤ්ඤගොචරවරබොධිසිද්ධියාස’හං සයම්භුති පටිපුග්ගලොනහි,පටිඤ්ඤමප්පයිතු මලං සයං විනා,අනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

අන්‍යයන්ට විෂය නොවන උතුම් බෝධිය සාක්ෂාත් කිරීමෙන්, උන්වහන්සේ 'මම ස්වයම්භූ වෙමි' යි ප්‍රතිඥා දීමට සමත් වූ සේක. උන්වහන්සේ හැර වෙනත් කිසිදු ප්‍රතිපුද්ගලයෙක් නැත. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

8.

8.

සුදන්තපුග්ගලදමිතබ්බපුග්ගලෙදමෙති සාරයති අදන්තපුග්ගලෙ,යතො ජිනො විනයනුපායකොවිදොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

දමනය කිරීමේ ක්‍රමෝපායන්හි දක්ෂ වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, නොදැමුණු පුද්ගලයන් දමනය කරන සේක, දැමුණු පුද්ගලයන් වඩාත් යහපතෙහි මෙහෙයවන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

9.

9.

යථා හයෙ මුදුකගුණෙඛන සාරථිතථාගතො සුගතිකථාය ධම්මියා,දමෙති සාරයති තථා තථාගතෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

රථ වාහකයෙකු මෘදු ගුණයෙන් අශ්වයන් දමනය කරන්නාක් මෙන්, තථාගතයන් වහන්සේ සුගතිගාමී වූ මෘදු ධර්ම කථාවෙන් විනෙය ජනයන් දමනය කරන සේක, මෙහෙයවන සේක. එබැවින් ද තථාගතයන් වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

10.

10.

යථා හයෙ ඵරුසගුණෙන සාරථිඅපායතජ්ජනවිධිනා තථාගතො,දමෙති සාරයති තථා තථාගතෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

රථ වාහකයෙකු රළු ක්‍රමවේදයෙන් අශ්වයන් දමනය කරන්නාක් මෙන්, තථාගතයන් වහන්සේ අපාය භය පෙන්වන රළු අවවාද ක්‍රමයන්ගෙන් විනෙය ජනයන් දමනය කරන සේක, මෙහෙයවන සේක. එබැවින් ද තථාගතයන් වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

11.

11.

අදම්මියෙ මුදුඵරුසෙන සාරථියථා’භිමාරයති තථා තථාගතො,ජහාත්‍ය’නොවදිය නචානුසාසියඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

අශ්ව සාරථියෙකු මෘදු හා රළු දෙවැදෑරුම් ක්‍රමයෙන් ද දමනය කළ නොහැකි අශ්වයා මරා දමන්නාක් මෙන්, තථාගතයන් වහන්සේ දමනය කළ නොහැකි පුද්ගලයාට අවවාද අනුශාසනා නොකොට අත්හැර දමන සේක (එය ආර්ය විනයෙහි මරා දැමීමකි). එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථi' වන සේක.

12.

12.

කරී’භිධාවති දමකෙන සාරිතොපුරත්ථිමාදිසු දිසමෙව කෙවලං,අනුත්තරෙන හි නරදම්මසාරථි-ජිනෙන සාරිතපුරිසානතාදිසා;

()

ඇත් දමන්නෙකු විසින් මෙහෙයවන ලද ඇතා නැගෙනහිර ආදී භෞතික දිශාවන් කරා පමණක් දිව යයි. එහෙත් අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් මෙහෙයවන ලද පුරුෂයන්ගේ දිශාව එවැනි එකක් නොවේ.

13.

13.

නිසජ්ජ කත්ථචි සයනාසනම්හි තෙදිසාසු අට්ඨසු අතිසඞ්ගචාරිනො,විධාවරෙ තුරිතමනුත්තරං දිසංඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

යම් තැනක සෙනසුනක වැඩහිඳිමින්, අටදිශාවන්හි සැරිසරන සිත් ඇති ඒ මිනිසුන්ව වහාම අනුත්තර වූ දිශාව (නිර්වාණය) කරා මෙහෙයවන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

14.

14.

පතිට්ඨිතෙ මුනි’රධිසීලසික්ඛයාවසී’නුසාසිය අධිචිත්තසික්ඛයා,යථාරහං දමයති භබ්බපුග්ගලෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

මුනිවරයාණන් වහන්සේ භව්‍ය පුද්ගලයන් අධිශීල ශික්ෂාවෙහි පිහිටුවා, අධිචිත්ත ශික්ෂාවෙන් අනුශාසනා කොට, සුදුසු පරිදි දමනය කරන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

15.

15.

සමාහිතෙ මුනි රධිචිත්තසික්ඛයාවිපස්සනාය’පි සමණෙ’නුසාසිය,යථාරහං දමයති බොධනාරහෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

අධිචිත්ත ශික්ෂාවෙන් සමාහිත වූ ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාට විදර්ශනාවෙහි ද අනුශාසනා කොට, අවබෝධයට සුදුසු වූවන් නිසි පරිදි දමනය කරන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

16.

16.

තථුපරූපරි පටිවෙධපත්තියායථාක්කමං අනරියසෙක්ඛපුග්ගලෙ,දමෙති සො විනයති ලොකනායකොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි ()

ලෝකනාථ වූ උන්වහන්සේ, පිළිවෙළින් උත්තෝත්තර මාර්ගාවබෝධය පිණිස අනාර්ය ශේඛ්‍ය පුද්ගලයන් ක්‍රමයෙන් දමනය කරන සේක, විනයගත කරන සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

17.

17.

විනෙය්‍යබන්ධවමනකුන්දචන්දිමාවිනෙසි කොසලමගධාධිපාදයො,අනෙකඛත්තියපුරිසෙ විනායකොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

විනෙය ජනයාගේ මන නැමැති කුමුදු පිපිරවීමට සඳක් බඳු වූ නායකයාණන් වහන්සේ, කොසොල් මගධ රජුන් ආදී බොහෝ ක්ෂත්‍රිය පුරුෂයන් දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

18.

18.

කුදිට්ඨිකුඤ්ජරහරි කූටදන්තභුසුරාදිභූසුරපුරිසෙ විභාවිනොජිනාසභො විනයි යතො’නුසාසියඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

මිත්‍යා දෘෂ්ටි නමැති හස්තීන්ට සිංහයෙකු බඳු වූ, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ කූටදන්ත වැනි බ්‍රාහ්මණයන් ද, දේව බ්‍රහ්මාදී නුවණැති පුරුෂයන් ද අවවාද කොට දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

19.

19.

උපාලිනාමිකපමුඛෙ දුරාසදෙවිනායකො ගහපතිපණ්ඩිතෙ පුථුවිනෙසි සො උපනයනක්ඛමෙ යතොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

විනයධරයන් වහන්සේ, උපාලි ගෘහපති ඇතුළු දමනය කිරීමට අපහසු වූ බොහෝ පණ්ඩිත ගෘහපතියන් මාර්ගඵල ලැබීමට සුදුසු පරිදි දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

20.

20.

අසච්චදිට්ඨිකමපි සච්චකව්හයංඅනඤ්ඤවෙනයිකනිගණ්ඨනායකංවිනෙසි තප්පභුතිදිගම්බරෙ ජිනොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

අසත්‍ය දෘෂ්ටි ඇති, අන්‍යයන් විසින් දමනය කළ නොහැකි වූ සච්චක නම් නිගණ්ඨ නායකයා ද, ඔහු ඇතුළු අනෙකුත් නිගණ්ඨයන් ද ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

21.

21.

ජිනාසභො සභියසුභද්දසඤ්ඤිනොතප්පස්සිනො තිමිසභිදො සධම්මියාකථායි’තොබහි සමණෙපි සික්ඛයිඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

මෝහ අන්ධකාරය දුරු කරන ජිනර්ෂභයන් වහන්සේ, සභිය, සුභද්ද වැනි තාපසයන්ට ද, බාහිර ආගමික ශ්‍රමණයන්ට ද දහම් කථාවෙන් අවවාද කොට ශික්ෂණය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

22.

22.

දමෙසි සොමුනි උරුවෙලකස්සප-ගයාදිකස්සපජටිලාදිකෙ යතො,ජටාධරෙ විජටිතජාලිනීජටොඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

තණ්හා ජාලය නමැති අවුල නිරවුල් කළ ඒ මුනිවරයාණන් වහන්සේ, ජටාධාරී වූ උරුවෙල කස්සප, ගයා කස්සප ආදී ජටිලයන් දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

23.

23.

පහාණසංවරවිනයුත්තරො මුනිඅනෙකඛත්තියසමණෙපි සාසනෙ,විනෙසි සාරථිරිව උත්තරුත්තරිංඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

ප්‍රහාරය, සංවරය හා විනයෙහි උතුම් වූ මුනිවරයාණන් වහන්සේ, ශාසනයෙහි බොහෝ ක්ෂත්‍රියයන් හා ශ්‍රමණයන් ද දක්ෂ රථ වාහකයෙකු මෙන් වඩ වඩාත් ඉහළට හික්මවූ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

24.

24.

මනුස්සසොණිතපිසිතාසනෙහි සොවිනෙසි පීවරජඨරං නිසාචරං,සුඝොරමානවක මනෙකරක්ඛසෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි, ()

මිනී මස් හා මිනිස් ලේ අනුභව කළ, මහත් කුසක් ඇති, අතිශය භීෂණ වූ ආලවක වැනි යක්ෂයන් ද, බොහෝ රාක්ෂසයන් ද උන්වහන්සේ දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

25.

25.

විනායකො සුවිනයි රාහුනාමිකංමහත්තභාවික මසුරාධිපං යතො,සුරාධිපප්පභුතිසුරෙ තථා’සුරෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

විනයධරයන් වහන්සේ, මහා ශරීරයක් ඇති රාහු නම් අසුරේන්ද්‍රයා ද, සක්දෙවිඳු ආදී දෙවියන් හා අසුරයන් ද මැනවින් දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

26.

26.

පජාපතිං නිඛිලපජානුකම්පකොබකාභිධානිකම්පි තුච්ඡලද්ධිකං,විනෙසි සො නදිතරනීරජාසනෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

සියලු සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා ඇති උන්වහන්සේ, හිස් දෘෂ්ටි ගෙන සිටි බක බ්‍රහ්මයා ද, ප්‍රජාපතී බ්‍රහ්මයා ද දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

27.

27.

කසඞ්කුසෙහි’පි අවිනෙය්‍යකෙ යතොතිරච්ඡජාතිකපුරිසෙ නරාසභො,විනෙසි සො තිසරණසිලසංවරෙඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

කසවලින් හෝ හෙණ්ඩුවලින් දමනය කළ නොහැකි වූ තිරිසන් සතුන් පවා, නරශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ තිසරණ සහිත ශීල සංවරයෙහි පිහිටුවා දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

28.

28.

කපොලසෙචනමදකණ්ණචාමරංහුතාසනාසනිරිවභිංසනං යතො,දමෙසි මාරජි ධනපාලකුඤ්ජරංඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

ගලායන මදදියෙන් තෙත් වූ කන් ඇති, ගින්නක් හෝ හෙණ පහරක් සේ භයානක වූ ධනපාල (නාලාගිරි) හස්තියා මාරජිත් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

29.

29.

විනෙසි සොමුනි හිමවන්තවාසිනංපතාපපජ්ජල මපලාලභොගිනං,ඛරං භයඞ්කර මරවාලභොගිනංඅනුත්තරො’තිපි නරදම්මසාරථි;

()

මුනිවරයාණන් වහන්සේ හිමාලයෙහි වාසය කළ, තේජසින් බැබළුණු අපලාල නාගයා ද, රළු වූ ද භයානක වූ ද අරවාල නාගයා ද දමනය කළ සේක. එබැවින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

30.

30.

නන්දො’පනන්දු’රගපතිං මහොදර-චූලොදරොරගපමුඛෙ ච නිබ්බිසෙ,ධුමස්සිඛා’නලසිඛභොගීනො අකාතෙනා’ප්‍යනුත්තරනරදම්මසාරථි;

()

දුම් හා ගිනිදැල් පිට කළ නන්දෝපනන්ද නාගරාජයා ද, මහෝදර හා චූලෝදර යන නාගයන් ද විෂ රහිත කොට දමනය කළ සේක. එමඟින් ද උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' වන සේක.

31.

31.

දමනුපායකොවිදො හි බොධනෙය්‍යබන්ධවෙඅරියමග්ගවීථිභාසුරං වරං සිවමපකුරං,පටිපදාරථෙන සාරයි යථෙව සාරථිපුරිසදම්මසාරථිති වුච්චතෙ අනුත්තරො;

()

දමනය කිරීමේ ක්‍රමෝපායන්හි දක්ෂ වූ උන්වහන්සේ, අවබෝධය ලැබීමට සුදුසු ජනයන්ව, ආර්ය මාර්ගය නමැති වීථියෙන් බැබළෙන උතුම් වූ නිවන් පුරය කරා, රථ වාහකයෙකු මෙන් ප්‍රතිපදා නමැති රථයෙන් මෙහෙයවූ සේක. එබැවින් උන්වහන්සේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' යැයි කියනු ලැබේ.

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා වරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ භගවතො අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථීති නාම පඤ්ඤත්තියා අභිධෙය පරිදීපො චතුබ්බීසතිමොසග්ගො.

මෙසේ මේධානාන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් සියලු කවි ජනයාගේ හෘදයන්ට ආනන්දය දීම පිණිස විරචිත 'ජිනවංශදීපය'ෙහි සන්තිකේනිදානයෙහි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ 'අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි' යන නාම ප්‍රඥප්තියේ අර්ථය විදහා දක්වන විසිහතරවන සර්ගය නිමවා ලන ලදී.

තංඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණෙකිත්ති සද්දො අබ්භුග්ගතො ඉතිපි සොභගවා සත්ථා දෙවමනුස්සානංති.

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු කල්‍යාණ කීර්ති ශබ්දයක් උස්ව පැනනැඟී තිබේ: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක' යනුවෙනි.

1.

1.

කන්තාරං ඛරතක්කරං නිරුදකං කත්තාරමොතාරිමංකන්තාරං මිගරාජකුඤ්ජරමහා (සද්දුලවික්කීළිතං),කන්තාරං අවතාරභුරිජනතං යො සත්ථවාහො සුධිතාරෙත්වා නයතෙ දයාපරවසො ඛෙමන්තභුමිං යථා;

()

රළු සොර සතුරන්ගෙන් ගහණ වූ, ජලය රහිත වූ ද, තරණය කිරීමට අපහසු වූ ද, සිංහ, ඇත් සහ ව්‍යාඝ්‍රයන්ගෙන් ගහණ වූ ද කාන්තාරයකින්, මහා ජනයා එතෙර කරවන මහා කරුණාවෙන් පිරි නුවණැති ගැල් නායකයෙකු සෙයින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ජනයා එතෙර කරවා නිර්භය ක්ෂේම භූමියට පමුණුවන සේක.

2.

2.

ඉච්චෙවංකරුණානිධානහදයො සංසාරදුක්ඛාතුරෙසත්තෙ ජාතිජරාවිකාරමරණස්සොකාදිකන්තාරතො,තාරෙත්වා දසසංකිලෙසගහනා පාපෙසි ඛෙමංපුරංතස්මා සත්ථුපසත්ථකිත්තිවිසරො සත්ථා’ති සම්පත්ථරී;

()

මෙසේ කරුණා නිධානයක් බඳු හදවතක් ඇති උන්වහන්සේ, සංසාර දුකෙන් පීඩිත සත්වයන්ව ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණ, ශෝක ආදී කතරින් එතෙර කරවා, දස කෙලෙස් නමැති ඝන වනාන්තරයෙන් මුදවා, ක්ෂේම භූමිය වූ නිවන් පුරයට පැමිණවූ සේක. එබැවින් ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් පසසන ලද පැතිරුණු කීර්තියක් ඇති උන්වහන්සේ 'ශාස්තෘ' යැයි ප්‍රසිද්ධ වූ සේක.

3.

3.

අත්ථා’නත්ථවිචාරණා’තිචතුරො ලොකුත්තරත්ථෙන’පියස්මා සාසති ලොකියෙන උභයෙන’ත්ථෙනලොකං ඉමං,සබ්‍රහ්මං සනරාමරං සසමණං සබ්‍රාහ්මණං යොහි සොසත්ථා’ත්වෙව පසත්ථකිත්තිනිකරො සත්ථාරමබ්භුග්ගතො;

()

යහපත හා අයහපත විමසීමෙහි අතිශයින් දක්ෂ වූ උන්වහන්සේ, ලෞකික හා ලෝකෝත්තර යන දෙලොව අර්ථයෙන්ම, බ්‍රහ්මයන්, දෙවියන්, මිනිසුන්, ශ්‍රමණයන් හා බ්‍රාහ්මණයන් සහිත මේ ලෝකය අනුශාසනා කරන බැවින්, පසසන ලද කීර්ති සමූහයක් ඇති ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'ශාස්තෘ' යන නාමයෙන්ම උසස් කොට සලකන ලදී.

4.

4.

භීතිං ජාතිජරාරුජාදිකසිරං නිස්සාය ජාතංහි යොසත්ථා සත්ථධරොරිවා’රිවිසරං නික්ඛිත්තසත්ථො සදා,සත්තානං තසසතෙ විහිංසති ධියා සිද්ධත්ථසාරො තතොසො සත්ථා’ති යසොසරීරසුරභී ලොකත්තයං ව්‍යාපයී;

()

ආයුධ දැරූ පුරුෂයෙකු සතුරු සේනාවක් නසන්නාක් මෙන්, ජාති, ජරා, ව්‍යාධි ආදිය මුල් කරගෙන උපදින්නා වූ, සත්වයන් තැතිගන්වන සිය ගණන් බිය සහ හිංසාවන්, නිරන්තරයෙන්ම අවි ආයුධ බිම තැබූ, සිද්ධාර්ථ නමැති හරයෙන් යුත් ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ප්‍රඥාවෙන් නැසූ සේක. එබැවින් උන්වහන්සේ 'ශාස්තෘ' නමින් තුන් ලොව පුරා පැතිර ගිය යසස නමැති ශරීර සුවඳින් යුක්ත වූ සේක.

5.

5.

ලොකත්ථාභිරතො අනත්ථවිරතො ජාත්‍යාදිකන්තාරතොඋත්තාරෙතිච සත්ථවාහසදිසො යො අත්ථධම්මෙනවා,සත්තෙ සාසති හිංසතී’ති ජනතාසන්තානජාතං භයංවුත්තා’න්වත්ථවසෙන සොහිභගවා සත්ථාති වණ්ණීයතෙ;

()

ලෝකයාගේ යහපතෙහි ඇලුනු, අයහපතින් වැළකුණු, ගැල් ගැත්තන් මෙහෙයවන ගැල්නායකයෙකු මෙන් සත්වයන්ව ජාති ආදී කතරින් එතෙර කරවන්නා වූ ද, වැඩදායක ධර්මයෙන් අනුශාසනා කරන්නා වූ ද, ජනතාවගේ සිත්හි උපදින බිය නසන්නා වූ ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්ථයට ගැළපෙන පරිදි 'ශාස්තෘ' යැයි වර්ණනා කරනු ලැබේ.

තංඛො පනභවන්තං ගොතමං එවංකල්‍යාණෙ කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො ඉතිපිසො භගවා බුද්ධොති.

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති ශබ්දයක් උස්ව පැන නැඟී ඇත: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද බුද්ධ වන සේක' (ඉතිපි සෝ භගවා බුද්ධෝ).

6.

6.

යො සඞ්ඛාරවිකාරලක්ඛණපරොසඞ්ඛාරපඤ්ඤත්තිසුඤෙය්‍යත්ථෙස්ව’නනුස්සුතෙසු පුරිමං චත්තාරි සච්චානි’පි,බුජ්ඣිත්වා’චරියොපදෙසරහිතො තත්ථෙව සබ්බඤ්ඤුතංපත්තො ඤාණබලෙසු පාපුණි වසීභාවං සයමභුක සයං;

()

යම් උන්වහන්සේ කෙනෙක් සංස්කාර, විකාර, ලක්ෂණ, පරිනිර්වාණ හා ප්‍රඥප්ති යන පෙර නොඇසූ විරූ සියලු දතයුතු ධර්මයන්හි ද, පළමු කොට චතුරාර්ය සත්‍යයන් ද කිසිදු ආචාර්ය උපදේශයකින් තොරව තමන් වහන්සේම අවබෝධ කරගෙන, එහිදීම සර්වඥතා ඥානයට පැමිණ, ඥාන බලයන්හි ස්වයංභූ වසීභාවයට තමන්ම පැමිණි සේක්ද,

7.

7.

බොධෙතා’ති පජාය නිබ්බචනතො සච්චානි සො බුජ්ඣිතාසච්චානීති’පි සච්චවාදි භගවාක නිස්සෙසඤෙය්‍යස්සපි,මත්‍යා බුජ්ඣනසත්තියා මහතියා යස්මා සමඞක්ගී තතොබුද්ධො නාමසියාති කිත්තිවිසරො තම්බුද්ධමබ්භුග්ගතො;

()

සත්වයන්ට සත්‍යයන් අවබෝධ කරවන බැවින් 'අවබෝධ කරවන්නා' වන සේක. උන්වහන්සේ තමන්ම සත්‍යයන් අවබෝධ කළ බැවින් 'අවබෝධ කළ තැනැත්තා' වන සේක. සත්‍යයම පවසන බැවින් සත්‍යවාදී වන සේක. ශේෂයක් නොමැතිව දතයුතු සියල්ල තමන්ගේම වූ මහා බුද්ධි ශක්තියෙන් අවබෝධ කරගැනීමට සමත් වූ බැවින් උන්වහන්සේ 'බුද්ධ' නම් වන සේකැයි පතළ කීර්ති සමූහයක් ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි පැන නැඟුණි.

8.

8.

යෙසංජ බොධනවසත්තියා සුමතියා චා’නඤ්ඤනෙය්‍යො සයංබුද්ධත්තා ච යථාවිකාසපදුමං සො බුජ්ඣනට්ඨෙනපි,නානාබුද්ධගුණස්ස විස්සවනතො බුද්ධොති සුද්ධොදනීඅබ්භුග්ගඤ්ඡි තිබුද්ධඛෙත්තභවනෙ තංකිත්තිගීතස්සරො;

()

මනා ප්‍රඥාවෙන් යුතුව සත්වයන් අවබෝධ කරවීමේ ශක්තිය ඇති බැවින් ද, අන්‍යයන්ගේ මඟපෙන්වීමකින් තොරව තමන්ම බුද්ධත්වයට පත් වූ බැවින් ද, මනාව පිපුණු පියුමක් මෙන් අවබෝධ වීම යන අර්ථයෙන් ද, නන්වැදෑරුම් බුදුගුණ ප්‍රකාශ වන බැවින් ද, ඒ ශුද්ධෝදන රජුගේ පුත්‍රයාණන් වහන්සේ 'බුද්ධ' නම් වන සේකැයි තුන් බුද්ධ ක්ෂේත්‍රයෙහි උන්වහන්සේගේ කීර්ති ගීත ස්වරය පැතිර ගියේය.

9.

9.

රාගස්සාධිගතග්ගමග්ගමතියා දොසස්ස මොහස්සපිඡින්නත්තා ච සමුලඝාතමඛිලකෙලසාරිවග්ගස්සපි,සො ඛීණාසවතාය චොපධිපරිච්චාගෙන බුද්ධොත්‍යයංඋච්චාරියති චාරිකිත්තිරචනා විඤ්ඤූහි යාවජ්ජපි;

()

උතුම් වූ ආර්ය මාර්ග ප්‍රඥාවෙන් රාගය, ද්වේෂය, මෝහය මෙන්ම සමස්ත කෙලෙස් සමූහයම මුලිනුපුටා දමා සිඳලූ බැවින් ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ බැවින් ද, සියලු බැඳීම් අත්හළ බැවින් ද, උන්වහන්සේ 'බුද්ධ' නම් වන සේකැයි පණ්ඩිතයන් විසින් කරනු ලබන උදාර කීර්ති වර්ණනාව අද දක්වාම උස් හඬින් ගායනා කරනු ලැබේ.

10.

10.

ධම්මස්සාමි යථා පබුද්ධපුරිසො ඔක්කන්තනිද්දක්ඛයානාජ්ඣො’තිණ්ණකිලෙසමිද්ධවිධමා බොධාපිතො කෙනචි,බුද්ධම්භොජතිභානනො හී භගවා සාමං පබුද්ධො යතොබුද්ධොනාමසියාති තබ්භවයසොඝොසො විභුසායතෙ;

()

ධර්මස්වාමී වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, නිද්‍රාවෙන් අවදි වූ පුරුෂයෙකු මෙන්, කෙලෙස් නමැති මෝහ නිද්‍රාව දුරු කොට, කිසිවෙකුගේ මඟපෙන්වීමක් නොමැතිව තමන් වහන්සේම ස්වයංභූ ඥානයෙන් අවදි වූ බැවින් සහ බුද්ධ නමැති පියුමක් බඳු මුහුණක් ඇති බැවින් 'බුද්ධ' නම් වන සේකැයි පතළ කීර්ති ඝෝෂාව ලොව බබළවයි.

11.

11.

ගත්‍යත්ථාවගමත්ථධාතුසමතාසබ්භාවතො වා ගතොයෙනෙකායනමග්ගමුග්ගමතිමා එකො, හීසම්බුජ්ඣීසො,සම්බොධිං ජයබොධිමූලමුපගො සත්තුත්තරො’නුත්තරංබුද්ධොතී’ධ ජගත්තයෙ නිජයසො යාවජ්ජ විජ්ජුම්භතෙ;

()

ගමන සහ අවබෝධය යන අර්ථ දෙන ධාතූන්ගේ සමානත්වය නිසා හෝ ඒකායන මාර්ගයට පැමිණි උතුම් බුද්ධියෙන් යුතුව හුදෙකලාවම ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයට පැමිණ, සත්වයන් අතර උත්තරීතර වූ, අනුත්තර වූ සම්බෝධිය අවබෝධ කරගත් බැවින් උන්වහන්සේ 'බුද්ධ' නම් වන සේකැයි තුන් ලොවෙහි උන්වහන්සේගේ යසස අද දක්වාම බබළයි.

12.

12.

ඛීණත්තා පරමාය මග්ගමතියා දුබ්බුද්ධියා බුද්ධියාලද්ධත්තාපි කඅනුත්තරුත්තරගුණාලඞක්කාරසාමග්ගියා,සො සම්බොධිපරායණො සිරිඝණො බුද්ධොති සුද්ධොදනීලොකම්භොධිමලඞ්කරි නිජයසොකල්ලොලමාලාහි’මං;

()

උතුම් මාර්ග ප්‍රඥාවෙන් මෝහය ක්ෂය කළ බැවින් ද, අනුත්තර වූ උත්තම ගුණාංග නමැති ආභරණ සමූහය ඥානයෙන් ලබාගත් බැවින් ද, සම්බෝධියම පරායනය කරගත්, ඝන ශ්‍රීයෙන් යුත්, ශුද්ධෝදන රජුගේ පුත්‍රයාණන් වහන්සේ 'බුද්ධ' නමින් තමන් වහන්සේගේ යසස නමැති රළ මාලාවන්ගෙන් මේ ලෝක නමැති මහා සාගරය සැරසූ සේක.

13.

13.

සම්බුද්ධො’ති’මිනාපදෙන මුනිනො සච්චාවබොධාවහංඤාණං තප්පටිවෙධඤාණ මනඝං නා’ඤ්ඤෙහිසාධාරණං,බුද්ධො’තී’ධ පදෙන සත්ථු කරුණාපුබ්බඞ්ගමං දෙසනා-ඤාණං ඤෙය්‍යපදත්ථබොධනකරං ඤාණඤ්ච දස්සියතෙ;

()

මෙහි 'සම්බුද්ධ' යන පදයෙන් මුනිවරයාණන් වහන්සේගේ සත්‍යාවබෝධය ගෙන දෙන, අන්‍යයන් හා සාධාරණ නොවූ, අති උතුම් වූ පටිවේධ ඥානය දැක්වෙන අතර, 'බුද්ධ' යන පදයෙන් ශාස්තෘන් වහන්සේගේ මහා කරුණාව පෙරදැරි කරගත්, දතයුතු අර්ථයන් අවබෝධ කරවන්නා වූ දේශනා ඥානය දැක්වෙයි.

14.

14.

තං සබ්බඤ්ඤුතඤාණථොමනවසා සම්මාදිසම්බුද්ධි’ති-සද්දස්සා’රියමග්ගකිත්තනවසා බුද්ධොතිසද්දස්සච,යොගො’පෙ’ත්ථකතො’ත්‍ය’භාසි විබුධො සො ධම්ම පාලාභිධොබුද්ධානුස්සතිවණ්ණනාවිවරණෙ විඤ්ඤාතසත්ථාගමො;

()

සර්වඥතා ඥානය වර්ණනා කිරීමේ වශයෙන් 'සම්මාසම්බුද්ධ' යන ශබ්දය ද, ආර්ය මාර්ගය ප්‍රකාශ කිරීමේ වශයෙන් 'බුද්ධ' යන ශබ්දය ද මෙහි යොදන ලදැයි ශාස්ත්‍රයන් මැනවින් දත්, 'ධම්මපාල' නම් වූ ඒ පණ්ඩිත මහ තෙරුන් වහන්සේ බුද්ධානුස්සති වර්ණනා විවරණයෙහි ප්‍රකාශ කළ සේක.

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ සත්ථාදෙවමනුස්සානං බුද්ධොති නාමපඤ්ඤත්තීනං අභිධෙය පරිදීපො පඤ්චවීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය දීමට හේතු වූ, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි සන්තිකේ නිදානයෙහි එන 'ශාස්තෘ', 'දේවමනුස්සානං', 'බුද්ධ' යන නාම ප්‍රඥප්තීන්ගේ අර්ථයන් පැහැදිලි කරන විසිපස්වන සර්ගය නිමවා ලන ලදී.

තංඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණෙ කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො ඉතිපි සොභගවා භගවාති.

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති ශබ්දයක් උස්ව පැන නැඟී ඇත: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද භාග්‍යවත් වන සේක' (ඉතිපි සෝ භගවා භගවාති).

1.

1.

කවිභාරතිපද්ධතිඡන්දසි ත-ග්ගුණථොමන (තොටක) වුත්‍ය’භවි,භගවා’ති විභත්තපදත්ථවතීමධුරා සුණතං සුරතං මධුරා;

()

කාව්‍ය සම්ප්‍රදායෙහි ඡන්දස් ශාස්ත්‍රයට අනුව උන්වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන 'තෝටක' වෘත්තයෙන් යුත්, විභක්ති පදයන්ගේ අර්ථයෙන් යුත්, ඇසීමට මිහිරි වූ, ඉතා ප්‍රියජනක වූ 'භගවා' යන පදය මෙසේ වෙයි:

2.

2.

අධිසීලසමාධිමතිප්පභුති-ගුණරාසිවිසිට්ඨතරස්ස තතො,භගවා’ති සදෙවමනුස්සපජා-පවරස්ස සගාරවනාම’මිදං;

()

අධිශීල, අධිසමාධි, අධිප්‍රඥා ආදී ගුණ සමූහයෙන් අතිශයින්ම විශිෂ්ට වූ, දෙවි මිනිසුන් සහිත සත්ව ප්‍රජාව අතර උත්තම වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා ගෞරව සහිතව කරනු ලබන නමස්කාරයක් බඳු වූ නාමය 'භගවා' යන්නයි.

3.

3.

භගවාවචනෙන පවුච්චති යොසනිරුත්තිනයො වචනත්ථවරො,ස’හි ගාරවසෙට්ඨවිසිට්ඨතරොභගවාති නිමිත්තකනාමමිදං;

()

නිරුක්ති ක්‍රමයට අනුව උතුම් වචනාර්ථයන්ගෙන් යුත් 'භගවා' යන වචනයෙන් යමෙක් හඳුන්වනු ලැබේද, උන්වහන්සේ ගෞරවයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨතම හා විශිෂ්ටතම වන බැවින්, මෙය උන්වහන්සේගේ ගුණ නිමිති කොට උපන් නාමයකි.

4.

4.

පරිපාචිතසඤ්චිතපාරමිතා-මිතභාග්‍ය මනුත්තරියු’ත්තරියං,යදි විජ්ජති’මස්ස අනඤ්ඤසමංභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

මැනවින් පිරූ, රැස් කරන ලද පාරමිතාවන්ගෙන් උපන්, අන් කිසිවෙකුට සමාන නොවන, අනුත්තර වූ උතුම් භාග්‍යයක් යමෙකු කෙරෙහි ඇත්ද, ඒ භාග්‍යය ඇති බැවින් උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

5.

5.

යදි මාරබලං පබලං සකලංකදලී ද්විරදොරිව තාලවනං,අසනී’ව කිලෙසමභඤ්ජි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

හස්තියෙකු කෙසෙල් වනයක් පොඩි කරන්නාක් මෙන් ද, අකුණක් තල් වනයක් වනසන්නාක් මෙන් ද, අතිශයින් බලවත් වූ සමස්ත මාර සේනාව සහ කෙලෙස් බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

6.

6.

යදි භග්ගමකා’ඛිලලොභමපා-ඛිලදොසමපා’ඛිලමොහමපි,විපරීතමනොකණඤ්ච තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

සියලු ලෝභය ද, සියලු ද්වේෂය ද, සියලු මෝහය ද, විපරීත දෘෂ්ටීන් සහ තණ්හාවන් ද සහමුලින්ම බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

7.

7.

යදි කොධු’පනාහ මුසුයනම-ච්ඡරියං අහිරික්කනිරොත්තපනං,අපි මක්ඛපලාස මභඤ්ජි භවා-භවදිට්ඨි මනජ්ජව’මද්දවතං;

()

ක්‍රෝධය, උපනාහය, ඊර්ෂ්‍යාව, මත්සර්යය, අහිරිකය, අනොත්තප්පය, මක්ඛය, පලාසය, භවාභව දෘෂ්ටිය, අනජ්ජවය සහ අමද්දවය බිඳ දැමූ බැවින්;

8.

8.

ඛරඵාරුසතා කරණුත්තරියංයදි මාන’භිමාන’පමාදමදං,සඨඵාරුසතා කරණුත්තරියංසඨමායමභඤ්ජි’ති මොහජටංභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

කර්කශ බව, ඵාරුෂ බව, මානය, අභිමානය, ප්‍රමාදය, මදය, ශඨභාවය, මායාව සහ මෝහය නමැති අවුල් ජාලය බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

9.

9.

තිවිධා’කුසලං තිවිධබ්බිසමංතිවිතක්කතිමූලතිසඤ්ඤමපි,තිමලං තිපපඤ්ච මභඤ්ජි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

ත්‍රිවිධ අකුසල මූලයන් ද, ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතයන් ද, ත්‍රිවිධ විතර්කයන් ද, ත්‍රිවිධ සංඥාවන් ද, ත්‍රිවිධ මලයන් ද, ත්‍රිවිධ ප්‍රපංචයන් ද බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

10.

10.

චතුරොඝ චතුබ්බිධයොග චතු-බ්බිධගන්ථ චතුබ්බිධගාහ මපි,චතුරාසවධම්ම මභඤ්ජිතතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

සතර ඕඝයන් ද, සතර යෝගයන් ද, සතර ග්‍රන්ථයන් ද, සතර උපාදානයන් ද, සතර ආශ්‍රව ධර්මයන් ද බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

11.

11.

විනිබද්ධ මනොඛීල නීවරණා-න්‍ය’භීනන්දනමච්චරියානි තතො,යදි පඤ්චවිධානි’පි භග්ගමකාභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

පස් වැදෑරුම් චේතෝඛීලයන් ද, පංච නීවරණයන් ද, පස් වැදෑරුම් ඇලීම් සහ මත්සර්යයන් ද බිඳ දැමූ බැවින්, උන්වහන්සේ 'භගවා' යැයි කියනු ලැබේ.

12.

12.

ඡවිවාදපදානි’පි සත්තවිධා-නුසයෙහි කුසිතකවත්ථු’මතො,ය මභඤ්ජි’තරාති’පි අට්ඨවිධංභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

යම් හෙයකින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සය වැදෑරුම් විවාදපද ද, සප්තවිධ අනුසයන් ද, අට වැදෑරුම් කුසීත වස්තූන් ද, එසේම අනෙකුත් අෂ්ටවිධ (මිථ්‍යාත්වයන්) ද බිඳ දැමූ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

13.

13.

නවධා’ලයමුල මභඤ්ජි තථාදසධා’කුසලං දසකම්මපථං,සකලානි කුදිට්ඨිගතානි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

එසේම, යම් හෙයකින් නව වැදෑරුම් ආලය මූලයන් ද, දස වැදෑරුම් අකුසල් හා දස අකුසල් කර්මපථයන් ද, සියලු වැරදි දෘෂ්ටීන් ද බිඳ දැමූ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

14.

14.

පරිළාහදරං විවිධ’ද්ධසතංභවකනෙත්තිවිචාර මහඤ්ජි තතො,සතමත්තසහස්සකිලෙසගතංභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

යම් හෙයකින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විවිධ වූ එකසිය පනහක් (150) භව තණ්හා විචාරයන් හා දැවීම්-තැවීම් ද, සියදහසක් පමණ වූ කෙලෙසුන් ද නැසූ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

15.

15.

අණිමා ලඝිමා මහිමා වසිතා-පභුති’ස්සරිය’ට්ඨභගෙහි යතො,සුභගෙහි සමඞක්ගීබ්භූව තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

යම් හෙයකින් අණිමා, ලඝිමා, මහිමා, වසිතා ආදී වූ අෂ්ටවිධ ඓශ්චර්ය භාගයන්ගෙන් ද, ශෝභන වූ භාගයන්ගෙන් (සුභාග්‍යයන්ගෙන්) ද යුක්ත වූ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

16.

16.

අණුනො නනුනො’ නනුනොකරණංකරණං ලහුනො’ලහුනො අණිමා,ලඝිමා මහිමා මහිමාකරණංකරණං වසිතා වසිතාය තහිං;

()

එහි (අෂ්ට ඓශ්චර්යයන් අතර) 'අණිමා' යනු තමන් සියුම් (අණු මාත්‍ර) බවට පත් කරගැනීමයි. 'ලඝිමා' යනු සැහැල්ලු බවට පත් කරගැනීමයි. 'මහිමා' යනු ශරීරය මහත් කරගැනීමයි. 'වසිතා' යනු තමන් කැමති පරිදි සියල්ල වශී කරගැනීමේ ශක්තියයි.

17.

17.

සය මිච්ඡිතඨාන මුපාගමනංලහු විච්ඡිතකාරියසාධනතා,අභිපත්ති පකම්‍ය මසෙසවසී-කරණෙ’සිකතා පරමිස්සරතා;

()

තමන් කැමති තැනකට ක්ෂණිකව පැමිණීම (ප්‍රාප්ති), සිතූ කටයුත්ත වහාම සාක්ෂාත් කරගැනීම (ප්‍රාකාම්‍ය), සියල්ල තමන් යටතට පත් කරගැනීම (ඊශිත්වය), උතුම් වූ අධිපතිභාවය (වශිත්වය) යනාදී ලක්ෂණයෝ වෙති.

18.

18.

නභසා පදසා ගමනාදිවසාවජතො පරිනිට්ඨිතකාරියතා,නිජකාම’වසායිකතාතියහිං-පරමිස්සරියාඛ්‍යභගා’ට්ඨවිධා;

()

අහසින් යාම, පයින් යාම ආදී ගමන්වලදී සිතූ පරිදි කටයුතු සිද්ධ කරගැනීම හා තමන්ගේ කැමැත්ත පරිදි කටයුතු අවසන් කිරීම (යත්‍රකාමාවසායිතාව) ද ඇතුළුව එහි අෂ්ටවිධ පරම ඓශ්චර්යයෝ 'භාග' නමින් හැඳින්වෙති.

19.

19.

චතුමග්ග චතුප්ඵලසන්තිපදා-රියධම්මසමුහභගෙහි යුතො,විනලීකතපාපමලෙහි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

සතර මග, සතර පල, ශාන්ත පදය (නිවන) ඇතුළු ආර්ය ධර්ම සමූහයන්ගෙන් ද, ප්‍රහීණ කරන ලද පාප මලයන්ගෙන් ද යුක්ත වූ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

20.

20.

චරණදිගුණ’තිසයාධිගතා-සමකිත්තිසරීරභගෙත යුතො,භුවනත්තයවිප්ඵුරිතෙන තතොභගවාති පවුච්චති සො භගවා;

()

චරණ ආදී උත්කෘෂ්ට ගුණයන්ගෙන් අධිගමනය කරන ලද, තුන් ලොව පුරා පැතිරුණු අසදෘශ කීර්තිමත් ශරීර ශෝභාව (යසස) නමැති භාගයෙන් යුක්ත වූ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

21.

21.

ජනලොචනනීහරණාය නිරූ-පම රූපසරීරගතාය තතො,නිඛිලාවයවස්සිරියා සබිතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

ජනයාගේ නෙත් සිත් ඇදගන්නා සුළු, අසදෘශ වූ රූප කායකින් ද, සියලු අවයවයන්ගේ අලංකාරයෙන් හා ශ්‍රී විභූතියෙන් යුක්ත වූ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

22.

22.

අභිපත්ථිත මිච්ඡිත මත්තහිතංපරසත්තහිතම්පි සමිජ්ඣති යං,ඉති තාදිසකාමභගෙන යුතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

තමන් වහන්සේ පැතූ ප්‍රාර්ථනා කළ ආත්ම හිත සුවය මෙන්ම සෙසු සත්වයන්ගේ පරහිත සුවය ද යම් සේ සිද්ධ වේ ද, එවැනි කැමති දෑ ඉටුකර ගැනීමේ හැකියාව (කාම භාගය) ඇති බැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

23.

23.

යදනුත්තරියෙන ච පාරමිතා-වීරියෙන පයත්තභගෙන යුතො,ගරුභාවපදප්පභවෙන තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

අනුත්තර වූ පාරමිතා වීර්යය නැමැති උත්සාහය (ප්‍රයත්න භාගය) ඇති බැවින් හා එයින් හටගත් ගුරුභාවය (ගෞරවනීය බව) ඇති බැවින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

24.

24.

පරමිස්සරියායමධම්මයසො-සිරිකාමපයත්තභාගා ඡයිමෙ,යදි යස්ස ජිනස්ස භවන්ති තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

පරම ඓශ්චර්යය, ධර්මය, යසස, ශ්‍රී, කාමය (කැමති දෑ සිදුවීම) සහ ප්‍රයත්නය (වීර්යය) යන මේ ෂඩ්විධ භාගයන් (භාග්‍යයන්) යම් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ නමක කෙරෙහි පවතී ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

25.

25.

සුභගෙන අනඤ්ඤසමෙන නිරූ-පමරූපවිලාසභගෙන යුතො,සතපුඤ්ඤසමුජ්ජලිතෙන තතොභගවාති පවුච්චති සො භගවා;

()

සියක් පුණ්‍ය මහිමයෙන් බැබළෙන, අන්‍යයන් හා සමාන කළ නොහැකි, අසදෘශ රූප විලාසය නැමැති ශෝභන භාගයෙන් යුක්ත වූ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

26.

26.

නිජධම්මසරීරවිභූති යථානිජරූපසරිරවිභූති තථා,ඉහ වුච්චති භග්ගසුභාග්‍යමිතිඅපි තෙහි සමඞ්ගි ජිනො භගවා;

()

තමන් වහන්සේගේ ධර්ම ශරීරයේ විභූතිය යම් සේද, එසේම රූප ශරීරයේ විභූතිය ද වේ. මෙලොවෙහි එය (කෙලෙස්) බිඳ දැමීමක් හා සුභාග්‍යයක් යැයි කියනු ලැබේ. එම ගුණයන්ගෙන් යුක්ත බැවින් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

27.

27.

කුසලාදිපදෙහි විභත්තමකා’-යතනාදිවසෙන ච බන්ධවසා,වත ධම්මසමුහසභාව මතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

කුසල් අකුසල් ආදී පදයන්ගෙන් ද, ආයතනාදී වශයෙන් ද, ධර්ම සමූහයන්ගේ ස්වභාවය විභජනය (බෙදා දක්වා) කළ හෙයින් ද, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

28.

28.

චතුධා චතුධා චතුධා චතුධාචතුසච්චදසො’රියසච්චම්පි,විභජී විභජී විභජී විභජීභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

(යමකබන්ධනං)

සතර ආර්ය සත්‍යයන් දුටු ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ආර්ය සත්‍යයන් සතර ආකාරයකින්, සතර ආකාරයකින්, සතර ආකාරයකින්, සතර ආකාරයකින් විභජනය කළ (බෙදා දැක්වූ) හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

29.

29.

යදි දිබ්බවිහාර මසෙවි භජිසුරජෙට්ඨවිහාර මනඤ්ඤසමං,අරියඤ්චවිහාර මනඤ්ඤසමං,අරියඤ්ච විහාර මසෙවි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ දිව්‍ය විහාරයන් ද, අසදෘශ වූ බ්‍රහ්ම (සුරජේෂ්ඨ) විහාරයන් ද, අසදෘශ වූ ආර්ය විහාරයන් ද සේවනය කළ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

30.

30.

යදි කායවිවෙකසුඛං අභජීභජි චිත්තවිවෙකසමාධිසුඛං,උපධීහි විවෙකක මසෙවි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ කායවිවේක සුඛය ද, චිත්තවිවේක සමාධි සුඛය ද, උපධිවිවේක සුඛය ද සේවනය කළ සේක් ද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

31.

31.

භජි වට්ටගතඤ්ච විවට්ටගතංසය මුත්තරිමානුසධම්ම මපි,තිවිධඤහි විමොක්ඛ මසෙවි තතොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

වෘත්තගත (සංසාරගත) සහ විවෘත්තගත (නිර්වාණගත) වූ උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයන් ද, ත්‍රිවිධ විමෝක්ෂයන් ද සේවනය කළ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

32.

32.

පුනරාගමනාවරණෙන භවෙභවනෙත්තිසමඤ්ඤ මිදං ගමනං,යදි වන්තමකා’රියමග්ගමුඛොභගවා’ති පවුච්චති සො භගවා;

()

නැවත භවයට පැමිණීම වළක්වන්නා වූ, භව නෙත්ති (තණ්හාව) නමින් හැඳින්වෙන සංසාර ගමන ආර්ය මාර්ගය මුල් කොටගෙන ප්‍රහීණ කර (වමාරා) දැමූ හෙයින්, උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' යැයි කියනු ලැබේ.

33.

33.

භගවා’ති විසිට්ඨ’භිධානමිමංන’ච මාතුපිතුප්පභුතිහි කතං,සහබොධිපදාධිගමෙන ගතාතථසම්මුති තස්සජිනස්ස’භවි;

()

'භාග්‍යවත්' යන මේ විශිෂ්ට නාමය මෑණියන් පියණියන් ආදීන් විසින් තබන ලද්දක් නොවේ. බෝධි මූලයේදී සර්වඥතා ඥානය ලැබීමත් සමඟම ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට මේ සම්මුතිය (නම) ලැබුණේය.

අථමහානිද්දෙසාගතනයො වුච්චතෙ.

මෙතැන් සිට මහානිද්දේසයෙහි සඳහන් වන ක්‍රමය දක්වනු ලැබේ.

34.

34.

ලොකුත්තරාය මතියාරාගං භග්ගං අකාසි දොසං මොහං,යස්මා කණ්ටකමානංකිලෙසමාරං තතොපි බුද්ධො බගවා;

()

ලොකුත්තර ප්‍රඥාවෙන් රාගය, ද්වේෂය, මෝහය ද, කෙලෙස් කටු, මානය හා කෙලෙස් මාරයා ද බිඳ දැමූ හෙයින් ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

35.

35.

යස්මා විභජ්ජවාදිභජි විභජි පවිභජී සධම්මක්ඛන්ධං,ලොකුත්තරඤ්ච කතවාභවානමත්තං තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ විභජ්ජවාදී වූ සේක් ද, සද්ධර්ම ස්කන්ධය බෙදා වෙන් කර විභජනය කළ සේක් ද, භවයන්ගේ කෙළවර ලොකුත්තර නිවන සිද්ධ කළ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

36.

36.

යස්මා භාවිතකායොභාවිතසිලො සදා සුභාවිතචිත්තො,භාවිතපඤ්ඤො සබ්භිසුභාවනීයො තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ වැඩූ කය ඇත්තෙක්, වැඩූ සීලයක් ඇත්තෙක්, නිතර මනා කොට වැඩූ සිතක් ඇත්තෙක් සහ වැඩූ ප්‍රඥාවක් ඇත්තෙක් වූ සේක් ද, සත්පුරුෂයන් විසින් සේවනය කළ යුතු වූ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

37.

37.

භගවා කවනපත්ථානිපටිසල්ලානබ්බිහාරසාරුප්පානි,ජනවාතාපගතානිවනානි සෙනාසනානි යො පන්තානි;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ගැවසීමෙන් තොර වූ, විවේකීව වාසය කිරීමට සුදුසු වූ, වනගත වූ ද සෙනසුන් සේවනය කළ සේක.

38.

38.

භුධරකන්දරලෙණංගුරුහමූලං පකලාල මබ්භොකාසං,සිවථිකං භජි යස්මාතිණසත්ථාරං තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ පර්වත ලෙන්, ගල් ගුහා, රුක්මුල්, පිදුරු ගොඩවල්, එළිමහන් තැන්, සොහොන් බිම් හා තණ ඇතිරිලි සේවනය කළ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

39.

39.

චතුබ්බිධානං සද්ධා-දෙය්‍යානං චීවරාදිසම්භාරානං,සුභරො යස්මා භාගීපරමප්පිච්ඡො තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන සිව්පසය (චීවරාදී දෑ) පහසුවෙන් පෝෂණය කළ හැකිව, ඒවායේ කොටස්කරුවකු වෙමින්, පරම අල්පේච්ඡ වූ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

40.

40.

අත්ථරසස්ස සුභාගීධම්මරසස්ස ච යතො විමුත්තිරසස්ස,අධිසීලස්ස’ධිචිත්ත-ස්ස’ධිපඤ්ඤායච තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ අර්ථ රසයෙහි ද, ධර්ම රසයෙහි ද, විමුක්ති රසයෙහි ද, අධිසීල, අධිචිත්ත සහ අධිප්‍රඥාවෙහි ද සුභාගී (උරුමකරුවකු) වූ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

41.

41.

රූපාරූපාවචර-ජ්ඣානාන චතුන්න මපක්පමඤ්ඤානම්පි,විද්ධංසිතීවරණොයස්මා භාගී තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ නීවරණයන් නසාදමා, සතර රූපාවචර ධ්‍යානයන්ගේ ද, සතර අරූපාවචර ධ්‍යානයන්ගේ ද, සතර අප්‍රමාණ්‍යයන්ගේ (බ්‍රහ්මවිහාරයන්ගේ) ද හිමිකරුවකු වූ සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

42.

42.

අට්ඨන්නඤ්චට්ඨන්නංවිමොක්ඛධම්මාන මාභිභායතනානං,අනුපුබ්බවිහාරානං භාගිනවන්නං තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

අෂ්ට විමොක්ෂයන්ගේ ද, අෂ්ට අභිභායතනයන්ගේ ද, නව අනුපූර්ව විහාරයන්ගේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

43.

43.

දසකසිණසමාපත්තිදසසඤ්ඤාභාවනාන මපි භාගීවා,අසුභසමාපත්‍යා’නා-පානස්සතියා තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

දස කසිණ සමාපත්තීන්ගේ ද, දස සංඥා භාවනාවන්ගේ ද, අසුභ සමාපත්තීන්ගේ ද, ආනාපානසතියේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

44.

44.

සම්මප්පධාන පභුති-සතිපට්ඨානි’ද්ධිපාදධම්මානම්පි,චතුධා සුවිභත්තානංභාගී යස්මා තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

සතර ආකාරයකින් මනා කොට බෙදන ලද සතර සතිපට්ඨාන, සතර සම්මප්පධාන සහ සතර ඉද්ධිපාද ධර්මයන්ගේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

45.

45.

පඤ්චන්නම්පි බලානංයස්මා පඤ්චන්න මින්ද්‍රියානං භාගී,තස්මා දසබලධාරීජිතින්ද්‍රිසො යො තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

යම් හෙයකින් උන්වහන්සේ පංච බලයන්ගේ ද, පංච ඉන්ද්‍රියයන්ගේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, දසබලධාරී වූ ද, ජිතේන්ද්‍රිය (ඉන්ද්‍රියයන් ජයගත්) වූ ද සේක් ද, එබැවින් ද ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

46.

46.

යස්මා බොජ්ඣඞ්ගානංඅරියස්ස’ට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්සාපි,තථාගතබලානං යොභාගි දසන්නං තතොපි බුද්ධො භගවා;

()

සප්ත බොජ්ඣංගයන්ගේ ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ ද, දස තථාගත බලයන්ගේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

47.

47.

චතුවෙසාරජ්ජානංයදි චතුපටිසම්භිදාන මද්ධභාගී,ඡබුද්ධධම්මානම්පිඡළභිඤ්ඤානං තතොපිබුද්ධොභගවා;

()

සතර වෛශාරද්‍යයන්ගේ ද, සතර පටිසම්භිදාවන්ගේ ද, ෂඩ් බුද්ධ ධර්මයන්ගේ ද, ෂඩභිඥාවන්ගේ ද හිමිකරුවකු වූ හෙයින්, ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවත්' නම් වන සේක.

48.

48.

භගවා’ත්‍යෙ’තං නාමංනකතං මාතාපිතූහි භාතුභගිනීහි,සකමිත්තාමච්චෙහින ඤාතිසාලොහිතෙහිවා පඤ්ඤත්තං;

()

'භාග්‍යවත්' යන මේ නාමය මෑණියන්, පියණියන්, සහෝදරයන්, සහෝදරියන්, තමන්ගේ මිතුරන්, ඇමතිවරුන් හෝ ඥාති ලේ නෑයන් විසින් පනවන ලද්දක් නොවේ.

49.

49.

සමණෙහි භුසුරෙහින දෙවතාහි ච නන යෙන කෙනචි රචිතං,උට්ඨටකිබ්බිසමූලෙසුබොධිමූලෙ සුබුද්ධසම්බොධීනං;

()

ශ්‍රමණයන් විසින් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් හෝ දේවතාවන් විසින් හෝ වෙනත් කිසිවකු විසින් හෝ තබන ලද්දක් නොවේ. කෙලෙස් මුල් නසා දැමූ බෝධි මූලයේදී, මනා කොට අවබෝධ කරගත් සම්බුද්ධත්වය හේතුවෙන් (මේ නාමය ලැබුණේය).

50.

50.

පටිලාභහෙතු තෙසංභගවන්තානං අනාවරණඤාණස්ස,පවිමොක්ඛන්තිකමෙතංයදිදං භගවාති සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාට අනාවරණ ඥානය ලැබීම හේතුවෙන්, 'භාග්‍යවතා' යන මෙම ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් කරන ලද පැනවීමක් වේ.

අථටීකාගතනයොවුච්චතෙ.

දැන් ටීකාවෙහි සඳහන් වන ක්‍රමය කියනු ලැබේ.

51.

51.

නිරතිසයාසීලාදි-සග්ගුණභාගා අනඤ්ඤසාමඤ්ඤා යෙයස්සු’පලබ්භන්ති තතොභගවා’ත්‍ය’භිධීයතෙ සබුද්ධො භගවා;

()

අන්‍යයන්ට සාධාරණ නොවූ, අතිශයින් ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශීලාදී සද්ගුණ කොටස් යමෙකු කෙරෙහි ලැබේද, එබැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවතා' යැයි කියනු ලැබේ. ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ' ය.

52.

52.

තථාහි සීලං සමාධිපඤ්ඤා විමුත්ති විමුත්තිදස්සනඤාණං,හිරි ඔත්තප්පං සද්ධංවීරියං සති සම්පජඤ්ඤ මෙතෙ ධම්මා;

()

එනම් ශීලය, සමාධිය, ප්‍රඥාව, විමුක්තිය, විමුක්ති ඥානදර්ශනය, හිරි (පව් කිරීමට ඇති ලැජ්ජාව), ඔත්තප්ප (පව් කිරීමට ඇති බිය), ශ්‍රද්ධාව, වීර්යය, සතිය, සම්පජඤ්ඤය යන මේ ධර්මයෝ ද;

53.

53.

සීලවිසුද්ධි ච දිට්ඨි-විසුද්ධි කුසලානි තීණි තම්මූලානි,තයො විතක්කා සම්මාතිස්සො ධාත්වානවජ්ජසඤ්ඤා තිස්සො;

()

ශීල විශුද්ධිය, දිට්ඨි විශුද්ධිය, තිවිධ කුසල් මුල්, තිවිධ සම්මා සංකල්ප, ධාතු තුන, තිවිධ අනවද්‍ය සංඥාවන් ද;

54.

54.

චතුසතිපට්ඨානි’ද්ධි-ප්පාදා සම්මප්පධානධම්මා චතුරො,පටිසම්භිදා චතස්සොචතුරො මග්ගා ඵලානිඛො චත්තාරි;

()

සතර සතිපට්ඨාන ධර්ම, සතර ඉද්ධිපාද, සතර සම්මප්පධාන ධර්ම, සතර පටිසම්භිදා, සතර මාර්ග සහ සතර ඵලයන් ද;

55.

55.

චත්තාරො, රියවංසායොනිපරිච්ඡෙදකානි චතුඤාණානි,චතුවෙසාරජ්ජානිපධානියඞ්ගානි පඤ්ච පරිමාණානි;

()

සතර ආර්යවංශ, උත්පත්ති ප්‍රභේද (යෝනි) පිරිසිඳ දන්නා ඥාන සතර, සතර වෛශාරද්‍යයන්, පධානියංග (වීරිය වැඩීමේ අංග) පහ ද;

56.

56.

පඤ්චඞ්ගිකො’පි සම්මාසමාධි පඤ්චින්ද්‍රියානි පඤ්චබලානි,නිස්සාරණීයධාතුපඤ්චවිමුත්තිපරිපාචනියා ධම්මා;

()

පංචාංගික සම්මා සමාධිය, පංච ඉන්ද්‍රියයන්, පංච බලයන්, නිස්සාරණීය ධාතු පහ, විමුක්තිය මේරීමට හේතු වන ධර්ම පහ ද;

57.

57.

පඤ්ච විමුත්තායතන-ඤාණානි ඡගාරවා ඡබහුලවිහාරා,ඡා’නුස්සතිඨානානිනිස්සාරණියා ඡධාතු ඡලභිඤ්ඤායො;

()

පංච විමුක්තායතන ඥාන, ගරුකළ යුතු කරුණු (ගාරව) හය, බහුල විහරණ හය, සදනුස්සති (අනුස්මෘති) හය, නිස්සාරණීය ධාතු හය, ෂඩභිඥාවන් ද;

58.

58.

ඡබ්බිධ’නුත්තරියානිජබ්බිධනිබ්බෙධභාගියා සඤ්ඤායො,ඡඅසාධාරණඤානා-න්‍ය’රියධනාන්‍ය’පරිහානියා ධම්මා;

()

සවැදෑරුම් අනුත්තරියයන්, සවැදෑරුම් නිබ්බේධභාගිය සංඥාවන්, අසාධාරණ ඥාන හය, ආර්ය ධන (හත), අපරිහානීය ධර්මයන් ද;

59.

59.

සප්පුරිසාරියධම්මාබොජ්ඣඞ්ගා සත්ත සත්තසඤ්ඤා සත්ත,ඛීණාසවබලකථනාසත්තවිවධා දක්ඛිණරහානඤ්ච කථා;

()

සත්පුරුෂ ධර්ම හත, සප්ත බොජ්ඣංගයන්, සප්ත සංඥාවන්, ක්ෂීණාස්‍රව බල හත පිළිබඳ දේශනා, දක්ෂිණාවට (පූජාවන්ට) සුදුස්සන් පිළිබඳ සප්තවිධ කථාවන් ද;

60.

60.

අට්ඨන්නං පඤ්ඤානංපටිලාභ නිදානදෙසනා සම්මත්තා;

ලොකසභාව’ච්චගමාඅට්ඨ’ක්ඛණදෙසනා ච අට්ඨවිමොක්ඛා;

()

ප්‍රඥා අටක් ලැබීමට හේතු වන කරුණු පිළිබඳ දේශනාව, ලෝක ස්වභාවය ඉක්මවා යාම, අෂ්ට අක්ෂණ දේශනාව සහ අෂ්ට විමොක්ෂයන් ද;

61.

61.

වත්ථුන්‍යා’රම්හානිමහාපුරිසතක්කනා’භිභායතනුත්ති,අට්ඨවිධා නවු’පායාමනසිකරණමූලකා පධාන්‍යඞ්ගානි;

()

ආරම්භ වස්තූන් අට, මහාපුරුෂ විතර්කයන්, අභිභායතනයන්, අෂ්ටවිධ දෑ, මනසිකාරය මුල් කරගත් ප්‍රධාන වීර්ය අංග නවය ද;

62.

62.

නව සත්තාවාසකථාආඝාතපටිවිනයා ච නව නානත්තා,නවා’නුපුබ්බවිහාරානවසඤ්ඤා දසවිධා කුසලකම්මපථා;

()

නව සත්ත්වාවාස කථාවන්, ආඝාතපටිවිනය (ක්‍රෝධය සංසිඳුවන ක්‍රම) නවය, නානත්ත (විවිධත්ව) නවය, නව අනුපූර්ව විහරණයන්, නව සංඥාවන්, දස කුසල් කර්මපථයන් ද;

63.

63.

දස කසිණායතනානිදස සම්මත්තානි නාථකරණධම්මා,බලානි චා’රියවාසාමෙත්තායෙ’කාදසානිසංසා ධම්මා;

()

දස කසිණායතනයන්, දස සම්මත්තයන්, නාථකරණ (පිහිට වන) ධර්මයන්, දස බලයන්, ආර්යවාසයන්, මෙත්තානිසංස (මෛත්‍රී ආනිශංස) එකොළහ ද;

64.

64.

බාරසධම්මා චක්කා-කාරා තෙරසධුතඞ්ගධම්මා චෙ’පි,චුද්දසමත්තා බුද්ධිපඤ්චදසවිමුත්තිපාචනීයා ධම්මා;

()

දොළොස් ආකාර ධර්ම චක්‍රය, තෙළෙස් ධුතාංග ධර්මයන්, තුදුස් වැදෑරුම් බුද්ධි (ඥාන), පසළොස් විමුක්ති පාචනීය (විමුක්තිය මේරීමට හේතු වන) ධර්මයන් ද;

65.

65.

ආනාපානස්සතියොසොළස සොළසවිධා’ පරන්තපතීයා,අට්ඨරස බුද්ධගුණාඑකූණවීසති පච්චවෙක්ඛණබුද්ධි;

()

සොළොස් ආකාර ආනාපානසතිය, සොළොස් වැදෑරුම් අපරන්තපතීය ධර්මයන්, දහඅටක් වූ බුද්ධ ගුණයන්, දහනවයක් වූ ප්‍රත්‍යවේක්ෂණ ඥානයන් ද;

66.

66.

චතුචත්තාළිසවිධාපඤ්ඤාවත්ථූ’දයබ්බයෙඤාණානි,පඤ්ඤාස කුසලධම්මාසත්තාධිකසත්තතිප්පභාවත්ථූනි;

()

සතළිස් හතරක් වූ ප්‍රඥා වස්තූන් ද, උදයව්‍යය (ඇතිවීම හා නැතිවීම) දන්නා ඥානයන්, පනස් කුසල් ධර්මයන්, හැත්තෑ හතක් වූ ප්‍රභේද (ඥාන වස්තු) ද;

67.

67.

චතුවීසති කොටිලක්ඛ-ප්පමිත සමාපත්තියඤ්චරවජිරඤාණං,සමන්තපට්ඨානපච්ච-වෙක්ඛණඤාණානි දෙසනාඤාණාති;

()

විසිහතර ලක්ෂ කෝටියක් සමාපත්ති ද, වජිර ඥානය, සමන්තපට්ඨාන ප්‍රත්‍යවේක්ෂණ ඥානය, දේශනා ඥානය ද;

68.

68.

සත්තාන මනත්තානංවිභගඤාණානිචා’සයානුසයානං,වුත්තවිභාගා සන්තීගුණභාගා භගවතො තතො භගවා සො;

()

සත්ත්වයන්ගේ ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත ඥානය ද, ආශය හා අනුශය ඥානයන් ද, මෙකී විභාගයන්ගෙන් යුත් ශාන්ත වූ ගුණ කොටස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතු වන බැවින් උන්වහන්සේ 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ' ය.

69.

69.

මනුස්සත්තභාවාදිකෙ අට්ඨධම්මෙසමොධානයිත්වා’හිසම්බොධියා යෙ,සමිද්ධා’ධිකාරෙහි සත්තුත්තමෙහිමහාබොධිසත්තෙහි සම්පාදනීයා;

()

මනුෂ්‍ය භාවය ආදී අෂ්ට ධර්මයන් එක්තැන් කොට, උත්තරීතර වූ මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේලා විසින් සම්පූර්ණ කරන ලද අධිකාරයන්ගෙන් යුතුව සම්පාදනය කළ යුතු වූ;

70.

70.

අධිට්ඨානධම්මාදයො පඤ්චු’ළාර-පරිච්චාගධම්මා චතුස්සඞ්ගහා ච,චරියත්තයං පාරමීධම්මරාසිභවත්ත්‍යා’භිසම්බොධිසම්භාරභූතා;

()

අධිෂ්ඨාන ධර්ම ආදිය, පංච මහා පරිත්‍යාගයන්, සතර සංග්‍රහ වස්තූන්, ත්‍රිවිධ චර්යාවන්, උතුම් සම්බෝධියට උපකාරී වන (සම්භාර වූ) පාරමී ධර්ම සමූහය ද වේ;

71.

71.

පභුත්‍යා’භිනීහාරතො යාවබොධිඅසඞ්ඛෙය්‍යකප්පානි චත්තාරි’මස්ස,සලක්ඛානි තෙ බොධිසම්භාරධම්මාභවා වුද්ධිපක්ඛෙ භතා සම්භතා’ති;

()

අභිනීහාරයේ (ප්‍රාර්ථනාවේ) සිට බෝධිය ලබාගන්නා තෙක් සතර අසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් මුළුල්ලෙහි ඒ බෝධි සම්භාර ධර්මයෝ උන්වහන්සේ විසින් වැඩීම පිණිස දරන ලදහ, රැස් කරන ලදහ;

72.

72.

භජීයන්ති යා පුඤ්ඤවන්තෙහි ලොකෙපයොගං සමාගම්ම සම්පත්තියො තා,භගානාම වට්ටබ්බිවට්ටානුගා’තිපවුච්චන්ති තෙසං උභින්නං භගානං;

()

ලෝකයෙහි පින්වන්තයන් විසින් වීර්යය කොට භුක්ති විඳිනු ලබන යම් සම්පත්තීහු වෙත්ද, ඒවා 'භග' (භාග්‍යයන්) නම් වේ. ඒවා වෘත්තානුග (සංසාරයට අයත්) සහ විවෘත්තානුග (නිවනට අයත්) යැයි දෙවැදෑරුම් වේ.

73.

73.

පුරෙ බොධිතො බොධිසත්තො සමානොභුසං බොධිසම්භාරධම්මෙ විනන්තො,පතිට්ඨාසි යස්මිං භගෙ තෙ වනීතිමනුස්සෙසු දෙවෙසු උක්කංසභුතෙ;

()

බුදුවීමට පෙර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේව සිටියදී, බෝධි සම්භාර ධර්මයන් බොහෝ සේ වඩමින්, උතුම් වූ මනුෂ්‍යයන් හා දෙවියන් අතර යම් භාග්‍යයක් පිහිටියේද, උන්වහන්සේ එය සේවනය කළහ (ඇසුරු කළහ);

74.

74.

තථා’නඤ්ඤසාමඤ්ඤසාහිඤ්ඤඣාන-ස්සමාපත්තිභෙදග්ගමග්ගප්ඵලාදී,භගෙ බොධිමූලෙ විවට්ටානුගෙ’පිසයං බුද්ධභුතො සමානො වනී’ති;

()

එසේම බෝධි මූලයේදී තමන් වහන්සේම බුදු වී, අන්‍යයන්ට සාධාරණ නොවන අභිඥා, ධ්‍යාන, සමාපත්ති සහ අග්‍ර මාර්ග ඵල ආදී වූ විවෘත්තානුග (නිවනට අයත්) භාග්‍යයන් සේවනය කළහ;

75.

75.

චතුබ්බිස යෙ කොටිලක්ඛප්පමාණ-සමාපත්තිභාගා කමහාභාගධෙය්‍යො,පරෙසං නහිතාය?ත්තනො දිට්ඨධම්ම-සුඛත්ථාය තෙ නිච්චකප්පං වනීති;

()

විසිහතර ලක්ෂ කෝටියක් පමණ වූ යම් සමාපත්ති කොටස් වෙත්ද, ඒ මහා භාග්‍යයන් උන්වහන්සේ අන්‍යයන්ගේ හිතසුව පිණිස මෙන්ම තමන් වහන්සේගේ මෙලොව සැප විහරණය (දිට්ඨධම්මසුඛ විහරණය) පිණිස ද නිරතුරුවම සේවනය කළහ;

76.

76.

අභිඤ්ඤෙය්‍යධම්මෙසු යෙ භාවිතබ්බ-පහාතබ්බභාගා පරිඤ්ඤෙය්‍යභාගා,සියුං සච්ඡිකාතබ්බභාගා වනී’තිජිනො භාවනාගොචරාසෙවනො තෙ;

()

විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුතු ධර්මයන් අතුරෙන්, වැඩිය යුතු කොටස්, ප්‍රහාණය කළ යුතු කොටස්, පිරිසිඳ දත යුතු කොටස් සහ ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු කොටස් යන ඒවා ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ භාවනා අරමුණු සේවනය කිරීම් වශයෙන් ඇසුරු කළ සේක;

77.

77.

අසාධාරණෙ සෙසසාධාරණ යෙඉමෙ ධම්මභාගා’ධිසීලාදිභෙදා,ඵලං යාවතා බොධනෙය්‍යෙසු සත්ථාවනී පත්ථයී සුප්පතිට්ඨානුඛොති;

()

අසාධාරණ වූ ද පොදු වූ ද අධිශීලාදී ප්‍රභේද සහිත මේ ධර්ම කොටස්වල ඵලය, අවබෝධ කළ හැකි (බෝධනෙය්‍ය) ජනයා කෙරෙහි මැනවින් පිහිටුවනු පිණිස ශාස්තෘන් වහන්සේ ඇසුරු කළ සේක, ප්‍රාර්ථනා කළ සේක;

78.

78.

අවෙච්චප්පසන්තා ඉමස්ස’ත්ථි දෙව-මනුස්සා බහූ භත්තියුත්තා තථාහි,අසාධාරණා’නොපමානත්තඤාණ-ප්පභාවාදිතො සබ්බසත්තුත්තමො සො;

()

උන්වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුත්, භක්තිමත් වූ බොහෝ දෙවි මිනිස්සු සිටිති. මන්දයත්, අසාධාරණ වූ ද අසදෘශ වූ ද ඥාන ප්‍රභාව ආදියෙන් උන්වහන්සේ සියලු සත්ත්වයන්ට වඩා උත්තම වන බැවිනි;

79.

79.

අනත්ථාපහාරාදිපුබ්බඞ්ගමායහිතත්ථා’භිනිප්ඵාදනෙ තප්පරාය,පයොගාභිසම්පත්තියා බොධනෙය්‍ය-පජායො’පකාරාවහායා’මිතාය;

()

අනර්ථයන් දුරු කිරීම ආදිය පෙරටු කොට ගත්, යහපත සලසා දීමෙහි උත්සුක වූ, වීර්ය සම්පත්තියෙන් යුතුව, අවබෝධ ඥානය ඇති කරගත හැකි (බෝධනෙය්‍ය) ප්‍රජාවට අප්‍රමාණ උපකාර සලසන සුලු වූ;

80.

80.

වියාමප්පභා කෙතුමාලාකුලායභුසං ලක්ඛණා’සිත්‍යනුබ්‍යඤ්ජනෙහි,විචිත්තාය රූපින්දිරාමන්දිරායසමිද්ධත්තභාවා’භිසම්පත්තියාපි;

()

ව්‍යාමප්‍රභාවෙන් හා කේතුමාලාවෙන් ගැවසී ගත්තා වූ, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් හා අසීති අනුව්‍යංජනයෙන් අතිශයින් විසිතුරු වූ, රූප ශ්‍රීයට මන්දිරයක් බඳු වූ, පරිපූර්ණ ආත්මභාව සම්පත්තියෙන් ද යුක්ත වූ;

81.

81.

යථාභුච්චසීලාදිධම්මුබ්භවෙනඋළාරෙන ලොකත්තයබ්‍යාපිනාපි,සමන්නාගතත්තා කවිසුද්ධෙන කිත්ති-ස්සරීරෙන ඛීරොදධීපණ්ඩරෙන;

()

යථාභූත වූ ශීලාදී ධර්මයන්ගෙන් පැනනැඟුණා වූ, තුන්ලොවෙහි පැතිරුණු උදාර වූ, කිරිසමුදුර සේ සුදු වූ අතිශය පිරිසිදු කීර්ති ශරීරයෙන් (කීර්ති රාවයෙන්) යුක්ත වූ;

82.

82.

ඨිතත්තා විසිට්ඨාසු උක්කංසකොටිංපවිට්ඨාසු සන්තුට්ඨිතා’ප්පිච්ඡතාසු,චතුන්නං විසාරජ්ජධම්මාන මද්ධාදසන්නං බලානඤ්ච සබ්භාවතොපි;

()

උත්කෘෂ්ට සීමාවට පැමිණි විශිෂ්ට වූ සතුට (සන්තුට්ඨිතාව) සහ අප්පිච්ඡතාවෙහි (අල්පේච්ඡතාවෙහි) පිහිටි බැවින් ද, සතර වෛශාරද්‍ය ධර්මයන්ගෙන් සහ දස බලයන්ගෙන් සැබවින්ම යුක්ත වන බැවින් ද;

83.

83.

සමන්තාපසාදාවහත්තා’පිරූප-ප්පමාණදිකෙ ජීවලොකෙ සුරානං,නරාන’ඤ්ජලීවන්දනාමානපූජා-විධානාරහත්තාපි සම්භත්තිඨානං;

()

සෑම අතින්ම ප්‍රසාදය දනවන සුලු වූ රූප ප්‍රමාණය ආදියෙන් යුත් සත්ව ලෝකයෙහි, දෙවි මිනිසුන්ගේ දොහොත් මුදුන් දී වැඳීම්, පිදීම්, ගරුබුහුමන් හා පූජාවන්ට සුදුසු වන බැවින් ද, උන්වහන්සේ භක්තියට (ප්‍රසාදයට) කරුණක් වන සේක;

84.

84.

අවෙච්චප්පසාදෙනු’පෙතා’නුසිට්ඨි-පටිග්ගාහකා යෙජනා කෙනචාපි,මනුස්සෙන දෙවෙන වා බ්‍රහ්මුනා වාඅසංහාරියා භත්ති තෙසං කදාචි;

()

අචල ප්‍රසාදයෙන් යුතුව උන්වහන්සේගේ අනුශාසනාවන් පිළිගන්නා යම් ජනයෙක් වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ඒ භක්තිය (ශ්‍රද්ධාව) කිසිදු මිනිසෙකුට, දෙවියෙකුට හෝ බ්‍රහ්මයෙකුට කිසිදාක සෙලවිය නොහැක්කකි;

85.

85.

පරිච්චජ්ජ තෙ සාවකා ජිවිතම්පිජිනං ධම්මපූජාය පූජෙන්ති දළ්හං;

තථාහි’ස්ස පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානිනවීතික්කමන්තෙ සමුද්දො’ව වෙලං;

()

ඒ ශ්‍රාවකයෝ තම ජීවිතය පවා පරිත්‍යාග කරමින්, ධර්ම පූජාවෙන් ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට දැඩි සේ පූජා කරති. මන්දයත්, සාගරය වෙරළ ඉක්මවා නොයන්නා සේ, ඔවුහු උන්වහන්සේ පැනවූ ශික්ෂාපදයන් ඉක්මවා නොයති;

86.

86.

පවුච්චන්ති භාගාති ධම්මස්සභාව-විභාගා හි තෙ ඛන්ධධාත්වාදිනා’පි,අතීතාදිරූපාදිභෙදෙහි තෙපිඅනෙකප්පභෙදා විභත්තා භවන්තී;

()

ධර්ම ස්වභාවයන්ගේ බෙදීම් 'භාග' (කොටස්) යැයි කියනු ලැබේ. ඒවා ස්කන්ධ, ධාතු ආදී වශයෙන් ද, අතීත ආදී රූප ආදී ප්‍රභේදයන්ගෙන් ද අනේකප්‍රකාරව බෙදා දක්වා තිබේ.

87.

87.

පපඤ්චත්තයං සබ්බසංයොජනානිජිනො ගන්ථයොගා’සවො’ඝො’පධීච,සමුච්ඡිජ්ජ මග්ගෙන නිබ්බානධාත්වා-මතං සො පිබන්තො වමී තෙ ච භාගෙ;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ මාර්ග ඥානයෙන් ප්‍රපංච තුන (තෘෂ්ණා, මාන, දිට්ඨි), සියලු සංයෝජන, ග්‍රන්ථ, යෝග, ආශ්‍රව, ඕඝ සහ උපධීන් සහමුලින්ම සිඳලමින්, නිර්වාණ ධාතු නමැති අමෘතය පානය කරමින් ඒ සියලු අකුසල් කොටස් වමනය කළ සේක (දුරු කළ සේක).

88.

88.

ඡචක්ඛාදිවත්ථුනි ජා’රම්මණානිඡචිත්තානි ඡබ්බෙදනා ඵස්සඡක්කං,ඡසඤ්ඤා ඡතණ්හා ඡසඤ්චෙතනා ඡ-බ්බිතක්කෙ විචාරෙ ඡ භාගෙ වමීති;

()

උන්වහන්සේ චක්ඛු ආදී ಷඩ් ආයතන ද, රූපාදී ෂඩ් අරමුණු ද, ෂඩ් විඤ්ඤාණ ද, ෂඩ් වේදනා ද, ස්පර්ශ ෂට්කය ද, ෂඩ් සංඥා ද, ෂඩ් තණ්හා ද, ෂඩ් සංචේතනා ද, විතර්ක හය හා විචාර හය ද යන මේ සියලු කොටස් වමනය කළ සේක (දුරු කළ සේක).

89.

89.

යමා’නන්ද චත්තඤ්ච වන්තං විමුත්තංපහීණං විනිස්සට්ඨ මඞ්ගීරසස්ස,න තං ජාතු පච්චෙස්සතීත්‍යා’භ සත්ථායථාවුත්තභාගෙ වමීත්වෙවමෙව;

()

"ආනන්දයෙනි, අංගීරසයන් වහන්සේ (බුදුරජාණන් වහන්සේ) විසින් යමක් අත්හරින ලද ද, වමනය කරන ලද ද, මිදෙන ලද ද, ප්‍රහීණ කරන ලද ද, බැහැර කරන ලද ද, එය කිසි කලෙකත් නැවත උන්වහන්සේ කරා නොපැමිණෙන්නේය" යි ශාස්තෘන් වහන්සේ වදාළ සේක. උන්වහන්සේ ඉහත කී කොටස් ඒ අයුරින්ම වමනය කළ සේක.

90.

90.

ජිනො කණ්හසුක්කෙච වජ්ජානවජ්ජෙනිහීනප්පණිතෙ අධම්මෙ ච ධම්මෙ,අසාධාරණෙන’ ග්ගමග්ගා’නනෙනඅපච්චාගමං පාපයී උග්ගිරීති;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ අසාධාරණ වූ ද, අග්‍ර වූ ද අර්හත් මාර්ග ඥානයෙන් කළු-සුදු (අකුසල් හා කුසල්) ධර්මයන් ද, සාවද්‍ය-නිරවද්‍ය ධර්මයන් ද, හීන-ප්‍රණීත ධර්මයන් ද, අධර්ම හා ධර්මයන් ද නැවත නොපැමිණෙන පරිදි බැහැර කළ සේක (වමනය කළ සේක).

91.

91.

පරෙසඤ්ච සංසාරනිරාකරම්හාසමුල්ලුම්පනත්ථාය කුල්ලූපමං සො,යථාජ්ඣාසයං දෙසයිත්වාන ධම්මංපමාපෙසි තෙහා’පි භාගෙ’ති සබ්බෙ;

()

අන්‍යයන් සංසාර සාගරයෙන් ගලවා ගැනීම පිණිස උන්වහන්සේ කුල්ලක් බඳු වූ (එතෙර වීමට උපකාර වන) ධර්මය ඔවුන්ගේ අදහස් අනුව දේශනා කොට, ඔවුන් ලවා ද ඒ සියලු (ක්ලේශ) කොටස් බැහැර කරවූ සේක.

92.

92.

පුරෙ පූරයං පාරමීධම්මජාතංමහාබොධිසත්තො සමානො භගාබ්‍යං,සිරිං ඉස්සරත්තං යසොහත්ථසාරංවමී ඡඩ්ඪනීයං යථාඛෙළපිණ්ඩං;

()

පෙර මහා බෝධිසත්ත්වව සිටියදී පාරමී ධර්මයන් පුරමින්, උන්වහන්සේ ලාභ, ශ්‍රී විභූතිය, ඊශ්වරභාවය, කීර්තිය සහ ධනය කෙළ පිඬක් මෙන් බැහැර කළ යුතු දෙයක් කොට වමනය කළ සේක (අත්හළ සේක).

93.

93.

තථාහි’ස්ස ලද්ධං පුරෙ සොමනස්ස-ව්හයො තෙමියො’යොඝරො හත්ථිපාලො,කුමාරොසමානො’භිනික්ඛම්ම ගෙහාසිරිං දෙවරජ්ජස්සිරිං උග්ගිරි සො, ()

එසේ හෙයින් උන්වහන්සේ පෙර සෝමනස්ස, තේමිය, අයෝගර, හත්ථිපාල ආදී කුමාරවරුන්ව ඉපිද, ගිහිගෙයින් නික්ම මනුෂ්‍ය සැපත මෙන්ම දිව්‍ය රාජ්‍යයේ ශ්‍රී විභූතිය ද බැහැර කළ සේක (වමනය කළ සේක).

94.

94.

අනෙකාසු ජාතීසු සම්පන්නභොගොභාගෙ ලද්ධභොගෙ’වමෙවු’ග්ගිරිත්වා,සකං හත්ථගං පච්ඡිමෙ අත්තභාවෙඅනොමස්සිරිං චක්කවත්තිස්සිරිම්පි;

()

බොහෝ ජාතීන්හි මහා භෝග සම්පත් ලබා, ඒ ලත් සම්පත් කොටස් එසේම බැහැර කොට, තමන්ගේ අවසාන ආත්මභාවයේදී ද තමන් අතට පත් වූ උතුම් වූ ශ්‍රී සෝභා සම්පත හා සක්විති රජ සැපත ද බැහැර කළ සේක.

95.

95.

චතුද්දීපිකං දෙවරජ්ජා’ධිපච්ච-සමානාධිපච්චං යථාභුච්ච මුච්චං,යසඤ්චා’පි තත්නිස්සයං පඤ්චකාමෙඅලග්ගො තිණග්ගාය’පා මඤ්ඤමානො;

()

සතර මහා දීපයන්හි ආධිපත්‍යය ද, දිව්‍ය ලෝකාධිපත්‍යයට සමාන වූ උතුම් ආධිපත්‍යය ද, ඒ ඇසුරු කළ කීර්තිය හා පංචකාම සම්පත්තිය ද තණ අග රැඳි පිනිබිඳක් මෙන් සලකා, නොඇලී බැහැර කළ සේක.

96.

96.

පහායා’ භිගන්ත්වාභිසම්බොධිරජ්ජෙපතිට්ඨාය සද්ධම්මරාජා බභුව,අසාරෙ තුසාරෙ’ව සංසාරසාරෙසුවුත්තප්පකාරෙ භගෙ සො වමීති;

()

ඒ සියලු අතහැර, උතුම් සම්බෝධි රාජ්‍යයට පැමිණ එහි පිහිටා සද්ධර්ම රාජයාණන් වහන්සේ බවට පත් වූ සේක. නිසරු වූ, බොල් වී වැනි වූ සංසාරයෙහි ඉහත සඳහන් කරන ලද (රාජ්‍ය සම්පත් ආදී) කොටස් උන්වහන්සේ වමනය කළ සේක (බැහැර කළ සේක).

97.

97.

පවත්තන්ති නක්ඛත්තරූපෙහි භෙහිසමං චක්කවාළාවකාසෙසු යාතා,තිකුටද්දි කුටද්දි චන්ද’ක්ක නෙරු-විමානාදිසොභා භගා නාම හොන්ති;

()

තාරකා හා නැකත් තරු සමඟ සක්වළ අවකාශයෙහි පවත්නා වූ, තිකූට පර්වතය, මහාමේරු පර්වතය, චන්ද්‍රයා, සූර්යයා සහ දිව්‍ය විමානාදියේ පවතින සෝභා සම්පත් 'භග' (ශ්‍රී විභූතීන්) නම් වේ.

98.

98.

ජිනො තස්සමඞ්ගී ජනොකාසලොකෙහවෙ ඡන්දරාගප්පහාණෙන යෙන,මහාබොධිමණ්ඩෙ නිසින්නොසමානොවිභූතාවිභූතෙ භාගෙ තෙ වමීති;

()

සත්ත්ව ලෝකයෙහි හා අවකාශ ලෝකයෙහි ඒ සෝභා සම්පත්තියෙන් යුක්ත වූ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ, මහා බෝධි මණ්ඩපයෙහි වැඩසිටිමින්, යම් ඡන්දරාගයක් ප්‍රහීණ කිරීමක් වී ද, ඒ මඟින් ප්‍රකට වූ හා අප්‍රකට වූ ඒ සියලු (ක්ලේශ) කොටස් වමනය කළ සේක (දුරු කළ සේක).

99.

99.

සොභාගවා’ති භතවා’ති භගෙවනී’තිභාගෙවනී’ති අභිපත්ථයි භත්තවා’ති,භාගෙවමී’ති තිභවෙසු භගෙවමී’තිඅන්වත්ථතො හි භගවා භගවා සමඤ්ඤො;

()

ශෝභා සම්පත් ඇත්තා යන අර්ථයෙන් 'සෝභාගවා' ද, ගුණ දරන්නා යන අර්ථයෙන් 'භතවා' ද, කොටස් ඇත්තා යන අර්ථයෙන් 'භගවනි' ද, භක්තිවන්තයා යන අර්ථයෙන් 'භත්තවා' ද, භවයන්හි කොටස් වමනය කළ (දුරු කළ) යන අර්ථයෙන් 'භාගවමී' ද, තුන් භවයෙහිම (තෘෂ්ණාදී) කොටස් බැහැර කළ යන අර්ථයෙන් 'භගේවමී' ද යන අන්වර්ථ අර්ථයන්ගෙන් උන්වහන්සේට 'භගවා' (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ) යන නාමය ලැබුණි.

100.

100.

ඉච්චෙව’මස්ස අරහාදිගුණප්පබන්ධ-පුබ්බාචලු’බ්භවයසොවිසරොසධීසො,පජ්ජඤ්ච සජ්ජනමනොකුමුදානි’වෙ’දංචිත්තානි බොධයති කිං පුරිසාධමානං;

()

මෙසේ අර්හත් ආදී ගුණ සමුදාය නමැති පූර්ව පර්වතයෙන් උදා වූ, කීර්ති නමැති සඳරැස් විහිදුවන චන්ද්‍රයා බඳු වූ මේ පද්‍යය සත්පුරුෂයන්ගේ මනස නමැති කුමුදු මල් පිබිදවයි. එසේ නම් අධම පුරුෂයන්ගේ සිත් ගැන කුමන කථාද? (ඔවුන්ගේ සිත් ද පිබිදවන්නේමය).

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්ද දානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ භගවා’තිනාමපඤ්ඤත්තියා අභිධෙයපරිදීපො ඡබ්බීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ලබා දීමට හේතු වූ, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි සන්තිකේනිදානයෙහි 'භගවා' යන නාම ප්‍රඥප්තියෙහි අර්ථය පැහැදිලි කරන විසිහයවන සර්ගයයි.

1.

1.

එත්ථ’ත්තහිසම්පත්තිපරහිතපටිපත්තිතොනිස්සීමාපි ද්විධා බුද්ධගුණා සඞ්ගහිතා කථං;

()

මෙහිදී, සීමාවක් නොමැති බුදුගුණයන් 'ස්වාර්ථ සිද්ධිය' (තමන් වහන්සේගේ යහපත සම්පූර්ණ වීම) සහ 'පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තිය' (අනුන්ගේ යහපත උදෙසා ක්‍රියා කිරීම) යනුවෙන් දෙවැදෑරුම් කොට සංග්‍රහ කරන්නේ කෙසේද?

2.

2.

තාස්ව’ත්තහිතසම්පත්තිසද්ධම්මචක්කවත්තිනො;

පහාණසම්පදාඤාණසම්පදාභෙදතො ද්විධා;

()

සද්ධර්ම චක්‍රවර්තී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ ස්වාර්ථ සිද්ධිය (තමන් වහන්සේගේ යහපත) ප්‍රහාණ සම්පදාව (ක්ලේශයන් ප්‍රහීණ කිරීමේ සම්පත්තිය) සහ ඥාන සම්පදාව (ප්‍රඥා සම්පත්තිය) යනුවෙන් දෙවැදෑරුම් වේ.

3.

3.

රූපකායා’නුභාවාසුං තත්ථෙ’ව’න්තොගධා ද්විධා,පරත්ථපටිපත්තී’පි පයොගාසයභෙදතො;

()

රූපකායෙහි ආනුභාවය ද එහිම අන්තර්ගත වන අතර, පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තිය ද පයෝග (උත්සාහය/ක්‍රියාකාරීත්වය) සහ ආශය (අදහස/කරුණාව) වශයෙන් දෙවැදෑරුම් වේ.

4.

4.

පයොගො ලාභසක්කාරසිලොකනිරපෙක්ඛිනො,දුක්ඛූ’පසමණත්ථාය නීය්‍යානිකො’පදෙසනා;

()

පයෝගය (ක්‍රියාකාරීත්වය) නම් ලාභ, සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා කෙරෙහි අපේක්ෂාවකින් තොරව, සත්ත්වයන්ගේ දුක සංසිඳවීම පිණිස නිවනට මඟ පෙන්වන ධර්මෝපදේශයන් දේශනා කිරීමයි.

5.

5.

ආසයො දෙවදත්තාදිපච්චාමිත්තජනෙසුපි,හිතජ්ඣාසයතා නිච්චං මෙත්තාකන්තාය භත්තුනො;

()

ආශය (අදහස) නම් දේවදත්ත ආදී හතුරු ජනයා කෙරෙහි වුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තුළ නිරන්තරයෙන් පවත්නා වූ හිතෛෂීභාවය හා මෛත්‍රී සහගත කරුණාවයි.

6.

6.

ඉන්ද්‍රියා’පරිපක්කානංබොධනෙය්‍යාන මන්වහං,පඤ්ඤින්ද්‍රියාදිසම්පාකසමයා’වගමාදිතො;

()

ඉන්ද්‍රියයන් නොමේරූ, අවබෝධය ලැබීමට සුදුසු සත්ත්වයන්ගේ ප්‍රඥේන්ද්‍රිය ආදිය මෝරන කාලය නුවණින් වටහාගෙන, දිනපතා (ඔවුන් සොයා වැඩම කිරීම ආදියයි).

7.

7.

දෙය්‍යධම්මපටිග්ගාහප්පභුතීහා’ නුකම්පිය,පරහිතපටිපත්‍යා’සි පරෙසං හිතසාධනං;

()

පූජා වස්තූන් පිළිගැනීම ආදී ක්‍රියාවන් මඟින් සත්ත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා කොට, පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තියෙන් යුක්තව අන්‍යයන්ගේ යහපත සැලසීම සිදු විය.

8.

8.

තෙසං ගුණවිසෙයානං විභාවනවසෙනපි,පාළියං අරහන්ත්‍යාදිපදානං ගහණං කථං;

()

ඒ සුවිශේෂී ගුණාංගයන් පැහැදිලි කිරීම් වශයෙන්, පාලි පාඨයන්හි 'අරහං' ආදී පදයන් යොදාගෙන තිබෙන්නේ කෙසේද?

9.

9.

තත්ථා’රහන්ති ඉමිනා පදෙන පරිදීපිතා,පහාණසම්පදානාම අත්තනො හිතසම්පදා, ()

එහි 'අරහං' යන මේ පදයෙන් උන්වහන්සේගේ ස්වාර්ථ සිද්ධියට අයත් 'ප්‍රහාණ සම්පදාව' (ක්ලේශයන් ප්‍රහීණ කිරීමේ සම්පත්තිය) දක්වන ලදී.

10.

10.

පදෙහි සම්මාසම්බුද්ධො ලොකවිදූති අත්තනො,ඤාණසම්පත්තිසඞ්ඛාතා නහිතසම්පත්ති දීපිතා;

()

'සම්මාසම්බුද්ධ' සහ 'ලෝකවිදූ' යන පදවලින් උන්වහන්සේගේ ස්වාර්ථ සිද්ධිය ලෙස හැඳින්වෙන 'ඥාන සම්පත්තිය' (ප්‍රඥා සම්පත්තිය) විදහා දක්වන ලදී.

11.

11.

විජ්ජාචරණසම්පන්නො’ති’මිනා දස්සිතා’ත්තනො,විජ්ජාචරණප්පභුති සබ්බා’පි හිතසම්පදා;

()

'විජ්ජාචරණසම්පන්න' යන මෙයින් උන්වහන්සේගේ විද්‍යා හා චරණ ආදී වූ සියලු ස්වාර්ථ සාධක සම්පත් දක්වන ලදී.

12.

12.

සුගතො’ති’මිනා වුත්තා පට්ඨායපණිධානතො,අත්තනොහිතසම්පත්ති පරත්ථපටිපත්තිච;

()

'සුගත' යන මෙයින් ප්‍රාර්ථනා කළ තැන් සිට උන්වහන්සේගේ ස්වාර්ථ සිද්ධිය මෙන්ම පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තිය ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

13.

13.

සත්ථා දෙවමනුස්සානං පුරිසදම්මසාරථී,පරත්ථපටිපත්‍යෙ’ව පදඤ්චයෙහි දීපිතා;

()

'සත්ථා දේවමනුස්සානං' සහ 'පුරිසදම්මසාරථී' යන පද සමූහයෙන් පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තියම පමණක් විදහා දක්වන ලදී.

14.

14.

පදඤ්චයෙන බුද්ධොති භගවාති විභාවිතා,යාව’ත්තහිතසම්පත්ති පරහිතපටිපත්ති ච;

()

'බුද්ධ' සහ 'භගවා' යන පද ද්විත්වයෙන් උන්වහන්සේගේ ස්වාර්ථ සිද්ධිය මෙන්ම පරාර්ථ ප්‍රතිපත්තිය ද මනාව පැහැදිලි කරන ලදී.

15.

15.

තිධා බුද්ධගුණා හෙතුඵඛලසත්තො’පකාරතො,සංඛිත්තා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’ති පදෙහිච;

()

හේතු, ඵල සහ සත්ත්ව උපකාර වශයෙන් තෙවැදෑරුම් වන බුදුගුණයෝ, 'අරහං' සහ 'සම්මාසම්බුද්ධ' යන පදවලින් ද සංක්ෂේපයෙන් දක්වනු ලැබෙත්.

16.

16.

විජ්ජාචරණසම්පන්නො ලොකවිදූ’ති’මෙහි ච,චතූහි ඵඛලසම්පත්තිසඞ්ඛාතා කිත්තිතා ගුණා;

()

එමෙන්ම 'විජ්ජාචරණසම්පන්න' සහ 'ලෝකවිදූ' යන මේ පද හතරෙන් (අරහං, සම්මාසම්බුද්ධ යන පද ද සමඟ) ඵල සම්පත්තිය ලෙස හැඳින්වෙන බුදුගුණයන් වර්ණනා කරන ලදී.

17.

17.

පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා ද්වීහිපදෙහි තු,සත්තොපකාරසම්පත්තිවසෙන ගදිතා ගුණා;

()

එහෙත් 'පුරිසදම්මසාරථී' සහ 'සත්ථා' යන පද දෙකෙන් සත්ත්වයන්ට උපකාර කිරීමේ සම්පත්තිය වශයෙන් බුදුගුණයන් වදාරන ලදී.

18.

18.

ඵලසමපත්තිසත්තොපකාරසමපත්තිභෙදතො,උභො බුද්ධගුණා බුද්ධො’ති’මිනා පරිදීපිතා;

()

ඵල සම්පත්තිය සහ සත්ත්ව උපකාර සම්පත්තිය යන භේදයෙන් යුත් බුදුගුණ ද්විත්වයම 'බුද්ධ' යන මේ පදයෙන් මනාව විදහා දක්වන ලදී.

19.

19.

සුගතො භගවා ද්වීහි පදෙහා’දිච්චබන්ධුනො,විභාවිතා හෙතු ඵලසත්තො’පකාරසම්පදා;

()

ආදිච්චබන්ධු වූ (ආදිත්‍ය වංශික) බුදුරජාණන් වහන්සේගේ 'සුගත' සහ 'භගවා' යන පද දෙකෙන් හේතු සම්පත්තිය, ඵල සම්පත්තිය සහ සත්ත්ව උපකාර සම්පත්තිය යන සියල්ල පැහැදිලි කරන ලදී.

20.

20.

ථීරසාරතරො’දාරුත්තුඞ්ග සග්ගුණමෙරුනා,ගිරිරාජා’පි නීචත්තං ජගාම ජිනරාජිනො;

()

ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ස්ථාවර වූ ද, සාරවත් වූ ද, උදාර හා උත්තුංග වූ ද සද්ගුණ නමැති මහාමේරු පර්වතය හා සසඳන කල, මහා පර්වත රාජයා වූ සිනේරුව පවා ඉතා කුඩා බවට (මිටි බවට) පත් වෙයි.

21.

21.

තස්සා’නුපුබ්බගම්භීරසම්පුණ්ණගුණසාගරෙ,සාගරො’යං පරිච්ඡින්නො බින්දුමත්තං’ව ඛායති;

()

උන්වහන්සේගේ අනුක්‍රමයෙන් ගැඹුරු වූ ද, පූර්ණ වූ ද ගුණ සාගරය හමුවේ, මේ සීමා සහිත මහා සාගරය දිය බින්දුවක් මෙන් වැටහෙයි.

22.

22.

ථාවරා’චලපත්ථිණ්ණපතිට්ඨාගුණභුමියා,නොපෙති පංසුපථවී කලභාගම්පි සත්ථුනො;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ස්ථාවර වූ, අචල වූ, පෘථුල වූ ද, මනාව පිහිටියා වූ ද ගුණ නමැති මහා පෘථිවිය හා සසඳන කල, මේ පස් සහිත මහපොළොව එයින් දහසයෙන් කොටසකටවත් සම නොවේ.

23.

23.

චක්කවාළසහස්සානි සම්බාධිකළිතානි’ව,ගුණලෙසානුභාවෙන දිස්සන්තෙරවිබන්ධුනො;

()

සූර්ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ එක් ගුණ ලේසයක (ස්වල්පයක) ආනුභාවය ඉදිරියේ දහස් ගණන් සක්වළවල් පවා ඉතා පටු/සිර වූ දේ මෙන් පෙනී යයි.

24.

24.

අනන්තාපරියන්තෙන ගුණාකායෙන සත්ථුනො,ආකාසො’මනන්තො’පි අන්තභුතො’ව ගම්‍යතෙ;

()එවං බුද්ධගුණානන්තාපරියන්තා අචින්තියා,අවාචියා’නොපමෙය්‍යා අහොඅච්ඡරියබ්භුතා;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අනන්ත අපරියන්ත ගුණ සමුදාය ඉදිරියේ, අනන්ත වූ ආකාශය පවා ඒ තුළ අන්තර්ගත වූවක් බඳුය. මෙසේ බුදුගුණයෝ අනන්තයහ, අපරියන්තයහ, අචින්තයහ, වචනයෙන් කිව නොහැක්කාහ, උපමා රහිතයහ. ඒකාන්තයෙන්ම ඉතා ආශ්චර්යවත් හා අද්භූත වන්නාහ!

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදාතෙ නවන්නමරහාදිගුණානං සඞ්ඛෙපනයපරිදීපො

මෙසේ සියලු කවි ජනයාගේ හදවත්වලට ආනන්දය ලබා දීමට හේතු වූ, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් විසින් විරචිත ජිනවංශදීපයෙහි සන්තිකේනිදානයෙහි අරහං ආදී නව අරහාදී බුදුගුණ සංක්ෂේපයෙන් දක්වා වදාළ පරිච්ඡේදයයි (සර්ගයයි).

සත්තවීසතිමොසග්ගො.

විසිහත්වන සර්ගය.

1.

1.

ධුතනිජ්ඣරචාමරානිලෙනසිසිරෙ කූටභුජෙහි ගිජ්ඣකූටෙ,හරිභුධරහාරිදෙහධාරිවිහරන්තො කරුණාකරො කදාචි;

()

සෙලවෙන දිය ඇලි නැමැති සෙමර පවනින් සිසිල් වූ ගිජුකුළු පර්වත මුදුන්වල, රන් පර්වතයක් බඳු මනහර ශරීරයක් දරන්නා වූ, කරුණාකර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ එක් කලෙක වැඩවසන සේක්;

2.

2.

වසමාන මසෙසභික්ඛුසඞ්ඝංඉහ රාජග්ගහනාමරාජධාන්‍යා,වරමණ්ඩලමාල මානයස්සුමුනිරානන්දයනින්දමිච්චවොච;

()

"ආනන්දය, මේ රජගහ නුවර වාසය කරන සියලු භික්ෂු සංඝයා උතුම් වූ මණ්ඩලමාලයට කැඳවාගෙන එන්නැ"යි මුනිරාජයන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන්ට වදාළ සේක.

3.

3.

යති සම්පති සන්නිපාතයිත්වායතිසඞ්ඝං යතිරාජමබ්‍රුවී සො,රුචිරඤ්ජලිපූජිතඞ්ඝිකඤ්ජොසමයං මඤ්ඤථ යස්සදානි භන්තෙ;

()

එකල්හි ඒ ආනන්ද තෙරණුවෝ භික්ෂු සංඝයා රැස් කරවා, මනහර ඇඳිලි බැඳ මුනිරාජයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ, "ස්වාමීනී, දැන් රැස්වීමට සුදුසු කාලය යැයි සලකන සේක්වා"යි පැවසූහ.

4.

4.

අථ ඛො සුගතො තතො’හිගන්ත්වානවසඤ්ඣාඝනරංසිවිප්පකිණ්ණො,වරමණ්ඩලමාළ මොතරිත්ථරවි මන්දාරමිවොදයා’චලම්හා;

()

ඉක්බිති නව සන්ධ්‍යා මේඝයක කිරණ විහිදුවන්නා වූ සුගතයන් වහන්සේ, උදයගිරි පර්වතයෙන් බැසයන සූර්යයා මෙන්, එතැනින් වැඩම කොට උතුම් මණ්ඩලමාලයට පිවිසි සේක.

5.

5.

තහි මාසනමත්ථකෙ නිසින්නොමිගරාජාරිව කඤ්චනාචලග්ගෙ,පරිසාසු විසාරදො අභාසිමුනිරාජා’පරිහානියෙච ධම්මෙ;

()

ස්වර්ණ පර්වත මුදුනක සිටින සිංහ රාජයකු මෙන් එහි පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි මුනිරාජයන් වහන්සේ, පිරිස මැද විශාරදව අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කළ සේක.

6.

6.

අභින්ඛමිය’ම්බලට්ඨිකායංවිහරන්තො භගවා තතො පුරම්හා,නවපල්ලවමණ්ඩිතම්බසාඛීරිව’නුබ්‍යඤ්ජනචාරුරූපකාසො;

()

ඉන්පසු ඒ රජගහ නුවරින් නික්ම අම්බලට්ඨිකාවට වැඩම කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, අළුත් දලු වලින් සැරසුණු අඹ අත්තක් මෙන් අනුව්‍යංජනයන්ගෙන් මනහර රූප ශෝභාවෙන් බබළමින් එහි වැඩ විසූ සේක.

7.

7.

ඉතිසීලපභාවිතො සමාධිසඵලො චිත්තපභාවිතා ච පඤ්ඤා,සඵලා’ති පවත්තධම්මචක්කොඅථ නාලන්දමුපාගමී සසඞ්ඝො;

()

"සීලයෙන් වර්ධනය කරන ලද සමාධිය මහත් ඵල දෙයි, සමාධියෙන් වර්ධනය කරන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල දෙයි" යන ධර්මය දේශනා කරමින්, උන්වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ නාලන්දාවට වැඩම කළ සේක.

8.

8.

තහි මම්බවනෙ යථාභිරන්තංවිහරන්තං තමුපෙච්ච ථෙරනාගො,මකහීතඤ්ජලිමඤ්ජරික සිරෙනචරණචන්ද මවන්දි සාරිපුත්තො;

()

එහි පාවාරික අඹ වනයෙහි කැමැත්තක් තාක් වැඩවසන බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණි මහ තෙර නාගයකු බඳු වූ සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ, සිරස මත දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, උන්වහන්සේගේ චන්ද්‍රයා බඳු ශ්‍රී පාද පද්මයන් වන්දනා කළහ.

9.

9.

සුනිසජ්ජ අසජ්ජමානඤාණංභගවන්තං පචුරං අභිත්ථවන්තො,නදි සිහනිභො අභීතවාචංභගවා ච’බ්භනුමොදි භාසිතං තං;

()

එහි මැනවින් අසුන් ගෙන, අසංග (නොගැටෙන) ඥානයෙන් යුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බොහෝ සෙයින් ප්‍රශංසා කරමින්, සිංහයෙකු මෙන් නිර්භීත වචනයෙන් සිංහනාද කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේගේ ඒ ප්‍රකාශය අනුමෝදන් වූ සේක.

10.

10.

කථයං අධිසීලචත්තපඤ්ඤා-පටිසඤ්ඤුත්තකථං තහිං වසිත්වා,යතිසඞ්ඝපුරක්ඛතො තතො සොඅගමා පාටලිගාමමුග්ගධීමා;

()

එහි වැඩවසමින් අධිසීල, අධිචිත්ත, අධිප්‍රඥා පිළිබඳ ධර්ම කථා දේශනා කොට, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා පෙරටු කරගෙන එතැනින් පාටලීගාමයට වැඩම කළ සේක.

11.

11.

මුනි පාටලිගාමුපාසකානංඅනුකම්පාය සුමාපිතෙ නිවාසෙ,නිවසං සවණඤ්ජලීහි පෙය්‍යංවධුරං ධම්මසුධාරසං අදාසි;

()

පාටලීගාමයේ උපාසකවරුන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ඔවුන් විසින් පිළියෙල කරන ලද ආවාසයෙහි වැඩවසමින්, මුනිවරයන් වහන්සේ සවන් නැමැති දොහොතින් පානය කළ හැකි වූ මධුර වූ ශ්‍රී සද්ධර්ම අමෘතය දේශනා කළ සේක.

12.

12.

අචිරාපගතෙසු’පාසකෙසුභගවා පාටලිගාමිකෙසු තෙසු,ජනසුඤ්ඤනිකෙතනං අනඤ්ඤොපවිසිත්වාන අකාසි සීහසෙය්‍යං;

()

ඒ පාටලීගාම වැසි උපාසකවරුන් නික්ම ගිය නොබෝ වේලාවකින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජනශූන්‍ය වූ වාසස්ථානයකට පිවිස සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක.

13.

13.

මගධාධිපතිස්ස භුපතිස්සනගරං තත්‍ර සුනිධවස්සකාරා,සචිවා තිදසෙහි මන්තයිත්වාවිය තස්මිංසමයෙ සුමාපයන්ති;

()

එකල්හි මගධේශ්වර රජුගේ සුනීධ සහ වස්සකාර යන අමාත්‍යවරු දෙදෙනා, දෙවියන් සමඟ සාකච්ඡා කරන්නාක් මෙන් එහි නගරයක් ඉදිකරමින් සිටියහ.

14.

14.

අභිපස්සිය දිබ්බචක්ඛුනා තංභගවා’නන්ද මවොච හෙස්සතෙ’දං,අරියා’යතනං වණිප්පථො’තිනගරං පාටලිපුත්තනාම මග්ගං;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිව්‍ය චක්ෂුසින් එය දැක, "ආනන්දය, මේ නගරය 'පාටලීපුත්‍ර' නම් වූ උතුම් ආර්ය නිවාසයක්, වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වන්නේ යැ"යි වදාළ සේක.

15.

15.

මිථුභෙදවසෙන අග්ගිතොවාදකතො පාටලිපුත්තසඤ්ඤිනො ඛො,නගරස්ස කදාචි අන්තරායාමුනි වෙදෙහමුනිං තයො’ත්‍ය’වොච;

()

පාටලීපුත්‍ර නම් වූ ඒ නගරයට කවදා හෝ ගින්නෙන් ද, ජලයෙන් ද, අන්‍යෝන්‍ය භේදයෙන් ද යන කරුණු තුනෙන් විපත්තියක් සිදුවන බව මුනිවරයන් වහන්සේ වෛදේහමුනි (ආනන්ද) තෙරුන්ට වදාළ සේක.

16.

16.

තදහෙ’වුපසඞ්කමිංසු යෙනභගවා තෙන සුනීධවස්සකාරා,ජිනපාදකිරීටඵුට්ඨසීසාඅභිසිත්තෙ’ව ඛණං ලසිංසු’ හො තෙ;

()

එදිනම සුනීධ සහ වස්සකාර අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. ජිනරාජයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳීමෙන් රාජාභිෂේක ලැබුවාක් මෙන් මොහොතක් ඔවුහු බැබළුණහ.

17.

17.

ථිරසාරගුණෙන ධම්මරඤ්ඤොධනුදණ්ඩෙව ඨිතා නතඞක්ගයට්ඨි,තදුභො සවිවා නිමන්තයිංසුසුගතං අජ්ජතනාය භොජනෙන;

()

ධර්මරාජයන් වහන්සේගේ ස්ථාවර ගුණ සමුදාය ඉදිරියේ දුන්නක් මෙන් නැමුණු ශරීර ඇතිව සිටි ඒ අමාත්‍යවරු දෙදෙනා, එදින දානය සඳහා සුගතයන් වහන්සේට ඇරයුම් කළහ.

18.

18.

අධිවාසන මස්ස තෙ විදත්වාපටියත්තෙහි පණීතභොජනෙහි,භගවන්ත මතප්පයුං සසඞ්ගංකමලාවාසනිවාසගං සහත්ථා;

()

උන්වහන්සේගේ ඉවසීම දැනගත් ඔවුහු, පිළියෙල කරන ලද ප්‍රණීත භෝජනයෙන්, භික්ෂු සංඝයා සහිත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ස්වහස්තයෙන්ම බෙදා පූජා කළහ.

19.

19.

භගවා’ථ සුනීධවස්සකාරෙපරිභුත්තො අපනීතපත්තපාණී,අනුමොදි නිපීය ධම්මපානංපචුරං පීතිඵුටන්තරා’භවුං තෙ;

()

වළඳා පාත්‍රයෙන් අත් ඉවතට ගත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, සුනීධ සහ වස්සකාර අමාත්‍යවරුන්ට අනුමෝදනා දම් දෙසූ සේක. ඒ ධර්ම පානයෙන් ඔවුන්ගේ සිත් තුළ මහත් වූ ප්‍රීතියක් හටගත්තේය.

20.

20.

අනුයන්තජනෙහි ධම්මරඤ්ඤොවජතො භික්ඛුපූරක්ඛතස්ස තම්හා,පුථුලොරතලෙන යං විසාලංනගරද්වාර මනන්තරිබභුව;

()

භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරටු කොටගෙන සහ මිනිසුන් පිරිවරාගෙන ධර්මරාජයන් වහන්සේ එතැනින් වැඩම කරන කල්හි, උන්වහන්සේ නික්මුණු ඒ විශාල නගර ද්වාරය;

21.

21.

ඉති ගොතමබුද්ධපාදඵුට්ඨංතදිදං ද්වාර මහොසී ගොතමාඛ්‍යං,තහි මොතරි යත්ථ කාකකපෙය්‍යාමුනි ගඞ්ගාඛ්‍යසවන්ති තුඞ්ගවීචි;

()

ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ස්පර්ශය ලැබූ ඒ ද්වාරය 'ගෝතම ද්වාරය' නමින් ප්‍රසිද්ධ විය. ඉක්බිති මුනිවරයන් වහන්සේ කපුටන්ට පහසුවෙන් පැන් බිවිය හැකි තරම් ජලයෙන් පිරී ඉතිරී ගිය, උස් රළ පෙළින් යුත් ගංගා නම් නදිය අසලට වැඩම කළ සේක.

22.

22.

බහළා’නිලභඞ්ගවීචිමාලා-ලුලිතායා’ති ගභීරනින්නගාය,ය මනඞ්ගපභඞ්ගුරො තරිත්ථතයිදං ගොතමතිත්ථනාම මාසි;

()

චණ්ඩ මාරුතයෙන් සැලෙන රළ මාලාවන්ගෙන් යුත් ඒ ගැඹුරු නදිය, මාරයා පරාජය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ යම් තැනකින් එතෙර වූ සේක්ද, ඒ ස්ථානය 'ගෝතම තොටුපළ' නමින් ප්‍රසිද්ධ විය.

23.

23.

සුගතො පරතීරගො’ඝතිණ්ණොජනතං පස්සිය සාවකෙහි සද්ධිං,තරණත්ථ මුලුම්පකුල්ලනාවාපරියෙසන්ත මුදානගාථ මාහ;

()

සැඩපහරින් එතෙරව පරතෙරට වැඩම කළ සුගතයන් වහන්සේ, එතෙර වීම පිණිස පහුරු, උණ පහුරු සහ ඔරු සොයමින් සිටින මිනිසුන් දැක, ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා සමඟින් උදාන ගාථාවක් වදාළ සේක.

24.

24.

නරසාරථි යෙන භුමිකන්තා-මකුටාකාරකුටීහි නාවකාසො,උපසඞ්කමි තෙන කොටිගාමොඋදිතම්භොරු හු’පාහනප්පිතඞ්ඝී;

()

මිනිසුන් මෙහෙයවීමේ අග්‍රසාරථි වූ, පිපුණු පියුමක් බඳු ශ්‍රී පාද ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ, පෘථිවි කාන්තාවගේ ඔටුන්නක් බඳු වූ නිවාසවලින් ගහණ වූ 'කෝටිගාම' නම් ගම්මානයට වැඩම කළ සේක.

25.

25.

අහමස්මි පබුද්ධසච්චධම්මොපුනරුප්පත්ති නචත්ථි මෙ’ති වත්වා;

තහි මොවදි වාසගො තිසික්ඛා-පටිසංයුත්තකථාය භික්ඛුසඞ්ඝං;

()

"මම සත්‍ය ධර්මය අවබෝධ කරගත්තෙමි, මට නැවත උපතක් නැතැ"යි වදාරමින්, එහි වැඩවසන සේක් ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවන් (සීල, සමාධි, ප්‍රඥා) පිළිබඳ ධර්ම දේශනාවෙන් භික්ෂු සංඝයාට අවවාද කළ සේක.

26.

26.

මුනි නාතිකනාමගාමයාතොකථිතානන්දයතින්දපුට්ඨපඤ්හො,පරිදීපයි ධම්මදප්පණාඛ්‍යංපරියායං ගතිපච්චවෙක්ඛණාය;

()

ඉන්පසු 'ඤාතික' නම් ගමට වැඩම කළ මුනිවරයන් වහන්සේ, ආනන්ද තෙරුන් විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින්, තමාගේ උපත (ගති) ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීම පිණිස 'ධර්මාදර්ශය' (ධර්ම කැඩපත) නම් වූ ධර්ම ක්‍රමය පැහැදිලි කළ සේක.

27.

27.

අරහාදිගුණකරොක මහෙසිවිහරං තත්‍රපි ගිඤ්ජකානිවාසෙ,පිටකත්තයසඞ්ගහං වසිනංඅධිසීලාදිකථං කථෙසි භීය්‍යො;

()

අරහත් ආදී ගුණයන්ට උල්පතක් වූ මහා සෘෂි වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, එහි ගිඤ්ජකාවසථයෙහි වැඩවසමින්, සංවරශීලී භික්ෂූන්ට නැවත නැවතත් අධිසීලාදී ධර්ම කථා දේශනා කළ සේක.

28.

28.

සුගතො පගතො සභික්ඛුසඞ්ඝොඅථ වෙසාලිපුරිං පුරීනමග්ගං,තහි මම්බවනෙ වසං වසිනංසතිපඤ්ඤාපරමං අභාසි ධම්මං;

()

ඉක්බිති භික්ෂු සංඝයා සමඟ නගරයන්ගෙන් උත්තම වූ වේසාලි නුවරට වැඩම කළ සුගතයන් වහන්සේ, එහි අම්බපාලි වනයෙහි වැඩවසමින්, සංවරශීලී භික්ෂූන්ට සතිපට්ඨානය හා ප්‍රඥාව පිළිබඳ උතුම් ධර්මය දේශනා කළ සේක.

29.

29.

ජිනගන්ධගජො මම’ම්බපාලි-ගණිකා අම්බවනෙ’නි’දානි සුත්වා,අභිරුය්හ පයාසි භද්දයානංකුචභාරාතිසමිද්ධභත්තිභාරා;

()

ජිනේන්ද්‍ර නැමැති ගන්ධහස්තියාණන් වහන්සේ තම අඹ වනයෙහි වැඩවසන බව ඇසූ අම්බපාලි ගණිකාව, ඉමහත් භක්තියෙන් යුතුව, මංගල රථයකට නැගී එදෙසට ගියාය.

30.

30.

ගණිකා’ථ කතඤ්ජලිනිසින්නාඝනපීනත්ථනභාරරුම්භීතෙව,කරවිකවිරාවමඤ්ජුඝොසොමධුරං ධම්ම මභාසි තාය සත්ථා;

()

එකල්හි දොහොත් මුදුන් දී අසුන් ගත් ඒ ගණිකාවට, කරවීක පක්ෂියෙකුගේ නාදය බඳු මධුර ස්වර ඇති ශාස්තෘන් වහන්සේ මිහිරි වූ සද්ධර්මය දේශනා කළ සේක.

31.

31.

කතභත්තනිමන්තනා පසාදංරසනාදාමසරෙහි වාහරන්ති,පවිධාය පදක්ඛිණං මුනින්දංඅගමා හංසවධුව මන්දිරං සා;

()

දානමය ආරාධනය සිදුකොට, සිය පැහැදීම මිහිරි හඬින් ප්‍රකාශ කළ ඇය, මුනින්ද්‍රයන් වහන්සේ පැදකුණු කොට හංස ධේනුවක මෙන් සිය මන්දිරය බලා නික්ම ගියාය.

32.

32.

අහතාහතනීලපීතරත්ත-සිතමඤ්ජිට්ඨවිරාගසාටකෙහි,සුනිවත්ථසුපාරුතා’භිරූළ්හාසුරපුත්තාරිව භද්දභද්දයානං;

()

අළුත් වූ ද, විසිතුරු වූ ද නිල්, කහ, රතු, සුදු සහ රෝස පැහැති වස්ත්‍රයන්ගෙන් සැරසී, මංගල රථවලට නැගුණු ඔවුහු දිව්‍ය පුත්‍රයන් මෙන් බැබළුණහ.

33.

33.

අථ ලිච්ඡවිරාජරාජපුත්තාඋපසඞ්කම්ම පණම්ම ධම්මරඤ්ඤො,නඛරංසිපබන්ධසින්ධුතීරෙසමයුං මග්ගපරිස්සමං නිසින්නා;

()

ඉක්බිති ඒ ලිච්ඡවි රජවරු සහ රාජකුමාරවරු ධර්මරාජයන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, නඛ කිරණ නදියක් බඳු වූ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ, මාර්ග ක්ලාන්තය නිවාගනු පිණිස එක්පසෙක අසුන් ගත්හ.

34.

34.

විලසිංසු කිරිටභිඞ්ගමාලා-විරළා ලිච්ඡවිකඤ්ජකොසරාසි,රවිබන්ධවධම්මභාකරෙනඵුටිතා’ධට්ඨිතසිලගන්ධසාලි;

()

සූර්යයා බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම රශ්මියෙන් පිබිදුණු, සිල් සුවඳින් යුතු ඒ ලිච්ඡවි රාජකුමාරවරු නමැති පියුම් කැදැල්ල, ඔටුන්නෙහි වූ මල්මාලා මෙන් බැබළුණි.

35.

35.

සඵලීකතදුල්ලභන්තභාවාවිඵලීභුතනිමන්තානා ජනා තෙ,විරජඞ්ඝිරජොපිසඞ්ගමොළීපුර මාරූළ්හරථා තතො පයාසුං;

()

තමන් ලබාගත් දුර්ලභ මනුෂ්‍ය ආත්මය සාර්ථක කරගත් මුත්, (අම්බපාලි මුලින්ම ආරාධනා කළ බැවින්) තම දානමය ආරාධනය ව්‍යර්ථ වූ ඒ ලිච්ඡවිවරු, එතැනින් රථවලට නැගී නැවත නුවර බලා පිටත් වූහ.

36.

36.

ජනලොචනතොරණාකරාළංඅවතිණ්ණො විමලඤ්ජසං සසඞ්ඝො,ගණිකාය ඝරං මහෙසි පාතොචරණක්කන්තථලම්බුජො ජගාම;

()

මිනිසුන්ගේ නෙත් නැමැති තොරණින් සැරසුණු පිරිසිදු මාවත ඔස්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩම කළ මහා සෘෂි වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, උදෑසන කාලයෙහි ශ්‍රී පාද පද්මයෙන් පොළොව ස්පර්ශ කරමින් අම්බපාලි ගණිකාවගේ නිවසට වැඩම කළ සේක.

37.

37.

කතභොජනසඞ්ගභාවසානෙගණිකා පඤ්ජලිකා නිසජ්ජ ධම්මං,සුනිසම්ම සසාවකස්ස’දාසිසුගතස්ස’ම්බවනං සමිද්ධසද්ධා;

()

දානමය පුණ්‍යකර්මය අවසානයේ දී, දොහොත් මුදුන් දී අසුන් ගෙන ධර්මය ශ්‍රවණය කළ ඒ ගණිකාව, ඉමහත් ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව සිය අඹ වනය ශ්‍රාවකයන් සහිත සුගතයන් වහන්සේට පූජා කළාය.

38.

38.

මුනි රම්බවනං පටිග්ගහෙත්වාවිහරිත්වාතහිමෙත දෙව ධම්මං,කථයං අධිසීලචිත්තපඤ්ඤා-පරමං බෙළුවගාමකං ජගාම;

()

ඒ අඹ වනය පිළිගත් මුනිවරයන් වහන්සේ, එහි වැඩවසමින් අධිසීල, අධිචිත්ත, අධිප්‍රඥා යන උත්තරීතර ධර්මය දේශනා කොට, එතැනින් බේලුවගාමයට වැඩම කළ සේක.

39.

39.

අහමෙත්ථ වසාමි භික්ඛවෙ’කොසමණ්හෙ’ත්තසහායකෙහි තුම්හෙ,උපගච්ඡථ වස්ස මස්සමෙසුමුනි වෙසාලිසමනතතොත්‍ය’භාසි;

()

"මහණෙනි, මම මෙහි වසමි. තෙපි හැමදෙනාම වේසාලිය අවට ඇති ආරාමයන්හි වස් එළඹෙන්නැ" යි මුනිවරයන් වහන්සේ වදාළ සේක.

40.

40.

ජිතමාරබලසස බෙළුවස්මිංඅථ වස්සුපගතස්ස ඝොරරොගො,උදපාදි ච මාරණන්තිකා’සුංකටුකා කායිකවෙදනා’තිබාළ්හා;

()

මාර සේනාව පරාජය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ බෙළුව ගමෙහි වස් වසන කල්හි, උන්වහන්සේට මරණාන්තික වූ දරුණු ශාරීරික වේදනා ඇති කරමින් බලවත් රෝගයක් හටගත්තේය.

41.

41.

අධිවාසනඛන්තිපාරගො සොසුඛදුක්ඛෙසු තුලාසමො තදානි,භගවා අවිහඤ්ඤමානරූපොඅධිවාසෙසි සතො ච සම්පජානො;

()

ඉවසීමේ පරතෙරට පත්, සැප දුක දෙකෙහි ම තරාදියක් මෙන් සමසිත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, කිසිසේත් කම්පා නොවී එවේලෙහි සිහි නුවණින් යුක්තව ඒ වේදනාව ඉවසා වදාළ සේක.

42.

42.

අනපෙක්ඛිය තාව භික්ඛුසඞ්ඝංඉධු’පට්ඨාකනිවෙදනං අකත්වා,අනලන්ති මමා’නුපාදිසෙස-පරිනිබ්බානපදං සචෙ ලභෙය්‍යං;

()

"මාගේ උපස්ථායකයන්ට නොදන්වා, භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහි ද කිසිදු අපේක්ෂාවක් නොතබා මා දැන් අනුපාදිශේෂ පරිනිර්වාණ පදයට පැමිණීම සුදුසු නොවේ" යයි උන්වහන්සේ සිතූ සේක.

43.

43.

වීරියෙන පටිප්පණාමයිත්වාබලවා’බාධ මලබ්භයාපනීයං,පටිසඞ්ඛරණාරහං විසෙසංසමධිට්ඨාය සජීවිතින්ද්‍රියස්ස;

()

උන්වහන්සේ බලවත් වීර්යයෙන් යුතුව ඒ දරුණු වූ ද පහසුවෙන් පහ කළ නොහැකි වූ ද රෝගය යටපත් කොට, තවදුරටත් පවත්වා ගත යුතු ජීවිත ඉන්ද්‍රියය විශේෂයෙන් අධිෂ්ඨාන කර ගත් සේක.

44.

44.

භගවා’ථ සමාධි මප්පයිත්වාපටිපස්සම්භිය දුක්ඛවෙදනං සො,පවිහාසි මහාවිපස්සනායනහි වික්ඛම්හිත වෙදනා පුනාසුං;

()

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඵලසමාපත්තියට සමවැදී ඒ දුක්ඛ වේදනාව සංසිඳුවා, මහා විදර්ශනාවෙන් යුක්තව වාසය කළ සේක. යටපත් කරන ලද ඒ වේදනාවෝ නැවත හට නොගත්හ.

45.

45.

රවිබන්ධු විහාරතො’හිගන්ත්වාබහිඡායාඑරණඞ්ගණප්පදෙසෙ,සුනිසජ්ජි සුසජජිතා සනම්හිපරියුට්ඨාය ලහුං ගිලානභාවා;

()

ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ගිලන් බවෙන් වහා මිදී, විහාරයෙන් පිටතට වැඩම කොට, සෙවන ඇති මිදුලෙහි මනාව පනවන ලද අසුනක වැඩසිටි සේක.

46.

46.

ජිතජාතිජරාරුජො නිසීදියහිමානන්දතපොධනො’ පගම්ම,තහි මඤ්ජලිකො මයා සුදිට්ඨංඛමනීයං තව සාත මිච්චවොච;

()

ජාති, ජරා, ව්‍යාධි ජයගත් උන්වහන්සේ වැඩසිටි තැනට තපෝධන වූ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ පැමිණ, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, "ස්වාමීනී, ඔබ වහන්සේට පහසුවක්, සුවයක් තිබේදැයි මම දිටිමි" යි පැවසූ සේක.

47.

47.

තව බාළ්හගිලානතාය භන්තෙමම පත්ථඞ්ඝනො විය’ත්තභාවො,සකලාපි දිසා’නුපට්ඨහන්තිනපි ධම්මා පටිභන්ති මන්ති වත්වා;

()

"ස්වාමීනී, ඔබ වහන්සේගේ බලවත් ගිලන් බව නිසා මාගේ මුළු ශරීරයම අප්‍රාණික වූවාක් මෙන් විය. මට සතර දිශාවන් පවා නොවැටහුණි. ධර්මය ද මනසට නොවැටහුණි" යි පවසා,

48.

48.

අපිචා’සි මමෙ’ස සාවකානංහදයස්සා’සලවො නකිඤ්චිවත්වා,භගවා නපනා’නුපාදිසෙස-පරිනිබ්බාන පදං භජෙ’ති භන්තෙ;

()

"එසේ වුවත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා වෙනුවෙන් කිසිවක් වදාරන්නේ නැතිව, අනුපාදිශේෂ පරිනිර්වාණයට පත් නොවන සේකැයි යන සැනසිලිදායක සිතුවිල්ලක් මා සිතෙහි තිබුණේය" යි පැවසූ සේක.

49.

49.

යමනන්තරබාහිරං කරිත්වානනු චා’නන්දපකාසිතො හි ධම්මො,ගුරුමුට්ඨි තථාගතෙසු නත්ථිවද කිං පත්ථයතෙ මමෙ’ස සඞ්ඝො;

()

"ආනන්දය, ඇතුළත පිටත කියා වෙනසක් නොකොට මා විසින් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ නොවේද? තථාගතයන් වහන්සේලා ළඟ 'ගුරු මුෂ්ටි' නැත. භික්ෂු සංඝයා මාගෙන් තවත් කුමක් බලාපොරොත්තු වන්නේද?"

50.

50.

අධුනා’හ මසීති වස්සිකොස්මිපරිජිණ්ණොස්මි තථාගතස්ස කායො,සකටංවිය ජජ්ජරං ජරායභිදුරො වත්තති වෙඛමිස්සකෙන;

()

"දැන් මම අසූ වියැති වෙමි. තථාගතයන් වහන්සේගේ කය දිරාපත් වී ඇත. දිරාපත් වූ පැරණි කරත්තයක් හුය පටි ආදියෙන් වෙළා පවත්වන්නාක් මෙන්, මේ ශරීරය ද පවතින්නේ අමාරුවෙනි."

51.

51.

සනිමිත්තකවෙදනානිරොධාඋපසම්පජ්ජ විමුත්තිජං සමාධිං,විහරෙය්‍ය යදා තදාත්තභාවොවයධම්මොපි අතීවඵාසුහොති;

()

"නිමිති සහිත වූ සියලු වේදනාවන් නිරුද්ධ වීමෙන්, විමුක්තියෙන් උපන් අනිමිත්ත සමාධියට පැමිණ වාසය කරද්දී පමණක්, දිරායන ස්වභාවයෙන් යුත් මේ ශරීරය බෙහෙවින් සුවපහසු වෙයි."

52.

52.

අධුනාග මිව’ත්තධම්මදීපාභවථා’නඤ්ඤපරායණාත්ථ තුම්හෙ,භගවාවදි තෙ’ව සත්තමා’තිසමණා භාවිතකාය චිත්තපඤ්ඤා;

()

"එබැවින් මහණෙනි, තෙපි තමන්ම තමන්ට පිහිට කොට, ධර්මයම තමන්ට පිහිට කොට වසව්, වෙනත් පිහිටක් නොසොයව්" යයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, කය, සිත හා ප්‍රඥාව වැඩූ ඒ උතුම් භික්ෂූන්ට වදාළ සේක.

53.

53.

පුනරාගමි තත්ථ වුත්ථවස්සොභගවා ජෙතවනං මහාවිහාරං,උපගම්ම තදානි ධම්මසෙනා-පති සත්ථාර මවන්දි සාරිපුත්තො;

()

එහි වස් වැස නිම කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නැවත ජේතවන මහා විහාරයට වැඩම කළ සේක. එකල ධර්මසේනාපති සාරිපුත්ත මහ රහතන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙත පැමිණ වැඳ නමස්කාර කළ සේක.

54.

54.

විවිධිද්ධිවිකුබ්බණං විධායයතිනාගො මුනිනා කතාවකාසො,තව පච්ඡිමදස්සනන්ති වත්වානිවුතො පඤ්චසතෙහි සත්ථුකප්පො;

()

ඒ යතීන්ද්‍ර වූ සාරිපුත්ත මහ රහතන් වහන්සේ විවිධ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වා, බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් අවසර ගෙන, "ස්වාමීනී, මෙය ඔබ වහන්සේ දකින අවසන් වතාවයි" පවසා, පන්සියයක් භික්ෂූන් පිරිවරාගෙන වැඩම කළ සේක.

55.

55.

අභිනම්ම පදක්ඛිණං කරිත්වාභගවන්තං සමුපෙච්ච මාතුගෙහං,ජනිතො’වරකෙ නිපජ්ජක මඤ්චෙපරිනිබ්බායි තදා’සි භූමිචාලො;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ පැදකුණු කොට, තමන් වහන්සේ උපන් මවගේ නිවසට වැඩම කර, තමන් උපන් සිරිකට ගැබෙහි ඇති ඇඳෙහි සැතපී පරිනිර්වාණයට පත් වූ සේක. එකල මහත් භූමිකම්පාවක් සිදු විය.

56.

56.

අථ කොලිතනාමථෙරනාගොපරිනිබ්බායි තථා කතාවකාසො,පුන ධාතුසරීර මප්පයිත්වාමුනිකාරාපයි චෙතියානි තෙසං;

()

ඉන්පසු කෝලිත නම් වූ මහා මුගලන් තෙරුන් වහන්සේ ද එලෙසින්ම අවසර ගෙන පරිනිර්වාණයට පත් වූ සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන් වහන්සේලාගේ ශාරීරික ධාතූන් තැන්පත් කරවා චෛත්‍යයන් කරවූ සේක.

57.

57.

ජනලොචනපීයමානරූපොමුනි වෙසාලිපුරං කමෙන පත්වා,සුනිවත්ථසුපාරුතො කුලෙසුචරි පිණ්ඩාය කරී’ව සෙරිචාරී;

()

මිනිසුන්ගේ නෙත් සිත් පිනවන රූපයක් ඇති මුනිවරයන් වහන්සේ පිළිවෙළින් වේසාලි නුවරට පැමිණ, මනාව සිවුරු හැඳ පෙරවාගෙන, නිදහසේ හැසිරෙන ඇත් රජෙකු මෙන් කුලයන් කෙරෙහි පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසුරුණු සේක.

58.

58.

භගවා පරිභුත්තපාතරාසොභවතා’නන්දදිවාවිහාරකාමො,අථ ගණ්හ නිසීදනන්ති වත්වාගමි චාපාලසමඤ්ඤචෙතියංහි;

()

උදෑසන පිණ්ඩපාතය වළඳා අවසන් කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහාරය පිණිස කැමැති වන සේක්, "ආනන්දය, නිසීදනය ගනුව" යි වදාරා චාපාල නම් චෛත්‍යය වෙත වැඩම කළ සේක.

59.

59.

අථ ඛො භගවා නිසිදි යෙනතදුපට්ඨාකවරො’පගම්ම තෙන,කතපඤ්ජලිකො නිසිදි වත්වාරමණීයංති උදෙනචෙතියම්පි;

()

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි වැඩසිටි සේක. උතුම් උපස්ථායක වූ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ උන්වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ වාඩි විය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ආනන්දය, උදේන චෛත්‍යය ද රමණීයය..." ආදී වශයෙන් වදාළ සේක.

60.

60.

සුගතස්ස පනී’ද්ධිපාදධම්මාචතුරො භික්ඛු සුභාවිතා සුචිණ්ණා,බහුලීකළිතා’ති චාහ භීය්‍යොමුනි තිට්ඨෙය්‍ය සචෙ ඛමෙය්‍ය කප්පං;

()

"ආනන්දය, යමෙකු විසින් සතර ඍද්ධිපාදයන් මනාව වඩන ලද්දාහුද, පුරුදු කරන ලද්දාහුද... තථාගතයන් වහන්සේට වුවද කැමැති නම් ආයු කල්පයක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් වැඩසිටිය හැකිය" යි මුනිවරයන් වහන්සේ වදාළ සේක.

61.

61.

කරුණාපරිභාවිතාසයෙනජිතමාරෙන තිවාර මත්තමෙවං,උජුකං මුනිනා කරීයමානෙවිපුලොභාසනිමිත්තජප්පනම්හි;

()

මාරයා ජයගත්, කරුණාවෙන් පිරි සිත් ඇති මුනිවරයන් වහන්සේ විසින් තෙවරක් ම මෙසේ සෘජුවම මහා ඕභාස නිමිත්ත දක්වනු ලැබූවත්,

62.

62.

පරියුට්ඨිතමානසො රිව’ඤ්ඤොඛරමාරෙන පමුට්ඨමානසො සො,න ච තං පටිවිජ්ඣි නෙව යාචිභගවා තිට්ඨතු යාවතා’යුකප්පං;

()

රෞද්‍ර වූ මාරයා විසින් සිත මුළා කරනු ලැබූ හෙයින්, වෙනත් කෙනෙකු මෙන් සිත විකෘති වූ ඒ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ ඉඟිය වටහා නොගත්හ. "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ආයු කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා" යි ආරාධනා ද නොකළහ.

63.

63.

වජ කඞ්ඛසි යස්සදානිකාලංපහිතා’නන්දතපොධනො’තිවත්වා,වසවත්තිවසිකතො මුහුත්තංඅවිදූරම්හි නිසීදි රුක්ඛමූලෙ;

()

"ආනන්දය, දැන් තොප යන්නට කැමැති නම් ඊට කාලයයි" කියා පිටත් කර හරින ලද තපෝධන වූ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ, නොදුරින් වූ එක්තරා රුක් මුලක වාඩි වූහ.

64.

64.

උපගඤ්ඡිය බොධනෙය්‍ය බන්ධුභගවා යෙන පමත්ත බන්ධු තෙන,භුජගොරිව භුත්තනඞ්ගලෙනඅභිමානෙන අනොනතඞ්ගයට්ඨි;

()

අවබෝධය ලැබිය යුත්තන්ගේ බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත, ප්‍රමාද වූවන්ගේ බන්ධු වූ මාරයා, නගුලක් ගිල දැමූ නාගයෙකු මෙන් අභිමානයෙන් නොනැමුණු කෙළින් වූ සිරුරින් යුතුව පැමිණියේය.

65.

65.

අජපාලසමඤ්ඤිනො කදාචිඋරුවෙලාය වටද්දුමස්ස මූලෙ,කතකිච්ච? තයා කතා පටිඤ්ඤාලිඛිතා වත්තති චිත්තපොත්ථකෙ මෙ;

()

"සියලු බුද්ධ කිස නිම කළ ස්වාමීනී, උරුවෙල් දනව්වේ අජපල් නුග රුක් මුලදී ඔබ වහන්සේ විසින් කරන ලද ඒ පොරොන්දුව මාගේ සිත නමැති පොතෙහි ලියැවී තිබේ."

66.

66.

සමණා තව සාසනා’ව තිණ්ණාඅධුනා ධම්මධරා’නුධම්මචාරී,පටිපත්තිරතා බහුස්සුතා චසුවියත්තා සුවිසාරදා විනීතා;

()

"ඔබ වහන්සේගේ ශාසනයෙහි පිහිටි ශ්‍රමණයෝ දැන් ධර්මධර වූහ, අනුධර්මචාරී වූහ, ප්‍රතිපත්තියෙහි රතු වූහ, බහුශ්‍රැත වූහ, ඉතා ව්‍යක්ත වූහ, විශාරද වූහ, මනාව හික්මුණෝ වූහ."

67.

67.

පටිසිද්ධපරප්පවාදිවාදාසහධම්මෙන සපාටිහාරියං තෙ,කථයන්ති කථාපයන්ති ධම්මංපරිනිබ්බාතු තතො භවන්ත්‍ය වොච, ()

"ඔවුහු පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති, දේශනා කරවති. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පරිනිර්වාණයට පත්වන සේක්වා" යි මාරයා පැවසීය.

68.

68.

පරිනිට්ඨිතසබ්බබුද්ධකිච්චොමුනිරෙවං සමුදිරිතෙ තිවාරං,අනලන්ති නිරාලයො භවෙසුතදූ’(පච්ඡන්දසිකං) නිසෙධනාය;

()

සියලු බුද්ධ කෘත්‍යයන් නිම කළ, භවයන් කෙරෙහි කිසිදු ආලයයක් නැති මුනිවරයන් වහන්සේ, මාරයා විසින් තෙවරක් ම මෙසේ ඉල්ලා සිටි කල්හි, ඔහුගේ ඒ ඇවෑම වැළැක්වීම සඳහා,

69.

69.

අප්පොස්සුක්කො සමානො විහරතු කලිමා හො තිමාසච්චයෙනසච්චාලොකප්පකාසො දුරිත තමහිදො පඤ්චතාළිසවස්සං;

සම්මා ඛීණස්සිනෙහො තිභුවනභවනෙ ධම්මරාජප්පදීපොනිබ්බායිස්සත්‍ය’භාසි තදහනි විජහඤ්චා’යු සඞ්ඛාරවෙගං ()

"පවිටු මාරය, තෝ අල්පෝත්සුකව (නිශ්ශබ්දව) වෙසෙන්න. මින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පරිනිර්වාණයට පත්වන සේක." සත්‍යාලෝකය ප්‍රකාශ කළා වූ, පන්සාලිස් වසරක් මුළුල්ලේ පාප නමැති අන්ධකාරය නැසූ, තුන් ලොවෙහි ම තණ්හාව සහමුලින්ම ක්ෂය කළ, ධර්ම රාජයාණන් නමැති පහන පරිනිර්වාණයෙන් නිවී යන බව වදාරමින්, එදිනම ආයු සංස්කාර වේගය අත්හළ සේක.

70.

70.

චාපාලෙ චෙතියෙ’වං විජහති සතියා සම්පජඤ්ඤෙනවායු-සඞ්කාරෙ භූමිචාලො භවි පටුපටහාරාව ගම්භිරඝොසො,ගජ්ජිංසු විජ්ජුරාජිභුජසතපහටා සුක්ඛජිමූතභෙරිලොකො සොකන්ධකාරෙ පරිපති ජනිතො භිංසනො ලොමහංසො;

()

චාපාල චෛත්‍යයෙහිදී සිහි නුවණින් යුක්තව මෙසේ ආයු සංස්කාරය අත්හරින කල්හි, දරුණු බෙර නාදයක් බඳු ගැඹුරු හඬක් ඇති කරමින් මහත් භූමිකම්පාවක් සිදු විය. වියළි වලාකුළු නමැති බෙර සිය ගණන් අකුණු පහරින් ගර්ජනා කළේය. ලෝකය සෝක අන්ධකාරයෙහි වැටුණු අතර, බියකරු වූ ලොමුදැහැගැන්වීමක් ඇති විය.

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ භගවතො ආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජන පවත්ති පරිදීපො අට්ඨවීසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සියලු කවීන්ගේ හදවත් ප්‍රීතිමත් කරන, මෙධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් විරචිත 'ජිනවංශදීපය'ෙහි සන්තිකේ නිදානයෙහි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයු සංස්කාරය අත්හැරීමේ පුවත දක්වන විසිඅටවැනි සර්ගය නිමි.

1.

1.

යෙනා’නන්දො වසති භගවා තෙන ගන්ත්වා නිසින්නොපාදම්භොජෙ සුමහිය සුහෙබද්ධමුද්ධාඤ්ජලිහි,භන්තෙ සුක්ඛාසති ච එලිතා හිංසනො ලොමහංසොජාතො කස්මා වසුමතිවධූ සම්පවෙධීත්‍ය’පුච්ඡි;

()

ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, ශ්‍රී පාද පද්මයන් මැනවින් නමස්කාර කොට, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ වාඩි වී, "ස්වාමීනී, ලොමුදැහැගන්වන සුලු මේ බියකරු භූමිකම්පාව සිදු වූයේ කුමන හේතුවක් නිසාද?" යි විමසූ සේක.

2.

2.

හෙට්ඨා’කාසෙ බලවපවනෙ වායමානෙ කදාචිවාතට්ඨා යා සලිලපථවී තට්ඨිතා පංසුභුමි,සඞ්කම්පන්තෙ යථරිවතරි ලොල කල්ලොලමාලි-මජ්ඣොතිණ්ණා පථවිචලනට්ඨාන මානන්ද චෙ’තං;

()

"ආනන්දය, යට අහසෙහි බලවත් සුළඟක් හමන කල්හි, ඒ සුළඟ මත පිහිටි ජලය ද, ජලය මත පිහිටි මේ මහා පොළොව ද, රළ මාලාවන්ගෙන් කැළඹුණු මුහුදේ පාවෙන නැවක් මෙන් කම්පා වෙයි. පොළොව කම්පා වීමට ඇති පළමු හේතුව මෙයයි."

3.

3.

අප්පෙකච්චෙ සමණ සමණබ්‍රාහ්මණා අප්පමාණාආපොසඤ්ඤා සුඛුමපථවි භාවිතා සන්ති යෙසං,පත්තාභිඤ්ඤා පරිචිතවසී තෙ සමාපත්තිලාභීකම්පෙන්තීමං තදපි භවතෙ භූමිචාලස්ස ඨානං;

()

යම් මහණ බමුණන් තුළ අප්‍රමාණ වූ ආපෝ සංඥාව හෝ සූක්ෂ්ම පඨවි සංඥාව වඩන ලද්දේ ද, අභිඥාවන්ට පැමිණි, වසීභාවය ලත්, සමාපත්ති ලාභී වූ ඒ උතුමෝ ද මේ මහා පොළොව කම්පා කරවති. මෙය ද භූමිකම්පාවක් ඇති වීමට හේතුවකි.

4.

4.

ගබ්භොක්කන්තො භචති ච යදා සම්පජානො සතොවගබ්භස්මා නික්ඛමති චරිමෙ අත්තභාවෙ තදාපි,සම්බොධිං වා පුරිසනිසහො බුජ්ඣතෙ කම්පතෙ’යාඑතෙ ධම්මා සමණ මහතො භුමිචාලස්ස හෙතු;

()

යම් කලෙක බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සිහිනුවණින් යුක්තව මව් කුස පිළිසිඳ ගනිත් ද, අවසාන ආත්ම භවයේ දී මව් කුසින් නික්මෙත් ද, පුරුෂෝත්තමයාණන් වහන්සේ උතුම් සම්බෝධිය අවබෝධ කරගනිත් ද, එකල්හි ද මේ පොළොව කම්පා වෙයි. මහණෙනි, මහා භූමිකම්පාවක් ඇතිවීමට මේ කරුණු ද හේතු වේ.

5.

5.

බුද්ධො හුත්වා භුවනනයනො ධම්මචක්කං පජානංසංවත්තෙතී විජහති යදා චා’යුසඞ්ඛාරවෙගං,කම්පත්‍යෙ’සාපථවි ඵුසතෙ ඛන්ධනිබ්බානධාතුංආනන්දෙ’තෙ මහතිපථවිකම්පනත්ථාය හෙතු;

()

ලෝකාක්ෂිය බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ජනයා උදෙසා දම්සක් පවත්වන කල්හි ද, ආයු සංස්කාරය අත්හරින කල්හි ද, අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පාදනා කල්හි ද මේ පොළොව කම්පා වෙයි. ආනන්දයෙනි, මහා පඨවි කම්පනය සඳහා මේවා ද හේතූහු වෙති.

6.

6.

තබ්‍යාසෙනබ්බිගතහදයා’නන්දමානන්දථෙරංඅස්සාසෙත්වා උපරුපරි සො දෙසනං වඩ්ඪයිත්වා,ආනන්දා’හං කරහචිවසිං යස්ස නෙරඤ්ජරායනජ්ජා තිරෙ ජිතජලමුචස්සා’ජපාලස්ස මූලෙ;

()

එම ශෝකයෙන් පීඩිත හදවත් ඇති ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේව සනසා, වඩ වඩාත් දේශනාව පතුරුවමින් උන්වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: 'ආනන්දයෙනි, මම පෙර කලෙක නේරංජරා නදී තීරයෙහි මාරයා පරාජය කොට, අජපල් නුග රුක මුල වාසය කළෙමි.'

7.

7.

තත්‍රා’ගන්ත්වා ඵුසතු භගවා ඛන්ධ නිබ්බානධාතුංඉස්සාමායාමලිනහදයො පාපිමා ඉච්චවොච,ලද්ධොකාසො පුනරපි කමමං එවමෙවා’භියාචිඅජ්ජා’සීනං පරමරුචිරෙ ප්‍ය’ත්‍ර චාපාලචෙත්‍යෙ;

()

එහි පැමිණි ඊර්ෂ්‍යාවෙන් හා මායාවෙන් කිලිටි හදවත් ඇති පාපිෂ්ඨ මාරයා, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පාදනා සේක්වා' යි කීය. අවස්ථාවක් ලත් ඔහු, අද දින අතිශයින් මනරම් වූ මේ චාපාල චේතී විහාරයෙහි වැඩසිටි මා වෙතින් නැවතත් එලෙසම ආරාධනා කළේය.

8.

8.

අප්පොසසුකෙකා ත්වමිහ කලිමා හොහි මාසෙහි තීහිඛන්ධානං නිබ්බුති භගවතො හෙස්සතී’ච්චෙතමත්ථං,ආරොචෙන්තෙන හි කසතිමතා සමපජඤ්ඤෙන භික්ඛුඔස්සට්ඨො මෙ ජිතනමුචිනා චා’යුසඞ්ඛාරධම්මො;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් 'පාපිෂ්ඨය, තෝ අල්පෝත්සුක වන්න, මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවීම සිදුවන්නේය' යි පවසමින්, සිහිනුවණින් යුක්තව මාරයා පරදවා ආයු සංස්කාරය අත්හරින ලදී.

9.

9.

එවං වුත්තෙ චරණකමලචන්ද මානන්දථෙරොනත්වා භන්තෙ බහුජනහිතත්ථාය තිට්ඨා’යුකප්පං,වතතික්ඛත්තුං පරමකරුණාචොදිතො යාචිදානිනා’යං කාලො භවති සුගතං යාවනායි’ච්ච’වොච;

()

මෙසේ වදාළ කල්හි, ශ්‍රී පාද පද්මයන්ට නමස්කාර කළ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මහා කරුණාවෙන් පෙලඹී, 'ස්වාමීනී, බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා' යි තෙවරක් ම අයැද සිටියහ. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ 'ආනන්දය, දැන් සුගතයන් වහන්සේගෙන් එසේ අයැද සිටීමට සුදුසු කාලය නොවේ' යි වදාළ සේක.

10.

10.

සම්බොධිං ත්වං යදි භගවතො සද්දහන්තො’සි කස්මානිප්පීළෙසී දසබල මනුල්ලඞ්ඝනීයා’භිලාපං,තස්මිං තස්මිං සති භගවතා ක යමානෙ නිමිත්තෙතුම්හෙවෙ’තං විය කලිමතා දුක්කතඤ්චා’පරද්ධං;

()

ඉදින් ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සම්බෝධිය අදහන්නේ නම්, ඉක්මවිය නොහැකි දසබලධාරීන් වහන්සේගේ වචනය වෙනස් කරන්නට ඇවිටිලි කරන්නේ මන්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ ඒ අවස්ථාවල දී ඕලාරික නිමිති දක්වද්දීත් (ඔබ නිශ්ශබ්ද වූ බැවින්) මෙය ඔබගේ ම මුළාවකි, වරදකි, අතපසුවීමකි.

11.

11.

යාචෙය්‍යාසි යදි දසබලං චෙ පටික්ඛිප්ප වාචාසත්ථා’දත්තෙ තව තතියකං විප්පයොගො පියෙහි,නණ්වා’ක්ඛාතො සමණ පටිගච්චෙව මෙ සඞ්ඛතං යංජාතං භූතං අවිපරිණතං තං කුතො’ පෙ’ත්ථ ලබ්භා;

()

ඉදින් ඔබ දසබලයන් වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේ නම්, උන්වහන්සේ දෙවරක් ප්‍රතික්ෂේප කොට තුන්වන වර පිළිගන්නට ඉඩ තිබුණි. එහෙත් ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම ස්ථිරය. මහණෙනි, උපන්නා වූ, හටගත්තා වූ, විපරිනාමයට පත්වන යම් සංස්කාර ධර්මයක් ඇත්නම්, එය එසේ නොවේවා යි පැතීම කෙසේ නම් ලැබිය හැකිදැයි මවිසින් කලින් ම දේශනා කරන ලදී.

12.

12.

එකංසෙනා’විතථවචසා සච්චසන්ධෙන චායු-සඞ්ඛාරො’ හීයති භගවතා ව්‍යාකතා’නන්ද භික්ඛු,යාසා වාචා යථරිව ඡියාමුත්තඛාණො තථා තංපච්චාගච්ඡෙ නපුනවචනං ජීවිතාරක්ඛහෙතු;

()

ආනන්දයෙනි, සත්‍යවාදී වූ ඒකාන්තයෙන් ම සත්‍ය වචන ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආයු සංස්කාරය අත්හරින ලදී. යම් වචනයක් වදාරන ලද්දේ ද, එය නැවත ජීවිතය රැකගනු පිණිස වෙනස් කළ නොහැක්කේය.

13.

13.

එවං වත්වා සපදි සුගතො ගන්ධනාගින්දගාමීයෙනාරඤ්ඤං විපුලමලකාසාරවෙසාලියං සො,කූටාගාරං තදවසරියා’නන්දථෙරෙන සද්ධිංඉච්චාභාසී සමණපරිසං සන්නිපාතෙහි සීඝං;

()

මෙසේ වදාරා, වහාම සුගතයන් වහන්සේ මහා හස්තිරාජයකු මෙන් ගමන් කරමින්, පිරිසිදු විල් සහිත විශාල වෛශාලී නුවර කූටාගාර ශාලාවට වැඩම කළ සේක. ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සමඟ එහි පැමිණි උන්වහන්සේ 'වහාම භික්ෂු සංඝයා රැස් කරවන්න' යි වදාළ සේක.

14.

14.

එවං භන්තෙ ලපිතවචනො සොකසල්ලෙන විද්ධොසොහා’යස්මා වසිගණ මුපට්ඨානසාළාය මාසුං,රාසිකත්වා මහිතචරණො’පාහනො තස්ස කාලංආරොචෙසි ගමිය භගවා පීඨිකායං නිසජ්ජ;

()

ශෝක ශල්‍යයෙන් විදිනු ලැබූ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ 'එසේය, ස්වාමීනී' යි පවසා, වහාම උපස්ථාන ශාලාවට භික්ෂු සංඝයා රැස් කරවා, ආසනයක වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, සියල්ල සූදානම් බව සැළ කළහ.

15.

15.

ආමන්තෙත්වා සමණපරිසං බොධිපකක්ඛෙ භවා මෙයෙතෙ ධම්මා සයමධිගතා දෙසිතා සාධුකං වො,උග්ගණ්හිත්වා යථරිව සියා සාසනඤ්චද්ධනීයංභාවෙතබ්බා සුපරිහරියා සෙවිතබ්බා’ති වත්වා;

()

භික්ෂු පිරිස අමතා, 'මවිසින් ස්වයංභූ ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ඔබට මැනවින් දේශනා කරන ලද යම් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම කෙනෙක් ඇද්ද, මේ ශාසනය බොහෝ කල් පවතිනු පිණිස ඒවා මැනවින් ඉගෙන ගෙන, වර්ධනය කොට, නිරන්තරයෙන් ඇසුරු කළ යුතුය' යි වදාළ සේක.

16.

16.

නිබ්බායිස්සත්‍ය’වච භගවා අච්චයෙනා’චිරෙනතෙමාසානං භුවනභවනු’ජ්ජොතපජ්ජොතරූපො;

තුම්හෙ සම්පාදයථ සමණා අප්පමාදෙන සබ්බෙසඞ්ඛාරා යං සමුදයමයා ලක්ඛණබ්භාහතා’ති;

()

ලෝකය ඒකාලෝක කරන ප්‍රදීපයක් බඳු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, 'නොබෝ කලකින්, තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක. එබැවින් මහණෙනි, ඔබ සැම අප්‍රමාදව කුසල් දහම්හි යෙදෙන්න. සියලු සංස්කාරයෝ වනාහි උපදින ස්වභාවය ඇති, අනිත්‍ය ලක්ෂණයෙන් පීඩිත වූවෝ වෙති' යි වදාළ සේක.

17.

17.

පුබ්බණ්හෙ සො කරකිසලයා’ධාන’විට්ඨානපත්තොපත්තො සත්ථා පචුරචරණො චීවරච්ඡන්නගන්තො,ගත්තොභාසාරුණිතපරිඛාවීථිපාකාරචක්කංචක්කඞ්කෙහ’ඞ්කිතපදතලස්සාලිවෙසාලිනාමං;

() (යමකබන්ධනං)

පෙරවරුවෙහි සිවුරු පෙරවා, පාත්‍රය සුරතින් ගෙන, ශ්‍රී දේහය සිවුරෙන් වසාගත්, රෝද සලකුණෙන් (චක්‍ර ලක්ෂණයෙන්) සරසන ලද ශ්‍රී පාද පද්ම ඇති ශාස්තෘන් වහන්සේ වෛශාලී නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක.

18.

18.

ආහිණ්ඩිත්වා තහි මනුඝරං පිණ්ඩ මන්වෙසමානොපච්ඡාභත්තං භුවනනයනො ලොචනින්දීවරෙහි,තං වෙසාලිං ද්විරදගතිමා’නන්ද නාගාපලොකංඔලොකෙත්වා ඉද මවච මෙ පච්ඡිමං දස්සන’න්ති;

()

එහි ගෙපිළිවෙලින් පිඬු පිණිස හැසිර, දන් වැළඳීමෙන් පසු ලෝකනේත්‍ර වූ, ඇතෙකුගේ ගමනක් වැනි ගමනක් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ නිල් මහනෙල් බඳු නෙත් යුගලින්, හස්ති රාජයෙකු මෙන් මුළු සිරුරම හරවා වෛශාලී නුවර දෙස බලා, 'ආනන්දයෙනි, මෙය මා වෛශාලී නුවර බලන අවසාන වතාවයි' යි වදාළ සේක.

19.

19.

තම්භාඨානා නයනසුභගං සෙවිතො සාවකෙහිභණ්ඩග්ගාමාටවි මවසටො දිට්ඨිවාදීභසීහො,නිච්ඡාරෙත්වා සරසමධුරං ධම්මගම්භීරඝොසංතණ්හාඛීණා මමපුනභවො භික්ඛවෙ නත්ථ්‍ය’භාසි;

()

නෙත් පිනවන සුලු ඒ ස්ථානයෙන් පිටත්ව ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා සමඟින් භණ්ඩගාමයට වැඩම කළ, මිත්‍යාදෘෂ්ටිකයන් නැමති ඇතන් මර්දනය කරන සිංහයෙකු බඳු වූ බුදුජාණන් වහන්සේ, මිහිරි හා ගම්භීර වූ ධර්ම හඬ පතුරුවමින්, 'මහණෙනි, මාගේ තණ්හාව ක්ෂය විය, මට නැවත උපතක් නැත' යි වදාළ සේක.

20.

20.

තිස්සො සික්ඛා පරිහරථ වො සාධුකං භික්ඛවෙ’තිඑවං වත්වා මතිභගවතිභත්තුභූතො සයම්භු,තම්හාගාමා පුනරුපගමී හත්ථිගාම’ම්බගාමංජම්බුග්ගාමං වමිතගමනො හත්ථිවික්කන්තිගන්තා;

()

'මහණෙනි, ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවන් මැනවින් පුරුදු කරන්න' යි වදාළ, මහා ප්‍රඥාවෙන් යුත් ස්වයංභූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, එතැන් සිට හස්ති රාජයෙකුගේ ලීලාවෙන් යුතුව හත්ථිගාමය, අම්බගාමය සහ ජම්බුගාමය කරා පිළිවෙලින් වැඩම කළ සේක.

21.

21.

පත්වා භොගායතන මනසො භොගනාමං සුභික්ඛංනිබ්භොගො සො නගරමපරං භාරතිභත්තුරූපො,චිත්තාභොගං කුරුථ සමණා සාධුකංතං සුණාථදෙසිස්සාමී’ත්‍ය’වදි චතුරො වො උළාරාපදෙසෙ;

()

ඉන්පසු සශ්‍රීක වූ භෝගනගරය වෙත පැමිණි, තණ්හා රහිත වූ, ධර්මයට අධිපති වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා, 'මහණෙනි, මනාව සිත යොමු කරමින් හොඳින් සවන් දෙන්න, මම ඔබට මහා අපදේස (මහා නිර්දේශ) සතරක් දේශනා කරන්නෙමි' යි වදාළ සේක.

22.

22.

එසො ධම්මො භවති විනයො සාසනං සත්ථු චෙදංඅබ්භඤ්ඤාතං වත භගවතො සම්මුඛා මෙ සුතන්ති,සක්ඛීකත්වා යදි වදති මං භික්ඛවෙ කොචි භික්ඛුනාදතබ්බං තදධිවචනං නප්පටික්කොසිතබ්බං;

()

'මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් පැමිණ, 'මේ ධර්මයයි, මේ විනයයි, මේ ශාස්තෘ ශාසනයයි, මම මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මුහුණට මුහුණ ලා අසා දැනගත්තෙමි' යි පවසන්නේ නම්, ඔහුගේ ඒ වචන වහාම පිළි නොගත යුතුය; ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුය.'

23.

23.

පක්ඛිත්තානං මම තිපිටකෙ තප්පදබ්‍යඤ්ජනානංයංයංඨානං අවතරති සංදිස්සතෙ නිද්ධමෙත්ථ,ගන්තබ්බං වො සුගහිතමිදං භාසිතං භික්ඛුනොති

මවිසින් දේශනා කරන ලද ත්‍රිපිටකයෙහි පද හා ව්‍යඤ්ජනයන් සමඟ සසඳා බලා, ඒවා සූත්‍රයන්හි බස්නේ ද, විනයෙහි පෙනෙන්නේ ද, එවිට 'මේ භික්ෂුව විසින් මැනවින් ග්‍රහණය කරන ලද බුද්ධ භාෂිතයෙකැ' යි පිළිගත යුතුය.

ඡඩ්ඩෙතබ්බං කවචනමිතරං දුග්ගහීතන්ති නො චෙ;

()

ඉදින් ඒවා (සූත්‍ර හා විනය සමඟ) නොසැසඳෙන්නේ නම්, 'මේ වැරදි ලෙස වටහාගත් දෙයකැ' යි සලකා ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුය.

24.

24.

ආවාසෙ යො විහරති මහාභික්ඛුසඞ්ගො අමුත්‍රථෙරා භික්ඛූ තිපිටකධරා ථෙරවංසද්ධජා යෙ,ය්වාභිඤ්ඤාතො පටිබලතරො භික්ඛු වා සම්මුඛා මෙතෙසං තෙසං ඉදමවගතං සුග්ගහීතත්ති වුත්තෙ;

()

එසේම යම් ආවාසයක මහා භික්ෂු සංඝයා වාසය කරති ද, එහි ත්‍රිපිටකධර, ථෙරවංශයට ධජයක් බඳු වූ මහ තෙරුන් වහන්සේලා වෙති ද, නැතහොත් ප්‍රකට වූ, දක්ෂ වූ යම් භික්ෂුවක් වෙතින් 'මා මෙය අසා දැනගත්තේය' යි පවසන්නේ නම්,

25.

25.

ඔතාරෙත්වා තදපි විනයෙ සත්ථු සුත්තාභිධම්මෙසංසන්දන්තං යදිපන පටිග්ගණ්හිතබ්බංකත න නොචෙ,චත්තාරො මෙ ඉතිවිභජිතෙ නිප්පදෙසාපදෙසෙධාරෙය්‍යාථ’බ්‍රුවි මුනි රනාධානගාහී සදා වො;

()

එසේ වදාළ දේ ද ශාස්තෘන් වහන්සේගේ සූත්‍ර, විනය හා අභිධර්මය සමඟ සසඳා බලා, ඉදින් සැසඳේ නම් පිළිගත යුතුය, නොසැසඳේ නම් ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුය. කිසිදා වැරදි දැඩිව ග්‍රහණය නොකරන මුනිවරයාණන් වහන්සේ 'මහණෙනි, මේ මහා අපදේස සතර නිරන්තරයෙන් ධාරණය කරගන්න' යි වදාළ සේක.

26.

26.

පත්වා පාවාපුරවර මථො’රොපිතක්ඛන්ධභාරොඅම්බාරඤ්ඤෙ විහරති මමං ධම්මරාජාති සුත්වා,තිබ්බච්ඡන්දො ජවනමතිනො දස්සනස්සාදනම්හිචුන්දො ගන්ත්වා චරණකමලං වන්දි කම්මාරපුත්තො;

()

ඉන්පසු උතුම් පාවා නුවරට වැඩම කොට, අත්හළ ආයු සංස්කාර ඇති ධර්මරාජයන් වහන්සේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන බව අසා, උන්වහන්සේ දැකීමේ දැඩි කැමැත්තෙන් හා ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව එහි පැමිණි කම්මාරපුත්ත වූ චුන්ද තරුණයා ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැඳ වැටුණේය.

27.

27.

සම්මාධම්මස්සවණපසුතො එකමන්තං නිසින්නොසොතාපන්නො පඨමදිවසෙ දස්සනෙනෙවසත්ථු,බුද්ධං පඤ්ඤාභගවතිපතිං ස්වතනායා’භියාචංචන්දො පුබ්බාචලමිව ඝරං පාවිසි චුන්දනාමො;

()

ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ප්‍රථම දර්ශනයෙන්ම සෝතාපන්න වූ, සද්ධර්ම ශ්‍රවණයෙහි නිරතව එකත්පසක හිඳ ප්‍රඥාවන්තයන්ගේ අධිපති වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කළ චුන්ද නම් උපාසකයා, චන්ද්‍රයා පෙරදිග පර්වතයට ඇතුළු වන්නාක් මෙන් (තම) නිවසට පිවිසියේය.

28.

28.

සම්පාදෙත්වාගහපති බහුං තායරත්‍යා’වසානෙඛජ්ජං භොජ්ජං සුමධුතරං සූකරං මද්දවම්පි,පක්ඛිත්තොජං පචුරවිභවො ඤාපයී ධම්මරඤ්ඤොකාලො භන්තෙ’තරහි භගවා නිට්ඨිතං භොජනන්ති;

()

ඒ රාත්‍රිය අවසානයෙහි මහා වෛභව සම්පන්න ඒ ගෘහපතියා ඉතා මිහිරි වූ බොහෝ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය ද, ඕජාව මුසු කළ සූකර මද්දවය ද පිළියෙල කරවා, "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, භෝජනය සූදානම් ය, දැන් එයට සුදුසු කාලය යි" කියා ධර්මරාජයන් වහන්සේට සැළකර සිටියේය.

29.

29.

සාලක්ඛන්ධායතභුජයුගො මුග්ගවණ්ණං ගහෙත්වාපත්තං පත්තත්ථවිකපිහිතං පක්කනිග්‍රොධවණ්ණං,අච්ඡාදෙත්වා පරිවුතවසි චීවරං පංසුකූලංපාසාදබ්භන්තර මභිරුහී තස්ස සොවණ්ණවණ්ණො;

()

සල් කඳක් බඳු දිගු බාහු යුගලක් ඇති, පාංශුකූල සිවුර පෙරවාගෙන පිරිවර සහිතව වැඩසිටි, රන්වන් පැහැති දේහයක් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ, පාත්‍ර කවරයකින් වැසුණු, ඉදුණු නුග ගෙඩියක පැහැය ඇති මුං පැහැති පාත්‍රය සුරතින් ගෙන ඔහුගේ මන්දිරය තුළට වැඩම කළ සේක.

30.

30.

බාලාදිච්චොරි’ව දසබලො තාව පුබ්බාචලග්ගෙපඤ්ඤත්තස්මිං රතනඛවිතෙ භද්දපීඨෙ නිසජ්ජ,ආමන්තෙත්වා ජිතධනපතිං චුන්දමාදිච්චබන්ධුසත්ථාරං ත්වං පරිවිසිමිනා මද්දවෙනාත්‍ය’භාසි;

()

පෙරදිග පර්වත මුදුනෙහි බබළන තරුණ සූර්යයා මෙන්, පණවන ලද රත්නාලංකෘත භද්‍ර පීඨයෙහි වැඩසිටි දසබලයන් වහන්සේ වූ ආදිච්චබන්ධු බුදුරජාණන් වහන්සේ, ධනය ජයගත් චුන්ද අමතා, "චුන්ද, තෝ මට මේ සූකර මද්දවයෙන් සලකන්න (බෙදන්න)" යැයි වදාළ සේක.

31.

31.

සන්තප්පෙත්වා සුගතපමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං සහත්ථාමංසං සොබ්භෙ නිඛණිය තතො සත්ථුභුත්තාවසෙසං,භත්‍යා ධම්මස්සවණනිරතං බොධයිත්වාපයාසිපූරො පඞ්කෙරුහමිව ජිනො චුන්දකම්මාරපුත්තං;

()

සියතින්ම බුදුපාමොක් මහ සඟන දානයෙන් පිනවා, ඉන්පසු ශාස්තෘන් වහන්සේ වැළඳූ ඉතිරි සූකර මද්දවය වළක වළලා, භක්තියෙන් යුතුව ධර්ම ශ්‍රවණයෙහි නිරත වූ, පුබුදු වූ නෙළුම් මලක් බඳු වූ ඒ චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයාව ධර්මාවබෝධය කරවා ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ එතැනින් නික්ම වැඩම කළ සේක.

32.

32.

බාළ්හාබාධො බලවකටුකා වෙදනා තස්ස භත්තංභුත්තාවිස්සා’භවි භගවතො රත්තපක්ඛන්දිකා’සි,වික්ඛම්භෙත්වා තමපි සතිමා සම්පජානො’විදූරෙමග්ගොතිණ්ණො මුනි රුපගමීරුක්ඛමූලං කිලන්තො;

()

ඒ දානය වැළඳූ පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ලේ අතීසාරය (රක්තාතිසාරය) නම් වූ බලවත් වූ ද කටුක වූ ද වේදනා දෙන දැඩි රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. සිහි නුවණින් යුතුව ඒ වේදනාව මැඩපවත්වාගත් මුනිවරයාණෝ, මහත් සේ විඩාවට පත්ව මාර්ගයෙන් බැස නුදුරෙහි වූ එක්තරා රුක් මුලකට වැඩම කළ සේක.

33.

33.

පඤ්ඤාපෙත්වා චතුගුණමුපට්ඨාකථෙරො අදාසියං සඞ්ඝාටිං නරහරි තහිං විස්සමත්තො නිසජ්ජ,ගන්ත්වා’නන්දා’හර සරභසං ත්වං පිපාසාතුරස්සපානීය්‍යං මෙ නිඛිලදරථා නිබ්බුතස්සෙත්‍ය’භාසී;

()

උපස්ථායක ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සිවුගුණ කොට පණවා දුන් පසු, නරශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි සුවසේ වැඩසිට, "ආනන්දය, වහා ගොස් පිපාසයෙන් පෙළෙන මට පැන් ගෙනෙන්න, මාගේ සියලු කෙලෙස් දැවිලි සන්සිඳී ඇතත් (කායික පිපාසය සන්සිඳුවනු පිණිස පැන් අවශ්‍යය)" යැයි වදාළ සේක.

34.

34.

යස්මා භත්තෙ සකටසතසඤ්චාරසම්භින්නමග්ගාගොරූපානං විගළිතටී සිඞ්ගසඞ්ඝට්ටණෙන,චක්කච්ඡින්නා කලලකලුසීභුතසන්තත්තවාරිනාලං පාතුං සලිලමධුනා කුන්නදි සන්දතෙ’ධ;

()

"ස්වාමීනී, සිය ගණන් ගැල් ගමන් කිරීමෙන් බිඳී ගිය මඟෙහි, ගවයන්ගේ කුර පහරින් හා අං ගැටීමෙන් මෙන්ම රෝදවලට කැපී මඩ වී කැළඹුණු, උණුසුම් වූ ජලය ඇති මේ කුඩා නදිය දැන් පැන් පානය කිරීමට සුදුසු නොවන සේ ගලා බසී."

35.

35.

අච්චාසන්නෙ කකුධවිටපීමූලසංසට්ඨකුලාවාතක්ඛිත්තා’මලජලකණා සාතසිතොදපුණ්ණා,සක්කා භන්තෙ සවති කකුධාසින්ධු ගත්තානි සීකිංකාතුං පාතුං ධරණිරමණි බද්ධහාරාභිරාමා;

()

"ස්වාමීනී, ඉතා ආසන්නයෙහි කුඹුක් රුක් මුල්වල වැදෙමින් ගලන, සුළඟින් විසිරෙන නිර්මල ජල බිඳුවලින් යුත්, මිහිරි සිසිල් පැණින් පිරුණු, පොළොව නමැති කාන්තාව පැළඳි මුතු මාලයක් මෙන් මනහර වූ 'කකුධා' නම් නදිය ගලා බසී. එහි පැන් පානය කිරීමට මෙන්ම ශරීරය සිසිල් කර ගැනීමට ද (නෑමට ද) හැකිය."

36.

36.

එවං වුත්තෙ පුන භගවතා චොදිතො පත්තහත්ථොපත්වා’නන්දො කලලවිසමං කුන්නදීතිත්ථමාසුං,නෙත්වා සිතොදක මලුලිතං නිම්මලං සන්දමානංඤතො භන්තෙ පිවතු භගවා’ත්‍යා’හ බුද්ධානුභාවො;

()

මෙසේ පැවසූ කල්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නැවතත් මෙහෙයවනු ලැබූ ආනන්ද තෙරණුවෝ පාත්‍රය අතැතිව මඩ සහිත වූ ඒ කුඩා නදියේ තොටුපළට වහා ළඟා වූහ. එහිදී බුද්ධානුභාවයෙන් නොකැලඹුණු, ඉතා පිරිසිදු සිසිල් පැන් ගලා යනු දැක, "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බුද්ධානුභාවය දකිනු මැනව! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම පැන් වළඳන සේක්වා!" යැයි පැවසූහ.

37.

37.

තස්මිංකාලෙ සමිතතසිණං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නංනං දිස්වාන’ඞ්කුසනිසිතධී පුක්කුසො කමල්ලපුත්තො,පබ්‍යාකාසික පටුතරසමාපත්තියාකිත්තනෙනආළාරස්සා’ධිකවුපසමෙ අත්තනො’භිප්පසාදං;

()

ඒ අවස්ථාවෙහි, රුක් මුලක වැඩසිටි තෘෂ්ණාව සන්සිඳුවූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, තියුණු බුද්ධියක් ඇති මල්ල රජුගේ පුත්‍රයෙකු වූ පුක්කුස, තම ආචාර්ය වූ ආළාරකාලාමයන්ගේ ප්‍රණීත සමාපත්ති විහරණය වර්ණනා කරමින්, ඔහුගේ සන්සුන් පැවැත්ම කෙරෙහි තමන් තුළ ඇති පැහැදීම ප්‍රකාශ කළේය.

38.

38.

ගජ්ජන්තිස්වා’සනිසු පරිතො නිච්ඡරන්තීසු ජාතුවිජ්ජුම්මාලාසු ච ගලගලායන්තියා වුට්ඨියාහං,සඤ්ඤිභුතො නනු ඛඵසමාපත්තියා සන්තවිත්තොනා’ස්සොසිං භො සුතිකටුරවං නාද්දසං රූපවාහ;

()

"ස්වාමීනී, දිනක් හාත්පසින් හෙණ හඬ පතුරවමින් අකුණු සැර වදිද්දී, මහා වර්ෂාවක් ධාරානිපාතව ඇද හැලෙද්දී, සන්සුන් සිත් ඇති ආළාරකාලාමයන් ශාන්ත සමාපත්තියට සමවැදී සිටි බැවින්, ඒ කන් බිහිරි කරවන මහා ශබ්දය නෑසුවේය, එහි ගමන් කළ රූප ද නොදුටුවේය."

39.

39.

වුත්තං සුත්වා’මතරසහීරං උද්ධරිත්වාන ධීමාසද්ධාබීජං පනිහිත කමථා’ළාරකාලාමඛෙත්තෙ,යෙභුය්‍යෙනා’සමචුපසමෙ සිඞ්ගීවණ්ණෙ පසන්නොදත්වා බුද්ධං සරණ මගමා සාටකං සිඞ්ගීවණ්ණං;

()

ඒ වචනය අසා, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ අමෘත රස නමැති කිරි දහර ගලවමින්, ආළාරකාලාම නමැති කෙතෙහි (පුක්කුසගේ සිතෙහි) වපුරා තිබූ ශ්‍රද්ධා බීජය රෝපණය කළ සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අසමසම වූ ඒ ශාන්ත ගුණයට හා රන්වන් පැහැති දේහයට බෙහෙවින් පැහැදුණු ඔහු, රන්වන් පැහැති සළු යුගලක් පූජා කොට බුදුන් සරණ ගියේය.

40.

40.

තත්තඞ්ගාරොදරමිව තමඞ්ගීරසඞ්ගොපනීතංවත්ථං වීතච්චික මභිනවං සිඞ්ගිවණ්ණං රරාජ,පච්ඡා පච්චුත්තරිය කකුධාසින්ධු මජ්ඣොගහෙත්වාඅම්බාරඤ්ඤං තහි මවතරී සක්‍යසිහො සසඞ්ඝො;

()

අංගීරස වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශරීරයට පැළඳවූ ඒ අලුත් රන්වන් සළුව, ගිනිදැල් නැතිව රත්ව බැබළෙන ගිනි අඟුරු ගොඩක් මෙන් අතිශයින් බැබළුණේය. ඉන්පසු ශාක්‍යසිංහ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ මහා සංඝයා වහන්සේ සමඟ කකුධා නදියට බැස ස්නානය කොට, එහි වූ අඹ වනයට වැඩම කළ සේක.

41.

41.

සඞ්ඝාටිං පත්ථරිය සහසා චුන්දථෙරෙන මඤ්චෙපඤ්ඤත්තස්මිං සපදි සමධිට්ඨාය වුට්ඨානසඤ්ඤං,අච්චධායා’ධිකකිලමථො සො සතො සම්පජඤ්ඤොපාදෙ පාදං භවභයභිදො සීහසෙය්‍යං අකාසි;

()

චුන්දක තෙරුන් වහන්සේ විසින් වහා පණවන ලද යහනෙහි සඟළ සිවුර එලා, නැගී සිටීමේ අදිටනින් යුතුව, දැඩි විඩාව සන්සිඳුවනු පිණිස, සිහි නුවණින් යුත්, භව භය නැසූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වම් පය මත දකුණු පය තබා දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක.

42.

42.

ආමන්තෙත්වා නිරවධිදයො ථෙර මානන්දනාමංද්වෙ මෙ ලද්ධා සමසමඵලා පිණ්ඩපාතා විසිට්ඨා,සන්දෙහො යො කරභවි සියා චුන්දකම්මාරපුත්ත-ස්සෙ’වං වත්වා පරිහරතු තඤ්චාහ මෙ අච්චයෙන;

()

අපරිමිත දයාවෙන් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මා ලැබූ පිණ්ඩපාතයන් අතරින් සමාන ආනිශංස ඇති, ඉතා උතුම් පිණ්ඩපාත දාන දෙකක් ඇත. චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයා කෙරෙහි යම් කිසිවෙකුට සැකයක් හෝ චෝදනාවක් ඇති වේ නම්, මාගේ ඇවෑමෙන් පසු එය මෙසේ කියා වළක්වන්න."

43.

43.

තම්හා ඛීණාසවපරිවුතො භුරිපඤ්ඤො හිරඤ්ඤ-වත්‍යා නජ්ජා විජනපවනං පාරිමෙ තිරභාගෙ,ඵුල්ලං සාලබ්බන මවසරී කොසිණාරාන මග්ගංමල්ලානං සො සුරවනසිරිං රාජධාන්‍යා’විදූරෙ;

()

ඉන්පසු මහා ප්‍රඥාවන්ත බුදුරජාණන් වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන, හිරණ්‍යවතී නදියේ එතෙර පිහිටි ජනශූන්‍ය වනයට ද, මල්ල රජවරුන්ගේ අගනුවරට නුදුරින් පිහිටි, දිව්‍ය උයනක් බඳු සිරි ඇති, පිපී ගිය සල් ගස්වලින් හෙබි කුසිනාරා නුවර උපවර්තන සල් වනයට වැඩම කළ සේක.

44.

44.

ආනන්දෙනා’ නධිවරවචො චොදිතෙනො’ පචාරෙපඤ්ඤන්තස්මිං තථණයමකස්සාලරුක්ඛන්තරාළෙමඤ්චෙ පඤ්ඤාසතිපරිමුඛො උත්තරාධානසීසෙකත්වා පාදොපරිපද මනුට්ඨානසෙය්‍යංඅකාසො ()

අනුත්තර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයෙන් මෙහෙයවනු ලැබූ ආනන්ද තෙරුන් විසින් සල් උයනෙහි යමක සල් ගස් දෙක අතර පණවන ලද මංචකයෙහි, උතුරට හිස ලා, සිහි නුවණින් යුතුව, වම් පය මත දකුණු පය තබා, නැවත නොනැගිටින සෙය්‍යාවෙන් (පරිනිර්වාණ සෙය්‍යාවෙන්) සැතපුණු සේක.

45.

45.

සිතච්ඡායා විගළිතරජොධූසරා සබ්බඵාලි-ඵුල්ලා භන්තී ජටිතවිටපක්ඛන්ධමූලා’ ඤ්ඤමඤ්ඤං,සඞ්කිණ්ණාලී සපදි යමකස්සාලසාලා විසාලාදිස්සන්තෙ’වං වකුලතිලකා’සොකචම්පෙය්‍යසාඛී;

()

සිසිල් සෙවණ ඇති, ධූලි රහිත වූ, මුළුමනින්ම මලින් බර වූ, අතු සහ කඳන් එකිනෙකා වෙළී පැවති ඒ විශාල වූ යමක සල් ගස් මෙන්ම, මුහුණමල්, තිලක, අසෝක, සහ චම්පා වැනි විවිධ වෘක්ෂ ලතාවෝ ද එකෙණෙහිම මලින් බර වී බැබළුණහ.

46.

46.

නච්චං ගීතං විවිධතුරියං වත්තතෙ’දානි දිබ්බංදිබ්බං චුණ්ණං මලයජමයං දිබ්බමන්දාරවානි,පස්සා’නන්දබ්බිකචයමකස්සාලපුප්ඵාන්‍ය’කාලෙසමූජායෙ’වහි භගවතො අන්තලික්ඛා පතන්ති;

()

"ආනන්දය, දැන් දිව්‍යමය නර්තන, ගීත හා විවිධ තූර්ය නාදයන් පැවැත්වේ. දිව්‍යමය සඳුන් සුණු ද, දිව්‍යමය මදාරා මල් ද, අකාලයෙහි පිපුණු යමක සල් මල් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා පිණිස අහසින් ඇද හැලෙන අයුරු බලන්න."

47.

47.

එතෙ බ්‍රහ්මාමරනරඵණී චාමරච්ඡත්තහත්ථාමාලාමාලාගුළපරිමලණ්ඩුපදීපද්ධජෙහි,ඡන්නං තාළාවචරභජිතං මඞ්ගලාගාරභුතංජාතික්ඛෙත්තං නනු භගවතො කෙවලං පූජනාය;

()

සෙමෙර සලමින් හා ශ්වේතච්ඡත්‍ර දරා සිටින මේ බ්‍රහ්මයන්, දෙවියන්, මිනිසුන් හා නාගයන්, මල්දම්, සුවඳ සුණු, පහන් සහ ධජ පතාකාවලින් සරසා, තූර්ය වාදකයන්ගෙන් ගැවසී ගත්, මංගල මන්දිරයක් බඳු වූ මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණ භූමිය මුළුමනින්ම පූජා පවත්වනු පිණිස සූදානම් කර ඇත.

48.

48.

ආනන්දෙ’වං සතිපි භගවා තාවතා සක්කතොවාසම්මා තෙසං නචගරුකතො නමානිතො පූජිතොවා,යො ඛො ධම්මං චරති සමණො’ පාසකො වා’නුධම්මංභත්‍යා සො මං පරමවිධානා කමානයෙ පූජයෙති;

()

"එසේ වුවත් ආනන්දය, එපමණකින් තථාගතයන් වහන්සේට නිවැරදි ලෙස සත්කාර කරන ලද්දේ හෝ ගරු කරන ලද්දේ හෝ බහුමාන කරන ලද්දේ හෝ පූජා කරන ලද්දේ හෝ නොවේ. යම් මහණෙකු හෝ මෙහෙණක හෝ උපාසකයෙකු හෝ උපාසිකාවක හෝ ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි හැසිරෙන්නේ නම්, භක්තියෙන් යුතුව උතුම්ම ප්‍රතිපත්ති පූජාවෙන් මා පුදන්නේ ඔහුමය."

49.

49.

අම්හෙ තස්මාතිහ පටිපදං සුට්ඨු ධම්මානුධම්මංසම්පාදෙමා’ත්‍ය’වච මුනි වො සික්ඛිතබ්බඤ්හි එවං,ධම්මාස්සාමිං සපදි පුරතො වීජමානො සමානොහත්ථිච්ඡාපො යථරිව ඨීතො ථෙරනාගො’පවානො;

()

"එබැවින් 'අපි ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාව මැනවින් සම්පූර්ණ කරමු' කියා ඔබලා විසින් හික්මිය යුතුය" යි මුනිවරයාණෝ වදාළ සේක. එවේලෙහි ධර්මස්වාමීන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පවන් සලමින් සිටි උපවාණ තෙරණුවෝ, මහා ඇතෙකු ඉදිරියෙහි සිටින ඇත් පැටවෙකු මෙන් නිසලව නැවතී සිටියහ.

50.

50.

මල්ලානං ඛො නගරවරතො යාවතා සාලදායංරාසිභූතා’සුරසුරවරබ්‍රහ්මරාජූහි යස්මා,දට්ඨුං බුද්ධං දසබලධරං ඛිත්තවාලග්ගකොටි-මත්තට්ඨානෙ දසදසහි වා නත්ථ්‍ය’ඵුට්ඨප්පදෙසො;

()

මල්ල රජවරුන්ගේ උත්තම නුවර පටන් සල් උයන දක්වා වූ මුළු ප්‍රදේශයම, රැස්වූ අසුරයන්, ශ්‍රේෂ්ඨ දේවතාවන් හා බ්‍රහ්ම රාජයන්ගෙන් පිරී පැවතියේය. දසබලධාරී බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස, වලිග කෙඳි අගක් තැබීමට තරම් වූ කුඩා ඉඩක පවා දස දෙනෙකු බැගින් රැස්ව සිටි බැවින්, දෙවියන්ගෙන් නොපිරුණු කිසිදු ස්ථානයක් නොවීය.

51.

51.

කන්දන්තීනං පකිරිය සකෙ කෙසපාසෙ ච බාහාපග්ගණහිත්වා සිරසි පථවිසඤ්ඤිනීදෙවතානං,ඣායන්තීනං භුවිපරිපතන්තීන මුජ්ඣායිනීනංදෙන්තො’කාසං අපනයි පරඤ්චෙළ්හකෙනො’පවානං;

()

තමන්ගේ කෙස්කලඹ ලිහාගෙන, දෑත් ඔසවා හිස මත තබාගෙන හඬන්නා වූ, පොළොවෙහි පෙරළෙමින් ශෝක වන්නා වූ, (රාගය පහ නොකළ) පෘථිවිසංඥී දේවතාවුන් වහන්සේලාට (භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දැකීමට) ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසා දෙනු පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් ඉදිරියේ පවන් සලමින් සිටි උපවාන තෙරුන් වහන්සේව එතැනින් ඉවත් කළ සේක.

52.

52.

සඞ්ඛාරානං ඛයවය මනාගාමිනො වීතරාගාදෙවබ්‍රහ්මා සුමරිය යථෙවි’න්දඛීලාචලට්ඨා,නාම්හෙ භන්තෙ’තරහී විය වො අච්චයෙනාත්‍ය’වොචුංපස්සිස්සාමා’යති මිග මනොභාවනීයෙපි භික්ඛූ;

()

සංස්කාරයන්ගේ ක්ෂය වීම හා වැනසී යාම සිහිපත් කරමින්, වීතරාගී වූ (අනාගාමී ආදී) දේවතාවෝ සහ බ්‍රහ්මයෝ ඉන්ද්‍රඛීලයක් මෙන් නොසැලී සිටියහ. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් පසුව, මනෝභාවනීය වූ (සිත දියුණු කළා වූ) භික්ෂූන් වහන්සේලා දැක බලා ගැනීමට අපට මෙලෙස අවස්ථාවක් නොලැබෙන්නේය" යි (ආනන්ද තෙරණුවෝ පැවසූහ).

53.

53.

ජාතට්ඨානප්පභුතික මිධානන්දඨානං චතුක්කංපුඤ්ඤක්ඛෙත්තං භුවි භගවතො සබ්භිසංවෙජනියං,අද්ධා සද්ධාවිසදහදයා සාධවො චාරිකායංආහිණ්ඩන්තා පවුරකුසලං තත්‍රපත්වා විණන්ති;

()

ආනන්දය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපන් ස්ථානය ආදී වූ මේ සතර ස්ථානයෝ ලෝකයෙහි සත්පුරුෂයන්ට සංවේගය උපදවන ස්ථානයෝ වෙති. ශ්‍රද්ධාවෙන් පහන් වූ සිත් ඇති සත්පුරුෂයෝ චාරිකාවේ හැසිරෙමින් එම ස්ථාන කරා පැමිණ මහත් වූ කුසල් රැස් කරගන්නාහුය.

9 54.

පුට්ඨස්සෙවං කථමපි මයං මාතුගාමෙසු භන්තෙවත්තිස්සාමා’ත්‍යමිතමතිමා’ නන්දථෙරස්ස’භාසි,තන්නිජ්ඣානං තදභිලපනං මාකරොථාති තුම්හෙඑවංසන්තෙ සතිපරිමුඛා හොථ ඡද්වාරරක්ඛා;

()

"ස්වාමීනි, අප මාතෘගාමීන් (ස්ත්‍රීන්) කෙරෙහි කෙසේ පිළිපැදිය යුතුදැයි" අප්‍රමාණ ප්‍රඥා ඇති ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විමසූ කල්හි, "ඔවුන් දෙස නොබලන්න, ඔවුන් සමඟ කතා නොකරන්න, එසේ කතා කිරීමට සිදු වුවහොත් සිහිය පෙරදැරි කරගෙන සදොර ආරක්ෂා කරගන්න" යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

55.

55.

පුට්ඨස්සෙවං මය මුතුසමුට්ඨානරූපාවසිට්ඨෙවත්තෙය්‍යාම්හෙ තවනිරුපමෙ රූපකායෙ කථන්නු,මාඛො තුම්හෙ භවථ මුනිනො දෙහපූජාවිධානෙසඛ්‍යාපාරා උපරි ඝටථා’හා’සවානං ඛයෙති;

()

"ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේගේ අසදෘශ වූ ශරීරයේ ඉතිරි වන ධාතූන් වහන්සේලා කෙරෙහි අප කෙසේ කටයුතු කළ යුතුදැයි" විමසූ කල්හි, "තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීර පූජා කටයුතු පිළිබඳව ඔබලා උත්සාහවත් නොවන්න, තමන්ගේ යහපත පිණිස ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙහිම නිරත වන්න" යැයි මුනිඳුන් වදාළ සේක.

56.

56.

සංවිජ්ජන්තෙ භගවති ඉධානන්ද භීය්‍යොපසන්නාරූපීබ්‍රහ්මාමරපභුතයො ඛත්තියබ්‍රාහ්මණා යෙ,සක්කච්චං තෙ යථරිව ජනා චක්කවත්තිස්සරීරෙසබ්‍යාපාරා නරහරිසරිරොපහාරෙ සියුන්ති;

()

"ආනන්දය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින්ම පැහැදුණා වූ බ්‍රහ්මයන්, දේවතාවන් මෙන්ම ක්ෂත්‍රිය හා බ්‍රාහ්මණ ආදී ලෞකික ජනයාද වෙති. ඔවුහු සක්විති රජෙකුගේ ශරීරයට උපහාර දක්වන්නාක් මෙන් ඉතා ගෞරවයෙන් තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට අවසන් බුහුමන් දක්වනු ඇත."

57.

57.

චත්තාරො මෙ බහුජනහිතා බුද්ධපච්චෙකබුද්ධායස්මා මග්ගප්ඵලසුඛමුදා සාවකා චක්කවත්තී,රාජා පූජාවිධිසුමහියා හොන්ති ථූපාරහෙ’වතස්මා ථූපො මමපි භවතා’නන්දසිඞ්ඝාටකම්හි;

()

"බහුජන හිතසුව පිණිස ක්‍රියා කළ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ, පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ, මඟපල නිවන් සුව ලැබූ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේ සහ සක්විති රජ යන මොවුන් සතර දෙනා මහා පූජාවන්ට සුදුසු වූ ස්තූප තැනීමට සුදුස්සෝ (ථූපාරහ) වෙති. එබැවින් ආනන්දය, මා වෙනුවෙන්ද සතරමං සන්දියක ස්තූපයක් කළ යුතුය."

58.

58.

එවං වුත්තෙ සරිය තමුරොතොමරිභූතසොකොථෙරානන්දො පවිසිය නිරාලම්බධම්මො විහාරං,ආලම්බිත්වා විලපිය බහුං අග්ගලත්ථම්භසීසෙසත්ථා සෙඛෙ කළිතකරුණාපාඞ්ගභඞ්ගො පරොදි;

()

මෙසේ වදාළ කල්හි, හෘදයට හෙල්ලකින් ඇනුණාක් වැනි මහත් ශෝකයකින් යුත් ආනන්ද තෙරණුවෝ, අසරණ බවට පත්ව විහාරයට වැදී, දොර අගුල රඳවන කුළුණෙහි හිස තබාගෙන, "අභිසේක නොලත් සේඛ වූ මා කෙරෙහි මහා කරුණාවක් දැක්වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා සේකැ"යි බොහෝ සේ හඬා වැලපුණහ.

59.

59.

ආමන්තෙත්වා තමනධිවරො පුඤ්ඡමකානස්සුධාරංථෙරං මාඛොවිලපි අල මානන්ද මාසොචි හෙවං,සඞ්ඛාරානං කථමිහ ලභෙ නිච්චතං නිබ්බිකාරංඅක්ඛාතං මෙ නනු පියජනබ්බිප්පයොගො සියාති;

()

අසදෘශ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන්ව කැඳවා, උන්වහන්සේගේ කඳුළු පිසදමමින්, "ආනන්දය, හඬන්න එපා, ශෝක වෙන්න එපා. මේ සංස්කාරයන් කෙරෙහි නිත්‍ය බවක්, වෙනස් නොවන බවක් කෙසේ නම් ලබන්නද? ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම සිදුවන බව මා කලින්ම ප්‍රකාශ කර නැද්ද?" යැයි වදාළ සේක.

60.

60.

මෙත්තාපුබ්බෙන හි චිරතරං කායකම්මෙන වාචා-කම්මෙනා’යං ගුණමණිමනොකම්මුනා භික්ඛවෙ මං;

සක්කච්චං සන්නිචිතකුසලොපච්චුපට්ඨාසි තස්මාආතාපී සො ත්වමසි නිපපකො හෙසි ඛීණාසවොති;

()

"මහණෙනි, මේ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මෙත් සිතින් යුත් කාය කර්මයෙන්, වාග් කර්මයෙන් හා මනඃකර්මයෙන් මට ඉතා ගෞරවයෙන් උපස්ථාන කළහ. උන්වහන්සේ මහත් වූ පින් රැස් කරගෙන ඇත. එබැවින් ආනන්දය, ඔබද කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නුවණැතිව කටයුතු කර වහාම ආශ්‍රවක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේ නමක් වන්න" යැයි වදාළ සේක.

61.

61.

ඡායාමඤ්ඤෙ චිර මනුචරං සෙය්‍යථා’නන්දභික්ඛූ-පට්ඨාකො මෙ භවති සුතවා නාගතාතිතකානං,සම්බුද්ධානං භගවත මුපට්ඨායකා චෙ’තදග්ගාඉච්චා’හෙ’තප්පරමසමණායෙව හෙස්සන්ත්‍ය’හෙසුං;

()

"සෙවනැල්ල මෙන් මා පසුපස ආ ආනන්ද භික්ෂුව මාගේ උපස්ථායකයා විය. ඔහු බහුශ්‍රුතය. අතීතයේ වැඩසිටි බුදුරජාණන් වහන්සේලාටද, අනාගතයේ පහළ වන බුදුරජාණන් වහන්සේලාටද මෙවැනි අග්‍ර උපස්ථායකයන් වහන්සේලා සිටින අතර, ඔවුන් අතරෙන් මොහු උත්තම මහණෙක්ම වන්නේය" යි වදාළ සේක.

62.

62.

සංවණ්ණෙසි නිරවධිගුණො උක්ඛිපන්තො’ව මෙරුංසඞ්ඛොභෙන්තො විය ජලනිධිං පත්ථරන්තො’ව භුමිං,විත්ථාරෙන්තො විය රවිපථං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඨිතස්සආනන්දස්සු’ත්තරිතරගුණං අබ්භුතච්ඡෙරභූතං;

()

සීමාවක් නැති ගුණ ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, මහා මේරු පර්වතය ඔසවන්නාක් මෙන්ද, මහා සාගරය කැළඹුවාක් මෙන්ද, පොළොව පතුරුවන්නාක් මෙන්ද, සූර්ය මාර්ගය විශාල කරන්නාක් මෙන්ද, මහා සඟ මැද සිටි ආනන්ද තෙරුන්ගේ ඒ උත්තරීතර වූද, අද්භූත වූද, ආශ්චර්යවත් වූද ගුණාංග වර්ණනා කළ සේක.

63.

63.

හිත්වා සාඛානගර මනලංජඞ්ගලං ඉස්සරානංවාසට්ඨානං තදිතරපුරං සබ්බසම්පත්තිසාරං,පත්වා රාජග්ගහපභුතිකං නාථ නිබ්බායතූතිඑවං වුත්තෙ මුනි රවච මාහෙවමානන්දවොච;

()

"ස්වාමීනි, මහා ධනවත් ශ්‍රේෂ්ඨයන් වෙසෙන, සියලු සම්පත්වලින් සාරවත් වූ රජගහනුවර ආදී වෙනත් මහා නගර තිබියදී, මේ කුඩා ශාඛා නගරයක් වූ කැලෑබද ප්‍රදේශයෙහි පිරිනිවන් නොපානු මැනවැ"යි ආනන්ද තෙරුන් පැවසූ කල්හි, මුනිඳාණන් වහන්සේ "ආනන්දය, එසේ නොකියන්න" යැයි වදාළ සේක.

64.

64.

පුබ්බෙ දිබ්බොපමසුඛ විධා’නන්ද’හං චක්කවත්ති-රාජා හුත්වා චිර මනුභවිං ධම්මිකො ධම්මරාජා,මල්ලානං ඛො තදහනි කුසාවත්‍ය’යං රාජධානිආසි ලක්ඛිවසති රලකාරාජධානී’ව ඵීතා;

()

"ආනන්දය, මම පෙර ආත්මයක ධාර්මික වූ ධර්මරාජ වූ සක්විති රජෙකු වී, දිව්‍යමය සැපයට සමාන සැපතක් දීර්ඝ කාලයක් මෙහි අනුභව කළෙමි. මල්ල රජවරුන්ගේ මේ කුසිනාරා නුවර එකල දේවපුරයක් බඳු වූ, සශ්‍රීක වූ 'කුසාවතී' නම් රාජධානිය විය."

65.

65.

ගාමක්ඛෙත්තෙ ජිතරිපුරණො කොසිණාරාන මස්මිංසාලාරඤ්ඤෙ ජිනකරිවරො මාරකණ්ඨිරවෙන,යාමෙ අජ්ජාහනි රජනියා පච්ඡිමෙ හඤ්ඤතෙ’තිවාසෙට්ඨානං පහිණි යතිමාරොචනත්ථං තමත්ථං;

()

සතුරන් ජයගත්, උතුම් ඇතෙකු බඳු වූ ජිනරාජයන් වහන්සේ, මේ කුසිනාරා නුවර සල් උයනෙහිදී මාරයා පරාජය කරමින්, "අද රාත්‍රියේ පැමිණෙන පශ්චිම යාමයෙහි තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා සේකැ"යි වාසෙට්ඨ ගෝත්‍රික මල්ල රජවරුන්ට දැනුම් දීම පිණිස ආනන්ද තෙරුන්ව පිටත් කර හැරිය සේක.

66.

66.

සන්ථාගාරෙ මහතිපරිසා කිඤ්චිකම්මං පටිච්චරාසිභූතා යතිවරවචොචොදිතා මුච්ඡිතාසි,උය්‍යානං තෙ පවිසිය තදා මල්ලපුත්තා ච මල්ලාව්‍යාපජ්ජිංසූ කසිරනිකරාවාරපාරෙ නිමුග්ගා;

()

කිසියම් රාජකාරියක් සඳහා සන්ථාගාරයට රැස්ව සිටි මහා සේනාව, මුනිවරයාගේ (ආනන්ද තෙරුන්ගේ) වචන අසා සිහිමුර්ඡා වූහ. එකල මල්ල රජවරු සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයෝ සල් උයනට පිවිස, ඉමහත් ශෝක සාගරයක ගිලී වැලපෙන්නට වූහ.

67.

67.

යංනූනාහං නරපතිකුලං එකමෙකං ගහෙත්වාවන්දාපෙය්‍යං චරණකමලද්වන්ද මඞ්ගීරසස්ස,ඉච්චානන්දො යති සපරිසො පුත්තදාරෙහිසද්ධිංඉත්ථන්නාමො පණමති ජිනං මල්ලරාජාති වත්වා;

()

"මම එක් එක් රාජ පවුල වෙන වෙනම ගෙන හැර දක්වා අංගීරස බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වැන්දවුවහොත් මැනැවැ"යි සිතූ ආනන්ද තෙරණුවෝ, "ස්වාමීනි, අසවල් මල්ල රජතුමා තම අඹුදරුවන් සහ පිරිස සමඟ ජිනරාජයන් වහන්සේ වඳින්නේය" යි පවසමින් ඔවුන්ව වැන්දවූහ.

68.

68.

මල්ලානඤ්චාහරිය පඨමෙයෙව යාමෙ රජන්‍යාවන්දාපෙසි සකලපරිසං තෙනුපායෙන බුද්ධං,සුත්වා විද්වා භගවත මනුට්ඨානසෙය්‍යප්පවත්තිංසාළාරඤ්ඤං අවසරි පරිබ්බාජකො යො සුභද්දො;

()

ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ උපායෙන් රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය තුළදීම මුළු මල්ල පිරිස ලවා බුදුරජාණන් වහන්සේ වැන්දවූහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් මංචකය පිළිබඳ පුවත ඇසූ ඥානවන්ත වූ සුභද්‍ර නම් පරිබ්‍රාජකයා සල් උයන වෙත පැමිණියේය.

69.

69.

ඔකාසං මෙ දදථ සමණං ගොතමං පුච්ඡනායකඞ්ඛාධම්මං පජහිතු මිධානන්දපත්තො හමස්මි,වුත්තෙ සත්ථා කිලමති අලංහාවුසො මා විහඤ්ඤිවත්වා’නන්දො භගවති දයාචොදිතො වාරයී තං;

()

"මා තුළ ඇති සැක දුරු කරගනු පිණිස ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න ඇසීමට මට අවසර දෙනු මැනැවැ"යි සුභද්‍ර පැවසූ විට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි උපන් කරුණාවෙන් පෙලඹුණු ආනන්ද තෙරණුවෝ, "ඇවැත්නි සුභද්‍ර, එයින් වැළකෙන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙහෙසට පත්ව සිටින සේකැ"යි පවසමින් ඔහුව වැළැක්වූහ.

70.

70.

ලද්ධොකාසො දසබලදයාජාලබද්ධො සුභද්දොඅඤ්ඤාපෙඛො පවිසිය තහිං තබ්බිහෙසානපෙක්ඛො,පඤ්හං පුච්ඡි තදුපනයනෙ කොවිදො’භාසිධම්මංවිත්ථාරෙන්තො අරියවිනයෙ පුග්ගලෙ සුප්පතිට්ඨෙ;

()

(භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අවසරය පිට) දසබලයන් වහන්සේගේ මහා කරුණා දැලට හසු වූ සුභද්‍ර, උන්වහන්සේට වෙහෙසක් නොකිරීමේ අදහසින් යුතුව ඇතුළු වී ප්‍රශ්න විමසීය. සත්ත්වයන් දමනය කිරීමෙහි දක්ෂ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ආර්ය විනයෙහි මැනවින් පිහිටි පුද්ගලයන් පිළිබඳව විස්තර කරමින් ධර්මය දේශනා කළ සේක.

71.

71.

පබ්බජ්ජිත්වා භගවති සයං භික්ඛුභාවාභිසිත්තොසඞ්ඛාරානං ඛයවය මථො භාවයිත්වා සුභද්දො,විද්ධංසෙත්වා සකලකලුසං සත්ථුපච්චක්ඛභුතොඋන්නාදෙත්වා පරිසමරහං පච්ඡිමොසාවකොසි;

()

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පැවිද්ද හා උපසම්පදාව ලබා ගත් සුභද්‍ර, සංස්කාරයන්ගේ ඇතිවීම හා නැතිවීම මෙනෙහි කරමින් සියලු කෙලෙසුන් නසා, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියේදීම රහත් බවට පත් වී, මහා සඟ මැද බැබළුණු අවසන් ශ්‍රාවකයා (පශ්චිම ශ්‍රාවකයා) බවට පත් විය.

72.

72.

පඤ්ඤත්තො යො භවති විනයො දෙසිතො යොච ධම්මොසො වො සත්ථා පරමසරණො’ත්‍යා’හ මෙ අච්චයෙන,ථෙරෙ භික්ඛූ තදිතරවසී ගාරවං වොහරන්තුභන්තෙ වත්වා පරිහරථ වො සාදරාසප්පතිස්සා;

()

"මාගේ ඇවෑමෙන් පසුව, මා විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය හා පනවන ලද විනය ඔබලාගේ ශාස්තෘවරයා වන්නේය. එසේම තෙරණුවරුන් විසින් නවක භික්ෂූන්ට නමින් ඇමතිය යුතු අතර, නවකයන් විසින් වැඩිහිටි තෙරණුවරුන්ට 'ස්වාමීනි' (භන්තේ) යනුවෙන් ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව ඇමතිය යුතුය" යි වදාළ සේක.

73.

73.

පච්චක්ඛො නො භවි දසබලො පුච්ඡිතුං සම්මුඛා තංනාසක්ඛිම්හා මයමිදමිතී මාහුවත්ථානුතාපා,මුත්තෙ තුණ්හීභවි වසිගණොකිඤ්චි බුද්ධෙචධම්මෙසඞ්ඝෙ මග්ගෙ විමති යදිවො භික්ඛවෙ පුච්ඡථාති;

()

"භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අප ඉදිරියෙහිම වැඩසිටි සේක් මුත්, අපට මේ මේ කරුණු විමසීමට නොහැකි වූයේය' කියා පසුව පසුතැවිලි නොවන්න. මහණෙනි, බුදුන් කෙරෙහි හෝ, දහම් කෙරෙහි හෝ, සඟුන් කෙරෙහි හෝ, මඟ කෙරෙහි හෝ යම් සැකයක් පවතී නම් දැන් විමසන්න" යැයි වදාළ කල්හි, සංවර වූ භික්ෂු සංඝයා නිහඬව සිටියහ.

74.

74.

යස්මා ඛන්ධෙ පජහති ජිනො භික්ඛවෙ භන්දදානිආමන්තෙමී නියතභදුරා සබ්බසඞ්ඛාරධම්මා,සම්පාදෙථා’ත්‍ය’මිතමතිමා අප්පමාදෙන තුම්හෙපබ්‍යාකාසි භගවත මයං පච්ඡිමාහොතිවාචා;

()

"මහණෙනි, දැන් මම ඔබලා අමතමි. සියලු සංස්කාර ධර්මයෝ විනාශ වන සුළුය. නොපමාව කුසල් දහම් සම්පූර්ණ කරන්න" යනු අප්‍රමාණ ප්‍රඥා ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අවසාන බුද්ධ දේශනාව (පශ්චිම වාචාව) විය.

75.

75.

රූපාරූපාවචරකිරියජ්ඣානසඤ්ඤානිරොධ-සඞ්ඛාතා යා නවවිධසමාපත්තියො තා’නුලොමං,නිස්සීමම්හොනිධිනිභගුණො මාරසඞ්ගාමසූරොබුද්ධො නාරායනබලධරො සො සමාපජ්ජි තාව;

()

සීමාවක් නැති ගුණ සමුදායකට හිමිකම් කීවා වූ, මාර සංග්‍රාමය ජයගත් වීරයෙකු බඳු වූ, නාරායණ බලය දැරූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ සංඥානිරෝධය (සංඥාවේදන නිරෝධය) නම් වූ නවවිධ අනුපූර්ව සමාපත්තීන්ට අනුලෝම වශයෙන් පිළිවෙළින් සම වැදුණු සේක.

76.

76.

තං තං ඣානං මුනි පටිසමාපජ්ජමානො නිරොධාසම්මා පච්චුට්ඨහිය පඨමජ්ඣානවොසාන මාප,තං තං ඣානං පුනරනුසමාපජ්ජමානො චතුත්ථ-රූපජ්ඣානු’ට්ඨහිය විගතාසෙසසඞ්ඛාරධම්මො;

()

මුණිවර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ ඒ ධ්‍යානයන්ට පිළිවෙළින් සමවදිමින්, නිරෝධ සමාපත්තියෙන් මැනවින් නැගී සිට පළමු වන ධ්‍යානය දක්වා අනුලෝම වශයෙන් ද, නැවත ඒ ඒ ධ්‍යානයන්ට ප්‍රතිලෝම වශයෙන් සමවදිමින් සතරවන රූපාවචර ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට, සියලු සංස්කාර ධර්මයන් ඉක්මවා ගිය සේක.

77.

77.

ස්නෙහපරික්ඛයජාතොපජ්ජොතො විය තිලොකමණිපජ්ජොතො,බුද්ධොනිරුපධිසෙස-පරිනිබ්බුතියා සයම්භු පරිනිබ්බායි;

()

තෙල් සහ වැටි ක්ෂය වීමෙන් නිවී යන පහනක් මෙන්, තුන් ලොවට මැණික් පහනක් බඳු වූ, ස්වයම්භූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ අනුපදිශේෂ පරිනිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවී වදාළ සේක.

78.

78.

සම්පති දෙවමනුස්ස-පජාය සද්ධිං පරොදමානාය භුසං,සොකෙනි’ව සඞ්කම්පිසහස්සරාවෙන’යං මහාපථවී;

()

එකල්හි හඬා වැලපෙන දෙව් මිනිස් සමූහයා සමඟින්, දැඩි ශෝකයෙන් මෙන් මේ මහා පෘථිවිය දහස් සංඛ්‍යාත මහා හඬක් නංවමින් කම්පා වූවාය.

79.

79.

විප්ඵුරිතවිජ්ජුරාජි-දණ්ඩාහතමෙඝදුන්දුභීඵලිතා’සුං,කදලිවනං විය නාගොනිප්පීළෙසි අසෙසලොකං සොකො;

()

විදුලි වැල් විහිදෙමින් අකුණු සැර වැදුණු වලාකුළු නමැති බෙර හඬ පැතිර ගියේය. මහා ඇතකු කෙසෙල් වනයක් පොඩි කර දමන්නාක් මෙන්, ශෝකය විසින් මුළු ලෝකයම පෙළා දමන ලදී.

80.

80.

ජාතික්ඛෙත්තං ඛෙත්තංවිය සම්බාධං ඡණෙහි තෙසංතෙසං,විජනොකාසා’ කාසාලොකෙ මඞ්ගලනිමිත්තජාතං ජාතං;

() (යමකබන්ධනං)

(යමක බන්ධනයකි) උන්වහන්සේගේ ජාති ක්ෂේත්‍රය (උත්පත්ති භූමිය) එකල්හි පැමිණි ඒ ඒ දේව සමූහයන්ගෙන් අවකාශයක් නොමැති තරමට පිරී ගියේය. ජනයාගෙන් තොර වූ ආකාශය ද පිරී ගිය අතර, ලෝකයෙහි සියලු මංගල නිමිති පහව ගියේය.

ඉතිමෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදානනිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙ නිදානෙ තථාගත පරිනිබ්බානප්පවත්ති පරිදීපො එකූනතිංසතිමො සග්ගො.

මෙසේ සකල කවි ජනයාගේ හෘදයන්ට ආනන්දය දනවන, මේධානන්ද නම් යතීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් රචිත ‘ජිනවංශදීප’ නම් කාව්‍යයෙහි සන්තිකේ නිදානයෙහි තථාගතයන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණ ප්‍රවෘත්තිය දක්වන විසි නවවන සර්ගයයි.

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහපරිනිබ්බානා බ්‍රහ්මාසහම්පති ඉමං ගාථං අභාසි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ කල්හි, පරිනිර්වාණය හා සමගම සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා මේ ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

සබ්බෙවනික්ඛිපිස්සන්ති භූතා ලොකෙ සමුස්සයංයථා එතාදිසො සත්ථා ලොකෙ අප්පවිපුග්ගලො,තථාගතො බලප්පත්තො සම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතොති;

ලෝකයෙහි අසදෘශ පුද්ගල වූ, දසබලධාරී වූ, සම්මා සම්බුදු වූ යම් බඳු ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් පිරිනිවී වදාළ සේක් ද, එලෙසම ලෝකයෙහි සියලු සත්වයෝ තමන්ගේ ශරීරය (කඳවුර) අත්හැර දමන්නාහ.

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහපරිනිබ්බානාසක්කො දෙවානමින්දො ඉමං ගාථං අභාසි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ කල්හි, පරිනිර්වාණය හා සමගම දේවේන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා මේ ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

අනිච්චා වතසඞ්කාරා උප්පාද වයධම්මිනො,උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති තෙසංවූපසමො සුඛොති;

හේතූන්ගෙන් හටගත් සියලු සංස්කාරයෝ ඒකාන්තයෙන්ම අනිත්‍යයහ. ඉපදීම හා විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. ඉපිද නිරුද්ධ වන්නාහ. එම සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම (නිවන) උතුම් සුවය වන්නේය.

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහපරිනිබ්බානා ආයස්මා අනුරුද්ධො ඉමා ගාථායො අභාසි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ කල්හි, පරිනිර්වාණය හා සමගම ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහරහතන් වහන්සේ මෙම ගාථාවන් ප්‍රකාශ කළ සේක.

නාහුඅස්සාසපස්සාසො ඨිත චිත්තස්ස තාදිතොඅනෙජාසන්ති මාරබ්භ සොකාලමකරී මුනි,අසල්ලීනෙන චිත්තෙන වෙදනං අජ්ඣවාසයිපජ්ජොතස්සෙව නිබ්බානං විමොක්ඛො චෙතසො අහූහි;

ස්ථිර සිත ඇති, තැතිගැනීම් රහිත වූ, ශාන්තිය (නිවන) අරමුණු කොට ගත් මුණිවරයාණන් වහන්සේගේ ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයෝ නොපැවතුණාහ. උන්වහන්සේ නොසැලෙන සිතින් යුතුව වේදනාවන් ඉවසා වදාළ සේක. පහනක් නිවී යාම මෙන් උන්වහන්සේගේ සිතේ මිදීම (පරිනිර්වාණය) සිදුවිය.

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහපරිනිබ්බානා ආයස්මා ආනන්දො ඉමං ගාථං අභාසි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ කල්හි, පරිනිර්වාණය හා සමගම ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මේ ගාථාව ප්‍රකාශ කළ සේක.

තදාසියං හිංසනකං තදාසිලොමහංසනං,සබ්බාකාරවරූපෙතෙ සම්බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙති;

සියලු ආකාරයෙන් උතුම් ගුණයෙන් සමන්විත වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ ඒ මොහොතෙහි, මහත් භීතියක් මෙන්ම ලොමුදැහැගැන්වීමක් ඇතිවිය.

1.

1.

ලොකත්තයෙකනයනොමුනිඛිප්පමෙවපග්ගය්හමුද්ධනිභුජෙ පරිනිබ්බුතොති,කන්දිංසු තාව විලපිංසු විවට්ටයිංසුආවට්ටයිංසු පපතිංසු මවීතරාගී;

()

තුන් ලොවට එකම ඇසක් බඳු වූ මුණිවරයාණන් වහන්සේ වහාම පිරිනිවී වදාළ සේකැයි අසා, කෙලෙසුන් කෙරෙන් නොමිදුණු (පෘථග්ජන) භික්ෂූහු දෑත් හිස මත තබාගෙන හඬා වැලපුණාහ; විලාප තැබූහ; බිම පෙරළුණාහ; ඒ මේ අත කැරකුණාහ; බිම ඇද වැටුණාහ.

2.

2.

අස්සාසයං වසිගණං සමලං සසොකංරත්‍යාවසෙස මථ ධම්මකථාය ථෙරො,තං වීතිනාමයි නිරුද්ධතමො’නුරුද්ධොආනන්දථෙරසුහදො හදයඞ්ගමාය;

()

ඉක්බිති මෝහන්ධකාරය දුරු කළ අනුරුද්ධ මහරහතන් වහන්සේ, ශෝකයෙන් පීඩිත වූ සංවරශීලී භික්ෂු සංඝයා සහ තමන්ගේ මිත්‍ර ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ හෘදයාංගම ධර්ම කථාවෙන් සනසමින්, රාත්‍රියෙහි ඉතිරි කොටස ගෙවා දැමූ සේක.

3.

3.

මල්ලාන මග්ගනගරං කුසිණාර මිද්ධංආරොචනාය පරිනිබ්බුතභාව මස්ස,ආනන්දථෙර මනිරුද්ධයසො සරීරොපාහෙසි අත්තදුතියං අනුරුද්ධථෙරො;

()

ඉක්බිති අප්‍රතිහත කීර්තියක් ඇති අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සැළ කිරීම පිණිස මල්ල රජවරුන්ගේ සමෘද්ධිමත් නගරය වූ කුසිනාරාවට, තවත් කෙනෙකු සමඟ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේව පිටත් කර යැවූ සේක.

4.

4.

මල්ලා තදත්ථපසුතා සමයෙන තෙනයත්‍රා’භිසන්නිපතිතා පතිමත්තයන්ති,ථෙරොපන’ත්තදුතියො තමුපෙච්ච සන්ථා-ගාරං තමත්ථ මභිවෙදයි සොකදීනො;

()

ඒ අවස්ථාවෙහි මල්ල රජවරු කිසියම් රාජකාරියක් සඳහා සන්ථාගාරයට රැස්ව සිටියහ. තවත් කෙනෙකු සමඟ එතැනට වැඩම කළ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ, ශෝකයෙන් බරිතව ඒ පුවත ඔවුන්ට ප්‍රකාශ කළ සේක.

5.

5.

ථෙරස්ස තස්ස සුනියමක්ම සමල්ලපුත්තාමල්ලා සමල්ලසුණිසා භුවික මල්ලඡායා,කන්දිංසු තාව පපතිංසු පරිද්දවිංසුධම්මිල්ලවෙල්ලිතභුජා’හතසොකසල්ලා;

()

ඒ තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය අසා මල්ල රජවරු ද, ඔවුන්ගේ පුත්‍රයෝ ද, ලේලියෝ ද, බිසවුන් ද ශෝක නමැති හී සරයෙන් පහර ලද්දාක් මෙන් වී, කේත කලාප ලිහී ගිය කෙස්වැටි ඇතිව දෑත් වනමින් හඬා වැලපුණාහ; බිම ඇද වැටුණාහ; විලාප තැබූහ.

6.

6.

නානාවිධානි තුරියානි සුගන්ධමාලංආදාය පඤ්චසතදුස්සයුගානි මල්ලා,යෙනා’සි තස්සසුගතස්සු’තුජං සරීරංතං සාළදාය මුපවත්තන මොසරිංසු;

()

මල්ල රජවරු නොයෙක් ආකාරයේ තුර්ය භාණ්ඩ ද, සුවඳ මල් ද, වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයක් ද රැගෙන, සුගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය තිබූ උපවත්තන සල් වනය කරා පැමිණියහ.

7.

7.

තෙ ගන්ධධූපකුසුමෙහි ච නච්චගීත-වජ්ජෙහි ඡත්තමණිවිජනිචාමරෙහි,චෙලබ්බිතාන නවමණ්ඩලමාළකාදිංකත්වාන ඡාහමකරිංසු සරීරපූජං;

()

ඔවුහු සුවඳ දුම් මල්වලින් ද, නැටුම්, ගැයුම් හා වැයුම්වලින් ද, ධජ, කුඩ, චාමර හා පවන්පත්වලින් ද උපහාර දක්වමින්, වස්ත්‍ර වියන් සහ නව මණ්ඩප ආදිය සාදවා දින හයක් මුළුල්ලේ ශරීර පූජාව පැවැත්වූහ.

8.

8.

පමොක්ඛමල්ලපුරිසා’ට්ඨනහාතසීසාගන්ධොදකෙන සුනිවත්ථසුපාරුතත්තා,මුත්තාමණීහි ඛචිතාය තථාගතස්සගත්තං සුවණ්ණසිවිකාය නිරොපිතං තං;

()

හිස සෝදා නාගත්, සුවඳ පැණින් ස්නානය කළ, මැනවින් සළු හැඳ පෙරවාගත් ප්‍රධාන මල්ල වීරයන් අටදෙනෙකු විසින්, මුතු මැණික් ඔබ්බවන ලද රන් දෝලාවක තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය තැන්පත් කරන ලදී.

9.

9.

චාලෙතු මප්පමපි සත්තමවාසරම්හිපුච්ඡිංසු ථෙර මනුරුද්ධ මසය්හ කින්ති,සො දිබ්බචක්ඛුමතියා’මිතදෙවතානංපබ්‍යාකරි පරිවිතක්ක මවෙච්ච ථෙරො;

()

සත්වන දිනයෙහි එය ස්වල්පයක්වත් සෙලවීමට නොහැකි වූ කල්හි, "මෙහි හේතුව කුමක්ද?" කියා ඔවුහු අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසූහ. දිවැස් ඇති ඒ තෙරුන් වහන්සේ අප්‍රමාණ දෙවියන්ගේ අදහස වටහාගෙන එය පැහැදිලි කර දුන් සේක.

10.

10.

නිස්සෙසමානුසිකදිබ්බමහාමහෙහිතංවිග්ගහං භගවතො’භිමහීයමානං,උක්ඛිප්ප තාසමනුවත්තකමකල්ලභූපාගන්ත්වාන උත්තරදිසාය පුරස්සු’දීචිං;

()

දෙව් මිනිස් සියලු මහා පූජෝපහාරයන්ගෙන් පිදුම් ලබන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ශ්‍රී දේහය, මල්ල රජවරුන් විසින් ඔසවාගෙන, දේවතාවන්ගේ කැමැත්ත පරිදි නගරයේ උතුරු දෙසින් ඇතුළු වී උතුරු දෙසට ගෙන යන ලදී.

11.

11.

මජ්ඣෙනමජ්ඣ කමහිනීභරු මුත්තරෙනද්වාරෙන තස්සනගරස්ස පවෙසයිත්වා,සුත්වාන බන්ධුලපජාපතිමල්ලිකා තංද්වාරෙ ඨිතා’ථනවකොවිධානබ්බයාය;

()

නගරයේ උතුරු ද්වාරයෙන් ඇතුළු කර, නගරය මධ්‍යයෙන් වැඩම කරවද්දී, බන්ධුල සේනාපතිගේ බිරිඳ වූ මල්ලිකාව ඒ බව අසා, අලුත් පූජාවක් කිරීම සඳහා දොරටුව අසල රැඳී සිටියාය.

12.

12.

ධොතාය ගන්ධසලිලෙන මහාලතාබ්‍ය-භුසාය සත්තරතනෙහි සමුජ්ජලාය,අඞ්ගීරසස්ස සතපුඤ්ඤවීලාසචිත්තංඡාදෙසි ගත්ත මතුලං කළිතාවකාසා;

()

ඇය සුවඳ පැණින් සෝදන ලද, සප්ත රත්නයෙන් බැබළෙන 'මහලතා' ප්‍රසාධන අභරණයෙන්, සියක් පින්වලින් ශෝභමාන වූ අංගීරසයන් වහන්සේගේ (බුදුරජාණන් වහන්සේගේ) ඒ අසදෘශ ශ්‍රී දේහය අවස්ථාවක් ලබා වසා සැරසුවාය.

13.

13.

මල්ලාන මග්ගනගරස්ස පුරත්ථිමායංසංවිජ්ජතෙ මකුටබන්ධනචෙතියං යං,දෙහං තිලොකසරණස්ස පුරත්ථිමෙනද්වාරෙන නික්ඛමිය තත්‍ර සමප්පයිංසු;

()

මල්ල රජවරුන්ගේ නගරයට නැගෙනහිර දෙසින් යම් මකුටබන්ධන නම් චෛත්‍යස්ථානයක් වී ද, නැගෙනහිර ද්වාරයෙන් නික්ම ගොස්, තුන් ලොවට සරණ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය එහි තැන්පත් කළහ.

14.

14.

සා යාවසන්ධිසමලා නගරී තදානිමන්දාරවෙහි පිහිතා’භවි ඡන්නුමත්තං,පුච්ඡිංසු සත්ථු පටිපජ්ජන මත්තභාවෙආනන්දථෙර මථ භුමිභුජා කථන්ති;

()

එකල්හි ඒ මුළු නගරයම දණක් පමණ උසට මදාරා මල්වලින් වැසී ගියේය. ඉක්බිති රජවරු ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන්, "ස්වාමීනී, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව අප කෙසේ කටයුතු කළ යුතුද?" කියා විමසූහ.

15.

15.

දෙහෙ යථෙව පටිපජ්ජති චක්කවත්ති-රඤ්ඤො තථෙව පටිපජ්ජථ බුද්ධදෙහෙ,ඉච්චාහ සො භගවතො’තුජරූපකායංතෙ වෙඨයුං අහතකාසිකසාටකෙහි;

()

"සක්විති රජෙකුගේ ශරීරය පිළිබඳව යම් සේද, එලෙසම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව ද කටයුතු කළ යුතුය" කියා උන්වහන්සේ වදාළ සේක. එවිට ඔවුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය අලුත් කසී සළුවලින් වෙළූහ.

16.

16.

කප්පාසපට්ටවිහතෙහිපි වෙඨයිංසුකත්වාන පඤ්චසතදුස්සයුගෙහි එවං,පක්ඛිප්ප තෙලපරිපුණ්ණසුවණ්ණදොණ්‍යාඅඤ්ඤා’යසාය පටිකුජ්ජිය දොණියා තෙ;

()

පන්සියයක් වස්ත්‍ර යුගලවලින් එසේ වෙළා, පසුව පදම් කළ කපු පුළුන්වලින් ද වෙළා, තෙල් පිරවූ රන් දෙණක (රන් මංජුසාවක) තැන්පත් කර, වෙනත් යකඩ මංජුසාවකින් එය වැසූහ.

17.

17.

ගත්තං ජිනස්ස චිතකං කතචිත්තකම්මංමාලාලතාවිලසිතං සතහත්ථමුච්චං,වීසාධිකං අගරුචන්දනදාරුක පුණ්ණංආරොපයිංසු සිරියා ජිතවෙජයන්තං;

()

ඔවුහු විසිතුරු චිත්‍ර කර්මාන්තයෙන් යුත්, මල්දමින් විසිතුරු කරන ලද, එකසිය විසි රියනක් උස් වූ, අගිල් සහ සඳුන් දරින් පිරවූ, ශ්‍රී සෝභමාන වෛජයන්ත ප්‍රාසාදය ද පරදවන සුළු සෑයක (චිතකයක) ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය තැන්පත් කළහ.

18.

18.

පාවාය මල්ලනගරං කුසිණාරනාමංගන්තා මහාපභුතිකස්සපථෙරනාගො,භික්ඛූහි පඤ්චසතිකෙහි පථොක්කමිත්වාරුක්ඛස්ස මූල මුපගම්ම ඛණං නිසීදි;

()

පාවා නුවර සිට කුසිනාරා මල්ල දේශය බලා වඩින්නා වූ මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ, පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ මඟින් බැස, එක්තරා රුක් මුලකට වැඩම කර මොහොතක් වැඩසිටි සේක.

19.

19.

අද්ධානමග්ග මථඛො පටිපජ්ජි තම්හාමන්දාරවං කුසුම මඤ්ඤතරො ගහෙත්වා,ආජීවකො ත මහිපස්සිය කස්සපාඛ්‍යොජානාසි ගොතම මනන්තජිනන්ත්‍යපුච්ඡි;

()

එකල්හි එක්තරා ආජීවකයෙක් මදාරා මලක් ද රැගෙන ඒ දීර්ඝ මාර්ගයෙහි ගමන් කරනු දැක, කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ඔහුගෙන්, "ඇවැත්නි, ඔබ අපගේ ශාස්තෘ වූ අනන්තජින ගෞතමයන් වහන්සේ ගැන දන්නේද?" කියා විමසූ සේක.

20.

20.

ආමාවුසො භගවතො පරිනිබ්බුතස්සහොන්ත්‍ය’ජ්ජ සන්තදිවසාති තතොමයෙදං,මන්දාරවං කුසුම මාහරිතන්ති වුත්තෙකන්දිංසු කෙචි විලපිංසු අවීතරාගා;

()

"එසේය ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී වදාළ අදට දින හතක් වෙයි. මා මේ මදාරා මල රැගෙන ආවේ එබැවිනි" යි පැවසූ කල්හි, කෙලෙසුන් කෙරෙන් නොමිදුණු ඇතැම් භික්ෂූහු හඬා වැලපුණාහ; විලාප තැබූහ.

21.

21.

තාය’ච්ඡි භික්ඛුපරිසාය සුභද්දබුඩ්ඪ-පබ්බජ්ජිතො සපදි සත්ථරි බද්ධවෙරො,යො දුබ්බචො යති මහාසමණෙන තෙනමුත්තා මයංහි යදුපද්දුතකායවාචා;

()

එම භික්ෂු පිරිස අතර මහලු වියේදී පැවිදි වූ, ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි වහා වෛර බැඳගත්, අකීකරු වූ සුභද්‍ර නම් මහලු පැවිද්දෙක් සිටියේය. ඔහු, "අප දැන් ඒ මහා ශ්‍රමණයාගෙන් මිදුණෙමු. උන්වහන්සේ අපගේ කය හා වචනය පාලනය කරමින් අපට පීඩා කළහ" යි පැවසීය.

22.

22.

ඉච්ඡාම යංජ මය මිදානිකරොම තංයංනෙච්ඡාම’දානි නකරොම මයං තතොමා,සොවිත්ථ මාචවිලපිත්ථ’ ලමාවුසොතිවත්වා පහාර මදදී ජිනධම්මචක්කෙ;

()

"දැන් අප කැමති දෙයක් කරමු; අකමැති දෙයක් නොකරමු. එබැවින් ඇවැත්නි, ශෝක නොකරන්න, නොවැළපෙන්න, එයින් පලක් නැත" යි පවසමින් හෙතෙම බුදු සසුන නැමැති ජින ධර්ම චක්‍රයට පහරක් ගැසුවේය.

23.

23.

මල්ලා නරින්දමකුටඞක්කිතපාදපීඨා’-ලිම්පෙතු මස්ස චතුරො චිත මප්පසය්හ,පුච්ඡිංසු ථෙර මනුරුද්ධ මි’තබ්‍රුවි සොපත්තෙ’ධ පජ්ජලති කස්සපථෙරසීහෙ;

()

රජවරුන්ගේ ඔටුන්නලින් ස්පර්ශ වූ පාදපීඨ ඇති මල්ල රජවරු සතර දෙනෙක් ඉතා ආයාසයෙන් වුවද චිතකය දැල්වීමට අපොහොසත් වූහ. ඔවුහු අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේගෙන් ඒ පිළිබඳව විමසූහ. එවිට උන්වහන්සේ, "මහා කාශ්‍යප සිංහ තෙරුන් වහන්සේ මෙහි වැඩම කළ පසු චිතකය දැල්වෙනු ඇත" යි වදාළහ.

24.

24.

ධම්මාගදෙන හතසොකහදෙහි යෙනභික්ඛූහි සත්ථුචිතකො වසිකස්සපව්හො,තෙනො’පසඞ්කමි සුභද්දකථං සසීසෙසුක්ඛාසනී’වු’රසි සත්ති’ව මඤ්ඤමානො;

()

ධර්ම නැමැති ඖෂධයෙන් සැනසුණු සිත් ඇති භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ චිතකය වෙත පැමිණියහ. මඟදී ඇසුණු සුභද්‍රගේ වචන තම හිස මත පතිත වූ වියළි හෙණ පහරක් හෝ පපුවට වැදුණු හෙල්ලක් මෙන් සලකමින් උන්වහන්සේ එහි වැඩම කළහ.

25.

25.

කත්වා පදක්ඛිණ මධිට්ඨහි සො චතුත්ථ-ජ්ඣානුට්ඨිතො භගවතො චිතකං තිවාරං,බද්ධඤ්ජලී සිරසි ථෙරවරස්ස භෙත්වාතං සුපක්පතිට්ඨිතපදානි පතිට්ඨහිංසු;

()

මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ චිතකය වටා තෙවරක් ප්‍රදක්ෂිණා කොට, සිව්වන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට අධිෂ්ඨාන කළහ. එවිට, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ සුවිනීතව පිහිටි ශ්‍රී පාද යුගලය චිතකය හා සළු පටල බිඳගෙන අවුත්, දොහොත් මුදුන් දී සිටි උත්තම තෙරුන් වහන්සේගේ හිස මත පිහිටියේය.

26.

26.

ථෙරාසහස්ස කරතාමරසෙහි සත්ථුපාදංසුමාලි විහිතාහිනිපච්චකාරො,ඔමුජ්ජි ගන්ධවිතකාපරසාගරම්හිලොකොච තප්පභව සොකඝනන්ධකාරෙ;

()

දහසක් තෙරුන් වහන්සේලා තම පියුම් බඳු දොහොත් මුදුනින් සූර්යයා බඳු වූ ශාස්තෘ ශ්‍රී පාද යුගල වන්දනා කළ කල්හි, ඒ ශ්‍රී පාද යුගලය නැවත සුවඳ දර සෑ සාගරය තුළටම පිවිසියේය. මුළු ලෝකයම එම වියෝවෙන් උපන් ගන අඳුරෙහි ගිලී ගියේය.

27.

27.

ථෙරෙනචාහිනමිතෙ චිතකො සමන්තාසම්පජ්ජලිත්ථ සයමෙවු’තුජත්තභාවෙ,දඩ්ඪෙ ජිනස්ස මසිවා නපිඡාරිකාසිසාරීරිකට්ඨීවිසරො’භයථාවසිට්ඨො;

()

තෙරුන් වහන්සේ වන්දනා කර අවසන් වූ වහාම, චිතකය තෙමේම හාත්පසින් ඇවිළී ගියේය. ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය දැවී ගිය පසු දැලි හෝ අළු ඉතිරි නොවූ අතර, ශාරීරික ධාතු සමූහය පමණක් ඉතිරි විය.

28.

28.

සත්තෙව නාභිවකිරිංසු ලලාටගීවාධාත්වක්ඛකට්ඨි මුනිනො චතුදන්තධාතූ,සිද්ධත්ථඛණ්ඩකතතණ්ඩුලමුග්ගමත්තාසෙසා පභායපි තිධා පකිරිංසු ධාතු;

()

මුනිඳුන්ගේ නළල් ධාතුව, අකු ධාතු ද්වය සහ සතර දළදා වහන්සේලා යන සප්ත මහා ධාතූන් වහන්සේලා නොවිසිරී (එක්තැන්ව) පැවතුණහ. සෙසු ධාතූන් වහන්සේලා අබ පියලි, සිඳුණු සහල් ඇට හා මුං පියලි ප්‍රමාණයෙන් යුක්තව පැහැයෙන්ද තෙවැදෑරුම්ව විසිරී පැවතුණහ.

29.

29.

නිබ්බාපයිංසු චිතකානල මන්තලික්ඛානික්ඛම්ම චාමරමනොහර නීරධාරා,සාළද්දුමෙහි සලිලානි තථා සමන්තාමල්ලා සුගන්ධපරිවාසිතවාරිනාපි;

()

අහසින් සිත්කළු සෙමර වැනි වැසි දිය දහරා නික්මී චිතකාග්නිය නිවා දැමීය. එමෙන්ම හාත්පස වූ සල් ගස්වලින්ද දිය වැගිරුණු අතර, මල්ල රජවරුද සුවඳ පැනින් එය නිවා දැමූහ.

30.

30.

ඔලම්බමානමණිදාමසුවණ්ණදාමංචිත්තබ්බිතානමථබන්ධියමල්ලභූපාකත්වා සුගන්ධපරිභණ්ඩ මුළාරසන්ථා-ගාරෙ සුසන්ථරිය කොජවකම්බලානි;

()

මල්ල රජවරු එල්ලා වැටෙන මිණිදම් හා රන්දම්වලින් යුත් සිත්කළු වියනක් බැඳ, උදාර වූ සන්ථාගාර ශාලාවෙහි සුවඳ පිරිබඩ ගා, එහි අනර්ඝ ඇතිරිලි හා කම්බල පලස් මැනවින් අතුළහ.

31.

31.

තට්ඨානතො කමකුටබන්ධනනාමසාළංයාවඤ්ජසං රජතකඤ්චනතොරණෙහි,ලාජාදිනා කදලිපුණ්ණඝටෙහි දීප-ධූපද්ධජෙහි පරිතො පතිමණ්ඩයිත්වා;

()

ඒ ස්ථානයේ සිට මකුටබන්ධන නම් සල් උයන දක්වා වූ මඟ රන් රිදී තොරණින්ද, විලඳ ආදියෙන්ද, කෙසෙල් ගස් හා පුන්කලස්වලින්ද, පහන්, සුවඳ දුම් හා ධජ පතාකවලින්ද හාත්පස අලංකාර කොට;

32.

32.

තං සත්ථුධාතුපරිපුණ්ණ සුවණ්ණදොණිංමල්ලාන මග්ගපුර මාහරියු’ස්සවෙහි,සෙතාතපත්තලසිතෙ සරභාසනම්හිමුත්තාමණීහි ඛචිතෙ තහි මප්පයිත්වා;

()

Shasthrun වහන්සේගේ ධාතූන්ගෙන් පිරුණු ඒ රන් දෝණාව මල්ල රජවරුන්ගේ ප්‍රධාන නුවරට මහත් උත්සවශ්‍රීයෙන් වැඩම කරවා, ශ්වේතච්ඡත්‍රයකින් බැබළෙන, මුතු මැණික් ඔබ්බවන ලද සිංහාසනයක් මත තැන්පත් කළහ.

33.

33.

කුම්භෙන කුම්භ මුපහච්ච ගළං ගළෙනචක්කෙන චක්ක මුපහච්ච භුජං භුජෙන,රක්ඛං විධාය චතුරඞ්ගිනියා සමන්තාසෙනාය හෙමකවචෙහි ගවච්ඡිකංව;

()

රන් සන්නාහ ලෑ පිරිසෙන් යුතු සිව් රඟ සේනාව ලවා, එකිනෙකට ගැටෙන සේ කුම්භයෙන් කුම්භයද, ගෙලෙන් ගෙලද, රථ රෝදයෙන් රෝදයද, බාහුවෙන් බාහුවද ළං කොට තබමින්, දැලැසක් මෙන් හාත්පසින් දැඩි ආරක්ෂාවක් සැලසූහ.

34.

34.

කත්වෙවමෙව ධනුරාවරණඤ්ච සත්ති-හත්ථෙහි පඤ්ජර මනන්තජිනස්සධාතූ,සම්මානයිංසු සුමහිංසු සුසාධුකීළංකීළිංසු සත්තදිවසං සහනාගරෙහි;

()

මේ අයුරින්ම දුනු මණ්ඩලවලින්ද, අතින් ගත් හෙල්ලවලින්ද ධාතූන් වහන්සේලා වටා කූඩුවක් මෙන් ආවරණයක් සලසා, අනන්ත ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලාට සකස් කොට පූජා පවත්වමින් නුවර වැසියන් සමඟ සත් දිනක් මුළුල්ලේ මහත් උත්සව පැවැත්වූහ.

35.

35.

සුත්වාන භුපති තමත්ථ මජාතසත්තුසත්ථාහි ඛත්තියකුලප්පභවො අහම්පි,සාරීරභාග මරහාම මයම්පි තස්මාපාහෙසි දූත මථ මල්ලනරාධිපානං;

()

ඒ පුවත ඇසූ අජාතසත්තු රජතුමා, "භාග්‍යවතුන් වහන්සේද ක්ෂත්‍රිය වංශිකයෙකි, මමද ක්ෂත්‍රිය වංශිකයෙක් වෙමි. එබැවින් අපිද ශාරීරික ධාතු කොටසක් ලැබීමට සුදුස්සෝ වෙමු" යි පවසා මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු පිටත් කර හැරියේය.

36.

36.

වෙසාලිකා පචුරලිච්ඡවිභුභුජා චසක්‍යාධිපා කපිලවත්ථුපුරාධිවාසී,භූපා’ල්ලකප්පවිජිතෙ බුලයාච රාම-ගාමම්හි කොලියමහීපතයො තථෙව;

()

විශාලා මහනුවර බොහෝ ලිච්ඡවි රජවරුද, කිඹුල්වත් පුර වැසි ශාක්‍ය රජවරුද, අල්ලකප්ප රටෙහි බුලි රජවරුද, එමෙන්ම රාමග්‍රාමයේ කෝලිය රජවරුද;

37.

37.

යො වෙඨදීපනගරෙ ධරණීසුරො සොපාවෙය්‍යකා ච මහිපා පහිණිංසු තෙසං;

පච්චෙකදූතපුරිසෙ චතුරඞ්ගිනීහිසෙනාහි තෙපි නිවුතා’භිමුඛීභවිංසු;

()

වේඨදීප นුවර බ්‍රාහ්මණයාද, පාවා නුවර මල්ල රජවරුද ඒ මල්ල රජවරුන් වෙත තම තමන්ගේ දූතයන් යැවූහ. ඔවුහුද සිව් රඟ සේනාවන් පිරිවරාගෙන එහි පැමිණියහ.

38.

38.

ආගම්ම යෙන භගවා සයමෙව ගාම-ක්ඛෙත්තො’පවත්තනවනෙ පරිනිබ්බුතො නො,දස්සාම නො’ති ජිනධාතුලවම්පි මල්ලාපාහෙසු මුන්නතිමනා පටිසාසනානි;

()

එවිට මානයෙන් උදම් වූ මල්ල රජවරු, "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑවේ අපේම ගම් පියසෙහි වූ උපවත්තන සල් උයනේ බැවින්, අපි ජින ධාතූන්ගෙන් බිඳක් හෝ නොදෙන්නෙමු" යි පෙරළා පණිවිඩ යැවූහ.

39.

39.

සා රාජධානි නිජරාජපුරක්ඛතාහිසඞ්ගාමසූරචතුරඞ්ගිනිවාහිනීහි,යුද්ධාය බද්ධකලහාහි ඛණංජගාමවෙලාතිවත්තපලයම්බුධිනිබ්බිසෙසං;

()

එම රාජධානිය, තම තමන්ගේ රජවරුන් පෙරටු කරගත්, යුදෙහි ශූර වූ සිව් රඟ සේනාවන්ගෙන්ද, යුද්ධයට සැරසුණු කලහකාරී ජනයාගෙන්ද පිරී ගොස්, සීමාව ඉක්මවා ගිය මහා ප්‍රලය සාගරයක් බඳු විය.

40.

40.

යො දොණභුසුරසුධී භවි ජම්බුදීපෙරාජූහි පූජිතපදො සුනිසම්මකාරී,සො දොණගජ්ජනමකා කපරිසං විනෙන්තොද්වෙභාණවාරමිත මාහවකෙළිසජ්ජං;

()

දඹදිව රජුන්ගේ වැඳුම් පිදුම් ලැබූ, นුවණැති දෝණ නම් බ්‍රාහ්මණ තෙමේ යුද වැදීමට සැරසී සිටි ඒ පිරිස සන්සුන් කරමින්, භාණවාර දෙකක් පමණ වූ "දෝණ ගර්ජනාව" (ප්‍රකාශය) කළේය.

41.

41.

සුත්වා’නුසාසන මථාචරියස්ස තස්සසබ්බෙ සමග්ගනිරතා වසුධාධිනාථා,අත්ථාය නො විභජථා’ති සමෙන තුම්හෙධාතූන මට්ඨපටිවිංසක මබ්‍රුවිංසු;

()

ඒ ආචාර්යවරයාගේ අනුශාසනාව අසා සමඟියට පත් වූ සියලු රජවරු, "එසේ නම් අපගේ යහපත පිණිස ධාතූන් වහන්සේලා සමාන කොටස් අටකට බෙදා දෙන්න" යි පැවසූහ.

42.

42.

ඛීණාසවො හි සරභූ චිතකෙන ගීවා-ධාතුං සමාහරිය ලොකහිතාය යත්ථ,ලඞ්කාය භාති මහියඞ්ගණථූපරාජාතස්මිං සමප්පයි සුභෙ මණිථූපගබ්භෙ;

()

ලෝක සත්ත්වයාගේ හිතසුව පිණිස සරභූ නම් රහතන් වහන්සේ චිතකයෙන් ග්‍රීවා ධාතුව රැගෙන වැඩම කරවා, ලංකාද්වීපයේ මහියංගණ ස්තූප රාජයා බැබළෙන සුභදායක මැණික් ස්තූප ගර්භයෙහි තැන්පත් කළහ.

43.

43.

ඛෙමව්හයො චිතකතො වසි වාමදාඨා-ධාතුං සමග්ගහිය’ දාසි කලිඞ්ගරඤ්ඤො,දොණොද්විජො භරිය ධාතුවිභාගසජ්ජොවෙඨන්තරෙ නිදහි දක්ඛිණදන්තධාතුං;

()

ඛේම නම් රහතන් වහන්සේ චිතකයෙන් වම් දළදා වහන්සේ රැගෙන කාලිංග රජුට දුන්හ. දෝණ බ්‍රාහ්මණයා ධාතු බෙදීමට සූදානම් වන අතරතුර දකුණු දළදා වහන්සේ තම හිස් ජටාව තුළ සඟවා ගත්තේය.

44.

44.

දාඨං ජටාරජතචෙතියගං ද්විජස්සතං දක්ඛිණක්ඛක මපාහරි දෙවරාජා,දොණො සුවණ්ණමයදොණිමවාපුරිත්වාතෙසං විභජ්ජ සමභාගමදාසිධාතු;

()

සුරෙන්ද්‍රයා (ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා) බ්‍රාහ්මණයාගේ ජටාවෙහි තිබූ එම දළදා වහන්සේ සහ දකුණු අකු ධාතුන් වහන්සේවද එතැනින් රැගෙන ගියේය. ඉන්පසු දෝණ බ්‍රාහ්මණයා රන් දෝණාව විවෘත කොට ධාතූන් වහන්සේලා සමාන කොටස්වලට බෙදා ඔවුන්ට දුන්නේය.

45.

45.

තෙ භුභුජා සකසකෙවිසයෙ විධායසම්පූජයිංසු ජිනධාතුනිධානථූපෙඅඞ්ගාර මාහරිය මොරියඛත්තියා’ථදොණොපි හෙමමයකුම්භ මකංසු ථුපෙ;

()

ඒ රජවරු තම තමන්ගේ රාජ්‍යයන්හි ජින ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ස්තූප කරවා වන්දනා කළහ. මෞර්ය වංශික ක්ෂත්‍රියයෝ චිතකයේ අඟුරු රැගෙන ගොස් අඟුරු ස්තූපයද, දෝණ බ්‍රාහ්මණයා රන් කුම්භය තැන්පත් කර කුම්භ ස්තූපයද කළහ.

46.

46.

දිස්වාන තස්සපමහාවසි තත්ථතත්ථධාත්වන්තරාය මථ ගණ්හිය රාමගාමෙ,අඤ්ඤත්‍ර දොණ මිතධාතු මජාතසත්තු-රඤ්ඤො ථිරං නිදහිතුං පදදාසි ධාතු;

()

මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ අනාගතයේදී ධාතූන් වහන්සේලාට පැමිණිය හැකි අනතුර දැක, රාමග්‍රාමයේ ධාතූන් හැර සෙසු ස්ථානවලින් ධාතූන් වහන්සේලා එක් රැස් කොට, සුරක්ෂිතව තැන්පත් කරනු පිණිස අජාතසත්තු රජතුමාට ලබා දුන්හ.

47.

47.

අට්ඨ’ඨ වඩ්ඪිතකරණ්ඩකථූපගබ්භෙපක්ඛිප්පභුමිපති ධාතුමහානිධානං,සො ථෙරනාගසරණො පවිධාසි වාළ-සඞ්ඝාටයන්ත මිහ යොජයි දෙවරාජා;

()

ඒ මහරජතුමා ධාතුන් වහන්සේලා අට බැගින් වූ කරඬු හා ස්තූප ගර්භයන් තුළ බහා මහා ධාතු නිධානයක් කළේය. මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේගේ සහ දේවේන්ද්‍රයාගේ උපදෙස් පරිදි යන්ත්‍රගත දරුණු රැකවලුන් එහි ආරක්ෂාව සඳහා යොදවන ලදී.

48.

48.

රාජා අසොකවිදිතො සිරිජම්බුදීපෙතම්හා සමාහරිය සත්ථු සරීරධාතු,කාරාපයී චතුරසිතිසහස්සථූපෙධීමා මහින්දවසි දීපමිමං තදා’ප;

()

සිරි ජම්බුද්වීපයෙහි අශෝක නමින් ප්‍රකට වූ රජතුමා එම මහා නිධානයෙන් ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් ගෙන අසූහාරදහසක් ස්තූප කරවූයේය. ඉන්පසු ප්‍රඥාවන්ත මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ ලංකා ද්වීපයට වැඩම කළහ.

49.

49.

දෙවානමාදිපියතිස්සනරාධිපෙනථූපෙ විධාය ජිනධාතචිහපත්තමත්තා,විත්ථාරිතා පණිහිතා ජයබොධිසාඛා-වාමෙතරක්ඛකසිලාමයපත්තධාතු;

()

දේවානම්පියතිස්ස මහ රජතුමා විසින් (ථූපාරාම ආදී) ස්තූප කරවා, ජින ධාතූන් වහන්සේලාද, ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ජය ශ්‍රී මහා බෝධි ශාඛාවද මෙහි පිහිටුවන ලදී. තවද වම් අකු ධාතුව හා පාත්‍ර ධාතුවද මෙහි වැඩම කරවන ලදී.

50.

50.

නත්තා පන’ස්ස අභයො ජලිතුග්ගතෙජොයො දුට්ඨගාමිනි රණම්බුධිපාරගාමී,රාජා’නුරාධනගරෙ නගරාධිරාජෙකත්වාන ලඞ්කමකලඞ්කමකාසිරජ්ජං;

()

උන්වහන්සේගේ මුණුපුරු වූ, දිලිසෙන තේජස් ඇති, සංග්‍රාම සාගරයෙන් එතෙර වූ දුටුගැමුණු රජතුමා අනුරාධපුර උත්තම නගරයෙහි සිට මුළු ලංකාද්වීපයම එක්සේසත් කොට රාජ්‍යය කළේය.

51.

51.

ලඞ්කඞ්ගනාය කුචමණ්ඩලනිබ්බිසෙසංසොවණ්ණමාලි මතුලං රතනුජ්ජලන්තං,සො ථුපරාජ මකරි ථිර මප්පයිත්වාධාතුප්පබන්ධ මභිනිම්මිතබුද්ධරූපං;

()

හෙතෙම ලංකා කාන්තාවගේ පියයුරු මණ්ඩලයක් බඳු වූ, රත්නයෙන් බැබළෙන, අසදෘශ වූ ස්වර්ණමාලි මහා සෑ රජුන් කරවා, එහි ධාතූන් වහන්සේලා හා මනාව නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ රූපයක්ද ස්ථිරව තැන්පත් කළේය.

52.

52.

සාරීරිකෙහි’තරථුපවරෙහි ලඞ්කා-භුමිත්ථි මොළිමණි කඤ්චනමාලිනාමසග්ගාපවග්ගසුඛදො වර ථූපරාජාසො යාව ධාතුපරිනිබ්බුතියා විභාතු;

()

ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ඇති අනෙකුත් උතුම් ස්තූපයන් අභිබවා යන්නා වූ, ලක්පොළොව නමැති කාන්තාවගේ හිසෙහි පැළඳි කිරුළක් බඳු වූ, ස්වර්ග මෝක්ෂ සැපත ලබා දෙන්නා වූ ‘කංචනමාලී’ (රුවන්වැලිසෑය) නම් වූ ඒ උත්තම ස්තූප රාජයාණන් වහන්සේ ධාතු පරිනිර්වාණය දක්වාම බැබළෙත්වා!

53.

53.

ඉද්ධානුභාව මධිකිච්ච ජිනස්ස ධාතු-කායො’පහාරරහිතො ගරුකාරඨානං,පත්වා තහිංතහි මථන්තරධානකාලෙයො සඞ්කමිස්සති’හ කඤ්චනමාලිථුපං;

()

ජිනරාජයාණන් වහන්සේගේ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන්ගේ ආනුභාවයෙන් යුත්, පූජා සත්කාරයන්ගෙන් තොරව ඒ ඒ තැන්වල ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වී පැවති ඒ ධාතු සමූහය, (ශාසන) අතුරුදන් වන සමයෙහි ඒ ඒ ස්ථානවලින් මෙහි ඇති කංචනමාලී මහා ස්තූපයට වැඩම කරන්නේය.

54.

54.

සො නාගදීපමුපගම්ම තතොවිධාතු-ලොකා ච නාගභවනා තිදසාලයම්හා,නික්ඛම්ම නිම්මිත නිරූපමබුද්ධරූපොරාසි භවිස්සති සුමණ්ඩිත බොධිමණ්ඩෙ;

()

ඒ ධාතූන් වහන්සේලා නාගදීපයට වැඩම කර, එතැනින් මනුෂ්‍ය ලෝකයෙන් ද, නාග භවනින් ද, තව්තිසා දෙව්ලොවින් ද නික්මී අවුත්, මනාව සරසන ලද බෝධි මණ්ඩපයෙහි උපමා රහිත වූ, මවන ලද බුද්ධ රූපයකින් එක් රැස් වන්නාහ.

55.

55.

බුද්ධානුභාවපභවා’භිනවග්ගිජාලා-මාලාහි පජ්ජලිතධාතුමයත්තභාවෙ,තාවානු’මත්තමපි දිස්සති නාවසෙසංකත්වාන ධාතුපරිනිබ්බුති හෙස්සතෙව;

()

බුද්ධානුභාවයෙන් හටගත් අභිනව ගිනිදැල් මාලාවන්ගෙන් ඒ ධාතුමය බුද්ධ ශරීරය දැවී යන කල්හි, අබ ඇටයක තරම් වූ හෝ කිසිදු ධාතු කොටසක් ඉතිරි නොවී පෙනෙන්නට තිබේ. මේ අයුරින් (ධාතූන් වහන්සේලාගේ) ධාතු පරිනිර්වාණය සිද්ධ වන්නේමය.

56.

56.

බුද්ධාපදාන මරහාදිගුණවදාතංභත්‍යා පුනප්පුන මිමං සරතං සතං භො,චිත්තං කිලෙසපරියුට්ඨිත මුජ්ජුභූතංඅද්ධා සුධන්තකනකංව විසුද්ධිමෙති;

()

පින්වත්නි, අර්හත් ආදී ගුණයන්ගෙන් පරිපූර්ණ වූ මේ බුද්ධාපදානය භක්තියෙන් යුතුව නැවත නැවතත් සිහිපත් කරන සත්පුරුෂයන්ගේ කෙලෙසුන්ගෙන් වෙලී තිබුණු සිත, මනාව පිරිසිදු කරන ලද රන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම ඍජු බවටත්, පිරිසිදු බවටත් පත් වෙයි.

57.

57.

චිත්තොජුතායපි විතක්කවිචාරධම්මාවත්තන්ති සත්ථුගුණසඤ්චයගොචරා’ථ,සංජායතෙ පවුරපීති ච කායචිත්ත-පස්සද්ධි නිද්දරථතාය සුඛං සමාධි;

()

සිතේ ඍජු බව නිසාම, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අනන්ත ගුණ සමූහය අරමුණු කරගත් විතර්ක විචාර ධර්මයෝ උපදිති. ඉන්පසු මහත් වූ ප්‍රීතිය ද, කායික හා මානසික සංසිඳීම ද උපදින අතර, ක්ලමථයක් (විඩාවක්) නොමැති බැවින් සුඛය හා සමාධිය ද ඇති වෙයි.

58.

58.

ගම්භීරතාය තදධීනගුණණ්ණවස්සනිද්ධුතනීවරණතො පවිවෙකභූතං,ඡායෙථ ඣානමුපචාර මථා’ධිගච්ඡෙතප්පාදකං අරියම්ග ඵඛලඤ්ච යොගී;

()

ඒ බුදුගුණ නමැති සාගරයේ ඇති ගැඹුරු බව නිසාම, නීවරණයන් ප්‍රහීණ වීමෙන් විවේකී බවට පත් වූ සිතැති යෝගී තැනැත්තේ උපචාර සමාධිය හෝ ධ්‍යානය ලබා ගන්නේය. එසේම එය පදනම් කරගෙන ආර්ය මාර්ගය හා ඵලය ද අවබෝධ කරගන්නේය.

59.

59.

තස්සා’තිචාරුචරිතස්සරණානුයුත්තොහොතෙවව සත්ථරි සගාරවසපක්පතිස්සො,සද්ධින්ද්‍රියාදි පරිණාමගතො’ධිගච්ඡෙපීතිප්පමොදබහුලො කුසලො’භිසන්දං;

()

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අතිශයින්ම සුන්දර වූ චරිතාපදානය සිහිපත් කිරීමෙහි යෙදෙන තැනැත්තේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින්ම ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත හා යටහත් පහත් වෙයි. ඔහු ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය ආදී ඉන්ද්‍රියයන් මුහුකුරා යාමෙන්, ප්‍රීති ප්‍රමෝදයෙන් පිරී ගියේ, කුසල් දහම්හි අභිවෘද්ධිය ලබා ගන්නේය.

60.

60.

සත්ථුස්ස චෙතියඝරංව තදත්තභාවොපූජාරහො ච භයභෙරවදුක්ඛසය්හො,ලජ්ජි ච භීරු ලභතෙ සහවාසසඤ්ඤංසග්ගාපවග්ගවිභවස්ස භවෙය්‍ය භාගී;

()

ඔහුගේ එම ආත්මභාවය ශාස්තෘන් වහන්සේගේ චෛත්‍ය ගෘහයක් බඳු වෙයි. පිදීමට සුදුස්සෙක් ද, භය භේරවයන් හා දුක් ඉවසන්නෙක් ද වෙයි. පාපයට ලැජ්ජා ඇතිව, පාපයට බිය ඇතිව, බුදුරජාණන් වහන්සේ සමඟ වෙසෙන්නාක් බඳු හැඟීමක් ලබන ඔහු, ස්වර්ග මෝක්ෂ සම්පත්තියෙහි කොටස්කරුවෙකු ද වන්නේය.

61.

61.

ලඞ්කාය ලක්ඛපතිගාමවරම්හි ඛෙත්තා-රාමාධිපෙන ගුණභුසණභුසිතෙන,විඛ්‍යාතනිම්මලයසොවිසරෙන වල්ලි-ගාමුබ්භවෙන පරිසාවචරක්ඛමෙන;

()

ශ්‍රී ලංකාද්වීපයේ ලක්ඛපති (ලක්ෂපති) නම් උතුම් ග්‍රාමයෙහි කෙත් වතු හා ආරාමයන්ට අධිපති වූ, ගුණාභරණයෙන් සැරසුණු, පිරිසිදු කීර්තියෙන් හා විශාරදත්වයෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ, වල්ලිගාමයෙන් (වැලිගමෙන්) උපත ලැබූ, සභා මධ්‍යයෙහි හැසිරීමට දක්ෂ වූ;

62.

62.

ථෙරෙනු’පායචතුරෙන භදත්තසඞ්ඝා-නන්දාභිධෙන ගරුනා ගරුභාවගෙන,සිස්සොරසො’පනයනෙන නිජංව නෙත්තංරක්ඛං විධාය මභිවුද්ධිය මප්පිතො යො;

()

උපක්‍රමශීලී වූ ද, ගෞරවනීය වූ ද, භදන්ත ‘සංඝානන්ද’ යන නාමයෙන් යුත්, තමන්ගේම ඇසක් මෙන් (ශිෂ්‍යයා) ආරක්ෂා කොට, ඔහුගේ අභිවෘද්ධිය උදෙසා කැප කරමින් ළයට ගත් ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස තබා ගත්තා වූ ඒ ගුරු දේවයන් වහන්සේ විසින්;

63.

63.

යො ජීවිතම්පි නිරපෙක්ඛිය තම්බපණ්ණී-දීපං තිවාර මවතිණ්ණ මිමං වසීහි,මුත්තාමණීහි ඛචිතෙන නමහග්ඝසිද්ධගී-චඞ්ගොටකෙන මහිතුං ජිනදන්තධාතුං;

()

යමෙක් තමාගේ ජීවිතය කෙරෙහි ද අපේක්ෂාවක් නොතබා, මුතු මැණික් ඔබ්බවන ලද, අතිශය වටිනා සිද්ධිදායක කරඬුවකින් ජින දන්ත ධාතූන් වහන්සේ පිදීම පිණිස, සංවරශීලී තපස්වීන් වහන්සේලා සමඟ ලක්දිවට තෙවරක්ම පැමිණියේද;

64.

64.

සික්ඛාගරුං වජිරනාම විහාරසාමිංරාජාධිරාජගුරුලඤ්ඡධරං යතින්දං,කත්වානු’පජ්ඣමුපසම්පාදමාප ධම්ම-මජ්ඣෙතු මොතරිය රම්මමරම්මරට්ඨං;

()

ශික්ෂාවන්හි ගරු කරන්නා වූ, ‘වජිර’ නම් විහාරාධිපති වූ, රාජාධිරාජගුරු යන නාම මුද්‍රාව දැරූ ඒ යතිවරයාණන් වහන්සේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ කොට උපසම්පදාව ලබා, රමණීය වූ අරමණ (බුරුම) දේශයට වැඩම කර ධර්මය හදාරා;

65.

65.

සංවඩ්ඪිතං පිතුපදාධිගතෙන මෙණ්ඩුනරඤ්ඤා පසීදිය කුසග්ගධියා සකාය,සිස්සං අසෙසපරියත්තිධරස්ස ඤෙය්‍ය-ධම්මාභිවංසවිදිතස්ස’පි සඞ්ඝරඤ්ඤො;

()

තම පියාණන්ගේ තනතුරට පත් වූ මින්දොන් රජතුමා විසින් තමන්ගේ තීක්ෂණ බුද්ධිය නිසාම පහදවා ගත්තා වූ ද, සකල පර්යාප්ති ධර්මය දැරූ, ‘ඥෙය්‍යධම්මාභිවංශ’ නමින් ප්‍රකට වූ සංඝරාජයන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යයා වූ ද;

66.

66.

සංජයුත්තභාණකකුමාරභිවංසනාමංරාජාධිරාජගරුලඤ්ඡධරං සුධීරං,ථෙරාසභං සුපටිපත්තිගරුං ගරුං යොනිස්සාය ධම්මවිනයෙ පටුතං ජගාම;

()

‘සංජයුත්තභාණක කුමාරාභිවංශ’ යන නාමය දැරූ, රාජාධිරාජගුරු මුද්‍රාවෙන් පිදුම් ලැබූ, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, සුපටිපන්න ගුණයෙන් අගතැන්පත් වූ, ගෞරවනීය ස්ථවිර ශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ ඇසුරු කරමින් ධර්ම විනයෙහි නිපුණත්වයට පත් වූයේද;

67.

67.

ලක්ඛීසරෙ මොරටුනාමපුරෙ සුරම්මෙජාතෙන ඉස්සරජනායනනම්හි ජාත්‍යා,වස්සට්ඨතිංසපරිමාණවයොගුණෙනපාසාණදූරපුරගොචරගාමිකෙන;

()

රමණීය වූ මොරටුව නම් පුරවරයේ, ශ්‍රේෂ්ඨ වංශවත් පවුලක උපත ලබා, වයසින් තිස්අටක් වූ ද, ගල්කිස්ස නගරය නිපුණ ගෝචර ග්‍රාමයක් කොට ඇත්තා වූ;

68.

68.

තෙනා’භයාදිකරුණාරතනාභිධානා-රාමාධිපෙන ගණ්වාචකාභාවගෙන,සංසුද්ධබුද්ධගුණාදීපනතප්පරෙනසංසාරසාගරසමුත්තරණාසයෙන;

()

අභය කරුණාරත්න නමැති ආරාමාධිපති වූ ද, ගණවාචක (ධර්ම දේශක) ධුරය දැරූ ද, පිරිසිදු බුදුගුණ ප්‍රකාශ කිරීමෙහි ඇලුම් කළා වූ ද, සංසාර සාගරයෙන් එතෙර වීමේ අභිලාෂය ඇත්තා වූ ද;

69.

69.

පීතිප්පමොදජනනං සමණෙන මෙධා-නන්දාභිධෙන කවිනා කවිකුඤ්ජරානං,ආදිච්චබන්ධුජිනරාජගුණප්පබන්ධ-සුද්ධාපදානපරිදීපකථාසරීරං;

()

මහා කවීන් අතර හස්තිරාජයෙකු බඳු වූ, ‘මේධානන්ද’ නම් වූ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ විසින් ප්‍රීති ප්‍රමෝදය ජනනය කරවන්නා වූ, ආදිච්චබන්ධු වූ ජිනරාජයාණන් වහන්සේගේ ගුණ සමූහය හා පිරිසිදු ජීවිත කතාව විස්තර කරන;

70.

70.

සද්දානුසාසනි’තිහාසනිඝණ්ටුඡන්දො-ලඞ්කාරසාර මභිධම්මකථාගභීරං,සග්ගාපවග්ගසුඛදං සමතිංසසග්ගංව්‍යාඛ්‍යාසමෙත මනුරූප පදප්පයොගං;

()

ව්‍යවහාරික භාෂා ශාස්ත්‍ර, ඉතිහාස, නිඝණ්ඩු, ඡන්දස් හා අලංකාරයන්ගේ සාරය ඇතුළත් වූ, ගැඹුරු අභිධර්ම කථාවලින් යුක්ත වූ, ස්වර්ග මෝක්ෂ සැපත ලබා දෙන්නා වූ, පරිච්ඡේද තිහකින් (සර්ග තිහකින්) සමන්විත වූ, ව්‍යාඛ්‍යාන සහිත වූ ද, සුදුසු පද යෝජනා ඇති;

71.

71.

ද්විසහස්සබන්ධසමාකුලං ජිනවංසදීපමනාකුලංරචිතං සමාප සමාපනං පරමංපබන්ධසිරොමණිං,සුභමාඝමාසිකවාසරෙ නිරුපද්දවෙන තථාගතෙපරිනිබ්බුතෙ ද්විසහස්සසට්ඨිචතුස්සතොදයහායතෙ;

()

ගාථා දෙදහසකින් සමන්විත වූ ද, කිසිදු අවුලකින් තොර වූ ද, උත්තම ග්‍රන්ථ කිරුළක් බඳු වූ ද මෙම ‘ජිනවංශදීපය’ ලියා නිම කරන ලද්දේ, තථාගතයන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් වර්ෂ දෙදහස් හාරසිය හැටක් (2460) සපිරුණු සුබ වූ මාඝ මාසයේ දිනකදීය.

ඉති මෙධානන්දාභිධානෙන යතිනා විරචිතෙ සකලකවිජන හදයානන්දදාන නිදානෙ ජිනවංසදීපෙ සන්තිකෙනිදානෙ භගවතො ධාතුපරිනිබ්බානප්පවත්තිපරිදීපො තිංසතිමොසග්ගො.

සියලු කවීන්ගේ හදවත් ප්‍රීතියට පත් කරන, මේධානන්ද නම් යතිවරයාණන් වහන්සේ විසින් රචිත ‘ජිනවංශදීපය’ ග්‍රන්ථයේ සන්තිකේනිදානයෙහි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතු පරිනිර්වාණ ප්‍රවෘත්තිය දක්වන තිස්වන සර්ගය මෙසේ නිමා වේ.

සාතිරෙකො සන්තිකෙනිදානභාගො තතියො.

අතිරේකයන් සහිත වූ තෙවන සන්තිකේනිදාන භාගය මෙයින් නිමාවේ.