နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)

声形论（词源篇）

ဂန္ထာရမ္ဘကထာ

序言

ဓီရေဟိ [Pg.1] မဂ္ဂနာယေန, ယေန ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ;

သိတံ ဓမ္မမိဓညာယ, ဉာယတေ အမတံ ပဒံ.

智者依佛陀、引道者所宣示，于此了知清净法，得以证知不死句。

တံ နမိတွာ မဟာဝီရံ, သဗ္ဗညုံ လောကနာယကံ;

မဟာကာရုဏိကံ သေဋ္ဌံ, ဝိသုဒ္ဓံ သုဒ္ဓိဒါယကံ.

礼敬彼大雄、一切知者、世间导师，大悲者、最胜者、极清净者、施予清净者。

သဒ္ဓမ္မဉ္စဿ ပူဇေတွာ, သုဒ္ဓံ သန္တမသင်္ခတံ;

အတက္ကာဝစရံ သုဋ္ဌု, ဝိဘတ္တံ မဓုရံ သိဝံ.

亦礼敬彼正法，纯净、寂静、无为，非思量境、善巧分别、甘美、吉祥。

သံဃဿ စ’ဉ္ဇလိံ ကတွာ, ပုညက္ခေတ္တဿ တာဒိနော;

သီလသမာဓိပညာဒိ-ဝိသုဒ္ဓဂုဏဇောတိနော.

亦合掌敬礼僧伽，彼福田、如是者，辉耀于戒、定、慧等清净功德。

နမဿနာဒိပုညဿ, ကတဿ ရတနတ္တယေ;

တေဇသာဟံ ပဟန္တွာန, အန္တရာယေ အသေသတော.

由在三宝所作之礼敬等福德的威力，愿我完全消除一切障碍。

လောကနီတိဝိယတ္တဿ, သတ္ထု သဒ္ဓမ္မနီတိနော;

သာသနတ္ထံ ပဝက္ခာမိ, သဒ္ဒနီတိမနာကုလံ.

为彼善巧于世间行仪与正法行仪之导师的教法故，我今将宣说清晰的《声律论》。

အာသဝက္ခယလာဘေန, ဟောတိ သာသနသမ္ပဒါ;

အာသဝက္ခယလာဘော စ, သစ္စာဓိဂမဟေတုကော.

由证得诸漏尽，圣教得以圆满成就；而诸漏尽之证得，则以现观诸谛为因。

သစ္စာဓိဂမနံ [Pg.2] တဉ္စ, ပဋိပတ္တိဿိတံ မတံ;

ပဋိပတ္တိ စ သာ ကာမံ, ပရိယတ္တိပရာယဏာ.

而彼诸谛之现观，咸认依于修习；彼修习，确实依于教理。

ပရိယတ္တာဘိယုတ္တာနံ, ဝိဒိတွာ သဒ္ဒလက္ခဏံ;

ယသ္မာ န ဟောတိ သမ္မောဟော, အက္ခရေသု ပဒေသု စ.

因为勤学教理者，在知晓词语特征后，于字母和词语上即无困惑。

ယသ္မာ စာမောဟဘာဝေန, အက္ခရေသု ပဒေသု စ;

ပါဠိယတ္ထံ ဝိဇာနန္တိ, ဝိညူ သုဂတသာသနေ.

又因于字母和词语上无有困惑，智者于善逝教法中能解巴利之义。

ပါဠိယတ္ထာဝဗောဓေန, ယောနိသော သတ္ထုသာသနေ;

သပ္ပညာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ပဋိပတ္တိမတန္ဒိကာ.

通过如理地理解导师教法中的巴利之义，具慧者将不懈怠地修习。

ယောနိသော ပဋိပဇ္ဇိတွာ, ဓမ္မံ လောကုတ္တရံ ဝရံ;

ပါပုဏန္တိ ဝိသုဒ္ဓါယ, သီလာဒိပဋိပတ္တိယာ.

如理修习殊胜的出世间法，他们将通过戒等清净的修习而证得。

တသ္မာ တဒတ္ထိကာ သုဒ္ဓံ, နယံ နိဿာယ ဝိညုနံ;

ဘညမာနံ မယာ သဒ္ဒ-နီတိံ ဂဏှန္တု သာဓုကံ.

是故，有志于此者，应依止智者之清净方法，善加领受我所宣说的《声律论》。

ဓာတု ဓာတူဟိ နိပ္ဖန္န-ရူပါနိ စ သလက္ခဏော;

သန္ဓိနာမာဒိဘေဒေါ စ, ပဒါနံ တု ဝိဘတ္တိ စ.

语根，由语根所派生之语形及其特征；以及连音、名词等之分别，与词语之格变。

ပါဠိနယာဒယောစ္စေဝ-မေတ္ထ နာနပ္ပကာရတော;

သာသနဿောပကာရာယ, ဘဝိဿတိ ဝိဘာဝနာ.

巴利之规则等，在此将以各种方式，为饶益圣教而加以阐明。

၁. သဝိကရဏာချာတဝိဘာဂ

1. 带变位语缀动词之分类

တတ္ထ ဓာတူတိ ကေနဋ္ဌေန ဓာတု? သကတ္ထမ္ပိ ဓာရေတီတိ ဓာတု, အတ္ထာတိသယယောဂတော ပရတ္ထမ္ပိ ဓာရေတီတိ ဓာတု, ဝီသတိယာ ဥပသဂ္ဂေသု ယေန ကေနစိ ဥပသဂ္ဂေန အတ္ထဝိသေသကာရဏေန ပဋိဗဒ္ဓါ အတ္ထဝိသေသမ္ပိ ဓာရေတီတိ ဓာတု, ‘‘အယံ ဣမိဿာ အတ္ထော, အယမိတော ပစ္စယော ပရော’’တိအာဒိနာ အနေကပ္ပကာရေန ပဏ္ဍိတေဟိ ဓာရိယတိ ဧသာတိပိ ဓာတု, ဝိဒဟန္တိ ဝိဒုနော ဧတာယ သဒ္ဒနိပ္ဖတ္တိံ အယလောဟာဒိမယံ [Pg.3] အယလောဟာဒိဓာတူဟိ ဝိယာတိပိ ဓာတု. ဧဝံ တာဝ ဓာတုသဒ္ဒဿတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

在此，“语根”以何义为语根？因其能保持自身之义，故为语根；因其与殊胜意义结合而能保持他者之义，故为语根；因其与二十个前缀中的任何一个结合，以产生特殊意义为因，而能保持该特殊意义，故为语根；又因其以“此是此之义，此是彼之语缀”等多种方式被智者所持，故为语根；智者通过它来构造词语，如同铁等金属由铁等金属元素构成，故为语根。应当如是理解“语根”一词的含义。

ဓာတုသဒ္ဒေါ ဇိနမတေ, ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တနေ မတော;

သတ္ထေ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝသ္မိံ, ကစ္စာယနမတေ ဒွိသု.

在胜者之教法中，“语根”一词被认为是阴性；而在语法论著中，则为阳性；在迦旃延的观点中，两者皆可。

အထ ဝါ ဇိနမတေ ‘‘တတော ဂေါတမိဓာတူနီ’’တိ ဧတ္ထ ဓာတုသဒ္ဒေါ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေ ဝတ္တတိ ‘‘ပဗ္ဗတာနိ ဝနာနိ စာ’’တိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗတသဒ္ဒေါ ဝိယ, န ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘အဋ္ဌိဝါစကတ္တာ နပုံသကနိဒ္ဒေသော’’တိ အဋ္ဌိဝါစကတ္တေပိ ‘‘ဓာတုယော’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဒဿနတော. ဘူဝါဒယော သဒ္ဒါ ဓာတဝေါ. သေယျထိဒံ? ဘူ ဣ ကု ကေ တက္က တက တကိ သုကဣစ္စာဒယော. ဂဏတော တေ အဋ္ဌဝိဓာ ဘူဝါဒိဂဏော ရုဓာဒိဂဏော ဒိဝါဒိဂဏော သွာဒိဂဏော ကိယာဒိဂဏော ဂဟာဒိဂဏော တနာဒိဂဏော စုရာဒိဂဏော စာတိ. ဣဒါနိ တေသံ ဝိကရဏသညိတေ ပစ္စယေ ဒဿေဿာမ. အနေကဝိဓာ ဟိ ပစ္စယာ နာနပ္ပကာရေသု နာမနာမ ကိတနာမ သမာသနာမ တဒ္ဓိတနာမာချာတေသု ပဝတ္တနတော. သင်္ခေပတော ပန ဒုဝိဓာဝ နာမပစ္စယော အာချာတပစ္စယော စာတိ. တတြာပိ အာချာတပစ္စယာ ဒုဝိဓာ ဝိကရဏပစ္စယနောဝိကရဏပစ္စယဝသေန. တတ္ထ ဝိကရဏပစ္စယော အကာရာဒိသတ္တရသဝိဓော အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ပန္နရသဝိဓော စ. နောဝိကရဏပစ္စယော ပန ခ ဆ သာဒိနေကဝိဓော. ယေ ရူပနိပ္ဖတ္တိယာ ဥပကာရကာ အတ္ထဝိသေသဿ ဇောတကာ ဝါ အဇောတကာ ဝါ လောပနီယာ ဝါ အလောပနီယာ ဝါ, တေ သဒ္ဒါ ပစ္စယာ.

或者，在胜者之教法中，于“tato gotamidhātūnī'ti(于是有乔达弥之舍利)”一句，“dhātu”一词用于性的转换，犹如“pabbatāni vanāni cā'ti(诸山与诸林)”中“pabbata”一词。此处不应说“因其表示‘骨’，故为中性”，因为即使表示‘骨’，亦可见“dhātuyo”之阴性用法。Bhū等词为语根，例如：bhū(存在)、i(去)、ku(作)、ke(知)、takka(思)、taka(行)、taki(求)、suka(乐)等。依语根组分，有八种：bhūvādi(存在)组、rudhādi(阻碍)组、divādi(天)组、svādi(苏)组、kiyādi(基)组、gahādi(取)组、tanādi(延展)组、curādi(偷)组。现在我们将说明彼等被称为“变位语缀”的语缀。语缀有多种，用于名词、初级派生词、复合词、次级派生词和动词等各种情况。简而言之，仅有名词语缀和动词语缀两种。其中动词语缀又分变位语缀和非变位语缀。变位语缀有a等十七种，若依未提及者亦摄入之原则，则有十五种。非变位语缀则有kha、cha、sā等多种。凡有助于语形构成，或能或不能显明特殊意义，或可或不可省略之音，皆为语缀。

ပဋိစ္စ ကာရဏံ တံ တံ, ဧန္တီတိ ပစ္စယာထ ဝါ;

ပဋိစ္စ သဒ္ဒနိပ္ဖတ္တိ, ဣတော ဧတီတိ ပစ္စယာ.

或者，因其依于此等原因而生起(enti)，故为语缀(paccayā)；或者，因词语之构成由此(ito)而来(eti)，故为语缀(paccayā)。

နာမိကပ္ပစ္စယာနံ [Pg.4] ယော, ဝိဘာဂေါ အာဝိ ဟေဿတိ;

နာမကပ္ပေ ယတော တသ္မာ, န တံ ဝိတ္ထာရယာမသေ.

名词语缀之分类，将于名词章中阐明，故于此不详述。

ယော နောဝိကရဏာနံ တု, ပစ္စယာနံ ဝိဘာဂတော;

သော ပနာချာတကပ္ပမှိ, ဝိတ္ထာရေနာ’ဂမိဿတီတိ.

至于非变位语缀之分类，则将于动词章中详细阐述。

ဣစ္စာနေကဝိဓေသု ပစ္စယေသု ‘‘ဝိကရဏပစ္စယာ နာမ ဣမေ’’တိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. ကထံ? ဘူဝါဒိဂဏတော အပစ္စယော ဟောတိ ကတ္တရိ, ရုဓာဒိဂဏတော အကာရိဝဏ္ဏေကာရောကာရပစ္စယာ ဟောန္တိ ကတ္တရိ, ပုဗ္ဗမဇ္ဈဋ္ဌာနေ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ, ဒိဝါဒိဂဏတော ယပစ္စယော ဟောတိ ကတ္တရိ, သွာဒိဂဏတော ဏု ဏာ ဥဏာပစ္စယာ ဟောန္တိ ကတ္တရိ, ကိယာဒိဂဏတော နာပစ္စယော ဟောတိ ကတ္တရိ, ဂဟာဒိဂဏတော ပ္ပ ဏှာပစ္စယာ ဟောန္တိ ကတ္တရိ, တနာဒိဂဏတော ဩ ယိရပစ္စယာ ဟောန္တိ ကတ္တရိ, စုရာဒိဂဏတော ဏေ ဏယပစ္စယာ ဟောန္တိ ကတ္တရိ.

在各种语缀中，应辨识出：“此等为变位语缀”。如何辨识？从bhūvādi(存在)组，于主动语态有a语缀；从rudhādi(阻碍)组，于主动语态有a、i、e、o语缀，且于词根之前或中间加入鼻音(niggahīta)；从divādi(天)组，于主动语态有ya语缀；从svādi(苏)组，于主动语态有ṇu、ṇā、uṇā语缀；从kiyādi(基)组，于主动语态有nā语缀；从gahādi(取)组，于主动语态有ppa、ṇhā语缀；从tanādi(延展)组，于主动语态有o、yira语缀；从curādi(偷)组，于主动语态有ṇe、ṇaya语缀。

အကာရော စ ဣဝဏ္ဏော စ, ဧ ဩကာရာ စ ယော တထာ;

ဏု ဏာ ဥဏာ စ နာ ပ္ပ ဏှာ-ယိရာ ဏေ ဏယပစ္စယာ.

语缀有a、i、e、o，以及ya；又有ṇu、ṇā、uṇā、nā、ppa、ṇhā、yira、ṇe、ṇaya。

အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန, ဧဝံ ပန္နရသေ’ရိတာ;

ဝိကရဏဝှယာ ဧတေ, ပစ္စယာတိ ဝိဘာဝယေ.

依未提及者亦摄入之原则，如是说有十五种；应知此等即是名为“变位语缀”之语缀。

ယေ ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌေဟိ ဝိကရဏပစ္စယေဟိ တဒညေဟိ စ သပ္ပစ္စယာ အဋ္ဌဝိဓာ ဓာတုဂဏာ သုတ္တန္တေသု ဗဟူပကာရာ, တေသွာယံ ဘူဝါဒိဂဏော. ဘူ သတ္တာယံ, ဘူဓာတု ဝိဇ္ဇမာနတာယံ ဝတ္တတိ. သကမ္မိကာကမ္မိကာသု ဓာတူသု အယံ အကမ္မိကာ ဓာတု, န ပန ‘‘ဓမ္မဘူတော’’တိအာဒီသု ပတ္တိအတ္ထဝါစိကာ အပရာ ဘူဓာတု ဝိယ သကမ္မိကာ. ဧသာ ဟိ ပရိအဘိအာဒီဟိ ဥပသဂ္ဂေဟိ ယုတ္တာယေဝ သကမ္မိကာ ဘဝတိ, န ဥပ ပရာ ပါတုအာဒီဟိ ဥပသဂ္ဂနိပါတေဟိ ယုတ္တာပိ. အတော ဣမိဿာ သိဒ္ဓါနိ ရူပါနိ ဒွိဓာ ဉေယျာနိ အကမ္မကပဒါနိ သကမ္မကပဒါနိ စာတိ.

这八种带有如此指出的变化语缀及其他语缀的语根组在经文中非常有用，其中之一就是“bhū”(存)等组。“bhū”意为“存在”，“bhū”语根用于表示“存在”的意义。在及物语根和不及物语根中，此为不及物语根，而不像在“已成法”(dhammabhūto)等词中表示“达到”意义的另一个“bhū”语根，后者是及物语根。因为这个语根只有与“pari”、“abhi”等前缀连用时才成为及物语根，即使与“upa”、“parā”、“pātu”等前缀或小品词连用也不是。因此，从此语根派生的词应被理解为两种：及物词和不及物词。

သုဒ္ဓကတ္တုကြိယာပဒနိဒ္ဒေသ

纯主动动词的解释

တတြ [Pg.5] ဘဝတိ ဥဗ္ဘဝတိ သမုဗ္ဘဝတိ ပဘဝတိ ပရာဘဝတိ သမ္ဘဝတိ ဝိဘဝတိ, ဘောတိ သမ္ဘောတိ ဝိဘောတိ ပါတုဘဝတိ ပါတုဗ္ဘဝတိ ပါတုဘောတိ, ဣမာနိ အကမ္မကပဒါနိ. ဧတ္ထ ပါတုဣတိ နိပါတော, သော ‘‘အာဝိဘဝတိ တိရောဘဝတီ’’တိအာဒီသု အာဝိ တိရောနိပါတာ ဝိယ ဘူဓာတုတော နိပ္ဖန္နာချာတသဒ္ဒဿ နေဝ ဝိသေသကရော, န စ သကမ္မကတ္တသာဓကော. ဥဣစ္စာဒယော ဥပသဂ္ဂါ, တေ ပန ဝိသေသကရာ, န သကမ္မကတ္တသာဓကာ. ယေသမတ္ထော ကမ္မေန သမ္ဗန္ဓနီယော န ဟောတိ, တာနိ ပဒါနိ အကမ္မကာနိ. အကမ္မကပဒါနံ ယထာရဟံ သကမ္မကာကမ္မကဝသေန အတ္ထော ကထေတဗ္ဗော. ပရိဘောတိ ပရိဘဝတိ, အဘိဘောတိ အဘိဘဝတိ, အဓိဘောတိ အဓိဘဝတိ, အတိဘောတိ အတိဘဝတိ, အနုဘောတိ အနုဘဝတိ, သမနုဘောတိ သမနုဘဝတိ, အဘိသမ္ဘောတိ အဘိသမ္ဘဝတိ, ဣမာနိ သကမ္မကပဒါနိ. ဧတ္ထ ပရိဣစ္စာဒယော ဥပသဂ္ဂါ, တေ ဘူဓာတုတော နိပ္ဖန္နာချာတသဒ္ဒဿ ဝိသေသကရာ စေဝ သကမ္မကတ္တသာဓကာ စ. ယေသမတ္ထော ကမ္မေန သမ္ဗန္ဓနီယော, တာနိ ပဒါနိ သကမ္မကာနိ. သကမ္မကပဒါနံ သကမ္မကဝသေန အတ္ထော ကထေတဗ္ဗော, ကွစိ အကမ္မကဝသေနပိ. ဧဝံ သုဒ္ဓကတ္တုကြိယာပဒါနိ ဘဝန္တိ. ဥဒ္ဒေသောယံ.

在此，“bhavati”(存在)、“ubbhavati”(生起)、“samubbhavati”(俱生起)、“pabhavati”(产生)、“parābhavati”(衰败)、“sambhavati”(出现)、“vibhavati”(消失)，以及“bhoti”、“sambhoti”、“vibhoti”、“pātubhavati”、“pātubbhavati”、“pātubhoti”(显现)，这些是不及物词。其中，“pātu”是小品词，它如同“āvibhavati”(显现)和“tirobhavati”(隐没)等词中的“āvi”(显)和“tiro”(隐)小品词一样，既不限定从“bhū”语根派生动词的意义，也不能使其成为及物词。而“u”等是前缀，它们限定意义，但不能使其成为及物词。凡是其义不需与宾语关联的词，即为不及物词。不及物词的含义应酌情按及物或不及物的方式来解释。“paribhoti”、“paribhavati”(轻蔑、凌辱)，“abhibhoti”、“abhibhavati”(克服、制伏)，“adhibhoti”、“adhibhavati”(支配、压制)，“atibhoti”、“atibhavati”(超越)，“anubhoti”、“anubhavati”(感受、体验)，“samanubhoti”、“samanubhavati”(充分感受、彻底体验)，“abhisambhoti”、“abhisambhavati”(完全掌握)，这些是及物词。在此，“pari”等前缀，既限定从“bhū”语根派生动词的意义，又使其成为及物词。凡是其义需要与宾语关联的词，即为及物词。及物词的含义应按及物的方式来解释，有时也可按不及物的方式解释。如是，便有不及物与及物动词。以上是纲要。

တတြ ဘဝတီတိ ဟောတိ ဝိဇ္ဇတိ ပညာယတိ သရူပံ လဘတိ. ဥဗ္ဘဝတီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သရူပံ လဘတိ. သမုဗ္ဘဝတီတိ သမုပ္ပဇ္ဇတိ သရူပံ လဘတိ. ပဘဝတီတိ ဟောတိ သမ္ဘဝတိ. အထ ဝါ ပဘဝတီတိ ယတော ကုတောစိ သန္ဒတိ, န ဝိစ္ဆိဇ္ဇတိ, အဝိစ္ဆိန္နံ ဟောတိ, တံ တံ ဌာနံ ဝိသရတိ. ပရာဘဝတီတိ ပရာဘဝေါ ဟောတိ ဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ အဝုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတိ. သမ္ဘဝတီတိ သုဋ္ဌု ဘဝတိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ. ဝိဘဝတီတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ ဝိပဇ္ဇတိ, ဝိသေသတော ဝါ ဘဝတိ သမ္ပဇ္ဇတိ. ဘောတိ သမ္ဘောတိ ဝိဘောတီတိ ဣမာနိ ‘‘ဘဝတိ [Pg.6] သမ္ဘဝတိ ဝိဘဝတီ’’တိ ဣမေဟိ ယထာက္ကမံ သမာနနိဒ္ဒေသာနိ. ပါတုဘဝတီတိ ပကာသတိ ဒိဿတိ ပညာယတိ ပါကဋံ ဟောတိ. ပါတုဗ္ဘဝတိ ပါတုဘောတီတိ ဣမာနိ ‘‘ပါတုဘဝတီ’’တိ ဣမိနာ သမာနနိဒ္ဒေသာနိ. ဧဝံ အကမ္မကပဒါနံ ယထာရဟံ သကမ္မကာကမ္မကဝသေန အတ္ထကထနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမုတ္တရတြာပိ အညေသမ္ပိ အကမ္မကပဒါနံ.

在此，“bhavati”(存在)是指存在、显现、被认知、获得形态。“ubbhavati”(生起)是指生起、获得形态。“samubbhavati”(俱生起)是指一同生起、获得形态。“pabhavati”(产生)是指存在、发生。或者，“pabhavati”是指从某处流出，不中断，持续不断，遍及各处。“parābhavati”(衰败)是指衰败、遭遇不幸、不得增长。“sambhavati”(兴盛)是指良好地存在、达到增长、繁茂、广大。“vibhavati”(消亡)是指断绝、毁灭、败亡；或者特别地存在、成就。“bhoti”、“sambhoti”、“vibhoti”与“bhavati”、“sambhavati”、“vibhavati”依次同义。“pātubhavati”(显现)是指显露、被看见、被认知、变得明显。“pātubbhavati”和“pātubhoti”与“pātubhavati”同义。如此，应根据情况，按及物或不及物的方式来理解不及物词的解释。此后，对于其他不及物词也应如此。

ပရိဘောတိဒုကာဒီသု ပန သတ္တသု ဒုကေသု ယထာက္ကမံ ဒွေ ဒွေ ပဒါနိ သမာနတ္ထာနိ, တသ္မာ ဒွေ ဒွေ ပဒါနိယေဝ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒိသိဿာမ. တတြ ပရိဘောတိ ပရိဘဝတီတိ ပရံ ဟိံသတိ ပီဠေတိ, အထ ဝါ ဟီဠေတိ အဝဇာနာတိ. အဘိဘောတိ အဘိဘဝတီတိ ပရံ အဇ္ဈောတ္ထရတိ မဒ္ဒတိ. အဓိဘောတိ အဓိဘဝတီတိ ပရံ အဘိမဒ္ဒိတွာ ဘဝတိ အတ္တနော ဝသံ ဝတ္တာပေတိ. အတိဘောတိ အတိဘဝတီတိ ပရံ အတိက္ကမိတွာ ဘဝတိ. အနုဘောတိ အနုဘဝတီတိ သုခဒုက္ခံ ဝေဒေတိ ပရိဘုဉ္ဇတိ သုခဒုက္ခပဋိသံဝေဒီ ဟောတိ. သမနုဘောတိ သမနုဘဝတီတိ သုခဒုက္ခံ သုဋ္ဌု ဝေဒေတိ သုဋ္ဌု ပရိဘုဉ္ဇတိ သုဋ္ဌု သုခဒုက္ခပဋိသံဝေဒီ ဟောတိ. အဘိသမ္ဘောတိ အဘိသမ္ဘဝတီတိ ပရံ အဇ္ဈောတ္ထရတိ မဒ္ဒတိ. ဧဝံ သကမ္မကပဒါနံ သကမ္မကဝသေန အတ္ထကထနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကတ္ထစိ ပန ဂစ္ဆတီတိ ပဝတ္တတီတိ ဧဝံ အကမ္မကဝသေနပိ. ဧဝမုတ္တရတြာပိ အညေသံ သကမ္မကပဒါနံ.

在“paribhoti”等七组对偶词中，每组的两个词意义相同，因此我们将成对地进行解释。其中，“paribhoti”和“paribhavati”是指伤害、压迫他人，或者轻视、蔑视他人。“abhibhoti”和“abhibhavati”是指压倒、征服他人。“adhibhoti”和“adhibhavati”是指征服他人后，使其服从自己的意志。“atibhoti”和“atibhavati”是指超越他人。“anubhoti”和“anubhavati”是指感受、享用苦乐，成为苦乐的感受者。“samanubhoti”和“samanubhavati”是指良好地感受、享用苦乐，成为苦乐的良好感受者。“abhisambhoti”和“abhisambhavati”是指压倒、征服他人。如此，应按及物的方式来理解及物词的解释。但在某些情况下，也可按不及物的方式解释，例如“gacchati”(去)即是“pavattati”(进行)。此后，对于其他及物词也应如此。

အပစ္စယော ပရော ဟောတိ, ဘူဝါဒိဂဏတော သတိ;

သုဒ္ဓကတ္တုကြိယာချာနေ, သဗ္ဗဓာတုကနိဿိတေ.

当语根属于“bhū”(存)等组，在表述纯主动动词，且依附于“sabbadhātuka”(通语基)后缀时，“a”语缀置于其后。

အယံ သုဒ္ဓကတ္တုကြိယာပဒါနံ နိဒ္ဒေသော.

此为不及物与及物动词的解释。

ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒနိဒ္ဒေသ

使役动词的解释

ဘာဝေတိ ဝိဘာဝေတိသမ္ဘာဝေတိ ပရိဘာဝေတိ, ဧဝံ ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒါနိ ဘဝန္တိ. ဧကကမ္မကဝသေနေသမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော[Pg.7]. ပစ္ဆိမဿ ပန ဒွိကမ္မကဝသေနပိ. ပရိဘာဝါပေတိ အဘိဘာဝါပေတိ အနုဘာဝါပေတိ, ဧဝမ္ပိ ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒါနိ ဘဝန္တိ. ဒွိကမ္မကဝသေနေသမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣစ္စေဝံ ဒွိဓာ ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒါနိ ဉေယျာနိ, အညာနိပိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

“bhāveti”、“vibhāveti”、“sambhāveti”、“paribhāveti”，如是为使役动词。其义应按单宾语的方式来理解。但最后一个，也可按双宾语的方式来理解。“paribhāvāpeti”、“abhibhāvāpeti”、“anubhāvāpeti”，如是亦为使役动词。其义应按双宾语的方式来理解。如是，当知使役动词有此二种，其他也应类推而知。

တတြ ဘာဝေတီတိ ပုဂ္ဂလော ဘာဝေတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ဘာဝေတိ အာသေဝတိ ဗဟုလီကရောတိ, အထ ဝါ ဘာဝေတီတိ ဝဍ္ဎေတိ. ဝိဘာဝေတီတိ ဘာဝေတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ဝိဘာဝေတိ ဝိသေသေန ဘာဝေတိ, ဝိဝိဓေန ဝါ အာကာရေန ဘာဝေတိ ဘာဝယတိ ဝဍ္ဎေတိ, အထ ဝါ ဝိဘာဝေတီတိ အဘာဝေတိ အန္တရဓာပေတိ. သမ္ဘာဝေတီတိ ယဿ ကဿစိ ဂုဏံ သမ္ဘာဝေတိ သမ္ဘာဝယတိ သုဋ္ဌု ပကာသေတိ ဥက္ကံသေတိ. ပရိဘာဝေတီတိ ပရိဘာဝေတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ပရိဘာဝေတိ ပရိဘာဝယတိ သမန္တတော ဝဍ္ဎေတိ. ဧဝံ ဧကကမ္မကဝသေနတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ပရိဘာဝေတီတိ ဝါသေတဗ္ဗံ ဝတ္ထုံ ပရိဘာဝေတိ ပရိဘာဝယတိ ဝါသေတိ ဂန္ဓံ ဂါဟာပေတိ. ဧဝံ ဒွိကမ္မကဝသေနာပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ပရိဘာဝါပေတီတိ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သပတ္တံ ပရိဘာဝါပေတိ ဟိံသာပေတိ, အထ ဝါ ပရိဘာဝါပေတီတိ ဟီဠာပေတိ အဝဇာနာပေတိ. အဘိဘာဝါပေတီတိ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သပတ္တံ အဘိဘာဝါပေတိ အဇ္ဈောတ္ထရာပေတိ. အနုဘာဝါပေတီတိ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သမ္ပတ္တိံ အနုဘာဝါပေတိ ပရိဘောဇေတိ.

在此，“bhāveti”是说，人修习任何应修习的，即亲近、多作；或者，“bhāveti”是说增长。“vibhāveti”是说，对任何应修习的进行特别修习，或以多种方式修习、培育、增长；或者，“vibhāveti”是说使其不修习，使其消失。“sambhāveti”是说，称扬任何人的功德，善为显示，赞叹提高。“paribhāveti”是说，对任何应遍修习的进行全面修习，全方位增长。如是，应以单宾语的方式来理解其义。或者，“paribhāveti”是说，使应熏之物熏香，使其吸收香味。如是，也可以以双宾语的方式来理解其义。“paribhāvāpeti”是说，人令他人伤害怨敌；或者，“paribhāvāpeti”是说，令人轻视、蔑视。“abhibhāvāpeti”是说，人令他人压制怨敌。“anubhāvāpeti”是说，人令他人享用成就。

ပယုတ္တော ကတ္တုနာ ယောဂေ, ဌိတောယေဝါပ္ပဓာနိယေ;

ကြိယံ သာဓေတိ ဧတဿ, ဒီပကံ သာသနေ ပဒံ.

被能动者所运用，虽处于次要地位；它成就此（能动者）的动作，是教法中的一个说明词。

ကရဏဝစနံယေဝ, ယေဘုယျေန ပဒိဿတိ;

အာချာတေ ကာရိတဋ္ဌာနံ, သန္ဓာယ ကထိတံ ဣဒံ.

工具格的表达确实最为常见；这是就动词中的使役用法而说。

န [Pg.8] နာမေ ကာရိတဋ္ဌာနံ, ‘‘ဗောဓေတာ’’ ဣတိအာဒိကံ;

‘‘သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ’’, ဣစ္စာဒီနိ ပဒါနိ စ;

အာဟရိတွာန ဒီပေယျ, ပယောဂကုသလော ဗုဓော.

使役用法不在名词中，如“bodhetā”等。善于用例的智者，应引用“sunakhehipi khādāpenti”（甚至让狗吃掉）等词句来阐明。

တတြိဒံ ကရဏဝစနံ ကမ္မတ္ထဒီပကံ, ဥပယောဂသာမိဝစနာနိပိ တဒ္ဒီပကာနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ကထံ? ပရိဘာဝါပေတီတိ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလံ သပတ္တံ ပရိဘာဝါပေတီတိ, တထာ ပရိဘာဝါပေတီတိ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလဿ သပတ္တံ ပရိဘာဝါပေတီတိ. သေသာနိ နယာနုသာရေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သဗ္ဗာနေတာနိ ကရဏောပယောဂသာမိဝစနာနိ ကမ္မတ္ထဒီပကာနိယေဝ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဒွိကမ္မကဝသေနတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

在此，此工具格词语是业义的说明词，与格和属格词语也应连接为该义的说明词。如何？“paribhāvāpeti”是说，人使另一人（宾格）伤害怨敌；同样，“paribhāvāpeti”是说，人使[他人]为另一人（属格）伤害怨敌。其余的应按此理说明。如是，所有这些工具格、与格和属格的词语都只是业义的说明词，因此应以双宾语的方式来理解其义。

အယံ ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒါနံ နိဒ္ဒေသော.

这是使役动词的解释。

ကမ္မကြိယာပဒနိဒ္ဒေသ

业动词的解释

ဘဝိယတေ ဝိဘဝိယတေ ပရိဘဝိယတေ အဘိဘဝိယတေ အနုဘဝိယတေ ပရိဘူယတေ အဘိဘူယတေ အနုဘူယတေ, ဧဝံ ကမ္မုနော ကြိယာပဒါနိ ဘဝန္တိ. အညထာ စ ဘဝိယျတေ ဝိဘဝိယျတေ ပရိဘဝိယျတေ အဘိဘဝိယျတေ အနုဘဝိယျတေ ပရိဘုယျတေ အဘိဘုယျတေ အနုဘုယျတေတိ. ဧတ္ထ ကမ္မုနော ကြိယာပဒါနိယေဝ ကမ္မကတ္တုနော ကြိယာပဒါနိ ကတွာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဝိသုဉှိ ကမ္မကတ္တုနော ကြိယာပဒါနိ န လဗ္ဘန္တိ.

“bhaviyate”（被修习）、“vibhaviyate”（被消除）、“paribhaviyate”（被轻蔑）、“abhibhaviyate”（被征服）、“anubhaviyate”（被体验）；“paribhūyate”（被轻蔑）、“abhibhūyate”（被征服）、“anubhūyate”（被体验）——如是为业动词。另外的形式有：“bhaviyyate”、“vibhaviyyate”、“paribhaviyyate”、“abhibhaviyyate”、“anubhaviyyate”、“paribhuyyate”、“abhibhuyyate”、“anubhuyyate”。在此，业动词本身应被当作“业-作者”(kammakattu)动词来使用，因为独立的“业-作者”动词是得不到的。

တတြ ဘဝိယတေတိ ဘာဝေတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ပုဂ္ဂလေန ဘာဝိယတေ အာသေဝိယတေ ဗဟုလီကရိယတေ, အထ ဝါ ဘဝိယတေတိ ဝဍ္ဎိယတေ. ဝိဘဝိယတေတိ ဝိဘာဝေတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ပုဂ္ဂလေန ဝိဘဝိယတေ ဝိသေသေန ဘဝိယတေ, ဝိဝိဓေန [Pg.9] ဝါ အာကာရေန ဘဝိယတေ ဝဍ္ဎိယတေ, အထ ဝါ ဝိဘဝိယတေတိ အဘဝိယတေ အန္တရဓာပိယတေ. ပရိဘဝိယတေတိ သပတ္တော ပုဂ္ဂလေန ပရိဘဝိယတေ ဟိံသိယတေ, အထ ဝါ ပရိဘဝိယတေတိ ဟီဠိယတေ အဝဇာနိယတေ. အဘိဘဝိယတေတိ သပတ္တော ပုဂ္ဂလေန အဘိဘဝိယတေ အဇ္ဈောတ္ထရိယတေ အဘိမဒ္ဒိယတေ. အနုဘဝိယတေတိ သမ္ပတ္တိ ပုဂ္ဂလေန အနုဘဝိယတေ ပရိဘုဉ္ဇိယတေ. ပရိဘူယတေတိအာဒီနိ တီဏိ ‘‘ပရိဘဝိယတေ’’တိအာဒီဟိ တီဟိ သမာနနိဒ္ဒေသာနိ. သေသာနိ ပန ယထာဝုတ္တေဟိ ယံ ကမ္မမေဝ ပဓာနတော ဂဟေတွာ နိဒ္ဒိသိယတိ ပဒံ, တံ ကမ္မတ္ထဒီပကံ. တသ္မာ ကတ္တရိ ဧကဝစနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌေပိ ယဒိ ကမ္မံ ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ, ဗဟုဝစနန္တညေဝ ကမ္မုနော ကြိယာပဒံ ဒိဿတိ. ယဒိ ပနေကဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ, ဧကဝစနန္တညေဝ. တထာ ကတ္တရိ ဗဟုဝစနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌေပိ ယဒိ ကမ္မံ ဧကဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ, ဧကဝစနန္တညေဝ ကမ္မုနော ကြိယာပဒံ ဒိဿတိ. ယဒိ ပန ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ, ဗဟုဝစနန္တညေဝ. ကထံ? ဘိက္ခုနာ ဓမ္မော ဘဝိယတေ, ဘိက္ခုနာ ဓမ္မာ ဘဝိယန္တေ, ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မော ဘဝိယတေ, ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မာ ဘဝိယန္တေတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ကမ္မုနော ကြိယာပဒေသု ဝေါဟာရော ကာတဗ္ဗော. ယသ္မိံ ပန ကမ္မုနော ကြိယာပဒေ ကမ္မတ္ထဒီပကေ ကမ္မဘူတဿေဝတ္ထဿ ကတ္တုဘာဝပရိကပ္ပော ဟောတိ, တံ ကမ္မကတ္တုတ္ထဒီပကံ, တံ ကမ္မုနော ကြိယာပဒတော ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထဝိညာပနေ ပယောဂရစနာ. သယမေဝ ပရိဘဝိယတေ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏံ ဗာလော တပ္ပစ္စယာ အညေဟိ ပရိဘူတောပိ, သယမေဝ အဘိဘဝိယတေ ပါပကာရီ နိရယေ နိရယပါလေဟိ အဘိဘူတောပိ တထာရူပဿ ကမ္မဿ သယံ ကတတ္တာတိ. ဧတ္ထ ဟိ သယမေဝ ပီယတေ ပါနီယံ, သယမေဝ ကဋော ကရိယတေတိအာဒီသု ဝိယ [Pg.10] သုခါဘိသင်္ခရဏီယတာ လဗ္ဘတေဝ, တတော ကမ္မကတ္တုတာ စ.

在此，“bhaviyate”（被修习）是说，任何应修习之事被人所修习、亲近、多作；或者，“bhaviyate”是说被增长。“vibhaviyate”（被特别修习）是说，任何应修习之事被人所特别修习、殊胜修习，或以各种方式修习、增长；或者，“vibhaviyate”（被消除）是说不被修习、被令消失。“paribhaviyate”（被轻蔑）是说，怨敌被人所轻蔑、伤害；或者，“paribhaviyate”是说被轻视、贬低。“abhibhaviyate”（被征服）是说，怨敌被人所征服、压倒、摧毁。“anubhaviyate”（被体验）是说，成就被人所体验、享用。“paribhūyate”等三词与“paribhaviyate”等三词的解释相同。至于其余的，如前所述，当一个词主要从业的角度来解释时，它就是“业义说明词”(kammatthadīpaka)。因此，即使主事者是单数，如果业是复数，业动词也用复数；如果业是单数，则用单数。同样，即使主事者是复数，如果业是单数，业动词也用单数；如果业是复数，则用复数。如何？“法为比丘(bhikkhu)所修习”(bhikkhunā dhammo bhaviyate)，“诸法为比丘所修习”(bhikkhunā dhammā bhaviyante)，“法为诸比丘所修习”(bhikkhūhi dhammo bhaviyate)，“诸法为诸比丘所修习”(bhikkhūhi dhammā bhaviyante)。所有业动词的用法都应遵循此理。然而，在某个说明业义的业动词中，如果将作为业的事物本身假定为主事者，那么它就是“业-主事者义说明词”(kammakattutthadīpaka)，它与业动词并无分别。此乃为阐明其义的用例结构。说恶说(dubbhāsita)的愚人，虽然因此被他人轻蔑，实则是自己轻蔑自己；作恶者，虽然在地狱中被狱卒征服，实则是自己征服自己，因为是他自己造作了那样的业。在此，就像“饮物自己被喝”（即饮物易于饮用）、“席子自己被做”（即席子易于制作）等例子一样，确实可以得到“易于造作”的性质，并由此得到“业-主事者”的意义。

အယံ ကမ္မုနော ကြိယာပဒါနံ နိဒ္ဒေသော.

这是业动词的解释。

ဘာဝကြိယာပဒနိဒ္ဒေသ

状态动词的解释

ဘူယတေ ဘဝိယတေ ဥဗ္ဘဝိယတေ, ဧဝံ ဘာဝဿ ကြိယာပဒါနိ ဘဝန္တိ. အညထာ စ ဘုယျတေ ဘဝိယျတေ ဥဗ္ဘဝိယျတေတိ. တတြ ယထာ ဌီယတေပဒဿ ဌာနန္တိ ဘာဝဝသေန အတ္ထကထနမိစ္ဆန္တိ, ဧဝံ ဘူယတေတိအာဒီနမ္ပိ ဘဝနန္တိအာဒိနာ ဘာဝဝသေန အတ္ထကထနမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ယထာ စ ဌာနံ ဌိတိ ဘဝနန္တိအာဒီဟိ ဘာဝဝါစကကိတန္တနာမပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌိယောဇနမိစ္ဆန္တိ, န တထာ ဌီယတေ ဘူယတေတိအာဒီဟိ ဘာဝဝါစကာချာတပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌိယောဇနာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ သမ္ဗန္ဓေ ပဝတ္တဆဋ္ဌိယန္တသဒ္ဒေဟိ အသမ္ဗန္ဓနီယတ္တာ အာချာတိကပဒါနံ. ယသ္မိံ ပယောဂေ ယံ ကမ္မုနော ကြိယာပဒေန သမာနဂတိကံ ကတွာ ဝိနာ ကမ္မေန နိဒ္ဒိသိယတိ ကြိယာပဒံ, ကတ္တုဝါစကပဒံ ပန ပစ္စတ္တဝစနေန ဝါ ကရဏဝစနေန ဝါ နိဒ္ဒိသိယတိ, တံ တတ္ထ ဘာဝတ္ထဒီပကံ. န ဟိ သဗ္ဗထာ ကတ္တာရမနိဿာယ ဘာဝေါ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဘာဝေါ နာမ ကေဝလော ဘဝနလဝနပစနာဒိကော ဓာတုအတ္ထောယေဝ. အက္ခရစိန္တကာ ပန ‘‘ဌီယတေ ဘူယတေ’’တိအာဒီသု ဘာဝဝိသယေသု ကရဏဝစနမေဝ ပယုဉ္ဇန္တိ ‘‘နနု နာမ ပဗ္ဗဇိတေန သုနိဝတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗံ သုပါရုတေန အာကပ္ပသမ္ပန္နေနာ’’တိအာဒီသု ဝိယ, တသ္မာ တေသံ မတေ ‘‘တေန ဥဗ္ဘဝိယတေ’’တိ ကရဏဝစနေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဇိနမတေန ပန ‘‘သော ဘူယတေ’’တိအာဒိနာ ပစ္စတ္တဝစနေနေဝ. သစ္စသင်္ခေပပ္ပကရဏေ ဟိ ဓမ္မပါလာစရိယေန, နိဒ္ဒေသပါဠိယံ ပန ဓမ္မသေနာပတိနာ, ဓဇဂ္ဂသုတ္တန္တေ ဘဂဝတာ စ ဘာဝပဒံ ပစ္စတ္တဝစနာပေက္ခဝသေနု’စ္စာရိတံ.

有存在、有形成、有生起，这些是表述“状态”的动词。或作 bhuyyate, bhaviyyate, ubbhaviyyateti。就像“有站立”(ṭhīyate)这个词，人们想要从“状态”的角度来解释它的意义为“站立”(ṭhāna)，同样，对于“有存在”(bhūyate)等等的词，也应该用“存在”(bhavana)等等的意义来从“状态”的角度解释。正如“处所”(ṭhāna)、“安住”(ṭhiti)、“存在”(bhavana)等等这些表达“状态”的动名词可以与第六格(chaṭṭhi)联系起来，但是“有站立”(ṭhīyate)、“有存在”(bhūyate)等等这些表达“状态”的动词，就不应该与第六格联系起来，因为动词不能与表示关系的第六格词语关联。在某种用法中，当一个动词在没有宾语的情况下被指明，且其用法与被动动词类似时，而表示能作者的词语则用主格(paccattavacana)或者工具格(karaṇavacana)来表示，那么这个动词就表达了“状态”的含义。因为“状态”并非完全不依赖于能作者而发生。即使是这样，所谓“状态”，本质上仍然只是像“存在”(bhavana)、“切割”(lavana)、“烹煮”(pacana)等等这些词根的意义。但是语法学家(Akkharacintakā)在“有站立”(ṭhīyate)、“有存在”(bhūyate)等等这些关于状态的例子中，只使用工具格，就像说“出家人(pabbajitena)应该衣着整洁(sunivatthena)、衣袍合宜(supārutena)、仪容端庄(ākappasampannena)”等等。因此，按照他们的观点，“由他而生起”(tena ubbhaviyate)应该用工具格来联系。但是按照佛陀的教法(Jinamatena)，“他存在”(so bhūyate)等等应该用主格来联系。在《真谛摄略》(Saccasaṅkhepa)中，法护(Dhammapāla)阿阇梨；在《义释》(Niddesa)中，法军长老(Dhammasenāpati)；在《顶幢经》(Dhajaggasutta)中，世尊(Bhagavā)，都是根据主格的需要来使用表达“状态”的词语。

ကထိတော [Pg.11] သစ္စသင်္ခေပေ, ပစ္စတ္တဝစနေန ဝေ,‘‘ဘူယတေ’’ ဣတိ သဒ္ဒဿ, သမ္ဗန္ဓော ဘာဝဒီပနော.

在《真谛摄略》(Saccasaṅkhepa)中说到，“bhūyate”一词与主格的关联，确实是指示状态义。

နိဒ္ဒေသပါဠိယံ ‘‘ရူပံ, ဝိဘောတိ ဝိဘဝိယျတိ’’;

ဣတိ ဒဿနတော ဝါပိ, ပစ္စတ္တဝစနံ ထိရံ.

在《义释》(Niddesa)的圣典中说“色(rūpa)，消散，被消散”；因此从这一解释来看，主格的用法是确定的。

တထာ ဓဇဂ္ဂသုတ္တန္တေ, မုနိနာဟစ္စဘာသိတေ;

‘‘သော ပဟီယိဿတိ’’ ဣတိ, ပါဠိဒဿနတောပိ စ.

同样，在牟尼亲说的《顶幢经》(Dhajaggasutta)中，从“so pahīyissati”（那将被舍弃）这句圣典的呈现也可以看出这一点。

ပါရမိတာနုဘာဝေန, မဟေသီနံဝ ဒေဟတော;

သန္တိ နိပ္ဖာဒနာ, နေဝ, သက္ကတာဒိဝစော ဝိယ.

（此等语法成就）如同大仙(mahesi)因波罗蜜(pāramitā)之力从身中自然生出，并非如梵语(sakkata)等语言（那般人为规定）。

ပစ္စတ္တဒဿနေနေဝ, ပုရိသတ္တယယောဇနံ;

ဧကဝစနိကဉ္စာပိ, ဗဟုဝစနိကမ္ပိ စ;

ကာတဗ္ဗမိတိ နော ခန္တိ, ပရဿပဒအာဒိကေ.

只通过见到主格，就应与三个人称、单数以及复数相连接，这在为他语(parassapada)等（语法范畴）中是不被认可的。

တသ္မာ ရူပံ ဝိဘဝိယျတိ, ရူပါနိ ဝိဘဝိယျန္တိ, တွံ ဝိဘဝိယျသိ, တုမှေ ဝိဘဝိယျထ, အဟံ ဝိဘဝိယျာမိ, မယံ ဝိဘဝိယျာမ, ရူပံ ဝိဘဝိယျတေ, ရူပါနိ ဝိဘဝိယျန္တေ ဣစ္စေဝမာဒိ ဇိနဝစနာနုရူပတော ယောဇေတဗ္ဗံ. အတြာယံ ပဒသောဓနာ –

因此，“色被灭坏”、“诸色被灭坏”、“你被灭坏”、“你们被灭坏”、“我被灭坏”、“我们被灭坏”；“色被灭坏”、“诸色被灭坏”等等，应依照佛陀的言教来如此组合。于此，这是词语的辨析：

ဝိဘဝိယျတီတိ ဣဒံ, ကမ္မပဒသမာနကံ;

န စ ကမ္မပဒံ နာပိ, ကမ္မကတ္တုပဒါဒိကံ.

“vibhaviyyati”这个词，与被动动词相似，但它既不是被动动词，也不是作-受事动词等。

ယဒိ ကမ္မပဒံ ဧတံ, ပစ္စတ္တဝစနံ ပန;

ကမ္မံ ဒီပေယျ ကရဏ-ဝစနံ ကတ္တုဒီပကံ.

如果这是被动动词，那么主格会指示所作业，而工具格会指示能作者。

ယဒိ ကမ္မကတ္တုပဒံ, ‘‘ပီယတေ’’တိ ပဒံ ဝိယ;

သိယာ သကမ္မကံ, နေတံ, တထာ ဟောတီတိ ဒီပယေ.

如果这是作-受事动词，像“pīyate”（被饮）一词那样，它就应该是及物的；但它并非如此，这表明了（它的性质）。

ယဒိ ကတ္တုပဒံ ဧတံ, ဝိဘဝတိပဒံ ဝိယ;

ဝိနာ ယပစ္စယံ တိဋ္ဌေ, န တထာ တိဋ္ဌတေ ဣဒံ.

如果这是能作动词，像“vibhavati”一词那样，它就应该没有“ya”后缀；但它并非如此。

န ကတ္တရိ ဘုဝါဒီနံ, ဂဏေ ယပစ္စယော ရုတော;

ဒိဝါဒီနံ ဂဏေယေဝ, ကတ္တရိ သမုဒီရိတော.

在能作语态中，“ya”后缀不见于第一组（bhuvādi）等动词，它只在第四组（divādi）等动词的能作语态中被宣说。

န [Pg.12] ဘူဓာတု ဒိဝါဒီနံ, ဓာတူနံ ဒိဿတေ ဂဏေ;

ဘူဝါဒိကစုရာဒီနံ, ဂဏေသုယေဝ ဒိဿတိ.

“bhū”词根不见于第四组（divādi）等词根中，它只出现于第一组（bhuvādi）和第十组（curādi）等词根中。

‘‘ဝိဘဝိယျတိ’’ ဣစ္စာဒေါ, တသ္မာ ယပစ္စယော ပန;

ဘာဝေယေဝါတိ ဝိညေယျံ, ဝိညုနာ သမယညုနာ.

因此，在“vibhaviyyati”等词中，“ya”后缀应被智者和通晓（语法）体系者理解为只表示状态义。

ဧတ္ထ ဟိ ပါကဋံ ကတွာ, ဘာဝကာရကလက္ခဏံ;

ဒဿယိဿာမဟံ ဒါနိ, သက္ကစ္စံ မေ နိဗောဓထ.

在此，我将清楚地展示状态作用格的特征，现在请你们仔细听我解说。

‘‘တိဿော ဂစ္ဆတိ’’ဣစ္စတြ, ကတ္တာရံ ကတ္တုနော ပဒံ;

‘‘ဓမ္မော ဒေသိယတိ’’စ္စတြ, ကမ္မံ တု ကမ္မုနော ပဒံ.

在“帝须(Tisso)去”一句中，“帝须”一词表示能作者；在“法被宣说”一句中，“法”一词则表示所作业。

သရူပတော ပကာသေတိ, တသ္မာ တေ ပါကဋာ ဥဘော;

တထာ ဝိဘဝိယျတီတိ-အာဒိဘာဝပဒံ ပန.

（前二者）以其自相显明其义，因此两者都很清楚；然而，像“vibhaviyyati”等状态动词则不同。

သရူပတော န ဒီပေတိ, ကာရကံ ဘာဝနာမကံ;

ဒဗ္ဗဘူတံ တု ကတ္တာရံ, ပကာသေတိ သရူပတော.

它不以其自身形式显示名为“状态”的作用者；但它以自身形式揭示作为实体的能作者。

ကတ္တာရံ ပန ဒီပေန္တံ, ကတ္တုသန္နိဿိတမ္ပိ တံ;

ဘာဝံ ဒီပေတိ သွာကာရော, ပစ္စယေန ဝိဘာဝိတော.

然而，其自身的形式，由后缀所显现，在指示能作者的同时，也指示了依赖于能作者的状态。

ယသ္မာ စ ကတ္တုဘာဝေန, ဘာဝေါ နာမ န တိဋ္ဌတိ;

ကတ္တာဝ ကတ္တုဘာဝေန, ဘာဝဋ္ဌာနေ ဌိတော တတော.

因为名为“状态”者，并非以能作者的形式存在；而是能作者本身以能作者的形式，处于“状态”的位置。

ယဇ္ဇေဝံ ကတ္တုဝေါဟာရော, ဘာဝဿ တု ကထံ သိယာ;

‘‘သာဝကာနံ သန္နိပါတော, အဟောသိ’’ဣတိအာဒိသု.

如果能作者的用法是这样，那么在“弟子们的集会发生了”等例子中，“状态”的用法又如何呢？

ဣတိ စေ နိဿယာနံ တု, ဝသာ နိဿိတသမ္ဘဝါ;

ကတ္တုဋ္ဌာနေပိ ဘာဝဿ, ကတ္တုပညတ္တိ သိဇ္ဈတိ.

如果这样，那么凭借所依处，能依者得以生起；即使在能作者的位置上，为“状态”安立能作者的概念也能成立。

ကာရကေ ကတ္တုကမ္မဝှေ, ကြိယာသန္နိဿယေ ယထာ;

ဓာရေန္တီ အာသနထာလီ, ကြိယာဓာရောတိ ကပ္ပိတာ.

正如名为能作者与所作业的作用者是依赖于动作的，（同样地，）起支撑作用的坐具和钵，也被安立为动作的依处。

တထာ ဘာဝပဒံ ဓီရာ, ကတ္တာရံ ဘာဝနိဿယံ;

ဒီပယန္တမ္ပိ ကပ္ပေန္တိ, ဘာဝဿ ဝါစကံ ဣတိ.

同样，智者们认为“状态”词，即使它指示着依赖于状态的能作者，它也是“状态”的表达者。

ကေစိ [Pg.13] အဒဗ္ဗဘူတဿ, ဘာဝဿေကတ္တတော ဗြဝုံ;

ဘာဝေဒေကဝစောဝါဒိ-ပုရိသဿေဝ ဟောတိတိ.

有些人说，由于非实体的“状态”是单一的，因此在“状态”的表达中只用单数第三人称。

ပါဠိံ ပတွာန တေသံ တု, ဝစနံ အပ္ပမာဏကံ;

‘‘တေ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ, ပဟီယိဿန္တိ’’ ဣတိ ဟိ.

然而，他们的说法在巴利（圣典）中是没有根据的；因为（经中）说：“那些染污法将被舍弃”。

ပါဌော ပါဝစနေ ဒိဋ္ဌော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ;

ပစ္စတ္တဒဿနေနေဝ, ပုရိသတ္တယယောဇနံ.

（这样的）读法在圣言中见到，因此我们这么说：三（种）人称的运用，仅通过见到主格而（决定）。

ဝစနေဟိ ယုတံ ဒွီဟိ, ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ နော ရုစိ;

ဘာဝေ ကြိယာပဒံ နာမ, ပါဠိယံ အတိဒုဒ္ဒသံ;

တသ္မာ တဂ္ဂဟဏူပါယော, ဝုတ္တော ဧတ္တာဝတာ မယာတိ.

与两种数（单复数）相应，是应期望的，这是我们的意趣。名为“状态”的动词在巴利（圣典）中极难见到；因此，掌握它的方法，我已解说到此。

အယံ ဘာဝဿ ကြိယာပဒါနံ နိဒ္ဒေသော.

这是状态动词的解释。

ဧဝံ သုဒ္ဓကတ္တုကြိယာပဒါနိ ဟေတုကတ္တုကြိယာပဒါနိ ကမ္မုနော ကြိယာပဒါနိ, ဘာဝဿ ကြိယာပဒါနိ စာတိ စတုဓာ, ကမ္မကတ္တုကြိယာပဒေဟိ ဝါ ပဉ္စဓာ ဘူဓာတုတော နိပ္ဖန္နာနိ ကြိယာပဒါနိ နာနပ္ပကာရေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဧတာနိ လောကိယာနံ ဘာဝဘေဒဝသေန ဝေါဟာရဘေဒေါ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဝုတ္တာနိ. အတ္ထတော ပန ကမ္မကတ္တုဘာဝကာရကတ္တယဝသေန တိဝိဓာနေဝ. ဟေတုကတ္တာ ဟိ သုဒ္ဓကတ္တုသင်္ခါတေ ကာရကေ တဿင်္ဂဘာဝတော သင်္ဂဟမုပဂစ္ဆတိ, တထာ ကမ္မကတ္တာ ကမ္မကာရကေ, ဘာဝေါ ပန ကေဝလော. သော ဟိ ဂမနပစနလဝနာဒိဝသေနာနေကဝိဓောပိ ကြိယာသဘာဝတ္တာ ဘေဒရဟိတော ကာရကန္တရော. ဧဝံ သန္တေပိ ဒဗ္ဗသန္နိဿိတတ္တာ ဒဗ္ဗဘေဒေန ဘိဇ္ဇတိ. တေန ပါဝစနေ ဘာဝဝါစကံ ပဒံ ဗဟုဝစနန္တမ္ပိ ဒိဿတိ. အာချာတိကပဒေ ဘာဝကာရကဝေါဟာရော နိရုတ္တိနယံ နိဿာယ ဂတော, အတ္ထတော ပန ဘာဝဿ ကာရကတာ နုပပဇ္ဇတိ. သော ဟိ န [Pg.14] ကိဉ္စိ ဇနေတိ, န စ ကြိယာယ နိမိတ္တံ. ကြိယာနိမိတ္တဘာဝေါယေဝ ဟိ ကာရကလက္ခဏံ. ဣတိ မုချတော ဝါ ဟေတုတော ဝါ ဘာဝဿ ကာရကတာ န လဗ္ဘတိ. ဧဝံ သန္တေပိ သော ကရဏမတ္တတ္တာ ကာရကံ. တထာ ဟိ ကရဏံ ကာရော, ကြိယာ, တဒေဝ ကာရကန္တိ ဘာဝဿ ကာရကတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယသ္မာ ပန ကြိယာနိမိတ္တဘာဝေါယေဝ ကာရကလက္ခဏံ, တသ္မာ နာမိကပဒေ ကာရကလက္ခဏေ ဘာဝကာရကန္တိ ဝေါဟာရံ ပဟာယ ကတ္တုကမ္မကရဏသမ္ပဒါနာပါဒါနာဓိကရဏာနံ ဆန္နံ ဝတ္ထူနံ ကတ္တုကာရကကမ္မကာရကန္တိအာဒိ ဝေါဟာရော ကရိယတိ ဝေယျာကရဏေဟိ. ဧဝံ နိရုတ္တိနယံ နိဿာယ ဝုတ္တံ ဘာဝကာရကဉ္စ ဒွေ စ ကမ္မကတ္တုကာရကာနီတိ ကာရကတ္တယံ ဘဝတိ. တဒ္ဒီပကဉ္စာချာတိကပဒံ တိကာရကံ.

如此，使役动词、能动动词、被动动词，以及状态动词，共四种；或加上中动动词，共五种。这些源自词根“bhū”的动词以各种方式被阐释。它们被分别说明，是为了显示在世俗语言中，会根据事物状态的差异而有用法上的差异。然而，就其意义而言，它们仅有三种作用者，即：所作业、作者和状态。事实上，使役作者(hetukattā)因其是名为“能动者”(kattu)的作用者的一部分而被包含在内；同样，中动作者(kammakattā)被包含在所作业作用者中；而状态则是独立的。它虽然以行走、烹煮、收割等多种形式呈现，但因其本质是动作，故为无差别的另一类作用者。即便如此，由于它依附于实体，故随实体之差异而有分别。因此在圣言中，表示状态的词也可见复数形式。在动词语法中，状态作用者的用法是依循语源学规则而来的，但就其意义而言，状态的作用者性质并不成立。因为它既不产生任何事物，也不是动作的因缘。事实上，作为动作的因缘即是作用者的特征。因此，无论是从主要方面还是从原因方面，状态的作用者性质都不可得。即便如此，它仅仅因为是造作，所以是作用者。因为造作(karaṇa)即是行为(kāro)、动作(kriyā)，那本身就是作用者(kāraka)，状态的作用者性质当如是观。然而，由于作为动作的因缘即是作用者的特征，因此在名词语法中，语法学家们舍弃了“状态作用者”这一用法，而对作者、所作业、工具、所与、来源、处所这六种事物，使用“作者作用者”、“所作业作用者”等称谓。如此，依循语源学规则所说的状态作用者，以及所作业和作者这两种作用者，共成为三种作用者。而显示它们的动词，则被称为具有三作用者。

ဣမမတ္ထဉှိ သန္ဓာယ, ဝုတ္တမာစရိယေဟိပိ;

မဟာဝေယျာကရဏေဟိ, နိရုတ္တိနယဒဿိဘိ.

关于此义，通晓语源学方法的大语法家、先师们也曾说过：

‘‘ယံ တိကာလံ တိပုရိသံ, ကြိယာဝါစိ တိကာရကံ;

အတိလိင်္ဂံ ဒွိဝစနံ, တဒါချာတန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“若词具三时、三人称，表达动作，具三作用者，超越性，具两种数，则被称为动词。”

ဣဓ ဘာဝကမ္မေသု အတ္တနောပဒုပ္ပတ္တိံ ကေစိ အက္ခရစိန္တကာ အဝဿမိစ္ဆန္တီတိ တေသံ မတိဝိဘာဝနတ္ထမမှေဟိ ဘာဝကမ္မာနံ ကြိယာပဒါနိ အတ္တနောပဒဝသေနုဒ္ဒိဋ္ဌာနိ စေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ စ. သဗ္ဗာနိပိ ပနေတာနိ တိကာရကာနိ ကြိယာပဒါနိ ကြိယာပဒမာလမိစ္ဆတာ ပရဿပဒတ္တနောပဒဝသေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ပါဠိအာဒီသု ဟိ တိကာရကာနိ ကြိယာပဒါနိ ပရဿပဒတ္တနောပဒဝသေန ဒွိဓာ ဌိတာနိ. သေယျထိဒံ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. သမာဓိဇ္ဈာနကုသလာ, ဝန္ဒန္တိ လောကနာယကံ. မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ. အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော, ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတိ. ကထံ ပဋိပန္နဿ ပုဂ္ဂလဿ ရူပံ ဝိဘောတိ ဝိဘဝိယျတိ. သော [Pg.15] ပဟီယိဿတိ. ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တံ ဘာသတေ တပတေ. ပူဇကော လဘတေ ပူဇံ. ပုတ္တကာမာ ထိယော ယာစံ, လဘန္တေ တာဒိသံ သုတံ. အသိတော တာဒိ ဝုစ္စတေ သဗြဟ္မာ. အဂ္ဂိဇာဒိ ပုဗ္ဗေဝ ဘူယတေ. သော ပဟီယေထာပိ နော ပဟီယေထာတိ ဧဝံ ဒွိဓာ ဌိတာနိ. အတြိဒံ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ –

在此，有些文字学家坚持认为，在状态动词和被动动词中必须出现为己语态(attanopada)。为了阐明他们的观点，我们以“为己语态”的方式指明并解释了状态动词和被动动词。然而，所有这些三作用动词，想要掌握动词完整体系者，都应以“为他语态”(parassapada)和“为己语态”两种方式来组合。因为在巴利(Pāḷi)等经典中，三作用动词确实是以这两种方式存在的。例如：世尊住在舍卫城(Sāvatthī)。善于禅定者，礼敬世间导师。圣默被称为智慧。因彻悟义理，贤者被称为智者。如此修行的个人(puggala)的色身如何显现、如何消逝。他将被舍弃。放在黄毯上，它会发光、发热。供养者获得供养。求子的妇女祈求，她们获得如愿的儿子。阿私陀(Asita)被称为与梵天同等。火种早就已存在。他或许会被舍弃，或许不会被舍弃——像这样有两种情况。这就是巴利语的区分——

တိကာရကာနိ သဗ္ဗာနိ, ကြိယာပဒါနိ ပါယတော;

ပရဿပဒယောဂေန, ဒိဿန္တိ ပိဋကတ္တယေ.

所有具有三作用者的动词，在三藏中，大多以“为他语态”(parassapada)的形式出现。

အတ္တနောပဒယုတ္တာနိ, စုဏ္ဏိယေသု ပဒေသု ဟိ;

အတီဝပ္ပာနိ ဂါထာသု, ပဒါနီတိ ဗဟူနိ တု.

与“为己语态”(attanopada)相应的词，在散文段落中确实极少，但在偈颂中则有很多。

ဂါထာသု စေဝိတရာနိ, စုဏ္ဏိယေသု ပဒေသု စ;

သုဗဟူနေဝ ဟုတွာန, ဒိဿန္တီတိ ပကာသယေ.

应阐明的是：其他的（即“为他语态”）动词，在偈颂中以及在散文段落中，都非常多地出现。

ပဒါနံ နိဒ္ဒေသော ပနတိ အန္တိအာဒီနံ တေသံ တေသံ ဝစနာနမနုရူပေန ယောဇေတဗ္ဗော. ဧဝံ တိကာရကကြိယာပဒါနိ သရူပတော ဝဝတ္ထာနတော နိဒ္ဒေသတော စ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

词语的解释，应按照与“ti”、“anti”等各个词尾相应的方式来组合。如此，具有三作用者的动词，应从其自身形式、区分和解释等方面来了解。

ဣဒါနိ နောပသဂ္ဂါကမ္မိကာဒိဝသေန ဘဝတိဿ ဓာတုဿ ဝိနိစ္ဆယံ ဝဒါမ –

现在我们来说明，关于无前缀不及物动词等情况下，词根“bhū”(有/是)的辨析——

နောပသဂ္ဂါ အကမ္မာ စ, သောပသဂ္ဂါ အကမ္မိကာ;

သောပသဂ္ဂါ သကမ္မာ စ, ဣတိ ဘူတိ ဝိဘာဝိတာ.

无前缀且不及物，有前缀亦不及物；有前缀且及物，如此“bhū”被区分。

ဣဒံ တု ဝစနံ ‘‘ဓမ္မ-ဘူတော ဘုတွာ’’တိအာဒိသု;

ပတ္တာနုဘဝနတ္ထံ မေ, ဝိဝဇ္ဇေတွာ ဥဒီရိတံ.

然而，我所作的此番言说，是排除了“bhū”词根在‘dhamma-bhūto bhutvā’等用法中‘体验所证’的含义之后而宣说的。

ဧတေန ပန အတ္ထေန, နောပသဂ္ဂသကမ္မိကံ;

ဂဟေတွာ စတုဓာ ဟောတိ, ဣတိ ဉေယျံ ဝိသေသတော.

然而，若将具有此义（即体验）的无前缀及物动词(nopasaggasakammikaṃ)也包含在内，则有四种情况，应当特别了知。

နောပသဂ္ဂါ အကမ္မာ စ, သောပသဂ္ဂါ အကမ္မိကာ;

ဘူဓာတု ကာရိတေ သန္တေ, ဧကကမ္မာ ဘဝန္တိ ဟိ.

无前缀不及物动词和有前缀不及物动词，当“bhū”词根处于使役态时，它们确实会变成单宾语动词。

‘‘ဘာဝေတိ [Pg.16] ကုသလံ ဓမ္မံ, ဝိဘာဝေတီ’’တိမာနိဓ;

ဒဿေတဗ္ဗာနိ ဝိညူဟိ, သာသနညူဟိ သာသနေ.

“修习善法”、“辨明”等例子，在此教法中，应由智者和通晓教法者加以展示。

သောပသဂ္ဂါ သကမ္မာ တု, ကာရိတပ္ပစ္စယေ သတိ;

ဒွိကမ္မာယေဝ ဟောတီတိ, ဉာတဗ္ဗံ ဝိညုနာ ကထံ.

然而，有前缀及物动词，当有使役后缀时，它们确实会变成双宾语动词，智者应如何了知此点？

အဘိဘာဝေန္တိ ပုရိသာ, ပုရိသေ ပါဏဇာတိကံ;

အနုဘာဝေတိ ပုရိသော, သမ္ပတ္တိံ ပုရိသံ ဣတိ.

“诸人使另一人胜过有情众生；一人使另一人体验财富。”

ဣဒံ သကမ္မကံ နာမ, အကမ္မကမိဒံ ဣတိ;

ကထမမှေဟိ ဉာတဗ္ဗံ, ဝိတ္ထာရေန ဝဒေထ နော.

“此为及物动词，此为不及物动词”——我们如何能了知此点？请为我们详细说明。

ဝိတ္ထာရေနေဝ ကိံ ဝတ္တုံ, သက္ကောမိ ဧကဒေသတော;

ကထယိဿာမိ သက္ကစ္စံ, ဝဒတော မေ နိဗောဓထ.

我怎能详尽宣说？我将仅从一个方面认真讲述；请谛听我所言。

အာချာတိကပဒံ နာမ, ဒုဝိဓံ သမုဒီရိတံ;

သကမ္မကမကမ္မဉ္စ, ဣတိ ဝိညူ ဝိဘာဝယေ.

动词(ākhyātikapada)确实被宣说为两种：及物动词和不及物动词；智者应如是区分。

တတြ ယဿ ပယောဂမှိ, ပဒဿ ကတ္တုနာ ကြိယာ;

နိပ္ဖာဒိတာ ဝိနာ ကမ္မံ, န ဟောတိ တံ သကမ္မကံ.

其中，若在某个词语的用法中，主语所施行的动作，若无宾语则无法完成，那么它就是及物动词。

‘‘ပစတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေ တု, ယေန ကေနစိ ဇန္တုနာ;

ဩဒနံ ဝါ ပနညံ ဝါ, ကိဉ္စိ ဝတ္ထုန္တိ ဉာယတိ.

因为当任何人说“烹煮”时，人们便会理解为（他正在）烹煮米饭或其他某种事物。

ယဿ ပန ပယောဂမှိ, ကမ္မေန ရဟိတာ ကြိယာ;

ပဒဿ ဉာယတေ ဧတံ, အကမ္မကန္တိ တီရယေ.

然而，若在某个词语的用法中，其动作可以被理解为不带宾语，则应断定此词为不及物动词。

‘‘တိဋ္ဌတိ ဒေဝဒတ္တော’’တိ, ဝုတ္တေ ကေနစိ ဇန္တုနာ;

ဌာနံဝ ဗုဒ္ဓိဝိသယော, ကမ္မဘူတံ န ကိဉ္စိပိ.

当某人说“提婆达多站立”时，所理解的只是站立这一状态，没有任何事物成为宾语。

သကမ္မကပဒံ တတ္ထ, ကတ္တာရံ ကမ္မမေဝ စ;

ပကာသေတိ ယထာယောဂ-မိတိ ဝိညူ ဝိဘာဝယေ.

于此，及物动词适当地显示主语和宾语；智者应如是了知。

‘‘ဩဒနံ ပစတိ ပေါသော, ဩဒနော ပစ္စတေ သယံ’’;

ဣစ္စုဒါဟရဏာ ဉေယျာ, အဝုတ္တေပိ အယံ နယော.

“人煮饭，饭自烹”——此等例子应被知晓；即便未言明，此理亦然。

အကမ္မကပဒံ [Pg.17] နာမ, ကတ္တာရံ ဘာဝမေဝ စ;

ယထာရဟံ ပကာသေတိ, ဣတိ ဓီရောပလက္ခယေ.

所谓不及物动词，适当地显示主语和状态；智者应如是观察。

ကတ္တာရံ ‘‘တိဋ္ဌတိ’’စ္စတြ, သူစေတိ ဘာဝနာမကံ;

‘‘ဥပဋ္ဌီယတိ’’ ဣစ္စတြ, အဝုတ္တေပိ အယံ နယော.

于此，“tiṭṭhati”表示主语，而“upaṭṭhīyati”表示状态；即便未言明，此理亦然。

ဧဝံ သကမ္မကာကမ္မံ, ဉတွာ ယောဇေယျ ဗုဒ္ဓိမာ;

တိကမ္မကဉ္စ ဇာနေယျ, ကရာဒေါ ကာရိတေ သတိ.

智者应如此了知及物与不及物动词并加以运用；当“kar”等词根处于使役态时，亦应了知其为双宾语动词。

‘‘သုဝဏ္ဏံ ကဋကံ ပေါသော, ကာရေတိ ပုရိသ’’န္တိ စ;

‘‘ပုရိသော ပုရိသေ ဂါမံ, ရထံ ဝါဟေတိ’’ဣစ္စပိ.

例如：“一人使另一人制作金镯”；以及“一人使他人驾车去村庄”。

ဧတ္ထ ဘဝတိဓာတုမှိ, နယော ဧသော န လဗ္ဘတိ;

တသ္မာ ဒွိကမ္မကညေဝ, ပဒမေတ္ထ ဝိဘာဝိတံ.

此理则不适用于“bhū”词根；因此，此处所阐明的词仅为双宾语动词。

ဧဒိသော စ နယော နာမ, ပါဠိယံ တု န ဒိဿတိ;

ဧကစ္စာနံ မတေနေဝ, မယာ ဧဝံ ပကာသိတော.

这样的理则，在巴利圣典中确实未见；我仅是依据某些人的观点而如此阐明。

ဧတ္ထ စ ‘‘တမေနံ ရာဇာ, ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ;

ကာရာပေတီ’’တိ ယော ပါဌော, နိဒ္ဒေသေ တံ သုနိဒ္ဒိသေ.

于此，对于“国王使他遭受各种刑罚”(tamenaṃ rājā, vividhā kammakāraṇā kārāpeti)这段文句，应在《解释》(Niddesa)中善加解释。

‘‘မနုဿေဟီ’’တိ အာဟရိတွာ, ပါဌသေသံ သုမေဓသော;

‘‘သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ’’, ဣတိ ပါဌဿ ဒဿနာ.

因见有“亦使被狗所食”(sunakhehipi khādāpenti)之文句，智者应补充“由人”(manussehi)以补足文句的剩余部分。

ဧတံ နယံ ဝိဒူ ဉတွာ, ယောဇေ ပါဌာနုရူပတော;

‘‘သုဝဏ္ဏံ ကဋကံ ပေါသော, ကာရေတိ ပုရိသေနိ’’တိ.

智者了知此理则后，应依文句相应地运用：“一人使另一人制作金镯”。

ဝိကရဏပ္ပစ္စယာဝ, ဝုတ္တာ ဧတ္ထ သရူပတော;

သဂဏေ သဂဏေ တေသံ, ဝုတ္တိံ ဒီပေတုမေဝ စ.

在此，诸语根缀(vikaraṇappaccayā)已依其形式被说明；并且也是为了显示它们在各个词根组中的作用。

‘‘အသ္မိံ ဂဏေ အယံ ဓာတု, ဟောတီ’’တိ တေဟိ ဝိညုနော;

ဝိညာပေတုဉ္စ အညေဟိ, ဉာပနာ ပစ္စယေဟိ န.

是为了让智者借此了知“此词根属于此词根组”，而非通过其他能表示“使知”的后缀。

တထာ ဟိ ဘာဝကမ္မေသု, ဝိဟိတော ပစ္စယော တု ယော;

အဋ္ဌဝိဓေပိ ဓာတူနံ, ဂဏသ္မိံ သမ္ပဝတ္တတိ.

确实，为状态构式与被动构式所规定的后缀，适用于所有八类词根组。

ဘူဓာတုဇေသု [Pg.18] ရူပေသု, အသမ္မောဟာယ သောတုနံ;

နာနာဝိဓော နယော ဧဝံ, မယာ ဧတ္ထ ပကာသိတော.

为了使听者对于源自“bhū”词根的各种形态不致困惑，我在此阐明了种种理则。

ယေ လောကေ အပ္ပယုတ္တာ ဝိဝိဓဝိကရဏာချာတသဒ္ဒေသွဆေကာ,တေ ပတွာချာတသဒ္ဒေ အဝိဂတဝိမတီ ဟောန္တိ ဉာဏီပိ တသ္မာ;

အစ္စန္တညေဝ ဓီရော သပရဟိတရတော သာသနေ ဒဠှပေမော,ယောဂံ တေသံ ပယောဂေ ပဋုတရမတိတံ ပတ္ထယာနော ကရေယျ.

世上那些于带有各种语根缀的限定动词不努力、不善巧者，他们即使有智慧，亦会对限定动词心存未解的疑惑。因此，极为热衷于自他利益、对教法有坚定信爱的智者，为求更敏锐的智慧，应当努力学习其用法。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု

如是，于具注释之九分教与三藏的言语之道中，

ဝိညူနံ ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为智者之善巧而作的《语法则论》中，

သဝိကရဏာချာတဝိဘာဂေါ နာမ

名为“带语根缀的限定动词之分别”，

ပဌမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第一章。

၂. ဘဝတိကြိယာပဒမာလာဝိဘာဂ

2. 动词bhavati词形系列之分类

ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ, သောတူနံ မတိဝဍ္ဎနံ;

ကြိယာပဒက္ကမံ နာမ, ဝိဘတ္တာဒီနိ ဒီပယံ.

此后，我将阐明能增长听者智慧的，名为“动词次第”的内容，解释其中的语尾等。

တတြ အာချာတိကဿ ကြိယာလက္ခဏတ္တသူစိကာ တျာဒယော ဝိဘတ္တိယော, တာ အဋ္ဌဝိဓာ ဝတ္တမာနာပဉ္စမီသတ္တမီပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဘဝိဿန္တီ ကာလာတိပတ္တိဝသေန.

其中，指示动词特征的“ti”等语尾，共有八种：现在时、祈使式、祈愿式、远过去时、昨日过去时、今日过去时、将来时，以及条件时。

တတ္ထတိ အန္တိ, သိ ထ, မိ မ, တေ အန္တေ, သေ ဝှေ, ဧ မှေ ဣစ္စေတာ ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိယော နာမ.

其中，“ti”、“anti”、“si”、“tha”、“mi”、“ma”、“te”、“ante”、“se”、“vhe”、“e”、“mhe”，这些被称为现在时语尾。

တု အန္တု, ဟိ ထ, မိ မ, တံ အန္တံ, သု ဝှော, ဧ အာမသေ ဣစ္စေတာ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိယော နာမ.

“tu”、“antu”、“hi”、“tha”、“mi”、“ma”、“taṃ”、“antaṃ”、“su”、“vho”、“e”、“āmase”，这些被称为祈使式语尾。

ဧယျ [Pg.19] ဧယျုံ, ဧယျာသိ ဧယျာထ, ဧယျာမိ ဧယျာမ, ဧထ ဧရံ, ဧထော ဧယျာဝှော, ဧယျံ ဧယျာမှေ ဣစ္စေတာ သတ္တမီဝိဘတ္တိယော နာမ.

“eyya”、“eyyuṃ”、“eyyāsi”、“eyyātha”、“eyyāmi”、“eyyāma”、“etha”、“eraṃ”、“etho”、“eyyāvho”、“eyyaṃ”、“eyyāmhe”，这些被称为祈愿式语尾。

အ ဥ, ဧ တ္ထ, အံ မှ, တ္ထ ရေ, တ္ထော ဝှော, ဣံ မှေ ဣစ္စေတာ ပရောက္ခာဝိဘတ္တိယော နာမ.

“a”、“u”、“e”、“ttha”、“aṃ”、“mha”、“ttha”、“re”、“ttho”、“vho”、“iṃ”、“mhe”，这些被称为远过去时语尾。

အာ ဦ, ဩ တ္ထ, အံ မှာ, တ္ထ တ္ထုံ, သေ ဝှံ, ဣံ မှသေ ဣစ္စေတာ ဟိယျတ္တနီဝိဘတ္တိယော နာမ.

“ā”、“ū”、“o”、“ttha”、“aṃ”、“mhā”、“ttha”、“tthuṃ”、“se”、“vhaṃ”、“iṃ”、“mhase”，这些被称为昨日过去时语尾。

ဤ ဥံ, ဩ တ္ထ, ဣံ မှာ, အာ ဦ, သေ ဝှံ, အံ မှေ ဣစ္စေတာ အဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိယော နာမ.

“ī”、“uṃ”、“o”、“ttha”、“iṃ”、“mhā”、“ā”、“ū”、“se”、“vhaṃ”、“aṃ”、“mhe”，这些被称为今日过去时语尾。

ဿတိ ဿန္တိ, ဿသိ ဿထ, ဿာမိ ဿာမ, ဿတေ ဿန္တေ, ဿသေ ဿဝှေ, ဿံ ဿာမှေ ဣစ္စေတာ ဘဝိဿန္တီဝိဘတ္တိယော နာမ.

“ssati”、“ssanti”、“ssasi”、“ssatha”、“ssāmi”、“ssāma”、“ssate”、“ssante”、“ssase”、“ssavhe”、“ssaṃ”、“ssāmhe”，此等名为将来时语尾。

ဿာ ဿံသု, ဿေ ဿထ, ဿံ ဿာမှာ, ဿထ ဿိသု, ဿသေ ဿဝှေ, ဿိံ ဿာမှသေ ဣစ္စေတာ ကာလာတိပတ္တိဝိဘတ္တိယော နာမ.

“ssā”、“ssaṃsu”、“sse”、“ssatha”、“ssaṃ”、“ssāmhā”、“ssatha”、“ssisu”、“ssase”、“ssavhe”、“ssiṃ”、“ssāmhase”，此等名为条件式语尾。

သဗ္ဗာသမေတာသံ ဝိဘတ္တီနံ ယာနိ ယာနိ ပုဗ္ဗကာနိ ဆ ပဒါနိ, တာနိ တာနိ ပရဿပဒါနိ နာမ. ယာနိ ယာနိ ပန ပရာနိ ဆ ပဒါနိ, တာနိ တာနိ အတ္တနောပဒါနိ နာမ. တတ္ထ ပရဿပဒါနိ ဝတ္တမာနာ ဆ, ပဉ္စမိယော ဆ, သတ္တမိယော ဆ, ပရောက္ခာ ဆ, ဟိယျတ္တနိယော ဆ, အဇ္ဇတနိယော ဆ, ဘဝိဿန္တိယော ဆ, ကာလာတိပတ္တိယော ဆာတိ အဋ္ဌစတ္တာလီသဝိဓာနိ ဟောန္တိ, တထာ ဣတရာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ပိဏ္ဍိတာနိ ဆန္နဝုတိဝိဓာနိ.

于所有此等语尾中，前者六语形，名为为他语；而后者六语形，名为为己语。其中，为他语于现在时有六，于祈使式有六，于祈愿式有六，于远过去时有六，于昨日过去时有六，于今日过去时有六，于将来时有六，于条件式有六，共四十八种；其他（为己语）亦然。所有此等合计，则有九十六种。

ပရဿပဒါနမတ္တနောပဒါနဉ္စ ဒွေ ဒွေ ပဒါနိ ပဌမမဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသာ နာမ. တေ ဝတ္တမာနာဒီသု စတ္တာရော စတ္တာရော, အဋ္ဌန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ဝသေန ဒွတ္တိံသ, ပိဏ္ဍိတာနိ ပရိမာဏာနေဝ.

于为他语及为己语中，其语形两两成对，分别名为第三、第二、第一人称。此等人称，于现在时等时态中各为四种，以八种语尾计则有三十二种，此即其总数。

ဒွီသု [Pg.20] ဒွီသု ပဒေသု ပဌမံ ပဌမံ ဧကဝစနံ, ဒုတိယံ ဒုတိယံ ဗဟုဝစနံ.

于两两语形中，前者为单数，后者为复数。

တတြ ဝတ္တမာနဝိဘတ္တီနန္တိ အန္တိ, သိ ထ, မိ မ ဣစ္စေတာနိ ပရဿပဒါနိ. တေ အန္တေ, သေ ဝှေ, ဧ မှေ ဣစ္စေတာနိ အတ္တနောပဒါနိ. ပရဿပဒတ္တနောပဒေသုပိတိ အန္တိ ဣတိ ပဌမပုရိသာ, သိထ ဣတိ မဇ္ဈိမပုရိသာ, မိ မ ဣတိ ဥတ္တမပုရိသာ, တေ အန္တေ ဣတိ ပဌမပုရိသာ, သေ ဝှေ ဣတိ မဇ္ဈိမပုရိသာ, ဧ မှေ ဣတိ ဥတ္တမပုရိသာ.

其中，现在时语尾：“ti”、“anti”、“si”、“tha”、“mi”、“ma”，此等为为他语。“te”、“ante”、“se”、“vhe”、“e”、“mhe”，此等为为己语。于为他语及为己语中：“ti”、“anti”为第三人称；“si”、“tha”为第二人称；“mi”、“ma”为第一人称。“te”、“ante”为第三人称；“se”、“vhe”为第二人称；“e”、“mhe”为第一人称。

ပဌမမဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသေသုပိ တိ-ဣတိ ဧကဝစနံ, အန္တိ-ဣတိ ဗဟုဝစနန္တိ ဧဝံ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိ ကမတော ဉေယျာနိ. ဧဝံ သေသာသု ဝိဘတ္တီသု ပရဿပဒတ္တနောပဒပဌမမဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသေကဝစနဗဟုဝစနာနိ ဉေယျာနိ.

于第三、第二、第一人称中，“ti”为单数，“anti”为复数；当如是依次了知单数与复数。同样，于其余语尾中，为他语、为己语之第三、第二、第一人称的单数与复数，亦当如是了知。

တတ္ထ ဝိဘတ္တီတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိဘတ္တိ? ကာလာဒိဝသေန ဓာတွတ္ထံ ဝိဘဇတီတိ ဝိဘတ္တိ, သျာဒီဟိ နာမိကဝိဘတ္တီဟိ သဟ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန ပန သကတ္ထပရတ္ထာဒိဘေဒေ အတ္ထေ ဝိဘဇတီတိ ဝိဘတ္တိ, ကမ္မာဒယော ဝါ ကာရကေ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဝိဘဇတီတိ ဝိဘတ္တိ, ဝိဘဇိတဗ္ဗာ ဉာဏေနာတိပိ ဝိဘတ္တိ, ဝိဘဇန္တိ အတ္ထေ ဧတာယာတိပိ ဝိဘတ္တိ, အထ ဝါ သတိပိ ဇိနသာသနေ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိဘတ္တီဟိ ဝိနာ အတ္ထဿာ’နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတော ဝိသေသေန ဝိဝိဓေန ဝါ အာကာရေန ဘဇန္တိ သေဝန္တိ နံ ပဏ္ဍိတာတိပိ ဝိဘတ္တိ. တတ္ထ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသလက္ခဏံ ဝဒါမ သဟ ပယောဂနိဒဿနာဒီဟိ.

其中，所谓“语尾”（vibhatti），以何义为语尾？以时等分别词根之义，故为语尾。或与“si”等名词语尾，总括一切，分别自义、他义等差别之义，故为语尾。或将业格等格，以单数、复数分别，故为语尾。亦因当以智慧分别，故为语尾。亦因凭此分别诸义，故为语尾。又或，虽于佛陀教法中，有无语尾之解释，然若无语尾，则全然无法指示其义，故智者以特别或种种方式运用、依循之，亦为语尾。于此，我等当说无语尾解释之特征，并附用法示例等。

အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော, နာမိကေသုပလဗ္ဘတိ;

နာချာတေသူတိ ဝိညေယျ-မိဒမေတ္ထ နိဒဿနံ.

无语尾解释，见于名词中；不见于动词，当知此中例。

နိဂြောဓောဝ မဟာရုက္ခော, ထေရ ဝါဒါနမုတ္တမော;

အနူနံ အနဓိကဉ္စ, ကေဝလံ ဇိနသာသနံ.

犹如尼拘律陀大树，长老之说为最上；不增亦不减，唯是纯一佛陀教法。

တတြ [Pg.21] ထေရ-ဣတိ အဝိဘတ္တိကော နိဒ္ဒေသော, ထေရာနံ အယန္တိ ထေရော. ကော သော? ဝါဒေါ. ထေရဝါဒေါ အညေသံ ဝါဒါနံ ဥတ္တမောတိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

此中，“thera”是无语尾的解释，即“therānaṃ”（长老们）之义。彼为何？为“说”（vāda）。当知此义为：长老说（Theravāda）于诸说中为最上。

‘‘ကာယော တေ သဗ္ဗ သောဝဏ္ဏော’’, ဣစ္စာဒိမှိပိ နာမိကေ;

အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော, ဂဟေတဗ္ဗော နယညုနာ.

“汝身全金色”，于此等名词中，亦有无语尾解释，善巧者当知。

အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော, နနွာချာတေပိ ဒိဿတိ;

‘‘ဘော ခါဒ ပိဝ’’ဣစ္စတြ, ဝဒေ ယော ကောစိ စောဒကော.

无语尾解释，岂不见于动词？于“喂，食，饮！”此处，或有诘难者言。

ယဒိ ဧဝံ မတေနဿ, ဘဝေယျ အဝိဘတ္တိကံ;

‘‘ဘိက္ခု, ဘော ပုရိသိ’’စ္စာဒိ, ပဒမ္ပိ, န ဟိဒံ တထာ.

若依彼之见，则“比丘，喂，人！”等语，亦应为无语尾；然此事不然。

‘‘ဘိက္ခု, ဘော ပုရိသိ’’စ္စာဒိ, သိ ဂ လောပေန ဝုစ္စတိ;

တထာ ‘‘ခါဒါ’’တိအာဒီနိ, ဟိ လောပေန ပဝုစ္စရေ.

“比丘，喂，人！”等语，乃省略‘si’、‘ga’而说；同样，“khāda”（食）等词，乃省略‘hi’而说。

ဧဝံ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော အာချာတေသု န လဗ္ဘတိ, နာမေသုယေဝ လဗ္ဘတိ. တတြာပိ ‘‘အဋ္ဌ စ ပုဂ္ဂလ ဓမ္မဒသာ တေ’’တိ ဧတ္ထ ဆန္ဒဝသေန ပုဂ္ဂလ ဣတိ ရဿကရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န ‘‘ကကုသန္ဓ ကောဏာဂမနော စ ကဿပေါ’’တိ ဧတ္ထ ကကုသန္ဓ ဣတိ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော ဝိယ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဘိက္ခု နိသိန္နေ မာတုဂါမော ဥပနိသိန္နော ဝါ ဟောတိ ဥပနိပန္နော ဝါ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဘိက္ခူတိ ဣဒံ ဘိက္ခုမှီတိ ဝတ္တဗ္ဗတ္ထတ္တာ ဘုမ္မေ ပစ္စတ္တန္တိပိ အဒိဋ္ဌဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသောတိပိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ. တတ္ထ ပန ဆန္ဒဝသေန ကတရဿတ္တာ တာနိ ပဒါနိ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသပက္ခမ္ပိ ဘဇန္တီတိ ဝတ္တုံ န ယုဇ္ဇတိ.

如是，无语尾的解释不见于动词，唯见于名词。即便如此，于“aṭṭha ca puggala dhammadasā te”一句中，当知‘puggala’（人）是因韵律而缩短，不应视之为无语尾的解释，如“拘留孙(Kakusandha)、拘那含牟尼(Koṇāgamana)与迦叶(Kassapa)”一句中的‘kakusandha’。又如在“比丘坐时，女人或近坐或近卧”一句中，‘bhikkhu’一词，因其义当为‘bhikkhumhi’（于比丘处），故可说其为处格、具格，或语尾不现的解释。然而，就前例（puggala）而言，因其为韵律而缩短，故说该词亦属无语尾解释一类，实不恰当。

တတ္ထ ပရဿပဒါနီတိ ပရဿ အတ္ထဘူတာနိ ပဒါနိ ပရဿပဒါနိ. ဧတ္ထုတ္တမပုရိသေသု အတ္တနော အတ္ထေသုပိ အတ္တနောပဒဝေါဟာရော န ကရိယတိ.

其中，为他语（parassapadāni）者，是为他人之义的语形。于此，在第一人称中，即使是为自己之义，亦不称为“为己语”（attanopada）。

ကိဉ္စာပိ [Pg.22] အတ္တနော အတ္ထာ, ပုရိသာ ဥတ္တမဝှယာ;

တထာပိ ဣတရေသာန-မုဿန္နတ္တာဝ တဗ္ဗသာ;

တဗ္ဗောဟာရော ဣမေသာနံ, ပေါရာဏေဟိ နိရောပိတော.

名为“最上”（uttama）之人称，虽为自身之义，然因其他（人称）更为普遍，故依其势，古人已为彼等确立此称谓。

အတ္တနောပဒါနီတိ အတ္တနော အတ္ထဘူတာနိ ပဒါနိ အတ္တနောပဒါနိ. ဧတ္ထ ပန ပဌမမဇ္ဈိမပုရိသေသု ပရဿတ္ထေသုပိ ပရဿပဒဝေါဟာရော န ကရိယတိ.

为己语（attanopadāni）者，是为自己之义的语形。然而，于此，在第三和第二人称中，即使是为他人之义，亦不称为“为他语”（parassapada）。

ပဌမမဇ္ဈိမာ စေတေ, ပရဿတ္ထာ တထာပိ စ;

ဣတရေသံ နိရူဠှတ္တာ, တဗ္ဗောဟာရဿ သစ္စတော.

此第三与第二人称，虽亦为他人之义；然因他者（第一人称）之惯例已成，彼称谓（为己语）亦因此而确立。

ဣမဿ ပနိမေသာနံ, ပုဗ္ဗဝေါဟာရတာယ စ;

တထာ သင်္ကရဒေါသဿ, ဟရဏတ္ထာယ သော အယံ;

အတ္တနောပဒဝေါဟာရော, ဧသမာရောပိတော ဓုဝံ.

又因彼等先前之用法，及为去除混淆之过，“为己语”此一称谓，确实赋予彼等。

ပရဿပဒသညာဒိ-သညာယော ဗဟုကာ ဣဓ;

ပေါရာဏေဟိ ကတတ္တာတာ, သညာ ပေါရာဏိကာ မတာ.

于此有“为他语”等诸多称谓；因其为古人所作，故此等称谓被认为是古传的。

တသ္မာ ဣဓ ပဌမပုရိသာဒီနံ တိဏ္ဏံ ပုရိသာနံ ဝစနတ္ထံ န ပရိယေသာမ. ရူဠှိယာ ဟိ ပေါရာဏေဟိ တျာဒီနံ ပုရိသသညာ ဝိဟိတာ.

是故，于此我等不探究第三人称等三种人称的词义。因为古人已通过约定俗成，确立了“ti”等的人称称谓。

ဧကဝစနဗဟုဝစနေသု ပန ဧကဿတ္ထဿ ဝစနံ ဧကဝစနံ. ဗဟူနမတ္ထာနံ ဝစနံ ဗဟုဝစနံ. အထ ဝါ ဗဟုတ္တေပိ သတိ သမုဒါယဝသေန ဇာတိဝသေန ဝါ စိတ္တေန သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဧကီကတဿတ္ထဿ ဧကဿ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဧကဝစနံ, ဗဟုတ္တေ နိဿိတဿ နိဿယဝေါဟာရေန ဝုတ္တဿ နိဿယဝသေန ဧကဿ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဧကဝစနံ, ဧကတ္တလက္ခဏေန ဗဝှတ္ထာနံ ဧကဝစနံ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဧကဝစနံ. အဗဟုတ္တေပိ သတိ အတ္တဂရုကာရာပရိစ္ဆေဒမာတိကာနုသန္ဓိနယပုစ္ဆာသဘာဂပုထုစိတ္တ- သမာယောဂပုထုအာရမ္မဏဝသေန ဧကတ္ထဿ ဗဟူနံ ဝိယ ဝစနံ ဗဟုဝစနံ, တထာ ယေ ယေ ဗဟဝေါ တန္နိဝါသတံပုတ္တသင်္ခါတဿေကဿတ္ထဿ ရူဠှီဝသေန ဗဟူနံ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဗဟုဝစနံ, ဧကဿတ္ထဿ အညေနတ္ထေန ဧကာဘိဓာနဝသေန ဗဟူနံ [Pg.23] ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဗဟုဝစနံ, ဧကဿတ္ထဿ နိဿိတဝသေန ဗဟူနံ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဗဟုဝစနံ, ဧကဿတ္ထဿ အာရမ္မဏဘေဒကိစ္စဘေဒဝသေန ဗဟူနံ ဝိယ ဝစနမ္ပိ ဗဟုဝစနံ. ဧဝမိမေဟိ အာကာရေဟိ ဧကမှိ ဝတ္တဗ္ဗေ, ဧကမှိ ဝိယ စ ဝတ္တဗ္ဗေ ဧကဝစနံ, ဗဟုမှိ ဝတ္တဗ္ဗေ, ဗဟုမှိ ဝိယ စ ဝတ္တဗ္ဗေ ဗဟုဝစနံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပုထုဝစနံ, အနေကဝစနန္တိ စ ဣမဿေဝ နာမံ.

于单数与复数中，言说一义者为单数，言说多义者为复数。或于多义之时，以集合、种类或心意聚合为一，其言说如言一义，亦为单数；依止于多义者，以依止之称谓言说，其言说如言一义，亦为单数；以单一特征言说多义，其言说如单数，亦为单数。于非多义之时，因自我、尊敬、不限定、论母、随顺、方法、提问、同分、多心、结合、多所缘，言说一义如言多义，则为复数；同样，对众多住者、子孙等，依习俗言说彼单一事物，其言说如言多义，亦为复数；以另一含义之单一名称言说一义，其言说如言多义，亦为复数；以依止方式言说一义，其言说如言多义，亦为复数；因所缘或作用之差别言说一义，其言说如言多义，亦为复数。如是，当知：于当说一义时，及如说一义时，为单数；于当说多义时，及如说多义时，为复数。“多言”(puthuvacana)、“非一言”(anekavacana)亦是此复数之异名。

ဝစနေသု အယံ အတ္ထော, နာမာချာတဝိဘတ္တိနံ;

ဝသေန အဓိဂန္တဗ္ဗော, သာသနတ္ထဂဝေသိနာ.

寻求教法义者，当依名与动词之语尾变化，了知数中此义。

တသ္မာ တဒတ္ထဝိညာပနတ္ထံ ဣဓ နာမိကပယောဂေဟိ သဟေဝါချာတပယောဂေ ပဝက္ခာမ – ‘‘ရာဇာ အာဂစ္ဆတိ, သဟာယော မေ အာဂစ္ဆတိ, ဧကံ စိတ္တ’’ မိစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ ဧကဝစနပယောဂါ. ‘‘ရာဇာနော အာဂစ္ဆန္တိ, သဟာယာ မေ အာဂစ္ဆန္တိ, န မေ ဒေဿာ ဥဘော ပုတ္တာ, ဒွေ တီဏိ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဗဝှတ္ထာနံ ဗဟုဝစနပယောဂါ.

是故，为明其义，于此我等将结合名词与动词之用法而说——“王来，我友来，一心”等，是为言说一义之单数用法。“诸王来，我诸友来，我二子皆不为我所厌，二、三”等，是为言说多义之复数用法。

‘‘သာ သေနာ မဟတီ အာသိ, ဗဟုဇ္ဇနော ပသန္နောသိ, သဗ္ဗော တံ ဇနော ဩဇိနာယတု, ဣတ္ထိဂုမ္ဗဿ ပဝရာ, ဗုဒ္ဓဿာဟံ ဝတ္ထယုဂံ အဒါသိံ, ဒွယံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ, ပေမံ မဟန္တံ ရတနတ္တယဿ, ကရေ ပသာဒဉ္စ နရော အဝဿံ, ဘိက္ခုသံဃော, ဗလကာယော, ဒေဝနိကာယော, အရိယဂဏော’’- ဣစ္စေဝမာဒယော, ‘‘ဒွိကံ တိက’’မိစ္စာဒယော စ သမုဒါယဝသေန ဗဝှတ္ထာနံ ဧကဝစနပယောဂါ.

“彼军甚大，大众心悦，愿一切人皆来归附，女众中之最胜者，我曾施佛陀一双衣，诸比丘，我将为汝等说二法，人于三宝，必生大爱与净信，比丘僧团，军队，天众，圣众”等，及“二法、三法”等，皆是以集合义于多义之时使用单数之法。

ကတ္ထစိ ပန ဤဒိသေသု ဌာနေသု ဗဟုဝစနပယောဂါပိ ဒိဿန္တိ. တထာ ဟိ ‘‘ပူဇိတာ ဉာတိသံဃေဟိ, ဒေဝကာယာ သမာဂတာ, သဗ္ဗေတေ ဒေဝနိကာယာ, ဒွေ ဒေဝသံဃာ, တီဏိ [Pg.24] ဒုကာနိ, စတ္တာရိ နဝကာနိ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ပယောဂါပိ ဒိဿန္တိ. ဣမေ ဧကဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗဿ သမုဒါယဿ ဗဟုသမုဒါယဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါတိ ဂဟေတဗ္ဗာ, သင်္ဂယှမာနာ စ ဗဝှတ္ထဗဟုဝစနေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ ဝိသုံယေဝ ဝါ, တသ္မာ ဗဟုသမုဒါယာပေက္ခဗဟုဝစနန္တိ ဧတေသံ နာမံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

然而，于某些此类之处，亦可见复数之用法。如是：“为亲族众所恭敬，天众已集会，所有此等天众，二天众，三组二法，四组九法”等用法亦可见。此等当解为：对本应以单数言说之集合，因其为多个集合而使用复数。彼等或摄于言说多义之复数中，或为别立，是故当知其名为“观待多集合之复数”。

‘‘ပါဏံ န ဟနေ, သဿော သမ္ပဇ္ဇတိ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဇာတိဝသေန ဗဝှတ္ထာနံ ဧကဝစနပယောဂါ, တဗ္ဘာဝသာမညေန ဗဝှတ္ထာနံ ဧကဝစနပယောဂါတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

“不杀生，庄稼丰收”等，是以种类义于多义之时使用单数之法；亦可说，是因其共相而于多义之时使用单数。

‘‘နာဂံ ရဋ္ဌဿ ပူဇိတံ, သာဝတ္ထီ သဒ္ဓါ အဟောသိ ပသန္နာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော နိဿယဝသေန ပဝတ္တာနံ နိဿယဝေါဟာရေန ဝုတ္တာနမေကဝစနပယောဂါ.

“为国所崇敬之龙象”、“舍卫城(Sāvatthī)有信且净信”等，皆是以依止处之名称呼所依止者，是为单数之用法。

‘‘တိလက္ခဏံ, ကုသလာကုသလံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, ဓမ္မဝိနယော, စိတ္တသေနော စ ဂန္ဓဗ္ဗော, နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ, အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကတ္တလက္ခဏေ ဗဝှတ္ထာနံ ဧကဝစနပယောဂါ.

“三相”、“善与不善”、“识缘名色”、“名色缘六处”、“法与律”、“乾闼婆质多斯那(Cittasena gandhabba)”、“无倾向则无来去”、“无来去则无死生”等，皆是以单一特征于多义之时使用单数之法。

‘‘ဧဝံ မယံ ဂဏှာမ, အမှာကံ ပကတိ, ပဓာနန္တိ ခေါ မေဃိယ ဝဒမာနံ ကိန္တိ ဝဒေယျာမ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ အတ္တဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“我等如是解，此是我等之本性。”“梅吉亚，对言‘此是主因’者，我等当如何说？”等，皆是为一义而因自我之故使用复数之法。

‘‘တေ မနုဿာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ ‘ဘုဉ္ဇထ ဘန္တေ’တိ, အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ, အဗ္ဘာဂတာနာ’သနကံ အဒါသိံ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ ဂရုကာရဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“彼等人对彼比丘如是言：‘尊者，请受用。’”“我于人间，生而为人，为来客奉座。”等，皆是为一义而因尊敬使用复数之法。

‘‘အပ္ပစ္စယာ [Pg.25] ဓမ္မာ, အသင်္ခတာ ဓမ္မာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ အပရိစ္ဆေဒဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ, အနိယမိတသင်္ခါဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ ဝါ.

“无因法，无为法”等，是为一义而因不限定使用复数，或因数量不确定而使用复数。

ကေစိ ပန ‘‘ဒေသနာသောတပါတဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ’’တိပိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ တထာဂတော သတိသမ္ပဇညရဟိတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ယုတ္တိ စ န ဒိဿတိ ‘‘မာတိကာယံ ပုစ္ဆာယံ ဝိဿဇ္ဇနေ စာတိ တီသုပိ ဌာနေသု အပ္ပစ္စယာဒိဓမ္မေ ဒေသေန္တော သတ္ထာ ပုနပ္ပုနံ ဗဟုဝစနဝသေန ဒေသနာသောတေ ပတိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ.

然而，有人说“是因落入说法之流而使用复数”，此说不应采纳。诚然，如来非离念与正知而说法，且不见此理，谓：“导师于论母、问、答三处说无因等法时，会堕入说法之流而一再以复数说法。”

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အပ္ပစ္စယာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ မာတိကာနုသန္ဓိနယေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“哪些法是无因的？”等，是为一义而依论母之随顺使用复数。

‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အပ္ပစ္စယာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိနယေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“这些法是无因的”等，是为一义而依提问之随顺使用复数。

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ နော ပရာမာသာ, တေ ဓမ္မေ ဌပေတွာ အဝသေသာ ကုသလာကုသလာဗျာကတာ ဓမ္မာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“哪些法非执取？——除去彼等法，其余善、不善、无记法。”等，是为一义而因与提问同分使用复数。

‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အညေဝ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတီ’’တိ အယမေကဿတ္ထဿ ပုထုစိတ္တသမာယောဂပုထုအာရမ္မဏဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂေါ.

“诸比丘，尚有其他甚深、难见、难悟、寂静、殊胜、非思辨所及、微细、为智者所知的法，如来亲身以证智证悟后而宣说。”此为一义，因与众多心相应且所缘众多而使用复数。

‘‘ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာဝနေ,

一时，世尊住在释迦国迦毗罗卫(Kapilavatthu)的大林中，

သန္တိ [Pg.26] ပုတ္တာ ဝိဒေဟာနံ, ဒီဃာဝု ရဋ္ဌဝဍ္ဎနော;

တေ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿန္တိ, မိထိလာယံ ပဇာပတိ’’ –

“威德哈(Videha)有诸子，长寿者与增国者；彼等将统治王国，在弥提罗(Mithilā)，哦，人主！”

ဣစ္စေဝမာဒယော သဒ္ဒါ ယေ ယေ ဗဟဝေါ, တန္နိဝါသတံပုတ္တသင်္ခါတဿေကတ္ထဿ ရူဠှီဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

等等，凡是此类的复数词，是依惯例，为指称“其居住者”、“其子孙”等单一意义而使用。

‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ အာမန္တေသိ ‘ဂစ္ဆထ တုမှေ သာရိပုတ္တာ ကီဋာဂိရိံ ဂန္တွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရောထ, တုမှာကံ ဧတေ သဒ္ဓိဝိဟာရိနော’တိ’’, ‘‘ကစ္စိ ဝေါ ကုလပုတ္တာ, ဧထ ဗျဂ္ဃာ နိဝတ္တဝှော’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ အညေနတ္ထေန ဧကာဘိဓာနဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“他召集舍利弗(Sāriputta)和目犍连(Moggallāna)说：‘舍利弗们，你们去鸡吒山(Kīṭāgiri)，对阿萨际(Assaji)和布纳跋苏(Punabbasu)比丘执行驱出羯磨(pabbājanīyakamma)，他们是你们的同住者。’” “‘诸良家子(kulaputtā)，你们可好？’‘老虎们，回来！’”等等，是为了一义，因以一个总称称呼他人而使用复数。

‘‘မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တိ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဧကဿတ္ထဿ နိဿိတဝသေန ဗဟုဝစနပယောဂါ.

“床铺们在高喊”等等，是为了一义，因其所依止者而使用复数。

‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ အယမာရမ္မဏဘေဒေန ဧကဿတ္ထဿ ဗဟုဝစနပယောဂေါ.

“四念处”，此为一义，因所缘之差别而使用复数。

‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’’တိ အယံ ပန ကိစ္စဘေဒေန ဧကဿတ္ထဿ ဗဟုဝစနပယောဂေါ.

“四正勤”，此则为一义，因作用之差别而使用复数。

တတ္ထ ဧကတ္ထေကဝစနံ, သမုဒါယာပေက္ခေကဝစနံ, ဇာတျာပေက္ခေကဝစနံ, တန္နိဿယာပေက္ခေကဝစနံ, ဧကတ္တလက္ခဏေကဝစနန္တိ ပဉ္စဝိဓံ ဧကဝစနံ ဘဝတိ. ဧတ္ထ ပန ဇာတျာပေက္ခေကဝစနံ အတ္ထတော သာမညာပေက္ခေကဝစနမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

其中，单数有五种：一义单数、集合相关单数、种类相关单数、其所依止相关单数、单一特征单数。然而，此处应知，种类相关单数，在意义上实即共相相关单数。

ဗဝှတ္ထဗဟုဝစနံ, ဗဟုသမုဒါယာပေက္ခဗဟုဝစနံ, အတ္တဗဟုဝစနံ, ဂရုကာရဗဟုဝစနံ, အပရိစ္ဆေဒဗဟုဝစနံ, မာတိကာနုသန္ဓိနယဗဟုဝစနံ, ပုစ္ဆာနုသန္ဓိနယဗဟုဝစနံ, ပုစ္ဆာသဘာဂဗဟုဝစနံ, ပုထုစိတ္တသမာယောဂပုထုအာရမ္မဏဗဟုဝစနံ, တန္နိဝါသဗဟုဝစနံ, တံပုတ္တဗဟုဝစနံ, ဧကာဘိဓာနဗဟုဝစနံ, တန္နိဿိတာပေက္ခဗဟုဝစနံ[Pg.27], အာရမ္မဏဘေဒဗဟုဝစနံ, ကိစ္စဘေဒဗဟုဝစနန္တိ ပန္နရသဝိဓံ ဗဟုဝစနံ ဘဝတိ. ဣစ္စေဝံ ဝီသဓာ သဗ္ဗာနိ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိ သင်္ဂဟိတာနိ. အတြိဒံ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ –

多义复数、多重集合相关复数、自身之义复数、尊敬之义复数、无限定复数、论母随顺复数、提问随顺复数、与提问同类复数、与众多之心相应且所缘众多复数、其居住者复数、其子孙复数、总名称呼复数、其所依止相关复数、所缘差别复数、作用差别复数——如是有十五种复数。如是，单数与复数共二十种被总括。于此，是为巴利语之分析——

ဧကတ္ထေ ဒေကဝစန-ဉ္စိတရသ္မိတရမ္ပိ စ;

သမုဒါယဇာတိဧကတ္တ-လက္ခဏေကဝစောပိ စ;

သာဋ္ဌကထေ ပိဋကမှိ, ပါဌေ ပါယေန ဒိဿရေ.

为表一义，单数与复数亦可互用；集合、种类、单一特征亦用单数；在附有义注的藏经文本中，此等用法通常可见。

ဂရုမှိ စတ္တနေကသ္မိံ, ဗဟုဝစနကံ ပန;

ပါဠိယံ အပ္ပကံ အဋ္ဌ-ကထာဋီကာသု တံ ဗဟုံ.

然而，为表尊敬或用于自身时，复数的使用在巴利(圣典)中甚少，但在义注和复注中则甚多。

တထာ ဟိ ဗဟုကံ ဒေက-ဝစနံယေဝ ပါဠိယံ;

ဂရုမှိ စတ္တနေကသ္မိံ, ဣဒမေတ္ထ နိဒဿနံ.

诚然，在巴利(圣典)中，即便为表尊敬或用于自身时，亦多用单数。于此，此为一例。

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

တဝ သာသနမာဂမ္မ, ပတ္တောမှိ အမတံ ပဒံ’’.

“礼敬您，人中骏马！礼敬您，人中最上者！依于您的教法，我已证得不死境。”

ဣစ္စေဝမာဒယော ပါဌာ, ဗဟုဓာ ဇိနသာသနေ;

ဒိဿန္တီတိ ဝိဇာနေယျ, ဝိဒွါ အက္ခရစိန္တကော.

智者与文字学者当知，如是等文句在胜者教法中多处可见。

သာတိသယံ ဂရုကာရာ-ရဟဿာပိ မဟေသိနော;

ဧကဝစနယောဂေန, နိဒ္ဒေသော ဒိဿတေ ယတော.

因为即使对于无比值得尊敬的大圣者，亦可见使用单数的指称。

တတော ဝေါဟာရကုသလော, ကရေယျတ္ထာနုရူပတော;

ဧကဝစနယောဂံ ဝါ, ဣတရံ ဝါ သုမေဓသော.

因此，善于言辞的智者，应依情况合宜地使用单数或复数。

ပါယေန တန္နိဝါသမှိ, ဗဟုဝစနကံ ဌိတံ;

တံပုတ္တေ အပ္ပကံ တန္နိ-ဿယေကဝစနမ္ပိ စ.

通常，在表示“其居住者”时，多用复数；在表示“其子孙”时，则少用；在表示“其所依止”时，亦可用单数。

ပုထုစိတ္တာပရိစ္ဆေဒ-မာတိကာသန္ဓိအာဒိသု;

ဗဟုဝစနကဉ္စာပိ, အပ္ပကန္တိ ပကာသယေ.

在表示众多之心、无限定、论母随顺等情况中，亦当说明复数的使用是稀少的。

ဧကာဘိဓာနတော ကိစ္စာ, တထာ ဂေါစရတောပိ စ;

ဗဟုဝစနကံ တန္နိ-ဿိတာပေက္ခဉ္စ အပ္ပကံ.

因单一指称、作用以及所缘之故，复数的使用稀少；其所依止相关的用法亦稀少。

ဣစ္စေဝံ [Pg.28] သပ္ပယောဂံ တု, ဉတွာန ဝစနဒွယံ;

ကာတဗ္ဗော ပန ဝေါဟာရော, ယထာပါဠိ ဝိဘာဝိနာ.

如是，明辨者了知此二数（单数与复数）的正确用法后，当依巴利原文进行表达。

ဣဒါနိ ကာလာဒိဝသေန အာချာတပ္ပဝတ္တိံ ဒီပယိဿာမ – ကာလကာရကပုရိသပရိဒီပကံ ကြိယာလက္ခဏံ အာချာတိကံ. တတြ ကာလန္တိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဝသေန တယော ကာလာ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာဏတ္တိပရိကပ္ပကာလာတိပတ္တိဝသေန ပန ဆ, တေ ဧကေကာ တိပုရိသကာ.

现在，我们将依时态等来阐明动词的运作。动词是以动作为特征，能表明时态、作用者(kāraka)与人称。其中，时态有过去、未来、现在三种；但若依过去、未来、现在、命令、祈愿、条件则有六种，每一种又分三个人称。

ဝုတ္တပ္ပကာရကာလေသု, ယဒိဒံ ဝတ္တတေ ယတော;

အာချာတိကံ တတော တဿ, ကာလဒီပနတာ မတာ.

由于动词在上述各种时态中运作，因此它被认为具有显示时态的功能。

ကာရကန္တိ ကမ္မကတ္တုဘာဝါ. တေ ဟိ ဥပစာရမုချသဘာဝဝသေန ကရောန္တိ ကရဏန္တိ စ ‘‘ကာရကာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တေဝ ယထာက္ကမံ ကြိယာနိမိတ္တ တံသာဓက တံသဘာဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

作用者(kāraka)指受事、作者与状态。它们因以转喻、主要、自性等方式行动或促成行动，故被称为“作用者”。当知它们依次是行动的因由、行动的成办者与行动的自性。

ကမ္မံ ကတ္တာ စ ဘာဝေါ စ, ဣစ္စေဝံ ကာရကာ တိဓာ;

ဝိဘတ္တိပစ္စယာ ဧတ္ထ, ဝုတ္တာ နာညတြ သစ္စတော.

受事、作者与状态，作用者(kāraka)如是分为三种。于此，格的语尾变化是如实宣说，而非其他。

‘‘ပရိဘဝိယျတိ’’စ္စာဒီ, ကမ္မေ သိဇ္ဈန္တိ ကာရကေ;

‘‘သမ္ဘဝတီ’’တိအာဒီနိ, သိဇ္ဈရေ ကတ္တုကာရကေ.

“被轻蔑”(paribhaviyyati)等，是在受事作用者中成立；“生起”(sambhavati)等，是在作者作用者中成立。

‘‘ဝိဘဝိယျတိ’’ဣစ္စာဒီ, ဘာဝေ သိဇ္ဈန္တိ ကာရကေ;

တိဝိဓေသွေဝမေတေသု, ဝိဘတ္တိပစ္စယာ မတာ.

“消亡”(vibhaviyyati)等，是在状态作用者中成立。如是，格的语尾变化被认为存在于这三种（作用者）中。

ကာရကတ္တယမုတ္တံ ယံ, အာချာတံ နတ္ထိ သဗ္ဗသော;

တသ္မာ တဒ္ဒီပနတ္တမ္ပိ, တဿာချာတဿ ဘာသိတံ.

完全没有脱离此三作用者的动词。因此，动词也被说成具有显示它们的功能。

ကာရကတ္တံ တု ဘာဝဿ, သစေပိ န သမီရိတံ;

ကာရကလက္ခဏေ တေန, ဘာဝေန စ အဝတ္ထုနာ.

然而，即使状态(bhāva)的作用者性未被宣说，（有人会依）作用者的特征以及该状态的无实体性（而提出异议）。

ကြိယာနိပ္ဖတ္တိ [Pg.29] နတ္ထီတိ, ယုတ္တိတောပိ စ နတ္ထိ တံ;

တထာပါချာတိကေ တဿ, တဗ္ဗောဟာရော နိရုတ္တိယံ;

ပတိဋ္ဌိတနယောဝါတိ, မန္တွာ အမှေဟိ ဘာသိတော.

（认为）“动作无法完成”，并且从道理上说它（作用者性）也不存在。尽管如此，我们认为“它在动词中的用法是语法学中既定的原则”，故如此宣说。

ပုရိသောတိ ဧကဝစနဗဟုဝစနကာ ပဌမမဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသာ. တတ္ထ ပဌမပုရိသော အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏေ သာဓကဝါစကေ ဝါ ကမ္မဝါစကေ ဝါ တုမှာ’မှသဒ္ဒဝဇ္ဇိတေ ပစ္စတ္တဝစနဘူတေ နာမမှိ ‘‘အဘိနီဟာရော သမိဇ္ဈတိ, ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသုဉာဏ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ပယုဇ္ဇမာနေပိ, တဋ္ဌာနိယတ္တေ သတိ ‘‘ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ, ပီဠိယက္ခောတိ မံ ဝိဒူ, ဝုစ္စတီတိ ဝစန’’န္တိအာဒီသု ဝိယ အပ္ပယုဇ္ဇမာနေပိ သဗ္ဗဓာတူဟိ ပရော ဟောတိ. ကတ္ထစိ ပန ပါဠိပ္ပဒေသေ နာမဿ အပ္ပယုတ္တတ္တာ ပဌမပုရိသပယောဂတ္ထော ဒုရနုဗောဓော ဘဝတိ, ယထာ ‘‘ဒုက္ခံ တေ ဝေဒယိဿာမိ, တတ္ထ အဿာသယန္တု မ’’န္တိ. တထာ ဟိ ဧတ္ထ ‘‘ပါဒါ’’တိ ပါဌသေသော, တသ္မိံ ဒုက္ခသာသနာရောစနေ ဝတ္တုံ အဝိသဟနဝသေန ကိလမန္တံ မံ ဒေဝဿ ဥဘော ပါဒါ အဿာသေန္တု, ဝိဿဋ္ဌော ကထေဟီတိ မံ ဝဒထာတိ အဓိပ္ပာယော စ ဘဝတိ.

人称(purisa)分为单数与复数的第三、第二、第一人称。其中，第三人称(paṭhamapurisa)与动词同格，无论是在施事语(sādhakavācake)还是受事语(kammavācake)中，当主语名词排除“你”(tumha)与“我”(amha)词且处于主格(paccattavacana)时，无论该名词是显现使用——如在“愿望(abhinīhāro)得成就，菩提(bodhi)被称为四道智”等句中；还是处于其位而未显现使用——如在“他说或做”、“他们知我为：夜叉(yakkha)在折磨”、“被称为语言”等句中，它都接在所有动词词根之后。然而，在巴利(Pāḷi)圣典的某些地方，由于名词未显现，第三人称用法的含义变得难以理解，例如：“我将使你感受痛苦，愿他们在此安慰我。”在此，“双足”(pādā)是省略的经文，其意涵是：在宣说苦的教示时，对于因无法忍受而疲惫的我，愿天神的双足安慰我，（愿天神）对我说：“请放心地宣说。”

အဓိပ္ပာယော သုဒုဗ္ဗောဓော, ယသ္မာ ဝိဇ္ဇတိ ပါဠိယံ;

တသ္မာ ဥပဋ္ဌဟံ ဂဏှေ, ဂရုံ ဂရုမတံ ဝိဒူ.

由于巴利圣典中存在极难理解的意涵，因此，智者应当侍奉并依止受人尊敬的导师。

တတြိမာနိ ဘူဓာတာဓိကာရတ္တာ ဘူဓာတုဝသေန နိဒဿနပဒါနိ. သော ပရိဘဝတိ, တေ ပရိဘဝန္တိ, ပရိဘဝတိ, ပရိဘဝန္တိ. သပတ္တော အဘိဘဝိယတေ, သဗ္ဗာ ဝိတျာ’နုဘူယတေ, အဘိဘဝိယတေ, အနုဘူယတေတိ. ယတ္ထ သတိပိ နာမဿ သာဓကဝါစကတ္တေ အပစ္စတ္တဝစနတ္တာ အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏတာ န လဗ္ဘတိ, တတ္ထ ကမ္မဝါစကံ ပစ္စတ္တဝစနဘူတံ တုလျာဓိကရဏပဒံ ပဋိစ္စ ပဌမပုရိသာဒယော တယော လဗ္ဘန္တိ. တံ [Pg.30] ယထာ? ပရိဘဝိယျတေ ပုရိသော ဒေဝဒတ္တေန, ပရိဘဝိယျသေ တွံ ဒေဝဒတ္တေန, ပရိဘဝိယျမှေ မယံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ. ဧတ္ထ ပနိဒံ ဝစနံ န ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘နိန္ဒန္တိ တုဏှိမာသိန’န္တိအာဒီသု သတိပိ နာမဿ ကမ္မဝါစကတ္တေ အပစ္စတ္တဝစနတ္တာ အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏတာ န လဗ္ဘတီတိ ပဌမပုရိသုပ္ပတ္တိ န သိယာ’’တိ. ကသ္မာတိ စေ? ‘‘နိန္ဒန္တိ တုဏှိမာသိန’’န္တိအာဒီသု ‘‘ဇနာ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗဿ သာဓကဝါစကဿ နာမဿ သဒ္ဓိမာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. ဧဝမုတ္တရတြာပိ နယော.

此处，因属于bhū词根(bhūdhātu)的章节，故以bhū词根为例示词：“他胜过，他们胜过；(他)胜过，(他们)胜过。”“仇敌(sapatto)被征服，一切都被体验；(仇敌)被征服，(一切)被体验。”在名词虽为施事语(sādhakavācaka)，但因非主格(apaccattavacana)而无法与动词同格之处，则需依于一个同格的、作为受事语(kammavācaka)的主格词，而获得第三人称等三个人称。例如：“人被提婆达多(Devadatta)轻蔑”，“你被提婆达多轻蔑”，“我们被不善法(akusala dhamma)轻蔑”。但是，此处不应说：“在‘（他们）责备沉默者’等句中，名词虽为受事语，但因非主格而无法与动词同格，因此第三人称就不会产生。”为什么呢？因为在‘（他们）责备沉默者’等句中，意图是补充一个施事语名词‘人们’(janā)，使其与动词同格。之后的情形亦可依此理推知。

မဇ္ဈိမပုရိသော အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏေ သာဓကဝါစကေ ဝါ ကမ္မဝါစကေ ဝါ ပစ္စတ္တဝစနဘူတေ တုမှသဒ္ဒေ ပယုဇ္ဇမာနေပိ, တဋ္ဌာနိယတ္တေ သတိ အပ္ပယုဇ္ဇမာနေပိ သဗ္ဗဓာတူဟိ ပရော ဟောတိ. တွံ အတိဘဝသိ, တုမှေ အတိဘဝထ, အတိဘဝသိ, အတိဘဝထ. တွံ ပရိဘဝိယသေ ဒေဝဒတ္တေန, တုမှေ ပရိဘဝိယဝှေ. ယတ္ထ သတိပိ တုမှသဒ္ဒဿ သာဓကဝါစကတ္တေ အပစ္စတ္တဝစနတ္တာ အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏတာ န လဗ္ဘတိ, န တတ္ထ မဇ္ဈိမပုရိသော ဟောတိ. ဣတရေ ပန ဒွေ ဟောန္တိ ကမ္မဝါစကံ ပစ္စတ္တဝစနဘူတံ တုလျာဓိကရဏပဒံ ပဋိစ္စ. တံ ယထာ? တယာ အဘိဘဝိယတေ သပတ္တော, တယာ အဘိဘဝိယေ အဟံ.

第二人称(majjhimapurisa)接在所有动词词根之后，其条件是：与动词同格的施事语(sādhakavācaka)或受事语(kammavācaka)是处于主格(paccattavacana)的“你”(tumha)词；无论该词是显现使用，还是处于其位而未显现。例如：“你胜过，你们胜过；(你)胜过，(你们)胜过。”“你被提婆达多(Devadatta)轻蔑，你们被轻蔑。”在“你”词虽为施事语，但因非主格而无法与动词同格之处，则不会出现第二人称。而另外两种人称则会出现，这取决于同格的、作为受事语的主格词。例如：“仇敌被你征服”，“我被你征服”。

ဥတ္တမပုရိသော အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏေ သာဓကဝါစကေ ဝါ ကမ္မဝါစကေ ဝါ ပစ္စတ္တဝစနဘူတေ အမှသဒ္ဒေ ပယုဇ္ဇမာနေပိ, တဋ္ဌာနိယတ္တေ သတိ အပ္ပယုဇ္ဇမာနေပိ သဗ္ဗဓာတူဟိ ပရော ဟောတိ. အဟံ ပရိဘဝါမိ, မယံ ပရိဘဝါမ, ပရိဘဝါမိ, ပရိဘဝါမ. အဟံ ပရိဘဝိယျာမိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, မယံ ပရိဘဝိယျာမ, ပရိဘဝိယျာမိ, ပရိဘဝိယျာမ. ယတ္ထ သတိပိ အမှသဒ္ဒဿ သာဓကဝါစကတ္တေ အပစ္စတ္တဝစနတ္တာ အာချာတပဒေန တုလျာဓိကရဏတာ န လဗ္ဘတိ, န တတ္ထ [Pg.31] ဥတ္တမပုရိသော ဟောတိ. ဣတရေ ပန ဒွေ ဟောန္တိ ကမ္မဝါစကံ ပစ္စတ္တဝစနဘူတံ တုလျာဓိကရဏပဒံ ပဋိစ္စ. တံ ယထာ? မယာ အနုဘဝိယတေ သမ္ပတ္တိ, မယာ အဘိဘဝိယသေ တွံ. ဧဝံ ယတ္ထ ယတ္ထ သာဓကဝါစကာနံ ဝါ ကမ္မဝါစကာနံ ဝါ နာမာဒီနံ ပစ္စတ္တဝစနဘူတာနံ အာချာတပဒေဟိ တုလျာဓိကရဏတ္တေ လဒ္ဓေ တတ္ထ တတ္ထ ပဌမပုရိသာဒယော လဗ္ဘန္တိ, တသ္မာ နာမာဒီနံ ပစ္စတ္တဝစနဘူတာနံ တုလျာဓိကရဏဘာဝေါယေဝ ပဌမပုရိသာဒီနမုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏံ.

第一人称(uttamapurisa)接在所有动词词根之后，其条件是：与动词同格的施事语(sādhakavācaka)或受事语(kammavācaka)是处于主格(paccattavacana)的“我”(amha)词；无论该词是显现使用，还是处于其位而未显现。例如：“我胜过，我们胜过；(我)胜过，(我们)胜过。”“我被不善法(akusala dhamma)轻蔑，我们被轻蔑；(我)被轻蔑，(我们)被轻蔑。”在“我”词虽为施事语，但因非主格而无法与动词同格之处，则不会出现第一人称。而另外两种人称则会出现，这取决于同格的、作为受事语的主格词。例如：“成就(sampatti)被我体验”，“你被我征服”。如此，无论在何处，当作为施事语或受事语的主格名词等与动词获得同格关系时，就在那里获得第三人称等。因此，主格名词等与动词的同格关系，正是第三人称等产生的原因。

ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပုရိသာနမေကာဘိဓာနေ ပရော ပုရိသော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ဧကာဘိဓာနံ နာမ ဧကတော အဘိဓာနံ ဧကကာလာဘိဓာနဉ္စ. တဉ္စ ခေါ စသဒ္ဒပယောဂေယေဝ, အစသဒ္ဒပယောဂေ ဘိန္နကာလာဘိဓာနေ တဂ္ဂဟဏာဘာဝတော. ‘‘တုမှေ အတ္ထကုသလာ ဘဝထ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော တပ္ပယောဂါ. တတ္ထ တုမှေ အတ္ထကုသလာ ဘဝထ – ဣစ္စေတသ္မိံ ဝေါဟာရေ ‘‘သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, တွဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝသိ, တုမှေ အတ္ထကုသလာ ဘဝထာ’’တိ ဧဝံ ဒွိန္နမေကာဘိဓာနေ ပရော ပုရိသော ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမ’’ ဣစ္စေတသ္မိံ ပန ‘‘သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, အဟဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝါမိ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမာ’’တိ ဝါ ‘‘တွဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝသိ, အဟဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝါမိ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမာ’’တိ ဝါ ဧဝမ္ပိ ဒွိန္နမေကာဘိဓာနေ ပရော ပုရိသော ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, တွဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝသိ, အဟဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝါမိ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမာ’’တိ ဝါ ‘‘သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, တေ စ အတ္ထကုသလာ ဘဝန္တိ, တွဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝသိ, တုမှေ စ အတ္ထကုသလာ ဘဝထ, အဟဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝါမိ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမာ’’တိ ဝါ ဧဝံ တိဏ္ဏမေကာဘိဓာနေ ပရော ပုရိသော ဂဟေတဗ္ဗော.

当两人或三人被一同称谓(ekābhidhāna)时，应取后者的人称。在此，“一同称谓”是指一起称谓与同时称谓。这仅限于使用“ca”(ca-sadda)一词的情况，因为若不使用“ca”且在不同时间称谓，则不采用此规则。例如“你们应善巧于义，我们应善巧于义”等用法。其中，在“你们应善巧于义”这句话中，若表述为“他善巧于义，你也善巧于义，你们应善巧于义”，如此两人被一同称谓时，应取后者的人称。在“我们应善巧于义”这句话中，若表述为“他善巧于义，我也善巧于义，我们应善巧于义”，或“你善巧于义，我也善巧于义，我们应善巧于义”，如此两人被一同称谓时，也应取后者的人称。若表述为“他善巧于义，你也善巧于义，我也善巧于义，我们应善巧于义”，或“他善巧于义，他们也善巧于义，你善巧于义，你们也善巧于义，我善巧于义，我们也善巧于义”，如此三人（或更多人）被一同称谓时，应取后者的人称。

အပရောပိ [Pg.32] အတ္ထနယော ဝုစ္စတိ – ‘‘တွဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝသိ, သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, တုမှေ အတ္ထကုသလာ ဘဝထာ’’တိ ဝါ ‘‘အဟဉ္စ အတ္ထကုသလော ဘဝါမိ, သော စ အတ္ထကုသလော ဘဝတိ, မယမတ္ထကုသလာ ဘဝါမာ’’တိ ဝါ ဣမိနာ နယေန အနေကပ္ပဘေဒေါ အတ္ထနယော. ဧဝံ သေသာသု ဝိဘတ္တီသု ပဉ္စမီသတ္တမိယာဒီသု ပရောပုရိသော ဂဟေတဗ္ဗော. သဗ္ဗေသု စ ကြိယာပဒေသု ဗဝှတ္ထဝါစကေသု ဗဟုဝစနန္တေသု, န ပန ဗဟုဝစနန္တေသုပိ ဧကဿတ္တနော ဝါစကေသု ဂရုကာတဗ္ဗဿေကဿတ္ထဿ ဝါစကေသု စ ကြိယာပဒေသု. ဧတ္ထ စောဒနာသန္ဒီပနိယော ဣမာ ဂါထာ –

另外也说到一种义理的阐释：“你善巧于义，而他善巧于义，你们应善巧于义”；或“我善巧于义，而他善巧于义，我们应善巧于义”。依此方式，义理的阐释有许多种。同样地，在其余的词尾(vibhatti)中，如第五式(pañcamī)、第七式(sattamī)等，也应取后者的人称。此规则适用于所有表达复数意义且以复数结尾的动词，但不适用于那些虽以复数结尾，却指代单一个体或指代单一尊者(garukātabba)的动词。于此，有如下用于提问与阐明的偈颂：

‘‘တွဉ္စ ဘဝသိ သော စာပိ, ဘဝတိ’’စ္စာဒိဘာသနေ;

‘‘တုမှေ ဘဝထ’’ ဣစ္စာဒိ, ပရောပေါသော ကထံ သိယာ?;

“你存在，他也存在”，在如此等言说中；“你们存在”等，后者的人称如何成立？

‘‘အဟံ ဘဝါမိ သော စာပိ, ဘဝတိ’’စ္စာဒိဘာသနေ;

‘‘မယံ ဘဝါမ’’ဣစ္စာဒိ, ဥတ္တမော စ ကထံ သိယာ?;

“我存在，他也存在”，在如此等言说中；“我们存在”等，第一人称(uttama)又如何成立？

ဧတ္ထ စ ဝုစ္စတေ –

于此，解说如下：

ပစ္ဆာ ဝုတ္တော ပရော နာမ, သညာယ ပဋိပါဋိယာ;

ဧဝံ ပန ဂဟေတဗ္ဗော, ပရောပုရိသနာမကော.

依（人称）称谓的顺序，后说者名为“后者”；应如是理解这“后者的人称”(paropurisanāmako)。

ပဌမမှာ ပရော နာမ, မဇ္ဈိမော ဥတ္တမောပိ စ;

မဇ္ဈိမမှာ ပရော နာမ, ဥတ္တမော ပုရိသော ရုတော.

相对于第三人称(paṭhama)，第二人称(majjhima)与第一人称(uttama)皆为“后者”；相对于第二人称，第一人称被称为“后者”。

ဧဝံ တု ဂဟဏဉှေတ္ထ, ဝေါဟာရဿာနုလောမကံ;

ဒေါသော တဒနုလောမမှိ, ဂဟဏသ္မိံ န ဝိဇ္ဇတိ.

于此，如此的理解顺应世俗用法(vohāra)；当理解顺应于此，则无任何过失。

‘‘တွဉ္စ ဘဒ္ဒေ သုခီ ဟောဟိ, ဧသော စာပိ မဟာမိဂေါ’’;

ဣတိ ပါဌော ယတော ဒိဋ္ဌော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

“贤善的女士(bhadde)，愿你安乐，也愿这只大鹿(mahāmiga)安乐”；因为见到这样的文句，所以我们才这么说。

‘‘တုမှေ ဒွေ သုခိတာ ဟောထ’’, ဣစ္စတ္ထော တတ္ထ ဒိဿတိ;

ဧဝံပျယံ နယော ဝုတ္တော, အတ္တနောမတိယာ မမ.

“愿你们二者皆安乐”，此义于彼可见；此理趣(naya)亦是依我自己的意见而说。

အတ္တနောမတိ [Pg.33] ကိဉ္စာပိ, ကထိတာ သဗ္ဗဒုဗ္ဗလာ;

တထာပိ နယမာဒါယ, ကထိတတ္တာ အကောပိယာ.

纵然依己见所说，全然是无力的；然而因依循理趣而说，故而无可指摘。

‘‘ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေန္တံ, ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇယိတ္ထ မံ;

တွဉ္စ ဇာနပဒါ စေဝ, နေဂမာ စ သမာဂတာ’’.

“你与乡人(jānapada)及市民(negama)聚集起来，将正在依法治国的我从国中放逐。”

‘‘အဟဉ္စ မဒ္ဒိဒေဝီ စ, ဇာလီကဏှာဇိနာ စုဘော;

အညမညံ သောကနုဒါ, ဝသာမ အဿမေ တဒါ’’.

“我与玛蒂(Maddī)王妃，以及贾利(Jāli)与迦尼黑(Kaṇhājinā)二子；彼此消愁解忧苦，当时我们住在林中精舍(assama)。”

ဧတာ ဂါထာပိ ဧတဿ, အတ္ထဿ ပန သာဓိကာ;

တာသု ဝုတ္တနယေနေဝ, အတ္ထော သုပါကဋော သိယာ;

ဧဝံ ဝိညူဟိ ဝိညေယျံ, ဗဟုနာ ဘာသိတေန ကိံ.

此等偈颂亦能证明此义；依其中所说的理趣，其义理便极其明了；智者应如是了知，多言何益？

အာကာရေန မနာပေန, ကထနေ ယေန ကေနစိ;

န ဝိရုဇ္ဈတိ စေ အတ္ထော, တံ ပမာဏံ သုဓီမတံ.

以悦意之方式，无论由谁言说；若其义不相违，智者以此为准绳。

ပုရိသတ္တယတော ဧသော, ပရောပုရိသနာမကော;

နုပလဗ္ဘတိ ပစ္စေကံ, တဒန္တောဂဓတောဝ ယံ.

这名为“后者的人称”者，乃从三类人称而来；因其已包含于其中，故无法单独寻得。

ပါဋဝတ္ထာယ သောတူနံ, ဝေါဟာရတ္ထေသု သဗ္ဗသော;

ဝိသုံ အလဗ္ဘမာနောပိ, လဗ္ဘမာနောဝ ဥဒ္ဓဋော.

为使听者于一切世俗用法中熟练；虽无法单独寻得，却如可寻得般被提出。

သင်္ခေပတောပေတ္ထ ပုရိသပ္ပဝတ္တိ ဧဝံ ဥပလက္ခိတဗ္ဗာ ‘‘အမှဝစနတ္ထေ ဥတ္တမော, တုမှဝစနတ္ထေ မဇ္ဈိမော, အညေသံ ဝစနတ္ထေ ပဌမော’’တိ.

在此，人称的用法应简要地这样理解：在“我们”(amha)的意义上是第一人称(uttama)，在“你们”(tumha)的意义上是第二人称(majjhima)，在“其他”(añña)的意义上是第三人称(paṭhama)。

တျာဒီနံ ပုရိသသညာ, ယသ္မာ ဝုတ္တာ တတော ဣဒံ;

တဗ္ဗန္တာချာတိကံ ဉေယျံ, ပုရိသပရိဒီပကံ.

由于“ti”等（词尾）的人称概念已被宣说，因此应知，以其为词尾的动词(ākhyātika)能阐明人称。

ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ အာချာတိကဿ ကာလကာရကပုရိသပရိဒီပနတာ ဝုတ္တာ.

如此，在所有方面，动词阐明时间、施事(kāraka)与人称之作用已被宣说。

ကြိယာလက္ခဏန္တိ ဧတ္ထ ကထံ အာချာတိကဿ ကြိယာလက္ခဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ?

关于“行为特征”(kriyālakkhaṇa)，此处如何理解动词具有行为特征呢？

လက္ခိယတိ [Pg.34] ကြိယာယေတံ, ကြိယာ ဝါ အဿ လက္ခဏံ;

ကြိယာလက္ခဏတာ ဧဝံ, ဝေဒိတဗ္ဗာ တထာ ဟိ စ.

此（动词）由行为(kriyā)所标示，或者行为是其特征；行为特征应如是理解，确实如此。

‘‘ဂစ္ဆတိ’’စ္စာဒိကံ သုတွာ, ကြိယာသန္ဒီပနံ ပဒံ;

‘‘အာချာတိက’’န္တိ ဓီရေဟိ, အာချာတညူဟိ သညိတံ.

听到“gacchati”（他去）等词，这阐明行为的词，被智者、通晓动词者，称之为“动词”(ākhyātika)。

လက္ခဏံ ဟောတိ နာမဿ, ယထာ သတွာဘိဓာနတာ;

ကြိယာဘိဓာနတာ ဧဝံ, အာချာတဿေဝ လက္ခဏံ.

如同名词(nāma)的特征在于标示有情(satva)；同样，动词的特征在于标示行为。

အတ္ထတော ပန ဧတဿ, ကြိယာဝါစကတာ ဣဓ;

လက္ခဏံ ဣတိ ဝိညေယျံ, လက္ခဏညူဟိ လက္ခိတံ.

然而就意义而言，在此应知，其表达行为的性质即是特征，此为通晓特征者所标示。

‘‘ကိံ ကရောသီ’’တိ ပုဋ္ဌဿ, ‘‘ပစာမိ’’စ္စာဒိနာ ‘‘အဟံ’’;

ပဋိဝါစာယ ဒါနေန, ကြိယာဝါစကတာ မတာ.

当被问及“你在做什么？”时，通过以“我正在煮”(pacāmi)等作答，（动词）表达行为的性质即被公认。

ဧဝမာချာတိကဿ ကြိယာလက္ခဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ;

ဣဒါနိ ကာလေသု ဝိဘတ္တိပ္ပဝတ္တိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ –

动词的行为特征应如是理解；现在，在时态中，词尾变化(vibhatti)的用法应如是理解——

ပစ္စုပ္ပန္နမှိ ကာလသ္မိံ, ဝတ္တမာနာ ပဝတ္တတိ;

အာသိဋ္ဌာဏာပနတ္ထေသု, ပစ္စုပ္ပန္နမှိ ပဉ္စမီ.

在现在时(paccuppanna-kāla)中，使用现在式(vattamānā)；在祈愿、命令的意义上，现在时中使用命令式(pañcamī)。

ပစ္စုပ္ပန္နေ ပရိကပ္ပာ-နုမတျတ္ထေသု သတ္တမီ;

အပ္ပစ္စက္ခေ အတီတမှိ, ပရောက္ခာ သမ္ပဝတ္တတိ.

在现在时中，在设想、同意的意义上，使用可能式(sattamī)；在非亲见(appaccakkha)的过去时中，使用远过去式(parokkhā)。

ဟိယျော ပဘုတိ ကာလသ္မိံ, အတီတမှိ ပဝတ္တတိ;

ပစ္စက္ခေ ဝါ အပစ္စက္ခေ, ဟိယျတ္တနီ နိရုတ္တိတာ.

在从昨日(hiyyo)起的过去时中，[动词]被使用；无论亲见或非亲见，都被称为“昨日式(hiyyattanī)”。

အဇ္ဇပ္ပဘုတိ ကာလသ္မိံ, အတီတမှိ ပဝတ္တတိ;

ပစ္စက္ခေ ဝါ အပစ္စက္ခေ, သမီပေဇ္ဇတနဝှယာ.

在从今日(ajja)起的过去时中，[动词]被使用；无论亲见或非亲见，都称为“近今日式(ajjatanī)”。

အနာဂတေ ဘဝိဿန္တီ, ကာလသ္မိံ သမ္ပဝတ္တတိ;

ကြိယာတိပန္နမတ္တမှိ, တီတေ ကာလာတိပတ္တိကာ;

အနာဂတေပိ ဟောတီတိ, နိရုတ္တညူဟိ ဘာသိတာ.

在未来时中，使用“未来式(bhavissantī)”；在行为已错失的过去时中，使用“条件式(kālātipattikā)”；通晓语法者(niruttaññū)宣说，[条件式]亦可用于未来。

ဧဝံ ကာလေသု ဝိဘတ္တိပ္ပဝတ္တိံ ဉတွာ ယေ တေ သုတ္တန္တေသု ဝိစိတ္တာ သုဝိသဒဝိပုလတိခိဏဗုဒ္ဓိဝိသယဘူတာ ပယောဂါ ဒိဿန္တိ, တေသု ပါဋဝမိစ္ဆန္တေဟိ တျာဒိက္ကမေန ဝုစ္စမာနာ ကြိယာပဒမာလာ [Pg.35] သလ္လက္ခိတဗ္ဗာ – ဘဝတိ, ဘဝန္တိ. ဘဝသိ, ဘဝထ. ဘဝါမိ, ဘဝါမ. ဘဝတေ, ဘဝန္တေ. ဘဝသေ, ဘဝဝှေ. ဘဝေ, ဘဝါမှေ. အယံ အညယောဂါဒိရဟိတာ ကြိယာပဒမာလာ.

如此了知时态中词尾变化(vibhatti)的用法后，对于那些在经(suttanta)中可见的、多样的、清晰的、广博的、属于敏锐智慧范畴的用法，欲求纯熟者，应注意依ti等次序所说的动词变位表(kriyāpadamālā)——bhavati, bhavanti; bhavasi, bhavatha; bhavāmi, bhavāma; bhavate, bhavante; bhavase, bhavavhe; bhave, bhavāmhe。这是不含“他称连接(aññayoga)”等[代词]的动词变位表。

ဒိဿန္တိ စ သုတ္တန္တေသု အတ္ထသမ္ဘဝေပိ အညယောဂါဒိရဟိတာနိ ကြိယာပဒါနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ. ယံ မံ ဘဏသိ သာရထိ. အညံ သေပဏ္ဏိ ဂစ္ဆာမိ’’ ဣစ္စေဝမာဒီနိ ဧတဿတ္ထဿ ပရိဒီပနိယာ ကြိယာပဒမာလာ.

在经中也可以见到，即使在意义上存在[代词]时，也有不带“他称连接”等[代词]的动词。例如：“‘诸行(saṅkhāra)无常’，当以智慧观见时”；“车夫(sārathi)，你对我说的话”；“我到另一棵西波尼(sepaṇṇi)树去”。诸如此类，是阐明此义的动词变位表。

ဧတ္ထ တိဝိဓော ကြိယာပဒေသု ယောဂေါ တယောဂေါ, မယောဂေါ, အညယောဂေါ စ. တတ္ထ မဇ္ဈိမပုရိသာ တယောဂဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာ, ဥတ္တမပုရိသာ မယောဂဝသေန. ပဌမပုရိသာ အညယောဂဝသေန. တျာဒီနမေတ္ထ ပဋိပါဋိယာ အယံ အနုဂီတိ –

此处动词有三种连接(yoga)：你称连接(tayoga)、我称连接(mayoga)与他称连接(aññayoga)。其中，中称(majjhimapurisa)应取你称连接，上称(uttamapurisa)应取我称连接，初称(paṭhamapurisa)应取他称连接。在此，依ti等次序的随诵偈如下：

အညယောဂေန ပဌမာ, တယောဂေန တု မဇ္ဈိမာ;

မယောဂေနုတ္တမာ ဟောန္တိ, ဂဟေတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာ.

初称依他称连接，中称依你称连接，上称依我称连接，明辨者(vibhāvin)应如此取用。

သောတူနံ ပယောဂေသု ကောသလ္လတ္ထံ အညယောဂါဒိသဟိတမပရမ္ပိ ကြိယာပဒမာလံ ဝဒါမ – သော ဘဝတိ, တေ ဘဝန္တိ. တွံ ဘဝသိ, တုမှေ ဘဝထ. အဟံ ဘဝါမိ, မယံ ဘဝါမ. သော ဘဝတေ, တေ ဘဝန္တေ. တွံ ဘဝသေ, တုမှေ ဘဝဝှေ. အဟံ ဘဝေ, မယံ ဘဝါမှေ. အယံ အညယောဂါဒိသဟိတာ ကြိယာပဒမာလာ.

为使听者在用法上熟练，我们再说另一组包含他称连接等[代词]的动词变位表：so bhavati（他是），te bhavanti（他们是）；tvaṃ bhavasi（你是），tumhe bhavatha（你们是）；ahaṃ bhavāmi（我是），mayaṃ bhavāma（我们是）。so bhavate（他是），te bhavante（他们是）；tvaṃ bhavase（你是），tumhe bhavavhe（你们是）；ahaṃ bhave（我是），mayaṃ bhavāmhe（我们是）。这是包含他称连接等[代词]的动词变位表。

ဒိဿန္တိ စ သုတ္တန္တေသု အညယောဂါဒိသဟိတာနိပိ ကြိယာပဒါနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘ယံပါယံ ဒေဝ ကုမာရော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ, ဣဒမ္ပိမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ, တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ. ယော ဒန္ဓကာလေ တရတိ[Pg.36], တရဏီယေ စ ဒန္ဓတိ, တွံသိ အာစရိယော မမ, အဟမ္ပိ ဒဋ္ဌုကာမောသ္မိ, ပိတရံ မေ ဣဓာဂတံ’’ ဣစ္စေဝမာဒီနိ ဧတဿတ္ထဿ ပရိဒီပနိယာ ကြိယာပဒမာလာ.

在经中也可见到包含他称连接等[代词]的动词。例如：“天神(deva)啊，这位王子双足安稳站立，这也是这位大士(mahāpurisa)的大士相(mahāpurisalakkhaṇa)，他将拥有这七宝。”“在应缓慢时急躁，在应急躁时缓慢者。”“您是我的老师。”“我也想见来到此地的父亲。”诸如此类，是阐明此义的动词变位表。

ယော တုမှသဒ္ဒေန ဝတ္တဗ္ဗေ အတ္ထေ နိပတတိ, န ပန ဟောတိ တုမှတ္ထဝါစကော, နေသော သဒ္ဒေါ ကြိယာပဒဿ တယောဂသဟိတတ္တံ သာဓေတိ, အညဒတ္ထု အညယောဂသဟိတတ္တညေဝ သာဓေတိ. ယော စ အမှသဒ္ဒေန ဝတ္တဗ္ဗေ အတ္ထေ နိပတတိ, န ပန ဟောတိ အမှတ္ထဝါစကော, န သောပိ သဒ္ဒေါ ကြိယာပဒဿ မယောဂသဟိတတ္တံ သာဓေတိ, အညဒတ္ထု အညယောဂသဟိတတ္တညေဝ သာဓေတိ.

若有词用于表达“你(tumha)”的意义，但它本身不是表示“你”的词，那么该词并不能使动词与你称连接相应，而只能使之与他称连接相应。同样，若有词用于表达“我(amha)”的意义，但它本身不是表示“我”的词，那么该词也不能使动词与我称连接相应，而只能使之与他称连接相应。

တတြ တုမှသဒ္ဒေန တာဝ ဝတ္တဗ္ဗတ္ထေ – ‘‘န ဘဝံ ဧတိ ပုညတ္ထံ, သိဝိရာဇဿ ဒဿနံ. မာယသ္မာ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ ဘေဒါယ ပရက္ကမိ. ဣဓ ဘန္တေ ဘဂဝါ ပံသုကူလံ ဓောဝတူ’’တိ ဣစ္စေဝမာဒယော ပယောဂါ. အမှသဒ္ဒေန ပန ဝတ္တဗ္ဗတ္ထေ ‘‘ဥပါလိ တံ မဟာဝီရ, ပါဒေ ဝန္ဒတိ သတ္ထုနော. သာဝကော တေ မဟာဝီရ, သရဏော ဝန္ဒတိ သတ္ထုနော’’တိ စ ဣစ္စေဝမာဒယော ပယောဂါ. ဣဒမေတ္ထုပလက္ခိတဗ္ဗံ ‘‘တွံ တုမှေ အဟံ မယ’’န္တိ အတ္ထဒီပက တယောဂ မယောဂတော အညော အညတ္ထဒီပနော ပယောဂေါယေဝ အညယောဂေါ နာမ, တတ္ထ ပဌမပုရိသော ဘဝတီတိ.

在以“你”字所应表达的意义上，例如：“阁下(bhavaṃ)前来并非为了功德，而是为见希毗王(Sivirāja)。”“具寿(āyasmā)切勿试图分裂和合的僧团(saṅgha)。”“尊者(bhante)，世尊(bhagavā)请在此洗涤粪扫衣(paṃsukūla)。”等即是其用法。而在以“我”字所应表达的意义上，例如：“大雄(mahāvīra)，优波离(upāli)礼敬导师(satthu)之足。”“大雄，您的弟子(sāvaka)，皈依者礼敬导师之足。”等即是其用法。于此应注意：除了阐明“你、你们、我、我们”之义的你称连接(tayoga)与我称连接(mayoga)之外，其他阐明意义的用法即称为“他称连接(aññayoga)”，其中使用初称(paṭhamapurisa)。

ယဇ္ဇေဝံ ‘‘သဗ္ဗာယသံ ကူဋမတိပ္ပမာဏံ, ပဂ္ဂယှ သော တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ. ဧသ သုတွာ ပသီဒါမိ, ဝစော တေ ဣသိသတ္တမာ’’တိအာဒီသု ကထံ. ဧတ္ထ ဟိ မဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသသမ္ဘဝေါယေဝ ဒိဿတိ, န တု ပဌမပုရိသသမ္ဘဝေါတိ? ဝုစ္စတေ – ‘‘သဗ္ဗာယသံ ကူဋမတိပ္ပမာဏံ, ပဂ္ဂယှ သော တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ’’တိအာဒီသု ‘‘သော’’တိအာဒိကဿ နာမသဒ္ဒဿ တုမှ’မှသဒ္ဒဿတ္ထဝါစကသဒ္ဒေဟိ‘‘တိဋ္ဌသီ’’တိအာဒီနံ သျာဒျန္တာနံ ပဒါနံ ဒဿနတော အစ္စန္တမဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗေဟိ [Pg.37] သမာနာဓိကရဏတ္တာ တဂ္ဂုဏဘူတတ္တာ စ မဇ္ဈိမုတ္တမပုရိသသမ္ဘဝေါ သမဓိဂန္တဗ္ဗော. ဤဒိသေသု ပယောဂေသု သျာဒျန္တာနံ ဒဿနဝသေန အဝိဇ္ဇမာနာနိပိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗာနိ ‘‘တွမဟ’’မိစ္စာဒီနိ ပဒါနိ ဘဝန္တိ. ကတ္ထစိ ပန ပရိပုဏ္ဏာနိ ဒိဿန္တိ ‘‘သာတွံ ဝင်္ကမနုပ္ပတ္တာ, ကထံ မဒ္ဒိ ကရိဿသိ. သော အဟံ ဝိစရိဿာမိ, ဂါမာ ဂါမံ ပုရာ ပုရ’’န္တိ ဣစ္စေဝမာဒီသု.

既然如此，在“彼(so)举起无量的一切铁锤，站立(tiṭṭhasi)于空中。我(esa)闻此而心生净信，大仙之最(isisattama)啊，您的言语！”等句中，情况如何？此处只见中称与上称的出现，而非初称，是吗？回答是：在“彼举起……站立于空中”等句中，由于“彼”等名词与必须补充的、表示“你”或“我”之义的词为同格(samānādhikaraṇa)关系，并因此具有了它们的属性，故应理解为出现了中称与上称。在这种用法中，根据动词词尾的显示，即使“你”、“我”等词没有出现，也应予以补充。但在某些地方，也可以看到完整的表达，例如：“你，她，已到达槃迦(Vaṅka)山，玛蒂(maddī)，你将如何是好？”以及“我，他，将游历，从一村到另一村，从一城到另一城。”等等。

အာချာတိကဿ ကြိယာလက္ခဏတ္တာ အလိင်္ဂဘေဒတ္တာ စ တိဏ္ဏံ လိင်္ဂါနံ သာဓာရဏဘာဝပရိဒီပနတ္ထံ အပရမ္ပိ ကြိယာပဒမာလံ ဝဒါမ –

由于动词(ākhyātika)以行为为特征，且无性(liṅga)的分别，为阐明其对三性共通的状态，我们再说另一组动词变位表：

ပုရိသော ဘဝတိ, ကညာ ဘဝတိ, စိတ္တံ ဘဝတိ, ပုရိသာ ဘဝန္တိ, ကညာယော ဘဝန္တိ, စိတ္တာနိ ဘဝန္တိ. ဘော ပုရိသ တွံ ဘဝသိ, ဘောတိ ကညေ တွံ ဘဝသိ, ဘော စိတ္တ တွံ ဘဝသိ, ဘဝန္တော ပုရိသာ တုမှေ ဘဝထ, ဘောတိယော ကညာယော တုမှေ ဘဝထ, ဘဝန္တော စိတ္တာနိ တုမှေ ဘဝထ. အဟံ ပုရိသော ဘဝါမိ, အဟံ ကညာ ဘဝါမိ, အဟံ စိတ္တံ ဘဝါမိ, မယံ ပုရိသာ ဘဝါမ, မယံ ကညာယော ဘဝါမ, မယံ စိတ္တာနိ ဘဝါမ.

男子(purisa)是，少女(kaññā)是，心(citta)是；众男子是，众少女是，诸心是。男子啊，你是；少女啊，你是；心啊，你是。诸位男子，你们是；诸位少女，你们是；诸心，你们是。我是男子，我是少女，我是心；我们是众男子，我们是众少女，我们是诸心。

ဧသ နယော အတ္တနောပဒေသု, သေသဝိဘတ္တီနံ သဗ္ဗပဒေသုပိ. အယမာချာတိကဿ တိဏ္ဏံ လိင်္ဂါနံ သာဓာရဏဘာဝပရိဒီပနီ ကြိယာပဒမာလာဝ.

此法适用于为己语(attanopada)，也适用于其余所有语尾(vibhatti)的全部词形。这正是揭示动词对三性具有共通性的动词词形系列。

ဝုတ္တဉှေတံ နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘ကြိယာလက္ခဏမာချာတိကမလိင်္ဂဘေဒ’’မိတိ. တတြ အလိင်္ဂဘေဒမိတိ ကော အတ္ထော? ဣတ္ထိပုမနပုံသကာနံ အဝိသေသတ္ထော ဝုစ္စတေ ‘‘အလိင်္ဂဘေဒ’’မိတိ. ယထာ ‘‘ပုရိသော ဂစ္ဆတိ, ကညာ ဂစ္ဆတိ, စိတ္တံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. စတုဓာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌကြိယာပဒေသု ယထာ ‘‘ဘဝတီ’’တိ အကာရာနန္တရတျန္တပဒံ ဂဟေတွာ ‘‘ဘဝတိ ဘဝန္တိ ဘဝသီ’’တိအာဒိနာ ကြိယာပဒမာလာ သဗ္ဗထာ ကတာ, ဧဝံ ‘‘ဥဗ္ဘဝတိ’’စ္စာဒီနိပိ အကာရာနန္တရတျန္တပဒါနိ ဂဟေတွာ ‘‘ဥဗ္ဘဝတိ ဥဗ္ဘဝန္တိ ဥဗ္ဘဝသီ’’တိအာဒိနာ [Pg.38] ကြိယာပဒမာလာ သဗ္ဗထာ ကာတဗ္ဗာ. ‘‘ဘောတိ သမ္ဘောတီ’’တိအာဒီနိ ပန ဩကာရာနန္တရတျန္တပဒါနိ, ‘‘ဘာဝေတိ ဝိဘာဝေတီ’’တိအာဒီနိ စ ဧကာရာနန္တရတျန္တပဒါနိ ဂဟေတွာ ပါဠိနယာနုသာရေနေဝ ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ, နယိဓ ဝုတ္တနယာနုသာရေန. ဤဒိသေသု ဟိ ဌာနေသု ဒုရနုဗောဓာ ကြိယာပဒဂတိ. အတော လဗ္ဘမာနဝသေန ကြိယာပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. န ဟိ လောကေ လောကိယာ သဗ္ဗေ ဓာတုသဒ္ဒေ ပစ္စေကံ သဗ္ဗေဟိပိ ဆန္နဝုတိယာ ဝစနေဟိ ယောဇေတွာ ဝဒန္တိ, ဧဝံ အဝဒန္တာနမ္ပိ နေသံ ကထာ အပရိပုဏ္ဏာ နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗဋ္ဌာနံ ဝဇ္ဇေတွာ ယထာသမ္ဘဝံ ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ ပဉ္စမိယာဒီသုပိ ဝိဘတ္တီသု. အယံ ဝတ္တမာနဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

这在词释藏(Niruttipiṭaka)中说道：“动词(ākhyātika)的特征是表示行为，且无性之别。”于此，“无性之别”是何义？是说对阴性、阳性、中性没有区别，这被称为“无性之别”。例如：“男子去，少女去，心去。”在四类已指出的动词中，如以“a”音及“-ti”结尾的词“bhavati”，可构成“bhavati、bhavanti、bhavasi”等完整的动词词形系列。同样，以“a”音及“-ti”结尾的“ubbhavati”等词，也应构成“ubbhavati、ubbhavanti、ubbhavasi”等完整的动词词形系列。然而，像“bhoti、sambhoti”等以“o”音及“-ti”结尾的词，以及“bhāveti、vibhāvetī”等以“e”音及“-ti”结尾的词，则应完全依照巴利(Pāḷi)规则来构成词形系列，而非依照此处所述的规则。因为在这些情况下，动词的变化形式确实难以理解。因此，应根据可得的形式来构成动词词形系列。世间人说话时，并不会将每一个词根都与全部九十六种形式结合起来使用，即便他们不这么说，其言谈也并不算不完整。因此，应省略可省略之处，根据可能性来构成词形系列。第五语尾等也是如此。这是现在时语尾(vattamānavibhatti)动词词形系列的解释。

ဣတော ပဋ္ဌာယ ပန ယထုဒ္ဒိဋ္ဌပဒါနေဝ ပရိဏာမေတွာ ပရိဏာမေတွာ ပဉ္စမိယာဒီနံ မာတိကာဘာဝေန ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဣဒါနိ ပန တယောဂါဒိသဟိတာသဟိတဝသေန ဒွိဓာ ကြိယာပဒမာလာယော ဒဿေဿာမ ကွစာဒေသဝသေန သမ္ဘူတာနိ စ ရူပန္တရာနိ သောတူနံ သုခဓာရဏတ္ထဉ္စေဝ ပုရိသပ္ပယောဂေ အသမ္မောဟတ္ထဉ္စ.

自此以后，应将如前所示的词反复变化，并以第五语尾等作为范本。现在，为了让听者容易记忆，以及在人称用法上不致混淆，我们将根据是否与代词“彼”(so)、“你”(tvaṃ)等连用，分两种情况来展示动词词形系列，并说明因某些地方的替换而产生的其他形式。

ဘဝတု, ဘဝန္တု. ဘဝါဟိ, ဘဝ, ဘဝထ. ဘဝါမိ, ဘဝါမ. ဘဝတံ, ဘဝန္တံ. ဘဝဿု, ဘဝဝှော. ဘဝေ, ဘဝါမသေ. သော ဘဝတု, တေ ဘဝန္တု. တွံ ဘဝါဟိ, ဘဝ, တုမှေ ဘဝထ. အဟံ ဘဝါမိ, မယံ ဘဝါမ. သော ဘဝတံ, တေ ဘဝန္တံ. တွံ ဘဝဿု, တုမှေ ဘဝဝှော. အဟံ ဘဝေ, မယံ ဘဝါမသေ. အယံ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

Bhavatu, bhavantu. Bhavāhi, bhava, bhavatha. Bhavāmi, bhavāma. Bhavataṃ, bhavantaṃ. Bhavassu, bhavavho. Bhave, bhavāmase. So bhavatu, te bhavantu. Tvaṃ bhavāhi, bhava, tumhe bhavatha. Ahaṃ bhavāmi, mayaṃ bhavāma. So bhavataṃ, te bhavantaṃ. Tvaṃ bhavassu, tumhe bhavavho. Ahaṃ bhave, mayaṃ bhavāmase. 这是第五语尾(pañcamīvibhatti)动词词形系列的解释。

ဘဝေယျ, ဘဝေ, ဘဝေယျုံ. ဘဝေယျာသိ, ဘဝေယျာထ. ဘဝေယျာမိ, ဘဝေယျာမ, ဘဝေမု. ဘဝေထ, ဘဝေရံ. ဘဝေထော, ဘဝေယျာဝှော. ဘဝေယျံ, ဘဝေယျာမှေ ဣတိ ဝါ, သော ဘဝေယျ[Pg.39], ဘဝေ, တေ ဘဝေယျုံ. တွံ ဘဝေယျာသိ, တုမှေ ဘဝေယျာထ. အဟံ ဘဝေယျာမိ, မယံ ဘဝေယျာမ, ဘဝေမု. သော ဘဝေထ, တေ ဘဝေရံ. တွံ ဘဝေထော, တုမှေ ဘဝေယျာဝှော. အဟံ ဘဝေယျံ, မယံ ဘဝေယျာမှေ ဣတိ ဝါ. အယံ သတ္တမီဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

Bhaveyya, bhave, bhaveyyuṃ. Bhaveyyāsi, bhaveyyātha. Bhaveyyāmi, bhaveyyāma, bhavemu. Bhavetha, bhaveraṃ. Bhavetho, bhaveyyāvho. Bhaveyyaṃ, bhaveyyāmhe iti vā. So bhaveyya, bhave, te bhaveyyuṃ. Tvaṃ bhaveyyāsi, tumhe bhaveyyātha. Ahaṃ bhaveyyāmi, mayaṃ bhaveyyāma, bhavemu. So bhavetha, te bhaveraṃ. Tvaṃ bhavetho, tumhe bhaveyyāvho. Ahaṃ bhaveyyaṃ, mayaṃ bhaveyyāmhe iti vā. 这是第七语尾(sattamīvibhatti)动词词形系列的解释。

ဗဘူဝ, ဗဘူဝု. ဗဘူဝေ, ဗဘူဝိတ္ထ. ဗဘူဝံ, ဗဘူဝိမှ. ဗဘူဝိတ္ထ, ဗဘူဝိရေ. ဗဘူဝိတ္ထော, ဗဘူဝိဝှော. ဗဘူဝိံ, ဗဘူဝိမှေ ဣတိ ဝါ, သော ဗဘူဝ, တေ ဗဘူဝု. တွံ ဗဘူဝေ, တုမှေ ဗဘူဝိတ္ထ. အဟံ ဗဘူဝံ, မယံ ဗဘူဝိမှ. သော ဗဘူဝိတ္ထ, တေ ဗဘူဝိရေ. တွံ ဗဘူဝိတ္ထော, တုမှေ ဗဘူဝိဝှော. အဟံ ဗဘူဝိံ, မယံ ဗဘူဝိမှေ ဣတိ ဝါ. အယံ ပရောက္ခာဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

Babhūva, babhūvu. Babhūve, babhūvittha. Babhūvaṃ, babhūvimha. Babhūvittha, babhūvire. Babhūvittho, babhūvivho. Babhūviṃ, babhūvimhe iti vā. So babhūva, te babhūvu. Tvaṃ babhūve, tumhe babhūvittha. Ahaṃ babhūvaṃ, mayaṃ babhūvimha. So babhūvittha, te babhūvire. Tvaṃ babhūvittho, tumhe babhūvivho. Ahaṃ babhūviṃ, mayaṃ babhūvimhe iti vā. 这是远过去时语尾(parokkhāvibhatti)动词词形系列的解释。

အဘဝါ, အဘဝူ. အဘဝေါ, အဘဝတ္ထ. အဘဝံ, အဘဝမှာ. အဘဝတ္ထ, အဘဝတ္ထုံ. အဘဝသေ, အဘဝဝှံ. အဘဝိံ, အဘဝမှသေ ဣတိ ဝါ, သော အဘဝါ, တေ အဘဝူ. တွံ အဘဝေါ, တုမှေ အဘဝတ္ထ. အဟံ အဘဝံ, မယံ အဘဝမှာ. သော အဘဝတ္ထ, တေ အဘဝတ္ထုံ. တွံ အဘဝသေ, တုမှေ အဘဝဝှံ. အဟံ အဘဝိံ, မယံ အဘဝမှသေ ဣတိ ဝါ. အယံ ဟိယျတ္တနီဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

Abhavā, abhavū. Abhavo, abhavattha. Abhavaṃ, abhavamhā. Abhavattha, abhavatthuṃ. Abhavase, abhavavhaṃ. Abhaviṃ, abhavamhase iti vā. So abhavā, te abhavū. Tvaṃ abhavo, tumhe abhavattha. Ahaṃ abhavaṃ, mayaṃ abhavamhā. So abhavattha, te abhavatthuṃ. Tvaṃ abhavase, tumhe abhavavhaṃ. Ahaṃ abhaviṃ, mayaṃ abhavamhase iti vā. 这是近过去时语尾(hiyyattanīvibhatti)动词词形系列的解释。

အဘဝိ, အဘဝုံ. အဘဝေါ, အဘဝိတ္ထ. အဘဝိံ, အဘဝိမှာ. အဘဝါ, အဘဝူ. အဘဝသေ, အဘဝိဝှံ. အဘဝှံ, အဘဝိမှေ ဣတိ ဝါ, သော အဘဝိ, တေ အဘဝုံ. တွံ အဘဝေါ, တုမှေ အဘဝိတ္ထ. အဟံ အဘဝိံ, မယံ အဘဝိမှာ. သော အဘဝါ, တေ အဘဝူ. တွံ အဘဝသေ, တုမှေ အဘဝိဝှံ. အဟံ အဘဝံ, မယံ အဘဝိမှေ ဣတိ ဝါ. အယံ အဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

Abhavi, abhavuṃ. Abhavo, abhavittha. Abhaviṃ, abhavimhā. Abhavā, abhavū. Abhavase, abhavivhaṃ. Abhavhaṃ, abhavimhe iti vā. So abhavi, te abhavuṃ. Tvaṃ abhavo, tumhe abhavittha. Ahaṃ abhaviṃ, mayaṃ abhavimhā. So abhavā, te abhavū. Tvaṃ abhavase, tumhe abhavivhaṃ. Ahaṃ abhavaṃ, mayaṃ abhavimhe iti vā. 这是不定过去时语尾(ajjatanīvibhatti)动词词形系列的解释。

ဧတ္ထ ပနဇ္ဇတနိယာ ဥံဝစနဿ ဣံသုမာဒေသဝသေန ဘဝတိနော ရူပန္တရာနိပိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? တေ ဘဝိံသု, သမုဗ္ဘဝိံသု, ပဘဝိံသု, ပရာဘဝိံသု, သမ္ဘဝိံသု, ပါတုဘဝိံသု, ပါတုဗ္ဘဝိံသု[Pg.40], ဣမာနိ အကမ္မကပဒါနိ. ပရိဘဝိံသု, အဘိဘဝိံသု, အဓိဘဝိံသု, အတိဘဝိံသု, အနုဘဝိံသု, သမနုဘဝိံသု, အဘိသမ္ဘဝိံသု.

此处还应知道，由于不定过去时(ajjatanī)中“uṃ”的语尾被“iṃsu”所替代，“bhavati”也有其他形式。即：bhaviṃsu、samubbhaviṃsu、pabhaviṃsu、parābhaviṃsu、sambhaviṃsu、pātubhaviṃsu、pātubbhaviṃsu。这些是为他语(parassapada)的词。Paribhaviṃsu、abhibhaviṃsu、adhibhaviṃsu、atibhaviṃsu、anubhaviṃsu、samanubhaviṃsu、abhisambhaviṃsu。

‘‘အဓိဘောသု’’န္တိ ရူပမ္ပိ, ယသ္မာ ဒိဿတိ ပါဠိယံ;

တသ္မာ ဟိ နယတော ဉေ ယျံ, ‘‘ပရိဘောသု’’န္တိအာဒိကံ.

“Adhibhosu”这种形式，既然在巴利(Pāḷi)中可见，因此应依此理推知，“paribhosu”等亦然。

တတြာယံ ပါဠိ – ‘‘ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော ဘိက္ခုံ ရူပါ အဓိဘောသုံ, န ဘိက္ခု ရူပေ အဓိဘောသီ’’တိ. ဣမာနိ သကမ္မကပဒါနိ, ဧဝမဇ္ဇတနိယာ ဥံဝစနဿ ဣံသုမာဒေသဝသေန ဘဝတိနော ရူပန္တရာနိ ဘဝန္တိ. အပိစ

此处的巴利(Pāḷi)是：“贤友(āvuso)！诸色征服了如此安住的比丘(bhikkhu)，而非比丘征服诸色。”这些是为他语(parassapada)的词。如此，由于不定过去时(ajjatanī)中“uṃ”的语尾被“iṃsu”所替代，“bhavati”便有了其他形式。此外，

‘‘အနွဘိ’’ ဣတိရူပမ္ပိ, အဇ္ဇတနျာ ပဒိဿတိ;

တသ္မာ ဟိ နယတော ဉေယျံ, ‘‘အဇ္ဈဘိ’’စ္စာဒိကမ္ပိ စ.

“Anvabhi”此形，于不定过去时(ajjatanī)中亦可见；因此，应依此理推知“ajjhabhi”等亦然。

တတြာယံ ပါဠိ – သော တေန ကမ္မေန ဒိဝံ သမက္ကမိ, သုခဉ္စ ခိဍ္ဍာရတိယော စ အနွဘီတိ. တတ္ထ အနွဘီတိ အနု အဘီတိ ဆေဒေါ. အနူတိ ဥပသဂ္ဂေါ. အဘီတိ အာချာတိကပဒန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

此处的巴利(Pāḷi)是：“他因那项业而上生天界，并体验到快乐与嬉戏之乐。”其中“anvabhīti”是“anu abhīti”的切分。“anu”是前缀(upasagga)，“abhī”是动词(ākhyātikapada)，应如是理解。

ဘဝိဿတိ, ဘဝိဿန္တိ. ဘဝိဿသိ, ဘဝိဿထ. ဘဝိဿာမိ, ဘဝိဿာမ. ဘဝိဿတေ, ဘဝိဿန္တေ. ဘဝိဿသေ, ဘဝိဿဝှေ. ဘဝိဿံ, ဘဝိဿာမှေ ဣတိ ဝါ, သော ဘဝိဿတိ, တေ ဘဝိဿန္တိ. တွံ ဘဝိဿသိ, တုမှေ ဘဝိဿထ. အဟံ ဘဝိဿာမိ, မယံ ဘဝိဿာမ. သော ဘဝိဿတေ, တေ ဘဝိဿန္တေ. တွံ ဘဝိဿသေ, တုမှေ ဘဝိဿဝှေ. အဟံ ဘဝိဿံ, မယံ ဘဝိဿာမှေ ဣတိ ဝါ. အယံ ဘဝိဿန္တီဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

他将是，他们将是。你将是，你们将是。我将是，我们将是。他将是(为己)，他们将是(为己)。你将是(为己)，你们将是(为己)。我将是(为己)，我们将是(为己)。这是以未来时(bhavissantī)语尾对动词词形系列的解释(niddesa)。

အဘဝိဿာ, အဘဝိဿံသု. အဘဝိဿေ, အဘဝိဿထ. အဘဝိဿံ, အဘဝိဿာမှာ. အဘဝိဿထ, အဘဝိဿိသု. အဘဝိဿသေ, အဘဝိဿဝှေ. အဘဝိဿိံ, အဘဝိဿာမှသေ ဣတိ ဝါ, သော အဘဝိဿာ, တေ အဘဝိဿံသု. တွံ အဘဝိဿေ, တုမှေ [Pg.41] အဘဝိဿထ. အဟံ အဘဝိဿံ, မယံ အဘဝိဿာမှာ. သော အဘဝိဿထ, တေ အဘဝိဿိသု. တွံ အဘဝိဿသေ, တုမှေ အဘဝိဿဝှေ. အဟံ အဘဝိဿိံ, မယံ အဘဝိဿာမှသေ ဣတိ ဝါ. အယံ ကာလာတိပတ္တိဝိဘတ္တိဝသေန ကြိယာပဒမာလာနိဒ္ဒေသော.

他本应是，他们本应是。你本应是，你们本应是。我本应是，我们本应是。他本应是(为己)，他们本应是(为己)。你本应是(为己)，你们本应是(为己)。我本应是(为己)，我们本应是(为己)。这是以条件式(kālātipatti)语尾对动词词形系列的解释(niddesa)。

ဝေါဟာရဘေဒကုသလေန သုဗုဒ္ဓိနာ ယော,ကစ္စာယနေန ကထိတော ဇိနသာသနတ္ထံ;

တျာဒိက္ကမော တဒနုဂံ ကိရိယာပဒါနံ,ကတွာ ကမော ဘဝတိဓာတုဝသေန ဝုတ္တော.

由善巧分别言说、具足善慧的迦旃延(Kaccāyana)为胜者之教而宣说；遵循其以“ti”等为始的次第，此处以“bhū”词根(bhavati)为例，阐明了动词的序列。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具注释之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为求善巧而作的《声律论》中

ဘဝတိနော ကြိယာပဒမာလာဝိဘာဂေါ နာမ

名为“bhavati”动词词形系列辨析品

ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第二章。

၃. ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယ

3. 杂项抉择

ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ, ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယံ;

သပ္ပယောဂေသု အတ္ထေသု, ဝိညူနံ ပါဋဝတ္ထယာ.

此后我将宣说杂项抉择，为令智者精通于正确用法的义理。

တတ္ထ အတ္ထုဒ္ဓါရော, အတ္ထသဒ္ဒစိန္တာ, အတ္ထာတိသယယောဂေါ, သမာနာသမာနဝသေနဝစနသင်္ဂဟော, အာဂမလက္ခဏဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော, ကာလဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော, ကာလသင်္ဂဟော, ပကရဏသံသန္ဒနာ, ဝတ္တမာနာဒီနံ ဝစနတ္ထဝိဘာဝနာ စာတိ နဝဓာ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

此处应知有九种抉择：义理的提炼、对义理和词语的思考、殊胜义理的结合、以同异为标准的语句归纳、以圣典特征为标准的格与数之归纳、以时间为标准的格与数之归纳、时间的归纳、上下文的连贯、以及现在时等语句的意义分析。

အတ္ထုဒ္ဓါရေ တာဝ သမာနသုတိကပဒါနမတ္ထုဒ္ဓါရဏံ ကရိဿာမ. ဧတ္ထာချာတပဒသညိတာနံ ဘောတိသဒ္ဒ ဘဝေသဒ္ဒါနမတ္ထော ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗော. တထာ ဟေတေ နာမိကပဒသညိတေဟိ အပရေဟိ ဘောတိသဒ္ဒ ဘဝေသဒ္ဒေဟိ သမာနသုတိကာပိ အသမာနတ္ထာ စေဝ ဟောန္တိ အသမာနဝိဘတ္တိကာ စ. သာသနသ္မိဉှိ [Pg.42] ကေစိ သဒ္ဒါ အညမညံ သမာနသုတိကာ သမာနာပိ အသမာနတ္ထာ အသမာနပဝတ္တိနိမိတ္တာ အသမာနလိင်္ဂါ အသမာနဝိဘတ္တိကာ အသမာနဝစနကာ အသမာနန္တာ အသမာနကာလိကာ အသမာနပဒဇာတိကာ စ ဘဝန္တိ.

首先，在义理提炼方面，我们将辨析发音相似的词语的意义。于此，需要辨析被称作动词的“bhoti”(是)和“bhave”(有)的意义。同样，这些词语虽然与另外一些被称作名词的“bhoti”和“bhave”发音相似，但它们的意义和格是不同的。因为在此教法中，有些词语虽然彼此发音相似，但意义、用法之因(pavattinimitta)、性别、格、数、词尾、时态和词类都不同。

တေသမသမာနတ္ထတ္တေ ‘‘သဗ္ဗဉှိ တံ ဇီရတိ ဒေဟနိဿိတံ. အပ္ပဿုတာယံ ပုရိသော, ဗလိဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတိ. သန္တော တသိတော. ပဟု သန္တော န ဘရတိ. သန္တော အာစိက္ခတေ မုနိ. သန္တော သပ္ပုရိသာ လောကေ. သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ. ဧတ္ထ ဇီရတိသဒ္ဒဒွယံ ယထာသမ္ဘဝံ နဝဘာဝါပဂမဝဍ္ဎနဝါစကံ. သန္တောသဒ္ဒပဉ္စကံ ယထာသမ္ဘဝံ ပရိဿမပ္ပတ္တသမာနောပသန္တောပလဗ္ဘမာနဝါစကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

关于意义不同，有如下用法：“一切依身之物都会衰朽。寡闻之人如牛般长老。疲惫者口渴。虽有能力，却不扶养。贤善者被称为牟尼。贤善者是世间的善人。他们存在于世间。”等等。于此，两个“jīrati”(衰老)一词，视情况分别表示新状态的消失和(年岁的)增长。五个“santo”(贤善者/存在)一词，视情况应理解为分别表示疲惫、存在、寂静和可被发现。

အသမာနပဝတ္တိနိမိတ္တတ္တေ ပန ‘‘အကတညူ မိတ္တဒုဗ္ဘီ, အဿဒ္ဓေါ အကတညူစာ’’တိဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ စ အကတညူသဒ္ဒဒွယံ ကတာကတာဇာနနဇာနနပဝတ္တိနိမိတ္တံ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတတ္တာ အသမာနပဝတ္တိနိမိတ္တကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

关于用法之因不同，例如：“不知恩、背叛朋友；无信且知无为(akataññū)。”等等。于此，两个“akataññū”一词，应知其用法之因不同，因为它们是缘于对“已做”(之恩)的不了知与对“未做”(无为)的了知这些不同的用法之因而生起。

အသမာနလိင်္ဂတ္တေ ‘‘သုခီ ဟောတု ပဉ္စသိခ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော. တွဉ္စ ဘဒ္ဒေ သုခီ ဟောဟိ. ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ. မာတာ မေ အတ္ထိ, သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ သုခီသဒ္ဒဒွယံ သာသဒ္ဒဒွယဉ္စ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဝသေန အသမာနလိင်္ဂန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

关于性别不同，例如：“愿五髻(Pañcasikha)、天帝释快乐。”“贤善的女士，愿你也快乐。”“他在哪里现身。”“我有母亲，她应由我扶养。”等等。于此，应知“sukhī”(快乐)的两种形式和“sā”的两种形式，因阳性和阴性之别而性别不同。

အသမာနဝိဘတ္တိကတ္တေ ‘‘အာဟာရေ ဥဒရေ ယတော. ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မ’’န္တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ ယတောသဒ္ဒဒွယံ [Pg.43] ပဌမာပဉ္စမီဝိဘတ္တိသဟိတတ္တာ အသမာနဝိဘတ္တိကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

关于格不同，例如：“于食物、于腹部有节制者(yato)。”“从何处(yato)了知有因之法。”等等。于此，应知两个“yato”一词，因分别是第一格(主格)和第五格(离格)而格不同。

အသမာနဝစနကတ္တေ ဣမေ ပယောဂါ –

关于数不同，有如下用法——

‘‘ယာယ မာတု ဘတော ပေါသော, ဣမံ လောကံ အဝေက္ခတိ;

တမ္ပိ ပါဏဒဒိံ သန္တိံ, ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ ပုထုဇ္ဇနော’’တိ

“被母亲扶养的人，得见此世间；愤怒的凡夫，竟杀害那施予生命、祥和的(母亲)。”

အာဒီသု ဟန္တိသဒ္ဒေါ ဧကဝစနော.

在此偈颂等中，“anti”一词是单数。

‘‘ဣမေ နူန အရညသ္မိံ, မိဂသံဃာနိ လုဒ္ဒကာ;

ဝါကုရာဟိ ပရိက္ခိပ္ပ, သောဗ္ဘံ ပါတေတွာ တာဝဒေ;

ဝိက္ကောသမာနာ တိဗ္ဗာဟိ, ဟန္တိ နေသံ ဝရံ ဝရ’’န္တိ.

“这些猎人确于林中，以网围捕鹿群，立即让它们坠入陷坑；当它们发出凄厉的哀号时，他们便杀害(hanti)其中最优秀的鹿。”

အာဒီသု ပန ဗဟုဝစနော. ‘‘သီလဝါ ဝတ္တသမ္ပန္နော. ဧထ တုမှေ အာယသ္မန္တော သီလဝါ ဟောထ. သန္တော ဒန္တော နိယတော ဗြဟ္မစာရီ. သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ. မဟာရာဇာ ယသဿီ သော. စတ္တာရော မဟာရာဇာ’’တိ ဧဝမာဒီသု သီလဝါသဒ္ဒါဒယော ဧကဝစနဗဟုဝစနကာ.

然而，在此偈颂等中，(“hanti”)是复数。又如：“具戒者(sīlavā)，具足行持。”“来，具寿(āyasmā)们，你们要成为具戒者(sīlavā)。”“贤善者(santo)，调御，克制，行梵行。”“贤善者(santo)确实为善士所称道。”“彼大王(mahārājā)有名望。”“四大王(mahārājā)。”等等。在这些例子中，“sīlavā”等词既是单数也是复数。

အသမာနန္တတ္တေ ပန ယတ္ထ သမာနသုတိကာနံ အသမာနဝိဘတ္တိကတ္တံ ဝါ အသမာနဝစနတ္တံ ဝါ ဥပလဗ္ဘတိ. တေယေဝ ပယောဂါ. တံ ယထာ? ‘‘သတံ သမ္ပဇာနံ, သတံ ဓမ္မော, သန္တော ဒန္တော, သန္တော သပ္ပုရိသာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော.

关于词尾不同，凡发音相似的词语，若其格或数被发现有所不同，即是其例。例如：“贤善者(sataṃ，属格复数)的正知”，“贤善者(sataṃ，属格复数)之法”，“贤善者(santo，主格单数)，已调御”，“贤善者(santo，主格复数)是善人”等等。

အသမာနကာလတ္တေ ‘‘နနု တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏ ဘညမာနေ, ဒေဝါ န ဣဿန္တိ ပုရိသပရက္ကမဿ. တေ ဇနာ ပါရမိဿန္တိ, မစ္စုဓေယျံ သုဒုတ္တရ’’န္တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ ဣဿန္တိသဒ္ဒဒွယံ ဝတ္တမာနာဘဝိဿန္တီကာလဝသေန အသမာနကာလန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝတ္တမာနာဘဝိဿန္တီဝိဘတ္တိဝသေန ပန အသမာနဝိဘတ္တိကန္တိပိ.

关于时态不同(asamānakālatta)，例如：“婆罗门，当此被说时，你难道没有听闻吗？诸天不嫉妒(issanti)人的努力。那些人将渡过(pāramissanti)极难超越的死亡领域。”等等。于此，应知两个“issanti”一词，因现在时(vattamāna)与未来时(bhavissantī)之别而时态不同。并且，因现在时与未来时变格(vibhatti)之别，其变格亦不同。

အသမာနပဒဇာတိကတ္တေ [Pg.44] ‘‘သယံ သမာဟိတော နာဂေါ, သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျံ. ပထေ ဓာဝန္တိယာ ပတိ, ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ, ပါဒေသု သိရသာ ပတိ. ဂိရိံ စဏ္ဍောရဏံ ပတီ’’တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ သယံသဒ္ဒဒွယံ နာမနိပါတဝသေန ပတိသဒ္ဒတ္တယံ နာမာချာတောပသဂ္ဂဝသေန အသမာနပဒဇာတိကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

关于词类不同(asamānapadajātikatta)，例如：“自(sayaṃ)调伏的龙象，我亲自(sayaṃ)证知，当为谁说？路上奔跑的女人的丈夫(pati)；（他）将鹿皮披于一肩，以头触足而倒下(pati)；朝向(pati)凶险的山。”等等。于此，应知两个“sayaṃ”一词因名词(nāma)与不变词(nipāta)之别，三个“pati”一词因名词、动词(ākhyāta)与前缀(upasagga)之别，而词类不同。

ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧဝံ သာသနသ္မိံ ကေစိ သဒ္ဒါ အညမညံ သမာနသုတိကာ သမာနာပိ အသမာနတ္ထာ အသမာနပဝတ္တိနိမိတ္တာ အသမာနလိင်္ဂါ အသမာနဝိဘတ္တိကာ အသမာနဝစနကာ အသမာနန္တာ အသမာနကာလိကာ အသမာနပဒဇာတိကာ စ ဘဝန္တိ. ဧတာဒိသေသု သဒ္ဒေသု ယော ကြိယာပဒတ္တံ ပကာသေတိ, န သော နာမိကပဒတ္တံ. ယော စ နာမိကပဒတ္တံ ပကာသေတိ, န သော ကြိယာပဒတ္တံ. ဧဝံ သန္တေပိ သုတိသာမညတော ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ အတ္ထုဒ္ဓါရော ကရဏီယောတိ ယထာဝုတ္တကြိယာပဒါနံ နာမပဒေဟိ သမာနသုတိကာနံ ဘောတိသဒ္ဒ ဘဝေ သဒ္ဒါနမတ္ထုဒ္ဓါရံ ဝဒါမ.

依此理趣(naya)，应于一切处详析。如是，于此教法(sāsana)中，有些词语虽发音(suti)彼此相同，然意义(attha)、用法(pavattinimitta)、性(liṅga)、格(vibhatti)、数(vacana)、词尾(anta)、时态(kālikā)与词类(padajātika)皆不相同。于此类词语中，彰显动词性(kriyāpada)者，则不彰显名词性(nāmikapada)；彰显名词性者，则不彰显动词性。纵然如是，仍应因其发音相同而总括提取其义。是故，对于前述与名词发音相同的动词，我等今当阐述“bhoti”一词与“bhave”一词之提取义理(atthuddhāra)。

ကထံ? ဘောတိသဒ္ဒေါ ကတ္တုယောဂေ ကြိယာပဒံ, ကြိယာယောဂေ နာမိကပဒံ, တသ္မာ သော ဒွီသု အတ္ထေသု ဝတ္တတိ ကြိယာပဒတ္ထေ နာမိကပဒတ္ထေ စ. တတ္ထ ကြိယာပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဝသေန, နာမိကပဒတ္ထေ ပနာလပနဝသေန. ကြိယာပဒတ္ထေ တာဝ ‘‘ဧကော ဘောတိ’’, နာမိကပဒတ္ထေ ‘‘မာ ဘောတိ ပရိဒေဝေသိ’’. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

云何？“bhoti”一词，与主语(kattu)相应时为动词，与动作(kriyā)相应时为名词，是故其用于二义：动词义与名词义。其中，于动词义为现在时(vattamāna)；于名词义则为呼格(ālapana)。于动词义，如“eko bhoti”（有一个）；于名词义，如“mā bhoti paridevesi”（女士，莫悲叹）。于此有言：

ဘာဝေ နာမပဒတ္ထေ စ, အာလပနဝိသေသိတေ;

ဣမေသု ဒွီသု အတ္ထေသု, ဘောတိသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ.

于存在义(bhāva)与名词义，由呼格所简别；“bhoti”一词于此二义，皆得运用。

ဘဝေသဒ္ဒေါ [Pg.45] ပန ‘‘ဘဝါမီ’’တိမဿ ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိယုတ္တဿ သဒ္ဒဿတ္ထေပိ ဝတ္တတိ. ‘‘ဘဝါမီ’’တိမဿ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိယုတ္တဿ သဒ္ဒဿ အာဏတျာသီသနတ္ထေသုပိ ဝတ္တတိ. ‘‘ဘဝေယျာမီ’’တိမဿ သတ္တမီဝိဘတ္တိသဟိတဿ သဒ္ဒဿ အနုမတိပရိကပ္ပတ္ထေသုပိ ဝတ္တတိ. တတြိဒံ ပဌမတ္ထဿ သာဓကံ အာဟစ္စဝစနံ –

“bhave”一词，亦用于具现在时语尾之“bhavāmi”（我成为）一词之义；亦用于具命令式(pañcamī)语尾之“bhavāmi”（愿我成为）一词于命令(āṇatti)与祈愿(āsīsana)之义；亦用于具愿望式(sattamī)语尾之“bhaveyyāmi”（我当成为）一词于允许(anumati)与假定(parikappa)之义。于此，为证成第一义，有引文如下：

‘‘ဒေဝါနံ အဓိကော ဟောမိ, ဘဝါမိ မနုဇာဓိပေါ;

ရူပလက္ခဏသမ္ပန္နော, ပညာယ အသမော ဘဝေ’’တိ.

“我为天中尊，我为人中主；具足相好色，智慧无与等(bhave)。”

အယံ ပန သဗ္ဗေသံ တေသမတ္ထာနံ သာဓိကာ အမှာကံ ဂါထာရစနာ –

此则为我等所作之偈，能成办彼等一切义：

‘‘သုခီ ဘဝတိ ဧသော စ, အဟဉ္စာပိ သုခီ ဘဝေ;

သုခီ ဘဝတု ဧသော စ, အဟဉ္စာပိ သုခီ ဘဝေ.

“彼人得安乐，我亦得安乐(bhave)；愿彼得安乐，我亦愿安乐(bhave)。

ဣမာယ ဗုဒ္ဓပူဇာယ, ဘဝန္တု သုခိတာ ပဇာ;

ဘဝေ’ဟဉ္စ သုခပ္ပတ္တော, သာမစ္စော သဟ ဉာတိဘိ.

以此供佛故，愿诸众生乐；我与臣僚及亲族，亦愿得安乐(bhave)。

သုခီ ဘဝေယျ ဧသော စ, အဟဉ္စာပိ သုခီ ဘဝေ;

သုခီ ဘဝေယျ စေ ဧသော, အဟဉ္စာပိ သုခီ ဘဝေ’’တိ.

彼人或安乐，我亦或安乐(bhave)；若彼得安乐，我亦得安乐(bhave)。”

ဣစ္စေဝံ –

如是。

ဝတ္တမာနာယ ပဉ္စမျံ, သတ္တမျဉ္စ ဝိဘတ္တိယံ;

ဧတေသု တီသု ဌာနေသု, ဘဝေသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ.

于现在时、命令式，以及愿望式语尾；于此三处之中，“bhave”一词得运用。

ဧကဓာ ဝတ္တမာနာယံ, ပဉ္စမီသတ္တမီသု စ;

ဒွေဓာ ဒွေဓာတိမဿတ္ထံ, ပဉ္စဓာ ပရိဒီပယေ.

现在时中为一法，命令式与愿望式中，各为二法与二法；此词之义应开显，总共有五种方式。

ဒွေဓာ ဝါ ဝတ္တမာနာယ-မာဒိပုရိသဝါစကော;

အတ္ထော ‘‘ဘဝေ’’တိ ဧတဿ, ‘‘ဘဝတီ’’တိပိယုဇ္ဇတိ.

或于现在时二法，此“bhave”之义，既表第一人称(mādipurisa)，亦可用于“bhavati”。

ဣဒါနိ ပန ဧတဿ, ဝုတ္တဿတ္ထဿ သာဓကံ;

ဧတ္ထ ပါဠိပ္ပဒေသံ တု, အာဟရိဿံ သုဏာထ မေ.

如今为证成此已说之义，我当引圣典，汝等且听我言。

ကော’ယံ [Pg.46] မဇ္ဈေသမုဒ္ဒသ္မိံ, အပဿံ တီရမာယုဟေ;

ကံ တွံ အတ္ထဝသံ ဉတွာ, ဧဝံ ဝါယမသေ ဘုသံ.

“是谁于海中，不见岸而勤(āyuhe)？汝知何义利，作此大精进？”

နိသမ္မ ဝတ္တံ လောကဿ, ဝါယာမဿ စ ဒေဝတေ;

တသ္မာ မဇ္ဈေသမုဒ္ဒသ္မိံ, အပဿံ တီရမာယုဟေ.

“天神我审察，世间法与精进果；是故于海中，不见岸而勤(āyuhe)。”

အဿံ ပုရိမဂါထာယံ, ‘‘အာယုဟေ’’တိပဒဿ ဟိ;

‘‘အာယူဟတီ’’တိ အတ္ထောတိ, ဝိညာတဗ္ဗော ဝိဘာဝိနာ.

于前一偈中，“āyuhe”一词之义，即是“āyūhati”（他努力），明辨者应知。

ဝိဘတ္တိယာ ဝိပလ္လာသ-ဝသေနာယံ သမီရိတော;

ဝတ္တမာနေ သတ္တမီတိ, တိဿေကာရဝသေန ဝါ.

此乃因语尾互换(vipallāsa)而说，即于现在时用愿望式，或因“ti”变为“e”音(tissekāravasena)。

ပစ္ဆိမာယ စ ဂါထာယံ, ‘‘အာယုဟေ’’တိပဒဿ တု;

‘‘အာယူဟာမီ’’တိ အတ္ထောတိ, သဒ္ဒတ္ထညူ ဝိဘာဝယေ.

于后一偈中，“āyuhe”一词之义，即是“āyūhāmi”（我努力），善解词义者应辨析。

တထာ ‘‘ဘဝေ’’တိဧတဿ, ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိယံ;

‘‘ဘဝတီ’’တိ, ‘‘ဘဝါမီ’’တိ, စတ္ထံ ဒွေဓာ ဝိဘာဝယေ.

如是，“bhave”一词于现在时语尾中，其义应从“bhavati”与“bhavāmi”二法辨析。

ဧဝံဝိဓေသု အညေသု, ပါဌေသုပိ အယံ နယော;

နေတဗ္ဗော နယဒက္ခေန, နယသာဂရသာသနေ.

于其他如是文句中，善巧理趣者，亦应于理趣之海(nayasāgara)的教法中，运用此理趣。

ဧဝမယံ ဘဝေသဒ္ဒေါ ပဉ္စသု ဆသု ဝါ ကြိယာပဒတ္ထေသု ပဝတ္တတိ. တထာ သတ္တမီဝိဘတျန္တနာမိကပဒဿ ဝုဒ္ဓိသံသာရကမ္မဘဝူပပတ္တိဘဝသင်္ခါတေသု အတ္ထေသုပိ. တထာ ဟိ ‘‘အဘဝေ နန္ဒတိ တဿ, ဘဝေ တဿ န နန္ဒတီ’’တိအာဒီသု ဝုဒ္ဓိမှိ. ‘‘ဘဝေ ဝိစရန္တော’’တိအာဒီသု သံသာရေ. ‘‘ဘဝေ ခေါ သတိ ဇာတိ ဟောတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’န္တိအာဒီသု ကမ္မဘဝေ. ‘‘ဧဝံ ဘဝေဝိဇ္ဇမာနေ’’တိအာဒီသု ဥပပတ္တိဘဝေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမိနာ နယေန ဘူဓာတုတော နိပ္ဖန္နာနံ အညတောပိ အညေသံ ကြိယာပဒါနံ ယထာသမ္ဘဝမတ္ထော ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗော.

如是，“bhave”一词用于五种或六种动词义。同样，作为第七格结尾的名词，亦有增长(vuddhi)、轮回(saṃsāra)、业有(kammabhava)、生有(upapattibhava)等义。例如，于“abhave nandati tassa, bhave tassa na nandatī”（于非有中彼欢喜，于有中彼不欢喜）等句中，为增长义；于“bhave vicaranto”（于有中流转）等句中，为轮回义；于“bhave kho sati jāti hoti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ”（有“有”时，则有生；缘生而有老死）等句中，为业有义；于“evaṃ bhave vijjamāne”（如是有存在时）等句中，为生有义，应如是知。依此理趣，从bhū词根(dhātu)所派生的其他动词，亦应如其可能而提取其义。

အာချာတတ္ထမှိမေ [Pg.47] အတ္ထာ, န လာတဗ္ဗာ ကုဒါစနံ;

အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေနေတေ, ဥဒ္ဓဋာ နာမတော ယတော.

此等诸义，绝非从动词义(ākhyātattha)而得；以其乃依提取义理之故，从名词中提取故。

ဣဒမေတ္ထ သင်္ခေပတော အတ္ထုဒ္ဓါရနယနိဒဿနံ.

此为于此略示提取义理之法(atthuddhāranaya)。

အတ္ထသဒ္ဒစိန္တာယံ ပန ဧဝမုပလက္ခေတဗ္ဗံ – ‘‘ဘဝန္တေ, ပရာဘဝန္တေ, ပရာဘဝေ’’ဣစ္စာဒယော ဂစ္ဆတိ ဂစ္ဆံ ဂစ္ဆတောသဒ္ဒါဒယော ဝိယ ဝိသေသသဒ္ဒါ, န ယာစနောပတာပနတ္ထာဒိဝါစကော နာထတိသဒ္ဒေါ ဝိယ, န စ ရာဇဒေဝတာဒိဝါစကော ဒေဝသဒ္ဒေါ ဝိယ သာမညသဒ္ဒါ. ယေ စေတ္ထ ဝိသေသသဒ္ဒါ, တေ သဗ္ဗကာလံ ဝိသေသသဒ္ဒါဝ. ယေ စ သာမညသဒ္ဒါ, တေပိ သဗ္ဗကာလံ သာမညသဒ္ဒါဝ.

然而，在对词义的思考中，应当这样理解：“bhavante”、“parābhavante”、“parābhave”等词，就像“gacchati”、“gacchaṃ”、“gacchato”等词一样，是特性词(visesasaddā)，而不像表示“祈求”、“折磨”等意义的“nāthati”词，或表示“国王”、“天神”等意义的“deva”词那样是通名(sāmaññasaddā)。在此，凡是特性词，永远是特性词；凡是通名，也永远是通名。

တတြ ဂစ္ဆတီတိအာဒီနံ ဝိသေသသဒ္ဒတာ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ – ဂစ္ဆတီတိ ဧကံ နာမပဒံ, ဧကမာချာတံ. တထာ ဂစ္ဆန္တိ ဧကံ နာမပဒံ, ဧကမာချာတံ. ဂစ္ဆတောတိ ဧကော ကိတန္တော, အပရော ရူဠှီသဒ္ဒေါ. သတိပိ ဝိသေသသဒ္ဒတ္တေ သဒိသတ္တာ သုတိသာမညတော တဗ္ဗိသယံ ဗုဒ္ဓိံ နုပ္ပာဒေတိ ဝိနာဝ’တ္ထပ္ပကရဏသဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓေန. တထာ ဟိ သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓေန ‘‘ဂစ္ဆတိ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ သတ္တမျန္တံ နာမပဒန္တိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဂစ္ဆတိ တိဿော’’တိ ဝုတ္တေ ပနာချာတန္တိ. တထာ ‘‘သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီ’’တိ ဝုတ္တေ ပဌမန္တံ နာမပဒန္တိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဂစ္ဆံ ပုတ္တနိဝေဒကော’’တိ ဝုတ္တေ အာချာတန္တိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဂစ္ဆတော ဟယတော ပတိတော’’တိ ဝုတ္တေ ကိတန္တောတိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဂစ္ဆတော ပဏ္ဏပုပ္ဖာနိ ပတန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ရုက္ခဝါစကော ရူဠှီသဒ္ဒေါတိ. ဣတိ ဝိသေသသဒ္ဒါနံ အာချာတနာမာနံ နာမာချာတေဟိ သမာနသုတိကာနံ အတ္ထာဘိသမ္ဗန္ဓာဒီသု ယော ကောစိ အတ္ထဝိသေသဉာပကော သမ္ဗန္ဓော အဝဿမိစ္ဆိတဗ္ဗော. ဧဝံ ‘‘ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီနံ အာချာတနာမတ္တာဒိဝသေန ပစ္စေကံ ဌိတာနံ ဧကေကတ္ထဝါစကာနံ ဝိသေသသဒ္ဒတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

其中，“gacchati”等词的特性词性质(visesasaddatā)应当这样理解：“gacchati”既是一个名词(nāmapada)，也是一个动词(ākhyāta)。同样，“gacchanti”既是一个名词，也是一个动词。“gacchato”既是一个分词(kitanta)，也是一个约定俗成的词(rūḷhīsadda)。即使是特性词，但因为发音相同(sutisāmaññato)而相似，若不依靠意义(attha)、语境(pakaraṇa)及其他词语的关联(saddantarābhisambandhena)，就无法产生对它的明确理解。例如，通过与其他词语的关联，当说“gacchati patiṭṭhitaṃ”时，便知是第七格的名词；当说“gacchati tisso”时，便知是动词。同样，当说“sa gacchaṃ na nivattati”时，便知是第一格的名词；当说“gacchaṃ puttanivedako”时，便知是动词。当说“gacchato hayato patito”时，便知是分词；当说“gacchato paṇṇapupphāni patanti”时，便知是指树木的约定俗成的词。因此，对于发音相同的特性动词和名词，必须依靠意义关联等某种能够表明特殊含义的联系。如此，应当理解“gacchati”等词的特性词性质：它们依其为动词、名词等而各别成立，各诠一义。

‘‘နာထတိ [Pg.48] ဒေဝေါ’’တိအာဒီနံ ပန အာချာတနာမာနံ နာမာချာတေဟိ အသမာနသုတိကာနံ အနေကတ္ထဝါစကာနံ သာမညသဒ္ဒတာ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အတ္ထသမ္ဗန္ဓာဒီသု ဟိ ဝိနာ ယေန ကေနစိ သမ္ဗန္ဓေန ‘‘နာထတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ယာစတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဥပတာပေတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဣဿရိယံ ကရောတီ’’တိ ဝါ ‘‘အာသီသတီ’’တိ ဝါ အတ္ထော ပဋိဘာတိ, တထာ ‘‘ဒေဝေါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မေဃော’’တိ ဝါ ‘‘အာကာသော’’တိ ဝါ ‘‘ရာဇာ’’တိ ဝါ ‘‘ဒေဝတာ’’တိ ဝါ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိဒေဝေါ’’တိ ဝါ အတ္ထော ပဋိဘာတိ. ယဒါ ပန သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓေန ‘‘နာထတိ သုပ္ပဋိပတ္တိ’’န္တိ ဝုတ္တေ တဒါ ‘‘နာထတီ’’တိ ကြိယာပဒဿ ‘‘ယာစတီ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ, ‘‘နာထတိ သဗ္ဗကိလေသေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဥပတာပေတီ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘နာထတိ သကစိတ္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဿရိယံ ကရောတီ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘နာထတိ လောကဿ ဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာသီသတီ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. တထာ ‘‘ဒေဝေါ ဂဇ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝေါ’’တိ နာမပဒဿ ‘‘မေဃော’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘ဝိဒ္ဓေါ ဝိဂတဝလာဟကော ဒေဝေါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာကာသော’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘ပိဝတု ဒေဝေါ ပါနီယ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ရာဇာ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘ဒေဝေါ ဒေဝကာယာ စဝတိ အာယုသင်္ခယာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝတာ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘ဒေဝါတိဒေဝေါ သတပုညလက္ခဏော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိဒေဝေါ’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ဣမိနာ နယေန အညေပိ သာမညသဒ္ဒါ ဉာတဗ္ဗာ.

然而，对于“nāthati”、“devo”等动词和名词，应将其视为能表达多种含义的通名(sāmaññasadda)。因为在没有上下文关联的情况下，单说“nāthati”，其意思可以是“祈求”(yācati)、“折磨”(upatāpeti)、“主宰”(issariyaṃ karoti)或“祝愿”(āsīsati)；同样，单说“devo”，其意思可以是“云”(megho)、“天空”(ākāso)、“国王”(rājā)、“天神”(devatā)或“清净天”(visuddhidevo)。但是，当与其他词语连用时，如说“nāthati suppaṭipattiṃ”，那么动词“nāthati”的意思就理解为“祈求”；说“nāthati sabbakilese”时，其意思就理解为“折磨”；说“nāthati sakacitte”时，其意思就理解为“主宰”；说“nāthati lokassa hitaṃ”时，其意思就理解为“祝愿”。同样，说“devo gajjati”时，名词“devo”的意思就理解为“云”；说“viddho vigatavalāhako devo”时，其意思就理解为“天空”；说“pivatu devo pānīyaṃ”时，其意思就理解为“国王”；说“devo devakāyā cavati āyusaṅkhayā”时，其意思就理解为“天神”；说“devātidevo satapuññalakkhaṇo”时，其意思就理解为“清净天”。其他通名，也应以同样的方法来理解。

သဗ္ဗမေတံ ဉတွာ ယထာ အတ္ထော သဒ္ဒေန, သဒ္ဒေါ စတ္ထေန န ဝိရုဇ္ဈတိ, တထာတ္ထသဒ္ဒါ စိန္တနီယာ. တတြိဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ စိန္တာကာရနိဒဿနံ – ‘‘အတ္ထကုသလာ ဘဝန္တေ’’တိ ဝါ ‘‘ကိစ္စာနိ ဘဝန္တေ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ‘‘ဘဝန္တေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဘဝန္တီ’’တိမိနာ သမာနတ္ထမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဘဝန္တေ ပဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘ဣစ္ဆာမီ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ဥပယောဂတ္ထဝံ [Pg.49] နာမပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဘဝန္တေ ဇနေ ပသံသတီ’’တိ ဝါ ‘‘ကာမေတီ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ပစ္စတ္တောပယောဂတ္ထဝန္တာနိ ဒွေ နာမပဒါနီတိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘စောရာ ပရာဘဝန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပရာဘဝန္တေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပရာဘဝန္တီ’’တိမိနာ သမာနတ္ထမာချာတိကပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ပရာဘဝန္တေ ဇနာ ဣစ္ဆန္တိ အမိတ္တာန’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပရာဘဝန္တေ’’တိ ဣမာနိ ဥပယောဂပစ္စတ္တတ္ထဝန္တာနိ ဒွေ နာမပဒါနီတိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဧသော ပရာဘဝေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပရာဘဝေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပရာဘဝေယျာ’’တိမိနာ သမာနတ္ထမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဧတေ ပရာဘဝေ လောကေ, ပဏ္ဍိတော သမဝေက္ခိယာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပရာဘဝေ’’တိ ဣဒံ ဥပယောဂတ္ထဝံ ဗဟုဝစနံ နာမပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ပရာဘဝေ သတီ’’တိ ဝုတ္တေ ဘာဝလက္ခဏဘုမ္မတ္ထေကဝစနကံ နာမပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘တုမှေ မေ ပသာဒါ သမ္ဘဝေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သမ္ဘဝေ’’တိ ဣဒံ ‘‘သမ္ဘဝထာ’’တိမိနာ သမာနတ္ထမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဧဟိ တွံ သမ္ဘဝဝှေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သမ္ဘဝဝှေ’’တိ ဣဒံ သမ္ဘဝါယ နာမ ဣတ္ထိယာ ဝါစကံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ သာလပနံ နာမိကပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ဧဟိ တွံ သမ္ဘဝဝှေပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ သမ္ဘဝနာမကဿ ပုရိသဿ ဝါစကံ ပုလ္လိင်္ဂံ ဘုမ္မဝစနန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော.

了知这一切后，应当如此思考义与词，以使义与词不相矛盾。此处仅为示例，以展示思考的方式——例如，当说“atthakusalā bhavante”（义理善巧者们是）或“kiccāni bhavante”（事务是）时，此“bhavante”是与“bhavantī”（他们是）同义的动词，应当如此思考义与词。当说“bhavante passāmi”（我看见诸位尊者）或“icchāmī”（我欲求）时，此“bhavante”是宾格名词，应当如此思考义与词。当说“bhavante jane pasaṃsati”（尊者们称赞人们）或“kāmetī”（欲求）时，此为两个名词，分别作主格与宾格，应当如此思考义与词。当说“corā parābhavante”（盗贼们衰败）时，此“parābhavante”是与“parābhavantī”（他们衰败）同义的动词，应当如此思考义与词。当说“parābhavante janā icchanti amittānaṃ”（人们希望仇敌们衰败）时，（应知）“parābhavante”这一词形可用作宾格和主格名词，应当如此思考义与词。当说“eso parābhave”（愿他衰败）时，此“parābhave”是与“parābhaveyyā”（他应衰败）同义的动词，应当如此思考义与词。当说“ete parābhave loke, paṇḍito samavekkhiyā”（智者当观察世间的这些衰败）时，此“parābhave”是宾格复数名词，应当如此思考义与词。当说“parābhave sati”（当有衰败时）时，它是表示状态特征的处格单数名词，应当如此思考义与词。当说“tumhe me pasādā sambhave”（愿你们因我的净信而生起）时，此“sambhave”是与“sambhavathā”（你们当生起）同义的动词，应当如此思考义与词。当说“ehi tvaṃ sambhavavhe”（来吧，你，善生！）时，此“sambhavavhe”是名为善生(Sambhavā)的女子的阴性呼格名词，应当如此思考义与词。当说“ehi tvaṃ sambhavavhepatiṭṭhita”（来吧，你，安住于善生者！）时，它是指名为善生(Sambhava)的男子的阳性处格词，应当如此思考义与词。

‘‘ဝရုဏော ဗြဟ္မဒေဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သမ္ဘဝေါ နာမုပဋ္ဌာကော, ရေဝတဿ မဟေသိနော’’တိ –

“瓦儒那(Varuṇa)和梵天(Brahmadeva)，曾是上首弟子；名为善生(Sambhava)的侍者，是瑞瓦达(Revata)大仙的。”

ဟိ ပါဠိ. ‘‘ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပါတုဘဝန္တေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပါတုဘဝန္တီ’’တိမိနာ သမာနတ္ထံ သနိပါတမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ပါတု ဘဝန္တေ ဇနေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေ ဇနေ ဘဝံ ရက္ခတူ’’တိ အတ္ထဝါစကာနိ အာချာတကိတန္တသဗ္ဗနာမိကပဒါနီတိ [Pg.50] ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ပါတုဘဝသေ တွံ ဂုဏေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပါတုဘဝသေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပါတုဘဝသီ’’တိမိနာ သမာနတ္ထမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘ပါတုဘဝသေ ဂုဏေ ယော တွ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပါတုဘဝါဟိ အတ္တနော ဂုဏဟေတု တွ’’န္တိ အတ္ထဝါစကာနိနိပါတယုတ္တာချာတနာမပဒါနီတိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘အဟမတ္တနော ဂုဏေဟိ ပါတုဘဝေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပါတုဘဝေ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပါတုဘဝါမီ’’တိမိနာ သမာနတ္ထံ သနိပါတမာချာတပဒန္တိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ‘‘မံ ပါတု ဘဝေ ဣဒံ ပုညကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘မံ ရက္ခတု သံသာရေ ဣဒံ ပုညကမ္မ’’န္တိ အတ္ထဝါစကာနိ အာချာတနာမပဒါနီတိ ဧဝမတ္ထော စ သဒ္ဒေါ စ စိန္တနီယော. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ယထာရဟမတ္ထသဒ္ဒါ စိန္တနီယာ. တတ္ထ သမာနသုတိကာနံ ကေသဉ္စိ သဒ္ဒါနံ ‘‘န တေသံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တိ. န တေသံ အန္တရာ ဂစ္ဆေ. သတ္တ ဝေါ လိစ္ဆဝီ အပရိဟာနီယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, ဣမေ တေ ဒေဝ သတ္တဝေါ, တွဉ္စ ဥတ္တမသတ္တဝေါ’’တိအာဒီသု သမာနသုတိကာနံ ဝိယ ဥစ္စာရဏဝိသေသော ဣစ္ဆနီယော. ဥစ္စာရဏဝိသေသေ ဟိ သတိ ပဒါနိ ပရိဗျတ္တာနိ, ပဒေသု ပရိဗျတ္တေသု အတ္ထော ပရိဗျတ္တော ဟောတိ, အတ္ထပရိဂ္ဂါဟကာနံ အတ္ထာဓိဂမော အကိစ္ဆော ဟောတိ, သုပရိသုဒ္ဓါဒါသတလေ ပဋိဗိမ္ဗဒဿနံ ဝိယ, သော စ ဂဟိတပုဗ္ဗသင်္ကေတဿ အတ္ထသမ္ဗန္ဓာဒီသု အညတရသ္မိံ ဉာတေယေဝ ဟောတိ, န ဣတရထာ. ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ –

此为圣典原文。当说“Dhammā pātubhavante”（诸法显现）时，此“pātubhavante”是与“pātubhavantī”（它们显现）同义的、带前缀的动词，应当如此思考义与词。当说“Pātu bhavante jane”（愿尊者保护众人）时，其义为“te jane bhavaṃ rakkhatū”（愿尊者保护那些人），是由动词、分词和代词所组成的表义词，应当如此思考义与词。当说“Pātubhavase tvaṃ guṇehī”（你以诸功德而显现）时，此“pātubhavase”是与“pātubhavasī”（你显现）同义的动词，应当如此思考义与词。当说“Pātubhavase guṇe yo tvaṃ”（你显现诸功德）时，其义为“pātubhavāhi attano guṇahetu tvaṃ”（你应为自己的功德而显现），是由与小品词结合的动词和名词所组成的表义词，应当如此思考义与词。当说“Ahamattano guṇehi pātubhave”（我以自身诸功德而显现）时，此“pātubhave”是与“pātubhavāmī”（我显现）同义的、带前缀的动词，应当如此思考义与词。当说“Maṃ pātu bhave idaṃ puññakammaṃ”（愿此福业于存在中保护我）时，其义为“maṃ rakkhatu saṃsāre idaṃ puññakammaṃ”（愿此福业在轮回中保护我），是由动词和名词所组成的表义词，应当如此思考义与词。应以此理，于一切处，随其所应，思考义与词。于此，对于某些同音词，如“na tesaṃ koṭṭhe openti”（他们不放入他们的仓库）、“Na tesaṃ antarā gacche”（不要离间他们）、“Satta vo licchavī aparihānīye dhamme desessāmi”（离车人(Licchavī)啊，我将为你们宣说七不退法）、“ime te deva sattavo”（天神，这些是你的敌人）、“tvañca uttamasattavo”（而你是最上士夫）等句中的同音词，应期望其发音有所区别。因为若发音有区别，则词语清晰；词语清晰，则意义明了；对于领会意义者而言，通达意义便毫不困难，犹如在极为清净的镜面上观看影像。而此，仅于了知先前领会的约定、意义关联等其中之一时方能成立，非则不然。古人曾如是说——

‘‘ဝိသယတ္တမနာပန္နာ, သဒ္ဒါ နေဝတ္ထဗောဓကာ;

န ပဒမတ္တတော အတ္ထေ, တေ အညာတာ ပကာသကာ’’တိ.

“诸词若未达其境，则不能表义；非仅由词便知其义，当被了知时，彼等方能彰显。”

ယဒိဒမေတ္ထ ဝုတ္တမမှေဟိ ‘‘ဥစ္စာရဏဝိသေသော ဣစ္ဆနီယော’’တိ. အတြာယမုစ္စာရဏဝိသေသဒီပနီ ဂါထာ သဟတ္ထပ္ပကာသနနယဒါနဂါထာယ.

正如我们在此处所说：“应当期望发音有所区别。”于此，这首阐明发音区别的偈颂，给出了如同用手示意般的解释方法。

‘‘န [Pg.51] တေ သံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တိ’’, ဣတိ ပါဌေ သုမေဓသော;

ပဒံ ‘‘န တေ’’တိ ဆိန္ဒိတွာ, ‘‘သံ ကောဋ္ဌေ’’တိ ပဌေယျ ဝေ.

“于‘Na te saṃ koṭṭhe openti’此读法中，智者当分开读‘na te’，再读‘saṃ koṭṭhe’。”

‘‘သံ န ဩပေန္တိ ကောဋ္ဌေ တေ, ဘိက္ခူ’’တိ အတ္ထမီရယေ;

ဧဝမိမေသု အညေသု, ပါဌေသုပိ အယံ နယော.

“‘那些比丘不把自己的谷物放入仓库’，他应该这样说明意义；同样，在其他读法中，也是这个方法。”

အထ ယံ ပနိဒမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိ, တံ ကိမတ္ထံ? ‘‘ဂစ္ဆတိ ပတိဋ္ဌိတံ, ဂစ္ဆတိ တိဿော, ဘဝန္တေ ပဿာမိ, အတ္ထကုသလာ ဘဝန္တေ, ဝဒန္တံ ဧကပေါက္ခရာ, ဝဒန္တံ ပဋိဝဒတီ’’တိအာဒီသု သမာနသုတိကာနမုစ္စာရဏဝိသေသော န လဗ္ဘတီတိ ဒဿနတ္ထံ. တသ္မာ ဣဒမေတ္ထ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ – ယတ္ထ သမာနသုတိကာနမုစ္စာရဏဝိသေသော လဗ္ဘတိ အတ္ထဝိသေသော စ ပဒါနံ ဝိဘာဂဝသေန ဝါ အဝိဘာဂဝသေန ဝါ, တတ္ထ ပယောဂေ သမာနသုတိကမေကစ္စံ ပဒံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ? ‘‘ဟေတု ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. သော တေန သဒ္ဓိံ ဘာသတိ, သောတေန ဝုယှတိ. ဘဝန္တေ ဇနေ ပသံသတိ, ဘဝန္တေ ပဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ. ဧတ္ထ ‘‘ဟေတူ’’တိ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တာန’’န္တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. တထာ ‘‘သော’’တိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘တေန သဒ္ဓိ’’န္တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ‘‘ဘဝ’’န္တိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘တေ ဇနေ’’တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ.

那么，此处所说的“某些”(kesañci)是何义？这是为了说明，在“他站立着行走”(gacchati patiṭṭhitaṃ)、“他走向三者”(gacchati tisso)、“我看见尊者”(bhavante passāmi)、“尊者善于义理”(atthakusalā bhavante)、“说着，一朵莲花”(vadantaṃ ekapokkharā)、“他回答说话者”(vadantaṃ paṭivadatī)等句中，同音词(samānasutika)的发音区别无法获得。因此，于此应当注意：凡同音词的发音区别可得，且依词语(pada)的划分(vibhāga)或不划分(avibhāga)而有义别之处，于使用时，应将某个同音词稍作停顿后发音。例如：“因，为因相应诸法及彼等所生诸色，以因缘为缘”(Hetu hetusampayuttakānaṃ dhammānaṃ taṃsamuṭṭhānānañca rūpānaṃ hetupaccayena paccayo)、“他与他交谈”(So tena saddhiṃ bhāsati)、“他被水流冲走”(sotena vuyhati)、“他赞美那些人”(Bhavante jane pasaṃsati)、“我看见尊者”等诸如此类的用法。于此，应于“hetu”后稍作停顿，再念诵“hetusampayuttānaṃ”。同样，应于“so”后停顿，再念诵“tena saddhiṃ”。应于“bhavaṃ”后停顿，再念诵“te jane”。

သေသံ ပန သမာနသုတိကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ န ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. အဝိစ္ဆိန္ဒနီယသ္မိဉှိ ဌာနေ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပဌိတဿ အတ္ထော ဒုဋ္ဌော ဟောတိ. ဧဝံ ပဒဝိဘာဂါဝိဘာဂဝသေန သမာနသုတိကာနမတ္ထုစ္စာရဏဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘သော တေနာ’’တိအာဒီသု ဒွိပဒတ္ထဂ္ဂဟဏံ ဝိဘာဂေါ, ဧကပဒတ္ထဂ္ဂဟဏမဝိဘာဂေါတိ အဓိပ္ပေတော. ဧတ္ထ စ ဝိသုံ ဝဝတ္ထိတာနံ အသမာနသုတိကာနံ ဧကတော ကတွာ သမာနသုတိကဘာဝပရိကပ္ပနံ အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထဉ္စေဝ ဥစ္စာရဏဝိသေသဒဿနတ္ထဉ္စ. န ဟိ ဧတာနိ [Pg.52] ‘‘သပ္ပော သပ္ပော’’တိအာဒီသု ဝိယ ဧကသ္မိံယေဝတ္ထေ သမာနသုတိကာနိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဧကဇ္ဈကရဏေန လဒ္ဓံ သမာနသုတိလေသံ ဂဟေတွာ အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထံ ဥစ္စာရဏဝိသေသဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘သမာနသုတိကာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. ဧသ နယော အညတြာပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု. ဣဒမေတ္ထ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ –

然而，其余的同音词不应断开来念诵。因为在不应断开之处断开来读，其意义就会败坏。因此，应当通过词语的划分与不划分，来理解同音词在意义和发音上的区别。于此，在“so tenā”等例子中，取两个词的意义是“划分”，取一个词的意义则意为“不划分”。并且，于此，将各自独立、发音不相似的词语合在一起，构想其为同音词，是为了阐明另一层含义，并显示发音的区别。因为这些词语不像“sappo sappo”(蛇，蛇)等例子那样，在同一个意义上是同音词。即便如此，通过合为一体而获得了些许同音的特质，为了阐明另一层含义并显示发音的区别，它们仍被称为“同音词”。此方法亦适用于其他类似之处。于此，应注意：

ယတ္ထ သမာနသုတိကာနံ အဋ္ဌာရသာကာရေသု ယေန ကေနစိ အာကာရေန အတ္ထဝိသေသော လဗ္ဘတိ, ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပန ဥစ္စာရဏေ သဒ္ဒဝိလာသော န ဟောတိ, အတ္ထော ဝါ ဒုဋ္ဌော ဟောတိ, န တာဒိသေသု ပယောဂေသု သမာနသုတိကာနိ ပဒါနိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗာနိ. တတြ ကတမေန စာကာရေန အတ္ထဝိသေသလာဘော ဘဝတိ? ပဒါနံ ဝိဘာဂဝသေန ဝါ အဝိဘာဂဝသေန ဝါ အက္ခရသန္နိဓာနဝသေန ဝါ ပဒသန္နိဓာနဝသေန ဝါ ပဒက္ခရသန္နိဓာနဝသေန ဝါ ဝိစ္ဆာဝသေန ဝါ ကမ္မပ္ပဝစနီယဝသေန ဝါ ဘယကောဓာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု ကထိတာမေဍိတဝစနဝသေန ဝါ ဂုဏဝါစကသဒ္ဒဿ ဒွိရုတ္တဝသေန ဝါ ကြိယာပဒဿ ဒွိရုတ္တဝသေန ဝါ သံဟိတာပဒစ္ဆေဒဝသေန ဝါ အဂါရဝတ္ထပရိဒီပနဝသေန ဝါ နိရန္တရတ္ထပရိဒီပနဝသေန ဝါ နနိရန္တရတ္ထပရိဒီပနဝသေန ဝါ ‘‘ပုနပ္ပုန’’မိစ္စတ္ထပရိဒီပနဝသေန ဝါ ဥပမာနေ ဣဝ သဒ္ဒဝသေန ဝါ ဣတိသဒ္ဒံ ပဋိစ္စ သဒ္ဒပဒတ္ထဝါစကတ္ထပရိဒီပနဝသေန ဝါ တထာပဝတ္တစိတ္တပရိဒီပနဝသေန ဝါတိ ဣမေသုဋ္ဌာရသာကာရေသု, ဝိတ္ထာရတော ပန ဆဗ္ဗီသာယ အာကာရေသု တတော ဝါဓိကေသု ယေန ကေနစိ အာကာရေန အတ္ထဝိသေသလာဘော ဘဝတိ.

凡同音词能通过十八种方式中的任何一种获得义别，但断开发音则会失去语音之美(saddavilāso)，或使意义败坏的，于此等用法中，不应断开同音词来念诵。那么，通过何种方式能获得意义上的差别呢？即：通过词语的划分或不划分，通过字母的邻近(akkharasannidhāna)，通过词语的邻近(padasannidhāna)，通过词语与字母的邻近(padakkharasannidhāna)，通过间隔(vicchā)，通过关系词(kammappavacanīya)，通过在恐惧、愤怒等生起时所说的重复语(kathitāmeḍitavacana)，通过形容词的重复(guṇavācakasadda dvirutta)，通过动词的重复(kriyāpada dvirutta)，通过连声词的切分(saṃhitāpadacched)，通过阐明不敬之事(agāravatthaparidīpana)，通过阐明连续之义(nirantaratthaparidīpana)，通过阐明非连续之义(nanirantaratthaparidīpana)，通过阐明“punappunaṃ”(再三)之义，通过譬喻中的“iva”(如)一词，通过依止“iti”(如是)一词来阐明词语本身或其意义，通过阐明如此生起的心念——在这十八种方式中，详言之，则在二十六种或更多的方式中，能以某种方式获得意义上的差别。

ဧတ္ထ ပဒါနံ တာဝ ဝိဘာဂဝသေန ဝါ အဝိဘာဂဝသေန ဝါ သမာနသုတိကာနမတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ, အဘိက္ကမော သာနံ ပညာယတိ. မာ နော ဒေဝ အဝဓိ, မာနော မယှံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ.

于此，首先，关于通过词语的划分或不划分来获得同音词的意义差别，有如下用法：“那交往守护他们(sā naṃ saṅgati pāleti)，前进为他们所知(abhikkamo sānaṃ paññāyati)。天神，莫杀我等(Mā no deva avadhi)，我无有我慢(māno mayhaṃ na vijjatī)”等。

အက္ခရသန္နိဓာနဝသေန [Pg.53] ပန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘သန္တေဟိ မဟိတော ဟိတော. သင်္ဂါ သင်္ဂါမဇိံ မုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ. ဒါဌီ ဒါဌီသု ပက္ခန္ဒိ, မညမာနော ယထာ ပုရေ. သဗ္ဗာဘိဘုံဝ သိရသာသိရသာ နမာမိ. ဘူမိတော ဥဋ္ဌိတာ ယာဝ, ဗြဟ္မလောကာ ဝိဓာဝတိ. အစ္စိ အစ္စိမတော လောကေ, ဍယှမာနမှိ တေဇသာ’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ.

再者，关于通过字母邻近来获得意义差别，有如下用法：“为寂静者所敬，有益(santehi mahito hito)。从执著中解脱，战胜沙场(Saṅgā saṅgāmajiṃ muttaṃ)，我称他为婆罗门(tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ)。有牙者冲入有牙群中(Dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi)，自以为如昔。我以头顶礼无上遍胜者(Sabbābhibhuṃva sirasāsirasā namāmi)。从大地升起，直至梵天界(Bhūmito uṭṭhitā yāva, brahmalokā vidhāvati)。火焰于光焰者之世间(Acci accimato loke)，以其光辉燃烧”等。

ပဒသန္နိဓာနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘အာပေါ အာပေါဂတံ. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော, သုခေါ’လောကဿ လောကဿ, ကာရကော ဉာဏစက္ခုဒေါ, နိရာပဒေ ပဒေ နိန္နော, အနန္တဉာဏံ ကရုဏာလယံ လယံ, မလဿ ဗုဒ္ဓံ သုသမာဟိတံ ဟိတံ. နမာမိ ဓမ္မံ ဘဝသံဝရံ ဝရံ, ဂုဏာကရဉ္စေဝ နိရင်္ဂဏံ ဂဏ’’န္တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ.

关于通过词语邻近来获得意义差别，有如下用法：“水入于水”(āpo āpogataṃ)。“诸王之王、大臣等”(Rājarājamahāmattādayo)。“世间之光，世间之乐”(sukho”lokassa lokassa)。“智慧眼之施予者”(kārako ñāṇacakkhudo)。“心向于无危之境”(nirāpade pade ninno)。“[礼敬]具无量智、为慈悲所依、灭除垢秽、已然觉悟、善入禅定、饶益有情者”(anantañāṇaṃ karuṇālayaṃ layaṃ, malassa buddhaṃ susamāhitaṃ hitaṃ)。“我礼敬法，彼为轮回中最胜之防护(Namāmi dhammaṃ bhavasaṃvaraṃ varaṃ)，亦礼敬僧，彼为功德之源，无瑕之众(guṇākarañceva niraṅgaṇaṃ gaṇaṃ)”等。

ပဒက္ခရသန္နိဓာနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ပမာဏရဟိတံ ဟိတံ, သိဒ္ဓတ္ထော သဗ္ဗသိဒ္ဓတ္ထော, တိလောကမဟိတော ဟိတော. ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝီ’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ. တတြိမာ အက္ခရသန္နိဓာနာဒီသု အဓိပ္ပာယဝိညာပနိယော ဂါထာ –

关于通过词与字母邻近来获得意义差别，有如下用法：“pamāṇarahitaṃ hitaṃ”(无量之利益)，“siddhattho sabbasiddhattho”(悉达多，成就一切义利者)，“tilokamahito hito”(为三界所敬，有益)。“正自觉者(sambuddho)走近后，说了这番话”(Upagantvāna sambuddho, idaṃ vacanamabravī)等。于此，有如下偈颂阐明字母邻近等之意趣：

မဟိတောဣတိ သဒ္ဒမှာ, မကာရော စေ ဝိဝေစိတော;

သဒ္ဒေါ နိရတ္ထကော ဧတ္ထ, ‘‘အက္ခရ’’န္တိ ဝဒေ ဗုဓော.

从“mahito”此词中，若“ma”字(makāro)被分离，此词于此则无义；智者当称之为“字母”(akkhara)。

ဉေယျာ အက္ခရယောဂေန,‘‘သန္တေဟိ မဟိတော ဟိတော’’;

ဣစ္စာဒီသု သရူပါနံ,ဟောတိ အတ္ထဝိသေသတာ.

应知，在“Santehi mahito hito”(为寂静者所敬，有益)等同形词(sarūpānaṃ)的例子中，意义的差别是通过字母的组合(akkharayogena)而产生的。

ဥပသဂ္ဂါ နိပါတာ စ, ယဉ္စညံ အတ္ထဇောတကံ;

ဧကက္ခရမ္ပိ ဝိညူဟိ, တံ ‘‘ပဒ’’န္တိ သမီရိတံ.

前缀(Upasaggā)、小品词(nipātā)，以及其他能阐明意义者，即便只是一个字母，亦被智者称为“词”。

ပဒါနံ [Pg.54] သန္နိဓာနဉ္စ, ပဒက္ခရာနမေဝ စ;

သမာသေ လဗ္ဘမာနတ္တံ, သန္ဓာယ လပိတံ မယာ.

我所说的词语邻近，以及词与字母邻近，是针对其在复合词(samāse)中的可得性而言。

ဝိစ္ဆာဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ဂါမေ ဂါမေ သတံ ကုမ္ဘာ, ဂါမော ဂါမော ရမဏီယော’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ. ဧတ္ထ ဟိ ဝိစ္ဆာဝသေန သဗ္ဗေပိ ဂါမာ ပရိဂ္ဂဟိတာ.

通过遍及(vicchā)之义而获得特殊意义时，有“村村百瓮，村村可爱”等用法。在此，确实是通过遍及之义而涵盖了所有村落。

နာနာဓိကရဏာနံ တု, ဝတ္တုမေကက္ခဏမှိ ယာ;

ဣစ္ဆတော ဗျာပိတုံ ဣစ္ဆာ, သာ ဝိစ္ဆာတိ ပကိတ္တိတာ.

欲于一刹那，说诸异处；欲遍及之意乐，彼名为“遍及(vicchā)”。

ကမ္မပ္ပဝစနီယဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော, ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပရိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော’’တိ ပယောဂါ, ရုက္ခာနံ ဥပရိ ဥပရိ ဝိဇ္ဇောတတေတိ အတ္ထော.

通过系词(kammappavacanīya)而获得特殊意义时，例如“月亮对着每一棵树照耀(rukkhaṃ rukkhaṃ pati vijjotate cando)，月亮遍及每一棵树照耀(rukkhaṃ rukkhaṃ pari vijjotate cando)”等用法，其义为月亮照耀在每一棵树的上方。

ဘယကောဓာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု ကထိတာမေဍိတဝစနဝသေန ပန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ဣမေ ပယောဂါ – ဘယေ တာဝ ‘‘စောရော စောရော, သပ္ပော သပ္ပော’’ဣစ္စာဒယော. ကောဓေ ‘‘ဝသလ ဝသလ, စဏ္ဍာလ စဏ္ဍာလ, ဝိဇ္ဈ ဝိဇ္ဈ, ပဟရ ပဟရ’’ဣစ္စာဒယော. ပသံသာယံ ‘‘သာဓု သာဓု သာရိပုတ္တ, အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ’’ဣစ္စာဒယော. တုရိတေ ‘‘အဘိက္ကမ ဝါသေဋ္ဌ အဘိက္ကမ ဝါသေဋ္ဌ, ဂစ္ဆ ဂစ္ဆ, လုနာဟိ လုနာဟိ’’ဣစ္စာဒယော. ကောတူဟလေ ‘‘အာဂစ္ဆ အာဂစ္ဆ’’ဣစ္စာဒယော. အစ္ဆရိယေ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဗုဒ္ဓေါ’’ဣစ္စာဒယော. ဟာသေ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခံ, အဟော မနာပံ အဟော မနာပံ’’ဣစ္စာဒယော. သောကေ ‘‘ကဟံ ဧကပုတ္တက ကဟံ ဧကပုတ္တက’’ဣစ္စာဒယော. ပသာဒေ ‘‘ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ’’ဣစ္စာဒယော. ဧဝံ ဘယကောဓာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု ကထိတာမေဍိတဝစနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘော ဘဝတိ. ဧတ္ထ ပန အတ္ထန္တရာဘာဝေပိ ဒဠှီကမ္မဝသေန ပဒါနမတ္ထဇောတကဘာဝေါယေဝ အတ္ထဝိသေသလာဘော.

在恐惧、愤怒等生起时，通过所说的重言(āmeḍitavacana)也能获得特殊意义。恐惧时说：“贼！贼！蛇！蛇！”等。愤怒时说：“贱民！贱民！旃陀罗(caṇḍāla)！旃陀罗！射！射！打！打！”等。赞叹时说：“善哉！善哉！舍利弗！妙哉！尊者！妙哉！尊者！”等。急促时说：“前进！瓦舍吒(Vāseṭṭha)！前进！瓦舍吒！去！去！割！割！”等。好奇时说：“来！来！”等。惊奇时说：“啊，佛陀！啊，佛陀！”等。欢笑时说：“啊，乐！啊，乐！啊，悦意！啊，悦意！”等。悲伤时说：“我独子何在？我独子何在？”等。净信时说：“跋耆族(Vajjī)将兴盛！跋耆族将兴盛！”等。如此在恐惧、愤怒等生起时，通过所说的重言也能获得特殊意义。在此，即使没有其他意义，通过强化(daḷhīkamma)作用，词语之义得以显现，这就是获得特殊意义。

ဘယေ [Pg.55] ကောဓေ ပသံသာယံ,တုရိတေ ကောတူဟလ’စ္ဆရေ;

ဟာသေ သောကေ ပသာဒေ စ,ကရေ အာမေဍိတံ ဗုဓော.

于怖畏、嗔怒、赞叹中，于急促、好奇、惊奇中；于欢笑、悲伤、净信中，智者当行重言(āmeḍita)。

စသဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော, တေန ဂရဟာအသမ္မာနာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ပါပေါ ပါပေါ’’တိအာဒီသု ဟိ ဂရဟာယံ. ‘‘အဘိရူပက အဘိရူပကာ’’တိအာဒီသု အသမ္မာနေ. ‘‘ကွာယံ အဗလဗလော ဝိယာ’’တိအာဒီသု အတိသယတ္ထေ အာမေဍိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂုဏဝါစကဿ ဒွိရုတ္တဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ကဏှော ကဏှော စ ဃောရော စာ’’တိ ဧဝမာဒယော. ‘‘ကဏှော ကဏှော’’တိ ဟိ အတီဝ ကဏှောတိ အတ္ထော. ကြိယာပဒဿ ဒွိရုတ္တဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ဓမေ ဓမေ နာတိဓမေ’’တိ ဧဝမာဒယော. တတ္ထ ဓမေ ဓမေတိ ဓမေယျ နော န ဓမေယျ. နာတိဓမေတိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ပန န ဓမေယျ. သံဟိတာပဒစ္ဆေဒဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘နရာနရာ, သုရာသုရာ, ကတာကတကုသလာကုသလဝိသယံ ဝိပ္ပဋိသာရာကာရေန ပဝတ္တံ အနုသောစနံ ကုက္ကုစ္စ’’န္တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ ပန ဝိညူနံ ပရမကောသလ္လဇနနတ္ထံ သိလောကံ ရစယာမ –

“ca”字具有未说之总集(avuttasamuccaya)义，因此应知其涵盖了呵责、不敬等。“恶！恶！”等语是呵责。“美貌者！美貌者！”等语是不敬。“此弱者中的弱者”等语应知是极度义的重言。表德词之重复而获得特殊意义，如“黑！黑！且可怕！”等。“黑！黑！”即是“非常黑”之义。动词之重复而获得特殊意义，如“吹奏！吹奏！莫过度吹奏！”等。其中，“吹奏！吹奏！”是指应吹奏而非不吹奏。“莫过度吹奏！”是指不应超过限度去吹奏。通过连音词切分(saṃhitāpadacchedavasena)而获得特殊意义，如“人非人(narānarā)，天非天(surāsurā)，关于已作未作(katākata)之善不善事，以追悔方式生起之忧悔，即是恶作(kukkucca)”等。于此，为令智者生起最上善巧，我等作偈颂如下：

ဟိတာဟိတာ ဟိတံဟိတံ, အာနုဘာဝေန တေ ဇိန;

ပဝရာပဝရာဟစ္စ, ဘဝါမာ’နာမယာ မယန္တိ.

胜者(Jina)啊，以您的威德克服利与非利(hitāhitā)、极利(hitaṃhitaṃ)、优与非优(pavarāpavarā)，愿我等皆得无病。

အဂါရဝတ္ထပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘တုဝံတုဝံ ပေသုညကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒါ’’တိ ဧဝမာဒယော. နိရန္တရတ္ထပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဧဝမာဒယော. နနိရန္တရတ္ထပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ [Pg.56] ‘‘ခဏေ ခဏေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝမာဒယော. ‘‘ပုနပ္ပုန’’မိစ္စတ္ထပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘မုဟုံ မုဟုံ ဘာယယတေ ကုမာရေ’’တိ ဧဝမာဒယော. ဥပမာနေ ဣဝသဒ္ဒဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ရာဇာ ရက္ခတု ဓမ္မေန, အတ္တနောဝ ပဇံ ပဇ’’န္တိ ဧဝမာဒယော. ဣတိသဒ္ဒံ ပဋိစ္စ သဒ္ဒပဒတ္ထဝါစကတ္တပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ ကထယန္တော, သောမနဿံ ပဝေဒယိ’’န္တိ ဧဝမာဒယော. တထာပဝတ္တစိတ္တပရိဒီပနဝသေန အတ္ထဝိသေသလာဘေ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ စိန္တေန္တော, မဂ္ဂံ သောဓေမဟံ တဒါ’’တိ ဧဝမာဒယော. ဧဝံ ဤဒိသေသု ပယောဂေသု သမာနသုတိကပဒံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ န ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဟိ ဥစ္စာရဏေ သတိ သဒ္ဒဝိလာသော န ဘဝတိ, ကတ္ထစိ ပန ‘‘ကတာကတာကုသလာကုသလဝိသယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရိတဿ အတ္ထော ဒုဋ္ဌော ဟောတိ, တသ္မာ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ န ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ, ဧကာဗဒ္ဓံယေဝ ကတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ဣတိ သမာနသုတိကေသု ဝိနိစ္ဆယော ဆဗ္ဗီသာယ အာကာရေဟိ အဓိကေဟိ စ မဏ္ဍေတွာ ဒဿိတော.

通过阐明不敬之事而获得特殊含义时，例如“你！你！(tuvaṃtuvaṃ)离间、争吵、斗诤、争论”等等。通过阐明连续意义而获得特殊含义时，例如“日日享用”等等。通过阐明非连续意义而获得特殊含义时，例如“刹那刹那生起喜悦”等等。通过阐明“再三”之义而获得特殊含义时，例如“再三恐吓孩童”等等。通过比喻中“如”(iva)字而获得特殊含义时，例如“国王以法守护人民，如同守护自己的子民(pajaṃ pajaṃ)”等等。依止“iti”一词而阐明词语本身之义而获得特殊含义时，例如“口中念诵‘佛陀！佛陀！’，表达了喜悦”等等。通过阐明那样生起的心念而获得特殊含义时，例如“心中思念‘佛陀！佛陀！’，那时我清净了道”等等。如此，在这些用法中，不应将同音词(samānasutikapada)断开来发音。因为如果断开来发音，语音的优美(saddavilāsa)就会丧失；再者，在某些情况下，例如“已作未作善不善事”等，如果断开发音，其义就会错误，是故不应断开来发音，而应作为一个整体来发音。如是，关于同音词的判断，已通过二十六种及更多方式，加以修饰并展示。

ယသ္မာ ပန သမာနသုတိကေသု ဝိနိစ္ဆယေ ဒဿိတေ အသမာနသုတိကေသုပိ ဝိနိစ္ဆယော ဒဿေတဗ္ဗော ဟောတိ, တသ္မာ တမ္ပိ ဒဿေဿာမ – ယတ္ထ နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရာကာရလောပေါပိ ပါဌော ပညာယတိ, သံယောဂဗျဉ္ဇနဿ ဝိသံယောဂတ္တမ္ပိ. တေသု ပယောဂေသု နိဂ္ဂဟီတပဒံ အနန္တရပဒေန သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓံယေဝ ကတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ကတမာနိ တာနိ? ‘‘သစေ ဘုတ္တော ဘဝေယျာဟံ-သာ’ဇီဝေါ ဂရဟိတော မမ. ပုပ္ဖံ’သာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ခယမတ္တံ န နိဗ္ဗာနံ’သ ဂမ္ဘီရာဒိဝါစတော’’တိ ဧဝမာဒယော. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘သစေ ဘုတ္တော ဘဝေယျာဟ’’န္တိအာဒိနာ ဝိစ္ဆေဒမကတွာ [Pg.57] အနန္တရေ ဒွီသု ဂါထာပဒေသု အန္တရီဘူတာနံ ဒွိန္နံ သမာနသုတိကပဒါနံ ဧကတော ဥစ္စာရဏမိဝ အနန္တရပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓုစ္စာရဏဝသေန ‘‘သစေ ဘုတ္တော ဘဝေယျာဟံ-သာ’ဇီဝေါ ဂရဟိတော မမာ’’တိအာဒိနာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ဧဝရူပေါယေဝ ဟိ ဥစ္စာရဏဝိသေသော သကလေဟိပိ ပေါရာဏေဟိ ဝိညူဟိ အနုမတော ဥစ္စာရိတော စ ‘‘အဿ အာဇီဝေါ ဂရဟိတော မမ, အဿာ ဥပ္ပဇ္ဇိ, အဿ ဂမ္ဘီရာဒိဝါစတော’’တိဧဝမာဒိအတ္ထပ္ပဋိပါဒနဿာနုရူပတ္တာ.

然而，既然已经说明了关于同音词(samānasutika)的判断，那么也应该说明关于非同音词(asamānasutika)的判断，因此我们也将说明此事——即在鼻音(niggahīta, ṃ)之后，后续元音被省略，以及复合辅音(saṃyogabyañjana)被拆开的读法出现之处。在这些用法中，带鼻音的词应与后面的词连接成一个整体来发音。哪些是这样的例子呢？例如：“如果我吃了，我的这种生活方式(ājīvo)就应受谴责。”“花为她(assā)生起了。”“仅是灭尽并非涅槃，因其(assa)甚深等语。”等等。此处，“如果我吃了”等等，不应断开，而是要像在相邻的两句偈颂中将两个插入的同音词连在一起发音那样，与后面的词连接起来发音，读作“sace bhutto bhaveyyāhaṃ-sā”jīvo garahito mamā”等等。确实，所有古代的智者都认可并使用这种特殊的发音方式，因为它适合于表达“他的这种生活方式应受我谴责”、“为她生起了”、“因其甚深等语”等意义。

ယတ္ထ ပန ယာဒိသေ ဥစ္စာရဏေ ကရိယမာနေ အတ္ထော ပရိဗျတ္တော ဟောတိ, တေသု ပယောဂေသု ကွစိ စသဒ္ဒ ပနသဒ္ဒါဒိယောဂဋ္ဌာနေ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပဒမုစ္စာရေတဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ? ‘‘ဝါဠာ စ လပသက္ခရာ. အစ္စန္တသန္တာ ပန ယာ, အယံ နိဗ္ဗာနသမ္ပဒါ, ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝါစံ ဘာသတော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဉာဏံ ပဝတ္တတီတိ? အာမန္တာ. ဣတိ စ ဒန္တိ စ ဒုတိ စ ခန္တိ စ ဉာဏံ ပဝတ္တတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ.

然而，在某种发音方式下，若意义变得清晰，则在这些用法中，有时在与“ca”(和)、“pana”(然而)等词连接之处，应稍作停顿后发音。例如：“粗暴之语与甜言蜜语(lapasakkharā)。”“然而，那究竟寂静的，此乃涅槃的成就(nibbānasampadā)。”“当说‘此是苦’时，‘此是苦’之智就生起吗？”“是的。”“那么从‘iti’、‘danti’、‘duti’、‘khanti’等词，智也生起吗？”“不应如是说。”诸如此类的用法。

ဧတေသု ဟိ ပဌမပယောဂေ ‘‘ဝါဠာ စာ’’တိ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘လပသက္ခရာ’’တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. တတ္ထ လပသက္ခရာတိ သက္ခရသဒိသမဓုရဝစနာ. ဇာတကဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘နိရတ္ထကဝစနေဟိ သက္ခရာ ဝိယ မဓုရာ’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာတြ ဗဟုဗ္ဗီဟိတပ္ပုရိသဝသေန ဒွိဓာ သမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ‘‘လပါ သက္ခရာ ဝိယ ယာသံ တာ လပသက္ခရာ, လပေဟိ ဝါ သက္ခရာ ဝိယာတိ လပသက္ခရာ’’တိ.

在这些范例中，于第一个用法，应在“vāḷā cā”处稍作停顿后，再读“lapasakkharā”。此处的“lapasakkharā”是指像糖(sakkharā)一样甜美的话语。然而，在《本生义注》(Jātakaṭṭhakathā)中说：“因其无义之言而如糖般甜美。”因此，此处应从多财释(bahubbīhi)与依主释(tappurisa)两种方式来理解此复合词(samāsa)，即：“其言语如糖者，是为lapasakkharā”；或“以其言语如糖，是为lapasakkharā”。

ဒုတိယပယောဂေ ‘‘အစ္စန္တသန္တာ ပန’’ဣတိ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ယာ’’တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ယာ ပန အယံ နိဗ္ဗာနသမ္ပဒါ အစ္စန္တသန္တာတိ ဟိ အတ္ထော.

在第二个用法中，应在“accantasantā pana”处稍作停顿后，再读“yā”。其意义确实是：“然而，此涅槃的成就(nibbānasampadā)，是究竟寂静的。”

တတိယပယောဂေ [Pg.58] ဣတိ စ ဒန္တိ စ ဒုတိ စ ခန္တိ စာတိ ဧတေသု စတူသု ဌာနေသု ဣကာရဉ္စ ဒံကာရဉ္စ ဒုကာရဉ္စ ခံကာရဉ္စ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ တဒနန္တရံ တိ စ သဒ္ဒါ ဥစ္စာရေတဗ္ဗာ.

在第三种用法中，于“iti ca”、“danti ca”、“duti ca”、“khanti ca”这四个地方，应在“i”音、“daṃ”音、“du”音、“khaṃ”音处稍作停顿，然后念出其后的“ti ca”音。

ဧတ္ထ ဟိ အဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရဏေ သတိ အညထာ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ အတ္ထော ဒုဋ္ဌော ဘဝတိ. ကထံ? ဤဒိသေသု ဌာနေသု အဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရဏေ သတိ ဣတိသဒ္ဒေါ ဧဝန္တိ အတ္ထဝါစကော နိပါတော သိယာ, သန္ဓိဝသေန ပန ဣကာရတ္ထဝါစကော ရူဠှီသဒ္ဒေါ န သိယာ. ဒန္တိသဒ္ဒေါ ဒမနတ္ထော သိယာ, ဒံကာရဝါစကော န သိယာ. ဒုတိသဒ္ဒေါ နိရတ္ထကော သိယာ, ဒုကာရဝါစကော န သိယာ. ခန္တိသဒ္ဒေါ ခမနတ္ထော သိယာ, ခံကာရဝါစကော န သိယာ. တသ္မာ ဣကာရ ဒံကာရ ဒုကာရ ခံကာရာနိ ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာနိ.

在此，如果不断开而发音，意义就会被曲解。为何？在这些地方，如果不断开而发音，“iti”一词就会成为表示“如此”(eva)之义的虚词(nipāta)，而不会是表示“i”音的惯用词(rūḷhīsadda)；“danti”一词就会有“调伏”(damana)之义，而不会是表示“daṃ”音；“duti”一词就会没有意义，而不会是表示“du”音；“khanti”一词就会有“忍耐”(khamana)之义，而不会是表示“khaṃ”音。因此，“i”音、“daṃ”音、“du”音、“khaṃ”音应该稍微断开。

ဧတ္ထ ဟိ ဣဣတိ ဒံဣတိ ဒုဣတိ ခံဣတီတိအာဒိနာ သံဟိတာပဒစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, ပရဘူတဿ စ ဣကာရဿ လောပေါ. န ပနေတ္ထ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘သရူပသရာနံ ဝိသယေ ပရဘူတဿ သရူပသရဿ လောပေါ န ဟောတိ, ပုဗ္ဗသရဿေဝ လောပေါ ဟောတိ တတြာယန္တိ ဧတ္ထ ဝိယာ’’တိ ‘‘အကိလာသုနော ဝဏ္ဏပထေ ခဏန္တာ, ဥဒင်္ဂဏေ တတ္ထ ပပံ အဝိန္ဒု’’န္တိ ပါဠိယံ သရူပပရသရဿ လောပဒဿနတော. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ‘‘ပဝဒ္ဓံ အာပံ ပပ’’န္တိ အတ္ထော သံဝဏ္ဏိတော. တသ္မာ ‘‘ဣတိ စာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဣဣတိ စာတိ ဆေဒံ ကတွာ ဒွီသု ဣကာရေသု ပရဿ ဣကာရဿ လောပေါ ကာတဗ္ဗော, န ပုဗ္ဗဿ.

在此，应理解“i-iti”、“daṃ-iti”、“du-iti”、“khaṃ-iti”等是连音词的切分(padaccheda)，并且后一个“i”音被省略。这里不应说：“在同类元音(sarūpasara)的情况下，后一个同类元音不会省略，只有前一个元音才会省略，如同在‘tatrāyanti’这个例子中一样”，因为在巴利原文“akilāsuno vaṇṇapathe khaṇantā, udaṅgaṇe tattha papaṃ avindu”中，可见到后一个同类元音被省略的情况。正如义注师(aṭṭhakathācariya)们所阐释的，“papaṃ”意为“pavaddhaṃ āpaṃ”(增长的水)。因此，在“iti cā”这个例子中，也应当将连音划分为“i-iti ca”，并在两个“i”音中省略后面的“i”音，而不是前面的“i”音。

ပုဗ္ဗသ္မိဉှိ ဣကာရဝါစကေ ဣကာရေ နဋ္ဌေ သတိ နိပါတဘူတေန ဣတိသဒ္ဒေန ဣကာရသင်္ခါတော အတ္ထော န ဝိညာယေယျ, နိပါတဘူတဿ ပန ဣတိသဒ္ဒဿ ဣကာရေ နဋ္ဌေပိ သော အတ္ထော ဝိညာယတေဝ ‘‘ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတ’’န္တိ ဧတ္ထ [Pg.59] ဒေဝဒတ္တပဒတ္ထော ဝိယ. တသ္မာ ဣတိသဒ္ဒဿ ပရဘူတဿ ဣကာရဿေဝ လောပေါ ကာတဗ္ဗော, န ပုဗ္ဗဿ ဣကာရဝါစကဿ ဣကာရဿ. ကစ္စာယနေ ပန ယေဘုယျပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ အသရူပသရတော ပရဿေဝ အသရူပသရဿ လောပေါ ဝုတ္တော, န သရူပသရတော ပရဿ သရူပသရဿ. မဟာပဒေသသုတ္တေဟိ ဝါ သရူပဿ ပရသရဿ လောပေါ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

如果表示“i”音的前一个“i”音消失，那么通过作为虚词(nipāta)的“iti”，就无法理解“i”音所代表的意义。然而，即使作为虚词的“iti”的“i”音消失，那个意义仍然能够被理解，就像在“我听闻提婆达多(Devadatta)”(devadattoti me sutaṃ)这句话中“提婆达多”这个词的意义一样。因此，应该省略作为“iti”词的后一个“i”音，而不是省略表示“i”音的前一个“i”音。然而，在《迦旃延》(Kaccāyana)中，是考虑到普遍情况，才规定了非同类元音(asarūpasara)之后的非同类元音可以省略，而没有规定同类元音(sarūpasara)之后的同类元音可以省略。或者应该理解为，同类后随元音的省略是依诸《大教示》(Mahāpadesa)而说的。

‘‘အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒ’’န္တိအာဒီသု ပန စသဒ္ဒါဒိယောဂဋ္ဌာနေပိ သတိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပဒံ န ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ယတ္ထ စ အာဂမက္ခရာဒီနိ ဒိဿန္တိ, တေသု ပယောဂေသု ပုဗ္ဗပဒါနိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ န ဥစ္စာရေတဗ္ဗာနိ, အာဂမက္ခရဝန္တေဟိ ပရပဒေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ဥစ္စာရေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘နက္ခတ္တရာဇာရိဝ တာရကာနံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ’’ဣစ္စေဝမာဒယော ပယောဂါ. ယတ္ထ ယေသံ ဝိသုံ ဝိသုံ သမ္ဗန္ဓော ဒိဿတိ, အတ္ထော စ ယုဇ္ဇတိ, တတ္ထ တာနိ အတ္ထာနုရူပံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘နဟာနေ ဥဿုက္ကံ အကာသိ, ဥဿုက္ကမ္ပိ အကာသိ ယာဂုယာ ခါဒနီယေ ဘတ္တသ္မိံ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ပယောဂါ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘နဟာနေ ဥဿုက္ကံ အကာသီ’’တိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ဥဿုက္ကမ္ပိ အကာသိ ယာဂုယာ ခါဒနီယေ ဘတ္တသ္မိ’’န္တိ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ သတိ န ကေဝလံ သော ဘိက္ခု နဟာနေယေဝ ဥဿုက္ကံ အကာသိ, အထ ခေါ ယာဂုယာပိ ခါဒနီယေပိ ဘတ္တသ္မိမ္ပိ ဥဿုက္ကံ အကာသီတိ အတ္ထပ္ပကာသနေ သမတ္ထော ဘဝတိ, အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော သမုစ္စယတ္ထဝါစကော အပိသဒ္ဒေါ.

然而，在“在王舍城(Rājagaha)与那烂陀(Nāḷandā)之间”等例子中，即使有“ca”等词语连接之处，也不应断开词项来念诵。凡见有增音字母(āgamakkhara)等之处，在这些用法中，前一个词不应断开来念诵，而应与带有增音字母的后一个词连在一起念诵。例如：“如众星中的星王(Nakkhattarājāriva tārakānaṃ)”、“世尊说了这(Bhagavā etadavoca)”等用法。在那些词语之间可见有各自的关联，且意义也契合的地方，则应按照意义来断开并念诵。例如：“在沐浴上努力，在粥、嚼食(khādanīya)、饭食上也努力”等用法。在此，应先断开并念诵“在沐浴上努力”，然后念诵“在粥、嚼食、饭食上也努力”。这样一来，它就能够阐明“那比丘不仅在沐浴上努力，而且在粥、嚼食、饭食上也努力”的意义，而表示集合义(samuccayatthavācako)的“api”一词就不会被用在不当之处。

ယတ္ထ ပန ယေသမိတရေန ဝါ ဣတရေန ဝါ ဧကေကပဒေန ဥဘယပဒေဟိ ဝါ သမ္ဗန္ဓော ဒိဿတိ သဟေဝတ္ထယုတ္တိယာ, တတ္ထ တာနိ ယထာရဟံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘သော ဓမ္မံ ဒေသေတိအာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ [Pg.60] ပကာသေတိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိကရောထ. အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ဧဝမာဒယော ပယောဂါ. တတြိမာ အဓိပ္ပာယဝိညာပိကာ ဂါထာ –

然而，在某些地方，若可见某词与此词或彼词、与单个词或两个词的关联，且意义也契合，则应适当地断开并念诵。例如：“他宣说佛法，初善(ādikalyāṇaṃ)、中善(majjhekalyāṇaṃ)、后善(pariyosānakalyāṇaṃ)，具足义理(sātthaṃ)与文句(sabyañjanaṃ)，宣说完全圆满、遍净的梵行(brahmacariya)。诸比丘，我将为你们宣说缘起(Paṭiccasamuppāda)，你们当仔细听，善加作意。内在的清净(ajjhattaṃ sampasādanaṃ)，心的一趣性(cetaso ekodibhāvaṃ)”等用法。此处有表达意图的偈颂：

ဓမ္မသဒ္ဒေန ဝါ ဗြဟ္မ-စရိယသဒ္ဒေန ဝါ ပဒံ;

ယောဇေတွာ ဤရယေ ဝိညူ, ‘‘သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိဒံ.

智者应将“具义具文(sātthaṃ sabyañjanaṃ)”这一词项，与“法(dhamma)”字或“梵行(brahmacariya)”字相连而诵。

‘‘သာဓုက’’န္တိ ပဒံ ဝိညူ, ‘‘သုဏာထာ’’တိ ပဒေန ဝါ;

တထာ ‘‘မနသိကရောထ’’, ဣတိ ဝုတ္တပဒေန ဝါ;

ဤရယေ ယောဇယိတွာန, ဥဘယေဟိ ပဒေဟိ ဝါ.

智者应将“善加(sādhukaṃ)”这一词项，与“你们听(suṇātha)”之词，或与所说的“你们作意(manasikarotha)”之词，或与此二词相连而诵。

ဧကမေကေန သမ္ဗန္ဓော, သမ္ဗန္ဓော ဥဘယေဟိ ဝါ;

ဒိဿတီတိ ဝိဇာနေယျ, သဒ္ဓိမေဝတ္ထယုတ္တိယာ.

应知其关联是与每一个相连，或是与二者相连，且伴随着意义的契合。

နတ္တနောမတိယာ ဧသော, အတ္ထော ဧတ္ထ မယာ ရုတော;

ပုဗ္ဗာစရိယသီဟာနံ, နယံ နိဿာယ မေ ရုတော.

此处的这一意义并非由我凭己见而说，而是我依止古昔导师之狮子们的理路而说。

ဧဝံဝိဓေသု အညေသု, ပါဌေသုပိ အယံ နယော;

နေတဗ္ဗော နယဒက္ခေန, သာသနတ္ထဂဝေသိနာ.

在其他此类课诵中，寻求圣教(sāsana)之义的理路善巧者，也应运用此理路。

အတ္ထာနုရူပတော သဒ္ဒံ, အတ္ထံ သဒ္ဒါနုရူပတော;

စိန္တယိတွာန မေဓာဝီ, ဝေါဟရေ န ယထာ တထာတိ.

智者应思量词语如何随顺意义，意义如何随顺词语，然后进行表述，而不应随意而为。

အယမေတ္ထ အတ္ထသဒ္ဒစိန္တာ.

这是此处关于义与词的思择。

အတ္ထာတိသယယောဂေ ဧဝံ ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ – ဘူဓာတုအတ္ထာတိသယယောဂတော ဝဍ္ဎနေ ဒိဋ္ဌာ ‘‘ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော လိစ္ဆဝီ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ ‘ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ ဘဝိဿန္တိ ဝဇ္ဇီ’တိ’’ ဣတိ ဝါ ‘‘အဟမေဝ ဒူသိယာ ဘူနဟတာ, ရညော မဟာပတာပဿာ’’တိ ဝါ ‘‘ဝေဒါ န တာဏာယ ဘဝန္တိဒဿ, မိတ္တဒ္ဒုနော ဘူနဟုနော နရဿာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘူနဟစ္စံ ကတံ မယာ’’တိ ဝါ ဧဝံ ဝဍ္ဎနေ ဒိဋ္ဌာ.

在意义增胜(atthātisaya)的结合中应如此观察：由于“bhū”词根与意义增胜的结合，可见于“增长(vaḍḍhana)”之义。如：“离车人(Licchavī)摩诃男(Mahānāma)坐在一旁，发出了感兴语：‘跋耆人(Vajjī)将兴盛！跋耆人将兴盛！’”或者“我度西(Dūsī)就是那个破坏增长者(bhūnahatā)，是大威王(Mahāpatāpa)的[怨敌]”或者“吠陀不能庇护此人，此背叛朋友、破坏增长者(bhūnahuno)的人”或者“我造作了破坏增长(bhūnahaccaṃ)之事”。如此，在“增长”之义中可见。

ဝစနသင်္ဂဟေ [Pg.61] ဧဝံ ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ – ဝတ္တမာနာယ ဝိဘတ္တိယာ ပရဿပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ပဉ္စမိယာ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန သဒိသံ. တုမှေ ဘဝထ.

在词项归纳(vacanasaṅgaha)中应如此观察：现在时(vattamānā)接尾辞(vibhatti)的主动语态(parassapada)第二人称(majjhimapurisa)复数(bahuvacana)，与祈使语气(pañcamī)主动语态第二人称复数相同。如：“你们是(Tumhe bhavatha)”。

ဝတ္တမာနပဉ္စမီနံ ပရဿပဒေ ဥတ္တမပုရိသစတုက္ကေ ဧကဝစနံ ဧကဝစနေန, ဗဟုဝစနမ္ပိ ဗဟုဝစနေန သဒိသံ. အဟံ ဘဝါမိ, မယံ ဘဝါမ.

现在时与祈使语气的主动语态第一人称(uttamapurisa)四种形式中，单数(ekavacana)与单数相同，复数也与复数相同。如：“我是(Ahaṃ bhavāmi)”，“我们是(Mayaṃ bhavāma)”。

ဝတ္တမာနာယ အတ္တနောပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနံ ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီနံ အတ္တနောပဒေဟိ ဒွီဟိ မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနေဟိ သဒိသံ ကတ္ထစိ ဝဏ္ဏသမုဒါယဝသေန ကိဉ္စိ ဝိသေသံ ဝဇ္ဇေတွာ, ဧသ နယော ဥတ္တရတြာပိ ယောဇေတဗ္ဗော. တွံ ဘဝသေ, ဣဒံ ဝတ္တမာနာယ ရူပံ. တွံ အဘဝသေ, ဣဒံ ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီနံ ရူပံ.

现在时的反射语态(attanopada)第二人称单数形式，与过去时(hiyyattanī)及不定过去时(ajjatanī)这两种反射语态的第二人称单数形式相同，除了在某些音节组合上因音变而有些微差别外，这一理路也应运用到后续。如：“你是(Tvaṃ bhavase)”，这是现在时的形式；“你曾是(Tvaṃ abhavase)”，这是过去时与不定过去时的形式。

ဝတ္တမာနာယ အတ္တနောပဒံ ဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ ပဉ္စမိယာ အတ္တနောပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန စ ပရောက္ခာယ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနေန စာတိ ဒွီဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. အဟံ ဘဝေ, ဣဒံ ဝတ္တမာနပဉ္စမီနံ ရူပံ. တွံ ဗဘူဝေ, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ.

现在时的反射语态第一人称单数，与祈使语气的反射语态第一人称单数，以及完成时(parokkhā)主动语态第二人称单数这两种形式相同。如：“我是(Ahaṃ bhave)”，这是现在时与祈使语气的形式；“你曾是(Tvaṃ babhūve)”，这是完成时的形式。

ဝတ္တမာနာယ အတ္တနောပဒံ ဥတ္တမပုရိသဗဟုဝစနံ ပရောက္ခဇ္ဇတနီနံ အတ္တနောပဒေဟိ ဒွီဟိ ဥတ္တမပုရိသဗဟုဝစနေဟိ သဒိသံ. မယံ ဘဝါမှေ, ဣဒံ ဝတ္တမာနာယ ရူပံ. မယံ ဗဘူဝိမှေ, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ. မယံ အဘဝိမှေ, ဣဒမဇ္ဇတနိယာ ရူပံ.

现在时的反射语态第一人称复数，与完成时及不定过去时的反射语态第一人称复数这两种形式相同。如：“我们是(Mayaṃ bhavāmhe)”，这是现在时的形式；“我们曾是(Mayaṃ babhūvimhe)”，这是完成时的形式；“我们曾是(Mayaṃ abhavimhe)”，这是不定过去时的形式。

ပဉ္စမိယာ အတ္တနောပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ပရောက္ခာယ အတ္တနောပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန သဒိသံ. တုမှေ ဘဝဝှော, ဣဒံ ပဉ္စမိယာ ရူပံ. တုမှေ ဗဘူဝိဝှော, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ.

祈使语气的反射语态第二人称复数，与完成时反射语态第二人称复数相同。如：“你们愿是(Tumhe bhavavho)”，这是祈使语气的形式；“你们曾是(Tumhe babhūvivho)”，这是完成时的形式。

ပရောက္ခာယ ပရဿပဒံ ပဌမပုရိသဗဟုဝစနံ ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒေန ပဌမပုရိသဗဟုဝစနေန စ အဇ္ဇတနိယာ အတ္တနောပဒေန ပဌမပုရိသဗဟုဝစနေန စာတိ ဒွီဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. တေ ဗဘူဝု, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ. တေ အဘဝု, ဣဒံ ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီနံ ရူပံ.

完成时主动语态第三人称(paṭhamapurisa)复数，与过去时主动语态第三人称复数，以及不定过去时反射语态第三人称复数这两种形式相同。如：“他们曾是(Te babhūvu)”，这是完成时的形式；“他们曾是(Te abhavu)”，这是过去时与不定过去时的形式。

ပရောက္ခာယ [Pg.62] ပရဿပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ အတ္တနောပဒေန ပဌမပုရိသေကဝစနေန စ ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန စ အတ္တနောပဒေန ပဌမပုရိသေကဝစနေန စ အဇ္ဇတနိယာ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန စာတိ စတူဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. တုမှေ ဗဘူဝိတ္ထ, သော ဗဘူဝိတ္ထ, ဣမာနိ ပရောက္ခာယ ရူပါနိ. တုမှေ အဘဝတ္ထ, သော အဘဝတ္ထ, ဣမာနိ ဟိယျတ္တနိယာ ရူပါနိ. တုမှေ အဘဝိတ္ထ, ဣဒမဇ္ဇတနိယာ ရူပံ.

完成时(Parokkhā)主动语态(Parassapada)第二人称(Majjhimapurisa)复数(Bahuvacana)，与完成时自身语态(Attanopada)第三人称(Paṭhamapurisa)单数(Ekavacana)、过去时(Hiyyattanī)主动语态第二人称复数、过去时自身语态第三人称单数，以及不定过去时(Ajjatanī)主动语态第二人称复数这四种形式相同。“你们曾存在”(tumhe babhūvittha)，“他曾存在”(so babhūvittha)，这些是完成时的形式。“你们曾存在”(tumhe abhavattha)，“他曾存在”(so abhavattha)，这些是过去时的形式。“你们曾存在”(tumhe abhavittha)，这是不定过去时的形式。

ပရောက္ခာယ ပရဿပဒံ ဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန စ အဇ္ဇတနိယာ အတ္တနောပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန စာတိ ဒွီဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. အဟံ ဗဘူဝံ, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ. အဟံ အဘဝံ, ဣဒံ ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီနံ ရူပံ.

完成时主动语态第一人称(Uttamapurisa)单数，与过去时主动语态第一人称单数以及不定过去时自身语态第一人称单数这两种形式相似。“我曾存在”(ahaṃ babhūvaṃ)，这是完成时的形式。“我曾存在”(ahaṃ abhavaṃ)，这是过去时和不定过去时的形式。

ပရောက္ခာယ ပရဿပဒံ ဥတ္တမပုရိသဗဟုဝစနံ ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒေနုတ္တမပုရိသဗဟုဝစနေန သဒိသံ. မယံ ဗဘူဝိမှ, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ. မယံ အဘဝမှ, ဣဒံ ဟိယျတ္တနိယာ ရူပံ.

完成时主动语态第一人称复数，与过去时主动语态第一人称复数相似。“我们曾存在”(mayaṃ babhūvimha)，这是完成时的形式。“我们曾存在”(mayaṃ abhavamha)，这是过去时的形式。

ပရောက္ခာယ အတ္တနောပဒဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ ဟိယျတ္တနိယာ အတ္တနောပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန စ အဇ္ဇတနိယာ ပရဿပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန စာတိ ဒွီဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. အဟံ ဗဘူဝိံ, ဣဒံ ပရောက္ခာယ ရူပံ. အဟံ အဘဝိံ, ဣဒံ ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီနံ ရူပံ.

完成时自身语态第一人称单数，与过去时自身语态第一人称单数以及不定过去时主动语态第一人称单数这两种形式相似。“我曾存在”(ahaṃ babhūviṃ)，这是完成时的形式。“我曾存在”(ahaṃ abhaviṃ)，这是过去时和不定过去时的形式。

ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒံ ပဌမပုရိသေကဝစနံ အဇ္ဇတနိယာ အတ္တနောပဒေန ပဌမပုရိသေကဝစနေန သဒိသံ. သော အဘဝါ.

过去时主动语态第三人称单数，与不定过去时自身语态第三人称单数相同。“他曾存在”(so abhavā)。

ဟိယျတ္တနိယာ ပရဿပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနံ အဇ္ဇတနိယာ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနေန သဒိသံ. တွံ အဘဝေါ.

过去时主动语态第二人称单数，与不定过去时主动语态第二人称单数相同。“你曾存在”(tvaṃ abhavo)。

ဘဝိဿန္တိယာ ပရဿပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ကာလာတိပတ္တိယာ ပရဿပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန အတ္တနောပဒေန ပဌမပုရိသေကဝစနေန စာတိ ဒွီဟိ ဝစနေဟိ သဒိသံ. တုမှေ [Pg.63] ဘဝိဿထ, ဣဒံ ဘဝိဿန္တိယာ ရူပံ. တုမှေ အဘဝိဿထ, သော အဘဝိဿထ, ဣမာနိ ကာလာတိပတ္တိယာ ရူပါနိ.

将来时(Bhavissantī)主动语态第二人称复数，与条件式(Kālātipatti)主动语态第二人称复数以及条件式自身语态第三人称单数这两种形式相似。“你们将存在”(tumhe bhavissatha)，这是将来时的形式。“你们若曾存在”(tumhe abhavissatha)，“他若曾存在”(so abhavissatha)，这些是条件式的形式。

ဘဝိဿန္တိယာ အတ္တနောပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနံ ကာလာတိပတ္တိယာ အတ္တနောပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနေန သဒိသံ. တွံ ဘဝိဿသေ, ဣဒံ ဘဝိဿန္တိယာ ရူပံ. တွံ အဘဝိဿသေ, ဣဒံ ကာလာတိပတ္တိယာ ရူပံ.

将来时自身语态第二人称单数，与条件式自身语态第二人称单数相似。“你将存在”(tvaṃ bhavissase)，这是将来时的形式。“你若曾存在”(tvaṃ abhavissase)，这是条件式的形式。

ဘဝိဿန္တိယာ အတ္တနောပဒံ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ကာလာတိပတ္တိယာ အတ္တနောပဒေန မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနေန သဒိသံ. တုမှေ ဘဝိဿဝှေ, ဣဒံ ဘဝိဿန္တိယာ ရူပံ. တုမှေ အဘဝိဿဝှေ, ဣဒံ ကာလာတိပတ္တိယာ ရူပံ.

将来时自身语态第二人称复数，与条件式自身语态第二人称复数相似。“你们将存在”(tumhe bhavissavhe)，这是将来时的形式。“你们若曾存在”(tumhe abhavissavhe)，这是条件式的形式。

ဘဝိဿန္တိယာ အတ္တနောပဒံ ဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ ကာလာတိပတ္တိယာ ပရဿပဒေနုတ္တမပုရိသေကဝစနေန သဒိသံ. အဟံ ဘဝိဿံ, ဣဒံ ဘဝိဿန္တိယာ ရူပံ. အဟံ အဘဝိဿံ, ဣဒံ ကာလာတိပတ္တိယာ ရူပံ. သေသာနိ သဗ္ဗာသမဋ္ဌန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ဝစနာနိ အညမညံ ဝိသဒိသာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘဝန္တိ စတြ –

将来时自身语态第一人称单数，与条件式主动语态第一人称单数相似。“我将存在”(ahaṃ bhavissaṃ)，这是将来时的形式。“我若曾存在”(ahaṃ abhavissaṃ)，这是条件式的形式。其余所有八种变位的词形都互不相同，应当注意。此处有偈颂：

ဝတ္တမာနာပဉ္စမီသု, ထဒွယံ သမုဒီရိတံ;

‘‘တုမှေ ဘဝထ’’ဣစ္စတြ, ဥဒါဟရဏကံ ဒွိဓာ.

于现在时(Vattamānā)与命令式(Pañcamī)中，宣说了两种“tha”形式；在“你们存在”(tumhe bhavatha)此例中，其例证有二。

မိဒွယံ မဒွယဉ္စေဝ, တာသု ဝုတ္တံ ဒွိဓာ ဒွိဓာ;

‘‘ဘဝါမီ’’တိ ‘‘ဘဝါမာ’’တိ, စေတ္ထ ရူပါနိ နိဒ္ဒိသေ.

“mi”与“ma”各有两种，于彼等时态中各说二种；在“我存在”(bhavāmi)与“我们存在”(bhavāma)中，当指出这些形式。

ဝတ္တမာနကဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိသု;

သေတ္တယံ ‘‘ဘဝသေ တွ’’န္တိ, ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိတော;

‘‘အဘဝသေ’’တိ ဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိတော.

在现在时、过去时和不定过去时的变位中，有三种“se”形式：“你存在”(tvaṃ bhavase)，来自现在时的变位；“你曾存在”(abhavase)，来自过去时和不定过去时的变位。

ဝတ္တမာနာပဉ္စမိကာ-ပရောက္ခာသု ဝိဘတ္တိသု;

ဧတ္တယံ လပိတံ တတ္ထ, အာဒေါ ဒွိန္နံ ဝသေန တု.

在现在时、命令式和完成时的变位中，提及了三种“e”形式，但主要是依据前两种。

ဇညာ ‘‘အဟံ ဘဝေ’’တိ ‘‘တွံ, ဗဘူဝေ’’တိ ပရောက္ခတော;

ဝတ္တမာနာပရောက္ခဇ္ဇ-တနီသု တီသု သဒ္ဒိတံ.

当知“我愿存在”(ahaṃ bhave)，以及来自完成时的“你曾存在”(tvaṃ babhūve)；在现在时、完成时与不定过去时此三者中亦有宣说。

မှေတ္တယံ [Pg.64] ကမတော ရူပံ, မယံသဒ္ဒဝိသေသိယံ;

‘‘သမ္ဘဝါမှေ ဗဘူဝိမှေ, အဘဝိမှေ’’တိ နိဒ္ဒိသေ.

三种“mhe”形式依序是，由“我们”(mayaṃ)一词所限定的形式；当如是指出：“我们存在”(sambhavāmhe)、“我们曾存在”(babhūvimhe)，以及“我们曾存在”(abhavimhe)。

ပဉ္စမိကာပရောက္ခာသု, ဝှောဒွယံ ရူပမေတ္ထ ဟိ;

‘‘ဘဝဝှော ဗဘူဝိဝှော’’တိ, တုမှေသဒ္ဒဝိသေသိယံ.

于命令式与完成时中，此处实有两种“vho”的形式，即“你们愿存在”(bhavavho)与“你们曾存在”(babhūvivho)，皆由“你们”(tumhe)一词所限定。

ပရောက္ခမှိ ဝါ ဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိသု;

ဥတ္တယံ ‘‘တေ ဗဘူဝူ’’တိ, ရူပံ ဇညာ ပရောက္ခတော;

于完成时、或于过去时与不定过去时之语尾变化中，有三种“ū”的形式：当知“他们曾存在”(te babhūvū)之形式来自完成时；

ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနိတော, ဇညာ ‘‘တေ အဘဝူ’’ဣတိ.

而从过去时与不定过去时，当知是“他们曾存在”(te abhavū)之形式。

ပရောက္ခမှိ ဝါ ဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိသု;

သဒ္ဒိတံ တထသံယောဂ- ပဉ္စကံ ဣတိ နိဒ္ဒိသေ.

于完成时、或于过去时与不定过去时之语尾变化中，当指出，宣说了五种含“ttha”的词形。

ဗဘူဝိတ္ထဒွယံ တတ္ထ, ရူပံ ဇညာ ပရောက္ခဇံ;

ဗဝှတ္တေကတ္တတော ဝုတ္တံ, မဇ္ဈိမပဌမဝှယံ.

于彼处，当知“babhūvittha”的两种形式生于完成时；因其一为复数一为单数，而被称为第二人称与第三人称。

အဘဝတ္ထဒွယံ ဉေယျံ, ဟိယျတ္တနီဝိဘတ္တိဇံ;

ဗဝှတ္တေကတ္တတော ဝုတ္တံ, မဇ္ဈိမော ပဌမော စ သော;

‘‘အဘဝိတ္ထာ’’တိဒံ ရူပံ, အဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိဇံ.

当知“abhavattha”的两种形式生于过去时之语尾变化；因其一为复数一为单数，故彼为第二人称与第三人称。而“abhavittha”此形式，则生于不定过去时之语尾变化。

တဉ္စ ခေါ ဗဟုကတ္တမှိ, တုမှေသဒ္ဒေန ယောဇယေ;

ပရောက္ခာဝှယဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီသု ကိတ္တိတံ.

而当其为复数时，应与“你们”(tumhe)一词相连；这在完成时、过去时与不定过去时中皆有论及。

အံတယံ တတ္ထ အာဒိယံ, ‘‘ဗဘူဝံ’’ရူပမီရိတံ;

ဒုဝိန္နံ အဘဝံရူပံ, အဟံသဒ္ဒေန ယောဇယေ.

于彼处，在三种“aṃ”结尾的形式中，首先述及“我曾存在”(babhūvaṃ)的形式；其余两种“我曾存在”(abhavaṃ)的形式，应与“我”(ahaṃ)一词相连。

ပရောက္ခကာဟိယျတ္တနီ-ဝသေန မှဒုကံ ‘‘မယံ;

ဗဘူဝိမှ အဘဝိမှ’’, ဣတိ ရူပဒွယံ ကမာ.

依于完成时与过去时，与“我们”(mayaṃ)相应的“mha”结尾有两种，即“babhūvimha”与“abhavimha”(我们曾存在)，此二种形式依序对应。

ပရောက္ခာဝှယဟိယျတ္တ-နဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိသု;

ဣံတယံ တု တဟိံ ရူပံ, ‘‘ဗဘူဝိ’’န္တိ ပရောက္ခဇံ;

‘‘အဘဝိ’’န္တီတရာသံ တု, အဟံသဒ္ဒယုတာခိလံ.

于完成时、过去时与不定过去时的语尾变化中，有三种“iṃ”结尾的形式：“我曾存在”(babhūviṃ)生于完成时；而“我曾存在”(abhaviṃ)则生于其他二时，所有这些都与“我”(ahaṃ)一词相连。

ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီသု[Pg.65], အာဒွယံ မတမေတ္ထ ဟိ;

‘‘အဘဝါ’’ ဣတိ ဧကတ္တေ, ရူပံ ပဌမပေါရိသံ.

于过去时与不定过去时中，此处认为有两种“ā”的形式；即“他曾存在”(abhavā)，在单数中，是第三人称的形式。

ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီသု, ဩဒွယံ ဝုတ္တမေတ္ထ တု;

‘‘အဘဝေါ’’ဣတိ ဧကတ္တေ, ရူပံ မဇ္ဈိမပေါရိသံ.

于过去时与不定过去时中，此处则述及两种“o”；“abhavo”（你曾是），在单数中，是第二人称的形式。

ဘဝိဿန္တိယကာလာတိ-ပတ္တီသု ဒွီသု ဘာသိတံ;

ဗဝှတ္တေ ဗဟုဧကတ္တေ, သသံယောဂံ ဿထတ္တယံ.

于将来时与条件式二者中，曾述及：在复数与单数中，有与“sa”结合的三种“ssatha”。

‘‘တုမှေ ဘဝိဿထိ’’စ္စေတံ, ဘဝိဿန္တိယတော မတံ;

‘‘အဘဝိဿထ တုမှေ’’တိ, ‘‘အဘဝိဿထ သော’’တိ စ;

ကာလာတိပတ္တိတော ဝုတ္တံ, ဧတဉှိ ဝစနဒွယံ.

“tumhe bhavissatha”（你们将是），此被认为来自将来时；“tumhe abhavissatha”（你们本应是），以及“so abhavissatha”（他本应是），此二语确实是来自条件式。

ဘဝိဿန္တိယကာလာတိ-ပတ္တီသု သမုဒီရိတံ;

မဇ္ဈိမပုရိသဋ္ဌာနေ, သသံယောဂံ ဿသေယုဂံ.

于将来时与条件式中宣说：在第二人称之处，有与“sa”结合的“ssase”双形式。

‘‘ဘဝိဿသေ တွ’’မိစ္စေတံ, ‘‘တွံ အဘဝိဿသေ’’တိ စ;

ဣမာနိ တု ပယောဂါနိ, တတ္ထ ဝိညူ ပကာသယေ.

“tvaṃ bhavissase”（你将是），以及“tvaṃ abhavissase”（你本应是）；智者当于彼处阐明此等用法。

ဿဝှေဒွယံ သေန ယုတံ, ဿံဒွယဉ္စ စတုက္ကကံ;

ဣဒမ္ပိ ကထိတံ ဒွီသု, ယထာရုတဝိဘတ္တိသု.

与“sa”相连的两种“ssavhe”，以及两种“ssaṃ”，共计四种；此亦于上述两种语尾变化中述及。

‘‘ဘဝိဿဝှေ’’တိ ဗဝှတ္တေ, ဘဝိဿန္တိကမဇ္ဈိမော;

ဗဝှတ္တေ ‘‘အဘဝိဿဝှေ’’, ကာလာတိပတ္တိမဇ္ဈိမော.

“bhavissavhe”（你们将是）于复数中，是将来时第二人称；“abhavissavhe”（你们本应是）于复数中，是条件式第二人称。

‘‘ဘဝိဿံ’’ ဣတိ ဧကတ္တေ, ဘဝိဿန္တိကမုတ္တမော;

‘‘အဘဝိဿ’’န္တိ ဧကတ္တေ, ကာလာတိပတ္တိကုတ္တမော.

“bhavissaṃ”（我将是）于单数中，是将来时第一人称；“abhavissaṃ”（我本应是）于单数中，是条件式第一人称。

ဣတိ ဝုတ္တာနိ ဝုတ္တေဟိ, ဝစနေဟိ သမာနတံ;

ယန္တေ’ကစ္စေဟိ တံ သဗ္ဗံ, ဧကတာလီသဓာ ဌိတံ.

如是，所述及的语式与某些已说之语式相似；所有这些共计四十一种。

သေသာနိ ပဉ္စပညာသ, အသမာနာနိ သဗ္ဗထာ;

ဧတံ နယံ ဂဟေတွာန, ဝဒေ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါတိ.

其余的五十五种则全然不相似；掌握此方法，便能处处善说。

အယမေတ္ထ သမာနာသမာနဝသေန ဝစနသင်္ဂဟော.

于此，是依相似与不相似对语式的归纳。

အာဂမလက္ခဏဝသေန [Pg.66] ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟေ ဧဝံ ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ –

依增音之相，于语尾变化与语式之归纳中，应如是观察：

ဘဝိဿန္တီပရောက္ခဇ္ဇ-တနီကာလာတိပတ္တိသု;

နိစ္စံ ကွစိ ကွစာ’နိစ္စံ, ဣကာရာဂမနံ ဘဝေ.

于将来时、完成时、不定过去时与条件式中，“i”增音有时是固定的，有时则不固定。

ဣကာရာဂမနံ တဉှိ, ပရောက္ခာယံ ဝိဘတ္တိယံ;

ဗဝှတ္တေ မဇ္ဈိမဋ္ဌာနေ, ဗဝှတ္တေ စုတ္တမေ သိယာ;

ပရဿပဒံ သန္ဓာယ, ဣဒံ ဝစနမီရိတံ.

此“i”增音，于完成时语尾变化中，出现于复数第二人称与复数第一人称处；此说是针对为他语(parassapada)而言。

ဥတ္တမေကဝစော စာပိ, နေတဿ အတ္တနောပဒေ;

ဟောတီတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ, ဘဝိဿန္တိမှိ သဗ္ဗသော.

并且，当知于将来时中，此（“i”增音）绝不用于为己语(attanopada)的第一人称单数。

ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနိက-ကာလာတိပတ္တီသု ပန;

အကာရာဂမနံ ဟောတိ, သဗ္ဗသော ဣတိ လက္ခယေ.

然而，于过去时、不定过去时与条件式中，“a”增音则总是发生，应如是记知。

အဇ္ဇတနိမှိ ဗဝှတ္တေ, မဇ္ဈိမေ ဥတ္တမေ တထာ;

ဗဝှတ္တမှိ အကာရေန, ဣကာရာဂမနံ ဘဝေ.

于不定过去时中，在复数第二人称与第一人称处，“i”增音会与“a”增音一同出现。

ဣကာရာဂမနံ နိစ္စံ, ကာလာတိပတ္တိယံ ဘဝေ;

အကာရာဂမနံ တတ္ထ, အနေကန္တိကမီရိတံ.

于条件式中，“i”增音是固定的；而于彼处，“a”增音则被说为非固定的。

အကာရာဂမနံယေဝ, ဟိယျတ္တနျံ ပကာသတိ;

ပရောက္ခာယံ ဘဝိဿန္တျ-ဉ္စိကာရောယေဝ ဒိဿတိ.

于过去时中，唯显现“a”增音；而于完成时与将来时中，则唯见“i”增音。

အကာရာဂမနဉ္စေဝ, ဣကာရာဂမနမ္ပိ စ;

အဇ္ဇတနိကကာလာတိ-ပတ္တီသု ပန ဒိဿတိ.

“a”增音与“i”增音，则可见于不定过去时与条件式中。

တီသု သေသဝိဘတ္တီသု, နာ’ကာရတ္တယမီရိတံ;

ဝတ္တမာနာယ ပဉ္စမျံ, သတ္တမိယန္တိ သဗ္ဗသော.

于其余三种语尾变化中，未提及增音；即于现在时、祈使时与应为时中，全然如此。

ဣကာရေနေဝ သဟိတာ, ဒွေ ဘဝန္တိ ဝိဘတ္တိယော;

သတ္တ ဒွါဒသ ဟောန္တေတ္ထ, ဝစနာနီတိ လက္ခယေ.

仅与“i”增音相结合的，有两种语尾变化；于此，应知有七种与十二种语式。

အကာရေနေဝ သဟိတာ, ဧကာယေဝ ဝိဘတ္တိ တု;

ဒွါဒသ ဝစနာနေတ္ထ, ဘဝန္တီတိ စ လက္ခယေ.

仅与“a”增音相结合的，则只有一种语尾变化；于此，应知有十二种语式。

အကာရိကာရသဟိတာ[Pg.67], ဒုဝေယေဝ ဝိဘတ္တိယော;

စတ္တာရိ ဒွါဒသဉ္စေဝ, ဝစနာနိ ဘဝန္တိဓ.

与“a”增音和“i”增音相结合的，仅有两种语尾变化；于此，有四种与十二种语式。

အာကာရတ္တယမုတ္တာ တု, တိဿောယေဝ ဝိဘတ္တိယော;

ဝစနာနေတ္ထ ဆတ္တိံသ, ဟောန္တီတိ ပရိဒီပယေ.

然而，脱离增音的，仅有三种语尾变化；于此，应阐明有三十六种语式。

ပရောက္ခာအဇ္ဇတနီသု, ပဉ္စဋ္ဌ စ ယထာက္ကမံ;

ဣကာရတော ဝိမုတ္တာနိ, ဝစနာနိ ဘဝန္တိတိ.

于完成时与不定过去时中，脱离“i”增音的语式，分别有五种与八种。

ဧဝမေတ္ထ ဝိဘတ္တီနံ, ဆန္နဝုတိဝိဓာန စ;

သင်္ဂဟော ဝစနာနန္တိ, ဝိညာတဗ္ဗော ဝိဘာဝိနာတိ.

如是，于此，明辨者当知，此即语尾变化与语式的九十六种归纳。

အယမေတ္ထ အာဂမလက္ခဏဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော.

此即依增音之相所作的语尾变化与语式之归纳。

ကာလဝသေန ပန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟေ ဒုဝိဓော သင်္ဂဟော ကာလတ္တယဝသေန သင်္ဂဟော, ကာလဆက္ကဝသေန သင်္ဂဟော စာတိ. တတ္ထ ဝတ္တမာနာပဉ္စမီသတ္တမီဝိဘတ္တိယော ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ, ဝတ္တမာနာပဉ္စမီသတ္တမီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ ပစ္စုပ္ပန္နဝစနာနိ. ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိယော အတီတကာလိကာ, ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ အတီတဝစနာနိ. ဘဝိဿန္တီဝိဘတ္တိ အနာဂတကာလိကာ, ဘဝိဿန္တီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ အနာဂတဝစနာနိ. ကာလာတိပတ္တိဝိဘတ္တိ ပန ကတ္ထစိ အတီတကာလိကာ ကတ္ထစိ အနာဂတကာလိကာ, တသ္မာ တဒန္တာနိ ပဒါနိ အတီတဝစနာနိပိ အနာဂတဝစနာနိပိ ဟောန္တိ. အယံ ကာလတ္တယဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော.

若依时，语尾变化与语式之归纳有两种：依三时归纳与依六时轮归纳。其中，现在时、祈使时、应为时之语尾变化属现在时，以此等语尾变化结尾之词是现在语。完成时、过去时、不定过去时之语尾变化属过去时，以此等语尾变化结尾之词是过去语。将来时之语尾变化属将来时，以此语尾变化结尾之词是将来语。然而，条件时之语尾变化有时属过去时，有时属将来时，因此以此结尾之词，既可是过去语，亦可是将来语。此即依三时所作的语尾变化与语式之归纳。

အယံ ပန ကာလဆက္ကဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော – ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဝိဘတ္တိယော အတီတကာလိကာ, ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ အတီတဝစနာနိ. ဘဝိဿန္တီဝိဘတ္တိ အနာဂတကာလိကာ, ဘဝိဿန္တီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ အနာဂတဝစနာနိ. ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ, ဝတ္တမာနာဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ ပစ္စုပ္ပန္နဝစနာနိ. ပဉ္စမီဝိဘတ္တိ အာဏတ္တိကာလိကာ[Pg.68], ပဉ္စမီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ အာဏတ္တိဝစနာနိ. သတ္တမီဝိဘတ္တိ ပရိကပ္ပကာလိကာ, သတ္တမီဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ ပရိကပ္ပဝစနာနိ. ဧတ္ထ ပန ‘‘အာဏတ္တိဝစနာနီ’’တိ စ ‘‘ပရိကပ္ပဝစနာနီ’’တိ စ ဣဒံ တထာသီသမတ္တံ အာသိဋ္ဌာနုမတျာဒီသု ပဉ္စမျာဒီနံ ဒိဿနတော. ကာလာတိပတ္တိဝိဘတ္တိ ကာလာတိပတ္တိကာလိကာ, ကာလာတိပတ္တိဝိဘတျန္တာနိ ပဒါနိ ကာလာတိပတ္တိဝစနာနိ. ဧဝံ ကာလဆက္ကဝသေန ဝိဘတ္တိဝစနသင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော.

此即依六时轮所作的语尾变化与语式之归纳——完成时、过去时、不定过去时之语尾变化属过去时，以此等语尾变化结尾之词是过去语。将来时之语尾变化属将来时，以此语尾变化结尾之词是将来语。现在时之语尾变化属现在时，以此语尾变化结尾之词是现在语。祈使时之语尾变化属命令时，以此语尾变化结尾之词是命令语。应为时之语尾变化属设想时，以此语尾变化结尾之词是设想语。然而，于此，所谓“命令语”与“设想语”，仅是名目而已，因于祝福、允许等义中亦可见祈使时等语尾变化之故。条件时之语尾变化属条件时，以此语尾变化结尾之词是条件语。应如是了知依六时轮所作的语尾变化与语式之归纳。

ကာလသင်္ဂဟေ တိဝိဓော ကာလသင်္ဂဟော ကာလတ္တယသင်္ဂဟော ကာလစတုက္ကသင်္ဂဟော ကာလဆက္ကသင်္ဂဟော စာတိ.

在时间的摄集(Kālasaṅgaha)中，时间的摄集有三种，即：三时摄、四时摄与六时摄。

ပစ္စုပ္ပန္နေ ဝတ္တမာနာ, ပဉ္စမီ သတ္တမီ စိမာ;

ဟောန္တာတီတေ ပရောက္ခာဒီ, သဟ ကာလာတိပတ္တိယာ.

现在式(vattamānā)、命令式(pañcamī)与此祈愿式(sattamī)，这些属于现在时；完成式(parokkhā)等与条件式(kālātipatti)一起，属于过去时。

အနာဂတေ ဘဝိဿန္တီ, ကာလာတိပတ္တိကာပိ ဝါ;

ဧဝံ ကာလတ္တယံ ဉေယျံ, အာချာတံ တပ္ပကာသကံ.

未来式(bhavissantī)在未来时，或者条件式(kālātipattikā)也是；应如是了知三时，动词(ākhyāta)是其阐明者。

နနု ကစ္စာယနေ ဂန္ထေ, ကာလော ဝုတ္တော စတုဗ္ဗိဓော;

ပစ္စုပ္ပန္နေနုတ္တကာလေ, အတီတေနာဂတေ ဣတိ.

在迦旃延(Kaccāyana)的论著中，时间岂非被说为四种？即：现在时、未说时(anuttakāla)、过去时与未来时。

သစ္စံ ဝုတ္တော နုတ္တကာလော, ပစ္စုပ္ပန္နောတိ ဣစ္ဆိတော;

သမီပေ ဝုတ္တကာလောတိ, အတ္ထသမ္ဘဝတော ပန.

诚然，所说的“未说时”(nuttakāla)被认为是“现在时”；但这是因为其意义有“临近已说之时”(samīpe vuttakāla)的可能。

တထာ ဟိ ‘‘ယံ တိကာလ’’န္တိ, ဝုတ္တမာစရိယေဟိပိ;

န ကာလတော ဝိနိမုတ္တံ, အာချာတံ ကိဉ္စိ ဒိဿတိ.

正如诸师也曾说“凡是三时”；不见有任何动词(ākhyāta)是脱离时间而存在的。

နနု စာဝုတ္တကာလေတိ, အတ္ထော တတြ တု ယုဇ္ဇတိ;

တထာ ဟိ ဆဗ္ဗိဓော ကာလော, နိရုတ္တိမှိ ပကာသိတော.

难道“未说时”(avuttakāla)之义在彼处不也契合吗？正如在词源学(nirutti)中，时间被阐明为六种。

အတီတာနာဂတော ပစ္စု-ပ္ပန္နော အာဏတ္တိမေဝ စ;

ပရိကပ္ပော စ ကာလဿ, အတိပတ္တီတိ ဆဗ္ဗိဓော.

过去时、未来时、现在时、命令(āṇatti)、设想(parikappa)以及时间的条件式(atipatti)，即是六种。

ဒုဝေ ဝိဘတ္တိယော တတ္ထ, အာဏတ္တိပရိကပ္ပိကာ;

ကာလမနာမသိတွာပိ, နိရုတ္တညူဟိ ဘာသိတာ.

在那里的两种语尾(vibhatti)——命令式与设想式，即便不涉及时间，也被精通词源学者所宣说。

‘‘ဂစ္ဆတု [Pg.69] ဂစ္ဆေယျိ’’စ္စာဒိ-ဝစနေ ကထိတေ န ဟိ;

ကြိယာ နိပ္ဖဇ္ဇတိ နိဋ္ဌံ, နာဂတာ နာတိပန္နိကာ.

当说出“让他去”(gacchatu)、“他应去”(gaccheyyi)等话语时，动作确实尚未完成，既非未来，亦非过去。

ကာလာတိပတ္တိကာ သဒ္ဒါ, အတီတေနာဂတေပိ စ;

ဘဝန္တီတိ ယထာဝုတ္တာ, နိရုတ္တိမှိ ဝိဒူဟိ ဝေ.

条件式(kālātipattikā)的词语，在过去与未来中也存在，正如词源学智者们所说。

ပဉ္စမီသတ္တမီဝှိတာ, အာဏတ္တိပရိကပ္ပိကာ;

ပစ္စုပ္ပန္နေ ဘဝန္တီတိ, န တထာ တတ္ထ ဘာသိတာ.

被称为第五式(pañcamī)与第七式(sattamī)的命令式与设想式，被认为存在于现在时中，但在彼处并非如是宣说。

တသ္မာ ကစ္စာယနေ ဂန္ထေ, ‘‘နုတ္တကာလေ’’တိ ယံ ပဒံ;

အတ္ထော ‘‘အဝုတ္တကာလေ’’တိ, တဿ ဉာယတိမေဝိဒံ.

因此，在迦旃延的论著中，“nuttakāle”这个词，其意义应被理解为“avuttakāle”（未说之时）。

သစ္စမေဝံ တု သန္တေပိ, အာဏတ္တိပရိကပ္ပိကာ;

ပစ္စုပ္ပန္နေပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ပဏ္ဍိတေန နယညုနာ.

虽然确实如此，但通晓理路的智者，也应视命令式与设想式存在于现在时中。

ကသ္မာတိ စေ အာဏာပနံ, ပရိကပ္ပော စ သစ္စတော;

ပစ္စုပ္ပန္နေ ယတော အတ္ထာ, နိပ္ဖန္နာ ဒိဿရေ ဣမေ.

若问为何？因为命令与设想的意义，确实在现在时中被视为已达成。

‘‘အနုတ္တကာလေ’’တိ ပဒံ, ဧတဿတ္ထဿ ဇောတကံ;

‘‘သမီပေ ဝုတ္တကာလေ’’တိ, အတ္ထဒီပနတောထ ဝါ.

“Anuttakāle”（未说时）一词是此义的阐明者；或者是因为它阐明了“临近已说之时”(samīpe vuttakāla)的意义。

အတ္ထာနံ ဂမနာဒီနံ, နိပ္ဖတ္တိ န တု ဒိဿတိ;

‘‘ဂစ္ဆတု ဂစ္ဆေယျိ’’စ္စာဒိ, ဝုတ္တကာလေ ယတော တတော;

အဝုတ္တကာလေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, တဒ္ဒီပကဝိဘတ္တိယော.

因为当说“让他去”(gacchatu)、“他应去”(gaccheyyi)等语时，“去”等意义的达成并不可见，因此，在已说之时，指示彼等的语尾(vibhatti)被指称为“在未说之时”(avuttakāle)。

ကာလော ဝါ ဝုတ္တကာလောတိ, ဣစ္စေဝံ ဂဟိတော ဣဓ;

ဒက္ခိဏာသုဒ္ဓိပါဌမှိ, ကတာဝ တတိယာ အယံ;

ကာလဒီပနတာ တာသံ, ဣတိ ယုဇ္ဇတိ နာညထာ.

或者此处将“时”理解为“已说之时”；在《南净文》(Dakkhiṇāsuddhipāṭha)中，确实使用了这第三格；它们指示时间的功能，这样才合理，而非其他。

အတ္ထဒွယံ ပကာသေတုံ, ဂန္ထေ ကစ္စာယနဝှယေ;

ထေရော ကစ္စာယနော ‘‘နုတ္တ-ကာလေ’’တိ ပဒမဗြဝိ.

为了阐明两种意义，在名为《迦旃延》的论著中，迦旃延长老宣说了“nuttakāle”（未说时）一词。

ဧဝံ တိဓာ စတုဓာပိ, ဝုတ္တော ကာလာန သင်္ဂဟော;

ဆဓာ ဣဒါနိ ကာလာနံ, သင်္ဂဟော နာမ နိယျတေ.

如是，时间的摄集已被说为三类与四类；现在将阐述名为六类的时间摄集。

ဝိဘတ္တိယော [Pg.70] ပရောက္ခာ စ, ဟိယျတ္တနီဝိဘတ္တိယော;

အထ အဇ္ဇတနီ စာတိ, တိဿော’တီတေ ပကာသိတာ.

完成式(parokkhā)语尾、昨日式(hiyyattanī)语尾，以及今日式(ajjatanī)，这三种被阐明为过去时。

အနာဂတေ ဘဝိဿန္တီ, ဘဝတီတိ ပကိတ္တိတာ;

ပစ္စုပ္ပန္နေ ဝတ္တမာနာ, တိကာလေ ပဉ္စဓာ ကတာ.

未来式在未来时，这是被称颂的；现在式在现在时，在三时中被分为五种。

ပဉ္စမီသတ္တမီဝှိတာ, အာဏတ္တိပရိကပ္ပိကာ;

သင်္ဂယှမာနာ တာ ယန္တိ, ပစ္စုပ္ပန္နမှိ သင်္ဂဟံ.

被称为第五式与第七式的命令式与设想式，在被归纳时，它们进入现在时的摄集。

ယသ္မာ ပဉ္စမိဘူတာယ, ဝတ္တမာနာယ ဌာနတော;

သမာနာ ပဉ္စမီ ဟောတိ, တသ္မာ သာ ပဉ္စမီ မတာ.

因为从现在式的位置来看，它是第五位，且与第五位相同，所以它被视为第五式。

သတ္တမီ ပန ကိဉ္စာပိ, သမာနာ တာဟိ သတ္တမာ;

ဟောတိ ယသ္မာ တတော ဝုတ္တာ, သတ္တမီတွေဝ နော မတိ.

至于第七式，虽然与它们相似，但因为它就是第七位，所以被称为“第七式”，这就是我们的观点。

ကာလာတိပတ္တိယာဒီဟိ, ယဇ္ဇေဝံ ဝတ္တမာနိကာ;

ဆဋ္ဌီ ဘဝေယျ ကာလာတိ-ပတ္တိကာတီတဝါစိကာ.

如果这样，由于条件式等，现在式将成为第六式，即表达过去时的条件式。

ပဉ္စမီ တာယ ဆဋ္ဌဿ, တုလျတ္တာ ဌာနတော နနု;

တာဟိ သတ္တဝိဘတ္တီဟိ, သတ္တမီ အဋ္ဌမီ သိယာ.

命令式与那第六式在位置上岂非相等？由于那七种语尾，第七式将会变成第八式。

ဣတိ စေ ကောစိ ဘာသေယျ, ‘‘တန္နာ’’တိ ပဋိသေဓယေ;

အတီတေနာဂတေ စာပိ, ကာလာတိပတ္တိသမ္ဘဝါ.

如果有人这样说，应当驳斥道：“并非如此”；因为条件式在过去与未来中也可能发生。

တထာ ဟိ ဘာသိတာ စူဠ-နိရုတ္တိမှိ ဝိသုံ အယံ;

ကာလာတိပတျတီတမှာ-နာဂတေ စာတိ ဒီပယေ.

正如在《小词源学》(Cūḷanirutti)中分别宣说了这一点；它阐明了条件式既用于过去也用于未来。

ကြိယာတိပန္နေတီတေတိ, ကသ္မာ ကစ္စာယနေ ရုတံ;

အထာပိ စေ ဝဒေယျတြ, ‘‘ပါယေနာ’’တိ ပကာသယေ.

“动作已过(kriyātipanna)于过去时”，为何在迦旃延的论著中这样说？如果有人在这里发问，应当以“多半”(pāyena)一词来阐明。

ယေဘုယျေန ဟိ လောကသ္မိံ, အတီတမှိ ပဝတ္တတိ;

ကာလာတိပတ္တိသံယုတ္တော, ဝေါဟာရော ဣတိ လက္ခယေ.

诚然，在世间，与条件式(kālātipatti)相应的用法，大多发生在过去时中；应如是观察此用法。

အတြိဒံ ကာလာတိပတ္တိယာ အတီတဝစနံ – ‘‘သစာယံ ဘိက္ခဝေ ရာဇာ ပိတရံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မရာဇာနံ ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေဿထ, ဣမသ္မိံယေဝဿ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခု [Pg.71] ဥပ္ပဇ္ဇိဿထာ’’တိ. ‘‘ပဿာနန္ဒ ဣမံ မဟာဓနသေဋ္ဌိပုတ္တံ ဣမသ္မိံယေဝ နဂရေ ဒွေအသီတိကောဋိဓနံ ခေပေတွာ ဘရိယံ အာဒါယ ဘိက္ခာယ စရန္တံ. သစေ ဟိ အယံ ပဌမဝယေ ဘောဂေ အခေပေတွာ ကမ္မန္တေ ပယောဇယိဿာ, ဣမသ္မိံယေဝ နဂရေ အဂ္ဂသေဋ္ဌိ အဘဝိဿာ. သစေ ပန နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိဿာ, အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿာ, ဘရိယာပိဿ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိဿာ. သစေ မဇ္ဈိမဝယေ ဘောဂေ အခေပေတွာ ကမ္မန္တေ ပယောဇယိဿာ, ဒုတိယသေဋ္ဌိ အဘဝိဿာ. နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇန္တော အနာဂါမီ အဘဝိဿာ, ဘရိယာပိဿ သကဒါဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိဿာ. သစေ ပစ္ဆိမဝယေ ဘောဂေ အခေပေတွာ ကမ္မန္တေ ပယောဇယိဿာ, တတိယသေဋ္ဌိ အဘဝိဿာ. နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇန္တော သကဒါဂါမီ အဘဝိဿာ, ဘရိယာပိဿ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိဿာ’’ ဣတိ ဝါ, ‘‘သစေ သတ္ထာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသိဿာ, စက္ကဝတ္တိရာဇာ အဘဝိဿာ. ရာဟုလသာမဏေရော ပရိဏာယကရတနံ, ထေရီ ဣတ္ထိရတနံ, သကလစက္ကဝါဠရဇ္ဇံ ဧတေသညေဝ အဘဝိဿာ’’ ဣတိ ဝါ ဧဝံ ကာလာတိပတ္တိယာ အတီတဝစနံ ဘဝတိ.

此处是条件式用于过去时的例子：“诸比丘，如果这位王子没有杀害他那如法的法王父亲，他本可就在此座上生起无尘、无垢的法眼。”“阿难(Ānanda)，你看到这位大富长者的儿子了吗？他在这座城市里耗尽了八十二俱胝(koṭi)的财富后，带着妻子以乞讨为生。如果他在初龄时没有挥霍财富而投入工作，他本可成为此城的第一富翁；如果他出家，他本可证得阿罗汉果，他的妻子本可安住于不还果。如果他在中龄时没有挥霍财富而投入工作，他本可成为第二富翁；出家后，他本可成为不还者，他的妻子本可安住于一来果。如果他在末龄时没有挥霍财富而投入工作，他本可成为第三富翁；出家后，他本可成为一来者，他的妻子本可安住于入流果。”或者，“如果导师(Satthā)过着在家生活，他本可成为转轮王(cakkavattirājā)。罗睺罗沙弥(Rāhulasāmaṇero)本可成为将军宝，长老尼(therī)本可成为女宝，整个轮围世界的王权都将是他们的。”像这样，就是条件式用于过去时的例子。

ကထံ ကာလာတိပတ္တိယာ အနာဂတဝစနံ ဘဝတိ? ‘‘စိရမ္ပိ ဘက္ခော အဘဝိဿာ, သစေ န ဝိဝဒါမသေ. အသီသကံ အနင်္ဂုဋ္ဌံ, သိင်္ဂါလော ဟရတိ ရောဟိတံ’’ဣတိဝါ, ‘‘သစေ အာနန္ဒ နာလဘိဿာ မာတုဂါမော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, စိရဋ္ဌိတိကံ အာနန္ဒ ဗြဟ္မစရိယံ အဘဝိဿာ’’တိ ဣတိ ဝါ, ‘‘အယံ အင်္ဂုလိမာလဿ မာတာ ‘အင်္ဂုလိမာလံ အာနေဿာမီ’တိ ဂစ္ဆတိ, သစေ သမာဂမိဿတိ, အင်္ဂုလိမာလော ‘အင်္ဂုလိသဟဿံ ပူရေဿာမီ’တိ မာတရံ မာရေဿတိ. သစာဟံ န ဂမိဿာမိ, မဟာဇာနိကော အဘဝိဿာ’’ ဣတိ ဝါ ဧဝံ ကာလာတိပတ္တိယာ အနာဂတဝစနံ ဘဝတိ[Pg.72]. ကစ္စာယနေ ပန ယေဘုယျေန အတီတပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ကာလာတိပတ္တိဝိဘတ္တိယာ အတီတကာလိကတာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

条件式如何成为未来时的表达呢？例如：“如果我们不争吵，食物本可以保存很久。豺狼叼走了无头无尾的赤鱼(rohitaṃ)。”又如：“阿难，如果女性未曾在如来所宣说的法与律中，从在家而出家，进入无家生活，阿难，梵行本会长久住立。”又如：“这位央掘摩罗(Aṅgulimāla)的母亲要去‘我要把央掘摩罗带回来’，如果他们相遇，央掘摩罗就会为了‘我要集满一千根手指’而杀死他的母亲。如果我不去，就会有重大的损失。”像这样，条件式成为未来时的表达。然而，在《迦旃延》(Kaccāyana)中，主要就其发生在过去而言，应理解为条件式格(kālātipattivibhatti)被说成是表示过去时。

ကစ္စာယနေပိ ဝါ ဧသာ, ကာလာတိပတ္တိကာ ပန;

အနာဂတေပိ ဟောတီတိ, အယမတ္ထောပိ ဒိဿတိ.

或者，在《迦旃延》中也见到此义，即此条件式格(kālātipattikā)亦可用于未来。

အပ္ပစ္စက္ခေ ပရောက္ခာယ-တီတေ ဣတိ ဟိ လက္ခဏေ;

သန္တေပျတီတဂ္ဂဟဏေ, အနပေက္ခိယ တံ ဣဒံ.

诚然，远过去时(parokkhā)的特征是“未亲见的过去”；即使存在对“过去”的把握，此(规则)也未考虑该(定义)。

အနာဂတေ ဘဝိဿန္တီ, ဣတိ သုတ္တဿနန္တရံ;

ကာလာတိပတ္တိဝစနာ, အနာဂတာနုကဍ္ဎနံ;

တသ္မာ အနိယတံ ကာလံ, ကာလာတိပတ္တိကံ ဝိနာ.

在“未来时是‘将有’(bhavissantī)”这一经文(sutta)之后，由于条件式(kālātipatti)的表述，引向未来；因此，除了条件式格(kālātipattikaṃ)之外，时间是不定的(aniyata)。

အတီတာနာဂတပစ္စု-ပ္ပန္နိကာဟိ ဝိဘတ္တိဟိ;

သတ္တမီ သတ္တမီယေဝ, ဘဝတေ န တု အဋ္ဌမီ.

在过去、未来、现在时态的格(vibhatti)中，第七格(sattamī)就是第七格，它不会变成第八格。

ပဉ္စမီသတ္တမီနံ တု, ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတ္တိယံ;

သင်္ဂဏှနတ္ထမေတာသံ, မဇ္ဈေ ဆဋ္ဌီ န ဝုစ္စတိ.

然而，为了将第五格(pañcamī)和第七格(sattamī)摄入现在时格中，第六格(chaṭṭhī)在它们之间并未被提及。

တထာ ပဉ္စ ဥပါဒါယ, ဘဝိတဗ္ဗဉ္စ ဆဋ္ဌိယာ;

ပဉ္စမိယာ တု သာ ဧသာ, ‘‘ဆဋ္ဌီ’’တိ န သမီရိတာ.

同样，以第五格为基础，本应是第六格；然而，此(格)属于第五格，不被称为“第六格”。

ဆဋ္ဌီဘာဝမှိ သန္တေပိ, ‘‘ပဉ္စမီ’’တိ ဝစော ပန;

ပဉ္စမိယာ ဝိဘတ္တိယာ, ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတ္တိယံ.

即使它具有第六格的性质，但仍被称为“第五格”，(这是为了)将第五格归入现在时格中。

သင်္ဂဏှနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ, ဝိညာတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာ;

ပဉ္စမိံ တု ဥပါဒါယ, သတ္တမိယာ ဝိဘတ္တိယာ.

此乃为摄入之故而说，智者应善加理解；然而，以第五格为基础，对于第七格，

ဆဋ္ဌိယာ စ ဘဝိတဗ္ဗံ, န သာ ‘‘ဆဋ္ဌီ’’တိ ဤရိတာ;

ဆဋ္ဌိံ ပန ဥပါဒါယ, ‘‘သတ္တမီ’’တွေဝ ဤရိတာ.

本应是第六格，却未被称为“第六格”；然而，以第六格为基础，它却被称为“第七格”。

မဇ္ဈေ ဆဋ္ဌိံ အဒဿေတွာ, ဧဝံ တု ကထနမ္ပိ စ;

သတ္တမိယာ ဝိဘတ္တိယာ, ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတ္တိယံ;

သင်္ဂဏှနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ, အဓိပ္ပာယံ ဝိဘာဝယေ.

不于其间显示第六格，如此说法也是为了将第七格摄入现在时格中，应当明了此意趣。

သဘာဝေါ ဟေသ ဝတ္ထူနံ, ဂမ္ဘီရတ္ထေသု အတ္တနော;

ယေန ကေနစာကာရေန, အဓိပ္ပာယဿ ဉာပနံ.

这确实是事物自身的本性：在其深奥的意义中，意趣会以某种方式被揭示。

ယဇ္ဇေဝံ [Pg.73] ပဌမံတီတေ-နာဂတေ စ ဝိဘတ္တိယော;

ဝတွာ တတော ပစ္စုပ္ပန္နေ, ကထေတဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယော.

既然应当首先阐述过去时与未来时的格，然后才阐述现在时的格，

ကစ္စာယနဝှယေ ဂန္ထေ, ကသ္မာ ဧဝံ န ဘာသိတာ;

ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတျောဝ, ကသ္မာ အာဒိမှိ ဘာသိတာ?

那么在名为《迦旃延》(Kaccāyana)的论著中，为何不这么说？为何反而在开头就阐述现在时格呢？

ယသ္မာ ဝဒန္တိ ဝေါဟာရ-ပထေ ဧတာဝ ပါယတော;

တသ္မာ ဗဟုပ္ပယောဂတ္တံ, ဟောတေတာသံ ဝိဘတ္တိနံ.

因为在日常用语中，人们大多这么说，所以这些格的使用非常普遍。

အာဒေါဗဟုပ္ပယောဂေါဝ, ကထေတဗ္ဗောတိ ဉာယတော;

ပစ္စုပ္ပန္နမှိ သမ္ဘူတာ, ဝိဘတျောဝါဒိတော မတာ.

因为根据道理，使用频率高的(内容)应首先阐述；所以，现在时中出现的格，被认为是教导的开端。

အတီတာနာဂတံ ဝတွာ, ပစ္စုပ္ပန္နေ တတော ပရံ;

ယသ္မာ ဝုတ္တမှိ လောကသ္မိံ, ဟောတိ ဝါစာသိလိဋ္ဌတာ.

因为在世间，先说过去与未来，然后再说现在，能使言语流畅。

တသ္မာ သိလိဋ္ဌကထနေ, အတီတာဒိမပေက္ခိယ;

ပဉ္စမီ သတ္တမီ စေတာ, ဝတ္တမာနာယနန္တရံ;

သင်္ဂဏှနတ္ထမက္ခာတာ, ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတ္တိသု.

因此，为了言语流畅，并考虑到过去时等，此第五格与第七格，在现在时(vattamānā)之后，被阐明为归入现在时格之中。

ဧတ္ထ ဟိ ယထာ ‘‘မာတာပိတရော’’တိ ဝုတ္တေ သိလိဋ္ဌကထနံ ဟောတိ, တသ္မိံယေဝ ဝစနေ ဝိပရိယယံ ကတွာ သမာသဝသေန ‘‘ပိတာမာတရော’’တိ ဝုတ္တေ သိလိဋ္ဌကထနံ န ဟောတိ, တသ္မာ တာဒိသီ သဒ္ဒရစနာ အပူဇနီယာ, ‘‘ပိတာ မာတာ စ မေ ဒဇ္ဇု’’န္တိ ပါဌော ပန ဗျာသဝသေန ယထိစ္ဆိတပ္ပယောဂတ္တာ ပူဇနီယော, ဧဝမေဝ ‘‘အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ ဝုတ္တေ သိလိဋ္ဌကထနံ ဟောတိ, ‘‘အတီတပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဝုတ္တေ သိလိဋ္ဌကထနံ န ဟောတိ, တသ္မာ တာဒိသီ သဒ္ဒရစနာ အပူဇနီယာ သိယာ. ‘‘အတီတာရမ္မဏာ ပစ္စု-ပ္ပန္နာနာဂတဂေါစရာ’’တိ ဝစနံ ပန ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ယထိစ္ဆိတပ္ပယောဂတ္တာ ပူဇနီယမေဝ. အယမေတ္ထ ပါဠိ ဝေဒိတဗ္ဗာ –

此处，正如说“父母”(mātāpitaro)时，言说流畅；在同一词语中，若颠倒过来，以复合词的形式说“父母”(pitāmātaro)时，言说就不流畅。因此，那样的构词是不被推崇的。然而，“父与母应予我”(pitā mātā ca me dajjuṃ)这一读法，因为是分离陈述，可随欲使用，故而是被推崇的。同样，说“过去未来现在”(atītānāgatapaccuppanna)时，言说流畅；若说“过去现在未来”(atītapaccuppannānāgata)等，言说就不流畅。因此，那样的构词或许是不被推崇的。但是，“以过去为所缘，以现在未来为行境”(Atītārammaṇā paccuppannānāgatagocarā)这一说法，为了偈颂的格律之便，可随欲使用，故而是被推崇的。于此，当知此巴利(Pāḷi)原文——

‘‘ယံကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ စ,

“‘任何色法，无论是过去、未来、现在’，以及

‘‘ဧကာယနံ [Pg.74] ဇာတိခယန္တဒဿီ,မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ ဟိတာနုကမ္ပီ;

ဧတေန မဂ္ဂေန အတံသု ပုဗ္ဗေ,တရိဿန္တိ ယေ စ တရန္တိ ဩဃ’’န္တိ စ,

“‘见生之尽者，哀愍利益(众生)，了知此唯一之道；昔人依此道已度，未来者将度，现在者正度此洪流(ogha)。’以及

‘‘ယေ စဗ္ဘတီတာ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ယေ စ ဗုဒ္ဓါ အနာဂတာ;

ယေ စေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ဗဟူနံ သောကနာသကာ.

“‘凡是过去的等正觉者，凡是未来的诸佛，以及现在的等正觉者，是众生忧苦的消除者。

သဗ္ဗေ သဒ္ဓမ္မဂရုနော, ဝိဟံသု ဝိဟရန္တိ စ;

အထောပိ ဝိဟရိဿန္တိ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဓမ္မတာ’’တိ စ

“‘一切皆敬重正法(saddhamma)，过去曾住，现在正住，未来也将住；此乃诸佛之法性(dhammatā)。’以及

ဧဝမနေကေသု သဒ္ဒပ္ပယောဂေသု. ဣဓ ယထိစ္ဆိတပ္ပယောဂဝသေန အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာသု အဋ္ဌသု ဝိဘတ္တီသု တိဿော ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ ဝိဘတ္တိယော အာဒိမှိ ကထိတာ, တဉ္စ ကထနံ တာသညေဝ ဝေါဟာရပထေ ယေဘုယျေန ပဝတ္တိတော ဗဟုပ္ပယောဂတာဉာပနတ္ထံ. တာသု ပန ဒွိန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ‘‘ပဉ္စမီသတ္တမီ’’တိသညာ သိလိဋ္ဌကထနိစ္ဆာယံ ကမေန ဝတ္တဗ္ဗာ, အတီတာနာဂတကာလိကာ ဝိဘတ္တိယော အပေက္ခိတွာ ကတာ. ဣစ္စေဝံ

如是在诸多词语应用中。在此，依随欲使用之法，在属于过去、未来、现在的八种变格(vibhatti)中，首先宣说了三种现在时的变格。如此宣说，是为了表明它们在言说习惯中普遍通行而广为使用。然而，其中两种变格，即“第五”与“第七”的名称，是为言说流畅之故而依序说明的，是参照过去与未来时的变格而安立的。如是。

ယထိစ္ဆိတပ္ပယောဂေန, ပစ္စုပ္ပန္နဝိဘတ္တိယော;

တိဓာ ကတွာန အာဒိမှိ, ကစ္စာနေန ဥဒီရိတာ.

依随欲之用，现在时的变格；迦旃延(Kaccāyana)于最初，已说为三种。

အာဒိမှိ ကထနံ တဉ္စ, တာသံ ပါယေန ဝုတ္တိတော;

ဗဟုပ္ပယောဂဘာဝဿ, ဉာပနတ္ထန္တိ နိဒ္ဒိသေ.

最初之所说，因其通常被使用；为显其广用之状，如是当指出。

အတီတာဒိမပေက္ခိတွာ, သိလိဋ္ဌကထနေ ဓုဝံ;

‘‘ပဉ္စမီ သတ္တမိ’’စ္စေဝ, ဒွိန္နံ နာမံ ကတန္တိ စ;

ကာလာတိပတ္တိံ ဝဇ္ဇေတွာ, ဣဒံ ဝစနမီရိတံ.

参照过去等，为求言说流畅；“第五”与“第七”，二者如是命名；除开条件式(kālātipatti)，此语如是说。

ယဒိ ဧဝံ အယံ ဒေါသော, အာပဇ္ဇတိ န သံသယော;

ဣတိ စေ ကောစိ ဘာသေယျ, အတ္ထေ အကုသလောနရော.

“若如是，此过失无疑必生起”；若有人作此言，则是于义理不善巧之人。

တေကာလိကာချာတပဒေ[Pg.75], ကာလာတိပတ္တိယာ ပန;

အသင်္ဂဟောဝ ဟောတီတိ, ‘‘တန္နာ’’တိ ပဋိသေဓယေ.

“于三时动词中，条件式实则不被含摄”，对此应以“并非如此”来驳斥。

တေကာလိကာချာတပဒေ, န နော ကာလာတိပတ္တိယာ;

ဣဋ္ဌော အသင်္ဂဟော တတ္ထ, သင်္ဂဟောယေဝ ဣစ္ဆိတော.

于三时动词中，条件式不被含摄并非我等所欲；于彼处，唯有含摄才是所求。

ပဉ္စမီသတ္တမီသညာ, ကာလာတိပတ္တိကံ ပန;

ဝိဘတ္တိမနပေက္ခိတွာ, ကတာ ဣစ္စေဝ နော မတိ.

“第五”与“第七”之名，是不考虑条件式的变格而安立的；此即我等之见。

နာနာနယံ ဂဟေတွာန,ပစ္စေတဗ္ဗံ တု သာရတော;

ယာယ ဧသော ရုတော အတ္ထော,တသ္မာ ဧသာ န ဒုဗ္ဗလာ.

应掌握种种理路(naya)，并从其精要处去信解；依此，其义得以宣说，是故此(说法)并非无力。

အတ္ထော လဗ္ဘတိ ပါသံသော,ယတ္ထ ယတ္ထ ယထာ ယထာ;

တထာ တထာ ဂဟေတဗ္ဗော,တတ္ထ တတ္ထ ဝိဘာဝိနာ.

凡是能获得可称赞之义，无论在何处、以何种方式；明智者应在彼处，如是如是地领会。

ဝုတ္တဉှေတံ အဘိဓမ္မဋီကာယံ ‘‘ယတ္ထ ယတ္ထ ယထာ ယထာ အတ္ထော လဗ္ဘတိ, တတ္ထ တတ္ထ တထာ တထာ ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ.

这在《阿毗达摩(Abhidhamma)复注》中已说过：“无论在何处、以何种方式获得意义，都应当在彼处、以彼种方式领会。”

ပဉ္စမီသတ္တမီသညာ, ရူဠှီသညာတိ ကေစန;

န ပနေဝံ ဂဟေတဗ္ဗံ, အဇာနိတွာ ဝဒန္တိ တေ.

“第五”与“第七”之名，有人说是约定俗成的名称；但不应如是执取，彼等是因不知而如是说。

နေသာ ပုရိသသညာဒိ, ဈလ သညာဒယော ဝိယ;

ရူဠှိယာ ဘာသိတာ သညာ, ဘူတေနတ္ထေန ဘာသိတာ.

此非如“人”等名，或如“jhala”等名；非由约定俗成而说的名称，而是依真实义而说的。

ဥပနိဓာယ ပညတ္တိ, ဧသာ သညာ ယတော တတော;

အနွတ္ထသညာ ဌပိတာ, ပေါရာဏေဟီတိ လက္ခယေ.

此名称乃是依比较而施设，故应了知此为古人所立的随义名(anvatthasaññā)。

ဣစ္စေဝံ ကာလဆက္ကံ တု, သင်္ခေပေန တိဓာ မတံ;

ဧတမတ္ထဉှိ သန္ဓာယ, ‘‘ယံ တိကာလ’’န္တိ ဘာသိတံ.

如是，时轮(kālachakka)被认为略分为三种；正是针对此义，而说“凡三时”。

အယမေတ္ထ ကာလဆက္ကသင်္ဂဟော.

此中即是时轮的摄要。

ဧဝံ [Pg.76] တိဓာ စတုဓာ ဝါ, ဆဓာ ဝါပိ သုမေဓသော;

ကာလဘေဒံ ဝိဘာဝေယျ, ကာလညူဟိ ဝိဘာဝိတံ.

智者当辨明时间的差别，或分为三种、四种或六种；此乃知时者所辨明。

အတီတာနာဂတံ ကာလံ, ဝိသုံ ကာလာတိပတ္တိကံ;

ဂဟေတွာ ပဉ္စဓာ ဟောတိ, ဧဝဉ္စာပိ ဝိဘာဝယေ.

若将过去、未来时以及条件式分别摄取，则成五种；亦应如是辨明。

ဧတ္ထ နယောဝ ‘‘အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ’’တိ ပါဠိယံ;

အတီတာနာဂတကာလီ, ဝိဘတ္တိ သမုဒီရိတာ.

于此，过去与未来时的变格被宣说，其理路正如巴利(Pāḷi)原文中“内或外”(ajjhatta-bahiddhā vā)一样。

ဣစ္စေဝံ သဗ္ဗထာပိ ကာလသင်္ဂဟော သမတ္တော.

如是，一切种类的时之摄要至此圆满。

ဣဒါနိ ဝိညူနံ အတ္ထဂ္ဂဟဏေ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ ပကရဏန္တရဝသေနပိ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ဝတ္တမာနာနန္တရံ ဝုတ္တာနံ အာဏတ္တိပရိကပ္ပကာလိကာနံ ‘‘ပဉ္စမီသတ္တမီ’’တိသင်္ခါတာနံ ဒွိန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ပဋိပါဋိဋ္ဌပနေ ပကရဏသံသန္ဒနံ ကထယာမ – ကာတန္တပ္ပကရဏသ္မိဉှိ သက္ကတဘာသာနုရူပေန ဒသဓာ အာချာတဝိဘတ္တိယော ဌပိတာ, ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ ပန မာဂဓဘာသာနုရူပေန အဋ္ဌဓာ ဌပိတာ, နိရုတ္တိယဉ္စ ပန မာဂဓဘာသာနုရူပေနေဝ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာဏတ္တိပရိကပ္ပကာလာတိပတ္တိဝသေန ဆဓာ ဌပိတာ. တေသု ဟိ ကာတန္တေ ဝတ္တမာနာ, သတ္တမီ, ပဉ္စမီ, ဟိယျတ္တနီ, အဇ္ဇတနီ, ပရောက္ခာ, သွာတနီ, အာသီ, ဘဝိဿန္တီ, ကြိယာတိပတ္တိ စာတိ ဒသဓာ ဝိဘတ္တာ. ကစ္စာယနေ ပန ဝတ္တမာနာ, ပဉ္စမီ, သတ္တမီ, ပရောက္ခာ, ဟိယျတ္တနီ, အဇ္ဇတနီ, ဘဝိဿန္တီ, ကာလာတိပတ္တိ စာတိ အဋ္ဌဓာ ဝိဘတ္တာ. ဣတိ ဧတေသု ဒွီသု ကာတန္တကစ္စာယနေသု ဝိဘတ္တိယော ဝိသဒိသာယ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာ. ကိဉ္စာပေတ္ထ ဝိသဒိသာ ပဋိပါဋိ, တထာပေတာ နိရုတ္တိယံ ဝုတ္တာတီတာဒိကာလဝိဘာဂဝသေန ဧကတော သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ ကိဉ္စိ ဝိသေသံ ဌပေတွာ.

现在，为了使智者在领会义理上产生善巧，我们亦通过其他论著，来说明在本论中紧接在现在时之后所说的、被称为“第五”与“第七”的两种变格(vibhatti)的排列顺序。在《迦旃陀论》(Kātanta)中，按照梵语(Sakkata)的规范安立了十种动词变格；在《迦旃延论》(Kaccāyana)中，则按照摩揭陀语(Māgadhabhāsā)的规范安立了八种；而在《语源学》(Nirutti)中，也是按照摩揭陀语的规范，根据过去、未来、现在、命令、意愿、条件式安立了六种。其中，在《迦旃陀论》中，分为现在时(vattamānā)、第七(sattamī)、第五(pañcamī)、昨日过去时(hiyyattanī)、今日过去时(ajjatanī)、远过去时(parokkhā)、明日未来时(svātanī)、祈愿式(āsī)、未来式(bhavissantī)和条件式(kriyātipatti)这十种。在《迦旃延论》中，则分为现在时、第五、第七、远过去时、昨日过去时、今日过去时、未来式和条件式(kālātipatti)这八种。如此，在这《迦旃陀论》和《迦旃延论》两部论著中，变格的排列顺序是不同的。尽管此处的排列顺序不同，但在《语源学》中，除了少许差别，它们还是能根据所说的过去等时态的划分而相互关联、趋于一致。

ကထံ[Pg.77]? ကာတန္တေ တာဝ ဟိယျတ္တနီ အဇ္ဇတနီ ပရောက္ခာ စာတိ ဣမာ တိဿော ဧကန္တေန အတီတကာလိကာ, သွာတနီ အာသီ ဘဝိဿန္တိ စာတိ ဣမာ တိဿော ဧကန္တေန အနာဂတကာလိကာ, ဝတ္တမာနာ ဧကာယေဝ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ, သတ္တမီ ပန ပဉ္စမီ စ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလဝသေန ဒွိကာလိကာ ‘‘အဇ္ဇ ပုညံ ကရေယျ, သွေပိ ကရေယျ. အဇ္ဇ ဂစ္ဆတု, သွေ ဝါ ဂစ္ဆတူ’’တိ ပယောဂါရဟတ္တာ. ကြိယာတိပတ္တိ အနိယတကာလိကာ ‘‘သော စေ ဟိယျော ယာနံ အလဘိဿာ, အဂစ္ဆိဿာ. သော စေ အဇ္ဇ အနတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ယာနံ အလဘိဿာ, အဂစ္ဆိဿာ. သော စေ သွေ ယာနံ အလဘိဿာ, အဂစ္ဆိဿာ’’တိ ပယောဂါရဟတ္တာ. ဧဝံ အသင်္ကရတော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ.

如何？在《迦旦多论》(Kātanta)中，首先，昨日时(hiyyattanī)、今日时(ajjatanī)与不现见时(parokkhā)这三者完全是过去时；明日时(svātanī)、祝福时(āsī)与将来时(bhavissanti)这三者完全是将来时；现在时(vattamānā)只有一种，即是现在时。而第七语尾(sattamī)与第五语尾(pañcamī)，因有“今日应行善，明日亦应行善”、“今日让他去，或明日让他去”之用法，故通于现在与将来二时。条件式(Kriyātipatti)因有“若他昨日得车，则已去矣；若他今日日未落时得车，则将去矣；若他明日得车，则将去矣”之用法，故为不定法(aniyata)时态。应如是无混淆地确立。

ဧဝံ ဝဝတ္ထပေတွာ အယမမှေဟိ ဝုစ္စမာနော နယော သာဓုကံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗော. ကထံ? ဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီပရောက္ခာသွာတနျာသီဘဝိဿန္တိဝသေန ဧကန္တာတီတာနာဂတကာလိကာ ဝိဘတ္တိယော ဆ, ဝတ္တမာနဝသေန ဧကန္တပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ ဝိဘတ္တိ ဧကာယေဝ, သာ ပဋိပါဋိယာ ဂဏိယမာနာ သတ္တမံ ဌာနံ ဘဇတိ. ဧဝံ ဧတသ္မိံ ဝတ္တမာနာသင်္ခါတေ သတ္တမဋ္ဌာနေ ပက္ခိပိတုံ နိရုတ္တိနယေန ‘‘ပရိကပ္ပကာလိကာ’’တိ သင်္ခံ ဂတံ သတ္ထနယေန ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလိကာ’’တိဝတ္တဗ္ဗံ ဧကံ ဝိဘတ္တိံ သတ္တမီဘူတာယ ဝတ္တမာနာယ သမာနဋ္ဌာနတ္တာ သတ္တမီသညံ ကတွာ ဌပေသိ. တတော ပုနဒေဝ သွာတနျာသီဘဝိဿန္တိဝသေန ဧကန္တာနာဂတကာလိကာ တိဿော ဝိဘတ္တိယော ဂဏေတွာ တံ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလိကံ ‘‘သတ္တမီ’’တိ လဒ္ဓသညံ ဝိဘတ္တိံ အနာဂတကာလိကဘာဝေန တာဟိ တီဟိ သဒ္ဓိံ သမာနဋ္ဌာနတ္တာ စတုတ္ထံ ကတွာ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အာဏတ္တိကာလိကာ’’တိ သင်္ခံ ဂတံ သတ္ထနယေန ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဧကံ ဝိဘတ္တိံ ပဉ္စန္နံ သင်္ချာနံ ပူရဏေန ပဉ္စမီသညံ ကတွာ ဌပေသိ.

如此确立后，我们所说的此理则应善加注意。如何？依昨日时、今日时、不现见时、明日时、祝福时、将来时，纯粹过去与将来时的语尾有六种；依现在时，纯粹现在时的语尾只有一种，其依序计数时，占据第七位。如此，为置于此名“现在时”的第七位中，有一语尾，依词源学(nirutti)之理则，名为“假定时”(parikappakālikā)，依论典(sattha)之理则，当名为“现在将来时”，因其与已成为第七位的现在时位置相同，故作“第七”(sattamī)之名而确立。其后，再计数明日时、祝福时、将来时这三种纯粹将来时的语尾，彼已得“第七”(sattamī)之名、具现在将来时态的语尾，因其将来时之性质与彼三者位置相同，故将其作为第四；又有一语尾，依词源学之理则，名为“命令时”(āṇattikālikā)，依论典之理则，当名为“现在将来时”，通过补足五之数，作“第五”(pañcamī)之名而确立。

ကြိယာတိပတ္တိယာ [Pg.78] ပန အနိယတကာလိကတ္တာ တံ ဝဇ္ဇေတွာ အယံ ဝိနိစ္ဆယော ကတော, သော စ ခေါ နိရုတ္တိနယံယေဝ နိဿာယ. အယံ တာဝ ကာတန္တေ ဝတ္တမာနာနန္တရံ ဝုတ္တာနံ သတ္တမီပဉ္စမီနံ အနွတ္ထသညံ ဣစ္ဆန္တာနံ အမှာကံ ရုစိ, ဧသာ သဒ္ဓမ္မဝိဒူဟိ ဂရူဟိ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ အနုမတာ သမ္ပဋိစ္ဆိတာ ‘‘ဧဝမေဝံ အာဝုသော, ဧဝမေဝံ အာဝုသော’’တိ. ဝေယျာကရဏေဟိပိ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ အနုမတာ သမ္ပဋိစ္ဆိတာ ‘‘ဧဝမေဝံ ဘန္တေ, ဧဝမေဝံ ဘန္တေ’’တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေဟိပိ တေဟိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အဗ္ဘနုမောဒိတာ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ.

至于条件式(Kriyātipatti)，因其为不定法(aniyata)时态，故排除之而作此决断，且此决断完全是依据词源学之理则。此即吾等之意趣，欲为《迦旦多论》(Kātanta)中于现在时后所说的第七与第五语尾，赋予符合其义之名称。此意趣未被通达正法之诸师所驳斥，而被认可、接受，言：“诚然如是，贤友(āvuso)！诚然如是，贤友！”亦未被诸语法家所驳斥，而被认可、接受，言：“诚然如是，尊者！诚然如是，尊者！”如是，此意趣被所有彼等古代诸师所赞许、不加驳斥。

ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ ပန ဗုဒ္ဓဝစနာနုရူပေန အဋ္ဌဓာ ဝိဘတ္တီနံ ဝုတ္တတ္တာ ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိ ပဉ္စမဋ္ဌာနေ ဌိတာ. ကထံ? ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဘဝိဿန္တိဝသေန ဧကန္တာတီတာနာဂတကာလိကာ စတဿော ဝိဘတ္တိယော, ဝတ္တမာနဝသေန ဧကန္တပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ ဝိဘတ္တိ ဧကာယေဝ, သာ ပဋိပါဋိယာ ဂဏိယမာနာ ပဉ္စမံ ဌာနံ ဘဇတိ. ဧဝံ ဧတသ္မိံ ဝတ္တမာနာသင်္ခါတေ ပဉ္စမဋ္ဌာနေ ပက္ခိပိတုံ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အာဏတ္တိကာလိကာ’’တိ သင်္ခံ ဂတံ ‘‘အနုတ္တကာလိကာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိဘတ္တိံ ပဉ္စမီဘူတာယ ဝတ္တမာနာယ သမာနဋ္ဌာနတ္တာ ပဉ္စမီသညံ ကတွာ ဌပေသိ. တတော ပရံ တံ ပဉ္စမံ ဆဋ္ဌိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပရောက္ခာ ဟိယျတ္တနီ အဇ္ဇတနီ ဘဝိဿန္တီ ဝတ္တမာနာ ပဉ္စမီတိ ဧဝံ ဂဏနာဝသေန ဆ ဝိဘတ္တိယော ဥပါဒါယ နိရုတ္တိနယေန ‘‘ပရိကပ္ပကာလိကာ’’တိ သင်္ခံ ဂတံ ‘‘အနုတ္တကာလိကာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိဘတ္တိံ သတ္တန္နံ သင်္ချာနံ ပူရဏေန သတ္တမီသညံ ကတွာ ဌပေသိ.

在《迦旃延论》(Kaccāyanappakaraṇa)中，因随顺佛语而说八种语尾，故现在时语尾位于第五位。如何？不现见时、昨日时、今日时、将来时这四种语尾，是纯粹过去或将来时；而现在时语尾是唯一的纯粹现在时，当依序计数时，它占据第五位。如是，为置于此名“现在时”的第五位中，依词源学之理则，将名为“命令时”(āṇattikālikā)、被称为“未说时”(anuttakālikā)的语尾，因其与已成为第五位的现在时位置相同，故作“第五”(pañcamī)之名而安立。其后，将此第五置于第六位，再以不现见时、昨日时、今日时、将来时、现在时、第五这六种语尾为基础，通过计数，依词源学之理则，将名为“假定时”(parikappakālikā)、被称为“未说时”(anuttakālikā)的语尾，作为七数之补充，而作“第七”(sattamī)之名而安立。

ကာလာတိပတ္တိယာ ပန အတီတာနာဂတကာလိကတ္တာ တံ ဝဇ္ဇေတွာ အယံ ဝိနိစ္ဆယော ကတော, သော စ ခေါ နိရုတ္တိနယံယေဝ နိဿာယ. အယံ ကစ္စာယနေ ဝတ္တမာနာနန္တရံ ဝုတ္တာနံ ပဉ္စမီသတ္တမီနံ အနွတ္ထသညံ ဣစ္ဆန္တာနံ အမှာကံ ရုစိ, ဧသာ စ သဒ္ဓမ္မဝိဒူဟိ ဂရူဟိ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ အနုမတာ သမ္ပဋိစ္ဆိတာ [Pg.79] ‘‘ဧဝမေဝံ အာဝုသော, ဧဝမေဝံ အာဝုသော’’တိ. ဝေယျာကရဏေဟိပိ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ အနုမတာ သမ္ပဋိစ္ဆိတာ ‘‘ဧဝမေဝံ ဘန္တေ, ဧဝမေဝံ ဘန္တေ’’တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေဟိပိ တေဟိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အဗ္ဘနုမောဒိတာ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ.

然而，因时态超越时(kālātipatti)兼具过去与将来之性质，故排除之而作此决断，且此决断仅是依据词源学之理则。此即吾等之意趣，欲为《迦旃延论》(Kaccāyana)中于现在时后所说的第五与第七语尾，赋予符合其义之名称。此法亦为通晓正法之诸师所不加驳斥、同意、接受，言：“诚然如是，贤友(āvuso)！诚然如是，贤友！”亦为诸语法家所不加驳斥、同意、接受，言：“诚然如是，尊者！诚然如是，尊者！”如是，此法为所有彼等古代诸师所随喜、不加驳斥。

ယသ္မာ ဟိ ကာတန္တကစ္စာယနာနိ အညမညံ ဝိသဒိသဝိဘတ္တိက္ကမာနိပိ အန္တရေန ကိဉ္စိ ဝိသေသံ နိရုတ္တိယံ ဝုတ္တာတီတာဒိကာလဝိဘာဂဝသေနေကဇ္ဈံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, တသ္မာ နိရုတ္တိနယညေဝ သာရတော ဂဟေတွာ ပဉ္စမီသတ္တမီဝိဘတ္တီနံ အနွတ္ထသညာပရိကပ္ပနေ အမှာကံ ရုစိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အဗ္ဘနုမောဒိတာ အပ္ပဋိက္ကောသိတာ, တသ္မာ ဧဝ ယော ကောစိ ဣမံ ဝါဒံ မဒ္ဒိတွာ အညံ ဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ သက္ခိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. အယဉှိ နယော အတီဝ သုခုမော ဒုဒ္ဒသော စ ပရမာဏုရိဝ, ဒုက္ခောဂါဠှော စ မဟာဂဟနမိဝ, အတိဂမ္ဘီရော စ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ, တသ္မာ ဣမိဿံ သဒ္ဒနီတိယံ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သာသနောပကာရတ္ထံ ယောဂေါ သုဋ္ဌု ကရဏီယော. တထာ ဟိ ဣဓ ကတယောဂေဟိ နာမာချာတာဒီသု စတူသု ပဒေသု ဥပ္ပန္နဝါဒါ ပရဝါဒိနော ဇိတာဝ ဟောန္တိ.

诚然，因《迦旦多论》(Kātanta)与《迦旃延论》(Kaccāyana)等，虽于语尾次第上相互不同，然于词源学(nirutti)中所说过去等时态划分方面，别无他异，实为融贯一致。是故，吾等仅取词源学理则之精要，为第五(pañcamī)与第七(sattamī)语尾构想符合其义之名称，此意趣为古代诸师所随喜、不加驳斥。是故，若有任何人能驳倒此说而建立别论，实无是处。此理则诚然极其精微难见，犹如微尘；极其难通，犹如密林；极其深广，犹如大海。是故，具信之良家子(kulaputta)，为饶益教法，当于此《声论》(Saddanīti)善勤修习。诚然，于此致力者，于名(nāma)、动词(ākhyāta)等四品类中所生之论诤，必能战胜他论者。

မုနိနာ မုနိနာဂေန, ဒုဋ္ဌာ ပဗ္ဗဇိတာ ဇိတာ;

ယထာ ယထာ အသဒ္ဓမ္မ-ပူရဏာ ပူရဏာဒယော.

犹如牟尼(Muni)——圣者中的龙象，战胜了充满邪法(asaddhamma)、心怀恶见的出家人，即富兰那(Pūraṇa)等人；

တထာ တထာဂတာဒါယာ-နုဂါယံ သဒ္ဒနီတိယံ;

ကတယောဂေဟိပိ ဇိတာ, သဝန္တိ ပရဝါဒိနောတိ.

同样地，在依循如来(Tathāgata)传统的《声律论》(Saddanīti)中，即便只是努力修行者，亦能战胜其他论师(paravādī)。

အယံ ပဉ္စမီသတ္တမီနံ ပဋိပါဋိဋ္ဌပနေ ပကရဏသံသန္ဒနာ.

此为在第五(pañcamī)与第七(sattamī)语尾变化的次第安立中，对诸论的会通。

အထ ဝတ္တမာနာဒီနံ ဝစနတ္ထံ ကထယာမ – တတ္ထ ဝတ္တမာနာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝတ္တမာနာ? ဝတ္တမာနကာလဝစနဋ္ဌေန. ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝေန ဟိ ဝတ္တတီတိ ဝတ္တမာနော, ပစ္စုပ္ပန္နကြိယာသင်္ခါတော ကာလော. တဗ္ဗာစကဝသေန ဝတ္တမာနော ကာလော ဧတိဿာ အတ္ထီတိ အယံ တိ အန္တိအာဒိဝိဘတ္တိ ဝတ္တမာနာ. တထာ [Pg.80] ဟိ ‘‘ဂစ္ဆတိ ဒေဝဒတ္တော’’တိ ဧတ္ထ ဒေဝဒတ္တဿ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဂမနကြိယံ ဝိဘတ္တိဘူတော တိသဒ္ဒေါယေဝ ဝဒတိ, တသ္မာ တဗ္ဗာစကဝသေန ဝတ္တမာနော ကာလော ဧတိဿာ အတ္ထီတိ ဝတ္တမာနာတိ ဝုစ္စတိ. ပဉ္စမီတိ ကေနဋ္ဌေန ပဉ္စမီ? ပဉ္စမံ ဝတ္တမာနဋ္ဌာနံ ဂမနဋ္ဌေန, ပဉ္စန္နဉ္စ သင်္ချာနံ ပူရဏဋ္ဌေန. တထာ ဟိ နိယောဂါ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာနံ ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဘဝိဿန္တီဝတ္တမာနာသင်္ခါတာနံ ပဉ္စန္နံ ဝိဘတ္တီနမန္တရေ ပဉ္စမီဘူတာယ ဝတ္တမာနာယ သယမ္ပိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကဘာဝေန သမာနဋ္ဌာနတ္တာ ပဉ္စမံ ဝတ္တမာနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတီတိ ပဉ္စမီ. ယထာ နဒန္တီ ဂစ္ဆတီတိ နဒီ. တထာ နိယောဂါ အတီတာနာဂတကာလိကာ ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဘဝိဿန္တီသင်္ခါတာ စတဿော ဝိဘတ္တိယော ဥပါဒါယ သယမ္ပိ ဝတ္တမာနာဝိဘတ္တိ ဝိယ ပဉ္စန္နံ သင်္ချာနံ ပူရဏီတိ ပဉ္စမီ. သတ္တမီတိ ကေနဋ္ဌေန သတ္တမီ? သတ္တန္နံ သင်္ချာနံ ပူရဏဋ္ဌေန. တထာ ဟိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ ပရောက္ခာဟိယျတ္တနဇ္ဇတနီဘဝိဿန္တီဝတ္တမာနာပဉ္စမီသင်္ခါတာ ဆ ဝိဘတ္တိယော ဥပါဒါယ သယမ္ပိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကာ ဟုတွာ သတ္တန္နံ သင်္ချာနံ ပူရဏီတိ သတ္တမီ.

现在我们来解说现在时(vattamānā)等的词义。于此，“现在时”以何义为“现在时”？以其表达现在时间的意义。因为是依现在存在而转起，故为现在时，此乃名为“现在动作”的时间。因为此“ti”、“anti”等语尾变化(vibhatti)具有表示此现在时的意义，故称其为“现在时”。例如，在“提婆达多(Devadatta)去”一句中，正是作为语尾变化的“ti”一词表达了提婆达多现在的去之动作。因此，因为此语尾变化具有表示此现在时的意义，故被称为“现在时”。“第五”(pañcamī)以何义为“第五”？以其去到第五个位置——现在时之位置的意义，以及以其圆满五这个数目的意义。是这样的：在名为完成时(parokkhā)、昨日不定过去时(hiyyattanī)、今日不定过去时(ajjatanī)、将来时(bhavissantī)、现在时的五种语尾变化中，现在时是第五位。而命令式(pañcamī)本身也因其现在时的性质而与现在时处于同等地位，故其去到第五个位置——现在时的位置，因此称为“第五”。犹如“作响而去者”为“河”(nadī)。同样，命令式，相对于名为完成时、昨日不定过去时、今日不定过去时、将来时的四种过去与未来时语尾变化，其本身就像现在时语尾变化一样，是圆满五这个数目的，故为“第五”。“第七”(sattamī)以何义为“第七”？以其圆满七这个数目的意义。因为相对于名为完成时、昨日不定过去时、今日不定过去时、将来时、现在时、第五的六种语尾变化，其本身也是现在时的，从而圆满七这个数目，故为“第七”。

ပရောက္ခာတိ ကေနဋ္ဌေန ပရောက္ခာ? ပရောက္ခေ ဘဝါတိ အတ္ထေန. တထာ ဟိ စက္ခာဒိန္ဒြိယသင်္ခါတဿ အက္ခဿ ပရော တိရောဘာဝေါ ပရောက္ခံ, တဗ္ဗာစကဘာဝေန ပရောက္ခေ ဘဝါတိ ပရောက္ခာ. ဟိယျတ္တနီတိ ကေနဋ္ဌေန ဟိယျတ္တနီ? ဟိယျော ပဘုတိ အတီတေ ကာလေ ဘဝါ တဗ္ဗာစကဘာဝေနာတိ အတ္ထေန. အဇ္ဇတနီတိ ကေနဋ္ဌေန အဇ္ဇတနီ? အဇ္ဇ ပဘုတိ အတီတေ ကာလေ ဘဝါ တဗ္ဗာစကဘာဝေနာတိ အတ္ထေန. ဘဝိဿန္တီတိ ကေနဋ္ဌေန ဘဝိဿန္တီ? ‘‘ဧဝံ အနာဂတေ ဘဝိဿတီ’’တိ အတ္ထံ ပကာသေန္တီ ဧတိ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထေန. ကာလာတိပတ္တီတိ ကေနဋ္ဌေန ကာလာတိပတ္တိ? ကာလဿာတိပတနဝစနဋ္ဌေန. တထာ ဟိ ကာလဿ အတိပတနံ အစ္စယော အတိက္ကမိတွာ ပဝတ္တိ ကာလာတိပတ္တိ, လဘိတဗ္ဗဿ အတ္ထဿ နိပ္ဖတ္တိရဟိတံ ကြိယာတိက္ကမနံ[Pg.81]. ကာလောတိ စေတ္ထ ကြိယာ အဓိပ္ပေတာ. ကရဏံ ကာရော, ကာရော ဧဝ ကာလော ရကာရဿ လကာရံ ကတွာ ဥစ္စာရဏဝသေန. အယံ ပန ဝိဘတ္တိ တဗ္ဗာစကတ္တာ ကာလာတိပတ္တီတိ. အယံ ပန ဝတ္တမာနာဒီနံ ဝစနတ္ထဝိဘာဝနာ.

“完成时”(parokkhā)以何义为“完成时”？以“存在于不可见处”的意义。是这样的：在名为眼等诸根的感官(akkha)之外、被遮蔽处即是“不可见”(parokkha)，由于具有表达它的性质，存在于不可见处，故称“完成时”。“昨日不定过去时”(hiyyattanī)以何义为“昨日不定过去时”？以“从昨日(hiyyo)起存在于过去时中，并具有表达它的性质”的意义。“今日不定过去时”(ajjatanī)以何义为“今日不定过去时”？以“从今日(ajja)起存在于过去时中，并具有表达它的性质”的意义。“将来时”(bhavissantī)以何义为“将来时”？以其表达“将于未来如是存在”之义的意义。“时过态”(kālātipatti)以何义为“时过态”？以“时间的超越”之语的意义。是这样的：时间的超越、流逝、越过而转起即是“时过态”，指应得之义未成就而行动已超越。此处“时”(kāla)意指“动作”(kriyā)。行(karaṇa)为作(kāro)，作(kāro)即是时(kālo)，这是通过将r音发为l音的方式。而此语尾变化，因具有表达它的性质，故为“时过态”。此乃对现在时等的词义辨析(vibhāvanā)。

ဝိပ္ပကိဏ္ဏဝိဝိဓနယေ, သံကိဏ္ဏလက္ခဏဓရဝရသာသနေ;

သုမတိမတိဝဍ္ဎနတ္ထံ, ကထိတော ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယော.

异说纷陈理趣稠，胜法持相杂难求；为增智者清明慧，杂事(pakiṇṇaka)决择论中留。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为使智者于具注释之九分教与三藏的言语之道中，

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为得善巧而造的《声律论》中，

ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယော နာမ

名为“杂事决择”，

တတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第三章。

၄. ဘူဓာတုမယနာမိကရူပဝိဘာဂ

4. “bhū”词根所成名词形态分别

‘‘ဘူ သတ္တာယ’’န္တိ ဓာတုဿ, ရူပမာချာတသညိတံ;

တျာဒျန္တံ လပိတံ နာန-ပ္ပကာရေဟိ အနာကုလံ.

“‘bhū’于‘存在’(sattā)义”，其词根(dhātu)之形名为动词(ākhyāta)；以“ti”等为结尾，种种解说而不杂乱。

သျာဒျန္တံ, ဒါနိ တဿေဝ, ရူပံ နာမိကသဝှယံ;

ဘာသိဿံ ဘာသိတတ္ထေသု, ပဋုဘာဝါယ သောတုနံ.

今说彼根之名词(nāmika)形，以“si”等为结尾；为令听者于已说之义，能得其娴熟。

ယဒတ္ထေ’တ္တနိ နာမေတိ, ပရ’မတ္ထေသု ဝါ သယံ;

နမတီတိ တဒါဟံသု, နာမံ ဣတိ ဝိဘာဝိနော.

因其令向于自义，或其自身向于他义；是故明辨者(vibhāvī)，称之为“名”(nāma)。

နာမံ နာမိကမိစ္စတြ, ဧကမေဝေတ္ထတော ဘဝေ;

တဒေဝံ နာမိကံ ဉေ ယျံ, သလိင်္ဂံ သဝိဘတ္တိကံ.

此中“名”(nāma)与“名词”(nāmika)，其义实为一；如是名词当知具性(liṅga)与格(vibhatti)。

သတွာဘိဓာနံ လိင်္ဂန္တိ, ဣတ္ထိပုမနပုံသကံ;

ဝိဘတ္တီတိဓ သတ္တေဝ, တတ္ထ စဋ္ဌ ပဝုစ္စရေ.

性(liṅga)是实体(sattva)之称，分女性(itthi)、男性(puma)、中性(napuṃsaka)。格(vibhatti)于此实为七种，然亦说为八种。

ပဌမာ ဒုတိယာ တတိယာ, စတုတ္ထီ ပဉ္စမီ တထာ;

ဆဋ္ဌီ စ သတ္တမီ စာတိ, ဟောန္တိ သတ္တ ဝိဘတ္တိယော.

第一格(paṭhamā)、第二格(dutiyā)、第三格(tatiyā)，第四格(catutthī)、第五格(pañcamī)亦然；第六格(chaṭṭhī)以及第七格(sattamī)，此为七种格。

လိင်္ဂတ္ထေ ပဌမာ သာယံ, ဘိန္နာ ဒွေဓာ သိယော ဣတိ;

ကမ္မတ္ထေ ဒုတိယာ သာပိ, ဘိန္နာ အံ ယော ဣတိ ဒွိဓာ.

第一格用于性义(liṅgattha)，分为“si”、“yo”二种；第二格用于业义(kammattha)，亦分“aṃ”、“yo”二种。

ကရဏေ [Pg.82] တတိယာ သာပိ, ဘိန္နာ နာ ဟိ ဣတိ ဒွိဓာ;

သမ္ပဒါနေ စတုတ္ထီ သာ, ဘိန္နာ ဒွေဓာ သ နံ ဣတိ.

第三格用于具义(karaṇa)，亦分“nā”、“hi”二种；第四格用于与义(sampadāna)，分为“sa”、“naṃ”二种。

အပါဒါနေ ပဉ္စမီ သာ, ဘိန္နာ ဒွေဓာ သ္မာ ဟိ ဣတိ;

ဆဋ္ဌီ သာမိမှိ သာ စာပိ, ဘိန္နာ ဒွေဓာ သ နံ ဣတိ.

第五格用于离义(apādāna)，分为“smā”、“hi”二种；第六格用于属义(sāmi)，亦分“sa”、“naṃ”二种。

ဩကာသေ သတ္တမီ သာပိ, ဘိန္နာ ဒွေဓာ သ္မိံသု ဣတိ;

အာမန္တနဋ္ဌမီ သာယံ, သိယောယေဝါတိ စုဒ္ဒသ.

第七格用于处义(okāsa)，亦分“smiṃ”、“su”二种；第八呼格(āmantana)者，即是“si”、“yo”。如是共十四种。

ဝစနဒွယသံယုတ္တာ, ဧကေကာ တာ ဝိဘတ္တိယော;

သတွမိတိဟ ဝိညေယျော, အတ္ထော သော ဒဗ္ဗသညိတော.

彼诸格各各，皆与二数(vacana)相连；此中“实体”(sattva)之义，当知即是名为“物质”(dabba)之义。

ယော ကရောတိသ ကတ္တာတု, တံ ကမ္မံ ယံ ကရောတိ ဝါ;

ကုဗ္ဗတေ ယေန ဝါ တန္တု, ကရဏံ ဣတိ သညိတံ.

能作者是为“作者”(kattar)，所作者即是“业”(kamma)；造作所用之工具，称之为“具”(karaṇa)。

ဒေတိ ရောစတိ ဝါ ယဿ, သမ္ပဒါနန္တိ တံ မတံ;

ယတောပေတိ ဘယံ ဝါ တံ, အပါဒါနန္တိ ကိတ္တိတံ.

为之而施或令其欢喜者，彼被认为是“与”(sampadāna)；自彼而离或生畏惧者，彼被称为“离”(apādāna)。

ယဿာယတ္တော သမူဟောဝါ, တံ ဝေ သာမီတိ ဒေသိတံ;

ယသ္မိံ ကရောတိ ကိရိယံ, တဒေါကာသန္တိ သဒ္ဒိတံ.

所属之主或群体，彼被示为“属”(sāmi)；于中行其动作(kiriya)者，彼被称为“处”(okāsa)。

ယဒါလပတိ တံ ဝတ္ထု, အာမန္တနမုဒီရိတံ;

သဒ္ဒေနာဘိမုခီကာရော, ဝိဇ္ဇမာနဿ ဝါ ပန.

所呼叫的事(vatthu)，被称为“呼”(āmantana)；或指以声音令在场者转向自己。

ဝိနာ အာလပနတ္ထံ လိင်္ဂတ္ထာဒီသု ပဌမာဒိဝိဘတ္တုပ္ပတ္တိ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

当知，除呼叫义(ālapanattha)外，在体义(liṅgattha)等中，第一格(paṭhamā)等格位的生起，是依表征(upalakkhaṇa)而说。

ဣဒမေတ္ထ နိရုတ္တိလက္ခဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ – ပစ္စတ္တဝစနေ ပဌမာ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, ဥပယောဂဝစနေ ဒုတိယာ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, ကရဏဝစနေ တတိယာ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, သမ္ပဒါနဝစနေ စတုတ္ထီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, နိဿက္ကဝစနေ ပဉ္စမီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, သာမိဝစနေ ဆဋ္ဌီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, ဘုမ္မဝစနေ သတ္တမီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ, အာမန္တနဝစနေ အဋ္ဌမီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ. တတြုဒ္ဒါနံ –

于此当知此语法特征(niruttilakkhaṇa)：第一格(paṭhamā vibhatti)用于主格(paccattavacana)，第二格(dutiyā vibhatti)用于业格(upayogavacana)，第三格(tatiyā vibhatti)用于具格(karaṇavacana)，第四格(catutthī vibhatti)用于为格(sampadānavacane)，第五格(pañcamī vibhatti)用于从格(nissakkavacane)，第六格(chaṭṭhī vibhatti)用于属格(sāmivacane)，第七格(sattamī vibhatti)用于处格(bhummavacane)，第八格(aṭṭhamī vibhatti)用于呼格(āmantanavacane)。其摄颂(uddāna)如下：

ပစ္စတ္တမုပယောဂဉ္စ, ကရဏံ သမ္ပဒါနိယံ;

နိဿက္ကံ သာမိဝစနံ, ဘုမ္မမာလပနဋ္ဌမံ.

主格与业格，具格及为格；从格与属格，处格及第八呼格。

တတြ [Pg.83] ပစ္စတ္တဝစနံ နာမ တိဝိဓလိင်္ဂဝဝတ္ထာနဂတာနံ ဣတ္ထိပုမနပုံသကာနံ ပစ္စတ္တသဘာဝနိဒ္ဒေသတ္ထော. ဥပယောဂဝစနံ နာမ ယော ယံ ကရောတိ, တေန တဒုပယုတ္တပရိဒီပနတ္ထော. ကရဏဝစနံ နာမ တဇ္ဇာပကတနိဗ္ဗတ္တကပရိဒီပနတ္ထော. သမ္ပဒါနဝစနံ နာမ တပ္ပဒါနပရိဒီပနတ္ထော. နိဿက္ကဝစနံ နာမ တန္နိဿဋတဒပဂမပရိဒီပနတ္ထော. သာမိဝစနံ နာမ တဒိဿရပရိဒီပနတ္ထော. ဘုမ္မဝစနံ နာမ တပ္ပတိဋ္ဌာပရိဒီပနတ္ထော. အာမန္တနဝစနံ နာမ တဒါမန္တနပရိဒီပနတ္ထော. ဧဝံ ဉတွာ ပယောဂါနိ အသမ္မုယှန္တေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

其中，所谓“主格语”(paccattavacana)，是为了解释(niddesa)女、男、中性三性各自的自性(paccattasabhāva)。所谓“业格语”(upayogavacana)，是为了阐明“谁做什么”，即阐明其所作业。所谓“具格语”(karaṇavacana)，是为了阐明其所由生起或完成者。所谓“为格语”(sampadānavacane)，是为了阐明其所施与之对象。所谓“从格语”(nissakkavacane)，是为了阐明自某处而出或离去。所谓“属格语”(sāmivacane)，是为了阐明其所有权。所谓“处格语”(bhummavacane)，是为了阐明其所依处。所谓“呼格语”(āmantanavacane)，是为了阐明所呼叫之对象。如是了知后，当不迷惑地应用。

ဘူတော, ဘာဝကော, ဘဝေါ, အဘဝေါ, ဘာဝေါ, အဘာဝေါ, သဘာဝေါ, သဗ္ဘာဝေါ, သမ္ဘဝေါ, ပဘဝေါ, ပဘာဝေါ, အနုဘဝေါ, အာနုဘာဝေါ, ပရာဘဝေါ, ဝိဘဝေါ, ပါတုဘာဝေါ, အာဝိဘာဝေါ, တိရောဘာဝေါ, ဝိနာဘာဝေါ, သောတ္ထိဘာဝေါ, အတ္ထိဘာဝေါ, နတ္ထိဘာဝေါတိ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

已存在者(bhūto)、培育者(bhāvako)、有(bhavo)、非有(abhavo)、存在(bhāvo)、不存在(abhāvo)、自性(sabhāvo)、实有(sabbhāvo)、生起(sambhavo)、起源(pabhavo)、威力(pabhāvo)、体验(anubhavo)、大威力(ānubhāvo)、衰败(parābhavo)、离有(vibhavo)、出现(pātubhāvo)、显现(āvibhāvo)、消失(tirobhāvo)、分离(vinābhāvo)、安稳(sotthibhāvo)、有性(atthibhāvo)、无性(natthibhāvo)，这些是o-词尾阳性词(pulliṅga)。

အဘိဘဝိတာ, ပရိဘဝိတာ, အနုဘဝိတာ, သမနုဘဝိတာ, ဘာဝိတာ, ပစ္စနုဘဝိတာတိ အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

征服者(abhibhavitā)、轻蔑者(paribhavitā)、体验者(anubhavitā)、共同体验者(samanubhavitā)、培育者(bhāvitā)、亲身体验者(paccanubhavitā)，这些是ā-词尾阳性词。

ဘဝံ, ပရာဘဝံ, ပရိဘဝံ, အဘိဘဝံ, အနုဘဝံ, သမနုဘဝံ, ပစ္စနုဘဝံ, ပဘဝံ, အပ္ပဘဝန္တိ နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

尊者(bhavaṃ)、衰败(parābhavaṃ)、轻蔑(paribhavaṃ)、征服(abhibhavaṃ)、体验(anubhavaṃ)、共同体验(samanubhavaṃ)、亲身体验(paccanubhavaṃ)、起源(pabhavaṃ)、无影响力(appabhavaṃ)，这些是ṃ-词尾(niggahītantapulliṅga)阳性词。

ဓနဘူတိ, သိရိဘူတိ, သောတ္ထိဘူတိ, သုဝတ္ထိဘူတီတိ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

财富成就(dhanabhūti)、吉祥成就(siribhūti)、安稳成就(sotthibhūti)、善福成就(suvatthibhūti)，这些是i-词尾阳性词。

ဘာဝီ, ဝိဘာဝီ, သမ္ဘာဝီ, ပရိဘာဝီတိ ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

将有者(bhāvī)、离有者(vibhāvī)、俱有者(sambhāvī)、遍有者(paribhāvī)，这些是ī-词尾阳性词。

သယမ္ဘူ, ပဘူ, အဘိဘူ, ဝိဘူ, အဓိဘူ, ပတိဘူ, ဂေါတြဘူ, ဝတြဘူ, ပရာဘိဘူ, ရူပါဘိဘူ, သဒ္ဒါဘိဘူ, ဂန္ဓာဘိဘူ, ရသာဘိဘူ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဘိဘူ, ဓမ္မာဘိဘူ, သဗ္ဗာဘိဘူတိ ဦကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ.

自生者(sayambhū)、主导者(pabhū)、征服者(abhibhū)、有势者(vibhū)、主宰者(adhibhū)、保证者(patibhū)、入族姓者(gotrabhū)、行持者(vatrabhū)、胜他者(parābhibhū)、胜色者(rūpābhibhū)、胜声者(saddābhibhū)、胜香者(gandhābhibhū)、胜味者(rasābhibhū)、胜触者(phoṭṭhabbābhibhū)、胜法者(dhammābhibhū)、胜一切者(sabbābhibhū)，这些是ū-词尾阳性词。

ဣမာနေတ္ထ ဆဗ္ဗိဓာနိ ပုလ္လိင်္ဂါနိ ဘူဓာတုမယာနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနိ.

于此，已指出六种源于“有”(bhū)词根(dhātu)的阳性词。

ဥကာရန္တံ [Pg.84] ပုလ္လိင်္ဂံတု ဘူဓာတုမယမပ္ပသိဒ္ဓံ, အညဓာတုမယံ ပနုကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ ပသိဒ္ဓံ ‘‘ဘိက္ခု, ဟေတု’’ဣတိ. တေန သဒ္ဓိံ သတ္တဝိဓာနိ ပုလ္လိင်္ဂါနိ ဟောန္တိ, သဗ္ဗာနေတာနိ သဘာဝတောယေဝ ပုလ္လိင်္ဂါနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ သတ္တောတိ အတ္ထဝါစကော ဘူတသဒ္ဒေါယေဝ နိယောဂါ ပုလ္လိင်္ဂန္တိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

然而，u-词尾的阳性词若源于“有”(bhū)词根则不常见，而源于其他词根的u-词尾阳性词则很常见，如“比丘”(bhikkhu)、“因”(hetu)。连同此种，阳性词则有七类，当知此等皆依自性(sabhāva)为阳性。于此，亦当知表“有情”(satta)义的“bhūta”一词，依规定亦是阳性词。

ယေ ပန ‘‘ယော ဓမ္မော ဘူတော, ယာ ဓမ္မဇာတိ ဘူတာ, ယံ ဓမ္မဇာတံ ဘူတ’’န္တိ ဧဝံ လိင်္ဂတ္တယေ ယောဇနာရဟတ္တာ အနိယတလိင်္ဂါ အညေပိ ဘူတပရာဘူတသမ္ဘူတသဒ္ဒါဒယော သန္ဒိဿန္တိ ပါဝစနဝရေ, တေပိ နာနောပသဂ္ဂနိပါတပဒေဟိ ယောဇနဝသေန သဒ္ဒရစနာယံ သုခုမတ္ထဂ္ဂဟဏေ စ ဝိညူနံ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ နိယတပုလ္လိင်္ဂေသု ပက္ခိပိတွာ ဒဿေဿာမ.

然而，在圣教(pāvacana)中可见另有“bhūta”、“parābhūta”、“sambhūta”等词，如“所生之法(yo dhammo bhūto)”、“所生之法类(yā dhammajāti bhūtā)”、“所生之法聚(yaṃ dhammajātaṃ bhūta)”，因其适用于三性而为不定法(aniyata)词。为令智者于词语构成及把握微细义理方面产生善巧(kosalla)，我们亦将此等词依其与各种前缀(upasagga)、不变词(nipāta)的用法，置于定性阳性词中一并展示。

သေယျထိဒံ? ဘူတော, ပရာဘူတော, သမ္ဘူတော, ဝိဘူတော, ပါတုဘူတော, အာဝိဘူတော, တိရောဘူတော, ဝိနာဘူတော, ဘဗ္ဗော, ပရိဘူတော, အဘိဘူတော, အဓိဘူတော, အဒ္ဓဘူတော, အနုဘူတော, သမနုဘူတော, ပစ္စနုဘူတော, ဘာဝိတော, သမ္ဘာဝိတော, ဝိဘာဝိတော, ပရိဘာဝိတော, အနုပရိဘူတော, ပရိဘဝိတဗ္ဗော, ပရိဘောတဗ္ဗော, ပရိဘဝနီယော, အဘိဘဝိတဗ္ဗော, အဘိဘောတဗ္ဗော, အဘိဘဝနီယော, အဓိဘဝိတဗ္ဗော, အဓိဘောတဗ္ဗော, အဓိဘဝနီယော, အနုဘဝိတဗ္ဗော, အနုဘောတဗ္ဗော, အနုဘဝနီယော, သမနုဘဝိတဗ္ဗော, သမနုဘောတဗ္ဗော, သမနုဘဝနီယော, ပစ္စနုဘဝိတဗ္ဗော, ပစ္စနုဘောတဗ္ဗော, ပစ္စနုဘဝနီယော, ဘာဝေတဗ္ဗော, ဘာဝနီယော, သမ္ဘာဝေတဗ္ဗော, သမ္ဘာဝနီယော, ဝိဘာဝေတဗ္ဗော, ဝိဘာဝနီယော, ပရိဘာဝေတဗ္ဗော, ပရိဘာဝနီယော, ဘဝမာနော, ဝိဘဝမာနော, ပရိဘဝမာနော, အဘိဘဝမာနော, အနုဘဝမာနော, သမနုဘဝမာနော, ပစ္စနုဘဝမာနော, အနုဘောန္တော, သမနုဘောန္တော, ပစ္စနုဘောန္တော, သမ္ဘောန္တော, အဘိသမ္ဘောန္တော, ဘာဝေန္တော, သမ္ဘာဝေန္တော, ဝိဘာဝေန္တော[Pg.85], ပရိဘာဝေန္တော, ပရိဘဝိယမာနော, ပရိဘုယျမာနော, အဘိဘဝိယမာနော, အဘိဘူယမာနော, အနုဘဝိယမာနော, အနုဘုယျမာနော, သမနုဘဝိယမာနော, သမနုဘုယျမာနော, ပစ္စနုဘဝိယမာနော, ပစ္စနုဘုယျမာနောတိ ဣမာနိ နိယတပုလ္လိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တလိင်္ဂါနိ. ဧဝမောကာရန္တာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓာနိ ပုလ္လိင်္ဂါနိ ဘူဓာတုမယာနိ ပကာသိတာနိ. အယံ တာဝ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဥဒါဟရဏုဒ္ဒေသော.

譬如：已存在(bhūto)、已衰败(parābhūto)、已生起(sambhūto)、已离有(vibhūto)、已出现(pātubhūto)、已显现(āvibhūto)、已消失(tirobhūto)、已分离(vinābhūto)、有能力(bhabbo)、被轻蔑(paribhūto)、被征服(abhibhūto)、被主宰(adhibhūto)、已成为(addhabhūto)、已体验(anubhūto)、已共同体验(samanubhūto)、已亲身体验(paccanubhūto)、已培育(bhāvito)、已尊重(sambhāvito)、已辨明(vibhāvito)、已遍培育(paribhāvito)、亦被轻蔑(anuparibhūto)、应被轻蔑(paribhavitabbo)、应被轻蔑(paribhotabbo)、应被轻蔑(paribhavanīyo)、应被征服(abhibhavitabbo)、应被征服(abhibhotabbo)、应被征服(abhibhavanīyo)、应被主宰(adhibhavitabbo)、应被主宰(adhibhotabbo)、应被主宰(adhibhavanīyo)、应被体验(anubhavitabbo)、应被体验(anubhotabbo)、应被体验(anubhavanīyo)、应被共同体验(samanubhavitabbo)、应被共同体验(samanubhotabbo)、应被共同体验(samanubhavanīyo)、应被亲身体验(paccanubhavitabbo)、应被亲身体验(paccanubhotabbo)、应被亲身体验(paccanubhavanīyo)、应被培育(bhāvetabbo)、应被培育(bhāvanīyo)、应被尊重(sambhāvetabbo)、应被尊重(sambhāvanīyo)、应被辨明(vibhāvetabbo)、应被辨明(vibhāvanīyo)、应被遍培育(paribhāvetabbo)、应被遍培育(paribhāvanīyo)、正在存在(bhavamāno)、正在离有(vibhavamāno)、正在轻蔑(paribhavamāno)、正在征服(abhibhavamāno)、正在体验(anubhavamāno)、正在共同体验(samanubhavamāno)、正在亲身体验(paccanubhavamāno)、正在体验(anubhonto)、正在共同体验(samanubhonto)、正在亲身体验(paccanubhonto)、正在俱生(sambhonto)、正在完全俱生(abhisambhonto)、正在培育(bhāvento)、正在尊重(sambhāvento)、正在辨明(vibhāvento)、正在遍培育(paribhāvento)、正被轻蔑(paribhaviyamāno)、正被轻蔑(paribhuyyamāno)、正被征服(abhibhaviyamāno)、正被征服(abhibhūyamāno)、正被体验(anubhaviyamāno)、正被体验(anubhuyyamāno)、正被共同体验(samanubhaviyamāno)、正被共同体验(samanubhuyyamāno)、正被亲身体验(paccanubhaviyamāno)、正被亲身体验(paccanubhuyyamāno)。这些是置于定性阳性词中的词。如是，以o-词尾等方式，已阐明六种源于“有”(bhū)词根的阳性词。以上为阳性词方面的举例纲要(udāharaṇuddeso)。

ဘာဝိကာ, ဘာဝနာ, ဝိဘာဝနာ, သမ္ဘာဝနာ, ပရိဘာဝနာတိ အာကာရန္တဣတ္ထိလိင်္ဂံ.

女培育者(bhāvikā)、培育(bhāvanā)、辨明(vibhāvanā)、尊重(sambhāvanā)、遍培育(paribhāvanā)，这些是ā-词尾阴性词(itthiliṅga)。

ဘူမိ, ဘူတိ, ဝိဘူတိ. ဣကာရန္တဣတ္ထိလိင်္ဂံ.

地(bhūmi)、繁荣(bhūti)、威力(vibhūti)。这些是i-词尾阴性词。

ဘူရီ, ဘူတီ, ဘောတီ, ဝိဘာဝိနီ, ပရိဝိဘာဝိနီ, သမ္ဘာဝိနီ, ပါတုဘဝန္တီ, ပါတုဘောန္တီ, ပရိဘဝန္တီ, ပရိဘောန္တီ, အဘိဘဝန္တီ, အဘိဘောန္တီ, အဓိဘဝန္တီ, အဓိဘောန္တီ, အနုဘဝန္တီ, အနုဘောန္တီ, သမနုဘဝန္တီ, သမနုဘောန္တီ, ပစ္စနုဘဝန္တီ, ပစ္စနုဘောန္တီ, အဘိသမ္ဘဝန္တီ, အဘိသမ္ဘောန္တီတိ ဤကာရန္တဣတ္ထိလိင်္ဂံ.

广大的(bhūrī)、存在的(bhūtī)、女士(bhotī)、辨明者(vibhāvinī)（女）、遍辨明者(parivibhāvinī)（女）、尊重者(sambhāvinī)（女）、正出现者(pātubhavantī)（女）、正出现者(pātubhontī)（女）、正轻蔑者(paribhavantī)（女）、正轻蔑者(paribhontī)（女）、正征服者(abhibhavantī)（女）、正征服者(abhibhontī)（女）、正主宰者(adhibhavantī)（女）、正主宰者(adhibhontī)（女）、正体验者(anubhavantī)（女）、正体验者(anubhontī)（女）、正共同体验者(samanubhavantī)（女）、正共同体验者(samanubhontī)（女）、正亲身体验者(paccanubhavantī)（女）、正亲身体验者(paccanubhontī)（女）、正完全俱生者(abhisambhavantī)（女）、正完全俱生者(abhisambhontī)（女），这些是ī-词尾阴性词(īkārantaitthiliṅgaṃ)。

ဘူ, အဘူ. ဦကာရန္တဣတ္ထိလိင်္ဂံ.

地(bhū)、非地(abhū)。这些是ū-词尾阴性词(ūkārantaitthiliṅgaṃ)。

ဣမာနေတ္ထ စတုဗ္ဗိဓာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ဘူဓာတုမယာနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနိ.

于此，已指出四种源于“有”(bhū)词根的阴性词(itthiliṅgāni)。

ဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ ဘူဓာတုမယမပ္ပသိဒ္ဓံ, အညဓာတုမယံ ပန ဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ ပသိဒ္ဓံ ‘‘ဓာတု, ဓေနု’’ဣတိ. တေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စဝိဓာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ဟောန္တိ, ဩကာရန္တဿ ဝါ ဂေါသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ တေန သဒ္ဓိံ ဆဗ္ဗိဓာနိပိ ဟောန္တိ, သဗ္ဗာနေတာနိ သဘာဝတောယေဝိတ္ထိလိင်္ဂါနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထာပိ အနိယတလိင်္ဂါ ဘူတပရာဘူတသမ္ဘူတသဒ္ဒါဒယော ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ယုဇ္ဇန္တေ.

u-词尾的阴性词(ukārantitthiliṅgaṃ)若源于“有”(bhū)词根则不常见，而源于其他词根的u-词尾阴性词则很常见，如“界”(dhātu)、“母牛”(dhenu)。连同此种，阴性词则有五类。或若o-词尾的“牛”(go)一词亦作阴性，则连同此有六类。当知此等皆依自性为阴性。于此，不定法(aniyata)性别的“已生”(bhūta)、“败坏”(parābhūta)、“产生”(sambhūta)等词，亦可作阴性词使用。

ကထံ? ဘူတာ, ပရာဘူတာ, သမ္ဘူတာတိ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရတော ဂဟေတဗ္ဗံ ‘‘အနုဘောန္တော သမနုဘောန္တော’’တိအာဒီနိ နဝ ပဒါနိ [Pg.86] ဝဇ္ဇေတွာ. တာနိ ဟိ ဤကာရန္တဝသေန ယောဇိတာနိ. ဣမာနိ နိယတလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တလိင်္ဂါနိ. ဧဝံ အာကာရန္တာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ဘူဓာတုမယာနိ ပကာသိတာနိ. အယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဥဒါဟရဏုဒ္ဒေသော.

如何？“bhūtā”、“parābhūtā”、“sambhūtā”等所有词语，都应详细把握，但要除去“anubhonto”、“samanubhonto”等九个词语。因为那些词语是按照以长音“ī”结尾的方式组合的。这些是归入固定性别(niyataliṅga)的词语。像这样，通过以长音“ā”等结尾的方式，阐明了四种基于“有”(bhū)词根的阴性词。这是以阴性词为例的说明。

ဘူတံ, မဟာဘူတံ, ဘဝိတ္တံ, ဘူနံ, ဘဝနံ, ပရာဘဝနံ, သမ္ဘဝနံ, ဝိဘဝနံ, ပါတုဘဝနံ, အာဝိဘဝနံ, တိရောဘဝနံ, ဝိနာဘဝနံ, သောတ္ထိဘဝနံ, ပရိဘဝနံ, အဘိဘဝနံ, အဓိဘဝနံ, အနုဘဝနံ, သမနုဘဝနံ, ပစ္စနုဘဝနန္တိ နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကလိင်္ဂံ.

“bhūtaṃ”、“mahābhūtaṃ”、“bhavittaṃ”、“bhūnaṃ”、“bhavanaṃ”、“parābhavanaṃ”、“sambhavanaṃ”、“vibhavanaṃ”、“pātubhavanaṃ”、“āvibhavanaṃ”、“tirobhavanaṃ”、“vinābhavanaṃ”、“sotthibhavanaṃ”、“paribhavanaṃ”、“abhibhavanaṃ”、“adhibhavanaṃ”、“anubhavanaṃ”、“samanubhavanaṃ”、“paccanubhavanaṃ”——这些是鼻音(niggahīta)结尾的中性词(niggahītantanapuṃsakaliṅgaṃ)。

အတ္ထဝိဘာဝိ, ဓမ္မဝိဘာဝိ. ဣကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂံ.

“atthavibhāvi”、“dhammavibhāvi”。这些是以“i”结尾的中性词(ikārantanapuṃsakaliṅgaṃ)。

ဂေါတြဘု, စိတ္တသဟဘု, နစိတ္တသဟဘု. ဥကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂံ.

“gotrabhu”、“cittasahabhu”、“nacittasahabhu”。这些是以“u”结尾的中性词(ukārantanapuṃsakaliṅgaṃ)。

သဗ္ဗာနေတာနိ သဘာဝတောယေဝ နပုံသကလိင်္ဂါနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ သတ္တဘူတရူပဝါစကော ဘူတသဒ္ဒေါယေဝ နိယောဂါ နပုံသကလိင်္ဂေါတိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထာပိ အနိယတလိင်္ဂါ ဘူတ ပရာဘူတ သမ္ဘူတသဒ္ဒါဒယော နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ယုဇ္ဇန္တေ.

所有这些都应被视为本质上是中性词。此处，表示七种根本物质(sattabhūtarūpa)的“bhūta”一词，就其用法而言也应被视为中性词。在此，“bhūta”、“parābhūta”、“sambhūta”等不定法(aniyata)性别的词也可以作为中性词来使用。

ကထံ? ဘူတံ, ပရာဘူတံ, သမ္ဘူတံ, ဝိဘူတံ. ပေယျာလော. သမနုဘဝမာနံ, ပစ္စနုဘဝမာနံ, အနုဘောန္တံ, အနုဘဝန္တံ, သမနုဘောန္တံ, သမနုဘဝန္တံ, ပစ္စနုဘောန္တံ, ပစ္စနုဘဝန္တံ, သမ္ဘောန္တံ, သမ္ဘဝန္တံ, အဘိသမ္ဘောန္တံ, အဘိသမ္ဘဝန္တံ, ပါတုဘောန္တံ, ပါတုဘဝန္တံ, ပရိဘောန္တံ, ပရိဘဝန္တံ, အဘိဘောန္တံ, အဘိဘဝန္တံ, အဓိဘောန္တံ, အဓိဘဝန္တံ, ဘာဝေန္တံ, သမ္ဘာဝေန္တံ, ဝိဘာဝေန္တံ, ပရိဘာဝေန္တံ, ပရိဘာဝိယမာနံ, ပရိဘုယျမာနံ, ပေယျာလော. ပစ္စနုဘဝိယမာနံ, ပစ္စနုဘုယျမာနန္တိ ဣမာနိ နိယတနပုံသကလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တလိင်္ဂါနိ. ဧဝံ နိဂ္ဂဟီတန္တာဒိဝသေန တိဝိဓာနိ နပုံသကလိင်္ဂါနိ ဘူဓာတုမယာနိ ပကာသိတာနိ[Pg.87]. အယံ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဥဒါဟရဏုဒ္ဒေသော, ဧဝံ ပုလ္လိင်္ဂါဒိဝသေန လိင်္ဂတ္တယံ ဘူဓာတုမယမုဒ္ဒိဋ္ဌံ.

如何？“bhūtaṃ”、“parābhūtaṃ”、“sambhūtaṃ”、“vibhūtaṃ”。（中略）。“samanubhavamānaṃ”、“paccanubhavamānaṃ”、“anubhontaṃ”、“anubhavantaṃ”、“samanubhontaṃ”、“samanubhavantaṃ”、“paccanubhontaṃ”、“paccanubhavantaṃ”、“sambhontaṃ”、“sambhavantaṃ”、“abhisambhontaṃ”、“abhisambhavantaṃ”、“pātubhontaṃ”、“pātubhavantaṃ”、“paribhontaṃ”、“paribhavantaṃ”、“abhibhontaṃ”、“abhibhavantaṃ”、“adhibhontaṃ”、“adhibhavantaṃ”、“bhāventaṃ”、“sambhāventaṃ”、“vibhāventaṃ”、“paribhāventaṃ”、“paribhāviyamānaṃ”、“paribhuyyamānaṃ”。（中略）。“paccanubhaviyamānaṃ”和“paccanubhuyyamānaṃ”——这些是归入固定中性性别(niyatanapuṃsakaliṅga)的词语。像这样，通过以鼻音结尾等方式，阐明了三种由“有”(bhū)词根构成的中性词(napuṃsakaliṅgāni)。这是以中性词为例的说明。同样，以阳性词等为首，由“有”(bhū)词根构成的三类性别(liṅgattaya)词也已被指出。

ဧတ္ထ မေ အပ္ပသိဒ္ဓါတိ, ယေ ယေ သဒ္ဒါ ပကာသိတာ;

တေ တေ ပါဠိပ္ပဒေသေသု, မဂ္ဂိတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာ.

于此我所指出(uddiṭṭha)，及所宣说之诸词，智者(vibhāvinā)当于巴利(pāḷi)圣典文句(pāḷippadesesu)中一一探寻。

ဩ, အာ, ဗိန္ဒု, ဣ, ဤ, ဥ, ဦ-အန္တိမေ သတ္တဓာ ဌိတာ;

ဉေ ယျာ ပုလ္လိင်္ဂဘေဒါတိ, နိရုတ္တညူဟိ ဘာသိတာ.

“o”、“ā”、鼻音(bindu)、“i”、“ī”、“u”、“ū”——此七种结尾；语源学家(niruttaññū)说，当知其为阳性词的类别(pulliṅgabheda)。

အာ ဣဝဏ္ဏော စုဝဏ္ဏော စ, ပဉ္စ အန္တာ သရူပတော;

ဣတ္ထိဘေဒါတိ ဝိညေယျာ, ဩကာရန္တေန ဆာပိ ဝါ.

“ā”、i-音组(ivaṇṇo)与u-音组(uvaṇṇo)，本质上有五种结尾；当知其为阴性词的类别(itthibheda)，或加上以“o”结尾者，则有六种。

ဗိန္ဒု, ဣ, ဥ-ဣမေ အန္တာ, တယော ဉေယျာ ဝိဘာဝိနာ;

နပုံသကပ္ပဘေဒါတိ, နိရုတ္တညူဟိ ဘာသိတာ.

鼻音(bindu)、i、u——此三种结尾，明智者(vibhāvinā)当知；语源学家(niruttaññū)说，其为中性词的类别(napuṃsakappabheda)。

အန္တာ သတ္တေဝ ပုလ္လိင်္ဂေ, ဣတ္ထိယံ ပဉ္စ ဝါ ဆ ဝါ;

နပုံသကေ တယော ဧဝံ, ဒသ ပဉ္စဟိ ဆဗ္ဗိဓာ.

阳性词(pulliṅge)有七种结尾，阴性(itthiyaṃ)有五种或六种；中性词(napuṃsake)只有三种。如此，共有十五种或十六种。

ယသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘ဘူတော’’တိအာဒယော သဒ္ဒါ နိဗ္ဗစနာဘိဓေယျကထနတ္ထသာဓကဝစနပရိယာယဝစနတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုစ္စမာနာ ပါကဋာ ဟောန္တိ သုဝိညေယျာ စ, တသ္မာ ဣမေသံ နိဗ္ဗစနာဒီနိ ယထာသမ္ဘဝံ ဝက္ခာမ ဝိညူနံ တုဋ္ဌိဇနနတ္ထဉ္စေဝ သောတာရာနမတ္ထေသု ပဋုတရဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာယ စ. တတြ ဘူတောတိ ခန္ဓပါတုဘာဝေန ဘဝတီတိ ဘူတော, ဣဒံ တာဝ နိဗ္ဗစနံ. ‘‘ဘူတော’’တိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန သတ္တော ဝုစ္စတိ, ဣဒမဘိဓေယျကထနံ. ‘‘ယော စ ကာလဃသော ဘူတော. သဗ္ဗေဝ နိက္ခိပိဿန္တိ, ဘူတာ လောကေ သမုဿယ’’န္တိ စ ဣဒမေတဿ အတ္ထဿ သာဓကဝစနံ. အထ ဝါ ဘူတောတိ ဧဝံနာမကော အမနုဿဇာတိယော သတ္တဝိသေသော, ဣဒမဘိဓေယျကထနံ. ‘‘ဘူတဝိဇ္ဇာ, ဘူတဝေဇ္ဇော, ဘူတဝိဂ္ဂဟိတော’’တိ စ ဣဒမေတဿ အတ္ထဿ သာဓကဝစနံ. ယဉ္စ ပန ‘‘သတ္တော မစ္စော ပဇာ’’တိအာဒိကံ တတ္ထ တတ္ထ အာဂတံ ဝစနံ, ဣဒံ သတ္တောတိ [Pg.88] အတ္ထဝါစကဿ ဘူတသဒ္ဒဿ ပရိယာယဝစနံ. ယဉ္စ နိဒ္ဒေသပါဠိယံ ‘‘မစ္စောတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇဂု ဇန္တု ဟိန္ဒဂု မနုဇော’’တိ အာဂတံ, ဣဒမ္ပိ ပရိယာယဝစနမေဝ. တာနိ သဗ္ဗာနိ ပိဏ္ဍေတွာ ဝုစ္စန္တေ –

由于在此，像“bhūta”等词语，是通过词源解释、所指陈述、义理的佐证语、同义词和意义抉择的方式来解说，而变得清晰易懂，因此，为了智者们的喜悦，以及为了听闻者能对义理获得更敏锐的智慧，我们将尽可能地解说这些词语的词源等。其中，“bhūta”（已生者）是“由诸蕴的出现而存在”(khandhapātubhāvena bhavatīti)，这首先是词源解释(nibbacanaṃ)。“bhūta”，从总括的意义上说，被称为“satta”（有情），这是所指陈述(abhidheyyakathanaṃ)。“凡是吞噬时间的有情”以及“世间一切有情，都将抛下身体”，这是此义的佐证语(sādhakavacanaṃ)。或者，“bhūta”是如此称呼的非人(amanussa)种类中的一种特定有情，这是所指陈述。“鬼神学”(bhūtavijjā)、“鬼神医”(bhūtavejjo)、“被鬼神附身”(bhūtaviggahito)，这是此义的佐证语。此外，在各处出现的“satta”（有情）、“macca”（会死者）、“pajā”（生物）等词，是表示“有情”之义的“bhūta”一词的同义词(pariyāyavacanaṃ)。在《解释》(Niddesa)的圣典中所说的“‘会死者’即是有情、人、摩纳瓦、男子、个人、命者、动物、生物、个体、人类”，这也是同义词。将它们全部总集起来说——

သတ္တော မစ္စော ဇနော ဘူတော, ပါဏော ဟိန္ဒဂု ပုဂ္ဂလော;

ဇန္တု ဇီဝေါ ဇဂု ယက္ခော, ပါဏီ ဒေဟီ တထာဂတော.

有情、会死者、人、已生者，有息者、个体、个人；生物、命者、动物、夜叉，有生命者、有身者、如来。

သတ္တဝေါ မာတိယော လောကော, မနုဇော မာနဝေါ နရော;

ပေါသော သရီရီတိ ပုမေ, ဘူတမိတိ နပုံသကေ.

有情(satta)、众生(mātiyo)、世间(loka)，人类(manujo)、摩纳瓦(mānavo)、男子(naro)；丈夫(poso)、有身者(sarīrī)：这些是阳性词(pume)。“bhūtaṃ”是中性词(napuṃsake)。

ပဇာတိ ဣတ္ထိယံ ဝုတ္တော, လိင်္ဂတော, န စ အတ္ထတော;

ဧဝံ တိလိင်္ဂိကာ ဟောန္တိ, သဒ္ဒါ သတ္တာဘိဓာနကာ.

“众生”(pajā)一词被称为阴性(itthiyaṃ)，是依于语性(liṅga)，而非依于义(attha)。如此，表示有情的词语具有三性(tiliṅgikā)。

ယော သော ဇင်္ဃာယ ဥလတိ, သော သတ္တော ဇင်္ဃလော ဣဓ;

ပါဏဒေဟာဘိဓာနေဟိ, သတ္တနာမံ ပပဉ္စိတံ.

凡以腿(jaṅghā)行走(ulati)者，此处的有情即是“足行者”(jaṅghalo)；通过生命(pāṇa)与身体(deha)的名称，“有情”之名得以阐明(papañcitaṃ)。

ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ‘‘ပရိယာယဝစန’’န္တိ စ ‘‘အဘိဓာန’’န္တိ စ ‘‘သင်္ခါ’’တိအာဒီနိ စ ဧကတ္ထာနိ အဓိပ္ပေတာနိ, အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ပန ဘူတသဒ္ဒေါ ပဉ္စက္ခန္ဓာမနုဿဓာတုသဿတဝိဇ္ဇမာနခီဏာသဝသတ္တရုက္ခာဒီသု ဒိဿတိ, တပ္ပယောဂေါ ဥပရိ အတ္ထတ္တိကဝိဘာဂေ အာဝိဘဝိဿတိ. ဘာဝကောတိ ဘာဝေတီတိ ဘာဝကော, ဣဒံ နိဗ္ဗစနံ. ယော ဘာဝနံ ကရောတိ, သော ဘာဝကော. ဣဒမဘိဓေယျကထနံ. ‘‘ဘာဝကော နိပကော ဓီရော’’တိ ဣဒမေတဿ အတ္ထဿ သာဓကဝစနံ. ‘‘ဘာဝကော ဘာဝနာပသုတော ဘာဝနာပယုတ္တော ဘာဝနာသမ္ပန္နော’’တိ ဣဒံ ပရိယာယဝစနံ. ဣမာနိ ‘‘ဘူတော ဘာဝကော’’တိ ဒွေ ပဒါနိ သုဒ္ဓကတ္တုဟေတုကတ္တုဝသေန ဝုတ္တာနီတိ. ဣတော ပရံ နယာနုသာရေန သုဝိညေယျတ္တာ ‘‘ဣဒံ နိဗ္ဗစန’’န္တိ စ အာဒီနိ [Pg.89] အဝတွာ ကတ္ထစိ အတ္ထသာဓကဝစနံ ပရိယာယဝစနံ အတ္ထုဒ္ဓါရဉ္စ ယထာရဟံ ဒဿေဿာမ. တေသု ဟိ သဗ္ဗတ္ထ ဒဿိတေသု ဂန္ထဝိတ္ထာရော သိယာ, တသ္မာ ယေသမတ္ထော ဥတ္တာနော, တေသမ္ပိ ပဒါနမဘိဓေယျံ န ကထေဿာမ, နိဗ္ဗစနမတ္တမေဝ နေသံ ကထေဿာမ. ယေသံ ပန ဂမ္ဘီရော အတ္ထော, တေသမဘိဓေယျံ ကထေဿာမ.

在此论中，“同义词”(pariyāyavacana)、“名称”(abhidhāna)、“称号”(saṅkhā)等词，意指同一含义。然而，就意义抉择(atthuddhāra)而言，“bhūta”一词可见于五蕴(pañcakkhandha)、人(manussa)、界(dhātu)、常(sassata)、存在(vijjamāna)、漏尽者(khīṇāsava)、有情(satta)、树木(rukkha)等处，其用法将在后面的三义分别(atthattikavibhāga)中显现。“修习者”(bhāvako)是“培育者”(bhāvetīti)，这是词源解释(nibbacana)。凡进行培育者，即是“修习者”。这是所指陈述(abhidheyyakathana)。“修习者、审慎者(nipaka)、贤智者(dhīra)”，这是此义的佐证语(sādhakavacana)。“修习者，专精于修习(bhāvanāpasuta)、致力于修习(bhāvanāpayutta)、圆满于修习(bhāvanāsampanna)”，这是同义词。“bhūta”和“bhāvako”这两个词，分别是在单纯作者(śuddhakartu)和使役作者(hetukartu)的用法中被提及的。此后，为易于理解，将依循理路，不再说“这是词源解释”等，仅于适当处展示佐证语、同义词以及意义抉择。因为若在所有地方都展示，则篇幅会过于冗长。因此，对于意义浅显的词，我们不解说其所指，只解说其词源。而对于意义深奥的词，我们将解说其所指。

ဘဝနံ ဘဝေါ, ဘဝေါ ဝုစ္စတိ ဝုဒ္ဓိ. ဘူသဒ္ဒဿ အတ္ထာတိသယယောဂတော ဝဍ္ဎနေပိ ဒိဿမာနတ္တာ ဘဝနံ ဝဍ္ဎနန္တိ ကတွာ. ‘‘ဘဝေါ စ ရညော အဘဝေါ စ ရညော’’တိ ဣဒံ ဝုဒ္ဓိအတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အထ ဝါ ဘဝေါတိ ဝုစ္စတိ သဿတံ. ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ ဟိ သဿတဝသေန ပဝတ္တာ ဒိဋ္ဌိ သဿတဒိဋ္ဌိ, တသ္မာ ဘဝဒိဋ္ဌီ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. တထာ ဘဝေါတိ ဘဝဒိဋ္ဌိ, ဘဝတိ သဿတံ တိဋ္ဌတီတိ ပဝတ္တနတော သဿတဒိဋ္ဌိ ဘဝဒိဋ္ဌိ နာမ. ဘဝဒိဋ္ဌိ ဟိ ဥတ္တရပဒလောပေန ဘဝေါတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသူ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဧတ္ထာယံ ပါဠိဝစနတ္ထော – ဧကစ္စေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ကာမဘဝါဒိနာ ဝါ သဗ္ဗဘဝတော ဝိမုတ္တိံ သံသာရဝိသုဒ္ဓိံ ကထယိံသူတိ. အထ ဝါ ဘဝန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ သတ္တာ ဧတေနာတိ ဘဝေါတိ အတ္ထေန သမ္ပတ္တိပုညာနိ ဘဝေါတိ စ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တော’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဧတ္ထ ပနာယံ ပါဠိဝစနတ္ထော – ဘဝေါတိ သမ္ပတ္တိ, အဘဝေါတိ ဝိပတ္တိ. တထာ ဘဝေါတိ ဝုဒ္ဓိ, အဘဝေါတိ ဟာနိ. ဘဝေါတိ သဿတံ, အဘဝေါတိ ဥစ္ဆေဒေါ. ဘဝေါတိ ပုညံ, အဘဝေါတိ ပါပံ, တံ သဗ္ဗံ ဝီတိဝတ္တောတိ.

成为(bhavana)即是“有”(bhava)，“有”被称为增长(vuddhi)。由于词根“bhū”在与殊胜义结合时也可见到有增长义，因此说成为即是增长。“国王的兴盛与国王的衰败”是此增长义的佐证语。或者，“有”被称为常(sassata)。“我与世界是常的”，这种依常而转起的见是常见(sassatadiṭṭhi)，因此是“有见”(bhavadiṭṭhi)；这是此义的佐证语。同样，“有”即“有见”；由于“常恒地存在”这样转起，常见名为“有见”。“有见”通过省略后一词而被说为“有”。“他们说通过有而从有解脱”是此义的佐证语。此中巴利句义是：某些沙门或婆罗门，通过有见或欲有等，宣说从一切有解脱，即轮回的清净。或者，以“众生因此而存在、增长”之义，成就(sampatti)与福德(puñña)也被称为“有”。“他已超越此有与非有(abhava)”是此义的佐证语。此中巴利句义是：“有”是成就，“非有”是衰败(vipatti)；同样，“有”是增长，“非有”是减损(hāni)；“有”是常，“非有”是断(uccheda)；“有”是福德，“非有”是罪恶(pāpa)。他已超越这一切。

သဟောကာသာ [Pg.90] ခန္ဓာပိ ဘဝေါ. ‘‘ကာမဘဝေါ ရူပဘဝေါ’’ ဣစ္စေဝမာဒိ ဧတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဧတ္ထ ပန ခန္ဓာ ‘‘ယော ပညာယတိ, သော သရူပံ လဘတီ’’တိ ကတွာ ‘‘ဘဝတိ အဝိဇ္ဇာတဏှာဒိသမုဒယာ နိရန္တရံ သမုဒေတီ’’တိ အတ္ထေန ဝါ ‘‘ဘဝါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဩကာသော ပန ‘‘ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ ဧတ္ထ သတ္တာ နာမရူပဓမ္မာ စာ’’တိ အတ္ထေန ‘‘ဘဝေါ’’တိ. အပိစ ကမ္မဘဝေါပိ ဘဝေါ, ဥပပတ္တိဘဝေါပိ ဘဝေါ. ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ ဒုဝိဓေန အတ္ထိ ကမ္မဘဝေါ, အတ္ထိ ဥပပတ္တိဘဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. တတ္ထ ကမ္မမေဝ ဘဝေါ ကမ္မဘဝေါ. တထာ ဥပပတ္တိ ဧဝ ဘဝေါ ဥပပတ္တိဘဝေါ. ဧတ္ထူပပတ္တိ ဘဝတီတိ ဘဝေါ, ကမ္မံ ပန ယထာ သုခကာရဏတ္တာ ‘‘သုခေါ ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပာဒေါ’’တိ ဝုတ္တော. ဧဝံ ဘဝကာရဏတ္တာ ဖလဝေါဟာရေန ဘဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ဘာဝနလက္ခဏတ္တာ ဘာဝေတီတိ ဘဝေါ. ကိံ ဘာဝေတိ? ဥပပတ္တိံ. ဣတိ ဥပပတ္တိံ ဘာဝေတီတိ ဘဝေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘာဝေတီတိမဿ စ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ ဟေတုကတ္တုဝသေနတ္ထော. အထ ဝါ ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ ဝစနတော ဘဝတိ ဧတေနာတိ ဘဝေါတိ ကမ္မဘဝေါ ဝုစ္စတိ.

连同处所(okāsa)，诸蕴(khandha)也是“有”。“欲有”(kāmabhava)、“色有”(rūpabhava)等语，即是此义的佐证。此处诸蕴，因“凡是显现者，即获得其自相”，故以“由无明、爱等集起而不断生起”之义，称为“有”。而处所，则以“众生及名色法在此生起”之义，称为“有”。此外，业有(kammabhava)亦是“有”，生有(upapattibhava)亦是“有”。“以取(upādāna)为缘而有，有二种：有业有，有生有”此语，即是此义的佐证。其中，业本身即是业有；同样，生起本身即是生有。此处，生起故为“有”；而业，犹如因是乐之因，故说“诸佛之出现是乐”，如是，因是“有”之因，故应以果之称谓而视为“有”。或者，因有令生起的特征，能令生起者是“有”。令何生起？令生有。如是，令生有故名为“有”。“令生起”之义，是从“令产生”之能作因(hetukartu)的角度而言。或者，依“以有为缘而生”之说，由此而生起故名为“有”，此指业有。

‘‘ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋိ, ဓာတုအာယတနာန စ;

အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ, သံသာရောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ

诸蕴的相续，以及界与处，无间断地转起，被称为轮回(saṃsāra)。

ဝုတ္တလက္ခဏော သံသာရောပိ ဘဝေါ. ‘‘ဘဝေ ဒုက္ခံ ဘဝဒုက္ခံ, ဘဝေ သံသရန္တော’’တိ ဣမာနေတဿတ္ထဿ သာဓကာနိ ဝစနာနိ. တတြ ကေနဋ္ဌေန သံသာရော ဘဝေါတိ ကထီယတိ? ဘဝတိ ဧတ္ထ သတ္တသမ္မုတိ ခန္ဓာဒိပဋိပါဋိသင်္ခါတေ ဓမ္မပုဉ္ဇသ္မိန္တိ အတ္ထေန[Pg.91]. ဣဒံ ဘဝသဒ္ဒဿ ဘာဝကတ္တုကရဏာဓိကရဏသာဓနဝသေနတ္ထကထနံ.

已说其特征的轮回也是“有”。“于有中苦，有之苦；于有中轮回”是此义的佐证语。此中，以何义说轮回为“有”？以“被称为众生假名(sattasammuti)、蕴等相续的法聚在此中存在”之义。这是依状态(bhāva)、作者(kartu)、工具(karaṇa)、处所(adhikaraṇa)等语法功能(sādhana)对“有”一词的解释。

ဧတ္ထ ဘဝသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရံ ဝဒါမ –

在此，我等将阐明“有”这个词的意义抉择：

ဝုဒ္ဓိသမ္ပတ္တိပုညာနိ, ခန္ဓာ သောကာသသညိတာ;

သံသာရော သဿတဉ္စေတံ, ဘဝသဒ္ဒေန သဒ္ဒိတံ.

增长、成就、福德，蕴连同其处所；轮回以及常，这一切，皆以“有”字称说。

ဘဝတဏှာ ဘဝဒိဋ္ဌိ, ဥပပတ္တိဘဝေါ တထာ;

ကမ္မဘဝေါ စ သဗ္ဗန္တံ, ဘဝသဒ္ဒေန သဒ္ဒိတံ.

有爱与有见，生有亦如是；业有以及所有这些，皆以“有”字称说。

ဘဝတဏှာဘဝဒိဋ္ဌိ-ဒွယံ ကတ္ထစိ ပါဠိယံ;

ဥတ္တရပဒလောပေန, ဘဝသဒ္ဒေန သဒ္ဒိတံ.

有爱与有见二者，在某些巴利文中；以后字省略，亦以“有”字称说。

အဘဝေါတိ န ဘဝေါ အဘဝေါ.

“非有”(abhava)即是“非有”。

ဝိပတ္တိ ဟာနိ ဥစ္ဆေဒေါ, ပါပဉ္စေဝ စတုဗ္ဗိဓာ;

ဣမေ အဘဝသဒ္ဒေန, အတ္ထာ ဝုစ္စန္တိ သာသနေ.

衰败、减损、断灭，以及恶；这四种意义在教法中，以“非有”一词称说。

ဘာဝေါတိ အဇ္ဈာသယော, ယော ‘‘အဓိပ္ပာယော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ထီနံဘာဝေါ ဒုရာဇာနော. နာမစ္စော ရာဇဘရိယာသု, ဘာဝံ ကုဗ္ဗေထ ပဏ္ဍိတော. ဟဒယင်္ဂတဘာဝံ ပကာသေတီ’’တိ ဧဝမာဒိ ဧတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အပိစ ဝတ္ထုဓမ္မောပိ ဘာဝေါ. ‘‘ဘာဝသင်္ကေတသိဒ္ဓီန’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ, စိတ္တမ္ပိ ဘာဝေါ. ‘‘အစ္စာဟိတံ ကမ္မံ ကရောသိ လုဒ္ဒံ, ဘာဝေ စ တေ ကုသလံ နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ကြိယာပိဘာဝေါ. ‘‘ဘာဝလက္ခဏံ ဘာဝသတ္တမီ’’တိ စ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အပိစ ဘာဝေါတိ သတ္တဝေဝစနန္တိ ဘဏန္တိ, ဓာတု ဝါ ဧတံ အဓိဝစနံ. တတ္ထ အဇ္ဈာသယော စ ဝတ္ထုဓမ္မော စ စိတ္တဉ္စ သတ္တော စာတိ ဣမေ ဘဝတီတိ ဘာဝေါ. တထာ ပန ဘာဝေတီတိ ဘာဝေါ, ကြိယာ [Pg.92] တု ဘဝနန္တိ ဘာဝေါ. သာ စ ဘဝနဂမနပစနာဒိဝသေနာနေကဝိဓာ. အပိစ ဘာဝရူပမ္ပိ ဘာဝေါ, ယံ ဣတ္ထိဘာဝေါ ပုမ္ဘာဝေါ ဣတ္ထိန္ဒြိယန္တိ စ ဝုစ္စတိ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ ဘဝတိ ဧတေန စိတ္တံ အဘိဓာနဉ္စာတိ ဘာဝေါ.

“有”(bhāva)指意向(ajjhāsayo)，亦称“意旨”(adhippāyo)。“女子之本性(bhāva)难以了知。智者不应在王妃面前，表露其心意(bhāva)。显露其内心所向(bhāva)”等语，皆是此义的佐证。此外，事法(vatthudhamma)亦是“有”。“成就事(bhāva)之约定”此语，是此义的佐证；心亦是“有”。“你造作凶残不善之业，你心中(bhāva)亦无丝毫善”此语，是此义的佐证；行为(kriyā)亦是“有”。“‘有’之相(bhāvalakkhaṇa)、‘有’之第七格(bhāvasattamī)”此语，亦是此义的佐证。此外，有人说“有”是众生(satta)之异名，或此是“界”(dhātu)之异称。其中，意向、事法、心以及众生，这些因其存在(bhavatīti)故为“有”。同样，能令生起(bhāvetīti)故为“有”；而行为，因其生成(bhavanaṃ)故为“有”。此（行为），依生成、行(gamana)、烹煮(pacana)等方式有多种。此外，“有”之色(bhāvarūpa)亦是“有”，此即所谓女性之“有”(itthibhāva)、男性之“有”(pumbhāva)、女根(itthindriya)等。此中之语义是：“女性”或“男性”之心与称谓由此而生起，故为“有”。

နတ္တနောမတိယာ ဧတံ, နိဗ္ဗစနမုဒါဟဋံ;

ပုဗ္ဗာစရိယသီဟာနံ, မတံ နိဿာယ မာဟဋံ.

这并非出于我个人的见解(attano mati)，此处所引述的，是依止诸位如狮子般的先师(pubbācariya)之见而带来的。

ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ ‘‘ဣတ္ထိယာ ဘာဝေါ ဣတ္ထိဘာဝေါ, ဣတ္ထီတိ ဝါ ဘဝတိ ဧတေန စိတ္တံ အဘိဓာနဉ္စာတိ ဣတ္ထိဘာဝေါ’’တိ, တသ္မာ ပုမ္ဘာဝေါတိ ဧတ္ထာပိ ပုမဿ ဘာဝေါ ပုမ္ဘာဝေါ, ပုမာတိ ဝါ ဘဝတိ ဧတေန စိတ္တံ အဘိဓာနဉ္စာတိ ပုမ္ဘာဝေါတိ နိဗ္ဗစနံ သမဓိဂန္တဗ္ဗံ. ဣဒံ ဘာဝသဒ္ဒဿ ကတ္တုဘာဝကရဏသာဓနဝသေနတ္ထကထနံ.

古人(porāṇa)曾说：“女性之有即是女性之有(itthibhāva)，或者说，由于它，‘女性’之心与称谓由此而生起，故为女性之有。”因此，对于“男性之有(pumbhāva)”，亦应如此理解其词源(nibbacana)：男性之有即是男性之有，或者说，由于它，“男性”之心与称谓由此而生起，故为男性之有。这是依“有”(bhāva)一词的能作者(kattu)、状态(bhāva)、工具(karaṇa)等成就(sādhana)方式所作的释义。

အဘာဝေါတိ န ဘာဝေါတိ အဘာဝေါ, ကော သော? သုညတာ နတ္ထိတာ. သဘာဝေါတိ အတ္တနော ဘာဝေါ သဘာဝေါ, အတ္တနော ပကတိ ဣစ္စေဝတ္ထော. အထ ဝါ သဘာဝေါတိ ဓမ္မာနံ သတိ အတ္ထသမ္ဘဝေ ယော ကောစိ သရူပံ လဘတိ, တဿ ဘာဝေါ လက္ခဏမိတိ သညိတော နမနရုပ္ပနကက္ခဠဖုသနာဒိအာကာရော ဣစ္စေဝတ္ထော. ‘‘သာမညံ ဝါ သဘာဝေါ ဝါ, ဓမ္မာနံ လက္ခဏံ မတ’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အပိစ သဘာဝေါတိ သလက္ခဏော ပရမတ္ထဓမ္မော. ကေနဋ္ဌေန? သဟ ဘာဝေနာတိ အတ္ထေန. သဗ္ဘာဝေါတိ သတံ ဘာဝေါ သဗ္ဘာဝေါ, သပ္ပုရိသဓမ္မော ဣစ္စေဝတ္ထော. အထ ဝါ အတ္တနော ဘာဝေါ သဗ္ဘာဝေါ. ‘‘ဂါဟာပယန္တိ သဗ္ဘာဝ’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. သံဝိဇ္ဇမာနော ဝါ ဘာဝေါ သဗ္ဘာဝေါ. ‘‘ဧဝံ ဂဟဏသဗ္ဘာဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ [Pg.93] ဝစနံ. ဣဒံ သဘာဝ သဗ္ဘာဝသဒ္ဒါနံ ဘာဝသာဓနဝသေနတ္ထကထနံ.

“无有”(abhāva)即是非有。它是什么？是空性(suññatā)、不存在(natthitā)。“自性”(sabhāva)即是自身之有，也就是自身本性(pakati)的意思。或者说，“自性”是指诸法在生起存在(atthasambhave)时，所获得的任何自相(sarūpa)，其“有”即是被认知为“特征”(lakkhaṇa)的，也就是倾向(namana)、变坏(ruppana)、坚硬(kakkhaḷa)、触(phusana)等行相(ākāra)的意思。“共相(sāmañña)或自相(sabhāva)，被认为是诸法之特征”，此语是此义的佐证。此外，“自性”是指具有自相的胜义法(paramatthadhamma)。以何义而言？以“俱有”(saha bhāvena)之义。“善有”(sabbhāva)即是善人(sat)之有，也就是善人法(sappurisadhamma)的意思。或者说，自身之有即是“善有”。“使人领悟善有”此语，是此义的佐证。再或者，真实存在(saṃvijjamāna)之有即是“善有”。“如是领悟善有”此语，是此义的佐证。这是依状态成就(bhāvasādhana)的方式对“自性”和“善有”这两个词的释义。

သမ္ဘဝေါတိ သမ္ဘဝနံ သမ္ဘဝေါ, သမ္ဘဝနကြိယာ, ယုတ္တိ ဝါ. ယုတ္တိ ဟိ သမ္ဘဝေါတိ ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ဘဝေါ ဂဟဏဿ ကာရဏ’’န္တိအာဒီသု. အထ ဝါ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာတိ သမ္ဘဝေါ. ယတော ဟိ ယံ ကိဉ္စိ သမ္ဘဝတိ, သော သမ္ဘဝေါ. ပဘဝေါတိ ပဘဝနံ ပဘဝေါ, အစ္ဆိန္နတာ, ပဘဝတိ ဧတသ္မာတိ ဝါ ပဘဝေါ. ယတော ဟိ ယံ ကိဉ္စိ ပဘဝတိ, သော ပဘဝေါ. ဣမေ ပန သမ္ဘဝပဘဝသဒ္ဒါ ကတ္ထစိ သမာနတ္ထာ ကတ္ထစိ ဘိန္နတ္ထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထံ? သမ္ဘဝသဒ္ဒေါ ဟိ ဘဝနကြိယမ္ပိ ဝဒတိ ယုတ္တိမ္ပိ ပညတ္တိမ္ပိ သမ္ဘဝရူပမ္ပိ ပစ္စယတ္ထမ္ပိ, ပဘဝသဒ္ဒေါ ပန ဘဝနကြိယမ္ပိ ဝဒတိ နဒိပ္ပဘဝမ္ပိ ပစ္စယတ္ထမ္ပိ, တသ္မာ ပစ္စယတ္ထံ ဝဇ္ဇေတွာ ဘိန္နတ္ထာတိ ဂဟေတဗ္ဗာ, ပစ္စယတ္ထေန ပန သမာနတ္ထာတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ပစ္စယော ဟေတု နိဒါနံ ကာရဏံ သမ္ဘဝေါ ပဘဝေါတိအာဒိ အတ္ထတော ဧကံ, ဗျဉ္ဇနတော နာန’’န္တိ.

“生起”(sambhava)是生成(sambhavana)，是生起(sambhava)，是生成的行为(sambhavanakriyā)，或是理路(yutti)。理路确实被称为“生起”，如在“生起是执取之因”等语中。或者说，由此而生起故为“生起”。因为任何事物由此生起，彼即是“生起”。“源起”(pabhava)是源起(pabhavana)，是源起(pabhava)，是不间断(acchinnatā)，或者由此源出故为“源起”。因为任何事物由此源出，彼即是“源起”。然而，应知“生起”和“源起”这两个词有时同义，有时异义。如何呢？“生起”一词既指生成的行为，亦指理路、施设(paññatti)、生起之色以及缘(paccaya)之义；而“源起”一词则指生成的行为、河流之源头(nadippabhava)以及缘之义。因此，除了缘之义外，应视为异义；在缘之义上，则应视为同义。正如所说：“缘(paccaya)、因(hetu)、因缘(nidāna)、原因(kāraṇa)、生起、源起等，就意义而言是同一的，就文句而言则有不同。”

‘‘မူလံ ဟေတု နိဒါနဉ္စ, သမ္ဘဝေါ ပဘဝေါ တထာ;

သမုဋ္ဌာနာဟာရာရမ္မဏံ, ပစ္စယော သမုဒယေန စာ’’တိ

“根(mūla)、因(hetu)、因缘(nidāna)，生起、源起亦如是；等起(samuṭṭhāna)、食(āhāra)、所缘(ārammaṇa)，缘(paccaya)以及集(samudaya)。”

အယမ္ပိ ဂါထာ ဧတဿတ္ထဿ သာဓိကာ. ဣဒံ သမ္ဘဝပဘဝသဒ္ဒါနံ ဘာဝါပါဒါနသာဓနဝသေနတ္ထကထနံ.

此偈亦是此义的佐证。这是依状态(bhāva)与从格(apādāna)成就(sādhana)的方式对“生起”和“源起”这两个词的释义。

ဧဝမေတ္ထ ဘာဝကတ္တုကမ္မကရဏာပါဒါနာဓိကရဏဝသေန ဆ သာဓနာနိ ပကာသိတာနိ. တာနိ သမ္ပဒါနသာဓနေန သတ္တဝိဓာနိ ဘဝန္တိ, တံ ပန ဥတ္တရိ အာဝိဘဝိဿတိ ‘‘ဓနမဿ ဘဝတူတိ ဓနဘူတီ’’တိအာဒိနာ. ဣစ္စေဝံ ကိတကဝသေန သဗ္ဗထာပိ သတ္တဝိဓာနိ သာဓနာနိ ဟောန္တိ, ယာနိ ‘‘ကာရကာနီ’’တိပိ ဝုစ္စတိ, ဣတော အညံ သာဓနံ နတ္ထိ. ဣဓ ပယောဂေသွတ္ထေသု စ ဝိညူနံ [Pg.94] ပါဋဝတ္ထံ သာဓနနာမံ ပကာသိတံ. တထာ ဟိ ဒုန္နိက္ခိတ္တသာဓနေဟိ ပဒေဟိ ယောဇိတာ သဒ္ဒပ္ပယောဂါ ဒုဗ္ဗောဓတ္ထာ ဟောန္တိ, သုနိက္ခိတ္တသာဓနေဟိ ပန ပဒေဟိ ယောဇိတာ သုဗောဓတ္ထာ ဟောန္တိ, တသ္မာ ပယောဂါသာဓနမူလကာ, အတ္ထော စ ပယောဂမူလကော. ပယောဂါနုရူပဉှိ အဝိပရီတံ ကတွာ အတ္ထံ ကထနသီလာ ‘‘ယာစိတောဝ ဗဟုလံ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အပ္ပံ အယာစိတော’’တိ ဧဝမာဒီသု သာဓနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗေသု အတ္ထေသု, အညေသု စတ္ထေသု ပဋုတရဗုဒ္ဓိနော ပဏ္ဍိတာယေဝ ဧကန္တေန ဘဂဝတော ပရိယတ္တိသာသနဓရာ နာမ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတော ပရံ နယာနုသာရေန သုဝိညေယျတ္တာ ‘‘ဣဒံ နာမ သာဓန’’န္တိ န ဝက္ခာမ, ကေဝလမိဓ ဒဿိတေသု ပယောဂေသု ဝိညူနံ ဗဟုမာနုပ္ပာဒနတ္ထဉ္စေဝ ဝိဝိဓဝိစိတ္တပါဠိဂတိကေ ဝိဝိဓတ္ထသာရေ ဇိနဝရဝစနေ သောတူနံ ဗုဒ္ဓိဝိဇမ္ဘနတ္ထဉ္စ အတ္ထသာဓကဝစနာနိယေဝ ယထာရဟံ သုတ္တဂေယျဝေယျာကရဏဂါထာဒီသု တတော တတော အာဟရိတွာ ဒဿေဿာမ.

如此，这里通过体性(bhāva)、作者(kattu)、业(kamma)、工具(karaṇa)、离格(apādāna)、处所(adhikaraṇa)六种方式说明了六种助成(sādhana)。它们加上与之助成(sampadānasādhana)共有七种，然而，此（第七种）将在后面以“愿他有财富(dhanamassa bhavatu)”而为“财富之有(dhanabhūti)”等进一步阐明。如是，依初级派生词(kitaka)，总共有七种助成，这些亦被称为“作用者(kāraka)”，除此之外别无其他助成。此处，为了智者在用法(payoga)和意义(attha)上的善巧，阐明了助成之名。因为用未妥善安置助成的词语构成的语句难以理解其义，而用妥善安置助成的词语构成的语句则易于理解其义，因此，用法以助成为基础，而意义以用法为基础。遵循用法而不颠倒意义是解释的习惯，如“多受请求才受用衣服，少有不请自来(yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito)”等语句中，在应通过助成来把握的意义上，以及在其他意义上，唯有那些智慧敏锐的学者们，才是真正持守世尊(bhagavā)教法传承(pariyattisāsana)的人，应如是知。此后，由于按照理路易于理解，我们将不再说明“这是什么助成”，而仅在此处所示的用法中，为了让智者生起尊重，并为了在种种巴利(pāḷi)文和各种意义精华的胜者(jina)美妙教法中，开启听众的智慧，我们将从经(sutta)、应颂(geyya)、记说(veyyākaraṇa)、偈颂(gāthā)等各处，随宜摘取能成就意义的语句来展示。

ပဘာဝေါတိ ပကာရတော ဘဝတီတိ ပဘာဝေါ, သောယမာနုဘာဝေါယေဝ. ‘‘ပဘာဝံ တေ န ပဿာမိ, ယေန တွံ မိထိလံ ဝဇေ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အနုဘဝေါတိ အနုဘဝနံ အနုဘဝေါ, ကိံ တံ? ပရိဘုဉ္ဇနံ. အာနုဘာဝေါတိ တေဇုဿာဟမန္တပဘူသတ္တိယော. ‘‘တေဇသင်္ခတော ဥဿာဟမန္တပဘူသတ္တိသင်္ခါတော ဝါ မဟန္တော အာနုဘာဝေါ ဧတဿာတိ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ.

“威力”(pabhāva)是由于某种方式而有，故为威力，这实际上就是威德(ānubhāva)。“我没有见到你的威力，你凭什么去弥提罗(mithilā)”这句话，可以证明这个含义。“体验”(anubhavo)即是体验的行为(anubhavanaṃ)。那是什么？是受用(paribhuñjanaṃ)。“威德”(ānubhāva)是威光(teja)、精进(ussāha)、计谋(manta)和主权之力(pabhūsatti)。“因为具有由威光组成，或者由精进、计谋和主权之力组成的大威德(mahānubhāvo)，所以称为大威德”这句话，可以证明这个含义。

တေဇော ဥဿာဟမန္တာ စ, ပဘူသတ္တီတိ ပဉ္စိမေ;

အာနုဘာဝါတိ ဝုစ္စန္တိ, ပဘာဝါတိ စ တေ ဝဒေ.

威光、精进、计谋、主权与力量，此五者；被称为威德，亦名为威力。

တေဇာဒိဝါစကတ္တမှိ, အာနုဘာဝပဒဿ တု;

အတ္ထနိဗ္ဗစနံ ဓီရော, ယထာသမ္ဘဝမုဒ္ဒိသေ.

当“威德”一词表示“威光”等义时，智者应尽可能地阐明其意义与语源(nibbacana)。

အထ [Pg.95] ဝါ အာနုဘာဝေါတိ အနုဘဝိတဗ္ဗဖလံ. ‘‘အနုဘဝိတဗ္ဗဿ ဖလဿ မဟန္တတာယ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ပရာဘဝေါတိ ပရာဘဝနံ ပရာဘဝေါ, အထ ဝါ ပရာဘဝတီတိ ပရာဘဝေါ. ‘‘သုဝိဇာနော ပရာဘဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အပိစ ‘‘ဓမ္မဒေဿီ ပရာဘဝေါ’’တိ ပါဌာနုရူပတော ပရာဘဝိဿတီတိ ပရာဘဝေါတိ အနာဂတကာလဝသေနပိ နိဗ္ဗစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ပရာဘဝန္တိ ဧတေနာတိ ပရာဘဝေါ. ကိံ တံ? ဓမ္မဒေဿိတာဒိ. ‘‘ပဌမော သော ပရာဘဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဝိဘဝေါတိ နိဗ္ဗာနံ. တဉှိ ဘဝတော ဝိဂတတ္တာ ဘဝတော ဝိဂတောတိ ဝိဘဝေါ, ဘဝဿ စ တံဟေတု ဝိဂတတ္တာ ဝိဂတော ဘဝေါ ဧတသ္မာတိ ဝိဘဝေါ. ဝိဘဝန္တိ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ ဣတော အရိယဓနဝိလောမကာ ကိလေသမဟာစောရာတိပိ ဝိဘဝေါ. ဝိဘဝသဒ္ဒဿ နိဗ္ဗာနာဘိဓာနတ္တေ ‘‘ဧဝံ ဘဝေ ဝိဇ္ဇမာနေ, ဝိဘဝေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗကော’’တိ ဣဒမေတ္ထ သာဓကံ ဝစနံ. ဣမာနိ ပန နိဗ္ဗာနဿ ပရိယာယဝစနာနိ –

或者，“威德”(ānubhāva)是指应受用的果报。“因为应受用的果报非常巨大，所以称为大威德”——这句话可以证明这个含义。“衰败”(parābhava)是衰败的行为(parābhavanaṃ)，或者说，衰败者为衰败。 “容易认识的衰败(suvijāno parābhavo)”——这句话可以证明这个含义。此外，根据“厌法者(dhammadessī)是衰败”这句话，也应将“衰败”解释为未来时态的“将会衰败(parābhavissati)”。或者说，众生因此而衰败，所以是衰败。那是什么呢？就是厌法等。“这是第一种衰败”——这句话可以证明这个含义。“离有”(vibhava)就是涅槃。因为它远离了“有”(bhava)，所以是“有的远离”；又因为它导致“有”的止息，所以是“从有中解脱”。又因为那些与圣财相违的烦恼大盗们由此被摧毁、被消灭，所以它也是“离有”。关于“离有”一词指称涅槃，“当‘有’还存在的时候，应该希求‘离有’”——这句话可以证明这一点。这些是涅槃的同义词——

နိဗ္ဗာနံ ဝိဘဝေါ မောက္ခော, နိရောဓော အမတံ သမံ;

သင်္ခါရူပသမော ဒုက္ခ-နိရောဓော အစ္စုတ’က္ခယော.

涅槃、离有、解脱、灭尽、不死、寂静；诸行止息、苦灭尽、不动(accuta)、不坏(akkhaya)。

ဝိဝဋ္ဋ’မကတံ အတ္ထံ, သန္တိပဒ’မသင်္ခတံ;

ပါရံ တဏှာက္ခယော ဒုက္ခ-က္ခယော သညောဇနက္ခယော.

离转(vivaṭṭa)、无作(akata)、义、寂静处(santipada)、无为；彼岸、爱尽、苦尽、结尽。

ယောဂက္ခေမော ဝိရာဂေါ စ,လောကန္တော စ ဘဝက္ခယော;

အပဝဂ္ဂေါ ဝိသင်္ခါရော,သဗ္ဘိ သုဒ္ဓိ ဝိသုဒ္ဓိ စ.

离轭安稳(yogakkhema)、离贪(virāga)、世尽(lokanta)、有尽(bhavakkhaya)；解脱(apavagga)、离行(visaṅkhāra)、被善士们(sabbhi) [称为] 清净(suddhi)与极清净(visuddhi)。

ဝိမုတျာ’ပစယော မုတ္တိ, နိဗ္ဗုတိ ဥပဓိက္ခယော;

သန္တိ အသင်္ခတာ ဓာတု, ဒိသာ စ သဗ္ဗတောပဘံ.

解脱之损减(vimutyāpacaya)、解脱(mutti)、涅槃(nibbuti)、诸取灭尽(upadhikkhayo)；寂静、无为界(asaṅkhatā dhātu)、方所(disā)以及遍处光辉(sabbatopabhaṃ)。

ဝိနာပေတာနိ [Pg.96] နာမာနိ, ဝိသေသကပဒံ ဣဓ;

နိဗ္ဗာနဝါစကာနီတိ, သလ္လက္ခေယျ သုမေဓသော.

除了这些名称，此处的特殊词语(visesakapada)也指代涅槃，智者应如是辨识。

‘‘တာဏံ လေဏ’’န္တိအာဒီနိ-ပေက္ခိကာနိ ဘဝန္တိ ဟိ;

ဝိသေသကပဒါနန္တိ, ဧတ္ထေတာနိ ပကာသယေ.

“庇护所”、“避难处”等，确实是相对的(pekkhikāni)词语；在此，应阐明这些是特殊词语。

တာဏံ လေဏ’မရူပဉ္စ, သန္တံ သစ္စ’မနာလယံ;

သုဒုဒ္ဒသံ သရဏဉ္စ, ပရာယဏ’မနီတိကံ.

庇护所(tāṇa)、避难处(leṇa)、无色(arūpa)、寂静、真实、无执着(anālaya)；极难见、皈依处、究竟处(parāyaṇa)、无灾患(anītika)。

အနာသဝံ ဓုဝံ နိစ္စံ, ဝိညာဏ’မနိဒဿနံ;

အဗျာပဇ္ဇံ သိဝံ ခေမံ, နိပုဏံ အပလောကိကံ.

无漏、恒常、常住、无示现之识(viññāṇaṃ anidassanaṃ)；无恼害(abyāpajja)、吉祥、安稳、微妙、不毁坏(apalokika)。

အနန္တ’မက္ခရံ ဒီပေါ, အစ္စန္တံ ကေဝလံ ပဒံ;

ပဏီတံ အစ္စုတဉ္စာတိ, ဗဟုဓာပိ ဝိဘာဝယေ.

无边、不坏(akkhara)、洲屿(dīpa)、究竟、纯一(kevala)、境地(pada)；殊胜、不动，应以多种方式阐明。

ဂေါတြဘူတိ ပဒဿတ္ထံ, ဝဒန္တေဟိ ဂရူဟိ တု;

ဂေါတ္တံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန-မိတိ ဂေါတ္တန္တိ ဘာသိတံ.

当导师们解释“转姓”(gotrabhū)一词的含义时，他们说：“涅槃被称为‘种姓’(gotta)，因此它被称为‘种姓’。”

ဝိဘဝေါတိ ဝါ ဝိနာသသမ္ပတ္တိဓနုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယောပိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထ ဝိနာသော ဝိဘဝနံ ဥစ္ဆိဇ္ဇနံ နဿနန္တိ အတ္ထေန ဝိဘဝေါ. ‘‘ဝိဘဝေါ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တီ’’တိ စ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. သမ္ပတ္တိ ပန ဝိသေသတော ဘဝတီတိ ဝိဘဝေါ. ‘‘ရညော သိရိဝိဘဝံ ဒဋ္ဌုကာမာ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဓနံ ပန ဘဝန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ သတ္တာ ဧတေနာတိ ဝိဘဝေါ. ‘‘အသီတိကောဋိဝိဘဝဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တီ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဣဒံ ပန ပရိယာယဝစနံ –

或者，“vibhava”一词也可以指称毁灭(vināsa)、成就(sampatti)、财富(dhana)和断灭见(ucchedadiṭṭhi)。其中，毁灭(vināsa)以消亡(vibhavana)、断绝(ucchijjana)、消失(nassana)之义而被称为“vibhava”。“有些人宣称现存众生(sato sattassa)的断灭、毁灭、消亡”这句话，可以佐证这个意义。而成就(sampatti)则是指特别地存在(visesato bhavati)，所以是“vibhava”。“想见国王的荣耀与成就(sirivibhava)”这句话，可以佐证这个意义。至于财富(dhana)，众生(puggala)凭借它而存在、增长，并达到成长、发展、广大，所以是“vibhava”。“转生为拥有八十俱胝(asītikoṭi)财富的婆罗门之子”这句话，可以佐证这个意义。以下是其同义词——

ဓနံ သံ ဝိဘဝေါ ဒဗ္ဗံ, သာပတေယျံ ပရိဂ္ဂဟော;

ဩဍ္ဍံ ဘဏ္ဍံ သကံ အတ္ထော, ဣစ္စေတေ ဓနဝါစကာ.

财富(dhana)、资财(saṃ)、财富(vibhava)、财物(dabba)、财产(sāpateyya)、占有物(pariggaho)；货物(oḍḍa)、商品(bhaṇḍa)、私有物(saka)、利益(attha)，这些都是财富的表达词。

ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပန ဝိဘဝတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ‘‘အတ္တာ စ လောကော စ ပုန စုတိတော ဥဒ္ဓံ န ဇာယတီ’’တိ ဂဟဏတော ဝိဘဝေါတိ. ‘‘ဝိဘဝတဏှာ’’တိ [Pg.97] ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဝိဘဝတဏှာတိ ဟိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတာယ တဏှာယ နာမံ. ဧတ္ထ အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတိ –

至于断灭见(ucchedadiṭṭhi)，因为它执取“我与世界死后不再生起”，即“它消亡(vibhavati)、断灭(ucchijjati)”，所以被称为“vibhava”。“非有爱”(vibhavataṇhā)这个词语可以佐证这个意义。因为“非有爱”是与断灭见相应的渴爱之名。在此，其义的纲要如下所述——

ဓနနိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိ-ဝိနာသုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော;

ဝုတ္တာ ဝိဘဝသဒ္ဒေန, ဣတိ ဝိညူ ဝိဘာဝယေ.

财富、涅槃、成就、毁灭、断灭见；这些都被“vibhava”一词所表达，智者(viññū)应如是辨明。

ပါတုဘာဝေါတိ ပါတုဘဝနံ ပါတုဘာဝေါ. အာဝိဘာဝေါတိ အာဝိဘဝနံ အာဝိဘာဝေါ, ဥဘိန္နမေတေသံ ပါကဋတာ ဣစ္စေဝတ္ထော. တိရောဘာဝေါတိ တိရောဘဝနံ တိရောဘာဝေါ, ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ. ဝိနာဘာဝေါတိ ဝိနာဘဝနံ ဝိနာဘာဝေါ, ဝိယောဂေါ. သောတ္ထိဘာဝေါတိ သောတ္ထိဘဝနံ သောတ္ထိဘာဝေါ, သုဝတ္ထိဘာဝေါ သုခဿ အတ္ထိတာ, အတ္ထတော ပန နိဗ္ဘယတာ နိရုပဒ္ဒဝတာ ဧဝ. အတ္ထိဘာဝေါတိ အတ္ထိတာ ဝိဇ္ဇမာနတာ အဝိဝိတ္တတာ. နတ္ထိဘာဝေါတိ နတ္ထိတာ အဝိဇ္ဇမာနတာ ဝိဝိတ္တတာ ရိတ္တတာ တုစ္ဆတာ သုညတာ. ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

显现(pātubhāva)即是出现(pātubhavana)。显露(āvibhāva)即是显现(āvibhavana)；这两个词的意思就是“显明”(pākaṭatā)。隐没(tirobhāva)即是消失(tirobhavana)，意为“被隐藏的状态”(paṭicchannabhāva)。分离(vinābhāva)即是“无……的状态”(vinābhavana)，意为“分离”(viyoga)。安稳(sotthibhāva)即是“安稳的状态”(sotthibhavana)，即“吉祥的状态”(suvatthibhāva)、“乐的存在”(sukhassa atthitā)；但就意义而言，即是“无畏”(nibbhayatā)与“无灾患”(nirupaddavatā)。存在(atthibhāva)即是“有性”(atthitā)、“存在”(vijjamānatā)、“不分离”(avivittatā)。不存在(natthibhāva)即是“无性”(natthitā)、“不存在”(avijjamānatā)、“分离”(vivittatā)、“空洞”(rittatā)、“空虚”(tucchatā)、“空性”(suññatā)。这是对以“o”结尾的阳性词的解释(niddesa)。

အဘိဘဝတီတိ အဘိဘဝိတာ, ပရံ အဘိဘဝန္တော ယော ကောစိ. ဧဝံ ပရိဘဝိတာ, အနုဘဝတီတိ အနုဘဝိတာ, သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ အနုဘဝန္တော ယော ကောစိ. ဧဝံ သမနုဘဝိတာ. ပစ္စနုဘဝိတာ, ဧတ္ထ ပန ယထာ ‘‘အမတဿ ဒါတာ. အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ’’တိအာဒီသု ‘‘ဒါတာ’’တိ ပဒါနံ ကတ္တုဝါစကာနံ ‘‘အမတဿာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ကမ္မဝါစကေဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇနာ ဒိဿတိ, တထာ ဣမေသမ္ပိ ပဒါနံ ‘‘ပစ္စာမိတ္တဿ အဘိဘဝိတာ’’တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ အညေသမ္ပိ ဧဝရူပါနံ ပဒါနံ. အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

“征服”(abhibhavati)者是征服者(abhibhavitā)，即任何征服他人者。同样地，有轻蔑者(paribhavitā)。“感受”(anubhavati)者是感受者(anubhavitā)，即任何感受乐、苦或不苦不乐者。同样地，有共同感受者(samanubhavitā)、亲身感受者(paccanubhavitā)。在此，正如在“不死(甘露)的给予者”(amatassa dātā)、“未生起之道的生起者”(anuppannassa maggassa uppādetā)等句中，可以看到“给予者”(dātā)等施事者表达词(kattuvācaka)与“不死的”(amatassa)等具有业格意义的第六格(属格)词相连接；同样地，这些词也应当如“敌人的征服者”(paccāmittassa abhibhavitā)这样来连接。其他类似形式的词也应如此。这是对以“ā”结尾的阳性词的解释(niddesa)。

ဘဝတီတိ ဘဝံ. ဘဝိဿတီတိ ဝါ ဘဝံ, ဝဍ္ဎမာနော ပုဂ္ဂလော. ‘‘သုဝိဇာနော ဘဝံ ဟောတိ, သုဝိဇာနော ပရာဘဝေါ. ဓမ္မကာမော [Pg.98] ဘဝံ ဟောတိ, ဓမ္မဒေဿီ ပရာဘဝေါ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အထ ဝါ ယေန သဒ္ဓိံ ကထေတိ, သော ‘‘ဘဝ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗော, ‘‘ဘဝံ ကစ္စာယနော. ဘဝံ အာနန္ဒော. မညေ ဘဝံ ပတ္ထယတိ, ရညော ဘရိယံ ပတိဗ္ဗတ’’န္တိအာဒီသု. ဧတ္ထ ပန ဓာတုအတ္ထေ အာဒရော န ကာတဗ္ဗော, သမ္မုတိအတ္ထေယေဝါဒရော ကာတဗ္ဗော ‘‘သင်္ကေတဝစနံ သစ္စံ, လောကသမ္မုတိကာရဏ’’န္တိ ဝစနတော. ဝေါဟာရဝိသယသ္မိဉှိ လောကသမ္မုတိ ဧဝ ပဓာနာ အဝိလင်္ဃနီယာ. ပရာဘဝတီတိ ပရာဘဝံ. ဧဝံ ပရိဘဝံ. အဘိဘဝံ. အနုဘဝံ. ပဘဝတိ ပဟောတိ သက္ကောတီတိ ပဘဝံ, ပဟောန္တော ယော ကောစိ. န ပဘဝံ အပ္ပဘဝံ, ‘‘အပ္ပဘဝ’’န္တိ စ ဣဒံ ဇာတကေ ဒိဋ္ဌံ –

“存在”(bhavati)即是“兴盛”(bhavaṃ)。或“将存在”(bhavissati)亦是“兴盛”，指增长的人(puggala)。“兴盛易知，衰败亦易知。爱法者兴盛，憎法者衰败。”——此句为该义的佐证。或者，与之交谈者，应被称为“尊者”(bhavaṃ)，如：“尊者迦旃延(Kaccāyana)。尊者阿难(Ānanda)。我想尊者希望国王忠贞的妻子”等。于此，不应执着于词根义，而应重视世俗义(sammutiattha)，如言：“约定语是真实，乃世间共许之因。”在言谈领域，世间共许最为重要，不可违背。“衰败”(parābhavati)即是“衰败”(parābhavaṃ)。同样地，有“轻蔑”(paribhavaṃ)、“战胜”(abhibhavaṃ)、“体验”(anubhavaṃ)。“能生起”(pabhavati)、“能够”(pahoti)、“能胜任”(sakkoti)者为“能者”(pabhavaṃ)，即任何有能力者。“不能”者为“无能者”(appabhavaṃ)，此“无能者”一词见于《本生经》(Jātaka)中——

‘‘ဆိန္နဗ္ဘမိဝ ဝါတေန, ရုဏ္ဏော ရုက္ခမုပါဂမိံ;

သောဟံ အပ္ပဘဝံ တတ္ထ, သာခံ ဟတ္ထေဟိ အဂ္ဂဟိ’’န္တိ

“我如被风吹散的云朵，哭泣着走向树木；我在那里无能为力(appabhava)，用手抓住了树枝。”

တတ္ထ သာဓကဝစနမိဒံ. နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

此即佐证之语。这是对以随韵(niggahīta)结尾的阳性词的解释(niddesa)。

ဓနဘူတီတိ ဓနမဿ ဘဝတူတိ ဓနဘူတိ. သိရိဘူတီတိ သောဘာယ စေဝ ပညာပုညာနဉ္စ အဓိဝစနံ. သာ အဿ ဘဝတူတိ သိရိဘူတိ. ဧဝံ သောတ္ထိဘူတိ, သုဝတ္ထိဘူတိ. ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

财富成就(dhanabhūti)是指愿他拥有财富，因此称为财富成就。吉祥成就(siribhūti)是对庄严以及智慧与福德(paññāpuñña)的另一种称呼。愿他拥有吉祥，因此称为吉祥成就。同样有安乐成就(sotthibhūti)、吉祥成就(suvatthibhūti)。这是对以“i”结尾的阳性词的解释(niddesa)。

ဘာဝီတိ ဘဝနသီလော ဘာဝီ, ဘဝနဓမ္မော ဘာဝီ, ဘဝနေ သာဓုကာရီ ဘာဝီ. ဧဝံ ဝိဘာဝီ. သမ္ဘာဝီ. ပရိဘာဝီတိ. တတြ ဝိဘာဝီတိ အတ္ထဝိဘာဝနေ သမတ္ထော ပဏ္ဍိတော ဝုစ္စတိ. ဧတ္ထ ဝိဒွါ, ဝိဇ္ဇာဂတော, ဉာဏီတိအာဒိ ပရိယာယဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘဝန္တိ စတြ –

修习者(bhāvī)是指有修习倾向者，有修习之法者，于修习精进者。同样，智者(vibhāvī)、可能者(sambhāvī)、轻蔑者(paribhāvī)。其中，智者(vibhāvī)是指于义理之分别有能力之贤者(paṇḍita)。此处当知“有知者”(vidvā)、“具明者”(vijjāgato)、“有智者”(ñāṇī)等是同义词。在此有——

ဝိဒွါ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ, ဝိဘာဝီ ပဏ္ဍိတော သုဓီ;

ဗုဓော ဝိသာရဒေါ ဝိညူ, ဒေါသညူ ဝိဒ္ဒသု ဝိဒူ.

有知者(vidvā)、具明者(vijjāgato)、有智者(ñāṇī)、智者(vibhāvī)、贤者(paṇḍita)、善慧者(sudhī)；觉者(budha)、无畏者(visārada)、智者(viññū)、识过者(dosaññū)、博学者(viddasu)、通达者(vidū)。

ဝိပဿီ [Pg.99] ပဋိဘာဏီ စ, မေဓာဝီ နိပကော ကဝိ;

ကုသလော ဝိဒုရော ဓီမာ, ဂတိမာ မုတိမာ စယံ.

毗婆尸(Vipassī)、具辩才者(paṭibhāṇī)、具慧者(medhāvī)、敏锐者(nipaka)、诗人(kavi)；善巧者(kusala)、通达者(vidura)、具智者(dhīmā)、有悟性者(gatimā)、有才智者(mutimā)。

စက္ခုမာ ကဏ္ဏဝါ ဒဗ္ဗော, ဓီရော ဘူရိ ဝိစက္ခဏော;

သပ္ပညော ဗုဒ္ဓိမာ ပညော, ဧဝံနာမာ ဝိဘာဝိနောတိ.

具眼者(cakkhumā)、具耳者(kaṇṇavā)、贤能者(dabba)、贤明者(dhīra)、博识者(bhūri)、善察者(vicakkhaṇa)；具正慧者(sappañña)、具觉慧者(buddhimā)、具慧者(pañña)，这些都是智者(vibhāvī)的名称。

ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

这是对以“ī”结尾的阳性词的解释。

သယမ္ဘူတိ သယမေဝ ဘဝတီတိ သယမ္ဘူ. ကော သော? အန္တရေန ပရောပဒေသံ သာမံယေဝ သဗ္ဗံ ဉေယျဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော သကျမုနိ ဘဂဝါ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

“自生者”(Sayambhū)，即自己成就者。是谁呢？是不依靠他人的教导，自己彻悟一切应知之法(ñeyyadhamma)，证得一切知智(sabbaññuta)的释迦牟尼世尊(bhagavā)。世尊曾这样说：

‘‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော.

“我无师长，亦无与我等同者；于包含天人的世界中，无有我的匹敌者(paṭipuggalo)。

အဟဉှိ အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတီဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော’’တိ.

我于世间为阿罗汉，我乃无上导师；我为唯一正自觉者，已得清凉、已般涅槃。”

အတ္ထတော ပန ပါရမိတာပရိဘာဝိတော သယမ္ဘူဉာဏေန သဟ ဝါသနာယ ဝိဂတဝိဒ္ဓသ္တနိရဝသေသကိလေသော မဟာကရုဏာသဗ္ဗညုတညာဏာဒိအပရိမေယျဂုဏဂဏာဓာရော ခန္ဓသန္တာနော သယမ္ဘူ. သော ဧဝံဘူတော ခန္ဓသန္တာနော လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလောတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဧကပုဂ္ဂလော ဘိက္ခဝေ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အစ္ဆရိယမနုဿော, ကတမော ဧကပုဂ္ဂလော? တထာဂတော ဘိက္ခဝေ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. သော ဧကပုဂ္ဂလော ဧတရဟိ ‘‘သဗ္ဗညူ, သုဂတော’’တိအာဒီဟိ ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတနာမေဟိ စ ပသိဒ္ဓေါ, ‘‘ဂေါတမော အာဒိစ္စဗန္ဓူ’’တိ ဂေါတ္တတော စ ပသိဒ္ဓေါ, သကျပုတ္တော သက္ကော သကျမုနိ သကျသီဟော သကျပုင်္ဂဝေါတိ ကုလတော စ ပသိဒ္ဓေါ, သုဒ္ဓေါဒနိမာယာဒေဝီသုတောတိ [Pg.100] မာတာပိတိတော စ ပသိဒ္ဓေါ, သိဒ္ဓတ္ထောတိ ဂဟိတနာမေန စ ပသိဒ္ဓေါ. ဘဝန္တိ စတြ –

就真实意义(Atthato)而言，圆满了诸波罗蜜(pāramitā)，以自生智(sayambhūñāṇa)连同习气(vāsanā)一起断尽无余烦恼，是具有大悲(mahākaruṇā)、一切知智(sabbaññutaññāṇa)等无量功德群之依处的五蕴相续(khandhasantāna)，即是自生者(sayambhū)。如此的五蕴相续，在世间被称为最胜之人(aggapuggala)。正如世尊(bhagavā)所说：“诸比丘，有一人(ekapuggala)在世间出现，是稀有之人(acchariyamanusso)。哪一个唯一之人呢？诸比丘，就是如来(tathāgato)、阿罗汉(arahaṃ)、正等觉者(sammāsambuddho)。”这位唯一之人，现在以“一切知者(sabbaññū)、善逝(sugato)”等如实证得功德的名称而闻名，以“乔达摩(Gotama)、日种亲族(ādiccabandhu)”等种姓(gotta)而闻名，以“释迦子(sakyaputto)、释迦人(sakko)、释迦牟尼(sakyamuni)、释迦狮子(sakyasīho)、释迦英杰(sakyapuṅgavo)”等家族(kula)而闻名，以“净饭王与摩耶夫人之子(suddhodanimāyādevīsuto)”等父母而闻名，以及以“悉达多(siddhattho)”这个被赋予的名字而闻名。于此有偈：

ယော ဧကပုဂ္ဂလော အာသိ, ဗုဒ္ဓေါ သော ဝဒတံ ဝရော;

ဂေါတ္တတော ဂေါတမော နာမ, တထေဝါဒိစ္စဗန္ဓု စ.

曾有此唯一之人，彼佛陀是言说者中最胜者；依其种姓名为乔达摩，亦是日种亲族。

သကျကုလေ ပသူတတ္တာ, သကျပုတ္တောတိ ဝိဿုတော;

သက္ကော ဣတိ စ အဝှိတော, တထာ သကျမုနီတိ စ.

因生于释迦族(Sakyakula)，故以“释迦子”闻名；亦被称为“释迦人”，以及“释迦牟尼”。

သဗ္ဗတ္ထ သေဋ္ဌဘာဝေန, သကျေ စ သေဋ္ဌဘာဝတော;

သကျသီဟောတိ သော သကျ-ပုင်္ဂဝေါတိ စ သမ္မတော.

因其于一切处最为殊胜，且于释迦族中亦为最胜；故被公认为“释迦狮子”，亦是“释迦英杰”。

သုဒ္ဓေါဒနီတိ ပိတိတော, နဘေ စန္ဒောဝ ဝိဿုတော;

မာတိတောပိ စ သညာတော, မာယာဒေဝီသုတော ဣတိ.

依其父而被称为“净饭王之子”，名声如空中之月；依其母亦被称为“摩耶夫人之子”。

သဗ္ဗညူ သုဂတော ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မရာဇာ တထာဂတော;

သမန္တဘဒ္ဒေါ ဘဂဝါ, ဇိနော ဒသဗလော မုနိ.

一切知者、善逝、佛陀，法王(dhammarājā)、如来；遍吉祥(Samantabhadda)、世尊，胜者(jina)、十力者(dasabala)、牟尼(muni)。

သတ္ထာ ဝိနာယကော နာထော,မုနိန္ဒော လောကနာယကော;

နရာသဘော လောကဇိနော,သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော.

导师(satthā)、调御者(vināyako)、救护者(nātho)，牟尼之王(munindo)、世间导师(lokanāyako)；人中雄(narāsabho)、世间胜者(lokajino)，正等觉者、二足中尊(dvipaduttamo)。

ဒေဝဒေဝေါ လောကဂရု, ဓမ္မဿာမီ မဟာမုနိ;

သမန္တစက္ခု ပုရိသ-ဒမ္မသာရထိ မာရဇိ.

天中天(devadevo)、世间师(lokagaru)，法主(dhammassāmī)、大牟尼(mahāmuni)；遍眼(samantacakkhu)、调御丈夫(purisadammasārathi)、降魔者(māraji)。

ဓမ္မိဿရော စ အဒွေဇ္ဈ-ဝစနော သတ္ထဝါဟကော;

ဝိသုဒ္ဓိဒေဝေါ ဒေဝါတိ-ဒေဝေါ စ သမဏိဿရော.

法自在者(dhammissaro)、无二言者(advejjhavacano)、商队首领(satthavāhako)；清净天(visuddhidevo)、天中天(devātidevo)、沙门之主(samaṇissaro)。

ဘူရိပညော’နဓိဝရော, နရသီဟော စ စက္ခုမာ;

မုနိမုနိ နရဝရော, ဆဠဘိညော ဇနေ သုတော.

广慧者(bhūripañño)、无上者(anadhivaro)，人中狮子(narasīho)、具眼者(cakkhumā)；牟尼中的牟尼(munimuni)、人中胜者(naravaro)，六神通者(chaḷabhiñño)、众所闻者。

အင်္ဂီရသော ယတိရာဇာ, လောကဗန္ဓု’မတန္ဒဒေါ;

ဝတ္တာ ပဝတ္တာ သဒ္ဓမ္မ-စက္ကဝတ္တီ ယတိဿရော.

安耆罗娑(Aṅgīraso)、瑜伽士之王(yatirājā)，世间亲友(lokabandhu)、施不死者(amatandado)；演说者(vattā)、转动者(pavattā)、正法转轮王(saddhammacakkavattī)、瑜伽士之主(yatissaro)。

လောကဒီပေါ [Pg.101] သိရီဃနော, သမဏိန္ဒော နရုတ္တမော;

လောကတ္တယဝိဒူ လောက-ပဇ္ဇောတော ပုရိသုတ္တမော.

世间灯(lokadīpo)、吉祥者(sirīghano)，沙门之王(samaṇindo)、人中上者(naruttamo)；三界知者(lokattayavidū)、世间之光(lokapajjoto)、人中最上者(purisuttamo)。

သစ္စဒသော သတပုည-လက္ခဏော သစ္စသဝှယော;

ရဝိဗန္ဓာ’သမသမော, ပဉ္စနေတ္တ’ဂ္ဂပုဂ္ဂလော.

真见者(saccadaso)、具百福相者(satapuññalakkhaṇo)、真实名者(saccasavhayo)；日种亲族、无等等者(asamasamo)、具五眼者(pañcanetto)、最上之人。

သဗ္ဗာဘိဘူ သဗ္ဗဝိဒူ, သစ္စနာမော စ ပါရဂူ;

ပုရိသာတိသယော သဗ္ဗ-ဒဿာဝီ နရသာရထိ.

一切胜者(sabbābhibhū)、一切知者(sabbavidū)，真实名者(saccanāmo)、达彼岸者(pāragū)；人中殊胜者(purisātisayo)、一切见者(sabbadassāvī)、人之调御者(narasārathi)。

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣတိ သော, ဉာတော သတ္တုတ္တမောတိ စ;

တာဒီ ဝိဘဇ္ဇဝါဒီတိ, မဟာကာရုဏိကောတိ စ.

他被称为正等觉者，亦被称为最胜有情(sattuttamo)；是如是者(tādī)、分别说者(vibhajjavādī)，亦是大悲者(mahākāruṇiko)。

စက္ခုဘူတော ဓမ္မဘူတော, ဉာဏဘူတောတိ ဝဏ္ဏိတော;

ဗြဟ္မဘူတောတိ ပုရိသာ-ဇညော ဣတိ စ ထောမိတော.

他被描述为已成眼者(cakkhubhūto)、已成法者(dhammabhūto)、已成智者(ñāṇabhūto)；也被赞颂为已成梵者(brahmabhūto)、人中良马(purisājañño)。

လောကဇေဋ္ဌော သယမ္ဘူ စ, မဟေသိ မာရဘဉ္ဇနော;

အမောဃဝစနော ဓမ္မ-ကာယော မာရာဘိဘူ ဣတိ.

世间最上者(lokajeṭṭho)、自生者，大仙(mahesi)、破魔者(mārabhañjano)；不虚言者(amoghavacano)、法身(dhammakāyo)、降魔者(mārābhibhū)。

အသင်္ချေယျာနိ နာမာနိ, သဂုဏေန မဟေသိနော;

နာမံ ဂုဏေဟိ နိဿိတံ, ကော ကဝိန္ဒော ကထေဿတိ.

大仙的名称无量(asaṅkhyeyya)，皆由其功德而来；名称依于功德，哪位诗王(kavindo)能尽述呢？

တတြ သဗ္ဗညု ဣစ္စာဒိ-နာမံ သာဓာရဏံ ဘဝေ;

သဗ္ဗေသာနမ္ပိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဂေါတမော ဣတိအာဒိ န.

其中，“一切知者”等名称是共通的，为所有佛陀所共有；而“乔达摩”等名称则不然。

ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ စ, ‘‘သယမ္ဘူ’’ဣတိ သာသနေ;

ကေစိ ‘‘ဗြဟ္မာ သယမ္ဘူ’’တိ, သာသနာဝစရံ န တံ.

佛陀与独觉佛(paccekabuddho)，在教法(sāsana)中皆被称为“自生者”；有些人说“梵天(brahmā)是自生者”，但这不属于教法的内容。

‘‘ဗုဒ္ဓေါ တထာဂတော သတ္ထာ, ဘဂဝါ’’တိ ပဒါနိ တု;

ဌာနေနေကသဟဿမှိ, သဉ္စရန္တိ အဘိဏှသော.

然而，“佛陀”、“如来”、“导师”、“世尊”等词，在成千上万之处频繁出现。

တတြ စာဒိပဒံ အန္တ-ပဒဉ္စေဝ ဣမာနိ တု;

ဧကတောပိ စရန္တီတိ, ဝိဘာဝေယျ ဝိသာရဒေါ.

智者(visārado)应明了，其中首词与末词，即使单独出现亦可。

ဝိသေသကပဒါနံ တု, အပေက္ခကပဒါနိ စ;

အနပေက္ခပဒါနီတိ, ပဒါနိ ဒုဝိဓာ သိယုံ.

词语可分为两种：需要修饰词的词(apekkhakapada)，以及不需要修饰词的词(anapekkhakapada)。

တထာ [Pg.102] ဟိ သတ္ထဝါဟော နရဝရော ဆဠဘိညောတိ ဧဝံပကာရာနိ အဘိဓာနပဒါနိ ဝိသေသကပဒါပေက္ခကာနိ. ကထံ?

例如，“商队首领”、“人中胜者”、“六神通者”等这类名称，是需要修饰词的。如何得知呢？

‘‘ဧဝံ ဝိဇိတသင်္ဂါမံ, သတ္ထဝါဟံ အနုတ္တရံ;

သာဝကာ ပယိရုပါသန္တိ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနော.

“如此战胜诸战场，无上商队首领；三明(tevijjā)弟子勤供养，已离死魔(maccuhāyino)。”

ယံ လောကော ပူဇယတေ,သလောကပါလော သဒါ နမဿတိ စ;

တဿေတ သာသနဝရံ,ဝိဒူဟိ ဉေယျံ နရဝရဿာ’’တိ,

“世间所敬仰，护世天(lokapālo)常礼；智者应了知，此人中胜者之胜教。”

‘‘ဆဠဘိညဿ သာသန’’န္တိ စ ဧဝံ ဝိသေသကပဒါပေက္ခကာနိ ဘဝန္တိ. ဗုဒ္ဓေါ ဇိနော ဘဂဝါတိ ဧဝံပကာရာနိ ပန နော ဝိသေသကာပေက္ခာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

以及“六神通者的教法”，像这样，（这些名称）都是需要修饰词的。然而应当了知，像“佛陀”、“胜者”、“世尊”这类名称则不需要修饰词。

ကေစိ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘မုနိန္ဒော သမဏိန္ဒော သမဏိဿရော ယတိဿရော အာဒိစ္စဗန္ဓု ရဝိဗန္ဓူတိ ဧဝံပကာရာနံ ဣဓ ဝုတ္တာနမဘိဓာနာနံ ဝိသေသတ္ထာဘာဝတော ပုနရုတ္တိဒေါသော အတ္ထီ’’တိ. တန္န, အဘိဓာနာနံ အဘိသင်္ခရဏီယာနဘိသင်္ခရဏီယဝသေန အဘိသင်္ခတာဘိဓာနာနိ အနဘိသင်္ခတာဘိဓာနာနီတိ ဒွေဓာ ဒိဿနတော. တထာ ဟိ ကတ္ထစိ ကေစိ ‘‘သကျသီဟော’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘သကျကေသရီ သကျမိဂါဓိပေါ’’တိအာဒိနာ နာနာဝိဝိဓမဘိဓာနမဘိသင်္ခရောန္တိ, ပါဝစနေပိ ဟိ ‘‘ဒွိဒုဂ္ဂမဝရဟနုတ္တ’မလတ္ထာ’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ. တထာ ကေစိ ‘‘ဓမ္မရာဇာ’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘ဓမ္မဒိသမ္ပတီ’’တိအာဒီနိ အဘိသင်္ခရောန္တိ. ‘‘သဗ္ဗညူ’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘သဗ္ဗဒဿာဝီ သဗ္ဗဒဿီ’’တိအာဒီနိ အဘိသင်္ခရောန္တိ, ‘‘သဟဿက္ခော’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘ဒသသတလောစနော’’တိအာဒီနိ အဘိသင်္ခရောန္တိ. ‘‘အာဒိစ္စဗန္ဓူ’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘အရဝိန္ဒသဟာယဗန္ဓူ’’တိအာဒီနိ အဘိသင်္ခရောန္တိ. ‘‘အမ္ဗုဇ’’န္တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘နီရဇံ ကုဉ္ဇ’’န္တိအာဒီနိ အဘိသင်္ခရောန္တိ. ပါဝစနေပိ ဟိ [Pg.103] ယံ ပဒုမံ, တံ ဇလဇံ နာမာတိ မန္တွာ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေဟိ အရိယေဟိ ဒေသနာဝိလာသဝသေန ဝုတ္တော ‘‘ပဒုမုတ္တရနာမိနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗဋ္ဌာနေ ‘‘ဇလဇုတ္တရနာမိနော’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ. ဧဝံ အဘိသင်္ခတာဘိဓာနာနိ ဒိဿန္တိ.

然而，在此或许有人会这样说：“‘牟尼王(munindo)’、‘沙门王(samaṇindo)’、‘沙门主(samaṇissaro)’、‘勤行主(yatissaro)’、‘日亲(ādiccabandhu)’、‘太阳亲(ravibandhu)’等，这些在此处提到的名称，因为没有特殊的含义，所以存在重复的过失。”并非如此，因为名称依“可构作”与“不可构作”之别，可见“构作名(abhisaṅkhatābhidhāna)”与“非构作名(anabhisaṅkhatābhidhāna)”两种。例如，有些人根据“释迦狮子(sakyasīho)”这个名称，构作出“释迦鬃毛狮(sakyakesarī)、释迦兽中之王(sakyamigādhipo)”等各种各样的名称。在圣典(pāvacana)中也能看到“以二难超越无上可选择”这样的读法。同样，有些人根据“法王(dhammarājā)”这个名称，构作出“法主(dhammadisampatī)”等；根据“一切知者(sabbaññū)”这个名称，构作出“全见者(sabbadassāvī)、遍见者(sabbadassī)”等；根据“千眼(sahassakkho)”这个名称，构作出“十百眼(dasasatalocano)”等；根据“日亲”这个名称，构作出“莲花之友的亲族(aravindasahāyabandhū)”等；根据“莲花(ambuja)”这个名称，构作出“水生(nīraja)、莲丛(kuñja)”等。在圣典中，认为“莲花(paduma)”即是“水生(jalaja)”之意，因此证得四无碍解(paṭisambhidāppatta)的圣者们为了说法的庄严(desanāvilāsa)，在应该说“名为莲花上佛(padumuttaranāmino)”的地方，出现了“名为水生上佛(jalajuttaranāmino)”的读法。像这样，可以看到许多构作名。

‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ အဘိဓာနာနိ ပန အနဘိသင်္ခတာဘိဓာနာနိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဓမ္မသေနာပတိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ, တထာ ‘‘ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါ’’တိ. ဧဝံ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ အဘိဓာနာနိ အနဘိသင်္ခတာဘိဓာနာနိ. န ဟိ တာနိ အဘိဓာနာနိ စေဝ ‘‘သတ္ထာ သုဂတော ဇိနော’’တိအာဒီနိ စ အညံ ကိဉ္စိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ အဘိသင်္ခတာနိ, နာပိ အညာနိ အဘိဓာနာနိ ဧတာနိ ပဋိစ္စ အဘိသင်္ခတာနိ ဒိဿန္တိ. တထာ ဟိ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ အဘိဓာနံ ပဋိစ္စ ‘‘ဗုဇ္ဈိတာ ဗောဓေတာ ဗောဓကော’’တိအာဒီနိ နာမာဘိဓာနာနိ န အဘိသင်္ခရောန္တိ. တထာ ‘‘ဘဂဝါ သတ္ထာ သုဂတော’’တိအာဒီနိ နာမာဘိဓာနာနိ ပဋိစ္စ ‘‘သမ္ပန္နဘဂေါ အနုသာသကော သုန္ဒရဝစနော’’တိအာဒီနိ နာမာဘိဓာနာနိ နာဘိသင်္ခရောန္တိ. ဧဝံ ဣမံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘မုနိန္ဒော သမဏိန္ဒော သမဏိဿရော ယတိဿရော အာဒိစ္စဗန္ဓု ရဝိဗန္ဓူ’’တိအာဒိနာ နယေန ပုနရုတ္တိ အမှေဟိ ကတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဧဝမညတြာပိ နယော နေတဗ္ဗော. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

然而，“佛陀(buddho)”、“世尊(bhagavā)”这些名称，是非构作名。正如法将(dhammasenāpati)具寿(āyasmā)舍利弗(Sāriputta)曾说：“‘佛陀’这个名称不是母亲取的，不是父亲取的，不是姐妹(bhaginiyā)取的，不是亲戚血缘者(ñātisālohitehi)取的，也不是天神取的。这是诸佛世尊在菩提(bodhi)树下获得一切知智(sabbaññutaññāṇappaṭilābha)时，证得解脱(vimokkhantika)后现证的施设(sacchikā paññatti)，即‘佛陀’。”同样，“‘世尊’这个名称不是母亲取的……现证的施设，即‘世尊’。”因此，“佛陀”、“世尊”这些名称，都是非构作名。这些名称，以及“导师(satthā)”、“善逝(sugato)”、“胜者(jino)”等，并非依赖于其他名称而被构作，也不见其他名称依赖于这些名称而被构作。例如，人们不会根据“佛陀”这个名称，构作出“觉悟者(bujjhitā)”、“使人觉悟者(bodhetā)”、“觉者(bodhako)”等名称。同样，人们不会根据“世尊”、“导师”、“善逝”等名称，构作出“具足福德者(sampannabhago)”、“教导者(anusāsako)”、“善语者(sundaravacano)”等名称。应当明白，为了显示这种区别，我们才以“牟尼王、沙门王、沙门主、勤行主、日亲、太阳亲”等方式进行了重复。在其他地方也应如此推论。在此说到：

‘‘အဘိသင်္ခတနာမဉ္စ, နာမဉ္စာနဘိသင်္ခတံ;

ဒွိဒုဂ္ဂမဝရော ဗုဒ္ဓေါ, ဣတိ နာမံ ဒွိဓာ ဘဝေ’’တိ.

“构作名与非构作名，佛陀超越二难(dviduggamavaro)，如是名称有二种。”

ပဘူတိ ပရံ ပသယှ ဘဝတီတိ ပဘူ, ဣဿရော. ‘‘အရညဿ ပဘူ အယံ လုဒ္ဒကော’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. အဘိဘူတိ [Pg.104] အဘိဘဝတီတိ အဘိဘူ, အသညသတ္တော. ကိံ သော အဘိဘဝိ? စတ္တာရော ခန္ဓေ အရူပိနော. ဣတိ စတ္တာရော ခန္ဓေ အရူပိနော အဘိဘဝီတိ အဘိဘူ. သော စ ခေါ နိစ္စေတနတ္တာ အဘိဘဝနကြိယာယာသတိ ပုဗ္ဗေဝါ’သညုပ္ပတ္တိတော ဈာနလာဘိကာလေ အတ္တနာ အဓိဂတပဉ္စမဇ္ဈာနံ သညာဝိရာဂဝသေန ဘာဝေတွာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓေ အသညိဘဝေ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန အဘိဘဝိတုမာရဘိ, တဒဘိဘဝနကိစ္စံ ဣဒါနိ သိဒ္ဓန္တိ အဘိဘဝီတိ အဘိဘူတိ ဝုစ္စတိ. အပိစ နိစ္စေတနဘာဝေန အဘိဘဝနဗျာပါရေ အသတိပိ ပုဗ္ဗေ သစေတနကာလေ သဗျာပါရတ္တာ သစေတနဿ ဝိယ နိစ္စေတနဿာပိ သတော တဿ ဥပစာရေန သဗျာပါရတာဝစနံ ယုဇ္ဇတေဝ. ဒိဿတိ ဟိ လောကေ သာသနေ စ သစေတနဿ ဝိယ အစေတနဿပိ ဥပစာရေန သဗျာပါရတာဝစနံ. တံ ယထာ? ကူလံ ပတိတုကာမံ, ဧဝံ လောကေ. သာသနေ ပန –

“主宰”(pabhū)是因为能强力地凌驾于他人之上(paraṃ pasayha)而存在，即自在者(issaro)。“这个猎人是森林的主宰”这句话可以证明这个含义。“征服者”(abhibhū)是因为能征服，指无想有情(asaññasatto)。他征服了什么？四种无色蕴(arūpino khandhe)。因此，他征服了四种无色蕴，所以是“征服者”。虽然他因无心识(niccetanattā)而无征服之行，但在生为无想有情之前，于获得禅定时，通过修习自己所证得的第五禅，以离想(saññāvirāga)的方式，使四种无色蕴在无想有(asaññibhave)中不再生起，由此开始征服它们。现在，此征服之业已完成，故称“征服者”。此外，即使他因无心识而无征服之作用(abhibhavanabyāpāra)，但由于过去有心识时曾有作用，故可如对有心识者般，以转喻(upacāra)方式称其有作用，此亦合理。事实上，在世间和教法中，皆可见如对有心识者般，以转喻方式称无心识者有作用。例如，世间说“河岸欲崩塌”；在教法中——

‘‘ရောဒန္တေ ဒါရကေ ဒိသွာ, ဥဗ္ဗိဂ္ဂါ ဝိပုလာ ဒုမာ;

သယမေဝေါနမိတွာန, ဥပဂစ္ဆန္တိ ဒါရကေ’’တိ စ

“见到哭泣的孩童，巨大的树木感到战栗(ubbiggā)；它们自己弯下(onamitvāna)身来，靠近孩童。”

‘‘အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ, ဖလေသိနော ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယာ’’တိ စ ‘‘ဖလံ တောသေတိ ကဿက’’န္တိ စ အာဒိ. အဘိဘူသဒ္ဒဿ အသညသတ္တာဘိဓာနတ္တေ ‘‘အဘိဘုံ အဘိဘုတော မညတီ’’တိ ဣဒမေတ္ထ သာဓကံ ဝစနံ. အထ ဝါ အဘိဘဝတီတိ အဘိဘူ, ပရေသမဘိဘဝိတာ ယော ကောစိ. ဝိသေသတော ပန တထာဂတောယေဝ အဘိဘူ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘တထာဂတော ဘိက္ခဝေ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘အဘိဘူ နာမ သဟဿော ဗြဟ္မာ’’တိ ဝဒန္တိ.

“尊者(bhadante)，树木现在已如火炭般红(aṅgārino)；它们盼望着果实(phalesino)，舍弃了叶子(chadanaṃ)。”以及“果实令农夫满足”等。关于“征服者”(abhibhū)一词指称无想有情，“他构想‘征服者’，他从‘征服者’而构想(abhibhuṃ abhibhuto maññatī)”这句话可作为佐证。或者说，“征服者”是因为能征服，指任何能征服他人者。然而，特别地，唯有如来(tathāgata)才是“征服者”。世尊曾说：“诸比丘，如来是征服者，不被征服，洞察一切者(aññadatthudaso)，是自在者(vasavattī)。”也有人说：“征服者”指的是千梵天(sahasso brahmā)。

ဝိဘူတိ ဝိသေသဘူတောတိ ဝိဘူ, ‘‘ဘဝသောတံ သစေ ဗုဒ္ဓေါ, တိဏ္ဏော လောကန္တဂူ ဝိဘူ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ [Pg.105] ဝစနံ. ဝိဘူတိ ဟေတ္ထ ရူပကာယဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ ဝိသေသဘူတောတိ အတ္ထော. အာဟ စ –

因其殊胜，故为“殊胜者”(vibhū)。“佛若渡有流(bhavasota)，达世间边际者(lokantagū)，即为殊胜者。”此句是此义的证明。此处，“殊胜者”的含义是，由色身(rūpakāya)与法身(dhammakāya)的成就(sampattiyā)而殊胜。又说：

‘‘ဒိဿမာနောပိ တာဝဿ, ရူပကာယော အစိန္တိယော;

အသာဓာရဏဉာဏဋ္ဌေ, ဓမ္မကာယေ ကထာဝ ကာ’’တိ.

“即使他的色身(rūpakāyo)可见，也是不可思议的；在不共智慧所依的法身(dhammakāye)中，又何须多言呢？”

အဓိဘူတိ အဓိဘဝတီတိ အဓိဘူ, ဣဿရော.

“因能征服，故为‘主宰’(adhibhū)，即自在者(issaro)。”

‘‘တဒါ မံ တပတေဇေန, သန္တတ္တော တိဒိဝါဓိဘူ;

ဓာရေန္တော ဗြာဟ္မဏံ ဝဏ္ဏံ, ဘိက္ခာယ မံ ဥပါဂမီ’’တိ –

“那时，天界主宰者(tidivādhibhū)因苦行之热力而受苦，现婆罗门(brāhmaṇa)之相，前来我处乞食。”

ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ပတိဘူတိ ပတိဘူတောတိ ပတိဘူ, ‘‘ဂေါဏဿ ပတိဘူ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဂေါတြဘူတိ ဂေါတ္တသင်္ခါတံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဘူတောတိ ဂေါတြဘူ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ အနန္တရပစ္စယေန သိခါပ္ပတ္တဗလဝဝိပဿနာစိတ္တေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဂေါတြဘူ? ယေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရာ အရိယဓမ္မဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ, တေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ဂေါတြဘူ’’တိ, ဣဒမေဝေတ္ထ အတ္ထသာဓကံ ဝစနံ. အပိစ သမဏောတိ ဂေါတ္တမတ္တမနုဘဝမာနော ကာသာဝကဏ္ဌသမဏောပိ ဂေါတြဘူ. သော ဟိ ‘‘သမဏော’’တိ ဂေါတ္တမတ္တံ အနုဘဝတိ ဝိန္ဒတိ, န သမဏဓမ္မေ အတ္တနိ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ ‘‘ဂေါတြဘူ’’တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘ဘဝိဿန္တိ ခေါ ပနာနန္ဒ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဂေါတြဘုနော ကာသာဝကဏ္ဌာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဝတြဘူတိ သက္ကော. သော ဟိ မာတာပိတိဘရဏာဒီဟိ သတ္တဟိ ဝတ္တေဟိ သက္ကတ္တံ လဘိတွာ အညေ ဒေဝေ ဝတ္တေန အဘိဘဝတီတိ ဝတြဘူ. အာဂမဋ္ဌကထာယံ ပန ဘူဓာတုမှိ လဗ္ဘမာနံ ပတ္တိအတ္ထမ္ပိ ဂဟေတွာ ‘‘ဝတ္တေန အညေ အဘိဘဝိတွာ ဒေဝိဿရိယံ ပတ္တောတိ ဝတြဘူ’’တိ [Pg.106] ဝုတ္တံ, ‘‘ဝတြနာမကံ ဝါ အသုရံ အဘိဘဝတီတိ ဝတြဘူ’’တိ စ, ‘‘ဝတြဘူ ဇယတံပိတာ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဧတ္ထ ဟိ ဝတြဘူတိ ဝတြနာမကဿ အသုရဿ အဘိဘဝိတာ. ဇယတံ ပိတာတိ ဇယန္တာနံ ပိတာ. ‘‘သက္ကော ဣန္ဒော ပုရိန္ဒဒေါ’’ ဣစ္စာဒိ ပရိယာယဝစနံ. ဣဒံ တု ဓာတာဓိကာရေ ပကာသေဿာမ. ပရာဘိဘူတိ ပရမဘိဘဝတီတိ ပရာဘိဘူ. ဧဝံ ရူပါဘိဘူတိအာဒီသုပိ. သဗ္ဗာဘိဘူတိ သဗ္ဗမဘိဘဝိတဗ္ဗံ အဘိဘဝတီတိ သဗ္ဗာဘိဘူ. သဗ္ဗာဘိဘူတိ စ ဣဒံ နာမံ တထာဂတဿေဝ ယုဇ္ဇတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

“此句是此义的证明。因作保，故为‘担保者’(patibhū)；‘牛的担保者’此句是此义的证明。以名为种姓(gotta)的不死大涅槃(amatamahānibbāna)为所缘而生起，故为‘种姓者’(gotrabhū)；是作为入流道(sotāpattimagga)的无间缘(anantarapaccaya)、具足已达顶峰的强力观心的个人。世尊曾说：‘何种个人是种姓者？紧随某些法之后，圣法(ariyadhamma)即会降临，具足此等法的人，是为种姓者。’此句即是此义的证明。此外，仅体验到‘沙门’(samaṇa)之名、颈缠袈裟(kāsāvakaṇṭha)的沙门也是‘种姓者’。因为他只体验、获得‘沙门’之名，但自身中并不存在沙门之法(samaṇadhamma)，故被称为‘种姓者’。‘阿难，未来世将有颈缠袈裟、毁坏戒行(dussīla)、具足恶法(pāpadhamma)的种姓者。’此句是此义的证明。‘胜敌者’(vatrabhū)是帝释(sakka)。他因奉养父母等七种义务(vatta)而获得帝释的地位，并以其义务胜过其他天神，故为胜敌者。但在《阿含义注》(Āgamaṭṭhakathā)中，也取了‘bhū’词根中可得的‘获得’(patti)之义，而说：‘以义务胜过其他[天神]而获得天界主权，故为胜敌者’，或者说‘因为他战胜了名为跋陀罗(Vatra)的阿修罗(asura)，故为胜敌者’。‘胜敌者，胜利者之父’此句是此义的证明。在此，‘胜敌者’是名为跋陀罗的阿修罗的征服者。‘胜利者之父’即胜利者们的父亲。‘帝释、因陀罗(Inda)、城镇施与者(Purindada)’等是其同义词。这个我们将在词根部分阐明。‘胜他者’(parābhibhū)是：他胜过他人，故为胜他者。‘胜色’等也是如此。‘一切胜者’(sabbābhibhū)是：他胜过一切应被胜过者，故为一切胜者。而‘一切胜者’这个名称只适用于如来。世尊曾说——”

‘‘သဗ္ဗာဘိဘူ သဗ္ဗဝိဒူဟမသ္မိ,သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တော;

သဗ္ဗဉ္ဇဟော တဏှက္ခယေ ဝိမုတ္တော,သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျ’’န္တိ.

“我是一切胜者(sabbābhibhū)，一切知者(sabbavidū)，于一切法中无所染著；我已舍弃一切，于爱尽中解脱，亲自证悟，我当称谁为师呢？”

ဦကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော. နိယတပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသောယံ.

“以‘ū’结尾的阳性名词的解释。这是固定阳性词的解释。”

ဣဒါနိ အနိယတလိင်္ဂါနံ နိယတလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တာနံ ဘူတပရာဘူတ သမ္ဘူတသဒ္ဒါဒီနံ နိဒ္ဒေသော ဝုစ္စတိ. တတြ ဘူတောတိ အတ္တနော ပစ္စယေဟိ အဘဝီတိ ဘူတော, ဘူတောတိ ဇာတော သဉ္ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော အဘိနိဗ္ဗတ္တော ပါတုဘူတော, ဘူတောတိ ဝါ လဒ္ဓသရူပေါ ယော ကောစိ သဝိညာဏကော ဝါ အဝိညာဏကော ဝါ. အထ ဝါ တထာကာရေန ဘဝတီတိ ဘူတော, ဘူတောတိ သစ္စော တထော အဝိတထော အဝိပရီတော ယော ကောစိ, ဧတ္ထ ယော ဘူတသဒ္ဒေါ သစ္စတ္ထော, တဿ ‘‘ဘူတဋ္ဌော’’တိ ဣဒမေတ္ထ သာဓကံ ဝစနံ. ပရာဘူတောတိ ပရာဘဝီတိ ပရာဘူတော. သုဋ္ဌု ဘူတောတိ သမ္ဘူတော. ဝိသေသေန ဘူတောတိ ဝိဘူတော. ဝိဿုတော ဘူတောတိ ဝါ ဝိဘူတော, ‘‘ဝိဘူတာရမ္မဏ’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဝိဘဝီတိ ဝါ ဝိဘူတော, ဝိနဋ္ဌောတိ အတ္ထော, ‘‘ရူပေ ဝိဘူတေ န ဖုသန္တိ ဖဿာ’’တိ [Pg.107] ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ပါကဋော ဘူတောတိ ပါတုဘူတော. အာဝိ ဘဝတီတိ အာဝိဘူတော. ဧဝံ တိရောဘူတော. ဝိနာဘူတော. ဘဝိတုမနုစ္ဆဝိကောတိ ဘဗ္ဗော. ပရိဘဝိယတေ သောတိ ပရိဘူတော. ယေန ကေနစိ ယော ပီဠိတော ဟီဠိတော ဝါ, သော ပရိဘူတော. ဂမျမာနတ္ထော ယထာကာမစာရီ. အဘိဘဝိယျတေ သောတိ အဘိဘူတော. အဓိဘဝိယတေ သောတိ အဓိဘူတော. ဧဝံ အဒ္ဓဘူတော. ဧတ္ထ အဓိသဒ္ဒေန သမာနတ္ထော အဒ္ဓသဒ္ဒေါ, ‘‘စက္ခု ဘိက္ခဝေ အဒ္ဓဘူတံ, ရူပါ အဒ္ဓဘူတာ, စက္ခုဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတ’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ, တထာ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု န ဟေဝ အနဒ္ဓဘူတံ အတ္တာနံ န အဒ္ဓဘာဝေတီ’’တိ ပဒမ္ပိ. တတ္ထ အနဒ္ဓဘူတန္တိ ဒုက္ခေန အနဓိဘူတံ. ဒုက္ခေန အနဓိဘူတော နာမ မနုဿတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတိ, တံ န အဒ္ဓဘာဝေတိ နာဘိဘဝတီတိ သုတ္တပဒတ္ထော.

“现在要解说那些不定性(aniyataliṅga)，但被归入固定性别词类中的‘已成’(bhūta)、‘已败’(parābhūta)、‘已生’(sambhūta)等词语的解释。其中，‘已成’(bhūta)是：因自己的缘(paccaya)而有，故为‘已成’；‘已成’即是已生、已发生、已产生、已完全产生、已出现；或者说，‘已成’是指任何已获得自身形态的有情(saviññāṇaka)或无情物(aviññāṇaka)。再者，以如是形态而有，故为‘已成’；或者说，‘已成’是指任何真实(sacca)、如实、不虚、不颠倒者。此处，‘bhūta’一词有真实义，‘真实义’(bhūtaṭṭho)此句是此义的证明。‘已败’(parābhūta)是：已败坏，故为‘已败’。‘善成’(sambhūta)是：善已成，故为‘善成’。‘殊成’(vibhūta)是：殊胜地已成，故为‘殊成’。或者，‘闻名’(vibhūta)是：已闻名，‘显明所缘’(vibhūtārammaṇa)此句是此义的证明。或者，‘已灭’(vibhūta)是：已消亡，义为已坏灭，‘色已灭时，诸触不触’(rūpe vibhūte na phusanti phassā)此句是此义的证明。‘已显’(pātubhūta)是：已显现，故为‘已显’。‘已明’(āvibhūta)是：已显明，故为‘已明’。同样有‘已隐’(tirobhūta)、‘已离’(vinābhūta)。‘堪能’(bhabbo)是：适宜于有，故为‘堪能’。‘被轻’(paribhūta)是：他被轻蔑，故为‘被轻’。任何被压迫或被轻视者，即为‘被轻’。其义可解为随心所欲者。‘被胜’(abhibhūta)是：他被战胜，故为‘被胜’。‘被制’(adhibhūta)是：他被制伏，故为‘被制’。同样有‘被制’(addhabhūta)。此处，‘addha’一词与‘adhi’一词同义。‘诸比丘，眼被制伏，色被制伏，眼识被制伏’此句是此义的证明；又如‘诸比丘，于此，比丘不使未被制伏的自己被制伏’此句亦然。其中，‘未被制伏’(anaddhabhūta)是指未被苦所制伏。未被苦所制伏者，名为人身(manussattabhāva)，不使其被制伏，即不压倒它，这是经句的含义。”

အနုဘဝိယတေ သောတိ အနုဘူတော. ဧဝံ သမနုဘူတော. ပစ္စနုဘူတော. ဘာဝိတော. ဧတ္ထ ဘာဝိတောတိ ဣမိနာ သမာနာဓိကရဏံ ‘‘သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော’’တိအာဒီသု ဂုဏီဝါစကံ ပဓာနပဒံ သာသနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တိတ္ထိယသမယေ ပန ဘာဝိတောတိ ကာမဂုဏော ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပါဠိယံ ‘‘န ဘာဝိတမာသီသတီ’’တိ. တတြ ဘာဝိတာ နာမ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ, တေ န အာသီသတိ န သေဝတီတိ သုတ္တပဒတ္ထော. သမ္ဘာဝိယတေ သောတိ သမ္ဘာဝိတော. ဧဝံ ဝိဘာဝိတော. ပရိဘာဝိတော. အနုပရိဘူတော. မနံပရိဘူတောတိ မနံ ပရိဘဝိယိတ္ထ သောတိ မနံပရိဘူတော. ဧတ္ထ မနံပရိဘူတောတိ ဤသကံ အပ္ပတ္တပရိဘဝနော ဝုစ္စတိ. မနန္တိ ဟိ နိပါတပဒံ. ‘‘အတိပဏ္ဍိတေန ပုတ္တေန, မနမှိ ဥပကူလိတော, ဒေဝဒတ္တေန အတ္တနော အဗုဒ္ဓဘာဝေန စေဝ ခန္တိမေတ္တာဒီနဉ္စ [Pg.108] အဘာဝေန ကုမာရကဿပတ္ထေရော စ ထေရီ စ မနံ နာသိတော, မနံ ဝုဠှော အဟောသီ’’တိအာဒီသု စဿ ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အတြ မနံသဒ္ဒဿ ကိဉ္စိ ယုတ္တိံ ဝဒါမ.

Anubhūto：因其被体验，故为“被体验”。如是，亦有遍体验(samanubhūto)、反复体验(paccanubhūto)。已修习(bhāvito)：于此，“bhāvito”一词，在“迦叶(Kassapa)，念觉支(satisambojjhaṅga)已被我善说、修习”等句中，当知于教法中是与主词同格的品质词。然而，在外道学说中，“bhāvito”则指欲乐(kāmaguṇa)。如圣典所说：“na bhāvitamāsīsatī”（不欲求已修饰者）。此处bhāvitā是指五种欲乐，经句义为不希求、不享用彼等。Sambhāvito：因其被尊重，故为“被尊重”。如是，亦有被阐明(vibhāvito)、被熏习(paribhāvito)、被一再轻蔑(anuparibhūto)。稍被轻蔑(manaṃparibhūto)：因其被轻微地轻蔑，故为“稍被轻蔑”。于此，manaṃparibhūto被称为“轻微而未至完全的轻蔑”。Manaṃ实为不变词(nipāta)。其用法当知，如：“被过慧之子心中所恼”；“提婆达多(Devadatta)因自身无智且缺乏忍耐与慈爱等，对鸠摩罗迦叶(Kumārakassapa)长老和某位长老尼稍加毁损，稍加动摇”。于此，我们略说“manaṃ”一词的理据。

မနံသဒ္ဒေါ ဒွိဓာ ဘိန္နော, နာမံ နေပါတိကဉ္စိတိ;

သန္တံ တဿ မနံ ဟောတိ, မနမှိ ဥပကူလိတောတိ.

“Manaṃ”一词分为二种：名词与不变词(nipāta)；[如]“彼心(manaṃ)寂静”与“心中(manamhi)被侵蚀”。

ပရိဘဝိတဗ္ဗောတိ အညေန ပရိဘဝိတုံ သက္ကုဏေယျောတိ ပရိဘဝိတဗ္ဗော. ဧဝံ ပရိဘောတ္တဗ္ဗော ပရိဘဝနီယော. တဗ္ဗပစ္စယဋ္ဌာနေ ဟိ သက္ကုဏေယျပဒယောဇနာ ဒိဿတိ ‘‘အလဒ္ဓံ အာရမ္မဏံ လဒ္ဓဗ္ဗံ လဘနီယံ လဒ္ဓုံ ဝါ သက္ကုဏေယျ’’န္တိ. အထ ဝါ ပရိဘဝနမရဟတီတိ ပရိဘဝိတဗ္ဗော. ဧဝံ ပရိဘောတ္တဗ္ဗော ပရိဘဝနီယော. တထာ ဟိ တဗ္ဗပစ္စယဋ္ဌာနေ အရဟတိပဒယောဇနာ ဒိဿတိ ‘‘ပရိသက္ကုဏေယျံ လာဘမရဟတီတိ လဒ္ဓဗ္ဗ’’န္တိ. ဧတ္ထ ပန ပရိဘောတ္တဗ္ဗောတိ ပဒဿ အတ္ထိဘာဝေ ‘‘ခတ္တိယော ခေါ မဟာရာဇ ဒဟရောတိ န ဥညာတဗ္ဗော န ပရိဘောတ္တဗ္ဗော’’တိ ပါဠိ နိဒဿနံ. အဘိအဓိပုဗ္ဗာ ဘူဓာတုယော သမာနတ္ထာ. သေသာနိ ဒုကာနိ နယာနုသာရေန ဉေယျာနိ. ဘမာနောတိ ဘဝတီတိ ဘမာနော, မဇ္ဈေ ဝကာရလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အတြိဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ –

应受轻蔑(paribhavitabbo)：指能够被他人轻蔑，故为“应受轻蔑”。如是，亦有应受轻慢(paribhottabbo)、应受轻蔑(paribhavanīyo)。在tabba后缀的用法中，可见与能够(sakkuṇeyya)一词的结合，如：“未得之所缘，当得、可得或能得”。或者，值得被轻蔑(paribhavanamarahati)，故为应受轻蔑(paribhavitabbo)。如是，亦有应受轻慢(paribhottabbo)、应受轻蔑(paribhavanīyo)。同样，在tabba后缀的用法中，可见与值得(arahati)一词的结合，如：“利养值得获得，故为当得(laddhabba)”。于此，关于应受轻慢(paribhottabbo)一词的含义，有圣典为例：“大王，刹帝利(khattiya)虽年少，不应轻视(uññātabbo)，不应轻慢(paribhottabbo)。”以abhi和adhi为前缀的bhū词根，意义相同。其余的词对，应依此理推知。Bhamāno：来自bhavati，当知是中间的va字母被省略。于此当说：

‘‘ကိံ သော ဘမာနော သစ္စကော’’, ဣစ္စတြ ပါဠိယံ ပန;

ရူပံ ဘဝတိဓာတုဿ, ဝလောပေနေဝ ဒိဿတိ.

“‘彼萨遮迦(Saccako)算什么？’在此圣典中，bhavati词根的形态，可见是省略了va字母。”

အတြာယံ ပါဠိ ‘‘ကိံ သော ဘမာနော သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော, ယော ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေဿတီ’’တိ. ဝိဘဝမာနောတိ ဝိဘဝတီတိ ဝိဘဝမာနော. ဧဝံ ပရိဘဝမာနောတိအာဒီသု. တတ္ထ ‘‘အဘိသမ္ဘောန္တော’’တိမဿ ကရောန္တော နိပ္ဖာဒေန္တော ဣစ္စေဝတ္ထော. ‘‘သဗ္ဗာနိ အဘိသမ္ဘောန္တော, သ ရာဇဝသတိံ ဝသေ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ယသ္မာ ပနိမာနိ [Pg.109] ‘‘ဘဝမာနော’’တိအာဒီနိ ဝိပ္ပကတပစ္စတ္တဝစနာနိ, တသ္မာ သရမာနော ရောဒတိ, ဂစ္ဆန္တော ဂဏှာတိ, ‘‘ဂစ္ဆန္တော သော ဘာရဒွါဇော, အဒ္ဒသ အစ္စုတံ ဣသိ’’န္တိအာဒီနိ ဝိယ ပရိပုဏ္ဏုတ္တရကြိယာပဒါနိ ကတွာ ရာဇာ ဘဝမာနော သမ္ပတ္တိမနုဘဝတီတိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ‘‘သရမာနော ဂစ္ဆန္တော’’တိအာဒီနိ ဟိ ‘‘ယာတော ဂတော ပတ္တော’’တိအာဒီဟိ သဒိသာနိ န ဟောန္တိ, ဥတ္တရကြိယာပဒါပေက္ခကာနိ ဟောန္တိ တွာပစ္စယန္တပဒါနိ ဝိယာတိ.

此处的圣典是：“那个尼干子(nigaṇṭhaputta)萨遮迦算什么，竟想挑战世尊(Bhagavā)的学说？”Vibhavamāno：来自vibhavati，故为vibhavamāno。Paribhavamāno等词亦复如是。其中，“abhisambhonto”意为“作者”、“成办者”。“成就一切事，彼当居王位”，此句即为此义的佐证。然而，因“bhavamāno”等词皆为未完成态的主格词(vippakatapaccattavacana)，故当如“忆念时哭泣”、“行走时拿取”、“彼巴罗多迦(Bhāradvāja)行走时，得见不动仙人”等例，与完整的后续动词连用，如：“国王存在时体验到财富”。“Saramāno（忆念时）”、“gacchanto（行走时）”等词，与“yāto（已去）”、“gato（已去）”、“patto（已达）”等词不同，它们需要后续动词，如同以tvā为后缀的词。

ပရိဘဝိယမာနောတိ ပရိဘဝိယတေ သောတိ ပရိဘဝိယမာနော. ဧဝံ ပရိဘုယျမာနောတိအာဒီသုပိ. ဣမာနိပိ ဝိပ္ပကတပစ္စတ္တဝစနာနိ, တသ္မာ ‘‘ရာဇပုရိသေဟိ နီယမာနော စောရော ဧဝံ စိန္တေသီ’’တိအာဒီနိ ဝိယ ပရိပုဏ္ဏုတ္တရကြိယာပဒါနိ ကတွာ အညေဟိ ပရိဘဝိယမာနော တာဏံ ဂဝေသတိ. ဘောဂေါ ပုဂ္ဂလေနာနုဘဝိယမာနော ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆတီတိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သဗ္ဗတြ ဤဒိသေသု ဝိပ္ပကတဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗာနိ. အယံ အနိယတလိင်္ဂါနံ နိယတလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တာနံ ဘူတ ပရာဘူတ သမ္ဘူတသဒ္ဒါနံ နိဒ္ဒေသော. ဣစ္စေဝံ ပုလ္လိင်္ဂါနံ ဘူဓာတုမယာနံ ယထာရဟံ နိဗ္ဗစနာဒိဝသေန နိဒ္ဒေသော ဝိဘာဝိတော.

Paribhaviyamāno：因其正被轻蔑，故为“正被轻蔑者”。Paribhuyyamāno等词亦复如是。这些也都是未完成态的主格词，故当如“被王之侍从押解的盗贼如是思惟”等例，与完整的后续动词连用，如：“被他人轻蔑者寻求庇护”、“财物被众生(puggala)享用时走向毁坏”。所有此类未完成态的词，皆应如是连用。此为对不定性(aniyata-liṅga)词归入定性(niyata-liṅga)词中的bhūta（已成）、parābhūta（已败）、sambhūta（已生）等词的解释(niddesa)。如是，源自bhū词根的阳性词，已依其各自的格等变化方式详尽解释(niddesa)显明。

ဣဒါနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဝုစ္စတိ – တတြ ဘာဝိကာတိ ဘာဝေတီတိ ဘာဝိကာ. ယာ ဘာဝနံ ကရောတိ, သာ ဘာဝိကာ. ဘာဝနာတိ ဝဍ္ဎနာ ဗြူဟနာ ဖာတိကရဏံ အာသေဝနာ ဗဟုလီကာရော. ဝိဘာဝနာတိ ပကာသနာ သန္ဒဿနာ. အထ ဝါ ဝိဘာဝနာတိ အဘာဝနာ အန္တရဓာပနာ. သမ္ဘာဝနာတိ ဥက္ကံသနာ ထောမနာ. ပရိဘာဝနာတိ ဝါသနာ, သမန္တတော ဝါ ဝဍ္ဎနာ. အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

现在说阴性词的解释(niddesa)——其中，bhāvikā：因其“培育”(bhāveti)而得名。凡进行培育者，即是bhāvikā。修习(bhāvanā)意为增长、发展、扩大、重复修习、多作。显明(vibhāvanā)意为显明、展示；或者，vibhāvanā意为不培育、使其消失。赞扬(sambhāvanā)意为赞扬、称赞。熏染(paribhāvanā)意为熏染，或指全面增长。此为以-ā结尾的阴性词的解释(niddesa)。

ဘူမီတိ သတ္တာယမာနာ ဘဝတီတိ ဘူမိ, အထ ဝါ ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ စေတ္ထ ထာဝရာ စ ဇင်္ဂမာ စာတိ ဘူမိ. ဘူမိ ဝုစ္စတိ [Pg.110] ပထဝီ. ‘‘ပဌမာယ ဘူမိယာ ပတ္တိယာ’’တိအာဒီသု ပန လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဘူမီတိ ဝုစ္စတိ. ယာ ပနန္ဓဗာလမဟာဇနေန ဝိညာတာ ပထဝီ, တဿိမာနိ အဘိဓာနာနိ –

地(bhūmi)：因众生(satta)于此存在，故为bhūmi；或谓不动与能动之物于此存在、出生、成长，故为bhūmi。地(bhūmi)亦称大地(pathavī)。然而，在“初地之证得”等句中，出世间道(lokuttaramagga)被称为地(bhūmi)。至于被愚痴凡夫所认知的大地(pathavī)，则有如下名称：

‘‘ပထဝီ မေဒနီ ဘူမိ, ဘူရီ ဘူ ပုထုဝီ မဟီ;

ဆမာ ဝသုမတီ ဥဗ္ဗီ, အဝနီ ကု ဝသုန္ဓရာ;

ဇဂတီ ခိတိ ဝသုဓာ, ဓရဏီ ဂေါ ဓရာ’’ဣတိ.

“Pathavī、medanī、bhūmi、bhūrī、bhū、puthuvī、mahī、chamā、vasumatī、ubbī、avanī、ku、vasundharā、jagatī、khiti、vasudhā、dharaṇī、go、dharā。”

အတြ ဘူ ကု ဂေါသဒ္ဒါ ပထဝီပဒတ္ထေ ဝတ္တန္တီတိ ကုတြ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာတိ စေ?

此处“bhū”、“ku”、“go”等词，若问其在“大地”(pathavī)的意义上，于何处曾见？

ဝိဒွါ ဘူပါလ ကုမုဒ-ဂေါရက္ခာဒိပဒေသု ဝေ;

ဘူ ကု ဂေါဣတိ ပထဝီ, ဝုစ္စတီတိ ဝိဘာဝယေ.

智者当知，在“护地者”(bhūpāla)、“地之喜”(kumuda，即莲花)、“护牛”(gorakkhā)等词中，“bhū”、“ku”、“go”被称为“大地”(pathavī)，应如是阐明。

ဘူတီတိ ဘဝနံ ဘူတိ. ဝိဘူတီတိ ဝိနာသော, ဝိသေသတော ဘဝနံ ဝါ, အထ ဝါ ဝိသေသတော ဘဝန္တိ သတ္တာ ဧတာယာတိ ဝိဘူတိ, သမ္ပတ္တိယေဝ, ‘‘ရညော ဝိဘူတိ. ပိဟနီယာ ဝိဘူတိယော’’တိ စ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ဣကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

“Bhūti”是指存在(bhavana)。“Vibhūti”是指消灭(vināso)，或是特别的存在；又或者，众生依此而特别存在，故为“Vibhūti”，即是成就(sampatti)。如“国王的荣华(vibhūti)”、“令人羡慕的成就(vibhūti)”等语，即是此义的证明。这是以i结尾的阴性词的解释(niddesa)。

ဘူရီတိ ပထဝီ. သာ ဟိ ဘဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘူရီတိ ဝုစ္စတိ, ဘဝတိ ဝါ ပညာယတိ ဝဍ္ဎတိ စာတိ ဘူရီ, အထ ဝါ ဘူတာဘူတာ တန္နိဿိတာ သတ္တာ ရမန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘူရီ. ပထဝီနိဿိတာ ဟိ သတ္တာ ပထဝိယံယေဝ ရမန္တိ, တသ္မာ သာ ဣမိနာပိ အတ္ထေန ဘူရီတိ ဝုစ္စတိ. ဘူရီသဒ္ဒဿ ပထဝီဝစနေ ‘‘ဘူရိပညော’’တိ အတ္ထသာဓကံ ဝစနံ. အပိစ ဘူရီ ဝိယာတိ ဘူရီ, ပညာ, ဘူရီတိ ပထဝီသမာယ ဝိတ္ထတာယ ပညာယ နာမံ, ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရီ, အယောဂါ ဘူရိသင်္ခယော’’တိ ဧတ္ထ အဋ္ဌကထာဝစနံ ဣမဿတ္ထဿ သာဓကံ. အထ ဝါ ဘူတေ အတ္ထေ ရမတီတိ ဘူရီ, ပညာယေတံ နာမံ, ‘‘ဘူရီ မေဓာ ပရိဏာယိကာ’’တိ ဧတ္ထ [Pg.111] အဋ္ဌကထာဝစနံ ဣမဿတ္ထဿ သာဓကံ. အထ ဝါ ပညာယေဝ ရာဂါဒယော ဓမ္မေ အဘိဘဝတီတိ ဘူရီ, ရာဂါဒိအရယော အဘိဘဝတီတိပိ ဘူရီ. တထာ ဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂံ အဘိဘူယတီတိ ဘူရီ, ပညာ. ဒေါသံ မောဟံ…ပေ… ရာဂေါ အရိ, တံ အရိံ မဒ္ဒတီတိ ဘူရီ, ပညာ. ဒေါသော. မောဟော…ပေ… သဗ္ဗေ ဘဝဂါမိနော ကမ္မာ အရိ, တံ အရိံ မဒ္ဒတီတိ ဘူရီ, ပညာ’’. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဂေါတြဘူ’’တိ ပဒမိဝ ‘‘အရိဘူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေပိ ဘူသဒ္ဒံ ပုဗ္ဗနိပါတံ ကတွာ သန္ဓိဝသေန ဘူရီတိ ပဒမုစ္စာရိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပိစ ဤဒိသေသု နာမိကပဒေသု ဝိနာပိ ဥပသဂ္ဂေန အဘိဘဝနာဒိအတ္ထာ လဗ္ဘန္တိယေဝ, နာချာတိကပဒေသူတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣဒံ ပန ပညာယ ပရိယာယဝစနံ –

“Bhūrī”是指大地(pathavī)。因为众生于此存在，故被称为“Bhūrī”；或于此存在、显现、增长，故为“Bhūrī”；又或者，已生与未生的、依止于此的众生于此欢喜，故为“Bhūrī”。依止于大地的众生，实于大地上欢喜，因此，由此义亦称之为“Bhūrī”。当“Bhūrī”一词指大地时，“广慧者(bhūripañño)”一语可为此义的证明。此外，“Bhūrī”如大地，是智慧；“Bhūrī”是与大地同样广阔的智慧之名，“由瑜伽生慧，无瑜伽慧灭”这句义注(aṭṭhakathā)之语即是此义的证明。又或者，于真实义中欢喜，故为“Bhūrī”，这是智慧之名，“广慧、智、引导者(bhūrī medhā pariṇāyikā)”这句义注之语即是此义的证明。又或者，智慧能战胜贪等诸法，故为“Bhūrī”；能战胜贪等仇敌，亦为“Bhūrī”。诚如在《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)中，具寿(āyasmā)舍利弗(Sāriputta)所说：“战胜贪，故为‘Bhūrī’，即智慧。战胜瞋、痴……贪是敌，摧伏此敌，故为‘Bhūrī’，即智慧。瞋、痴……一切趣向诸有的业是敌，摧伏此敌，故为‘Bhūrī’，即智慧。”此处当知，如同“种姓地(gotrabhū)”一词，本应说“胜敌者(aribhū)”，但将“bhū”词前置，通过连音而说出“bhūrī”一词。此外当知，在此类名词中，即使没有前缀(upasagga)，也能获得战胜等义，但在动词中则不然。以下是智慧的同义词：

ပညာ ပဇာနနာ စိန္တာ, ဝိစယော ဥပလက္ခဏာ;

ပဝိစယော စ ပဏ္ဍိစ္စံ, ဓမ္မဝိစယမေဝ စ.

慧(paññā)、了知(pajananā)、思(cintā)，寻择(vicayo)、观察(upalakkhaṇā)；以及简择(pavicayo)、智巧(paṇḍiccaṃ)，与择法(dhammavicaya)。

သလ္လက္ခဏာ စ ကောသလ္လံ, ဘူရီ ပစ္စုပလက္ခဏာ;

နေပုညဉ္စေဝ ဝေဘဗျာ, မေဓာ စုပပရိက္ခကာ.

以及审察(sallakkhaṇā)、善巧(kosallaṃ)，广慧(bhūrī)、现观(paccupalakkhaṇā)；巧妙(nepuñña)、明辨(vebhabyā)，智(medhā)与考察(upaparikkhakā)。

သမ္ပဇညဉ္စ ပရိဏာ-ယိကာ စေဝ ဝိပဿနာ;

ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ, အမောဟော သမ္မာဒိဋ္ဌိ စ;

ပတောဒေါ စာဘိဓမ္မသ္မာ, ဣမာနိ ဂဟိတာနိ မေ.

以及正知(sampajañña)、引导者(pariṇāyikā)与观(vipassanā)；慧根(paññindriya)、慧力(paññābala)，无痴(amoho)、正见(sammādiṭṭhi)；以及策励(patodo)。这些是我从阿毗达磨(Abhidhamma)中所取。

ဉာဏံ ပညာဏမုမ္မင်္ဂေါ, သတ္ထော သောတော စ ဒိဋ္ဌိ စ;

မန္တာ ဗောဓော ဗုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓံ, ပဋိဘာနဉ္စ ဗောဓိတိ.

智(ñāṇaṃ)、识知(paññāṇaṃ)、智径(ummaṅgo)，导师(sattho)、流(soto)与见(diṭṭhi)；思虑(mantā)、觉(bodho)、觉慧(buddhi)、觉者(buddhaṃ)，以及辩才(paṭibhāna)与菩提(bodhi)。

ဓမ္မော ဝိဇ္ဇာ ဂတိ မောနံ, နေပက္ကံ ဂေါ မတီ မုတိ;

ဝီမံသာ ယောနိ ဓောနာ စ, ပဏ္ဍာ ပဏ္ဍိစ္စယမ္ပိ စ;

ဝေဒေါ ပဏ္ဍိတိယဉ္စေဝ, စိကိစ္ဆာ မိရိယာပိ စ.

法(dhammo)、明(vijjā)、所趣(gati)、寂静(monaṃ)，警觉(nepakkaṃ)、智(go)、思(matī)、理解(muti)；审察(vīmaṃsā)、根源(yoni)与清净(dhonā)，智慧(paṇḍā)与智巧(paṇḍiccaya)；学问(vedo)与博学(paṇḍitiya)，医术(cikicchā)与智(miriyā)。

‘‘သောတော ဗောဓီ’’တိ ယံ ဝုတ္တံ, ဉာဏနာမဒွယံ ဣဒံ;

ဗုဒ္ဓပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓ-သာဝကာနမ္ပိ ရူဟတိ.

所说的“流(soto)”与“菩提(bodhi)”，此二智慧之名，于佛(Buddha)、独觉佛(Paccekabuddha)与声闻(sāvaka)亦可生起。

‘‘အဘိသမ္ဗောဓိ [Pg.112] သမ္ဗောဓိ’’, ဣတိ နာမဒွယံ ပန;

ပစ္စေကဗုဒ္ဓသဗ္ဗညု-ဗုဒ္ဓါနံယေဝ ရူဟတိ.

而“现正觉(abhisambodhi)”与“正觉(sambodhi)”此二名，则唯于独觉佛(Paccekabuddha)与一切知佛(Sabbaññu-buddha)生起。

အဘိသမ္ဗောဓိသင်္ခါတာ, ပရမောပပဒါ ပန;

ဉာဏပဏ္ဏတ္တိ သဗ္ဗညု-သမ္ဗုဒ္ဓဿေဝ ရူဟတိ.

而名为“现正觉(abhisambodhi)”及最上成就的智慧施设(paññatti)，则唯于一切知等正觉者(Sabbaññu-sambuddha)生起。

သမ္မာသမ္ဗောဓိသင်္ခါတာ, အနုတ္တရပဒါဒိကာ;

ဗုဒ္ဓါ ဝါ ဉာဏပဏ္ဏတ္တိ, သဗ္ဗညုဿေဝ ရူဟတိ.

名为“等正觉(sammāsambodhi)”及“无上位(anuttarapada)”等的佛陀智慧施设，唯于一切知者(Sabbaññu)生起。

‘‘သဗ္ဗညုတာ’’တိ ယံ ဝုတ္တံ, ဉာဏံ သဗ္ဗညုနောဝ တံ;

ယုဇ္ဇတေ အဝသေသာ တု, ဉာဏပညတ္တိ သဗ္ဗဂါ.

所说的“一切知性(sabbaññutā)”之智，仅适于一切知者(Sabbaññu)；其余的智慧施设，则遍于一切。

ဉာဏဘာဝမှိ သန္တေပိ, ဓမ္မစက္ခာဒိကံ ပန;

ပယောဇနန္တရာဘာဝါ, နာတြ သန္ဒဿိတံ မယာတိ.

虽然有法眼(dhammacakkhu)等智的存在，但因无其他用意，故我于此未示。

ဘူတီတိ ဘူတဿ ဘရိယာ. ယထာ ဟိ ပေတဿ ဘရိယာ ‘‘ပေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမေဝ ဘူတဿ ဘရိယာ ‘‘ဘူတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဘောတီတိ ယာယ သဒ္ဓိံ ကထေန္တေန သာ ဣတ္ထီ ‘‘ဘောတီ’’ ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗာ, တသ္မာ ဣမိနာ ပဒေန ဣတ္ထီ ဝေါဟရိယတီတိ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တေန ပုရိသော ‘‘ဘဝံ’’ ဣတိ ဝေါဟရိယတိ, ဧဝမေဝ ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တေန ဣတ္ထီ ‘‘ဘောတီ’’ဣတိ ဝေါဟရိယတိ. ‘‘ကုတော နု ဘဝံ ဘာရဒွါဇော, ဣမေ အာနေသိ ဒါရကေ’’တိ, ‘‘အဟံ ဘောတိံ ဥပဋ္ဌိဿံ, မာ ဘောတီ ကုပိတာ အဟူ’’တိ စေတ္ထ နိဒဿနံ. အထ ဝါ ဣဓေကစ္စော သတ္တော ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမော, သော ‘‘ဘောတီ’’ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗော, တသ္မာ ဣမိနာ ပဒေန ဣတ္ထီပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေန လဒ္ဓနာမာ အနိတ္ထီပိ ဝေါဟရိယတီတိ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဒေဝပုတ္တောပိ ‘‘ဒေဝတာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝေါဟရိတဗ္ဗတ္တာ ဒေဝတာသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ‘‘ဘောတီ’’ဣတိ ဝေါဟရိတော, ပဂေဝ ဒေဝဓီတာ. တထာ ဟိ ‘‘ဘောတီ စရဟိ ဇာနာတိ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဒေဝတာသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ‘‘ဘောတီ’’ဣတိ ဣတ္ထိ လိင်္ဂဝေါဟာရော ကတော. အတြာယံ [Pg.113] သုတ္တပဒတ္ထော ‘‘ယဒိ သော ကုဟကော ဓနတ္ထိကော တာပသော န ဇာနာတိ, ဘောတီ ဒေဝတာ ပန ဇာနာတိ ကိ’’န္တိ. အပိစ –

“Bhūtī”是指鬼(bhūta)的妻子。如同死者(peta)的妻子被称为“petī”，同样地，鬼的妻子被称为“bhūtī”。“Bhotī”是与女性交谈时，该女性应被称为“bhotī”，故当知此词用于指称女性。如同与男性交谈时，该男性被称为“尊者(bhavaṃ)”，同样地，与女性交谈时，该女性被称为“夫人(bhotī)”。“尊者巴罗多迦(Bhāradvāja)，您从何处带来这些孩子？”以及“我将侍奉夫人，愿夫人莫生气”即是此处的例子。又或者，此处某一有情，依阴性而得名，他应被称为“bhotī”，故当知此词既可指称女性，亦可指称依阴性得名的非女性。例如，天子(devaputta)也因“天神(devatā)”一词需以阴性称呼，而被称作“bhotī”，更何况是天女(devadhītā)。例如，在“夫人，若您知晓，我所问者请为我解说”一句中，即是针对“天神(devatā)”一词而作阴性称呼“bhotī”。此处经文之义为：“倘若那狡诈贪财的苦行者不知，夫人您这位天神可知否？”此外——

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ;

ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမာ’’တိ –

“夜叉(yakkha)，你是我义利的希求者；天神(devatā)，你是我利益的希求者。我将遵从你的话语，你是我之师。”

မဋ္ဌကုဏ္ဍလီဝတ္ထုသ္မိံ ပုလ္လိင်္ဂယက္ခသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ‘‘အတ္ထကာမော’’တိ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဣတ္ထိလိင်္ဂဉ္စ ဒေဝတာသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ‘‘ဟိတကာမာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပုရိသဘူတော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝေါဟရိတော. အညတြာပိ ဒေဝတာသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ ဒေဝပုတ္တော ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝေါဟရိတော –

在精致耳环(Maṭṭhakuṇḍalī)的故事(vatthu)中，针对阳性的“夜叉(yakkha)”一词，以阳性“希求义利者(atthakāmo)”称呼；而针对阴性的“天神(devatā)”一词，身为男性的精致耳环则被以阴性“希求利益者(hitakāmā)”称呼。在其他地方，天子(devaputta)也因“天神(devatā)”一词而被以阴性称呼。

‘‘န တွံ ဗာလေ ဝိဇာနာသိ, ယထာ အရဟတံ ဝစော’’တိ;

‘‘အတ္ထကာမာသိ မေ အမ္မ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ’’တိ.

“愚女(bāle)啊！你不知道阿罗汉(arahant)的话语。”“母亲(amma)啊！你对我有利乐之心；天神(devatā)啊！你对我有利乐之心。”

ဧတ္ထ ပန ‘‘ဧဟိ ဗာလေ ခမာပေဟိ, ကုသရာဇံ မဟဗ္ဗလ’’န္တိ ဧတ္ထ စ ဣတ္ထီယေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝေါဟရိတာ, တသ္မာ ကတ္ထစိ ဣတ္ထိပုရိသပဒတ္ထသင်္ခါတံ အတ္ထံ အနပေက္ခိတွာ လိင်္ဂမတ္တမေဝါပေက္ခိတွာ ဘောတီ ဒေဝတာ, ဘောတီ သိလာ, ဘောတီ ဇမ္ဗူ, ဘောတိံ ဒေဝတန္တိအာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္စတ္တဝစနာဒီနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ကတ္ထစိ ပန လိင်္ဂဉ္စ အတ္ထဉ္စ အပေက္ခိတွာ ‘‘ဘောတီ ဣတ္ထီ, ဘောတိံ ဒေဝ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဝိဘာဝိနီတိ ဝိဘာဝေတီတိ ဝိဘာဝိနီ. ဧဝံ ပရိဘာဝိနီတိအာဒီသုပိ. ဤကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

此处“来吧，愚女(bāle)！求大力拘萨罗王(Kusarāja)宽恕”等句中，女性就是以阴性(itthiliṅga)形式被称呼的。因此，在某些情况下，不考虑词语所表示的男女意义，仅仅考虑语法性别(liṅga)，就应该将“尊贵的天神(bhotī devatā)”、“尊贵的石头(bhotī silā)”、“尊贵的阎浮树(bhotī jambū)”、“对尊贵的天神(bhotiṃ devataṃ)”等与主格(paccattavacana)等格位进行搭配。但在某些情况下，则需要同时考虑语法性别和词语意义，例如“尊贵的女人(bhotī itthī)”、“对尊贵的天神(bhotiṃ devaṃ)”等。“Vibhāvinī”的意思是“使明白者”，对于“paribhāvinī”等词语也应作如是理解。此为以长ī结尾的阴性词的解释(niddesa)。

ဘူတိ သတ္တာယမာနာ ဘဝတီတိ ဘူ. အထ ဝါ ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ စေတ္ထ သတ္တသင်္ခါရာတိ ဘူ. ဘူ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. အဘူတိ ဝဍ္ဎိဝိရဟိတာ ကထာ, န ဘူတပုဗ္ဗာတိ ဝါ အဘူ, အဘူတပုဗ္ဗာ ကထာ. န ဘူတာတိ ဝါ အဘူ, အဘူတာ ကထာ. ‘‘အဘုံ မေ ကထံ နု ဘဏသိ, ပါပကံ ဝတ ဘာသသီ’’တိ ဣဒမေတေသမတ္ထာနံ [Pg.114] သာဓကံ ဝစနံ. ဦကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော. နိယတိတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသောယံ.

存在的事物存在，故称“地(bhū)”。或者说，众生与行(saṅkhāra)在此生起、出生、增长，故称“地”。“Bhū”亦称大地(pathavī)。“Abhū”是指没有增长的话语，或者说是未曾发生过的事，故称“abhū”，即未曾发生过的话语。又或者说，不是“实有”，故称“abhū”，即非真实的话语。“你为何对我说明显的虚假之辞，你说的真是恶语！”此语可证上述诸义。此为以长ū结尾的阴性词的解释(niddesa)。此为确定阴性词的解释。

အနိယတလိင်္ဂါနံ ပန နိယတိတ္ထိလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တာနံ ဘူတပရာဘူတသမ္ဘူတသဒ္ဒါဒီနံ နိဒ္ဒေသော နယာနုသာရေန သုဝိညေယျောဝ. ဣစ္စေဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ ဘူဓာတုမယာနံ ယထာရဟံ နိဗ္ဗစနာဒိဝသေန နိဒ္ဒေသော ဝိဘာဝိတော.

然而，对于那些不定性(aniyata)词，当它们被置于确定阴性词类中时，例如“已生(bhūta)”、“败坏(parābhūta)”、“生起(sambhūta)”等词语的解释(niddesa)，依循理路即可易于了知。如此，由“bhū”词根构成的阴性词，已根据其各自的释义等，以适当的方式阐明了其解释。

ဣဒါနိ နပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဝုစ္စတိ – တတြ ဘူတန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ပထဝီဓာတုအာဒိကံ မဟာဘူတရူပံ. တဉှိ အညေသံ နိဿယဘာဝေန ဘဝတီတိ ဘူတံ, ဘဝတိ ဝါ တသ္မိံ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဥပါဒါရူပန္တိ ဘူတံ. အထ ဝါ ဘူတန္တိ သတ္တော ဘူတနာမကော ဝါ. ဘူတန္တိ ဟိ နပုံသကဝသေန သကလော သတ္တော ဧဝံနာမကော စ ယက္ခာဒိကော ဝုစ္စတိ. ‘‘ကာလော ဃသတိ ဘူတာနိ, သဗ္ဗာနေဝ သဟတ္တနာ. ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ, ဥဇ္ဈာပေတွာန ဘူတာနိ, တမှာ ဌာနာ အပက္ကမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု နပုံသကပ္ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဂါတာဗန္ဓသုခတ္ထံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသောတိ စေ? တန္န, ‘‘ယက္ခာဒီနိ မဟာဘူတာနိ ယံ ဂဏှန္တိ, နေဝ တေသံ တဿ အန္တော, န ဗဟိ ဌာနံ ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ စုဏ္ဏိယပဒရစနာယမ္ပိ ဘူတသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဒဿနတောတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ. မဟာဘူတန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ စတုဗ္ဗိဓံ မဟာဘူတရူပံ. တဿ မဟန္တပါတုဘာဝါဒီဟိ ကာရဏေဟိ မဟာဘူတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထံ? မဟန္တံ ဘူတန္တိ မဟာဘူတံ, မာယာကာရသင်္ခါတေန မဟာဘူတေန သမန္တိပိ မဟာဘူတံ, ယက္ခာဒီဟိ မဟာဘူတေဟိ သမန္တိပိ မဟာဘူတံ, မဟန္တေဟိ ဃာသစ္ဆာဒနာဒိပစ္စယေဟိ ဘူတံ ပဝတ္တန္တိပိ မဟာဘူတံ, မဟာဝိကာရဘူတန္တိပိ မဟာဘူတံ. ဧဝံ မဟန္တပါတုဘာဝါဒီဟိ ကာရဏေဟိ မဟာဘူတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတြိဒံ သုဋ္ဌုပလက္ခိတဗ္ဗံ –

现在说中性词的解释(niddesa)——于此，“bhūta”是指地界(pathavīdhātu)等四种大种色(mahābhūtarūpa)。因为它作为其他事物的依处而存在(bhavati)，故称“bhūta”；或者说，所造色(upādārūpa)因依附于它而存在，故称“bhūta”。又或者，“bhūta”指有情(satta)，或名为“bhūta”者。以中性(napuṃsaka)而言，一切有情及夜叉(yakkha)等皆如此称呼。“时间吞噬一切众生(bhūta)，连同其自身。凡是聚集于此的众生……使众生恼怒后，便从彼处离去”，在诸如此类的句子中，当知是中性的用法。若问：这是为了偈颂(gāthā)的韵律流畅而改变词性吗？并非如此。因为在散文(cuṇṇiyapada)句式中，如“夜叉等大鬼神(mahābhūta)所执取的，既不在其内，也不在其外，找不到其处所”，也见到“bhūta”一词用为中性，当如是了知。所谓“大种(mahābhūta)”，即是前述的四种大种色。当知其被称为“大种”，是由于其广大显现等原因。如何？是广大的存在，故为“大种”；与幻术师(māyākāra)所作的幻象相似，故为“大种”；与夜叉等大鬼神相似，故为“大种”；依靠广大的衣食等资具而存在，故为“大种”；是巨大的变化，故为“大种”。当知其被称为“大种”，是由于这些广大显现等原因。于此，当善加辨别——

ပုန္နပုံသကလိင်္ဂေါ [Pg.115] စ, ဘူတသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ;

ပဏ္ဏတ္တိယံ ဂုဏေ စေဝ, ဂုဏေယေဝိတ္ထိလိင်္ဂကော.

“bhūta”一词，用于阳性(pulliṅga)和中性(napuṃsakaliṅga)；在指称施设(paṇṇatti)、性质(guṇa)以及具有性质者(guṇin)时，则用为阴性(itthiliṅga)。

ဘူတ သမ္ဘူတသဒ္ဒါဒိ-နယေ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကာ;

ယောဇေတဗ္ဗာ တိလိင်္ဂေ တေ, ဣတိ ဉေ ယျံ ဝိသေသတော.

“bhūta”、“sambhūta”等词，在理路上是指称施设(paṇṇatti)者；它们应被应用于三性之中，此点当特别了知。

‘‘ဘူတော တိဋ္ဌတိ, ဘူတာနိ, တိဋ္ဌန္တိ, သမဏော အယံ;

ဣဒါနိ ဘူတော, စိတ္တာနိ, ဘူတာနိ ဝိမလာနိ တု.

“‘存在者(bhūta，阳性)站立，诸存在者(bhūtāni，中性)站立，此沙门(samaṇa)今已成就，诸心真实(bhūta)且清净，

ဝဉ္ဈာ ဘူတာ ဝဓူ ဧသာ’’, ဣစ္စုဒါဟရဏာနိမေ;

ဝုတ္တာနိ သုဋ္ဌု လက္ခေယျ, သာသနတ္ထဂဝေသကော.

此妇人已成石女(vañjhā bhūtā，阴性)”。这些是所说的例子，教法义理的探求者当善加辨别。

ဘဝိတ္တန္တိ ဝဍ္ဎိတဋ္ဌာနံ. တဉှိ ဘဝန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘဝိတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘ဇနိတ္တံ မေ ဘဝိတ္တံ မေ, ဣတိ ပင်္ကေ အဝဿယိ’’န္တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ.

“Bhavitta”是增长之处。因为在此处出生、增长，故称“bhavitta”。“我的出生地(janitta)，我的成长处(bhavitta)，就这样沉入了泥沼”，此语可证此义。

‘‘ဘဝိတ္တံ’’ ဣတိ ‘‘ဘာဝိတ္တ’’-န္တိ စ ပါဌော ဒွိဓာ မယာ;

ရဿတ္တဒီဃဘာဝေန, ဒိဋ္ဌော ဘဂ္ဂဝဇာတကေ.

“Bhavittaṃ”或作“bhāvittaṃ”，此二种读法我曾见过；因短音和长音之别，在《巴伽瓦本生》(Bhaggavajātaka)中见到。

ဘူနန္တိ ဘဝနံ ဘူနံ ဝဒ္ဓိ. ‘‘အဟမေဝ ဒူသိယာ ဘူနဟတာ, ရညော မဟာပတာပဿာ’’တိ, ‘‘ဘူနဟစ္စံ ကတံ မယာ’’တိ စ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ.

“Bhūna”是指存在、胎儿、增长。“我，大威王(Mahāpatāpa)的胎儿，被度西(Dūsī)所杀”，以及“我已行杀胎(bhūnahacca)之事”，此语可证此义。

ဘဝနန္တိ ဘဝနကြိယာ. အထ ဝါ ဘဝန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ ဧတ္ထ သတ္တာ ပုတ္တဓီတာဟိ နာနာသမ္ပတ္တီဟိ စာတိ ဘဝနံ ဝုစ္စတိ ဂေဟော, ‘‘ပေတ္တိကံ ဘဝနံ မမာ’’တိ ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ‘‘ဂေဟော ဃရဉ္စ အာဝါသော, ဘဝနဉ္စ နိကေတန’’န္တိ ဣဒံ ပရိယာယဝစနံ. ပရာဘဝနန္တိ အဝဒ္ဓိမာပဇ္ဇနံ. သမ္ဘဝနန္တိ သုဋ္ဌု ဘဝနံ. ဝိဘဝနန္တိ ဥစ္ဆေဒေါ ဝိနာသော ဝါ. ပါတုဘဝနန္တိ ပါကဋတာ သရူပလာဘော ဣစ္စေဝတ္ထော. အာဝိဘဝနန္တိ ပစ္စက္ခဘာဝေါ. တိရောဘဝနန္တိ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ. ဝိနာဘဝနန္တိ ဝိနာဘာဝေါ. သောတ္ထိဘဝနန္တိ သုဝတ္ထိတာ. ပရိဘဝနန္တိ ပီဠနာ ဟီဠနာ ဝါ. အဘိဘဝနန္တိ ဝိဓမနံ. အဓိဘဝနန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရဏံ[Pg.116]. အနုဘဝနန္တိ ပရိဘုဉ္ဇနံ. သမနုဘဝနန္တိ သုဋ္ဌု ပရိဘုဉ္ဇနံ. ပစ္စနုဘဝနန္တိ အဓိပတိဘာဝေနပိ သုဋ္ဌု ပရိဘုဉ္ဇနံ. နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

“Bhavana”是指存在之行为。或者说，众生在此因子女、各种财富而增长繁衍，故住所称为“家宅”，如言“此乃吾父之家宅(bhavana)”，此语可证此义。“家宅(geha)、房屋(ghara)、住处(āvāsa)、住宅(bhavana)、居所(niketana)”等皆为同义词。“Parābhavana”是指衰退。“Sambhava”是指良好存在。“Vibhava”是指断灭或毁灭。“Pātubhava”是指显露、获得自身形态之义。“Āvibhava”是指显现的状态。“Tirobhava”是指隐蔽状态。“Vinābhava”是指分离状态。“Sotthibhava”是指安稳状态。“Paribhava”是指压迫或鄙视。“Abhibhava”是指摧毁。“Adhibhava”是指覆盖。“Anubhava”是指享用。“Samanubhava”是指充分享用。“Paccanubhava”是指以支配者的姿态充分享用。此为以鼻音(niggahīta, ṃ)结尾的中性词的解释(niddesa)。

အတ္ထဝိဘာဝီတိ အတ္ထဿ ဝိဘာဝနသီလံ စိတ္တံ ဝါ ဉာဏံ ဝါ ကုလံ ဝါ အတ္ထဝိဘာဝိ. ဧဝံ ဓမ္မဝိဘာဝိ. ဣကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော.

“Atthavibhāvī”是指具有阐明义理之特性的心、智慧或家族，称为明义者。同样，“dhammavibhāvi”(法明者)也是如此。此为以短i结尾的中性词的解释(niddesa)。

ဂေါတြဘူတိ ပညတ္တာရမ္မဏံ မဟဂ္ဂတာရမ္မဏံ ဝါ ဂေါတြဘုစိတ္တံ. တဉှိ ကာမာဝစရဂေါတ္တမဘိဘဝတိ, မဟဂ္ဂတဂေါတ္တဉ္စ ဘာဝေတိ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ ‘‘ဂေါတြဘူ’’တိ ဝုစ္စတိ. အပိစ ဂေါတြဘူတိ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ မဂ္ဂဝီထိယံ ပဝတ္တံ ဂေါတြဘုဉာဏံ ဝါ သင်္ခါရာရမ္မဏံ ဝါ ဖလသမာပတ္တိဝီထိယံ ပဝတ္တံ ဂေါတြဘုဉာဏံ. တေသု ဟိ ပဌမံ ပုထုဇ္ဇနဂေါတ္တမဘိဘဝတိ, အရိယဂေါတ္တဉ္စ ဘာဝေတိ, ဂေါတ္တာဘိဓာနာ စ နိဗ္ဗာနတော အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဘဝတီတိ ‘‘ဂေါတြဘူ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဒုတိယံ ပန သင်္ခါရာရမ္မဏမ္ပိ သမာနံ အာသေဝနပစ္စယဘာဝေန သသမ္ပယုတ္တာနိ ဖလစိတ္တာနိ ဂေါတ္တာဘိဓာနေ နိဗ္ဗာနမှိ ဘာဝေတီတိ ‘‘ဂေါတြဘူ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣဒံ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ –

“种姓(Gotrabhū)”是所缘为概念(paññatti)或广大(mahaggata)所缘的种姓心(gotrabhucitta)。因为它克服欲界(kāmāvacara)种姓(gotta)，并培育及生起广大种姓，故被称为“种姓”。此外，“种姓”也可以指以涅槃(nibbāna)为所缘、在道心路(maggavīthi)中生起的种姓智(gotrabhuñāṇa)，或者指以行(saṅkhāra)为所缘、在果定心路(phalasamāpattivīthi)中生起的种姓智。于此二者中，前者克服凡夫(puthujjana)种姓，并培育圣者(ariya)种姓，且因其以名为“种姓”(gotta)的涅槃为所缘而有，故被称为“种姓”；后者虽然以行为所缘，但以重复缘(āsevanapaccaya)之故，能使其相应果心在名为“种姓”的涅槃中得到培育，故被称为“种姓”。此为巴利圣典的界定：

‘‘ဂေါတြဘု’’ဣတိ ရဿတ္တ-ဝသေန ကထိတံ ပဒံ;

နပုံသကန္တိ ဝိညေယျံ, ဉာဏစိတ္တာဒိပေက္ခကံ.

“Gotrabhu”一词，以短音(rassatta)宣说；当知其为中性(napuṃsaka)，指涉智(ñāṇa)、心(citta)等。

‘‘ဂေါတြဘူ’’ဣတိ ဒီဃတ္တ-ဝသေန ကထိတံ ပန;

ပုလ္လိင်္ဂမိတိ ဝိညေယျံ, ပုဂ္ဂလာဒိကပေက္ခကံ.

“Gotrabhū”一词，以长音(dīghatta)宣说；当知其为阳性(pulliṅga)，指涉人(puggala)等。

ဒီဃဘာဝေန ဝုတ္တံ တု, နပုံသကန္တိ နော ဝဒေ;

ဗိန္ဒုဝန္တီ’တရေ ဘေဒါ, တယော ဣတိ ဟိ ဘာသိတာ.

虽以长音宣说，但不应说是中性；因为包括带鼻音点(bindu)的形式在内，已宣说了三种差别(bheda)。

ဤကာရန္တာ စ ဦဒန္တာ, ရဿတ္တံ ယန္တိ သာသနေ;

နပုံသကတ္တံ ပတွာန, သဟဘု သီဃယာယိတိ.

以ī和ū结尾的词，在圣教(sāsana)中变为短音而成为中性，如“sahabhu”和“sīghayāyi”。

စိတ္တေန သဟ ဘဝတီတိ စိတ္တသဟဘု, စိတ္တေန သဟ န ဘဝတီတိ နစိတ္တသဟဘု, ရူပံ. ဥကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော. နိယတနပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသောယံ.

与心一同生起的，是“心俱生”(cittasahabhu)；与心一同不生起的，是非心俱生(nacittasahabhu)，即色法(rūpa)。此为u结尾中性词的解释(niddesa)。此为定中性词(niyatanapuṃsakaliṅga)的解释。

အနိယတလိင်္ဂါနံ [Pg.117] နိယတနပုံသကလိင်္ဂေသု ပက္ခိတ္တာနံ ဘူတပရာဘူတသဒ္ဒါဒီနံ နိဒ္ဒေသော နယာနုသာရေန သုဝိညေယျောဝ. ဣစ္စေဝံ နပုံသကလိင်္ဂါနံ ဘူဓာတုမယာနံ ယထာရဟံ နိဗ္ဗစနာဒိဝသေန နိဒ္ဒေသော ဝိဘာဝိတော. ဣစ္စေဝံ သဗ္ဗထာပိ လိင်္ဂတ္တယနိဒ္ဒေသော သမတ္တော.

对于归入定中性词的不定性词(aniyataliṅga)，如bhūta、parābhūta等词的解释，依照理路(naya)是易于了知的。如是，由bhū词根构成的中性词，其解释已根据其各自的意义等而阐明。如是，对所有三性(liṅgattaya)的解释已完成。

ဥလ္လိင်္ဂနေန ဝိဝိဓေန နယေန ဝုတ္တံ,ဘူဓာတုသဒ္ဒမယလိင်္ဂတိကံ ယဒေတံ;

အာလိင်္ဂိယံ ပိယတရဉ္စ သုတံ သုလိင်္ဂံ,ပေါသော ကရေ မနသိ လိင်္ဂဝိဒုတ္တမိစ္ဆံ.

这由bhū词根构成的三性词，已通过各种指明和方法宣说。欲求精通词性者，当拥抱这更可爱、已听闻的善词性(suliṅga)，并铭记于心。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具注释之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为得善巧而作的《声律论》中，

ဘူဓာတုမယာနံ တိဝိဓလိင်္ဂိကာနံ နာမိကရူပါနံ ဝိဘာဂေါ

由bhū词根构成的三性名词形式之区分

စတုတ္ထော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第四章。

၅. ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနာမိကပဒမာလာ

5. o-词尾阳性名词变化表

ဘူ ဓာတုတော ပဝတ္တာနံ, နာမိကာနမိတော ပရံ;

နာမမာလံ ပကာသိဿံ, နာမမာလန္တရမ္ပိ စ.

继bhū词根之后，此后我将阐明诸名词之变化表(nāmamāla)，以及其他名词变化表。

ဝိပ္ပကိဏ္ဏကထာ ဧတ္ထ, ဧဝံ ဝုတ္တေ န ဟေဿတိ;

ပဘေဒေါ နာမမာလာနံ, ပရိပုဏ္ဏောဝ ဟေဟိတိ.

在此，若如此说，则不会有散乱的言论；名词变化表的分类(pabheda)，将会是完整的。

ပုဗ္ဗာစရိယသီဟာနံ, တသ္မာ ဣဓ မတံ သုတံ;

ပုရေစရံ ကရိတွာန, ဝက္ခာမိ သဝိနိစ္ဆယံ.

因此，我将以那些如狮子般的先师(pubbācariya)们在此所闻的观点为前导，阐明其确切的抉择(savinicchaya)。

ပုရိသော, ပုရိသာ. ပုရိသံ, ပုရိသေ. ပုရိသေန, ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘိ. ပုရိသဿ, ပုရိသာနံ. ပုရိသာ, ပုရိသသ္မာ, ပုရိသမှာ, ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘိ. ပုရိသဿ, ပုရိသာနံ. ပုရိသေ, ပုရိသသ္မိံ, ပုရိသမှိ, ပုရိသေသု. ဘော ပုရိသ, ဘဝန္တော ပုရိသာ.

男子(purisa)，诸男子。男子，诸男子。以男子，以诸男子，以诸男子。为男子，为诸男子。从男子，从男子，从男子，从诸男子，从诸男子。男子的，诸男子的。于男子，于男子，于男子，于诸男子。嘿，男子！诸位男子！

အယမာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန ကတသ္မာ နိရုတ္တိပိဋကတော ဥဒ္ဓရိတော ပုရိသဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ [Pg.118] နာမိကပဒမာလာနယော. တတြ ပုရိသဝစနဧကဝစနပုထုဝစနေသု ပစ္စတ္တဝစနာဒီနိ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ပုရိသော တိဋ္ဌတိ, ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ. တတြ ပုရိသောတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ ပစ္စတ္တဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသာတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ ပစ္စတ္တဝစနံ ဘဝတိ.

此乃具寿(āyasmā)摩诃迦旃延(Mahākaccāna)，已得无碍解(paṭisambhidā)者，从《词释藏》(Niruttipiṭaka)中所提取的，关于“purisa”这个词的原始形式(pakatirūpa)的名词变化表规则。其中，男子一词在单数(ekavacana)、复数(puthuvacana)等情况中，有主格(paccattavacana)等变化。例如：“puriso tiṭṭhati”(男子站立)，“purisā tiṭṭhanti”(诸男子站立)。此处，“puriso”是男子一词的单数主格，“purisā”是男子一词的复数主格。

ပုရိသံ ပဿတိ, ပုရိသေ ပဿတိ. တတြ ပုရိသန္တိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ ဥပယောဂဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသေတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ ဥပယောဂဝစနံ ဘဝတိ.

看见男子，看见诸男子。其中，“purisaṃ”是男子一词的单数宾格(upayogavacana)，“purise”是男子一词的复数宾格。

ပုရိသေန ကတံ, ပုရိသေဟိ ကတံ, ပုရိသေဘိ ကတံ. တတြ ပုရိသေနာတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ ကရဏဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘီတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ ကရဏဝစနံ ဘဝတိ.

由男子所为，由诸男子所为，由诸男子所为。在此，“purisena”是男子一词的单数工具格(karaṇavacana)，“purisehi”、“purisebhi”是男子一词的复数工具格。

ပုရိသဿ ဒီယတေ, ပုရိသာနံ ဒီယတေ. တတြ ပုရိသဿာတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ သမ္ပဒါနဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသာနန္တိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ သမ္ပဒါနဝစနံ ဘဝတိ.

施与男子，施与诸男子。此处，“purisassa”是男子一词的单数与格(sampadānavacana)，“purisānaṃ”是男子一词的复数与格。

ပုရိသာ နိဿဋံ, ပုရိသသ္မာ နိဿဋံ, ပုရိသမှာ နိဿဋံ, ပုရိသေဟိ နိဿဋံ, ပုရိသေဘိ နိဿဋံ. တတြ ပုရိသာတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ နိဿက္ကဝစနံ ဘဝတိ. ပုရိသသ္မာတိ…ပေ… ပုရိသမှာတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ နိဿက္ကဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘီတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ နိဿက္ကဝစနံ ဘဝတိ.

从男子脱离(nissaṭa)，从男子脱离，从男子脱离，从诸男子脱离，从诸男子脱离。在此，“purisā”是男子一词的单数离格(nissakkavacana)。“purisasmā”……略……“purisamhā”是男子一词的单数离格，“purisehi”、“purisebhi”是男子一词的复数离格。

ပုရိသဿ ပရိဂ္ဂဟော, ပုရိသာနံ ပရိဂ္ဂဟော. တတြ ပုရိသဿာတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ သာမိဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသာနန္တိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ သာမိဝစနံ ဘဝတိ.

男子的所有物(pariggaho)，诸男子的所有物。在此，“purisassa”是男子一词的单数属格(sāmivacana)，“purisānaṃ”是男子一词的复数属格。

ပုရိသေ ပတိဋ္ဌိတံ, ပုရိသသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတံ, ပုရိသမှိ ပတိဋ္ဌိတံ, ပုရိသေသု ပတိဋ္ဌိတံ. တတြ ပုရိသေတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ ဘုမ္မဝစနံ ဘဝတိ, ပုရိသသ္မိန္တိ…ပေ… ပုရိသမှီတိ…ပေ… ပုရိသေသူတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ ဘုမ္မဝစနံ ဘဝတိ.

立于(patiṭṭhita)男子，立于男子中，立于男子中，立于诸男子。在此，“purise”是男子一词的单数位格(bhummavacana)，“purisasmiṃ”……略……“purisamhi”亦是单数位格，“purisesu”是复数位格。

ဘော [Pg.119] ပုရိသ တိဋ္ဌ, ဘဝန္တော ပုရိသာ တိဋ္ဌထ. တတြ ဘော ပုရိသဣတိ ပုရိသဝစနေ ဧကဝစနေ အာလပနံ ဘဝတိ, ဘဝန္တော ပုရိသာဣတိ ပုရိသဝစနေ ပုထုဝစနေ အာလပနံ ဘဝတီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ နယော ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော.

“喂，男子，站住！诸位男子，站住！”在此，“bho purisa”是男子(purisa)一词的单数呼格(ālapana)，“bhavanto purisā”是男子一词的复数(puthuvacana)呼格。以此类推，应当在所有情况中详细推演规则。

ယမကမဟာထေရေန ကတာယ ပန စူဠနိရုတ္တိယံ ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဝတွာ ‘‘ဘော ပုရိသာ’’ဣတိ ဒီဃဝသေန အာလပနဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ တာဒိသော နယော နိရုတ္တိပိဋကေ နတ္ထိ, တထာပိ ဗဟူနမာလပနဝိသယေ ‘‘ဘော ယက္ခာ’’ဣတိအာဒီနံ အာလပနဗဟုဝစနာနံ ဇာတကဋ္ဌကထာဒီသု ဒိဿနတော ပသတ္ထတရောဝ ဟောတိ ဝိညူနံ ပမာဏဉ္စ, တသ္မာ ဣမိနာ ယမကမဟာထေရမတေနပိ ‘‘ပုရိသော ပုရိသာ ပုရိသ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ အာမန္တနေ ‘‘ဘော ပုရိသ, ဘော ပုရိသာ, ဘဝန္တော ပုရိသာ’’တိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

然而，在叶摩迦大长老(Yamakamahāthera)所著的《小词释》(Cūḷanirutti)中，“bho purisa”被说成是以短音(rassa)作单数呼格，“bho purisā”被说成是以长音(dīgha)作复数呼格。尽管《词释藏》(Niruttipiṭaka)中没有这样的规则，但鉴于在对多数对象进行呼唤时，“bho 夜叉(yakkhā)”等复数呼格在《本生义注》(Jātakaṭṭhakathā)等处出现，这对智者而言是更为恰当的标准和依据。因此，依照叶摩迦大长老的观点，在说了“puriso, purisā, purisa”等之后，在呼唤(āmantana)时应当配合使用“bho purisa, bho purisā, bhavanto purisā”等名词词尾变化表(nāmikapadamālā)。

တတ္ထ ပုရိသောတိ ပဌမာယ ဧကဝစနံ. ပုရိသာတိ ဗဟုဝစနံ. ပုရိသန္တိ ဒုတိယာယ ဧကဝစနံ. ပုရိသေတိ ဗဟုဝစနံ. ပုရိသေနာတိ တတိယာယ ဧကဝစနံ. ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘီတိ ဒွေ ဗဟုဝစနာနိ. ပုရိသဿာတိ စတုတ္ထိယာ ဧကဝစနံ. ပုရိသာနန္တိ ဗဟုဝစနံ. ပုရိသာ, ပုရိသသ္မာ, ပုရိသမှာတိ တီဏိ ပဉ္စမိယာ ဧကဝစနာနိ. ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘီတိ ဒွေ ဗဟုဝစနာနိ. ပုရိသဿာတိ ဆဋ္ဌိယာ ဧကဝစနံ. ပုရိသာနန္တိ ဗဟုဝစနံ. ပုရိသေ, ပုရိသသ္မိံ, ပုရိသမှီတိ တီဏိ သတ္တမိယာ ဧကဝစနာနိ. ပုရိသေသူတိ ဗဟုဝစနံ. ဘော ပုရိသာတိ အဋ္ဌမိယာ ဧကဝစနံ. ဘော ပုရိသာ, ဘဝန္တော ပုရိသာတိ ဒွေ ဗဟုဝစနာနိ.

此处，“puriso”是第一格(paṭhamā)单数。“purisā”是复数。“purisaṃ”是第二格(dutiyā)单数。“purise”是复数。“purisena”是第三格(tatiyā)单数。“purisehi”、“purisebhi”是两种复数。“purisassā”是第四格(catutthī)单数。“purisānanti”是复数。“purisā”、“purisasmā”、“purisamhā”是三种第五格(pañcamī)单数。“purisehi”、“purisebhi”是两种复数。“purisassā”是第六格(chaṭṭhī)单数。“purisānanti”是复数。“purise”、“purisasmiṃ”、“purisamhi”是三种第七格(sattamī)单数。“purisesu”是复数。“bho purisa”是第八格(aṭṭhamī)单数。“bho purisā”、“bhavanto purisā”是两种复数。

ကိဉ္စာပေတေသု ‘‘ပုရိသာ’’တိ ဣဒံ ပဌမာပဉ္စမီအဋ္ဌမီနံ, ‘‘ပုရိသေ’’တိ ဣဒံ ဒုတိယာသတ္တမီနံ, ‘‘ပုရိသေဟိ, ပုရိသေဘီ’’တိ တတိယာပဉ္စမီနံ, ‘‘ပုရိသာန’’န္တိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဧကသဒိသံ, တထာပိ အတ္ထဝသေန အသင်္ကရဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကထံ? ‘‘ပုရိသော [Pg.120] တိဋ္ဌတိ, ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ. ပုရိသံ ပဿတိ, ပုရိသေ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ.

在这些变化中，“purisā”是第一格、第五格、第八格的形式，“purise”是第二格、第七格的形式，“purisehi, purisebhi”是第三格、第五格的形式，“purisānaṃ”是第四格、第六格的形式，虽然形式相同(ekasadisa)，但也应根据意义(attha)来理解其不相混杂(asaṅkara)。如何理解呢？如：“puriso tiṭṭhati”(男子站立)，“purisā tiṭṭhanti”(诸男子站立)；“purisaṃ passati”(看见男子)，“purise passati”(看见诸男子)等。

တတ္ထ စ ဘောတိ အာမန္တနတ္ထေ နိပါတော. သော န ကေဝလံ ဧကဝစနံယေဝ ဟောတိ, အထ ခေါ ဗဟုဝစနမ္ပိ ဟောတီတိ ‘‘ဘော ပုရိသာ’’ဣတိ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါပိ ဂဟိတော. ‘‘ဘဝန္တော’’တိဒံ ပန ဗဟုဝစနမေဝ ဟောတီတိ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ပုန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတိ ယမကမဟာထေရေန ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဝတွာ ‘‘ဘော ပုရိသာ’’ဣတိ ဒီဃဝသေန အာလပနဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာသု စ နိပါတဘူတော ဘောသဒ္ဒေါ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇတိ. အတြိမာနိ နိဒဿနပဒါနိ – ‘‘အပိ နု ခေါ သပရိဂ္ဂဟာနံ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပရိဂ္ဂဟေန ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ သမေတီတိ, နော ဟိဒံ ဘော ဂေါတမ. အစ္ဆရိယံ ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ ဘော အာနန္ဒ, ဧဟိ ဘော သမဏ, ဘော ပဗ္ဗဇိတ’’ဣစ္စာဒိပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ ဘောသဒ္ဒဿ ဧကဝစနပ္ပယောဂေ ပဝတ္တိနိဒဿနံ, ‘‘တေန ဟိ ဘော မမပိ သုဏာထ. ယထာ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ, နာဟံ ဘော သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒါမိ, ပဿထ ဘော ဣမံ ကုလပုတ္တံ. ဘော ယက္ခာ အဟံ ဣမံ တုမှာကံ ဘာဇေတွာ ဒဒေယျံ. အပရိသုဒ္ဓေါ ပနမှိ, ဘော ဓုတ္တာ တုမှာကံ ကြိယာ မယှံ န ရုစ္စတိ. သော တေ ပုရိသေ အာဟ ဘော တုမှေ မံ မာရေန္တာ ရညော ဒဿေတွာဝ မာရေထာ’’တိ ဣစ္စာဒိ ပန ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ ဘောသဒ္ဒဿ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေ ပဝတ္တိနိဒဿနံ. ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ ပန ‘‘ဘော ပုရိသ, ဘော ပုရိသာ’’တိ ပဒဒွယံ အာလပနေကဝစနဝသေန ဝုတ္တံ. တံ ယထာ အာဂမေဟိ န ဝိရုဇ္ဈတိ, တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

此处，“bho”是用于称呼意义(āmantanattha)的不变化词(nipāta)。它不仅用于单数，也用于复数，因此“bho purisā”这一复数用法也被采用。而“bhavanto”则仅用于复数，因此应知“purisā”是再次被说出。如此，叶摩迦大长老(Yamakamahāthera)说“bho purisa”是以短音作单数呼格，“bho purisā”是以长音作复数呼格。事实上，在巴利圣典(Pāḷi)与义注(aṭṭhakathā)中，作为不变化词的“bho”字依单数与复数分为两种。以下是例证：“乔达摩(Gotama)，并非如此。”“阿难(Ānanda)，真是稀有！阿难，真是奇妙！”“来，沙门！喂，出家人！”这些是圣典与义注中“bho”字单数用法的例证。“那么，诸位(bho)请听我说。”“正如我们应当去拜见那位乔达摩。”“诸位，我并不赞叹沙门乔达摩的善说为善说。”“诸位，请看这位良家子(kulaputta)。”“诸位夜叉(yakkha)，我将此物分给你们。”“然而我非清净。”“喂，骗子们，你们的行为我不喜欢。”“那人对那些男子说：‘诸位，你们杀我时，要先向国王展示后再杀。’”这些是圣典与义注中“bho”字复数用法的例证。但在《迦旃延文法》(Kaccāyanappakaraṇa)中，“bho purisa”与“bho purisā”这两个词都被说成是单数呼格。只要这与圣典(āgama)不相违背，就应当如此接受。

ကေစိ [Pg.121] ပန အဒူရဋ္ဌဿာလပနေ ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဣစ္ဆန္တိ, ဒူရဋ္ဌဿာလပနေ ပန ‘‘ဘော ပုရိသာ’’ဣတိ ဒီဃဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဣစ္ဆန္တိ. အဒူရဋ္ဌာနံ ဒူရဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိသာနံ ဣတ္ထီနဉ္စ အာလပနေ န ကိဉ္စိ ဝဒန္တိ. တထာ အဒူရဋ္ဌာယ ဒူရဋ္ဌာယ စ ဣတ္ထိယာ အာလပနေ တေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘အဒူရဋ္ဌာနံ ဒူရဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိသာနမာလပနေ ကထံ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. အဒ္ဓါ တေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဥတ္တရိ ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ န သက္ခိဿန္တိ. ဧဝမ္ပိ တေ စေ ဝဒေယျုံ ‘‘ဘဝန္တော ပုရိသာတိ ဣမိနာဝ အဒူရဋ္ဌာနံ ဒူရဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိသာနမာလပနံ ဘဝတီ’’တိ. တဒါ တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ယဒိ ဘဝန္တော ပုရိသာ’’တိ ဣမိနာ အဒွေဇ္ဈေန ဝစနေန အဒူရဋ္ဌာနံ ဒူရဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိသာနမာလပနံ ဘဝတိ, ဧဝံ သန္တေ ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ရဿပဒေနပိ ဒူရဋ္ဌဿ စ ပုရိသဿာလပနံ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဧဝံ အဝတွာ ကိမတ္ထံ အဒူရဋ္ဌဿာလပနေ ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဣစ္ဆထ, ကိမတ္ထဉ္စ ဒူရဋ္ဌဿာလပနေ ‘‘ဘော ပုရိသာ’’ဣတိ ဒီဃဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဣစ္ဆထ.

然而，有些人主张，称呼近处者(adūraṭṭha)时，要用短音的“bho purisa”作为单数呼格；而称呼远处者(dūraṭṭha)时，则要用长音的“bho purisā”作为单数呼格。但是，对于称呼近处或远处的男子们和女子们，他们却没有任何说法。同样，对于称呼近处或远处的女子，就应该质问他们：“那么，应该如何称呼近处和远处的男子们呢？”可以肯定的是，他们被这样询问时将无法再作进一步回答。即使他们这样说：“用‘bhavanto purisā’就可以称呼近处和远处的男子们了。”这时就应该对他们说：“如果用‘bhavanto purisā’这样明确(advejjha)的言语就可以称呼近处和远处的男子们，那么用短音的‘bho purisa’也应该可以用来称呼远处的男子。既然不这样说，那么你们为什么主张在称呼近处者时，要用短音的‘bho purisa’作为单数呼格，而又为什么主张在称呼远处者时，要用长音的‘bho purisā’作为单数呼格呢？”

နနု ‘‘တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, တဂ္ဃ သုဂတ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိအာဒီသု အာလပနပဒဘူတံ ‘‘ဘဂဝါ’’ဣတိ ဒီဃပဒံ သမီပေ ဌိတကာလေပိ ဒူရေ ဌိတကာလေပိ ဗုဒ္ဓဿာလပနပဒံ ဘဝိတုမရဟတေဝ, တထာ အာလပနပဒဘူတံ ‘‘သုဂတ’’ဣတိ ရဿပဒမ္ပိ. ယသ္မာ ပနေတေသု ‘‘ဘဂဝါ’’တိ အာလပနပဒဿ န ကတ္ထစိပိ ရဿတ္တံ ဒိဿတိ, ‘‘သုဂတာ’’တိ အာလပနပဒဿ စ န ကတ္ထစိပိ ဒီဃတ္တံ ဒိဿတိ, တသ္မာ ဒီဃရဿမတ္တာဘေဒံ အစိန္တေတွာ ‘‘ပုရိသ’’ဣတိ ရဿဝသေန ဝုတ္တပဒံ ပကတိဿရဝသေန သမီပေ ဌိတဿ ပုရိသဿ အာမန္တနကာလေ အဒူရဋ္ဌဿာလပနပဒံ ဘဝတိ, အာယတဿရဝသေန ဒူရေ ဌိတပုရိသဿ အာမန္တနကာလေ ဒူရဋ္ဌဿာလပနပဒံ ဘဝတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. တထာ ‘‘ဘဝန္တော ပုရိသာ, ဘော ယက္ခာ, ဘော ဓုတ္တာ’’တိအာဒီနိ [Pg.122] ဒီဃဝသေန ဝုတ္တာနိ အာလပနဗဟုဝစနပဒါနိပိ ပကတိဿရဝသေန သမီပေ ဌိတပုရိသာနံ အာမန္တနကာလေ အဒူရဋ္ဌာနမာလပနပဒါနိ ဘဝန္တိ, အာယတဿရဝသေန ဒူရေ ဌိတပုရိသာဒီနံ အာမန္တနကာလေ ဒူရဋ္ဌာနမာလပနပဒါနိ ဘဝန္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. တထာ ဟိ ဗြာဟ္မဏာ ကတ္ထစိ ကတ္ထစိ ရဿဋ္ဌာနေပိ ဒီဃဋ္ဌာနေပိ အာယတေန သရေန မဇ္ဈိမာယတေန သရေန အစ္စာယတေန စ သရေန ဝေဒံ ပဌန္တိ လိခိတုမသက္ကုဏေယျေန ဂီတဿရေန ဝိယ. ဣတိ သဗ္ဗက္ခရေသုပိ အာယတေန သရေနုစ္စာရဏံ လဗ္ဘတေဝ လိခိတုမသက္ကုဏေယျံ, တသ္မာ အသမ္ပထမနောတရိတွာ ‘‘ဘော ပုရိသ’’ဣတိ ဝစနေန ဒူရဋ္ဌဿ စ အဒူရဋ္ဌဿ စ ပုရိသဿာလပနံ ဘဝတိ, ‘‘ဘော ပုရိသာ, ဘဝန္တော ပုရိသာ’’တိ ဣမေဟိ ဝစနေဟိပိ ဒူရဋ္ဌာနဉ္စ အဒူရဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိသာနမာလပနံ ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတိ ဒူရဋ္ဌဿ အဒူရဋ္ဌာနဉ္စ အာယတေန သရေန အာမန္တနမေဝ ပမာဏံ, န ဒီဃရဿမတ္တာဝိသေသော, တသ္မာ ‘‘ဘော သတ္ထ, ဘော ရာဇ, ဘော ဂစ္ဆ, ဘော မုနိ, ဘော ဒဏ္ဍိ, ဘော ဘိက္ခု, ဘော သယမ္ဘု, ဘောတိ ကညေ, ဘောတိ ပတ္တိ, ဘောတိ ဣတ္ထိ, ဘောတိ ယာဂု, ဘောတိ ဝဓု, ဘော ကုလ, ဘော အဋ္ဌိ, ဘော စက္ခု’’ဣစ္စေဝမာဒီဟိ ပဒေဟိ အဒူရဋ္ဌဿာလပနဉ္စ ဒူရဋ္ဌဿာလပနဉ္စ ဘဝတိ. ‘‘ဘဝန္တော သတ္ထာ, သတ္ထာရော, ဘောတိယော ကညာ, ကညာယော’’တိ ဧဝမာဒီဟိပိ ပဒေဟိ အဒူရဋ္ဌာနဉ္စာလပနံ ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

难道在“世尊(bhagavā)确实是觉支，善逝(sugata)确实是觉支”等句中，作为呼格语的“世尊”此一长音词，无论在近处或远处，不都应当是佛陀的呼格语吗？同样，作为呼格语的“善逝”此一短音词亦然。然而，由于在这些用例中，作为呼格语的“世尊”在任何地方都不见其为短音，而作为呼格语的“善逝”在任何地方也不见其为长音，因此，不应考虑长短音的差别，而应如是理解：“purisa”此一短音词，以常音呼唤近处之人时，即为近处者的呼格语；以长音呼唤远处之人时，即为远处者的呼格语。同样，“bhavanto purisā”、“bho 夜叉(yakkha)”、“bho dhuttā”等以长音表达的复数呼格语，以常音呼唤近处之人时，即为近处者的呼格语；以长音呼唤远处之人时，即为远处者的呼格语。诚然，婆罗门在某些短音处或长音处，会以长音、中长音或极长音诵读吠陀，犹如无法以文字记载的歌声。因此，一切音节皆可以长音发声，而无法以文字记载。所以，不应执着于音节的长短，“bho purisa”一句，既可呼唤远处之人，亦可呼唤近处之人；“bho purisā”、“bhavanto purisā”等句，亦可呼唤远处与近处之人。因此，对远处或近处之人的呼唤，应以延长之音为准，而非长短音的差别。所以，以“bho sattha”、“bho rāja”、“bho gaccha”、“bho muni”、“bho daṇḍi”、“bho 比丘(bhikkhu)”、“bho sayambhu”、“bhoti kaññe”、“bhoti patti”、“bhoti itthi”、“bhoti yāgu”、“bhoti vadhu”、“bho kula”、“bho aṭṭhi”、“bho cakkhu”等词，既可呼唤近处之人，亦可呼唤远处之人。应知，以“Bhavanto satthā”、“satthāro”、“bhotiyo kaññā”、“kaññāyo”等词，亦可呼唤近处者。

ဣဒံ ပနေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ –

于此，结论如下：

တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ရညော ပုတ္တံ အဒဿယုံ;

ပုတ္တော စ ပိတရံ ဒိသွာ, ဒူရတောဝဇ္ဈဘာသထ.

闻彼之言，彼等将王子示于王前；将受刑的王子见到父亲，从远处向他说话。

အာဂစ္ဆု ဒေါဝါရိကာ ခဂ္ဂဗန္ဓာ,ကာသာဝိယာ ဟန္တု မမံ ဇနိန္ဒ;

အက္ခာဟိ မေ ပုစ္ဆိတော ဧတမတ္ထံ,အပရာဓော ကော နွိဓ မမဇ္ဇ အတ္ထိ.

佩剑的守门人前来，人主啊，欲杀我此着袈裟者。我问你，请告诉我这件事：我今日于此有何过失？

ဧဝံ [Pg.123] သဒ္ဓမ္မရာဇေန, ဝေါဟာရကုသလေန ဝေ;

သုဒေသိတေ သောမနဿ-ဇာတကေ သဗ္ဗဒဿိနာ.

如是，于《苏摩那萨本生》(Somanassa-jātaka)中，由正法之王、言辞善巧者、一切见者所善说。

ဒူရဋ္ဌာနေပိ ရဿတ္တံ, ‘‘ဇနိန္ဒ’’ဣတိ ဒိဿတိ;

န ကတ္ထစိပိ ဒီဃတ္တံ, ဣတိ နီတိ မယာ မတာ.

即使对远处者，“janinda”(人主)亦见为短音；于任何处皆不见其为长音。此乃我所认为的规则。

ဣဒမ္ပေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ကုတော နု ဘော ဣဒမာယာတံ ‘ဒူရဋ္ဌဿာလပနံ အဒူရဋ္ဌဿာလပနမိ’တိ’’? သဒ္ဒသတ္ထတော. သဒ္ဒသတ္ထံ နာမ န သဗ္ဗသော ဗုဒ္ဓဝစနဿောပကာရကံ, ဧကဒေသေန ပန ဟောတိ.

于此亦应说：“喂，“远处者之呼格，近处者之呼格”此说从何而来？”从声论(Saddasattha)而来。所谓声论，并非全然有益于佛陀之言教，但在某些方面是有益的。

ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ‘‘ဗဟုဝစန’’န္တိ ဝါ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ ဝါ ‘‘အနေကဝစန’’န္တိ ဝါ အတ္ထတော ဧကံ, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ, တသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘ဗဟုဝစန’’န္တိ ဝါ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ ဝါ ‘‘အနေကဝစန’’န္တိ ဝါ ဝေါဟာရော ကာတဗ္ဗော, ပုထုဝစနံ အနေကဝစနန္တိ စ ဣဒံ သာသနေ နိရုတ္တညူနံ ဝေါဟာရော, ဣတရံ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူနံ.

于此论中，“bahuvacana”(复数)、“puthuvacana”(多数)或“anekavacana”(非一数)，于义为一，仅文字不同。因此，在一切处，皆可使用“bahuvacana”、“puthuvacana”或“anekavacana”之称。而“puthuvacana”与“anekavacana”，是教法中通晓词源者(niruttaññū)的用语，另一者(bahuvacana)则为通晓声论者(saddasatthavidū)的用语。

ကသ္မာ ပန ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ဒွိဝစနံ န ဝုတ္တန္တိ? ယသ္မာ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဒွိဝစနံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ. နနု ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝစနတ္တယံ အတ္ထိ, တထာ ဟိ ‘‘အာယသ္မာ’’တိ ဣဒံ ဧကဝစနံ, ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ဣဒံ ဒွိဝစနံ, ‘‘အာယသ္မန္တော’’တိ ဣဒံ ဗဟုဝစနန္တိ? တန္န, ယဒိ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဒွိဝစနံ ဘဝေယျ, ‘‘ပုရိသော ပုရိသာ’’တိအာဒီသု ကတရံ ဒွိဝစနန္တိ ဝဒေယျာထ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဒွိဝစနံ နာမ နတ္ထိ. တေနေဝ ဟိ သိ ယော အံ ယော နာ ဟီတိအာဒိနာ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနေဝ ဒဿိတာနီတိ.

然而，为何在此论中不言及双数(dvivacana)？因为佛陀之言教中无双数，故不言及。难道佛陀之言教中没有三数吗？例如：“具寿(āyasmā)”是单数，“āyasmantā”是双数，“āyasmanto”是复数？非也。若“āyasmantā”一词是双数，则于“puriso purisā”等词中，汝等将言何者为双数？因此，佛陀之言教中无双数。正因如此，(语法书中)才以“si yo aṃ yo nā hi”等，仅显示单数与复数。

နနု စ ဘော ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ, အဇ္ဇ ဥပေါသထော ပန္နရသော. ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, မယံ အညမညံ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထံ ကရေယျာမာ’’တိ ပါဠိယံ ဒွေ သန္ဓာယ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ, ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ခေါ အာယသ္မန္တော စတ္တာရော ပါရာဇိကာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီသု ပန ပါဠီသု ဗဟဝေါ သန္ဓာယ ‘‘အာယသ္မန္တော’’တိ ဝုတ္တံ, န စ သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘ယထာ တထာ ဝုတ္တ’’န္တိ[Pg.124], ပရိဝါသာဒိအာရောစနေပိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ဝိညာတသုဂတာဓိပ္ပာယေဟိ ‘‘ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’တိ, တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’တိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာတိ? သစ္စံ ဝုတ္တံ, တံ ပန ဝိနယဝေါဟာရဝသေန ဝုတ္တန္တိ. နနု ဝိနယော ဗုဒ္ဓဝစနံ, ကသ္မာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝစနေ ဒွိဝစနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝဒထာတိ? သစ္စံ ဝိနယော ဗုဒ္ဓဝစနံ, တထာပိ ဝိနယကမ္မဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဥပလက္ခဏမတ္တံ, န သဗ္ဗသာဓာရဏဗဟုဝစနပရိယာပန္နံ. ယဒိ ဟိ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ဣဒံ ဒွိဝစနံ သိယာ, တပ္ပယောဂါနိပိ ကြိယာပဒါနိ ဒွိဝစနာနေဝ သိယုံ, တထာရူပါနိပိ ကြိယာပဒါနိ န သန္တိ. န ဟိ အက္ခရသမယကောဝိဒေါ ဈာနလာဘီပိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဝဿသတမ္ပိ ဝဿသဟဿမ္ပိ သမဝေက္ခန္တော ဗုဒ္ဓဝစနေ ဧကမ္ပိ ကြိယာပဒံ ဒွိဝစနန္တိ ပဿေယျ, ဧဝံ ကြိယာပဒေသု ဒွိဝစနဿာဘာဝါ နာမိကပဒေသု ဒွိဝစနံ နတ္ထိ. နာမိကပဒေသု တဒဘာဝါပိ ကြိယာပဒေသု တဒဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သက္ကဋဘာသာယံ ဒွီသုပိ ဒွိဝစနာနိ သန္တိ, မာဂဓဘာသာယံ ပန နတ္ထိ.

难道不是吗？贤者！在圣典(pāḷi)中：“诸位具寿(āyasmantā)，今日是十五布萨(uposatha)日。若诸位具寿认为适宜，我等当互相举行清净布萨”，此处针对两人而称“具寿”；而在“诸位具寿，已诵说四波罗夷(pārājika)法”等圣典中，则是针对多人而称“具寿(āyasmanto)”，且不能说“随便是那样说的”。在宣告别住(parivāsa)等时，了知善逝意趣的诸义注(aṭṭhakathā)师也说：“向两人宣告者，应说‘二位具寿请忆持’；向三人宣告者，应说‘诸位具寿请忆持’”。此话虽属实，但那是依律的用语(vinayavohāra)而说的。难道律不是佛语吗？为何说“佛语中没有双数(dvivacana)”呢？诚然，律是佛语，但那是由于律羯磨(vinayakamma)的关系而说的，仅为例示，并不包含在普遍的复数中。如果“āyasmantā”是双数，那么与其相应的动词也应是双数，但并没有那样的动词。即使是精通声明(akkharasamaya)、得禅者，以天眼审视百年、千年，在佛语中也见不到一个双数动词。如此，由于动词中没有双数，名词中也就没有双数。亦应知，由于名词中没有双数，动词中也就没有双数。在梵语(sakkaṭabhāsā)中，两者都有双数，但在摩揭陀语(māgadhabhāsā)中则没有。

အပိစ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ နိရုတ္တိဝေါဟာရောပိ ‘‘ဗုဒ္ဓဝစနေ ဒွိဝစနံ နတ္ထီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ဒီပေတိ. တဉှိ သက္ကဋဘာသာယံ ဝုတ္တာ ဒွိဝစနတော ဗဟုဝစနတော စ ဝိသုံဘူတံ ဝစနံ, တတ္ထ ဝါ ဝုတ္တေဟိ အတ္ထေဟိ ဝိသုံဘူတဿ အတ္ထဿ ဝစနံ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကထမိဒံ သက္ကဋဘာသာယံ ဝုတ္တာ ဒွိဝစနတော ဗဟုဝစနတော စ ဝိသုံဘူတံ ဝစနန္တိ စေ? ယသ္မာ သက္ကဋဘာသာယံ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ ဝေါဟာရော နတ္ထိ, တသ္မာ ဣဒံ တေဟိ သက္ကဋဘာသာယံ ဝုတ္တေဟိ ဒွိဝစနဗဟုဝစနေဟိ ဝိသုံဘူတအတ္ထဿ ဝစနန္တိ ဝုစ္စတိ. ကထဉ္စ ပန သက္ကဋဘာသာယံ ဝုတ္တေဟိ ဝိသုံဘူတဿ အတ္ထဿ ဝစနန္တိ ပုထုဝစနန္တိ စေ? ယသ္မာ သက္ကဋဘာသာယံ ဒွေ ဥပါဒါယ ဒွိဝစနံ ဝုတ္တံ, န တိစတုပဉ္စာဒိကေ [Pg.125] ဗဟဝေါ ဥပါဒါယ, ဗဟဝေါ ပန ဥပါဒါယ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ, န ဒွေ ဥပါဒါယ, အယံ သက္ကဋဘာသာယ ဝိသေသော. မာဂဓဘာသာယံ ပန ဒွိတိစတုပဉ္စာဒိကေ ဗဟဝေါ ဥပါဒါယ ပုထုဝစနံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ သက္ကဋဘာသာယံ ဝုတ္တေဟိ အတ္ထေဟိ ဝိသုံဘူတဿ အတ္ထဿ ဝစနန္တိ ပုထုဝစနန္တိ ဝုစ္စတိ. အယံ မာဂဓဘာသာယ ဝိသေသော. တသ္မာတြ ပုထုဘူတဿ, ပုထုနော ဝါ အတ္ထဿ ဝစနံ ‘‘ပုထုဝစန’’န္တိ အတ္ထော သမဓိဂန္တဗ္ဗော.

再者，“通数”(puthuvacana)这一词法术语亦阐明了“佛语中无双数”此义。它是在梵语中所说的双数与复数之外的独立之“数”，或者是指表达与彼等所说之义不同的意义之词，故称“通数”。若问：此“数”如何是梵语中所说的双数与复数之外的独立之“数”？因为梵语中没有“通数”这一术语，故说此词是表达与梵语中双数、复数所说之义不同的意义之词。又若问：为何说“通数”是表达与梵语中所说之义不同的意义之词？因为在梵语中，针对二者说双数，不针对三、四、五等多数；而针对多数说复数，不针对二者，此乃梵语的特点。但在摩揭陀语(māgadhabhāsā)中，则针对二、三、四、五等多数说“通数”，故说“通数”是表达与梵语中所说之义不同的意义之词，此乃摩揭陀语的特点。因此，于此应知，“通数”之义即是表达众多或个别之义的“数”。

ဣဒါနိ ‘‘ပုရိသော, ပုရိသာ, ပုရိသ’’န္တိ နိရုတ္တိပိဋကတော ဥဒ္ဓရိတနယံ နိဿာယ ပကတိရူပဘူတဿ ဘူတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，依据从《语法藏》(niruttipiṭaka)中所引“puriso, purisā, purisa”（男人，男人们，哦，男人）之法，宣说处于原形(pakatirūpa)的“bhūta”（存在）一词的名词格位变化(nāmikapadamālā)如下：

ဘူတော, ဘူတာ. ဘူတံ, ဘူတေ. ဘူတေန, ဘူတေဟိ, ဘူတေဘိ. ဘူတဿ, ဘူတာနံ. ဘူတာ, ဘူတသ္မာ, ဘူတမှာ, ဘူတေဟိ, ဘူတေဘိ. ဘူတဿ, ဘူတာနံ. ဘူတေ, ဘူတသ္မိံ, ဘူတမှိ, ဘူတေသု. ဘော ဘူတ, ဘဝန္တော ဘူတာ.

（主格：）Bhūto, bhūtā。（宾格：）Bhūtaṃ, bhūte。（工具格：）Bhūtena, bhūtehi, bhūtebhi。（与格：）Bhūtassa, bhūtānaṃ。（离格：）Bhūtā, bhūtasmā, bhūtamhā, bhūtehi, bhūtebhi。（属格：）Bhūtassa, bhūtānaṃ。（方位格：）Bhūte, bhūtasmiṃ, bhūtamhi, bhūtesu。（呼格：）Bho bhūta, bhavanto bhūtā。

အထ ဝါ ‘‘ဘော ဘူတာ’’ဣတိ ဗဟုဝစနံ ဝိညေယျံ. ယထာ ပနေတ္ထ ဘူတဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ ပုရိသနယေန ယောဇိတာ, ဧဝံ ဘာဝကာဒီနဉ္စ အညေသဉ္စ တံသဒိသာနံ နာမိကပဒမာလာ ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထညာနိ တံသဒိသာနိ နာမ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ ဗုဒ္ဓဣစ္စာဒီနိ ပကတိရူပါနိ.

或者，“bho bhūtā”应被理解为复数。正如在此，“bhūta”这一原形的名词格位变化是依“purisa”（男人）的范式而组合，同样地，“bhāvakā”等其他同类词的名词格位变化也应依“purisa”的范式而组合。在此，其他同类词是指如“buddho”等词的原形“buddha”等。

ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မော သံဃော မဂ္ဂေါ,ခန္ဓော ကာယော ကာမော ကပ္ပော;

မာသော ပက္ခော ယက္ခော ဘက္ခော,နာဂေါ မေဃော ဘောဂေါ ယာဂေါ.

佛、法、僧伽、道；蕴、身、欲、劫；月、半月、夜叉(yakkha)、所食；龙、云、财富、祭祀。

ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော မာနော,မက္ခော ထမ္ဘော ကောဓော လောဘော;

ဟာသော ဝေရော ဒါဟော တေဇော,ဆန္ဒော ကာသော သာသော ရောဂေါ.

贪、嗔、痴、慢；覆、顽固、怒、贪；戏笑、仇怨、热、威；意欲、咳、喘、疾病。

အဿော [Pg.126] သဿော ဣဿော သိဿော,သီဟော ဗျဂ္ဃော ရုက္ခော သေလော;

ဣန္ဒော သက္ကော ဒေဝေါ ဂါမော,စန္ဒော သူရော ဩဃော ဒီပေါ.

马、禾谷、箭、弟子；狮、虎、树、岩；因陀(Inda)、帝释(Sakka)、天神、村；月、日、暴流、灯。

ပဿော ယညော စာဂေါ ဝါဒေါ,ဟတ္ထော ပတ္တော သောသော ဂေဓော;

သောမော ယောဓော ဂစ္ဆော အစ္ဆော,ဂေဟော မာဠော အဋ္ဋော သာလော.

侧胁、祭祀、舍离、论议；手、钵、消瘦、贪婪；苏摩(Soma)、战士、灌木、熊；家宅、大堂、塔楼、厅堂。

နရော နဂေါ မိဂေါ သသော,သုဏော ဗကော အဇော ဒိဇော;

ဟယော ဂဇော ခရော သရော,ဒုမော တလော ပဋော ဓဇော.

人、山、鹿、兔；犬、鹭、山羊、鸟；马、象、驴、箭；树、棕榈、布、旗。

ဥရဂေါ ပဋဂေါ ဝိဟဂေါ ဘုဇဂေါ,ခရဘော သရဘော ပသဒေါ ဂဝဇော;

မဟိသော ဝသဘော အသုရော ဂရုဠော,တရုဏော ဝရုဏော ဗလိသော ပလိဃော.

爬虫、飞鸟、飞鸟、蛇；驴、萨拉布(sarabho)、斑鹿、大羚羊；水牛、公牛、阿修罗、金翅鸟(garuḷo)；少年、瓦儒那(varuṇo)、钩、闩。

သာလော ဓဝေါ စ ခဒိရော,ဂေါဓုမော သဋ္ဌိကော ယဝေါ;

ကဠာယော စ ကုလတ္ထော စ,တိလော မုဂ္ဂေါ စ တဏ္ဍုလော.

娑罗、达婆、佉陀罗；小麦、六十日稻、大麦；鹰嘴豆与马豆；芝麻、绿豆、净米。

ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော ဝေဿော,သုဒ္ဒေါ ဓုတ္တော စ ပုက္ကုသော;

စဏ္ဍာလော ပတိကော ပဋ္ဌော,မနုဿော ရထိကော ရထော.

刹帝利、婆罗门、吠舍；首陀罗、恶棍与清道夫；旃陀罗、丈夫、显要者；人、车士与战车。

ပဗ္ဗဇိတော [Pg.127] ဂဟဋ္ဌော စ,ဂေါဏော ဩဋ္ဌော စ ဂဒြဘော;

မာတုဂါမော စ ဩရောဓော,ဣစ္စာဒီနိ ဝိဘာဝယေ.

出家者与在家者；公牛、骆驼与驴；妇女与后宫；如是种种应辨知。

ကေစေတ္ထ ဝဒေယျုံ ‘‘နနု ဘော ‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စာ’တိ ပါဌဿ ဒဿနတော ဩရောဓသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ’’တိ? တန္န, တတ္ထ ဟိ ‘‘ဩရောဓာ’’တိ ဣဒံ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂမေဝ, နာ’ကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ, တုမှေ ပန ‘‘အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂ’’န္တိ မညမာနာ ဧဝံ ဝဒထ, န ပနိဒံ အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ, အထ ခေါ ‘‘မာတုဂါမာ’’တိပဒံ ဝိယ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တမာကာရန္တပဒန္တိ. နနု စ ဘော သမ္မောဟဝိနောဒနိယာဒီသု ဩရောဓသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတာ ပါကဋာ, ကထန္တိ စေ? ‘‘ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ထေရဿ ကုဒ္ဓါ ပဌမမေဝ မနံ ပလောဘေတွာ ‘ဣတော တေ သတ္တဒိဝသမတ္ထကေ ဥပဋ္ဌာကော ရာဇာ မရိဿတီ’တိ သုပိနေ အာရောစေသိ. ထေရော တံ ကထံ သုတွာ ရာဇောရောဓာနံ အာစိက္ခိ. တာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မဟာဝိရဝံ ဝိရဝိံသူ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘ရာဇောရောဓာန’’န္တိ ဝတွာ ‘‘တာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာဝ ဩရောဓသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတာ ပါကဋာတိ? တန္န, အတ္ထဿ ဒုဂ္ဂဟဏတော. ဒုဂ္ဂဟိတော ဟိ ဧတ္ထ တုမှေဟိ အတ္ထော, ဧတ္ထ ပန ဩရောဓသဒ္ဒေန ဣတ္ထိပဒတ္ထဿ ကထနတော ဣတ္ထိပဒတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘တာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘တာ ဣတ္ထိယော’’တိ အယမေဝတ္ထော. တုမှေ ပန အမာတာပိတရသံဝဒ္ဓတ္တာ အာစရိယကုလေ စ အနိဝုဋ္ဌတ္တာ ဧတံ သုခုမတ္ထမဇာနန္တာ ယံ ဝါ တံ ဝါ မုခါရူဠှံ ဝဒထ.

或许有人会在此说：“诸君，从‘orodhā ca kumārā ca’(后宫与王子们)这一读诵来看，‘orodha’一词难道不是阴性吗？”并非如此。因为此处的‘orodhā’只是o-结尾的阳性词(okārantapulliṅga)，而非ā-结尾的阴性词。你们是因为误以为它是ā-结尾的阴性词才这么说。它并非ā-结尾的阴性词，而是像‘mātugāmā’(妇女)一词那样，是基于复数而说的ā-结尾词。“难道在《迷乱摈除》(Sammohavinodanī)等义注(aṭṭhakathā)中，‘orodha’一词的阴性不是显而易见的吗？如何证明？‘住在树上的天神对长老生气，先迷惑其心，在梦中告知：“从今日起七天后，你的侍奉者国王将死。”长老听后，告知国王的后宫(rājorodhāna)。她们立刻齐声大哭。’于此，说了‘rājorodhānaṃ’之后，又用‘tā’(她们)来指代，难道还不能明显看出‘orodha’是阴性词吗？”并非如此，这是因为错解了其义。你们在此错解了意思。此处是以‘orodha’一词表达女性之义，是针对女性之义才说‘tā’，其义即是“那些女人”。而你们因为未受父母教养，亦未曾住于师门，不了知此等微细之义，才会随口乱说。

ဘုဉ္ဇနတ္ထံ ကထနတ္ထံ, မုခံ ဟောတီတိ နော ဝဒေ;

ယံ ဝါ တံ ဝါ မုခါရူဠှံ, ဝစနံ ပဏ္ဍိတော နရောတိ.

莫说口之用，仅为食与言；智者于言语，不随口而出。

န မယံဘော ယံ ဝါ တံ ဝါ မုခါရူဠှံ ဝဒါမ, အဋ္ဌကထာစရိယာနညေဝ ဝစနံ ဂဟေတွာ ဝဒါမ, အဋ္ဌကထာယေဝ အမှာကံ ပဋိသရဏံ[Pg.128], န မယံ တုမှာကံ သဒ္ဒဟာမာတိ. အမှာကံ သဒ္ဒဟထ ဝါ မာ ဝါ, မာ တုမှေ ‘‘အဋ္ဌကထာစရိယာနညေဝ ဝစနံ ဂဟေတွာ ဝဒါမာ’’တိ အဋ္ဌကထာစရိယေ အဗ္ဘာစိက္ခထ. န ဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ‘‘ဩရောဓသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ’’တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနမတ္ထိ, တသ္မာပိ အဋ္ဌကထာစရိယေ အဗ္ဘာစိက္ခထ, န ယုတ္တံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဂရူနမဗ္ဘာစိက္ခနံ မဟတော အနတ္ထဿ လာဘာယ သံဝတ္တနတော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘အတ္တနာ ဒုဂ္ဂဟိတေန အမှေ စေဝ အဗ္ဘာစိက္ခတိ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ, တတော အတ္တာနဉ္စ ခဏတီ’’တိ.

“诸君，我们并非随口乱说，我们是依据义注师(aṭṭhakathācariya)的言论而说，义注(aṭṭhakathā)才是我们的依止，我们不相信你们。”你们相信与否皆可，但不要以“我们只是依据义注师的言论而说”为由，诽谤义注师。义注师确实没有在任何地方说过“orodha一词是阴性”，因此你们是在诽谤义注师。诽谤佛陀等师长是不对的，因为这会导致巨大的不幸。正如世尊(bhagavā)所说：“以自己的错解而诽谤我等，并产生诸多非福，由此而自掘其根。”

ဧဝံ အဗ္ဘာစိက္ခနဿ အယုတ္တတံ သာဝဇ္ဇတဉ္စ ဒဿေတွာ ပုနပိ တေ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗာ – ဇာတကဋ္ဌကထာယမ္ပိ တုမှေဟိ အာဟဋဥဒါဟရဏသဒိသံ ဥဒါဟရဏမတ္ထိ, တံ သုဏာထ. ကောသိယဇာတကဋ္ဌကထာယဉှိ ‘‘သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ သာဝတ္ထိယံ မာတုဂါမံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာ ကိရေကဿ သဒ္ဓဿ ပသန္နဿ ဥပါသကဗြာဟ္မဏဿ ဗြာဟ္မဏီ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘မာတုဂါမံ အာရဗ္ဘ ကထေသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တုမှာကံ မတေန မာတုဂါမသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါယေဝ သိယာ, န ပုလ္လိင်္ဂေါ, ကိမိဒံ အဋ္ဌကထာဝစနမ္ပိ န ပဿထ, တဒေဝ ပန အဋ္ဌကထာဝစနံ ပဿထ, ကိံ သာ ဧဝ အဋ္ဌကထာ တုမှာကံ ပဋိသရဏံ, န တဒညာတိ.

在指出了诽谤的不当与过失后，还应当再对他们说：“《本生经义注》(Jātakaṭṭhakathā)中也有与你们所引相似的例子，你们听着。在《拘尸耶本生经义注》(Kosiyajātakaṭṭhakathā)中可见此文：‘导师住在祇陀林(jetavana)时，针对舍卫城(Sāvatthī)的一位妇女而说法。据说她是一位有信、虔诚的优婆塞(upāsaka)婆罗门的妻子，却是恶戒、恶法者。’此处，在说了‘针对一位妇女而说法’后，又用了‘sā’(她)，按照你们的观点，‘mātugāma’(妇女)一词就应该是阴性，而非阳性。你们难道没有看到这段义注(aṭṭhakathā)文吗？你们只看到那段义注文吗？为何那段义注就是你们的依止，而不是其他的呢？’

ယဒိ တာသဒ္ဒံ အပေက္ခိတွာ ဩရောဓသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တမိစ္ဆထ, ဧတ္ထာပိ သာသဒ္ဒမပေက္ခိတွာ မာတုဂါမသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တမိစ္ဆထာတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ အပ္ပဋိဘာနာ မင်္ကုဘူတာ ပတ္တက္ခန္ဓာ အဓောမုခါ ပဇ္ဈာယေယျုံ. ဧတ္ထာပိ မာတုဂါမသဒ္ဒေန ဣတ္ထိပဒတ္ထဿ ကထနတော ဣတ္ထိပဒတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘သာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘သာ ဣတ္ထီ’’တိ အယမေဝတ္ထော. ကတ္ထစိ [Pg.129] ဟိ ပဓာနဝါစကေန ပုလ္လိင်္ဂေန နပုံသကလိင်္ဂေန ဝါ သမာနာဓိကရဏဿ ဂုဏသဒ္ဒဿ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုဝတ္တိတ္တာပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဝါ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝါ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တေပိ လိင်္ဂမနပေက္ခိတွာ ဣတ္ထိပဒတ္ထမေဝါပေက္ခိတွာ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ. တံ ယထာ? ‘‘ဣဓ ဝိသာခေ မာတုဂါမော သုသံဝိဟိတကမ္မန္တာ ဟောတိ သင်္ဂဟိတပရိဇနာ ဘတ္တုမနာပံ စရတိ, သမ္ဘတံ အနုရက္ခတီ’’တိ စ, ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ ဒုရူပါ သုပါပိကာ ဒဿနာယ, ဒလိဒ္ဒါ စ ဟောတိ အပ္ပဿကာ အပ္ပဘောဂါ အပ္ပေသက္ခာ စ. ဣဓ မလ္လိကေ ဧကစ္စော မာတုဂါမော ကောဓနာ ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလာ, အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တာ သမာနာ အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထိယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတီ’’တိ စ, ‘‘တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဣတ္ထိရတနံ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနီ ပစ္ဆာနိပါတိနီ ကိံကာရပဋိဿာဝိနီ’’တိ စ ဣမေ ပယောဂါ.

“如果你们参照‘tā’(她们)一词而主张‘orodha’(后宫)一词是阴性，那么在此也应参照‘sā’(她)一词而主张‘mātugāma’(妇女)一词是阴性。”如此说后，他们将无言以对，无有辩才，困惑，垂肩，低头，沉思。在此，也是因为用‘mātugāma’一词表达了女性的意义，所以针对女性的意义而说了‘sā’(她)，其义即是“sā itthī”(她是女子)。在某些情况下，当一个主要的阳性或中性名词与一个同格的形容词连用时，虽然该形容词应遵循所指代对象的性别而用阳性或中性来指明，但可见到不考虑其语法性别，而仅考虑其女性意义，从而使用阴性来指明的情况。例如：“毘舍佉(visākhā)，于此，妇女善于处理事务，摄受随从，行丈夫之所喜，守护其积蓄。”以及：“尊者，是何因何缘，于此，某一妇女是丑色、恶形、难看，且是贫穷、少财、少福、少权势者？茉莉夫人(mallikā)，于此，某一妇女是易怒、多恼者，稍被言说，即恼怒、生气、抗拒、固执，显露忿、恨与不悦。”以及：“诸比丘，彼转轮王(cakkavatti)之女宝(itthiratana)，是早起、晚睡、乐于听令者。”这些都是用例。

ကတ္ထစိ ပန ပဓာနဝါစကေန နပုံသကလိင်္ဂေန သမာနာဓိကရဏဿ ဂုဏသဒ္ဒဿ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုဝတ္တိတ္တာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တေပိ လိင်္ဂမနပေက္ခိတွာ ပုရိသပဒတ္ထမေဝါပေက္ခိတွာ ပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ. တံ ယထာ? ‘‘ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနိ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသိနော အဟေသုံ. တံ ခေါ ပန ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပရိဏာယကရတနံ ဉာတာနံ ပဝေသေတာ အညာတာနံ နိဝါရေတာ’’တိ. ကတ္ထစိ ပဓာနဝါစကေန လိင်္ဂတ္တယေန သမာနာဓိကရဏဿ ဂုဏသဒ္ဒဿ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုရူပံ နိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ. တံ ယထာ? သာ ဣတ္ထီ ‘‘သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ. အဋ္ဌဟိ ခေါ နကုလမာတေ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရမ္မရဏာ မနာပကာယိကာနံ ဒေဝါနံ [Pg.130] သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သဒ္ဓေါ ပုရိသပုဂ္ဂလော, သဒ္ဓံ ကုလံ, စိတ္တံ ဒန္တံ သုခါဝဟ’’န္တိ.

再者，在某些情况下，当一个主要的中性名词与一个同格的形容词连用时，虽然该形容词应遵循所指称者的性别而用中性来解释(niddesa)，但可见到不考虑其语法性别，而仅考虑其男性的意义(purisapadattha)，从而使用阳性的解释。例如：“五百位独觉佛(paccekabuddha)曾长久居住在这吞仙山(Isigili)上。”以及：“彼转轮王(cakkavatti)之辅臣宝(pariṇāyakaratana)，能让已识者进入，阻止未识者进入。”在某些情况下，可见到主要名词与同格的形容词在三种性别上都相符的解释。例如：那位女子是“具戒者、善法者”。“那拘罗母(Nakulamātā)啊！具足八法的妇女，身坏命终后，投生与意乐天(Manāpakāyikā)众神为伴。”“有信的男子(purisapuggalo)，有信的家族，已调伏的心带来安乐。”

သေယျဣတိ သဒ္ဒေါ ပန ယေဘုယျေန ဩကာရန္တဘာဝေ ဌတွာ လိင်္ဂတ္တယာနုကူလော ဘဝတိ ဧကာကာရေနေဝ တိဋ္ဌနတော. ကထံ? သေယျော အမိတ္တော မတိယာ ဥပေတော. ဧသာဝ ပူဇနာ သေယျော, ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော.

再者，“seyya”（更胜）一词，通常以“o”结尾的形式存在，因其以单一形态保持，故适用于三种性别。如何？“有智慧的敌人更胜。”“此供养更胜。”“一日的生命更胜。”

‘‘ဓမ္မေန စ အလာဘော ယော,ယော စ လာဘော အဓမ္မိကော;

အလာဘော ဓမ္မိကော သေယျော,ယဉ္စေ လာဘော အဓမ္မိကော.

“如法之无利，与彼非法利；如法无利胜，胜于非法之利。

ယသော စ အပ္ပဗုဒ္ဓီနံ, ဝိညူနံ အယသော စ ယော;

အယသောဝ သေယျော ဝိညူနံ, န ယသော အပ္ပဗုဒ္ဓိနံ.

无慧者之誉，与智者之毁；智者之毁胜，非无慧者誉。

ဒုမ္မေဓေဟိ ပသံသာ စ, ဝိညူဟိ ဂရဟာ စ ယာ;

ဂရဟာဝ သေယျော ဝိညူဟိ, ယဉ္စေ ဗာလပ္ပသံသနာ.

劣慧者赞扬，与智者谴责；智者谴责胜，胜愚人赞扬。

သုခဉ္စ ကာမမယိကံ, ဒုက္ခဉ္စ ပဝိဝေကိကံ;

ပဝိဝေကံ ဒုက္ခံ သေယျော, ယဉ္စေ ကာမမယံ သုခံ.

由欲所生乐，与远离之苦；远离之苦胜，胜于欲生乐。

ဇီဝိတဉ္စ အဓမ္မေန, ဓမ္မေန မရဏဉ္စ ယံ;

မရဏံ ဓမ္မိကံ သေယျော, ယဉ္စေ ဇီဝေ အဓမ္မိက’’န္တိ.

不如法之活，与如法之死；如法之死胜，胜于不如法之活。”

ဧဝမယံ သေယျ ဣတိ သဒ္ဒေါ ဩကာရန္တဘာဝေ ဌတွာ လိင်္ဂတ္တယာနုကူလော ဘဝတိ. ကတ္ထစိ ပန အာကာရန္တဘာဝေ ဌတွာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနုကူလော ဒိဿတိ ‘‘ဣတ္ထီပိ ဟိ ဧကစ္စိယာ, သေယျာ ပေါသ ဇနာဓိပါ’’တိ. နိဂ္ဂဟီတန္တော ပန ဟုတွာ နပုံသကလိင်္ဂါနုကူလော အပသိဒ္ဓေါ. ဧဝံပကာရေ ပယောဂေ ကိံ တုမှေ န ပဿထာတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ စ တေ နိရုတ္တရာဝ ဘဝိဿန္တိ.

如此，“seyya”一词以“o”结尾的形式存在，适用于三种性别。但在某些情况下，可见其以“ā”结尾的形式存在，适用于阴性，如：“某些女子实更胜于男子(posa)，人主啊！”然而，其以随鼻音(niggahīta)结尾而适用于中性，则是不成立的。此类用法，你们难道没有看见吗？如此说后，他们必将无言以对。

သစေပိ [Pg.131] တေ ဧတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တပ္ပဒေသေ အဋ္ဌကထာဒီသု စ ‘မာတုဂါမော’တိ ဝါ ‘မာတုဂါမေနာ’တိ ဝါ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေန မာတုဂါမသဒ္ဒဿ ဒဿနတော ပုလ္လိင်္ဂဘူတံ မာတုဂါမသဒ္ဒံ အနပေက္ခိတွာ ဣတ္ထိပဒတ္ထမေဝ အပေက္ခိတွာ ‘‘သာ ဣတ္ထီ’’တိ ဣတ္ထီသဒ္ဒေန သာသဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓဂ္ဂဟဏံ မယံ သမ္ပဋိစ္ဆာမ, ‘ဩရောဓော’တိ ဝါ ‘ဩရောဓေနာ’တိ ဝါ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေန ဌိတဿ ဩရောဓသဒ္ဒဿ အဒဿနတော ပန တုမှေဟိ ဝုတ္တံ ပုရိမတ္ထံ န သမ္ပဋိစ္ဆာမာ’’တိ. တဒါ တေသံ ဣမာနိ ဝိနယပါဠိယံ အာဂတပဒါနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ဥဒေနော ဥယျာနေ ပရိစာရေသိ သဒ္ဓိံ ဩရောဓေန, အထ ခေါ ရညော ဥဒေနဿ ဩရောဓော ရာဇာနံ ဥဒေနံ ဧတဒဝေါစာ’’တိ. ဧဝံ ဣမာနိ သုတ္တပဒါနိ ဒဿေတွာ သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာယံ ‘‘ရာမော နာမ ရာဇာ ကုဋ္ဌရောဂီ ဩရောဓေဟိ စ နာဋကေဟိ စ ဇိဂုစ္ဆမာနော’’တိ ဝစနဉ္စ ဒဿေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ ဂရုကုလမုပဂန္တွာ ဘဂဝတော သဒ္ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ သာဓုကံ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ ဥဂ္ဂဏှထာ’’တိ ဥယျောဇေတဗ္ဗာ.

如果他们在此这么说：“在各处经文及义注(aṭṭhakathā)等中，可见到“mātugāma”一词以“o”结尾的阳性形式出现，如“mātugāmo”或“mātugāmenā”。我们同意，可以不考虑“mātugāma”一词的阳性形式，而只考虑其女性意义，从而将代词“sā”（她）与“itthī”（女子）一词联系起来。但是，对于“orodha”（后宫）一词，由于未见到其以“o”结尾的阳性形式如“orodho”或“orodhenā”出现，我们不接受你们先前所说的意义。”那时，应当向他们出示《律藏》(Vinayapāḷi)中的这些文句：“其时，优填王(Udena)正与后宫在园中娱乐。其后，优填王之后宫对优填王如是说。”在出示了这些经句后，再出示《经集义注》(Suttanipātaṭṭhakathā)中的文句：“名为罗摩(Rāma)的国王因患麻风病，为后宫与舞者所厌恶。”然后应当这样遣发他们：“你们去亲近师门，为令世尊(Bhagavā)正法久住，好好地学习词句吧！”

ဣဒါနိ မာတုဂါမသဒ္ဒါဒီသု ကိဉ္စိ ဝိနိစ္ဆယံ ဝဒါမ – မာတုဂါမသဒ္ဒေါ စ ဩရောဓသဒ္ဒေါ စ ဒါရသဒ္ဒေါ စာတိ ဣမေ ဣတ္ထိပဒတ္ထဝါစကာပိ သမာနာ ဧကန္တေန ပုလ္လိင်္ဂါ ဘဝန္တိ. တေသု ဒါရသဒ္ဒဿ ဧကသ္မိံ အတ္ထေ ဝတ္တမာနဿာပိ ဗဟုဝစနကတ္တမေဝ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူ ဣစ္ဆန္တိ, န ဧကဝစနကတ္တံ. မယံ ပန ဒါရသဒ္ဒဿ ဧကသ္မိံ အတ္ထေ ဧကဝစနကတ္တံ, ယေဘုယျေန ပန ဗဟုဝစနကတ္တံ အနုဇာနာမ, ဗဝှတ္ထေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ပါဠိယဉှိ ဒါရသဒ္ဒေါ ယေဘုယျေန ဗဟုဝစနကော ဘဝတိ, ဧကဝစနကော အပ္ပော. တတြိမေ ပယောဂါ –

现在我们来对“mātugāma”（妇女）等词做些判定：“mātugāma”、“orodha”（后宫）和“dāra”（妻子），这些词虽然是表示女性意义的词，却完全是阳性词。其中，对于“dāra”一词，即使用于单一意义，语法家们也只认可其为复数，而非单数。但我们认可“dāra”一词在单一意义时用单数，而通常用复数，至于在复数意义时就更不用说了。在巴利圣典中，“dāra”一词通常是复数，单数很少。以下是用例：

‘‘ဒါသာ [Pg.132] စ ဒါသျော အနုဇီဝိနော စ,ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ မယဉ္စ သဗ္ဗေ;

ဓမ္မဉ္စရာမပ္ပရလောကဟေတု,တသ္မာ ဟိ အမှံ ဒဟရာ န မိယျရေ’’တိ စ,

“男仆与女仆，以及诸随从，子女与妻子，以及我等众。为于他世间，我等行正法，是故我等中，年少者不死。”以及，

‘‘ယော ဉာတီနံ သခီနံ ဝါ, ဒါရေသု ပဋိဒိဿတိ;

သဟသာ သမ္ပိယာယေန, တံ ဇညာဝသလော ဣတီ’’တိ စ,

“若人于亲戚或朋友之妻，强暴或亲狎，当知彼贱民。”以及，

‘‘သေဟိ ဒါရေဟိ’သန္တုဋ္ဌော, ဝေသိယာသု ပဒိဿတိ;

ဒိဿတိ ပရဒါရေသု, တံ ပရာဘဝတော မုခ’’န္တိ စ,

“于己妻不满足，厮混于娼妓中，复见于他人妻，此为衰败之门。”以及，

‘‘ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ’’တိ စ ဗျာသေ, သမာသေ ပန ‘‘ပုတ္တဒါရာ ဒိသာ ပစ္ဆာ, ပုတ္တဒါရေဟိ မတ္တနော’’တိ စ ဧဝမာဒယော ဗဟုဝစနပ္ပယောဂါ ဗဟဝေါ ဘဝန္တိ.

在广说中如“于子女与妻子之期望”，以及在复合词中如“子女与妻子是后方”、“以自己之子女与妻子”等，诸如此类的复数用法有很多。

ဧကဝစနပ္ပယောဂါ ပန အပ္ပာ. သေယျထိဒံ? ‘‘ဂရူနံ ဒါရေ, ဓမ္မံ စရေ ယောပိ သမုဉ္ဇကံ စရေ, ဒါရဉ္စ ပေါသံ ဒဒမပ္ပကသ္မိ’’န္တိ စ,

然而，单数用法很少。如下：“于师长之妻，应行于法”、“即使行拾荒”、“从少许中布施，扶养妻子(dāra)。”以及，

‘‘ယေ ဂဟဋ္ဌာ ပုညကရာ, သီလဝန္တော ဥပါသကာ;

ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ, တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ စ,

“彼等在家行福者，具戒之优婆塞(upāsaka)，如法扶养其妻，摩多利(Mātali)，我敬礼彼等。”以及，

‘‘ပရဒါရံ န ဂစ္ဆေယျံ, သဒါရပသုတော သိယ’’န္တိ စ,

“我不应至他人之妻，应专注于自妻。”以及，

‘‘ယော ဣစ္ဆေ ပုရိသော ဟောတုံ, ဇာတိံ ဇာတိံ ပုနပ္ပုနံ;

ပရဒါရံ ဝိဝဇ္ဇေယျ, ဓောတပါဒေါဝ ကဒ္ဒမ’’န္တိ စ

“若有男子愿，于生生世世，恒常为丈夫，应远离他妻，如洗足者避开泥沼。”以及，

ဧဝမာဒယော ဧကဝစနပ္ပယောဂါ အပ္ပာ.

诸如此类的单数用法很少。

သမာဟာရလက္ခဏဝသေန ပနေသ ဒါရသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေကဝစနောပိ ကတ္ထစိ ဘဝတိ. ‘‘အာဒါယ ပုတ္တဒါရံ. ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော’’ဣတိ ဧဝံ ဣဓ ဝုတ္တပ္ပကာရေန လိင်္ဂဉ္စ အတ္ထဉ္စ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ပုရိသော ပုရိသာ’’တိ ပဝတ္တံ ပုရိသသဒ္ဒနယံ နိဿာယ [Pg.133] သဗ္ဗေသံ ‘‘ဘူတော ဘာဝကော ဘဝေါ’’တိအာဒီနံ ဘူဓာတုမယာနံ အညေသဉ္စောကာရန္တပဒါနံ နာမိကပဒမာလာသု သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ကောသလ္လမုပ္ပာဒေတဗ္ဗံ.

再者，由于具有集合(samāhāra)的特征，“dāra”(妻子)一词，在某些地方也会是中性单数。如：“带着子女与妻子”(Ādāya puttadāraṃ)、“对子女与妻子的护持”(Puttadārassa saṅgaho)。如是，在此处所说的方式中，观察了词性和意义后，依据像“puriso, purisā”(男人，男人们)这样进行的“purisa”词的范例，对于所有源自“bhū”词根的词，如“bhūto, bhāvako, bhavo”(存在者，使存在者，存在)等，以及其他以“o”结尾的词，具信的良家子(kulaputta)们为了正法的住立，应当在名词词形变化中生起善巧(kosalla)。

ကိံ ပန သဗ္ဗာနိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဧကသဒိသာနေဝ ဟုတွာ ပဝိဋ္ဌာနီတိ? န ပဝိဋ္ဌာနိ. ကာနိစိ ဟိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဟောန္တိ, ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စ, ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဟောန္တိ, ဧကဒေသေန န ပဝိဋ္ဌာနိ စ, ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌာနေဝ. တတြ ကတမာနိ ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဟောန္တိ, ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စ? ‘‘သရော ဝယော စေတော’’တိအာဒီနိ. သရောဣတိ ဟိ အယံသဒ္ဒေါ ဥသုသဒ္ဒသရဝနအကာရာဒိသရဝါစကော စေ, ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌော. ရဟဒဝါစကော စေ, မနောဂဏပက္ခိကတ္တာ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌော. ဝယောဣတိ သဒ္ဒေါ ပရိဟာနိဝါစကော စေ, ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌော. အာယုကောဋ္ဌာသဝါစကော စေ, မနောဂဏပက္ခိကတ္တာ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌော. စေတော ဣတိ သဒ္ဒေါ ယဒိ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကော, ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌော. ယဒိ ပန စိတ္တဝါစကော, မနောဂဏပက္ခိကတ္တာ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌော. မနောဂဏော စ နာမ –

再者，是否所有以“o”结尾的词都以完全相同的方式归入“purisa”范例呢？并非如此。因为有些以“o”结尾的词，既有完全归入“purisa”范例的情况，也有部分归入的情况；有些词，既有部分归入的情况，也有部分不归入的情况；还有些词则完全不归入。其中，哪些以“o”结尾的词，既有完全归入“purisa”范例的情况，又有部分归入的情况呢？即“saro”、“vayo”、“ceto”等。此中，“saro”一词，若意为箭(usu)、声音(sadda)或如“a”等的元音(akāra)，则完全归入“purisa”范例；若意为湖泊(rahada)，则因其属于“mano”组，而部分归入“purisa”范例。“vayo”一词，若意为衰败(parihāni)，则完全归入“purisa”范例；若意为年龄阶段(āyukoṭṭhāsa)，则因其属于“mano”组，而部分归入“purisa”范例。“ceto”一词，若意为概念(paṇṇatti)，则完全归入“purisa”范例；若意为心(citta)，则因其属于“mano”组，而部分归入“purisa”范例。所谓的“mano”组是——

မနော ဝစော ဝယော တေဇော,တပေါ စေတော တမော ယသော;

အယော ပယော သိရော ဆန္ဒော,သရော ဥရော ရဟော အဟော –

意(mano)、语(vaco)、年龄(vayo)、火界(tejo)，苦行(tapo)、心(ceto)、黑暗(tamo)、名声(yaso)；铁(ayo)、水(payo)、头(siro)、意欲(chando)，湖(saro)、胸(uro)、独处(raho)、日(aho)——

ဣမေ သောဠသ.

此为十六词。

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တဿ ပါကဋီကရဏတ္ထံ မနသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလံ ကထယာမ –

现在，为了阐明如前所述，我们讲述“mano”(意)等词的名词词形变化——

မနော[Pg.134], မနာ. မနံ, မနော, မနေ. မနသာ, မနေန, မနေဟိ, မနေဘိ. မနသော, မနဿ, မနာနံ. မနာ, မနသ္မာ, မနမှာ, မနေဟိ, မနေဘိ. မနသော, မနဿ, မနာနံ. မနသိ, မနေ, မနသ္မိံ, မနမှိ, မနေသု. ဘော မန, ဘဝန္တော မနာ.

Mano, manā. Manaṃ, mano, mane. Manasā, manena, manehi, manebhi. Manaso, manassa, manānaṃ. Manā, manasmā, manamhā, manehi, manebhi. Manaso, manassa, manānaṃ. Manasi, mane, manasmiṃ, manamhi, manesu. Bho mana, bhavanto manā.

အထ ဝါ ‘‘ဘော မနာ’’ဣတိ ဗဟုဝစနမ္ပိ ဉေယျံ. ဧဝံ ဝစော, ဝစာ. ဝစံ, ဝစော, ဝစေ. ဝစသာတိအာဒိနာ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အဟသဒ္ဒဿ ပန ဘုမ္မေကဝစနဋ္ဌာနေ အဟသိ, အဟေ, အဟသ္မိံ, အဟမှိ, အဟု, အဟနီတိ ယောဇေတဗ္ဗာ.

或者，复数呼格“bho manā”也应了知。同样地，对于“vaco”(语)：vaco, vacā；vacaṃ, vaco, vace；应以“vacasā”等来组合其名词词形变化。再者，对于“ahas”(日)一词，在其处格单数的位置上，应组合为：ahasi, ahe, ahasmiṃ, ahamhi, ahu, ahani。

ဣဒါနိ ရူပန္တရဝိသေသဒဿနတ္ထံ နပုံသကလိင်္ဂဿ မနသဒ္ဒဿပိ နာမိကပဒမာလံ ဝဒါမ, အဋ္ဌာနေ အယံ ကထိတာတိ န စောဒေတဗ္ဗံ.

现在，为了展示其不同的特殊形态，我们也讲述中性词“manas”(意)的名词词形变化，不应诘难说：“此说于非处(aṭṭhāne)”。

မနံ, မနာနိ, မနာ. မနံ, မနာနိ, မနေ. မနေန, မနေဟိ, မနေဘိ. မနဿ, မနသော, မနာနံ. မနာ, မနသ္မာ, မနမှာ, မနေဟိ, မနေဘိ. မနဿ, မနသော, မနာနံ. မနေ, မနသ္မိံ, မနမှိ, မနေသု. ဘော မန, ဘဝန္တော မနာ. အထ ဝါ ‘‘ဘော မနာနိ, ဘော မနာ’’ဧဝမ္ပိ ဗဟုဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမုတ္တရတြာပိ နယော.

Manaṃ, manāni, manā. Manaṃ, manāni, mane. Manena, manehi, manebhi. Manassa, manaso, manānaṃ. Manā, manasmā, manamhā, manehi, manebhi. Manassa, manaso, manānaṃ. Mane, manasmiṃ, manamhi, manesu. Bho mana, bhavanto manā. 或者，复数呼格“bho manāni, bho manā”也应了知。此理亦通于下文。

ဧတ္ထ စ ပုလ္လိင်္ဂဿ မနသဒ္ဒဿ ပစ္စတ္တကရဏသမ္ပဒါနသာမိဘုမ္မဝစနာနိ မနော မနသာ မနသော မနသီတိ ရူပါနိ ဌပေတွာ ယာနိ သေသာနိ, နပုံသကလိင်္ဂဿ စ မနသဒ္ဒဿ ပစ္စတ္တဝစနာနိ ‘‘မနံ မနာနီ’’တိ ရူပါနိ စ, အဋ္ဌမျောပယောဂဝစနာနံ ‘‘မနံ မနာနီ’’တိ ရူပဒွယဉ္စ ဌပေတွာ ယာနိ သေသာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိ ကမတော သမသမာနိ.

于此，阳性“manas”词，除了主格、具格、与格、属格、处格的“mano, manasā, manaso, manasi”等形式之外的其余形式；以及中性“manas”词，除了主格的“manaṃ, manāni”二种形式，以及呼格与业格的“manaṃ, manāni”二种形式之外的其余形式；此二者的其余形式，依次完全相同。

ကေစိ ဩကာရန္တော မနောဣတိ သဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါတိ ဝဒန္တိ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ယဒိ သော နပုံသကလိင်္ဂေါ သိယာ, တဿဒိသေဟိ ဝစော ဝယောတိအာဒိသဒ္ဒေဟိပိ နပုံသကလိင်္ဂေဟေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ, န ‘‘တေ နပုံသကလိင်္ဂါ’’တိ ဂရူ ဝဒန္တိ, ‘‘ပုလ္လိင်္ဂါ’’ဣစ္စေဝ ဝဒန္တိ. ယသ္မာ စ ပါဠိယံ ‘‘ကာယော အနိစ္စော; မနော [Pg.135] အနိစ္စော’’တိ စ ‘‘ကာယော ဒုက္ခော, မနော ဒုက္ခော’’တိ စ ‘‘နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါတိ အနိစ္စော ဘန္တေ’’တိ စ ဧဝမာဒယော ပုလ္လိင်္ဂပ္ပယောဂါ ဗဟဝေါ ဒိဋ္ဌာ. တေန ဉာယတိ မနောသဒ္ဒေါ ဧကန္တေန ပုလ္လိင်္ဂေါတိ. ယဒိ ပန နပုံသကလိင်္ဂေါသိယာ, ‘‘အနိစ္စော ဒုက္ခော’’တိ ဧဝမာဒီနိ တံသမာနာဓိကရဏာနိ အနေကပဒသတာနိပိ နပုံသကလိင်္ဂါနေဝ သိယုံ. န ဟိ တာနိ နပုံသကလိင်္ဂါနိ, အထ ခေါ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုဝတ္တကာနိ ဝါစ္စလိင်္ဂါနိ. ဧဝံ မနောသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတာ ပစ္စေတဗ္ဗာတိ, သစေ မနောသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ န ဟောတိ, ကထံ ‘‘မနာနီ’’တိ နပုံသကရူပံ ဒိဿတီတိ? သစ္စံ ‘‘မနာနီ’’တိ နပုံသကလိင်္ဂမေဝ, တထာပိ မနောဂဏေ ပမုခဘာဝေန ဂဟိတဿောကာရန္တဿ မနသဒ္ဒဿ ရူပံ န ဟောတိ. အထ ကိဉ္စရဟီတိ စေ? စိတ္တသဒ္ဒေန သမာနလိင်္ဂဿ သမာနသုတိတ္တေပိ မနောဂဏေ အပရိယာပန္နဿ နိဂ္ဂဟီတန္တဿေဝ မနသဒ္ဒဿ ရူပံ. မနသဒ္ဒေါ ဟိ ပုန္နပုံသကဝသေန ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇတိ ‘‘မနော မနံ’’ဣတိ ယထာ ‘‘အဇ္ဇဝေါအဇ္ဇဝ’’န္တိ. ‘‘မနော စေ နပ္ပဒုဿတိ. သန္တံ တဿ မနံ ဟောတီ’’တိ ဟိ ပါဠိ. ယဒိ စ သော မနောသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ န ဟောတိ.

有些人说，以“o”结尾的“mano”(意)一词是中性词，应对他们说：如果它是中性词，那么像“vaco”(语)、“vayo”(年龄)等同类词也必须是中性词。但诸师不说“它们是中性词”，而只说“是阳性词”。因为在巴利圣典中，可见许多阳性用法，如“身是无常；意是无常”(kāyo anicco; mano anicco)、“身是苦；意是苦”(kāyo dukkho, mano dukkho)，以及“是常还是无常？——尊者，是无常”(nicco vā anicco vāti anicco bhante)等。由此可知，“mano”一词确定是阳性词。再者，如果它是中性词，那么像“anicco”(无常)、“dukkho”(苦)等数以百计与之同格(samānādhikaraṇa)的词也都将是中性词。但它们并非中性词，而是随所表之性而转的形容词性(vāccaliṅga)。如是，应承认“mano”词的阳性属性。如果“mano”词不是中性词，为何可见中性形式“manāni”呢？诚然，“manāni”是中性形式，但它并非在“mano”组中作为首位而被取用的、以“o”结尾的“mano”词的形式。然则它是什么呢？它是与“citta”(心)一词同性，尽管读音相同(samānasutittepi)，但未被包含在“mano”组中、以随鼻音(niggahīta)结尾的“manaṃ”(意)词的形式。因为“manas”一词依阳性和中性而分为“mano”与“manaṃ”二种，犹如“ajjavo”(正直)与“ajjavaṃ”(正直)。圣典中即有：“若意不瞋恚”(Mano ce nappadussati)及“彼之心寂静”(Santaṃ tassa manaṃ hotī)。如果“mano”一词不是中性词……

‘‘ဂရု စေတိယပဗ္ဗတဝတ္တနိယာ,ပမဒါ ပမဒါ ပမဒါ ဝိမဒံ;

သမဏံ သုနိသမ္မ အကာ ဟသိတံ,ပတိတံ အသုဘေသု မုနိဿ မနော’’တိ

在支提山(Cetiyapabbata)的行仪本应庄重，一名女子极其放逸，在仔细观察了离慢(vimada)的沙门后，竟纵声大笑：“牟尼的心已堕入不净之中！”

ဧတ္ထ မနောသဒ္ဒေန သမာနာဓိကရဏော ‘‘ပတိတ’’န္တိ သဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေန ကသ္မာ သန္နိဟိတော. ယသ္မာ စ သမာနာဓိကရဏပဒံ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေန သန္နိဟိတံ, တသ္မာ သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနဝသေန မနောသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါတိ ဉာယတီတိ? တန္န, သမာနာဓိကရဏပဒဿ သဗ္ဗတ္ထ လိင်္ဂဝိသေသာဇောတနတော. ယဒိ ဟိ သမာနာဓိကရဏပဒံ သဗ္ဗတ္ထ လိင်္ဂဝိသေသံ ဇောတေယျ, ‘‘စတ္တာရော ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘စတ္တာရော’’တိ [Pg.136] ပဒံ ဣန္ဒြိယသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ ကရေယျ, န စ ကာတုံ သက္ကောတိ. ဣန္ဒြိယသဒ္ဒေါ ဟိ ဧကန္တေန နပုံသကလိင်္ဂေါ. ယဒိ တုမှေ ‘‘ပတိတ’’န္တိ သမာနာဓိကရဏပဒံ နိဿာယ မနောသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တမိစ္ဆထ, ‘‘စတ္တာရော ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ ဧတ္ထပိ ‘‘စတ္တာရော’’တိ သမာနာဓိကရဏပဒံ နိဿာယ ဣန္ဒြိယသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ ဣစ္ဆထာတိ. န မယံ ဘော ဣန္ဒြိယသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ ဣစ္ဆာမ, အထ ခေါ နပုံသကလိင်္ဂတ္တံယေဝ ဣစ္ဆာမ, ‘‘စတ္တာရော’’တိ ပဒံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဌိတတ္တာ ‘‘စတ္တာရီ’’တိ ဂဏှာမ, တသ္မာ ‘‘စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ အတ္ထံ ဓာရေမာတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ပတိတံ အသုဘေသု မုနိဿ မနော’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ပတိတ’’န္တိ ပဒံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဌိတန္တိ မန္တွာ ‘‘ပတိတော’’တိ အတ္ထံ ဓာရေထာတိ. န ဓာရေမ ဧတ္ထ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဿ အနိစ္ဆိတဗ္ဗတော. ယဒိ ဟိ မနောသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ သိယာ, တံသမာနာဓိကရဏပဒံ ‘‘ပတိတော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ကိမာစရိယော ဧဝံ ဝတ္တုံ န ဇာနိ, ဇာနမာနော ဧဝ သော ‘‘ပတိတော’’တိ နာဝေါစ, ‘‘ပတိတ’’န္တိ ပနာဝေါစ, တေန ဉာယတိ ‘‘မနောသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ’’တိ. မာ တုမှေ ဧဝံ ဝဒေထ, သမာနာဓိကရဏပဒံ နာမ ကတ္ထစိ ပဓာနလိင်္ဂမနုဝတ္တတိ, ကတ္ထစိ နာနုဝတ္တတိ, တသ္မာ န တံ လိင်္ဂဝိသေသဇောတနေ ဧကန္တတော ပမာဏံ. ‘‘မာတုဂါမော, ဩရောဓော, အာဝုသော ဝိသာခ, ဧဟိ ဝိသာခေ, စိတ္တာနိ အဋ္ဌီနီ’’တိ ဧဝမာဒိရူပဝိသေသောယေဝ ပမာဏံ. ယဒိ သမာနာဓိကရဏပဒေယေဝ လိင်္ဂဝိသေသော အဓိဂန္တဗ္ဗော သိယာ, ‘‘စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ’’တိအာဒီသု လိင်္ဂဝဝတ္ထာနံ န သိယာ. ယသ္မာ ဧဝမာဒီသုပိ ဌာနေသု လိင်္ဂဝဝတ္ထာနံ ဟောတိယေဝ. ကထံ? ‘‘စတ္တာရော’’တိ ပုလ္လိင်္ဂံ ‘‘မဟာဘူတာ’’တိ နပုံသကန္တိ, တသ္မာ ‘‘ပတိတံ အသုဘေသု မုနိဿ မနော’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ပတိတ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂံ ‘‘မနော’’တိ ပုလ္လိင်္ဂန္တိ ဝဝတ္ထာနံ ဘဝတီတိ. ဣဒံ သုတွာ တေ တုဏှီ ဘဝိဿန္တိ. တတော [Pg.137] တေသံ တုဏှီဘူတာနံ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ – ယသ္မာ မနောဂဏေ ပဝတ္တာနံ ပဒါနံ သမာနာဓိကရဏပဒါနိ ကတ္ထစိ နပုံသကဝသေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ, တသ္မာ မနောဂဏေ ပမုခဿ မနောသဒ္ဒဿပိ သမာနာဓိကရဏပဒါနိ ကတ္ထစိ နပုံသကဝသေန ယောဇိတာနိ. တထာ ဟိ ပုဗ္ဗာစရိယာ ‘‘သဒ္ဓမ္မတေဇဝိဟတံ ဝိလယံ ခဏေန, ဝေနေယျသတ္တဟဒယေသု တမော’ပယာတိ. ဒုက္ခံ ဝစော ဧတသ္မိန္တိ ဒုဗ္ဗစော. အဝနတံ သိရော ယဿ သောယံ အဝံသိရော, အပ္ပကံ ရာဂါဒိ ရဇော ယေသံ ပညာမယေ အက္ခိမှိ တေ အပ္ပရဇက္ခာ’’တိအာဒိနာ သဒ္ဒရစနံ ကုဗ္ဗိံသု, န ပန တေဟိ ဝစော သိရော ရဇောသဒ္ဒါဒီနံ နပုံသကလိင်္ဂတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ဤဒိသီ သဒ္ဒရစနာ ကတာ, အထ ခေါ သိရောမနောသဒ္ဒါနံ မနောဂဏေ ပဝတ္တာနံ ပုလ္လိင်္ဂသဒ္ဒါနံ ကတ္ထစိပိ ဤဒိသာနိပိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဌိတာနိ သမာနာဓိကရဏပဒါနိ ဟောန္တီတိ ပရေသံ ဇာနာပနာဓိပ္ပာယဝတိယာ အနုကမ္ပာယ ဝိရစိတာ. ဧတ္ထာပိ တုမှာကံ မတေန မနောသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ သတိ ဝစော သိရော ဣစ္စာဒယောပိ နပုံသကလိင်္ဂတ္တမာပဇ္ဇန္တိ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန သမာနာဓိကရဏပဒါနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ. ကိံ ပနေတေသမ္ပိ နပုံသကလိင်္ဂတ္တံ ဣစ္ဆထာတိ. အဒ္ဓါ တေ ဣဒမ္ပိ သုတွာ နိဗ္ဗေဌေတုမသက္ကောန္တာ တုဏှီ ဘဝိဿန္တိ. ကိဉ္စာပိ တေ အညံ ဂဟေတဗ္ဗကာရဏံ အပဿန္တာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘ယဒိ ဘော မနော သဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါန ဟောတိ, ကသ္မာ ဝေယျာကရဏာ ‘မနောသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ’တိ ဝဒန္တီ’’တိ? တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ယဒိ တုမှေ ဝေယျာကရဏမတံ ဂဟေတွာ မနောသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တံ ရောစေထ, နနု ဘဂဝါယေဝ လောကေ အသဒိသော မဟာဝေယျာကရဏော မဟာပုရိသော ဝိသာရဒေါ ပရပ္ပဝါဒမဒ္ဒနော. ဘဂဝန္တဉှိ ပဒကာ ဝေယျာကရဏာ အမ္ဗဋ္ဌမာဏဝပေါက္ခရသာတိသောဏဒဏ္ဍာဒယော စ ဗြာဟ္မဏာ သစ္စကနိဂဏ္ဌာဒယော စ ပရိဗ္ဗာဇကာ [Pg.138] ဝါဒေန န သမ္ပာပုဏိံသု, အညဒတ္ထု ဘဂဝါယေဝ မတ္တဝါရဏဂဏမဇ္ဈေ ကေသရသီဟော ဝိယ အသမ္ဘီတော နေသံ နေသံ ဝါဒံ မဒ္ဒေသိ, မဟန္တေ စ နေ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌာပေသိ, ဧဝံဝိဓေန ဘဂဝတာ ဝေါဟာရကုသလေန ယသ္မာ ‘‘ကာယော အနိစ္စော’’တိ စ ‘‘ကာယော ဒုက္ခော, မနော အနိစ္စော, မနော ဒုက္ခော’’တိ စ ဧဝမာဒိနာ ဝုတ္တာ မနောသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝသူစနိကာ ဗဟူ ပါဠိယော ဒိဿန္တိ, တသ္မာ မနောသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါယေဝါတိ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗောတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ အပ္ပဋိဘာနာ မင်္ကုဘူတာ ပတ္တက္ခန္ဓာ အဓောမုခါ ပဇ္ဈာယိဿန္တိ.

在此，与“心”(mano)一词同格的“堕”(patitaṃ)一词，为何以中性形式出现？既然同格词以中性形式出现，那么是否可以由此推知，“心”(mano)一词因邻近其他词而成为中性？并非如此，因为同格词(samānādhikaraṇapada)并非在所有地方都标示性的区别。如果同格词在所有地方都标示性的区别，那么在“cattāro indriyāni”(四根)一句中，“cattāro”(四)一词就应该使“根”(indriya)一词变为阳性，但它并不能做到。因为“根”(indriya)一词确实是中性。如果你们想依据同格词“堕”(patitaṃ)而主张“心”(mano)一词是中性，那么在“cattāro indriyāni”一句中，也应该依据同格词“cattāro”而主张“根”(indriya)一词是阳性。我们不想主张“根”一词是阳性，而是想主张它就是中性。我们认为“四”(cattāro)一词是由于性的错置(liṅgavipallāsa)而出现的，应取其(中性形式)“cattāri”。因此，我们持“cattāri indriyāni”的意义。如果这样，那么在“patitaṃ asubhesu munissa mano”(牟尼之心堕于不净)一句中，也应该认为“patitaṃ”一词是由于性的错置而出现的，并持其(阳性形式)“patito”的意义。我们不持此见，因为在此处不应期望有性的错置。如果“心”(mano)一词是阳性，那么它的同格词就应该说成“patito”。难道导师不知道这样说吗？他正是因为知道才不说“patito”，反而说“patitaṃ”。由此可知“心”(mano)一词是中性。你们不要这么说。所谓的同格词，有时跟从主词的性，有时不跟从。因此，它在标示性的区别上并非绝对的标准。像“女”(mātugāmo)、“后宫”(orodho)、“贤友(āvuso)毘舍佉(Visākhā)”、“来，毘舍佉(ehi Visākhe)”、“多彩的骨头”(cittāni aṭṭhīnī)等这样的特殊形式才是标准。如果只能通过同格词来确定性的区别，那么在“cattāro ca mahābhūtā”(四与大种)等句中，性的安立就不可能了。因为即使在这些地方，性的安立也是存在的。如何安立？“cattāro”是阳性，“大种”(mahābhūtā)是中性。因此，在“patitaṃ asubhesu munissa mano”一句中，也可以安立为：“patitaṃ”是中性，而“心”(mano)是阳性。听到此言，他们将会沉默。然后，应对那些沉默者说如下的话——因为在“mano”词组(manogaṇa)中，有些词的同格词可以用于中性，因此，作为“mano”词组之首的“心”(mano)一词，其同格词有时也用于中性。诚然，古代的阿阇梨(pubbācariya)们曾作构词，如：“正法威力所击，可教化有情心中之黑暗，刹那即趋于坏灭。其言辞是苦的，故称‘恶言者’(dubbaco)。其头垂下者，是为‘垂首者’(avaṃsiro)。于其智慧眼中，贪等之尘垢少者，是为‘少尘者’(apparajakkha)。’然而，他们作此构词，并非为了阐明“言”(vaco)、“头”(siro)、“尘”(rajo)等词是中性，而是出于慈悲，意在让别人了知：像“头”(siro)、“心”(mano)等属于“mano”词组的阳性词，其同格词有时也会因性的错置而出现。在此，如果按照你们的观点，“心”(mano)一词是中性，那么“言”(vaco)、“头”(siro)等词也应成为中性，因为它们的同格词是以中性形式指出的。难道你们也想主张这些词是中性吗？他们听到此言，必定无法辩驳而沉默。尽管他们看不到其他可取的理由，或许会这样说：“喂，如果‘心’(mano)一词不是中性，为何语法家(veyyākaraṇa)们说‘mano一词是中性’呢？”应对他们说：如果你们采纳语法家的观点而偏好“心”(mano)一词是中性，难道不知道世尊(Bhagavā)才是世间无与伦比的大语法家、大士(mahāpurisa)、无畏者、摧破他论者吗？因为那些精通语法的语法家，如婆罗门安巴塔(Ambaṭṭha)童子、波卡拉萨提(Pokkharasāti)、索纳丹达(Soṇadaṇḍa)等，以及游方者(paribbājaka)萨遮迦尼乾子(Saccaka Nigaṇṭhaputta)等，在辩论上都无法企及世尊。恰恰相反，正是世尊，犹如狂象群中的狮子王，无所畏惧地摧破了他们各自的论点，并使他们安住于伟大的义理中。既然这位善于言说的世尊所说的‘身是无常’、‘身是苦，心是无常，心是苦’等许多巴利语段落都显示出“心”(mano)一词的阳性状态，因此，“心”(mano)一词确实是阳性，这应当作为核心义理来信受。被这样告知后，他们将无言以对，智辩穷尽，困惑不已，垂肩俯首，陷入沉思。

ဣဒါနိ သရသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလာ ဝိသေသတော ဝုစ္စတေ –

现在，将特别说明sara等词的名词格位变化范例(nāmikapadamālā)——

သရော, သရာ. သရံ, သရေ. သရေန, သရေဟိ, သရေဘိ. သရဿ, သရာနံ. သရာ, သရသ္မာ, သရမှာ, သရေဟိ, သရေဘိ. သရဿ, သရာနံ. သရေ, သရသ္မိံ, သရမှိ, သရေသု. ဘော သရ, ဘဝန္တော သရာ.

箭，诸箭。箭，诸箭。以箭，以诸箭。箭的，诸箭的。从箭，从诸箭。箭的，诸箭的。于箭中，于诸箭中。哦，箭！哦，诸箭！

အယံ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌဿ ဥသုသဒ္ဒသရဝနအကာရာဒိသရဝါစကဿ သရသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

这是完全归入阳性变格法(purisanaya)、表示“箭(usu)”义的sara一词的名词格位变化范例。

အယံ ပန ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌဿ မနောဂဏပက္ခိကဿ ရဟဒဝါစကဿ သရသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ –

而这，是部分归入阳性变格法、属于意组(manogaṇa)类、表示“湖(rahada)”义的sara一词的名词格位变化范例——

သရော, သရာ. သရံ, သရော, သရေ. သရသာ, သရေန, သရေဟိ, သရေဘိ. သရသော, သရဿ, သရာနံ. သရာ, သရသ္မာ, သရမှာ, သရေဟိ, သရေဘိ. သရသော, သရဿ, သရာနံ. သရသိ, သရေ, သရသ္မိံ, သရမှိ, သရေသု. ဘော သရ, ဘဝန္တော သရာ, ဘော သရာ ဣတိ ဝါ.

湖，诸湖。湖、湖，诸湖。以湖、以湖，以诸湖。湖的、湖的，诸湖的。从湖、从湖、从湖，从诸湖。湖的、湖的，诸湖的。在湖中、在湖中、在湖中、在湖中，在诸湖中。哦，湖！哦，诸湖！或，哦，诸湖！

ဝယော, ဝယာ. ဝယံ, ဝယေ. ဝယေန, ဝယေဟိ, ဝယေဘီတိ ပုရိသနယေန ဉေ ယျော. အယံ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌဿ ပရိဟာနိဝါစကဿ ဝယသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

衰亡，诸衰亡。衰亡，诸衰亡。以衰亡，以诸衰亡等，应按阳性变格法来理解。这是完全归入阳性变格法、表示“衰亡(parihāni)”义的vaya一词的名词格位变化范例。

အယံ [Pg.139] ပန ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌဿ မနောဂဏပက္ခိကဿ အာယုကောဋ္ဌာသဝါစကဿ ဝယသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ – ဝယော, ဝယာ. ဝယံ, ဝယော, ဝယေ. ဝယသာ, ဝယေန, ဝယေဟိ, ဝယေဘီတိ မနနယေန ဉေယျော. တဿ စေတော ပဋိဿောသိ, အရညေ လုဒ္ဒဂေါစရော. စေတာ ဟနိံသု ဝေဒဗ္ဗံ.

而这，是部分归入阳性变格法、属于意组类、表示“年龄阶段(āyukoṭṭhāsa)”义的vaya一词的名词格位变化范例——年龄，诸年龄。年龄、年龄，诸年龄。以年龄、以年龄，以诸年龄等，应按意组变格法(mananaya)来理解。“他的心(ceto)曾应允，在林中以狩猎为生。切提人(Cetā)杀害了韦达拔(Vedabba)。”

စေတော, စေတာ. စေတံ, စေတေ. စေတေန, စေတေဟိ, စေတေဘီတိ ပုရိသနယေန ဉေယျော. အယံ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌဿ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကဿ စေတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

心，诸心。心，诸心。以心，以诸心等，应按阳性变格法来理解。这是完全归入阳性变格法、表示“概念(paṇṇatti)”义的ceta一词的名词格位变化范例。

အယံ ပန ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌဿ စိတ္တဝါစကဿ စေတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ – စေတော, စေတာ. စေတံ, စေတော, စေတေ. စေတသာ, စေတေန, စေတေဟိ, စေတေဘီတိ မနနယေန ဉေယျော. ယသော ကုလပုတ္တော, ယသံ ကုလပုတ္တံ, ယသေန ကုလပုတ္တေနာတိ ဧကဝစနဝသေန ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ, ဧကဝစနပုထုဝစနဝသေန ဝါ. ဧဝံ ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဟောန္တိ, ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စာတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒါနိ ပညာစက္ခုနာ ဥပပရိက္ခိတွာ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. အဝိသေသညုနော ဟိ ဧဝမာဒိဝိဘာဂံ အဇာနန္တာ ယံ ဝါ တံ ဝါ ဗျဉ္ဇနံ ရောပေန္တာ ယထာဓိပ္ပေတံ အတ္ထံ ဝိရာဓေန္တိ, တသ္မာ ယော ဧတ္ထ အမှေဟိ ပကာသိတော ဝိဘာဂေါ, သော သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သက္ကစ္စမုဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. ကတမာနိ ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဧကဒေသေန န ပဝိဋ္ဌာနိ စ? မနော ဝစော တေဇောသဒ္ဒါဒယော စေဝ အယျသဒ္ဒေါ စ, တတြ မနသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလာ ဟေဋ္ဌာ ဝိဘာဝိတာ.

而这，是部分归入阳性变格法、表示“心(citta)”义的ceta一词的名词格位变化范例——ceto, cetā。cetaṃ, ceto, cete。cetasā, cetena, cetehi, cetebhi，应按意组变格法来理解。“良家子(kulaputta)耶舍(Yasa)”、“对良家子耶舍”、“以良家子耶舍”，应按阳性变格法的单数形式来配合，或按单数与复数形式。如此，某些以o结尾的词(okārantapada)，有些是完全归入阳性变格法，有些是部分归入。应以此理，用智慧之眼(paññācakkhu)审察一切词，了知其差别。因为不知差别者，不解此等分别，随意安立文句(byañjana)，则会歪曲所欲表达之义。是故，我等在此所示之分别，具信的良家子(kulaputta)应恭敬学习。哪些是以o结尾的词，部分归入阳性变格法而部分不归入呢？即mano(意)、vaco(语)、tejo(火)等词，以及ayya(尊者)一词。其中mano等词的名词格位变化已在下文说明。

အယျသဒ္ဒဿ [Pg.140] ပန နာမိကပဒမာလာယံ ‘‘အယျော, အယျာ. အယျံ, အယျေ’’တိ ပုရိသနယေန ဝတွာ အာလပနဋ္ဌာနေ ‘‘ဘော အယျ, ဘော အယျော’’တိ ဒွေ ဧကဝစနာနိ, ‘‘ဘဝန္တော အယျာ, ဘဝန္တော အယျော’’တိ ဒွေ ဗဟုဝစနာနိ စ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ အယျော ဣတိ သဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တဝစနဘာဝေ ဧကဝစနံ, အာလပနဝစနဘာဝေ ဧကဝစနဉ္စေဝ ဗဟုဝစနဉ္စ. တတြိမေ ပယောဂါ ‘‘အယျော ကိရ သာဂတော အမ္ဗတိတ္ထိကေန နာဂေန သင်္ဂါမေသိ, ပိဝတု ဘန္တေ အယျော သာဂတော ကာပေါတိကံ ပသန္န’’န္တိ ဧဝမာဒီနိ အယျောသဒ္ဒဿ ပစ္စတ္တေကဝစနပ္ပယောဂါနိ, ‘‘အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ ‘နာယျော သော ဘိက္ခု မံ နိပ္ပာဋေသိ, အပိစ အဟမေဝ တေန ဘိက္ခုနာ ဂစ္ဆာမိ, အကာရကော သော ဘိက္ခု, ဂစ္ဆ ခမာပေဟီ’တိ’’ ဧဝမာဒီနိ အယျောသဒ္ဒဿ အာလပနေကဝစနပ္ပယောဂါနိ, ‘‘ဧထ’ယျော ရာဇဝသတိံ, နိသီဒိတွာ သုဏာထ မေ. ဧထ မယံ အယျော သမဏေသု သကျပုတ္တိယေသု ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ ဧဝမာဒီနိ အယျောသဒ္ဒဿ အာလပနဗဟုဝစနပ္ပယောဂါနိ. ဘဝတိ စတြ –

然而，关于ayya(尊者)一词的名词格位变化，在按阳性变格法说了“ayyo, ayyā. ayyaṃ, ayye”之后，在呼格(ālapana)处，应说“bho ayya, bho ayyo”这两个单数形式，以及“bhavanto ayyā, bhavanto ayyo”这两个复数形式。此处“ayyo”一词，在主格(paccattavacana)时为单数，在呼格时则既是单数也是复数。兹举例如下：“据说萨咖达(Sāgata)尊者与安巴渡口(Ambatittha)的龙王战斗”、“尊者，请萨咖达尊者喝这鸽色清酒(kāpotika pasanna)”等，是ayyo一词作主格单数的用法。“于是，那女人对那男人说了这番话：‘尊者(ayyo)，不是那位比丘(bhikkhu)驱逐了我，而是我自己随那位比丘而去，那位比丘是无辜的，你去向他求原谅吧！’”等，是ayyo一词作呼格单数的用法。“尊者们(ayyo)，请来王邸，坐而听我说。”、“来吧，尊者们(ayyo)，我们将在释迦子沙门中出家。”等，是ayyo一词作呼格复数的用法。此处有偈云：

အယျော ဣတိ အယံ သဒ္ဒေါ, ပစ္စတ္တေကဝစော ဘဝေ;

အာလပနေ ဗဟုဝစော, ဘဝေ ဧကဝစောပိ စ –

此“ayyo”一词，在主格时为单数；在呼格时为复数，亦可为单数。

ဧဝံ ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌာနိ စ ဟောန္တိ ဧကဒေသေန န ပဝိဋ္ဌာနိ စ.

如此，某些以o结尾的词，在阳性变格法中，部分归入，部分不归入。

ကတမာနိ ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနိ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌာနိ? ဂေါသဒ္ဒေါယေဝ. ဂေါသဒ္ဒဿ ဟိ အယံ နာမိကပဒမာလာ –

哪些以o结尾的词完全不归入阳性变格法呢？只有go(牛)一词。go一词的名词格位变化如下：

ဂေါ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝုံ, ဂါဝံ, ဂဝံ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝေန, ဂဝေန, ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂါဝါ, ဂါဝသ္မာ, ဂါဝမှာ, ဂဝါ, ဂဝသ္မာ, ဂဝမှာ, ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂါဝေ, ဂါဝသ္မိံ, ဂါဝမှိ, ဂဝေ, ဂဝသ္မိံ[Pg.141], ဂဝမှိ, ဂါဝေသု, ဂဝေသု, ဂေါသု. ဘော ဂေါ, ဘဝန္တော ဂါဝေါ, ဂဝေါ. အယံ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌဿ ဂေါသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

牛，诸牛。牛，诸牛。以牛，以诸牛。牛的，诸牛的。从牛，从诸牛。牛的，诸牛的。于牛中，于诸牛中。哦，牛！哦，诸牛！此为完全不归入阳性变格法的go(牛)一词的名词格位变化范例。

နနု စ ဘော ဂေါသဒ္ဒေါ အတ္တနာ သမ္ဘူတဂေါဏသဒ္ဒမာလာဝသေန ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌော စေဝ ဧကဒေသေန န ပဝိဋ္ဌော စာတိ? သစ္စံ. ဂေါဏသဒ္ဒေါ ဂေါသဒ္ဒဝသေန သမ္ဘူတောပိ ‘‘ဝတ္တိစ္ဆာနုပုဗ္ဗိကာ သဒ္ဒပဋိပတ္တီ’’တိ ဝစနတော ဂေါသဒ္ဒတော ဝိသုံ အမှေဟိ ဂဟေတွာ ပုရိသနယေ ပက္ခိတ္တော. တဿ ဟိ ဝိသုံ ဂဟဏေ ယုတ္တိ ဒိဿတိ သျာဒီသု ဧကာကာရေနေဝ တိဋ္ဌနတော, တသ္မာ ဂေါသဒ္ဒတော သမ္ဘူတမ္ပိ ဂေါဏသဒ္ဒံ အနပေက္ခိတွာ သုဒ္ဓံ ဂေါသဒ္ဒမေဝ ဂဟေတွာ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ ဂေါသဒ္ဒဿ အပ္ပဝိဋ္ဌတာ ဝုတ္တာ.

尊者(bho)，难道go一词，不正是由于从它自身产生的goṇa(公牛)一词的词形变化(saddamālā)之故，而部分进入(paviṭṭha)阳性变格法(purisanaya)，部分未进入吗？确实如此。goṇa一词虽由go一词产生，但依据“词语的运用遵循意愿次第”之语，我们已将其从go一词中分出，并归入阳性变格法。因为在单独看待它时，可见其在si等格位中只以一种形式存在，此为合理。因此，不考虑从go一词产生的goṇa一词，而只取纯粹的go一词，故说go一词完全不进入阳性变格法。

နနု စ ဘော ပစ္စတ္တဝစနဘူတော ဂေါဣတိ သဒ္ဒေါ ပုရိသောတိ သဒ္ဒေန သဒိသတ္တာ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌောတိ? တန္န, ဂေါသဒ္ဒေါ ဟိ နိစ္စမောကာရန္တော, န ပုရိသသဒ္ဒါဒယော ဝိယ ပဌမံ အကာရန္တဘာဝေ ဌတွာ ပစ္ဆာ ပဋိလဒ္ဓေါကာရန္တဋ္ဌော. တေနေဝ ဟိ ပစ္စတ္တဝစနဋ္ဌာနေပိ အာလပနဝစနဋ္ဌာနေပိ ဂေါဣစ္စေဝ တိဋ္ဌတိ. ယဒိ ပစ္စတ္တဝစနတ္တံ ပဋိစ္စ ဂေါသဒ္ဒဿ ပုရိသနယေ ဧကဒေသေန ပဝိဋ္ဌတာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ, ‘‘ကာနိစိ ဩကာရန္တပဒါနီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တာ ဩကာရန္တကထာ ကမတ္ထံ ဒီပေယျ, နိပ္ဖလာဝ သာ ကထာ သိယာ, တသ္မာ အမှေဟိ ယထာဝုတ္တော နယောယေဝ အာယသ္မန္တေဟိ မနသိ ကာတဗ္ဗော. ဧဝံ ဂေါသဒ္ဒဿ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

尊者，难道go一词作为主格(paccattavacana)时，不是因为与puriso一词相似，而部分进入阳性变格法(purisanaya)吗？并非如此。go一词是恒常的o词干(okāranta)，不像purisa等词那样，先是a词干(akāranta)状态，之后才获得o结尾。正因此，它在主格和呼格(ālapanavacana)中都保持为go的形式。如果因为其主格形式，就认为go一词应部分进入阳性变格法，那么“某些以o结尾的词(okārantapadāni)”这一关于o词干的讨论，将阐明什么意义呢？那样的讨论将是无果的。因此，具寿(āyasmā)们应如我等所说之理作意。应如是见go一词完全不进入阳性变格法。

ကေစေတ္ထ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ ‘‘ဂေါသဒ္ဒဿ တာဝ ‘ဂေါ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝုံ, ဂါဝံ, ဂဝံ’ ဣစ္စာဒိနာ နယေန ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌတာ အမှေဟိ ဉာတာ, ဇရဂ္ဂဝ ပုင်္ဂဝါဒိသဒ္ဒါ ပန ကုတြ နယေ [Pg.142] ပဝိဋ္ဌာ’’တိ? တေသံ ဧဝံ ဗျာကာတဗ္ဗံ ‘‘ဇရဂ္ဂဝ ပုင်္ဂဝါဒိသဒ္ဒါ သဗ္ဗထာပိ ပုရိသနယေ ပဝိဋ္ဌာ’’တိ. တထာ ဟိ တေသံ ဂေါသဒ္ဒတော အယံ ဝိသေသော, ဇရန္တော စ သော ဂေါ စာတိ ဇရဂ္ဂဝေါ. ဧတ္ထ နကာရလောပေါ တကာရဿ စ ဂကာရတ္တံ ဘဝတိ သမာသပဒတ္တာ, သမာသေ စ သိမှိ ပရေ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အဝါဒေသော လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘ဝိသာဏေန ဇရဂ္ဂဝေါ’’တိ ဧကဝစနရူပံ ဒိဿတိ. တထာ ဟိ အညတ္ထ အနုပပဒတ္တာ ဂဝေါဣတိ ဗဟုဝစနပဒံယေဝ ဒိဿတိ. ဣဓ ပန သောပပဒတ္တာ သမာသပဒဘာဝမာဂမ္မ ‘‘ဇရဂ္ဂဝေါ’’တိ ဧကဝစနပဒံယေဝ ဒိဿတိ. တထာ ဟိ ဇရဂ္ဂဝေါတိ ဧတ္ထ ဇရန္တာ စ တေ ဂဝေါ စာတိ ဧဝံ ဗဟုဝစနဝသေန နိဗ္ဗစနီယတာ န လဗ္ဘတိ လောကသင်္ကေတဝသေန ဧကသ္မိံ အတ္ထေ နိရူဠှတ္တာတိ. ‘‘ဇရဂ္ဂဝေါ, ဇရဂ္ဂဝါ. ဇရဂ္ဂဝံ, ဇရဂ္ဂဝေ. ဇရဂ္ဂဝေနာ’’တိ ပုရိသနယေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧသ နယော ပုင်္ဂဝေါ သကျပုင်္ဂဝေါတိအာဒီသုပိ.

此处或有人问：“我们已知go一词，以其go, gāvo, gavo; gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ等方式，完全不进入阳性变格法(purisanaya)，那么jaraggava(老牛)、puṅgava(公牛)等词又进入何种变格法呢？”应如是为彼等解答：“jaraggava、puṅgava等词完全进入阳性变格法。”其与go一词的差别在于：“彼衰老之牛，是为老牛(jaraggavo)”。此处，因是复合词(samāsapada)，n音脱落，t音变为g音。且在复合词中，当后接si(主格单数)时，go一词的o音被替换为ava(avādesa)。因此，在圣典(pāḷi)中可见“以角辨老牛(visāṇena jaraggavo)”这样的单数形式。而在其他地方，因非复合词，故只见gavo此复数形式。但此处，因是带有前置词(upapada)的复合词，故只见jaraggavo此单数形式。这是因为jaraggavo一词，无法以“彼等衰老之牛(jarantā ca te gavo)”的复数方式来解释，而是依世俗惯例(lokasaṅketa)，固定(nirūḷha)用于单一意义。其名词词形变化(nāmikapadamālā)应按阳性变格法配合：jaraggavo, jaraggavā. jaraggavaṃ, jaraggave. jaraggavenā。此理亦适用于puṅgavo、sakyapuṅgavo(释迦牛王)等词。

တတြ ပုင်္ဂဝေါတိ ဂုန္နံ ယူထပတိ နိသဘသင်္ခါတော ဥသဘော. ယော ပါဠိယံ ‘‘မုဟုတ္တဇာတောဝ ယထာ ဂဝံပတိ, သမေဟိ ပါဒေဟိ ဖုသီ ဝသုန္ဓရ’’န္တိ စ ‘‘ဂဝဉ္စေ တရမာနာနံ, ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ’’တိ စ အာဂတော. ဤဒိသေသု ပန ဌာနေသု ကေစိ ‘‘ပုမာ စ သော ဂေါ စာတိ ပုင်္ဂဝေါ’’တိ ဝစနတ္ထံ ဘဏန္တိ. မယံ ပန ပဓာနေ နိရူဠှော အယံ သဒ္ဒေါတိ ဝစနတ္ထံ န ဘဏာမ. န ဟိ ပုင်္ကောကိလောတိအာဒိသဒ္ဒါနံ ကောကိလာဒီနံ ပုမ္ဘာဝပ္ပကာသနမတ္တေ သမတ္ထတာ ဝိယ ဣမဿ ပုမ္ဘာဝပ္ပကာသနမတ္တေ သမတ္ထတာ သမ္ဘဝတိ, အထ ခေါ ပဓာနဘာဝပ္ပကာသနေ စ သမတ္ထတာ သမ္ဘဝတိ. တေန ‘‘သကျပုင်္ဂဝေါ’’တိအာဒီသု နိသဘသင်္ခါတော ပုင်္ဂဝေါ ဝိယာတိ ပုင်္ဂဝေါ, သကျာနံ, သကျေသု [Pg.143] ဝါ ပုင်္ဂဝေါ သကျပုင်္ဂဝေါတိအာဒိနာ သမာသပဒတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ဥတ္တရပဒတ္တေ ဌိတာနံ သီဟဗျဂ္ဃနာဂါဒိသဒ္ဒါနံ သေဋ္ဌဝါစကတ္တာ ‘‘သကျပုင်္ဂဝေါ’’တိအာဒီနံ ‘‘သကျသေဋ္ဌော’’တိအာဒိနာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣတိ သဗ္ဗထာပိ ပုရိသနယေ ပဝတ္တနတော ဇရဂ္ဂဝ ပုင်္ဂဝါဒိသဒ္ဒါနံ ဂေါသဒ္ဒဿ ပဒမာလတော ဝိသဒိသပဒမာလတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. ဂေါသဒ္ဒဿ ပန ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌတာ စ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ.

此处，puṅgava(公牛)指牛群的首领，即被称为nisabha(牡牛)的公牛(usabha)。如圣典(pāḷi)中所说：“如初生之牛王(gavaṃpati)，以平稳之足立于大地”，以及“纵使群牛疾行，公牛(puṅgavo)亦直行”。于此等处，有人说其词义(vacanattha)为：“彼是雄性(pumā)，又是牛(go)，故为puṅgava”。我等则不说此词义，而说此词固定(nirūḷha)用于“卓越(padhāna)”之义。此词并非如puṅkokila(雄杜鹃)等词，仅能表示雄性；而是亦能表示卓越性。因此，sakyapuṅgava(释迦牛王)等词，应理解其复合词义为：如被称为nisabha的公牛，故为puṅgava；释迦族之牛王，或释迦族中之牛王。或者，因“狮(sīha)、虎(byaggha)、龙(nāga)”等词在复合词中作为后半部分(uttarapada)时，表示“最胜(seṭṭha)”之义，故sakyapuṅgava等词应取“释迦最胜者(sakyaseṭṭha)”等义。如是，因jaraggava、puṅgava等词完全依阳性变格法(purisanaya)运作，故应确定其词形变化与go一词的词形变化不同。且应确定go一词完全不进入阳性变格法。

အာပသဒ္ဒေ အာစရိယာနံ လိင်္ဂဝစနဝသေန မတိဘေဒေါ ဝိဇ္ဇတိ, တသ္မာ တံမတေန တဿ ပုရိသနယေ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝိဋ္ဌတာ ဘဝတိ. ‘‘အင်္ဂုတ္တရာပေသူ’’တိ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘မဟိယာ ပန နဒိယာ ဥတ္တရေန အာပေါ’’တိ ဝုတ္တံ, ဋီကာယံ ပန တံ ဥလ္လိင်္ဂိတွာ ‘‘မဟိယာ နဒိယာ အာပေါ တဿ ဇနပဒဿ ဥတ္တရေန ဟောန္တိ, တာသံ အဝိဒူရတ္တာ သော ဇနပဒေါ ဥတ္တရာပေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ အာပသဒ္ဒဿ ဧကန္တေန ဣတ္ထိလိင်္ဂတာ ဗဟုဝစနတာ စ အာစရိယေဟိ ဣစ္ဆိတာ, တေသံ မတေ အာပေါဣတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ပဌမာဗဟုဝစနရူပေ ဟောန္တေ ဒုတိယာတတိယာပဉ္စမီသတ္တမီနံ ဗဟုဝစနရူပါနိ ကီဒိသာနိ သိယုံ. တထာ ဟိ ‘‘ပုရိသေ, ပုရိသေဟိ ပုရိသေဘိ ပုရိသေသူ’’တိ ရူပဝတော ပုလ္လိင်္ဂဿ ဝိယ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဧကာရဧဟိ ကာရာဒိယုတ္တာနိ ရူပါနိ ကတ္ထစိပိ န ဒိဿန္တိ. အတော တေသံ မတေ ပဒမာလာနယော အတီဝ ဒုက္ကရော.

关于水(āpa)一词，诸师在性(liṅga)与数(vacana)上意见分歧。因此，根据他们的观点，它在阳性变格法(purisanaya)中是完全不进入的。在对“鸯掘多罗波(Aṅguttarāpesu)”一语的义注(aṭṭhakathā)中说：“在摩希(Mahī)河以北有诸水(āpo)。”其复注(ṭīkā)则阐释说：“摩希河的诸水在该国之北，因靠近彼等诸水，故该国被称为‘北水’(Uttarāpo)。”如此，诸师认定āpa一词必然是阴性(itthiliṅga)与复数(bahuvacana)。在他们看来，若āpo是阴性、主格复数的形式，那么第二、第三、第五、第七格的复数形式会是怎样呢？诚然，就像阳性词有purise, purisehi, purisebhi, purisesu等形式，但以o结尾的阴性词，却从未见过与e、hi等结合的形式。因此，在他们看来，其词形变化的范式(padamālānaya)极其困难。

အာပသဒ္ဒဿ ဂရဝေါ, သဒ္ဒသတ္ထနယံ ပတိ;

ဗဟုဝစနတဉ္စိတ္ထိ-လိင်္ဂဘာဝဉ္စ အဗြဝုံ.

精通语法(saddasattha)方法的诸位尊师(garavo)，论及水(āpa)一词时，说它既是复数，又是阴性。

ဣစ္စာပသဒ္ဒဿ [Pg.144] ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနန္တတာ ဝေယျာကရဏာနံ မတံ နိဿာယ အနုမတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဋ္ဌသာလိနိယံ ပန အာပေါ ဣတိ သဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂေကဝစနဝသေန ဝုတ္တော ပယောဂေါ ဒိဋ္ဌော ‘‘ဩမတ္တံ ပန အာပေါ အဓိမတ္တပထဝီဂတိကံ ဇာတ’’န္တိ. ဇာတကပါဠိယံ တု တဿေကဝစနန္တတာ ဒိဋ္ဌာ. တထာ ဟိ ‘‘သုစိံ သုဂန္ဓံ သလိလံ, အာပေါ တတ္ထာဘိသန္ဒတီ’’တိ. ဣမသ္မိံ ပဒေသေ အာပေါ ဣတိ သဒ္ဒေါ ဧကဝစနဋ္ဌာနေ ဌိတော ဒိဋ္ဌော. ကေစေတ္ထ ဝဒေယျုံ ‘‘အာပေါတိ သင်္ခံ ဂတံ သလိလံ သုစိ သုဂန္ဓံ ဟုတွာ တတ္ထ အဘိသန္ဒတီတိ သလိလံသဒ္ဒဝသေန ဧကဝစနပ္ပယောဂေါ ကတော, န နာမသဒ္ဒဝသေန. အာပသဒ္ဒေါ ဟိ ဧကန္တေနိတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနန္တော စ. တထာ ဟိ ‘အာပေါ တတ္ထာဘိသန္ဒန္တီ’တိ ဗဟုဝစနဝသေန တပ္ပယောဂေါ ဝတ္တဗ္ဗောပိ ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ ဝစနဝိပလ္လာသဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော’’တိ. တန္န, ‘‘အာပေါ တတ္ထာဘိသန္ဒရေ’’တိ ဝတ္တုံ သက္ကုဏေယျတ္တာ ‘‘တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿရေ’’တိ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂါ ဝိယ. ယသ္မာ ဧဝံ န ဝုတ္တံ, ယသ္မာ စ ပန ပါဠိယံ ‘‘အာပေါ လဗ္ဘတိ, တေဇော လဗ္ဘတိ, ဝါယော လဗ္ဘတီ’’တိ ဧကဝစနပ္ပယောဂေါ ဒိဿတိ, တသ္မာ ‘‘အာပေါ’’တိ သဒ္ဒဿ ဧကဝစနန္တတာ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌာတိ.

应当知道，“āpa”(水)一词是阴性复数结尾的说法，是依据语法学家的观点而得到认可的。但在《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)中，可见到“āpo”一词被用作中性单数，如：“当水微少时，则变得极度地界化(omattaṃ pana āpo adhimattapathavīgatikaṃ jātaṃ)。”在《本生》(Jātaka)中，也见到其单数形式。例如：“清净芳香之水，彼水在那里流动(suciṃ sugandhaṃ salilaṃ, āpo tatthābhisandatī)。”在此句中，“āpo”一词明显处于单数的位置。对此，有些人可能会说：“此处‘āpo’是指被称为水的清净芳香之物，是根据‘salilaṃ’(水)一词而使用单数，并非根据其名词本身。因为‘āpa’一词必然是阴性且以复数结尾。诚然，本应以复数说‘āpo tatthābhisandantī’(诸水在那里流动)，但为了随顺韵律，而以变换数(vacanavipallāsa)的方式来表述。”此言不然。因为可以说“āpo tatthābhisandare”，就像“tāni ajja padissare”(它们今日显现)这样的复数用法一样。既然没有那样说，而且在巴利圣典(Pāḷi)中可见到“āpo labbhati, tejo labbhati, vāyo labbhatī”(水被获得，火被获得，风被获得)这样的单数用法，因此，“āpo”一词具有单数形式是直接可见的。

အထာပိ စေ ဝဒေယျုံ – နနု ပါဠိယံယေဝ တဿ ဗဟုဝစနန္တတာ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌာ ‘‘အာပေါ စ ဒေဝါ ပထဝီ စ, တေဇော ဝါယော တဒါဂမု’’န္တိ? တမ္ပိ န. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘ဒေဝါ’’တိ သဒ္ဒံ အပေက္ခိတွာ ‘‘အာဂမု’’န္တိ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါ ကတော, န ‘‘အာပေါ’’တိ သဒ္ဒံ. ယဒိ ‘‘အာပေါ’’တိ သဒ္ဒံ သန္ဓာယ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါ ကတော သိယာ, ‘‘ပထဝီ’’တိ ‘‘တေဇော’’တိ ‘‘ဝါယော’’တိ စ သဒ္ဒမ္ပိ သန္ဓာယ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါ ကတော သိယာ[Pg.145]. ဧဝံ သန္တေ ပထဝီ တေဇော ဝါယောသဒ္ဒါပိ ဗဟုဝစနကဘာဝမာပဇ္ဇေယျုံ, န ပန အာပဇ္ဇန္တိ. န ဟေတေ ဗဟုဝစနကာ, အထ ခေါ ဧကဝစနကာ ဧဝ. ရူဠှီဝသေန တေ ပဝတ္တာ ပကတိအာပါဒီသု အတ္ထေသု အပ္ပဝတ္တနတော. တထာ ဟိ အာပေါကသိဏာဒီသု ပရိကမ္မံ ကတွာ နိဗ္ဗတ္တာ ဒေဝါ အာရမ္မဏဝသေန ‘‘အာပေါ’’တိအာဒိနာမံ လဘန္တီတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘နနု စ ဘော ‘အင်္ဂုတ္တရာပေသူ’တိ ဗဟုဝစနပါဠိ ဒိဿတီ’’တိ? တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – အသမ္ပထမဝတိဏ္ဏာ တုမှေ, န ဟိ တုမှေ သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိံ ဇာနာထ, ‘‘အင်္ဂုတ္တရာပေသူ’’တိ ဗဟုဝစနံ ပန ‘‘ကုရူသု အင်္ဂေသု အင်္ဂါနံ မဂဓာန’’န္တိအာဒီနိ ဗဟုဝစနာနိ ဝိယ ရူဠှီဝသေန ဧကဿာပိ ဇနပဒဿ ဝုတ္တံ, န အာပသင်္ခါတံ အတ္ထံ သန္ဓာယ. ‘‘အင်္ဂုတ္တရာပေသူ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ အာပသင်္ခါတော အတ္ထော ဥပသဇ္ဇနီဘူတော, ပုလ္လိင်္ဂဗဟုဝစနေန ပန ဝုတ္တော ဇနပဒသင်္ခါတော အတ္ထောယေဝ ပဓာနော ‘‘အာဂတသမဏော သံဃာရာမော’’တိ ဧတ္ထ သမဏသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဥပသဇ္ဇနကံ ကတွာ ပဝတ္တဿ အာဂတသမဏသဒ္ဒဿ သံဃာရာမသင်္ခါတော အတ္ထော ဝိယ, တသ္မာ အာပသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ယော အင်္ဂုတ္တရာပေါ နာမ ဇနပဒေါ, တသ္မိံ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဇနပဒေတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘‘အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂါနံ နိဂမော’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. တတ္ထ ဥတ္တရေန မဟာမဟိယာ နဒိယာ အာပေါ ယေသံ တေ ဥတ္တရာပါ, အင်္ဂါ စ တေ ဥတ္တရာပါ စာတိ အင်္ဂုတ္တရာပါ, တေသု အင်္ဂုတ္တရာပေသု. ဧဝံ ဧကသ္မိံ ဇနပဒေယေဝ ဗဟုဝစနံ န အာပသင်္ခါတေ အတ္ထေ, တေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မိံ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဇနပဒေ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ.

又若有人说：“难道在巴利圣典(Pāḷi)中不是直接见到它的复数形式吗？如：‘水、天与地，火、风亦随至(āpo ca devā pathavī ca, tejo vāyo tadāgamu)。’”此言亦不然。此处，动词“āgamu”(随至)的复数用法是针对“devā”(天)一词，而非“āpo”(水)一词。如果复数用法是针对“āpo”，那么也应当针对“pathavī”(地)、“tejo”(火)、“vāyo”(风)等词。果真如此，地、火、风等词也应变为复数，但它们并没有。它们不是复数词，而是单数词。这些词是依惯例(rūḷhī)而转起，因为它们并非用于指称自然的水大等含义。例如，通过修习水遍处(āpokasiṇa)等而投生的诸天，以其所缘而获得‘水’等名称。即使这样说了，他们或许又会说：“可是‘aṅguttarāpesū’(在鸯伽北水)的巴利语不是显示复数形式吗？”应当告诉他们：“你们未得要领，实不知晓词语的用法。‘aṅguttarāpesū’的复数，就像‘kurūsu’(在俱卢)、‘aṅgesu’(在鸯伽)、‘magadhānaṃ’(摩揭陀Magadha人的)等复数用法一样，是依惯例用于指称单一的国家(janapada)，并非针对‘水’的含义。在‘aṅguttarāpesū’一语中，‘水’的含义是次要的，以阳性复数所表达的国家之义才是主要的，就像在‘āgatasamaṇo saṅghārāmo’(已来沙门的僧园)一语中，以‘沙门’的含义为次要，而以‘僧园’的含义为主要一样。因此，应理解为‘鸯伽北水’是指一个名叫鸯伽北水(Aṅguttarāpa)的国家。如巴利圣典所说：‘住在鸯伽北水，有一个鸯伽人的市镇名叫阿波那(Āpaṇa)(aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅgānaṃ nigamo)。’其解释是：摩希河(Mahī)之北有诸水，他们是‘北水(Uttarāpa)’；他们既是鸯伽人又是北水人，故名‘鸯伽北水(Aṅguttarāpā)’。如此，在单一国家上使用复数，并非针对‘水’的含义。因此义注(aṭṭhakathā)中说：‘在那个鸯伽北水国中(tasmiṃ aṅguttarāpesu janapade)。’这样说了之后，他们就无话可说了。

တထာပိ ယေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနကောစာ’’တိ. တေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘ကိံ ပဋိစ္စ တုမှေ အာယသ္မန္တော ‘အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနကော စာ’တိ ဝဒထာ’’တိ[Pg.146]? တေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အင်္ဂါယေဝ သော ဇနပဒေါ, မဟိယာ ပန နဒိယာ ဥတ္တရေန အာပေါ, တာသံ အဝိဒူရတ္တာ ဥတ္တရာပေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ စ ‘‘မဟိယာ ပန နဒိယာ အာပေါ တဿ ဇနပဒဿ ဥတ္တရေန ဟောန္တိ, တာသံ အဝိဒူရတ္တာ သော ဇနပဒေါ ဥတ္တရာပေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ စ ဧဝံ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အဘိသင်္ခတော သဒ္ဒရစနာဝိသေသော ဒိဿတိ, တသ္မာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနကော စာ’’တိ ဝဒါမာတိ. သစ္စံ ဒိဿတိ, သော ပန သဒ္ဒသတ္ထေ ဝေယျာကရဏာနံ မတံ ဂဟေတွာ အဘိသင်္ခတော, သဒ္ဒသတ္ထဉ္စ နာမ န သဗ္ဗထာ ဗုဒ္ဓဝစနဿောပကာရကံ, ဧကဒေသေန ပန ဟောတိ, တသ္မာ ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ ဣစ္ဆိတာနိစ္ဆိတသင်္ဂဟဝိဝဇ္ဇနံ ကာတုံ ‘‘ဇိနဝစနယုတ္တဉှိ, လိင်္ဂဉ္စ နိပ္ပဇ္ဇတေ’’တိ လက္ခဏာနိ ဝုတ္တာနိ.

然而，有些人这样说：“‘āpa’一词既是阴性，又是复数。”应当问他们：“诸位具寿(āyasmanto)，你们根据什么说‘āpa’一词既是阴性，又是复数呢？”被这样问时，他们会这样回答：“‘那个国家就是鸯伽国，摩希河以北有诸水，因靠近彼等诸水，故被称为“北水”(aṅgāyeva so janapado, mahiyā pana nadiyā uttarena āpo, tāsaṃ avidūrattā uttarāpoti vuccati)’，以及‘摩希河的诸水在该国之北，因靠近彼等诸水，故该国被称为“北水”(mahiyā pana nadiyā āpo tassa janapadassa uttarena honti, tāsaṃ avidūrattā so janapado uttarāpoti vuccati)’，我们见到古代诸师(pubbācariya)所造的这种特殊构词法，因此我们说它是阴性、复数。”诚然可见，但那是在语法学中采纳了语法学家的观点而构造的。而语法学并非在所有方面都有助于理解佛语(buddhavacana)，仅在某些方面有助益。因此，在《迦旃延文法》(Kaccāyanappakaraṇa)中，为了对所期望与不期望的（形式）进行取舍，而说明其规则：“当与胜者之言(jinavacana)相应时，其性(liṅga)才得以成立(jinavacanayuttañhi, liṅgañca nippajjate)。”

ယဒိ စ အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနကော, ကထံ အာပေါတိ ပဒံ သိဇ္ဈတီတိ? အာပသဒ္ဒတော ပဌမာယောဝစနံ ကတွာ တဿောကာရာဒေသဉ္စ ကတွာ အာပေါတိ ပဒံ သိဇ္ဈတိ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ပဒမိဝါတိ. ဝိသမမိဒံ နိဒဿနံ, ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ပဒဉှိ နိစ္စောကာရန္တေန ဂေါသဒ္ဒေန သမ္ဘူတံ. တထာ ဟိ ယောမှိ ပရေ ဂေါသဒ္ဒန္တဿာဝါဒေသံ ကတွာ တတော ယောနမောကာရာဒေသံ ကတွာ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ နိပ္ဖဇ္ဇတိ, အာပသဒ္ဒေ ပန ဒွေ အာဒေသာ န သန္တိ. ဗုဒ္ဓဝစနဉှိ ပတွာ အာပသဒ္ဒေါ အကာရန္တတာပကတိကော ဇာတော, န အညထာပကတိကောတိ.

如果“水”(āpa)一词是阴性复数，那么“āpo”这一形式是如何成立的呢？（对方会说：）“从‘āpa’词加上主格复数(paṭhamā-bahuvacana)后缀‘yo’，再将其替换为‘o’，就成立了‘āpo’这一形式，就像‘gāvo’(牛)一样。”这个例子并不恰当。因为“gāvo”一词是由恒以“o”结尾的“go”词所构成。即当‘yo’后缀在后时，先将“go”词末尾替换为“āv”，然后再将‘yo’替换为“o”，由此构成“gāvo”。但在“āpa”一词中，并没有这两种替换。因为在佛语中，“āpa”一词已具有‘a’结尾(akāranta)的性质，而非其他性质。

ဧဝံ ဝုတ္တာပိ တေ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, နာည’’န္တိ စေတသိ သန္နိဓာယ အာဓာနဂ္ဂါဟိဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂိဘာဝေ, ‘‘န ဝစနပစ္စနီကသာတေန သုဝိဇာနံ သုဘာသိတ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တပစ္စနီကသာတဘာဝေ စ ဌတွာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘ယထေဝ ဂါဝေါသဒ္ဒေါ, တထေဝ အာပေါသဒ္ဒေါ ကိံ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ န ဘဝိဿတိ ဗဟုဝစနကော စာ’’တိ? တတော တေသံ ဣမာနိ သုတ္တပဒါနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘အာပံ အာပတော သဉ္ဇာနာတိ, အာပံ အာပတော [Pg.147] သညတွာ အာပံ မညတိ, အာပသ္မိံ မညတိ, အာပံ မေတိ မညတိ, အာပံ အဘိနန္ဒတီ’’တိ ဧဝံ သုတ္တပဒါနိ ဒဿေတွာ ‘‘အာပန္တိ ဣဒံ ကတရဝစန’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ. အဒ္ဓါ တေ အာပသဒ္ဒဿ ဗဟုဝစနန္တဘာဝမေဝ ဣစ္ဆမာနာ ဝက္ခန္တိ ‘‘ဒုတိယာဗဟုဝစန’’န္တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘နနု ယောဝစနံ န သုယျတီ’’တိ? တေ ဝဒေယျုံ ‘‘ယောဝစနံ ကတအမာဒေသတ္တာ န သုယျတီ’’တိ. ယံ ယံ ဘောန္တော ဣစ္ဆန္တိ, တံ တံ မုခါရူဠှံ ဝဒန္တိ.

即使这样说了，他们仍然在心中坚持“唯此是实，余者皆非”(idameva saccaṃ, nāññaṃ)，处于固执己见且难以舍弃的状态，以及处于“善说不易为好辩者(vacanapaccanīkasāta)所知”的好辩状态中，会这样说：“正如‘gāvo’一词，为何‘āpo’一词就不能是阴性且是复数呢？”于是，应当向他们出示这些经文(suttapada)：“他从水(āpa)感知水；从水感知水后，他思量水，在水中思量，思量‘水是我’，他喜爱水。”出示这些经文后，应当问他们：“这个‘āpaṃ’是什么数(vacana)？”他们肯定因为执意要让‘āpa’一词具有复数结尾的形式，而会说：“是宾格复数(dutiyā-bahuvacana)。”应当对他们说：“难道听不到‘yo’后缀吗？”他们会说：“‘yo’后缀因为被替换了，所以听不到。”诸位尊者想什么，就随口说什么。

‘‘အာပတော’’တိ ဣဒံ ပန ကိံ ဘောန္တော ဝဒန္တီတိ? ‘‘အာပတော’’တိ ဣဒမ္ပိ ‘‘ဗဟုဝစနကံ တောပစ္စယန္တ’’န္တိ ဝဒါမ တောပစ္စယဿ ဧကတ္ထေ စ ဗဝှတ္ထေ စ ပဝတ္တနတော. ဣတိ တုမှေ ဗဟုဝစနကတ္တံယေဝ ဣစ္ဆမာနာ ‘‘အာပေါသဒ္ဒေါ စ ယောဝစနန္တော’’တိ ဘဏထ, ‘‘အာပတော’’တိ ဣဒမ္ပိ ‘‘ဗဟုဝစနကံ တောပစ္စယန္တ’’န္တိ ဘဏထ, ‘‘အာပသ္မိံ မညတီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘အာပသ္မိ’’န္တိဒံ ကတရဝစနန္တံ ကတရာဒေသေန သမ္ဘူတန္တိ? အဒ္ဓါ တေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ. တထာ ယေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနကော စာ’’တိ, တေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘ယံ အာစရိယေဟိ ဝေယျာကရဏမတံ ဂဟေတွာ ‘ယာ အာပေါ’တိ စ ‘တာသ’န္တိ စ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ‘ကိံ တာသ’န္တိ ဝစနေ ‘အာပါန’န္တိ ပဒံ အာနေတွာ အတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော, ဥဒါဟု အာပဿာ’’တိ? ‘‘အာပါန’န္တိ ပဒမာနေတွာ အတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ စေ, ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘ယာ အာပါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ယာ ကညာ တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ပဒမိဝ. အထ ‘‘အာပါ’’တိ ပဒံ နာမ နတ္ထိ, ‘‘အာပေါ’’တိ ပဒံယေဝ ဗဟုဝစနကန္တိ စေ, ဧဝံ သတိ ‘‘တာသ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အာပဿာ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကသ္မာတိ စေ? ယသ္မာ ‘‘အာပေါ’’တိ ပစ္စတ္တေကဝစနဿ တုမှာကံ မတေန ဗဟုဝစနတ္တေ သတိ ‘‘အာပဿာ’’တိ ပဒမ္ပိ ဗဟုဝစနန္တိ ကတွာ တာသံသဒ္ဒေန ယောဇေတွာ ဝတ္တုံ ယုတ္တိတောတိ. ဧဝံ သတိ ‘‘အာပါန’’န္တိ [Pg.148] ပဒဿ အဘာဝေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ‘‘ပုရိသော, ပုရိသာ. ပုရိသံ, ပုရိသေ’’တိ စ, ‘‘ဂေါ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝု’’န္တိ စ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိ ဘဝန္တိ, ဧဝံ ‘‘အာပေါ, အာပါ. အာပံ, အာပေ’’တိ ဧကဝစနဗဟုဝစနေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ ဗဟုဝစနကောယေဝ ဟောတီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ.

“那么，诸位，关于‘āpato’一词，你们怎么说呢？”（他们会说：）“我们说‘āpato’也是‘以-to后缀(to-paccaya)结尾的复数’，因为-to后缀既可用于单数义也可用于复数义。”如此，你们既然执意要复数，就说“āpo一词是以‘yo’后缀结尾”，也说“āpato”一词是“以-to后缀结尾的复数”。但在“āpasmiṃ maññati”一句中，“āpasmiṃ”一词是什么数？是由什么替代(ādesa)而构成的？确实，当被这样问到时，他们将无言以对。同样，那些认为“āpa一词既是阴性又是复数”的人，应当被问：“老师们根据语法学家(veyyākaraṇa)的观点，说了‘yā āpo’和‘tāsaṃ’，那么在‘tāsaṃ’这一用词中，是应该引入‘āpānaṃ’一词来解释其义，还是引入‘āpassa’？”如果（他们说）“应引入‘āpānaṃ’一词来解释其义”，那么就应该说“yā āpā”，如同“yā kaññā tiṭṭhantī”一语。但如果（他们说）“并没有‘āpā’这个词，只有‘āpo’一词本身是复数”，那么对于“tāsaṃ”，也应引入“āpassa”一词来理解其义。为什么呢？因为根据你们的观点，既然（本是）主格单数(paccatta-ekavacana)的‘āpo’一词成了复数，那么‘āpassa’一词也应被视为复数，与‘tāsaṃ’一词连用才合理。这样一来，‘āpānaṃ’一词就不应存在了。就像‘puriso, purisā；purisaṃ, purise’和‘go, gāvo, gavo, gāvu’有单数和复数形式一样，‘āpo, āpā；āpaṃ, āpe’也应该有单数和复数形式。既然如此，就不应说‘āpa一词只能是复数’。

ယေ ဧဝံ ဝဒန္တိ, တေသံ ဝစနံ သဒေါသံ ဒုပ္ပရိဟရဏီယံ မူလပရိယာယသုတ္တေ ‘‘အာပံ မညတိ အာပသ္မိ’’န္တိ ဧကဝစနပါဠီနံ ဒဿနတော, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒီသု စ ‘‘ဝိဿန္ဒနဘာဝေန တံ တံ ဌာနံ အာပေါတိ အပ္ပောတီတိ အာပေါ’’တိအာဒိကဿ ဧကဝစနဝသေန ဝုတ္တနိဗ္ဗစနဿ ဒဿနတော. ယထာ ပန ပါဠိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂေပိ ပရိယာပန္နော ဂေါသဒ္ဒေါ ‘‘တာ ဂါဝေါ တတော တတော ဒဏ္ဍေန အာကောဋေယျာ’’တိ စ ‘‘အန္နဒါ ဗလဒါ စေတာ’’တိ စ အာဒိနာ ဗဝှတ္ထဒီပကေဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘူတေဟိ သဗ္ဗနာမိကပဒေဟိ စ အသဗ္ဗနာမိကပဒေဟိ စ သမာနာဓိကရဏဘာဝေန ဝုတ္တော ဒိဿတိ, န တထာ ပါဠိယံ ဗဝှတ္ထဒီပကေဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘူတေဟိ သဗ္ဗနာမိကပဒေဟိ ဝါ အသဗ္ဗနာမိကပဒေဟိ ဝါ သမာနာဓိကရဏဘာဝေန ဝုတ္တော အာပသဒ္ဒေါ ဒိဿတိ. ယဒိ ဟိ အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ သိယာ, ကညသဒ္ဒတော အာပစ္စယော ဝိယ အာပသဒ္ဒတော အာပစ္စယော ဝါ သိယာ, နဒသဒ္ဒတော ဝိယ စ ဤပစ္စယော ဝါ သိယာ, ဥဘယမ္ပိ နတ္ထိ, ဥဘယာဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝုတ္တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝိဓာနံ တတ္ထ န လဗ္ဘတိ, တေန ဉာယတိ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ အနိတ္ထိလိင်္ဂေါ’’တိ. နနု စ ဘော ဂေါသဒ္ဒတောပိ အာပစ္စယော နတ္ထိ, တဒဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝုတ္တဝိဓာနံ န လဗ္ဘတိ, ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ သောယေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဟောတိ, န ပနာယံ အာပသဒ္ဒေါတိ?

那些如此说的人，他们的言论是有过失且难以自圆其说的，因为在《根本法门经》(Mūlapariyāya Sutta)中可见“āpaṃ maññati āpasmiṃ”这样的单数巴利语，且在《清净道论》(Visuddhimagga)等论著中可见“因流动的状态而到达各个地方，故名为水(āpo)”等以单数形式所作的词源解释(nibbacana)。再者，正如在巴利语中，归于阴性的“牛”(go)一词，可见其与表示复数的阴性代词(sabbanāmika)和非代词以同格(samānādhikaraṇa)关系使用，如“tā gāvo tato tato daṇḍena ākoṭeyyā”和“annadā baladā cetā”等；但“水”(āpa)一词却未见其与表示复数的阴性代词或非代词以同格关系使用。如果“水”一词是阴性，那么就应该像从“少女”(kaññā)一词那样，从“āpa”一词加上-ā后缀(ā-paccaya)，或者像从“河”(nadī)一词那样加上-ī后缀。但这两种情况都没有，由于两者皆无，所有为阴性词所说的语法规则在此都不适用，由此可知“水”一词并非阴性。然而，诸位，从“牛”一词也没有-ā后缀，由于没有它，为阴性词所说的语法规则也不适用，既然如此，为何“牛”一词是阴性，而“水”一词却不是呢？

ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ဂေါသဒ္ဒေါ န နိယောဂါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ, အထ ခေါ ပုလ္လိင်္ဂေါဝ. ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ ပန တမှာ အာပစ္စယေ [Pg.149] အဟောန္တေပိ ဤပစ္စယော ဝိကပ္ပေန ဟောတိ, အညမ္ပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝုတ္တဝိဓာနံ လဗ္ဘတိ. သော ဟိ နိစ္စမောကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ’’တိအာဒိနာ အတ္တနော ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနံ နိဗ္ဗတ္တိကာရဏဘူတော, တေန သော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဘဝတိ. အာပသဒ္ဒေ ပန ဤပစ္စယာဒိ န လဗ္ဘတိ. တေန သော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ယထာ ဝါ ဂေါသဒ္ဒဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတံ ပဋိစ္စ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ ဥပပဇ္ဇတိ, န တထာ အာပသဒ္ဒဿ. အာပသဒ္ဒဿ ဟိ အနာကုလရူပက္ကမတ္တာ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ န ဒိဿတိ, ယာယ ဧသော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ သိယာ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ.

于此，[论者]说：“go(牛)”词并非必然是阴性(itthiliṅga)，而是阳性(pulliṅga)。但在作为阴性时，即使没有从它而来的ā-接尾辞(ā-paccaya)，ī-接尾辞(ī-paccaya)也可以选择性地出现，并且也适用其他为阴性所说的规定。因为它恒常地保持其以-o结尾的本性，通过“go, gāvī”等形式，成为其自身阴性形态产生的原因，因此它成为阴性。但在“āpa(水)”词中，则没有ī-接尾辞等。因此，它不应被称为阴性。或者，“go”词的阴性属性是缘于其形态不清晰的用法而成立，“āpa”词则非如此。因为“āpa”词的形态序列并不混乱，所以看不到那种能使其成为阴性的、形态不清晰的用法。如此一说，他们将无言以对。

တထာ ယေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ သဗ္ဗဒါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ဗဟုဝစနကော စာ’’တိ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ယထာ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘူတဿ ကညာသဒ္ဒဿ ပဌမံ ကညဣတိ ရဿဝသေန ဌပိတဿ အာပစ္စယတော ပရံ သ္မိံဝစနံ သရူပတော န တိဋ္ဌတိ, ယံဘာဝေန စ ယာဘာဝေန စ တိဋ္ဌတိ ‘‘ကညာယံ, ကညာယာ’’တိ, န တထာ ‘‘ဣတ္ထိလိင်္ဂ’’န္တိ တုမှေဟိ ဂဟိတဿ အာပေါသဒ္ဒဿ ပဌမံ အာပဣတိ ရဿဝသေန ဌပိတဿ ပရံ သ္မိံဝစနံ ယံဘာဝေန စ ယာဘာဝေန စ တိဋ္ဌတိ, အထ ခေါ သရူပတောယေဝ တိဋ္ဌတိ ‘‘အာပသ္မိံ မညတီ’’တိ. ယဒိ ပန အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ သိယာ, သ္မိံဝစနံ သရူပတော န တိဋ္ဌေယျ. ယသ္မာ စ သ္မိံဝစနံ သရူပတော တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ အာပသဒ္ဒေါ န ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ. န ဟိ စတုရာသီတိဓမ္မက္ခန္ဓသဟဿသင်္ဂဟေသု အနေကကောဋိသတသဟဿေသု ပါဠိပ္ပဒေသေသု ဧကသ္မိမ္ပိ ပါဠိပ္ပဒေသေ ပဌမံ အကာရန္တဘာဝေန ဌပေတဗ္ဗာနံ ဣတ္ထိလိင်္ဂသဒ္ဒါနံ ပရတော ဌိတံ သ္မိံဝစနံ သရူပတော တိဋ္ဌတီတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ.

同样，对那些认为“āpa(水)”词永远既是阴性(itthiliṅga)又是复数(bahuvacana)的人，应当说：正如对于阴性词“kaññā(少女)”，当其首先以短音“kañña”形式确立时，其后的smiṃ词尾(smiṃ-vacana)并不会以其原形存在，而是以-yaṃ和-yā的形式存在，如“kaññāyaṃ, kaññāyā”；但对于你们所执为“阴性”的“āpa”词，当其首先以短音“āpa”形式确立时，其后的smiṃ词尾并非以-yaṃ和-yā的形式存在，而是以其原形存在，如“āpasmiṃ maññati”。如果“āpa”词是阴性，smiṃ词尾就不应以其原形存在。正因为smiṃ词尾以其原形存在，所以“āpa”词并非阴性。确实，在八万四千法蕴(dhammakkhandha)的结集中，在无数亿的巴利语段落中，没有任何一处，对于首先被确立为以-a结尾的阴性词，其后的smiṃ词尾是以其原形存在的。如此一说，他们将无言以对。

ကေစိ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘အာပသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ, တထာ ဟိ အဋ္ဌသာလိနိယံ ‘ဩမတ္တံ ပန အာပေါ အဓိမတ္တပထဝီဂတိကံ [Pg.150] ဇာတ’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေန တံသမာနာဓိကရဏပဒါနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနီ’’တိ? တန္န, မနောဂဏေ ပဝတ္တေဟိ တမ ဝစ သိရသဒ္ဒါဒီဟိ ဝိယ အာပသဒ္ဒေနပိ သမာနာဓိကရဏပဒါနံ ကတ္ထစိ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တာ. ပုဗ္ဗာစရိယာနဉှိ သဒ္ဒရစနာသု ‘‘သဒ္ဓမ္မတေဇဝိဟတံ ဝိလယံ ခဏေန, ဝေနေယျသတ္တဟဒယေသု တမော ပယာတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘တမော’’တိပဒေန သမာနာဓိကရဏံ ‘‘ဝိဟတ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂံ ဒိဿတိ, တထာ ‘‘ဒုက္ခံ ဝစော ဧတသ္မိံ ဝိပစ္စနီကသာတေ ပုဂ္ဂလေတိ ဒုဗ္ဗစော’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဝစော’’တိ ပဒေန သမာနာဓိကရဏံ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂံ, ‘‘အဝနတံ သိရော ယဿ သော အဝနတသိရော’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သိရော’’တိ ပဒေန သမာနာဓိကရဏံ ‘‘အဝနတ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂံ, ‘‘အပ္ပံ ရာဂါဒိရဇော ယေသံ ပညာမယေ အက္ခိမှိ တေ အပ္ပရဇက္ခာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ရဇော’’တိ ပဒေန သမာနာဓိကရဏံ ‘‘အပ္ပ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂံ ဒိဿတိ. န တေ အာစရိယာ တေဟိ သမာနာဓိကရဏပဒေဟိ တမဝစသိရသဒ္ဒါဒီနံ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဝိညာပနတ္ထံ တထာဝိဓံ သဒ္ဒရစနံ ကုဗ္ဗိံသု, အထ ခေါ ‘‘သောဘနံ မနော တဿာတိ သုမနော’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ မနောဂဏေ ပဝတ္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပယောဂေ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေနပိ သမာနာဓိကရဏပဒါနိ ကတ္ထစိ ဟောန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ကုဗ္ဗိံသု. ယထာ စ ‘‘ဝိဟတ’’န္တိအာဒိကာ သဒ္ဒရစနာ တမဝစသိရသဒ္ဒါဒီနံ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဝိညာပနတ္ထံ န ကတာ, တထာ ‘‘ဩမတ္တ’’န္တိ စ ‘‘အဓိမတ္တပထဝီဂတိကံ ဇာတ’’န္တိ စ သဒ္ဒရစနာပိ အာပသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဝိညာပနတ္ထံ န ကတာ. ယသ္မာ ပန မနောဂဏေ ပဝတ္တေဟိ မနသဒ္ဒါဒီဟိ ဧကဒေသေန သမာနဂတိကတ္တာ အာပသဒ္ဒေနပိ နပုံသကလိင်္ဂဿ သမာနာဓိကရဏတာ ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ အဋ္ဌသာလိနိယံ ‘‘ဩမတ္တံ ပန အာပေါ အဓိမတ္တပထဝီဂတိကံ ဇာတ’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂဿ အာပသဒ္ဒေန သမာနာဓိကရဏတာ ကတာ. တထာပိ အာပသဒ္ဒေါ [Pg.151] မနသဒ္ဒါဒီဟိ ဧကဒေသေန သမာနဂတိကော သမာသပဒတ္တေ မဇ္ဈောကာရဿ ‘‘အာပေါကသိဏံ, အာပေါဂတ’’န္တိအာဒိပ္ပယောဂဿ ဒဿနတော, တသ္မာ ‘‘ဩမတ္တ’’န္တိအာဒိဝစနံ အာပသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဝိညာပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ န ဂဟေတဗ္ဗံ, လိင်္ဂဝိပရိယယဝသေန ပန ကတ္ထစိ ဧဝမ္ပိ သဒ္ဒဂတိ ဟောတီတိ ဉာပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ဩမတ္တော’’တိ စ ‘‘အဓိမတ္တပထဝီဂတိကော ဇာတော’’တိ စ လိင်္ဂံ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ အာပသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ သိယာ, သနိကာရာနိ’ဿ ပစ္စတ္တောပယောဂရူပါနိ ဗုဒ္ဓဝစနာဒီသု ဝိဇ္ဇေယျုံ, န တာဒိသာနိ သန္တိ. ကိဉ္စိ ဘိယျော – ဩကာရန္တံ နာမ နပုံသကလိင်္ဂံ ကတ္ထစိပိ နတ္ထိ, နိဂ္ဂဟီတန္တဣကာရန္တ ဥကာရန္တဝသေန ဟိ တိဝိဓာနိယေဝ နပုံသကလိင်္ဂါနိ. တေန အာပသဒ္ဒဿ နပုံသကလိင်္ဂတာ နုပပဇ္ဇတီတိ. ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ. ဣစ္စောကာရန္တဝသေန ဂဟိတဿ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတာ စ နပုံသကလိင်္ဂတာ စ ဧကန္တတော နတ္ထိ, နိဂ္ဂဟီတန္တဝသေန ပန ဂဟိတဿ ကတ္ထစိ နပုံသကလိင်္ဂတာ သိယာ ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန သမုဒ္ဒေါ သမုဒ္ဒေါတိ ဝုစ္စတိ, ကေန ကာရဏေန အာပံ ဥဒကံ သမုဒ္ဒေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ပယောဂဒဿနတော. ဧတ္ထ ပနေကေ ဝဒေယျုံ ‘‘ယဒိ ဘော ဩကာရန္တဝသေန ဂဟိတဿ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဒွိလိင်္ဂတာ နတ္ထိ, ဩကာရန္တော အာပသဒ္ဒေါ ကတရလိင်္ဂေါ’’တိ? ပုလ္လိင်္ဂေါတိ မယံ ဝဒါမာတိ.

在此，有人或许会这样说：“水(āpa)一词是中性(napuṃsakaliṅga)，因为在《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)中，‘然而少量的水变成了以过盛的地界为归宿(omattaṃ pana āpo adhimattapathavīgatikaṃ jātaṃ)’一句里，与其同格的词语是以中性形式指出的。”此说不然。因为，正如属于意类(manogaṇa)的暗(tama)、语(vaca)、头(sira)等词一样，与‘水’一词同格的词语在某些地方也可以用中性形式来指出。在古代诸师的构词中可见：“为正法威力所破之暗，瞬间趋于消散，于可度化众生之心(veneyyasattahadayesu)中消失。”此处与‘暗(tamo)’同格的‘所破(vihataṃ)’是中性；又如“于此人(puggala)，语是苦，故为难语者(dubbaco)”，此处与‘语(vaco)’同格的‘苦(dukkhaṃ)’是中性；又如“其头低垂者为低头者(avanatasiro)”，此处与‘头(siro)’同格的‘低垂(avanataṃ)’是中性；又如“其慧眼中贪等尘垢少者为少尘者(apparajakkhā)”，此处与‘尘(rajo)’同格的‘少(appaṃ)’是中性。那些阿阇梨们并非为了表明‘暗’、‘语’、‘头’等词是中性而作此种构词，而是为了表明，正如“彼有善心，故为善意者(sumano)”一句中，当使用意类中的阳性词时，其同格词语在某些地方也可以是中性。正如‘所破(vihataṃ)’等构词不是为了表明‘暗’、‘语’、‘头’等词是中性一样，‘少量(omattaṃ)’和‘变成了以过盛的地界为归宿(adhimattapathavīgatikaṃ jātaṃ)’的构词也不是为了表明‘水’一词是中性。然而，由于‘水’一词与意类中的‘心(manas)’等词在部分变化上具有相同的趋向，因此‘水’一词与中性词的同格关系是合理的。所以，在《含义阐明》中，‘然而少量的水……’一句里，‘水’一词与中性词形成了同格关系。尽管如此，‘水’一词与‘心’等词在部分变化上具有相同的趋向，这可见于复合词中词干元音变为-o-的用法，如‘水遍(āpokasiṇaṃ)’、‘入水(āpogata)’等。因此，不应认为‘少量’等语是为了表明‘水’一词是中性而说，而应理解为，这是为了指出，由于性的转换(liṅgavipariyaya)，在某些地方也会出现这样的词语趋向。其性应转换为‘omatto’和‘adhimattapathavīgatiko jāto’。因为，如果‘水’一词是中性，那么在佛语等文献中就应该能找到其带有-ni词尾的复数主格与宾格形式，但并不存在这样的形式。更有甚者，以-o结尾的中性名词在任何地方都不存在，因为中性名词只有以随鼻音(niggahīta)、-i和-u结尾的三种。因此，‘水’一词是中性是不成立的。如此说后，他们将无言以对。因此，就以-o结尾的形式而言，‘水’一词绝非阴性或中性；但就以随鼻音结尾的形式而言，在某些地方可能是中性，如“尊者龙军(Nāgasena)，海洋被称为‘samudda’，以何因缘，水(āpaṃ udakaṃ)被称为‘samudda’？”的用法。于此，有人或许会说：“诸君，如果以-o结尾的‘水’一词不具阴性和中性，那么以-o结尾的‘水’一词是何性？”我们回答：是阳性(pulliṅga)。

ယဒိ စ ဘော အာပသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ. ယထာ အာပသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတာ ပညာယေယျ, နိဇ္ဈာနက္ခမတာ စ ဘဝေယျ, တထာ သုတ္တံ အာဟရထာတိ. ‘‘အာဟရိဿာမိသုတ္တံ, န နော သုတ္တာဟရဏေ ဘာရော အတ္ထီ’’တိ ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တေသံ ဣမာနိ သုတ္တပဒါနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ? ‘‘အာပေါ ဥပလဗ္ဘတီတိ? အာမန္တာ. အာပဿ ကတ္တာ ကာရေတာ ဥပလဗ္ဘတီတိ? န [Pg.152] ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ. အတီတော အာပေါ အတ္ထီတိ? အာမန္တာ. တေန အာပေန အာပကရဏီယံ ကရောတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ. အာပံ မညတိ အာပသ္မိံ မညတီ’’တိ ဣမာနိ သုတ္တပဒါနိ.

“诸位，如果‘水(āpa)’一词是阳性，请提出经文(sutta)，以使‘水’一词的阳性得以被了知并能经受审察。”“我们将提出经文，提出经文对我们来说并非难事。”如此说后，应向他们出示这些经句。即：“‘水可得吗？’‘是的。’‘水的作者或使作者可得吗？’‘不应这样说。’‘过去的水存在吗？’‘是的。’‘他用那水做与水有关的事吗？’‘不应这样说。’‘他设想水，在水中设想。’”这些就是经句。

ဧတ္ထ စ ‘‘ဥပလဗ္ဘတီ’’တိအာဒိနာ အာပသဒ္ဒဿ ဧကဝစနတာ သိဒ္ဓါ, တာယ သိဒ္ဓါယ ဗဟုဝစနတာပိ သိဒ္ဓါယေဝ. ဧကဝစနတာယေဝ ဟိ သဒ္ဒသတ္ထေ ပဋိသိဒ္ဓါ, န ဗဟုဝစနတာ, တေန ‘‘အာပေနာ’’တိ ဣမိနာ ပန အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝဝိဂမော သိဒ္ဓေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဧနာဒေသာဘာဝတော. ‘‘အာပဿ, အာပသ္မိ’’န္တိ ဣမိနာပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝဝိဂမောယေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ သရူပတော နာ သ္မာ သ္မိံ ဝစနာနမဘာဝါ. ‘‘အတီတော’’တိ ဣမိနာ ဣတ္ထိလိင်္ဂနပုံသကလိင်္ဂဘာဝဝိဂမော ဩကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂဿ အဘာဝတော, ဩကာရန္တဿ ဂုဏနာမဘူတဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ စ အဘာဝတော.

在此，由“可得(upalabbhati)”等词，证明了“水(āpa)”一词的单数形式成立；单数形式既已成立，复数形式也随之成立。因为在语言学(saddasattha)中，被禁止的是其单数形式，而非复数形式。再者，通过“以水(āpena)”一词，证明了“水”一词非阴性，因为阴性词没有-ena这个词尾变化。通过“水的(āpassa)”、“在水中(āpasmiṃ)”，也同样证明其非阴性，因为在阴性词中，不存在这些形式的格词尾。通过“过去的(atīto)”一词，证明了其非阴性与非中性，因为不存在以-o结尾的中性名词，也不存在以-o结尾的阴性形容词(guṇanāma)。

အပိစ ဗုဒ္ဓဝစနာဒီသု ‘‘စိတ္တာနိ, ရူပါနီ’’တိအာဒီနိ ဝိယ သနိကာရာနံ ရူပါနံ အဒဿနတော ဩကာရန္တဘာဝေန ဂဟိတဿ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝဝိဂမော အတီဝ ပါကဋော. အပရမ္ပေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတီတော အာပေါ အတ္ထီတိ? အာမန္တာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘အတီတော’’တိ ဣမိနာ အာပသဒ္ဒဿ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာသူစကေန ဩကာရန္တပဒေန တဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာယ စ ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာယ စ အဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ. တဿ စ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာယ အဘာဝေ သိဒ္ဓေ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ ဒူရတရော. ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာယ စ အဘာဝေ သိဒ္ဓေ နပုံသကလိင်္ဂဘာဝေါပိ ဒူရတရောယေဝ. ဣတိ န ကတ္ထစိပိ ဩကာရန္တဘာဝေန ဂဟိတော အာပသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဝါ နပုံသကလိင်္ဂေါ ဝါ ဘဝတိ. မိလိန္ဒပဉှေ ပန နိဂ္ဂဟီတန္တဝသေန အာဂတော နပုံသကလိင်္ဂေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော, န စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘အတီတော’’တိ ‘‘တေနာ’’တိ [Pg.153] စ ဣမာနိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တာနီတိ ဝါစ္စလိင်္ဂါနမနုဝတ္တာပကဿ အဘိဓေယျလိင်္ဂဘူတဿ အာပသဒ္ဒဿ ‘‘ကညာယ စိတ္တာနီ’’တိအာဒီနံ ဝိယ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂရူပါနံ အဘာဝတော. အပိစ ဝေါဟာရကုသလာ တထာဂတာ တထာဂတသာဝကာ စ, တေဟိယေဝ ဥတ္တမပုရိသေဟိ ဝေါဟာရကုသလေဟိ ‘‘အတီတော အာပေါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တတ္တာပိ ‘‘အတီတော’’တိ ‘‘တေနာ’’တိ စ ဣမာနိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တာနီတိ န စိန္တေတဗ္ဗာနိ, တသ္မာ တံသမာနာဓိကရဏော ဩကာရန္တဘာဝေန ဂဟိတော အာပသဒ္ဒေါ ဧကဝစနန္တော ပုလ္လိင်္ဂေါ စေဝ ယထာပယောဂံ ဧကဝစနဗဟုဝစနကော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘အာပေါ, အာပါ. အာပံ, အာပေ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗတ္တာ. ဧဝံ ဝုတ္တာနိ သုတ္တပဒါနိ သဝိနိစ္ဆယာနိ သုတွာ အဒ္ဓါ တေ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနတာဝါဒိနော နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ.

再者，在佛语等文献中，由于未见到像“cittāni”(诸心)、“rūpāni”(诸色)等那样带有“-ni”词尾的形式，因此，就以“-o”结尾的形式而言，其非中性是极其明显的。于此，尚可再说：在“atīto āpo atthi? Āmantā.”(过去的水存在吗？是的。)一句中，通过“atīto”这个以“-o”结尾、标示“āpa”一词有清晰表达形式(visadākāravohāratā)的词语，成立了其无不清晰的表达形式，亦无脱离二者的表达形式。当其无不清晰的表达形式成立时，其为阴性就更不可能了；当其无脱离二者的表达形式成立时，其为中性也更不可能了。是故，就以“-o”结尾的形式而言，“āpa”一词在任何地方都不是阴性或中性。然而，在《弥兰王问经》(Milindapañha)中，当它以“-ṃ”结尾出现时，应知其为中性。于此，不应说“atīto”和“tena”是因性的混淆而说，因为作为所指之性需随能指之词而转的“āpa”一词，本身就缺乏如“kaññāya cittāni”(少女的诸心)那样的阴性与中性形式。再者，如来及如来弟子们善于言说，正是由这些善于言说的最上士说出“atīto āpo”等语，因此也不应认为“atīto”和“tena”是因性的混淆而说。所以，应知，与该阳性词同格、以“-o”结尾的“āpa”一词，是单数且为阳性，并根据用法而有单数和复数，可配对为：“āpo, āpā”(主格)；“āpaṃ, āpe”(宾格)等。如此听闻了这些经句及其抉择(savinicchaya)后，那些主张“āpa”一词是阴性复数的人，必将无言以对。

ဧတ္ထ ကောစိ ဝဒေယျ – ပါဠိယံ ပုလ္လိင်္ဂနယော ဧကဝစနနယော စ ကိံ အဋ္ဌကထာဋီကာစရိယေဟိ န ဒိဋ္ဌော, ယေ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနတ္တံ ဝဏ္ဏေသုန္တိ? နော န ဒိဋ္ဌော, ဒိဋ္ဌောယေဝ သော နယော တေဟိ. ယသ္မာ ပန တေ န ကေဝလံ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေယေဝ ဝိသာရဒါ, အထ ခေါ သကလေပိ သဒ္ဒသတ္ထေ ဝိသာရဒါ, တသ္မာ သဒ္ဒသတ္ထေ အတ္တနော ပဏ္ဍိစ္စံ ပကာသေတုံ, ‘‘သဒ္ဒသတ္ထေ စ ဤဒိသော နယော ဝုတ္တော’’တိ ဝိညာပေတုဉ္စ သဒ္ဒသတ္ထနယံ ဂဟေတွာ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနကတ္တံ ဝဏ္ဏေသုန္တိ နတ္ထိ တေသံ ဒေါသော. တထာ ဟိ မူလပရိယာယသုတ္တန္တဋ္ဌကထာယံ တေဟိယေဝ ဝုတ္တံ အာပသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂေကဝစနကတ္တသူစနကံ ‘‘လက္ခဏသသမ္ဘာရာရမ္မဏသမ္မုတိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော အာပေါ, တေသူ’’တိအာဒိ, တသ္မာ နတ္ထိ တေသံ ဒေါသော. ပူဇာရဟာ ဟိ တေ အာယသ္မန္တော, နမောယေဝ တေသံ [Pg.154] ကရောမ, န တေသံ ဝစနံ စောဒနာဘာဇနံ. ယေ ပန ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ ဒဠှမေဝ အာပသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဗဟုဝစနတ္တံ မမာယန္တိ, တေသံယေဝ ဝစနံ စောဒနာဘာဇနံ. ယသ္မာ ပန မယံ ပါဠိနယာနုသာရေန အန္တဒွယဝတော အာပသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဉ္စ ဝိဒဓာမ, တသ္မာ ယော ကောစိ ဣဒံ ဝါဒံ မဒ္ဒိတွာ အညံ ဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ သက္ခိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ဣဒဉ္စ ပန ဌာနံ မဟာဂဟနံ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန, ပရမသုခုမဉ္စ ကတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ ပရမသုခုမဉာဏေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ဝေဒနီယတ္တာ. သဗ္ဗမိဒဉှိ ဝစနံ တေသု တေသု ဌာနေသု အတ္ထဗျဉ္ဇနပရိဂ္ဂဟဏေ သောတူနံ ပရမကောသလ္လဇနနတ္ထဉ္စေဝ သာသနေ အာဒရံ အကတွာ သဒ္ဒသတ္ထမတေန ကာလံ ဝီတိနာမေန္တာနံ သာထလိကာနံ ပမာဒဝိဟာရနိသေဓနတ္ထဉ္စ သာသနဿာတိမဟန္တဘာဝဒီပနတ္ထဉ္စ ဝုတ္တံ, န အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနတ္ထန္တိ ဣမိဿံ နီတိယံ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ ယောဂေါ ကရဏီယော ဘဂဝတော သာသနဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ.

在此，有人可能会说：难道诸位义注、复注(ṭīkā)的作者们没有见到巴利(pāḷi)中的阳性单数规则吗？他们却将“āpa”(水)一词描述为阴性复数。并非没有见到，他们确实见到了那个规则。然而，因为他们不仅精通附有义注的三藏(tepiṭaka)佛语，而且也精通全部的语法学(saddasattha)，所以为了展示他们在语法学上的博学，并告知“在语法学中也有这样的规则”，他们才采用语法学的规则，将“āpa”一词描述为阴性复数，他们并无过错。诚然，在《根本法门经义注》(Mūlapariyāyasuttanta-aṭṭhakathā)中，他们自己就说过暗示“āpa”一词为阳性单数的话，如“水有四种：依相(lakkhaṇa)、依资具(sasambhāra)、依所缘(ārammaṇa)、依假立(sammuti)。于彼等中……”等，因此他们没有过错。那些具寿是值得尊敬的，我们应当礼敬他们，他们的言论不应受到指责。然而，那些持直接反对观点，固执地执着“āpa”一词为阴性复数的人，他们的言论才应受到指责。因为我们遵循巴利规则，确定了具有两种词尾变化的“āpa”一词既是阳性也是中性，所以任何人想推翻此说而另立他论，是不可能的。而且，此议题甚为深奥，因其难以彻见；又极其微细，因其需由已积集智慧资粮(ñāṇasambhāra)的智者们以最微细的智慧去了知。所有这些话，都是为了让听众在各个地方掌握义理与文句(atthabyañjana)时能生起最高的善巧(kosalla)，为了制止那些不尊重教法、依语法学观点虚度光阴的懈怠者的放逸(pamāda)，也是为了开显教法的极其伟大，而非为了自赞毁他。因此，具足信心的良家子们，为了世尊的教法长久住世，应当依此理则而努力。

ယသ္မာ ပန ပါဠိတော အဋ္ဌကထာ ဗလဝတီ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ပါဠိနယာနုရူပေနေဝ အာပသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလံ ယောဇေဿာမ သောတူနမသမ္မောဟတ္ထံ, ကိမေတ္ထ သဒ္ဒသတ္ထနယော ကရိဿတိ. အတြာယံ ဥဒါနပါဠိ ‘‘ကိံ ကယိရာ ဥဒပါနေန, အာပါ စေ သဗ္ဗဒါ သိယု’’န္တိ.

然而，因为没有任何义注比巴利圣典本身更具权威，所以为了听众不致混淆，我们将仅依照巴利规则来应用“āpa”一词的名词变格(nāmikapadamālā)，此处的语法学规则又能做什么呢？于此有《自说经》(Udāna)的巴利为证：“若水恒常有，何需以水井？”

အာပေါ, အာပါ. အာပံ, အာပေ. အာပေန, အာပေဟိ, အာပေဘိ. အာပဿ, အာပါနံ. အာပါ, အာပသ္မာ, အာပမှာ, အာပေဟိ, အာပေဘိ. အာပဿ, အာပါနံ. အာပေ, အာပသ္မိံ, အာပမှိ, အာပေသု. ဘော အာပ, ဘဝန္တော အာပါ.

主格：āpo, āpā。宾格：āpaṃ, āpe。工具格：āpena, āpehi, āpebhi。与格/属格：āpassa, āpānaṃ。离格：āpā, āpasmā, āpamhā, āpehi, āpebhi。方位格：āpe, āpasmiṃ, āpamhi, āpesu。呼格：bho āpa, bhavanto āpā。

သဗ္ဗနာမာဒီဟိပိ ယောဇေဿာမ – ယော အာပေါ, ယေ အာပါ. ယံ အာပံ, ယေ အာပေ. ယေန အာပေန, သေသံ နေယျံ[Pg.155], သော အာပေါ, တေ အာပါ. အတီတော အာပေါ, အတီတာ အာပါ. သေသံ နေယျံ. ဣစ္စေဝံ –

我们也将其与代词(sabbanāma)等连接：yo āpo, ye āpā；yaṃ āpaṃ, ye āpe；yena āpena，其余类推。so āpo, te āpā。atīto āpo, atītā āpā，其余类推。像这样——

ပုရိသေန သမာ အာပ-သဒ္ဒါဒီ သဗ္ဗထာ မတာ;

န သဗ္ဗထာဝ ဂေါသဒ္ဒေါ, ပုရိသေန သမော မတော.

“āpa”等词在各方面皆被认为与“purisa”(男人)一词相同；但“go”(牛)一词，则不被认为在各方面都与“purisa”相同。

မနာဒီ ဧကဒေသေန, ပုရိသေန သမာ မတာ;

သရာဒီ ဧကဒေသေန, သဗ္ဗထာ ဝါ သမာ မတာ.

“mana”(意)等词被认为部分与“purisa”相同；“sara”(湖)等词被认为部分或完全相同。

ယေ ပနေတ္ထ သဒ္ဒါ ‘‘မနောဂဏော’’တိ ဝုတ္တာ, ကထံ တေသံ မနောဂဏဘာဝေါ သလ္လက္ခေတဗ္ဗောတိ? ဝုစ္စတေ တေသံ မနောဂဏဘာဝသလ္လက္ခဏကာရဏံ –

此处被称为“意组”(manogaṇa)的词，应如何辨识其作为意组成员的身份呢？现说明其辨识之因——

မနောဂဏော မနောဂဏာ-ဒိကာ စေဝါ’မနောဂဏော;

ဣတိ သဒ္ဒါ တိဓာ ဉေယျာ,မနောဂဏဝိဘာဝနေ.

在意组的阐明中，当知词有三类：意组词、意组及以其为首的词、以及非意组词。

ယေ တေ နာ သ သ္မိံဝိသယေ,သာ သော သျန္တာ ဘဝန္တိ စ;

သမာသတဒ္ဓိတန္တတ္တေ,မဇ္ဈောကာရာ စ ဟောန္တိ ဟိ.

于“nā”、“sa”、“smiṃ”格位中，彼等成为“sā”、“so”、“syantā”；且在复合词(samāsa)与派生词(taddhita)中，中间则有“o”音。

သောကာရန္တပယောဂါ စ, ကြိယာယောဂမှိ ဒိဿရေ;

ဧဝံဝိဓာ စ တေ သဒ္ဒါ, ဉေယျာ ‘‘မနောဂဏော’’ဣတိ.

以“o”结尾的用法，亦见于与动词的连接中；凡具此类特征的词，当知其为“意组(manogaṇa)”。

အတြ တဿတ္ထဿ သာဓကာနိ ပယောဂါနိ သာသနတော စ လောကတော စ ယထာရဟမာဟရိတွာ ဒဿေဿာမ – မနသာ စေ ပသန္နေန, ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ. န မယှံ မနသော ပိယော. သာဓုကံ မနသိ ကရောထ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ. မနောရမံ, မနောဓာတု, မနောမယေန ကာယေန, ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ. ယော ဝေ ‘‘ဒဿ’’န္တိ ဝတွာန, အဒါနေ ကုရုတေ မနော. ဝစသာ ပရိစိတာ. ဝစသော ဝစသိ.

于此，为证实其义，我等将酌情从教法(sāsana)与世间(loka)引证用法如下：“若以清净心(manasā)，或语或行”。“非我意(manaso)所喜”。“善置于意(manasi)中”。“诸法意(mano)先导”。“意悦(manorama)”、“意界(manodhātu)”、“以意所成(manomaya)身，以神通接近”。“若人说‘我给’，于不给作意(mano)”。“以语(vacasā)而熟知”。“从语(vacaso)复至语(vacasi)”。

ဝစောရသ္မီဟိ [Pg.156] ဗောဓေသိ, ဝေနေယျကုမုဒဉ္စိဒံ;

ရာဂေါ သာရာဂရဟိတော, ဝိသုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓစန္ဒိမာ.

以言语之光(vacorasmi)，觉悟此应受教化者(veneyya)如睡莲；佛陀此明月，清净无染，离于贪爱。

ကဿပဿ ဝစော သုတွာ, အလာတော ဧတဒဗြဝိ;

ဧသ ဘိယျော ပသီဒါမိ, သုတွာန မုနိနော ဝစော.

听闻迦叶(Kassapa)之语，阿拉陀(Alāta)如是说：“听闻牟尼(muni)之语，我心更增净信。”

သခါ စ မိတ္တော စ မမာသိ သီဝိက, သုသိက္ခိတော သာဓု ကရောဟိ မေ ဝစော. ဧကူနတိံသော ဝယသာ သုဘဒ္ဒ. ဝယသော, ဝယသိ, ဝယောဝုဒ္ဓေါ, ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တိ. ဇလန္တမိဝ တေဇသာ. တေဇသော, တေဇသိ, တေဇောဓာတုကုသလော. တေဇောကသိဏံ. တပသာ ဥတ္တမော, တပသော, တပသိ, တပေါဓနော, တပေါဇိဂုစ္ဆာ. ကသ္မာ ဘဝံ ဝိဇနမရညနိဿိတော, တပေါ ဣဓ ကြုဗ္ဗသိ ဗြဟ္မပတ္တိယာ. စေတသာ အညာသိ, ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, ဧတမတ္ထံ စေတသိ သန္နိဓာယ, စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ. စေတောပရိယဉာဏံ, စေတော ပရိစ္ဆိန္ဒတိ, သော ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဇာနာတိ. တမသာ, တမသော, တမသိ, တမောနုဒေါ, တမောဟရော. နဝါဟမေတံ ယသသာ ဒဒါမိ. ယသသော, ယသသိ, ယသော ဘောဂသမပ္ပိတော. ယသောလဒ္ဓါခေါ ပနသ္မာကံ ဘောဂါ. ယသောဓရာ ဒေဝီ, ယသော လဒ္ဓါ န မဇ္ဇေယျ. အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ. အယသော, အယသိ, အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ. သေယျော အယောဂုဠော ဘုတ္တော, အယောပတ္တော[Pg.157], အယောမယံ, အယော ကန္တတီတိ အယောကန္တော. ဃတေန ဝါ ဘုဉ္ဇဿု ပယသာ ဝါ, သာဓု ခလု ပယသော ပါနံ ယညဒတ္တေန, ပယသိ ဩဇာ, ပယောဓရာ, ပယောနိဓိ. သဟဿနေတ္တော သိရသာ ပဋိဂ္ဂဟိ. သိရသော, သိရသိ အဉ္ဇလိံ ကတွာ, ဝန္ဒိတဗ္ဗံ ဣသိဒ္ဓဇံ. သိရောရုဟာ, သိရော ဆိန္ဒတိ. ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါသိရော. သိရော တေ ဝဇ္ဈယိတွာန. သရသာ, သရသော, တီဏိ ဥပ္ပလဇာတာနိ, တသ္မိံ သရသိ ဗြာဟ္မဏ. သရောရုဟံ. ယံ ဧတာ ဥပသေဝန္တိ, ဆန္ဒသာဝါ ဓနေနဝါ. သာဝိတ္တီ ဆန္ဒသော မုခံ. ဆန္ဒသိ, ဆန္ဒောဝိစိတိ, ဆန္ဒောဘင်္ဂေါ, ဥရသာ ပနုဒဟိဿာမိ, ဥရသော, ဥရသိ ဇာယတိ, ဥရသိလောမော, ဥရောမဇ္ဈေ ဝိဇ္ဈိ. ရဟသာ, ရဟသော, ရဟသိ, ရဟောဂတော နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ. အဟသာ, အဟသိ. ဇာယန္တိ တတ္ထ ပါရောဟာ, အဟောရတ္တာနမစ္စယေတိ ဣမာနိ ပယောဂါနိ. ဧတ္ထ စ ‘‘မနေန, မနဿ, မနေ, မနသ္မိံ, မနမှီ’’တိအာဒီနိ စ ‘‘မနအာယတနံ တမပရာယနော အယပတ္တော ဆန္ဒဟာနီ’’တိအာဒီနိ စ ‘‘န မနံ အညာသိ. ယသံ လဒ္ဓါန ဒုမ္မေဓော. ‘‘သိရံ ဆိန္ဒတီ’’တိအာဒီနိ စ ရူပါနိ မနောဂဏဘာဝပ္ပကာသကာနိ န ဟောန္တီတိ န ဒဿိတာနိ, န အလဗ္ဘမာနဝသေန, တသ္မာတြ ဣမာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ မနောဂဏဘာဝဝိဘာဝိနီ ဂါထာယော ဘဝန္တိ –

“你是我的同伴和朋友，西维迦(Sīvika)，善学者，请听我言(vaco)。”“善贤(Subhadda)，我年二十九(vayasā)。”“从年岁(vayaso)，于年岁(vayasi)中，年长(vayovuddho)，青春的特质(vayoguṇā)次第舍离。”“犹如以光辉(tejasā)燃烧。”“从光辉(tejaso)，于光辉(tejasi)中，善于火界(tejodhātu)。火遍(tejokasiṇa)。”“以苦行(tapasā)至上，从苦行(tapaso)，于苦行(tapasi)中，以苦行为财(tapodhano)，厌离苦行(tapojigucchā)。”“尊者为何栖止于僻静森林，于此为得梵界而修苦行(tapo)？”“以心(cetasā)了知，如是心(cetaso)生此寻思，将此义置于心(cetasi)中，了知心之寻思(cetoparivitakka)。”“他心通(cetopariyañāṇa)，他辨别心(ceto)，他以自心(cetasā)遍察其他有情、其他个人(puggala)的心(ceto)而了知。”“以黑暗(tamasā)，从黑暗(tamaso)，于黑暗(tamasi)中，驱暗者(tamonuda)，除暗者(tamohara)。”“我非为名声(yasasā)而施此。”“从名声(yasaso)，于名声(yasasi)中，名声(yaso)与财富相连。”“我们的财富实由名声(yaso)得来。”“耶输陀罗(Yasodharā)妃，得名声(yaso)后不应骄慢。”“锈由铁(ayasā)自生。”“从铁(ayaso)，于铁(ayasi)中，以铁墙(ayopākāra)为界，以铁(ayasā)覆盖。”“食铁丸(ayoguḷa)更佳，铁钵(ayopatta)，铁所制(ayomaya)，其能切铁，故称磁石(ayokanta)。”“或以酥油食，或以牛乳(payasā)，雅那达多(Yaññadatta)，饮牛乳(payaso)实善，乳(payasi)中有精华，乳房(payodharā)，乳海(payonidhi)。”“千眼者以头(sirasā)领受。”“从头(siraso)，于头(sirasi)顶合掌，应顶礼仙人之幢。”“头生(siroruha)（发），斩头(siro)。”“彼舍离诸欲，如蛇从足至头(siro)（蜕皮）。”“击碎汝之头(siro)。”“以湖(sarasā)，从湖(saraso)，三种莲花，婆罗门，于彼湖(sarasi)中。”“湖生(saroruha)（莲花）。”“彼等或以欲(chandasā)，或以财侍奉。”“萨维提(Sāvittī)为韵律(chandaso)之首。”“于韵律(chandasi)中，韵律辨析(chandoviciti)，破格律(chandobhaṅgo)，我将以胸膛(urasā)推开，从胸(uraso)，生于胸(urasi)，胸毛(urasilomo)，射中胸膛中央(uromajjhe)。”“以秘密(rahasā)，从秘密(rahaso)，于秘密(rahasi)中，往至僻静处(rahogata)坐已，我当时如是思惟。”“以日(ahasā)，于日(ahasi)中。”“彼处生嫩芽，日夜(ahoratta)流逝。”这些是用例。于此，“manena, manassa, mane, manasmiṃ, manamhī”等形式，以及“manaāyatanaṃ, tamaparāyano, ayapatto, chandahānī”等形式，还有“na manaṃ aññāsi, yasaṃ laddhāna dummedho, siraṃ chindatī”等形式，因为不彰显意组(manogaṇa)的特性，所以没有展示出来，而非因其不可得。因此，于此从首起有如下阐明意组特性的偈颂——

‘‘မနသာ [Pg.158] မနသော မနသိ’’,ဣတိအာဒိဝသာ ဌိတာ;

သာ သော သျန္တာ သဒ္ဒရူပါ,ဝုတ္တာ ‘‘မနောဂဏော’’ဣတိ.

依“manasā”、“manaso”、“manasi”等形式而立；具“sā”、“so”、“syantā”词形者，被称为“意组(manogaṇa)”。

မနောဓာတု ဝစောရသ္မိ,ဝယောဝုဒ္ဓေါ တပေါဂုဏော;

တေဇောဓာတု တမောနာသော,ယသောဘောဂသမပ္ပိတော.

意界(manodhātu)、言光(vacorasmi)，年长(vayovuddho)、苦行德(tapoguṇo)，火界(tejodhātu)、除暗(tamonāsa)，名声财富具(yasobhogasamappito)。

စေတောပရိဝိတက္ကော စ, အယောပတ္တော ပယောဓရာ;

သိရောရုဟာ သရောရုဟံ, ဥရောမဇ္ဈေ ရဟောဂတော.

心之寻思(cetoparivitakko)、铁钵(ayopatto)、乳房(payodharā)，头生(siroruhā)（发）、湖生(saroruhaṃ)（莲），胸膛中央(uromajjhe)、入僻静处(rahogato)。

ဆန္ဒောဘင်္ဂေါ အဟောရတ္တံ, မနောမယ’မယောမယံ;

ဧဝံဝိဓော ဝိသေသော ယော, လက္ခဏန္တံ မနောဂဏေ.

破格律(chandobhaṅgo)、日夜(ahorattaṃ)，意所成(manomaya)、铁所成(ayomaya)；如是种种差别，即是意组(manogaṇa)之相。

‘‘ဝစော သုတွာ, သိရော ဆိန္ဒိ, အယော ကန္တတိ’’ ဣစ္စပိ;

ဥပယောဂဿ သံသိဒ္ဓိ, လက္ခဏန္တံ မနောဂဏေ.

“闻语(vaco sutvā)”、“斩头(siro chindi)”、“铁切(ayo kantati)”等，此等用法之成就，即是意组(manogaṇa)之相。

မနောဂဏေ ဝုတ္တနယော, ဣတ္ထိလိင်္ဂေ န လဗ္ဘတိ;

ပုန္နပုံသကလိင်္ဂေသု, လဗ္ဘတေဝ ယထာရဟံ.

为意组(manogaṇa)所述之规则，于阴性(itthiliṅga)中不可得；于阳性(pulliṅga)、中性(napuṃsakaliṅga)之中，则酌情而可得。

ဣစ္စေဝံ သဗ္ဗထာပိ –

如是，在各方面——

သာ သော သျန္တာနိ ရူပါနိ, သန္ဒိဿန္တိ မနောဂဏေ;

မဇ္ဈောကာရန္တရူပါ စ, သောကာရန္တူပယောဂတာ.

于意组(manogaṇa)中可见“sā”、“so”、“syantā”之形式，以及中间带“o”音的形式，和以“o”音结尾的用法。

ဣဒံ မနောဂဏလက္ခဏံ. ဧဝံ မနောဂဏလက္ခဏံ အနာကုလံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ သမုဒ္ဒိဋ္ဌံ.

此即意组(manogaṇa)之相。如是，意组之相已被阐明，不紊乱、无杂乱、无纠缠。

အထ မနောဂဏာဒိလက္ခဏံ ကထယာမ –

现在我等宣说意组等(manogaṇādi)之相——

ယေ တေ နာ သသ္မိံဝိသယေ,သာ သော သျန္တာ ယထာရဟံ;

သမာသတဒ္ဓိတန္တတ္တေ,မဇ္ဈောကာရော န ဟောန္တိ တု.

于“nā”、“sa”、“smiṃ”格位中，彼等酌情成为“sā”、“so”、“syantā”；但在复合词(samāsa)与派生词(taddhita)中，中间则无“o”音。

သောကာရန္တူပယောဂါ [Pg.159] စ,ကြိယာယောဂေ န ဟောန္တိ တေ;

သဒ္ဒါ ဧဝံဝိဓာ သဗ္ဗေ;

မနောဂဏာဒိကာ မတာ.

以“o”结尾的用法，亦不见于与动词的连接中；凡具此类特征的所有词，皆被认为是“意组等(manogaṇādika)”。

သေယျထိဒံ? ‘‘ဗိလံ ပဒံ မုခ’’မိစ္စာဒယော. တေသံ ရူပါနိ ဘဝန္တိ – ဗိလသာ, ဗိလသော, ဗိလသိ, ဗိလဂတော, ဗိလံ ပါဝိသိ. ပဒသာဝ အဂမာသိ, တီဏိ ပဒဝါရာနိ, မာကာသိ မုခသာ ပါပံ, မုခဂတံ ဘောဇနံ ဆဍ္ဍာပေတိ. သစ္စေန ဒန္တော ဒမသာ ဥပေတော. ရသဝရံ ရသမယံ ရသံ ပိဝီတိ. ဣဒံ မနောဂဏာဒိကလက္ခဏံ.

例如：“洞穴(bila)、足迹(pada)、口(mukha)”等。它们的词形是：以洞穴(bilasā)、从洞穴(bilaso)、在洞穴(bilasi)中、去到洞穴(bilagato)、进入洞穴(bilaṃ pāvisi)。他步行(padasā)而去，三个步伐(padavārāni)，不要用口(mukhasā)作恶，使人丢弃口中(mukhagata)的食物。以真实而调伏，具足调御(damasā)。饮用最上味、充满味(rasamaya)的味。这是意组等(manogaṇādika)之相。

အပရမ္ပိ ဘဝတိ –

此外还有：

ယေ သမာသာဒိဘာဝမှိ, မဇ္ဈောကာရာဝ ဟောန္တိ တု;

နာ သ သ္မိံဝိသယေ သာသော-သျန္တာ ပန န ဟောန္တိဟိ.

凡在复合(samāsa)等中，中间唯有“o”音；但在“nā”、“sa”、“smiṃ”格位中，则无“sā”、“so”、“syantā”等形式。

သောကာရန္တူပယောဂါ စ,ကြိယာယောဂေ န ဟောန္တိ တေ;

သဒ္ဒါ ဧဝံဝိဓာ စာပိ,မနောဂဏာဒိကာ မတာ.

以“o”结尾的用法，亦不见于与动词的连接中；凡具此类特征的所有词，亦被认为是“意组等(manogaṇādika)”。

သေယျထိဒံ? ‘‘အာပေါ ဝါယော သရဒေါ’’ဣစ္စေဝမာဒယော. တေသံ ရူပါနိ ဘဝန္တိ – အာပေါဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာပေါကသိဏံ, ဝါယောကသိဏံ, အာပေါမယံ, ဝါယောမယံ, ဇီဝ တွံ သရဒေါသတံ, သရဒကာလော. အာပေန, အာပဿ, အာပေ, အာပသ္မိံ, အာပမှိ. ဝါယေန, ဝါယဿ, ဝါယေ, ဝါယသ္မိံ, ဝါယမှိ. သရဒေန, သရဒဿ, သရဒေ, သရဒသ္မိံ, သရဒမှိ. အာပံ အာပတော သဉ္ဇာနာတိ. ဝါယံ ဝါယတော သဉ္ဇာနာတိ. သရဒံ ပတ္ထေတိ, သရဒံ ရမဏီယာ နဒီ.

即是：“水(āpo)、风(vāyo)、秋(sarado)”等词。它们的词形是：水界(āpodhātu)、风界(vāyodhātu)、水遍(āpokasiṇaṃ)、风遍(vāyokasiṇaṃ)、水所成(āpomayaṃ)、风所成(vāyomayaṃ)，“愿你活百秋(jīva tvaṃ saradosataṃ)”，秋时(saradakālo)。以水(āpena)，水之(āpassa)，于水(āpe)，于水(āpasmiṃ)，于水(āpamhi)。以风(vāyena)，风之(vāyassa)，于风(vāye)，于风(vāyasmiṃ)，于风(vāyamhi)。以秋(saradena)，秋之(saradassa)，于秋(sarade)，于秋(saradasmiṃ)，于秋(saradamhi)。从水认知水。从风认知风。他期盼秋天，秋天的河流令人喜悦。

ကေစိ [Pg.160] ပနေတ္ထ ဝဒေယျုံ ‘‘နနု သာသနေ ဝါယသဒ္ဒေါ ဝိယ ဝါယုသဒ္ဒေါပိ မနောဂဏာဒီသု ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ? ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ –

于此，有些人或许会说：“在教法中，难道‘vāyu’一词不也像‘vāyo’一词一样，应被归入意组(manogaṇa)等吗？”对此，回答如下：

‘‘ဝါယု ဝါယော’’တိ ဧတေသု, ပစ္ဆိမောယေဝ ဣစ္ဆိတော;

မနောဂဏာဒီသု နာဒိ, အာဒိဂ္ဂဟဝသေနိဓ.

于“vāyu”与“vāyo”二词中，只有后者被接受归入意组等，而非前者，这是根据此处所举的首例。

‘‘မနောဓာတု ဝါယောဓာတု’’, ဣစ္စာဒီနိ ပဒါနိ ဟိ;

အကာရန္တဝသေနေဝ, မဇ္ဈောကာရာနိ သိဇ္ဈရေ.

“意界(manodhātu)”、“风界(vāyodhātu)”等词，其中间的“o”音，仅依a结尾(akāranta)而成就。

ဝါယုသဒ္ဒမှိ ဂဟိတေ, အာဒိဂ္ဂဟဝသေနိဓ;

‘‘ဝါယောဓာတူ’’တိ ဩမဇ္ဈံ, ရူပမေဝ န ဟေဿတိ.

若取“vāyu”一词，依此首例之法，则‘vāyodhātu’此一中间带‘o’的词形，将无法成立。

ယထာ ဟိ အာယုသဒ္ဒဿ, ရူပံ ဒိဿတိ သာဂမံ;

‘‘အာယုသာ ဧကပုတ္တ’’န္တိ, မနသာဒိပဒံ ဝိယ.

诚如“āyu”一词，可见其带s增益(sāgama)的词形，如‘āyusā ekaputtaṃ’(以命护独子)，就像“manasā”等词一样。

န တထာ ဝါယုသဒ္ဒဿ, ရူပံ ဒိဿတိ သာဂမံ;

တသ္မာ မနောဂဏာဒိမှိ, တဿော’ကာသော န ဝိဇ္ဇတိ.

“vāyu”一词则不然，不见其有s增益词形；是故于意组等中，实无其容身之地。

တထာ ဟိ ‘‘ဝါယတိ ဣတိ, ဝါယော’’ ဣတိ ဂရူ ဝဒုံ;

‘‘ဝါယောဓာတူ’’တိ ဧတဿ, ပဒဿတ္ထံ တဟိံ တဟိံ.

诸师曾说：“因其吹动(vāyati)，故为风(vāyo)”；他们亦处处如此解释“风界”一词的意义。

ယတ္ထ ပထဝီ စ အာပေါ စ, တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ;

ဧတ္ထ အာပါဒိကံ သဒ္ဒ-တ္တိကံ မနောဂဏာဒိကေ.

“于此地、水、火与风，皆无立足之处”；在此偈中，以“āpo”等为首的三个词，当知属于意组等。

ဣဒမ္ပိ မနောဂဏာဒိကလက္ခဏံ. ဧတ္ထ မနောဂဏာဒိကာ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇန္တိ ဗိလ ပဒါဒိတော အာပါဒိတော စ. ဧဝံ မနောဂဏာဒိကလက္ခဏံ အနာကုလံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ သမုဒ္ဒိဋ္ဌံ.

这也是意组等之相。于此，意组等分为两种：由“bila”、“pada”等(一组)，及由“āpa”等(一组)。如是，意组等之相已被不紊乱、无杂乱、无纠缠地阐明。

အထ အမနောဂဏလက္ခဏံ ကထယာမ –

现在我们宣说非意组(amanogaṇa)之相——

ယေ စ နာဝိသယေ သောန္တာ, ယေ စ သ္မာဝိသယေ သိယုံ;

သဒ္ဒါ ဧဝံပကာရာ တေ, အမနောဂဏသညိတာ.

凡在“nā”格位中以“so”结尾者，以及在“smā”格位中以“so”结尾者；此类词语，被称为非意组。

ကေ [Pg.161] တေ? အတ္ထဗျဉ္ဇနက္ခရသဒ္ဒါဒယော စေဝ ဒီဃောရသဒ္ဒါ စ. ဧတေသု ဟိ အတ္ထသဒ္ဒါဒီနံ နာဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘အတ္ထသော ဗျဉ္ဇနသော အက္ခရသော သုတ္တသော ဥပါယသော သဗ္ဗသော ဌာနသော’’တိအာဒီနိ သောန္တာနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဒီဃောရသဒ္ဒါနံ ပန သ္မာဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဒီဃသော ဩရသော’’တိ သောန္တာနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဣဒံ အမနောဂဏလက္ခဏံ.

是哪些呢？即“义(attha)、文(byañjana)、字(akkhara)、经(sutta)”等词，以及“长(dīgha)、亲生(orasa)”等词。于此等中，“义”等词在“nā”格位中有“atthaso(依义)、byañjanaso(依文)、akkharaso(依字)、suttaso(依经)、upāyaso(依方便)、sabbaso(依一切)、ṭhānaso(依处)”等以“so”结尾的词形。而“长”、“亲生”等词在“smā”格位中有“dīghaso(从长的)、oraso(从亲生的)”等以“so”结尾的词形。这是非意组之相。

အပရမ္ပိ ဘဝတိ –

此外还有：

သဗ္ဗထာ ဝိနိမုတ္တာ ယေ, သာ သော သျန္တာဒိဘာဝတော;

ဧဝံဝိဓာပိ တေ သဒ္ဒါ, အမနောဂဏသညိတာ.

凡完全不具有“sā”、“so”、“syantā”等形式者；此类词语，亦被称为非意组。

ကေ တေ? ‘‘ပုရိသော ကညာ စိတ္တ’’မိစ္စာဒယော. ဣဒမ္ပိ အမနောဂဏလက္ခဏံ. ဧဝံ အမနောဂဏလက္ခဏံ အနာကုလံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ သမုဒ္ဒိဋ္ဌံ.

是哪些呢？即“人(purisa)、少女(kaññā)、心(citta)”等。这也是非意组之相。如是，非意组之相已被不紊乱、无杂乱、无纠缠地阐明。

ဧဝံ ဒဿိတေသု မနောဂဏလက္ခဏာဒီသု ကောစိ ဝဒေယျ ‘‘ယဒိဒံ တုမှေဟိ ဝုတ္တံ ‘ယေ သမာသာဒိဘာဝမှိ, မဇ္ဈောကာရာဝ ဟောန္တိ တူ’တိအာဒိနာ မနောဂဏာဒိကလက္ခဏံ, တေန ‘‘ပရောသတံ ဂေါမယံ ဂေါဓနော’’ဣစ္စာဒီသု ဂေါပရသဒ္ဒါဒယောပိ မနောဂဏာဒိကဘာဝံ အာပဇ္ဇန္တီတိ? နာပဇ္ဇန္တိ. ကသ္မာတိ စေ? ယသ္မာ –

如是展示了意组等之相后，有人或许会说：“你们以‘凡在复合(samāsa)等中，中间实为“o”元音’等所说的意组等之相，根据此理，在‘parosataṃ’(百余)、‘gomayaṃ’(牛粪)、‘godhano’(牛财)等词中的‘go’(牛)、‘para’(他)等词，不也归入意组等了吗？”(答：)不归入。倘若问：为何？因为：

ဧတ္ထ မနောဂဏာဒီနံ, အန္တဿောတ္တံ ပဋိစ္စိဒံ;

‘‘မဇ္ဈောကာရာ’’တိ ဝစနံ, ဝုတ္တံ န တွာဂမာဒိကံ.

于此，此乃指意组等之内部词干(antassotta)而言；“中间有o”此言，是就此而言，而非就增益音(āgama)等而言。

‘‘ပရောသတံ ဂေါမယ’’န္တိ-အာဒီသု အမနောဂဏော;

ပုဗ္ဗဘူတံ ပဒံ ဩဿာ-ဂမတ္တာ’နိစ္စတာယ စ.

在“parosataṃ”、“gomayaṃ”等词中，其前分属非意组；因其前行词的o音是增益音，且非恒定故。

တသ္မာ နာပဇ္ဇန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗထာပိ အမနောဂဏလက္ခဏံ နိဿေသတော ဒဿိတံ. ဣစ္စေဝံ မနောဂဏဝိဘာဝနာယံ မနောဂဏော မနောဂဏာဒိကော အမနောဂဏော စာတိ တိဓာ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

是故，彼等不归入意组。如是，非意组的全部特征已被彻底展示。如是，在阐明意组时，当知有三种区别：意组、属意组者、非意组。

တတ္ထ [Pg.162] မနောဂဏေ ပရိယာပန္နသဒ္ဒါနံ သမာသံ ပတွာ ‘‘အဗျဂ္ဂမနသော နရော, ထိရစေတသံ ကုလံ, သဒ္ဓေယျဝစသာ ဥပါသိကာတိအာဒိနာ လိင်္ဂတ္တယဝသေန အညထာပိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဧတ္ထ ပန ကေစိ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ယဒါ မနသဒ္ဒေါ သကတ္ထေ အဝတ္တိတွာ ‘အဗျဂ္ဂေါ မနော ယဿ သောယံ အဗျဂ္ဂမနသော, အလီနော မနော ယဿ သောယံ အလီနမနသော’တိ ဧဝံ အညတ္ထေ ဝတ္တတိ, တဒါ ပုရိသနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ လဗ္ဘတိ, န မနောဂဏနယေနာ’’တိ. တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ ဥဘိန္နမ္ပိ ယထာရဟံ လဗ္ဘနတော. တထာ ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပုဂ္ဂလာပေက္ခနဝသေန ‘‘ခန္တိသောရစ္စမေတ္တာဒိ-ဂုဏဘူသိတစေတသော. အဇ္ဈေသနံ ဂဟေတွာနာ’’တိ ဧတ္ထ မနောဂဏနယော ဒိဿတိ. တဋ္ဋီကာယမ္ပိ ‘‘အဇ္ဈေသိတော ဒါဌာနာဂ-တ္ထေရေန ထိရစေတသာ’’တိ မနောဂဏနယော ဒိဿတိ, တသ္မာ တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝဒန္တာ စ တေ အဗျဂ္ဂမနသဒ္ဒါဒီနံ အဗျဂ္ဂမနသဣစ္စာဒိနာ သကာရန္တပကတိဘာဝေန ဌပေတဗ္ဗဘာဝံ ဝိဗ္ဘန္တမတိဝသေန စိန္တေတွာ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု, ဒွီသု စ ဝစနေသု ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗတံ မညန္တိ. ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘ဂုဏဘူသိတစေတသော, ထိရစေတသာ’’တိ ဆဋ္ဌီစတုတ္ထီတတိယာရူပါနိ နသိယုံ, အညာနိယေဝ အနဘိမတာနိ ရူပါနိ သိယုံ. ယသ္မာ သိယုံ, တသ္မာ ဧဝံ အဂ္ဂဟေတွာ အယံ ဝိသေသော ဂဟေတဗ္ဗော.

于此，意组所摄之词，在构成复合词后，如“abyaggamanaso naro”(心不散乱的人)、“thiracetasaṃ kulaṃ”(心坚定的家族)、“saddheyyavacasā upāsikā”(言语诚信的优婆夷)等，会因三性的不同而有其他词形。但于此，有些人说：“当‘mano’(意)一词不用于其本义，而如‘abyaggamanaso’(其意不散乱者)、‘alīnamanaso’(其意不退缩者)般转用于他义时，其名词词形变化应依‘purisa’(人)之法，而非意组之法。”此说不可取，因两者皆可酌情获得。诚然，在《清净道论》(Visuddhimagga)中，基于对个体(puggala)的考虑：“khantisoraccamettādi-guṇabhūsitacetaso. Ajjhesanaṃ gahetvānā”(具忍、柔和、慈等德庄严其心者，接受请求后……)，于此可见意组的变格法。在其复注(Taṭṭīkā)中亦云：“ajjhesito dāṭhānāga-ttherena thiracetasā”(受心坚定的Dāṭhānāga长老之请)，可见意组的变格法。是故，彼等之言不可取。作此说者，乃因其极度错乱之见，认为“abyaggamanasa”等词应保持其以s结尾的词干形态，而臆想其在所有格位及两种数中，皆应依‘purisa’之法配合。若如此，则“guṇabhūsitacetaso”(第六格)、“thiracetasā”(第四、第三格)等词形将不复存在，而会出现其他不欲见之词形。正因其会出现，故不应如是执取，而应了知此中差别。

ယတ္ထ ဟိ သမာသဝသေန မနသဒ္ဒေါ စေတသဒ္ဒါဒယော စ သကတ္ထေ အဝတ္တိတွာ အညတ္ထေ ဝတ္တန္တိ, တတ္ထ သကာရာဂမာနံ ပဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ပုရိသနယေန စ မနောဂဏေ မနနယေန စ ယထာရဟံ လဗ္ဘတိ. နိဿကာရာဂမာနံ ပန ပုရိသနယေနေဝ လဗ္ဘတိ. ယတ္ထ ပန သမာသဝိသယေယေဝ မနာဒိသဒ္ဒါ သကတ္ထေ ဝတ္တန္တိ, တတ္ထ နိဿကာရာဂမာနံ နာမိကပဒမာလာ ပုရိသနယေန စ မနောဂဏေ မနနယေန စ လဗ္ဘတိ.

诚然，凡以复合词形式，mano、ceto等词不用于本义而转用于他义时，于此，有s增益的词，其名词词形变化可酌情依purisa法及意组中的mano法而获得。而无s增益的词，则仅依purisa法获得。再者，凡在复合词中，mano等词仅用于本义时，于此，无s增益的词，其名词词形变化可依purisa法及意组中的mano法而获得。

ဣဒါနိ [Pg.163] ဣမဿတ္ထဿ အာဝိဘာဝတ္ထံ, သဒ္ဒဂတီသု စ ဝိညူနံ ကောသလ္လုပ္ပာဒနတ္ထံ ယထာဝုတ္တာနံ ပဒါနံ ပဒမာလာ တိဓာ ကတွာ ဒဿယိဿာမ – ‘‘ဗျာသတ္တော မနော ယဿ သောယံ ဗျာသတ္တမနသော နရော’’တိ ဧဝမစ္စန္တံ ပုဂ္ဂလာပေက္ခကဿ ဣမဿ ပဒဿ –

现在，为阐明此义，并为令智者于词路生起善巧，我们将如前所述，分三种方式展示该词的词形变化——对于“byāsatto mano yassa so ayaṃ byāsattamanaso naro”（其意执著者，彼为执意之人）此一完全依人而论之词：

ဗျာသတ္တမနသော နရော, ဗျာသတ္တမနသာ နရာ. ဗျာသတ္တမနသံ နရံ, ဗျာသတ္တမနသေ နရေ. ဗျာသတ္တမနသာ, ဗျာသတ္တမနေန နရေန, ဗျာသတ္တမနေဟိ, ဗျာသတ္တမနေဘိ နရေဟိ. ဗျာသတ္တမနသော, ဗျာသတ္တမနဿ နရဿ, ဗျာသတ္တမနာနံ နရာနံ. ဗျာသတ္တမနာ, ဗျာသတ္တမနသ္မာ, ဗျာသတ္တမနမှာ နရာ, ဗျာသတ္တမနေဟိ, ဗျာသတ္တမနေဘိ နရေဟိ. ဗျာသတ္တမနသော, ဗျာသတ္တမနဿ နရဿ, ဗျာသတ္တမနာနံ နရာနံ. ဗျာသတ္တမနသိ, ဗျာသတ္တမနေ, ဗျာသတ္တမနသ္မိံ, ဗျာသတ္တမနမှိ နရေ, ဗျာသတ္တမနေသု နရေသု. ဘော ဗျာသတ္တမနသ နရ, ဘဝန္တော ဗျာသတ္တမနသာ နရာတိ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

执意之人，诸执意之人。对执意之人，对诸执意之人。以执意之人，以执意之人；以诸执意之人，以诸执意之人。执意之人的，执意之人的；诸执意之人的。从执意之人，从执意之人，从执意之人；从诸执意之人，从诸执意之人。执意之人的，执意之人的；诸执意之人的。于执意之人，于执意之人，于执意之人，于执意之人；于诸执意之人。喂，执意之人！诸位执意之人！此即其名词词形变化。

ဧဝံ သကာရာဂမဿ လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ဟိ ပဌမာဒုတိယာဝိဘတ္တီနံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ စ တတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသတ္တမီနံ ဧကဝစနဋ္ဌာနေ စ ယထာရဟံ သာဂမော ဘဝတိ အာဒေသသရဝိဘတ္တိသရပရတ္တာ. အယဉ္စ နယော သုခုမော သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗော.

如是，s增益的可得与不可得，应当被确定。于此，在第一、第二格的单、复数位，及第三、第四、第六、第七格的单数位，因有替代元音或格的元音随于其后，故酌情而有s增益。此理甚微，当善记于心。

အပရော နယော – ‘‘ဗျာသတ္တော မနော ယဿ သောယံ ဗျာသတ္တမနော’’တိ ဧဝမ္ပိ ပုဂ္ဂလာပေက္ခကဿ ဣမဿ ပဒဿ ‘‘ဗျာသတ္တမနော နရော, ဗျာသတ္တမနာ နရာ. ဗျာသတ္တမနံ နရ’’န္တိအာဒိနာ ပုရိသနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ. ဧတ္ထ ပန သဗ္ဗထာပိ သာဂမော နတ္ထိ. အပရောပိ နယော – ‘‘ဗျာသတ္တော စ သော မနော စာတိ ဗျာသတ္တမနော’’တိ ဧဝံ စိတ္တာပေက္ခကဿပိ ဣမဿ ပဒဿ ‘‘ဗျာသတ္တမနော, ဗျာသတ္တမနာ. ဗျာသတ္တမနံ, ဗျာသတ္တမနေ. ဗျာသတ္တမနသာ, ဗျာသတ္တမနေနာ’’တိအာဒိနာ မနောဂဏေ မနနယေန နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ, ဧတ္ထ ပန တတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသတ္တမီနံ [Pg.164] ဧကဝစနဋ္ဌာနေယေဝ သာဂမော ဘဝတိ အာဒေသသရပရတ္တာ. ယထာ စ ဧတ္ထ, ဧဝံ ‘‘အလီနမနသော နရော’’တိအာဒီသုပိ အယံ တိဝိဓော နယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

另一法：“其心执著者，即是执著心者”(byāsattamano)。如此，就此词指代个人(puggala)而言，其名词词形变化仅依循purisa法，如：“执著心之人”、“诸执著心之人”、“（对）执著心之人”等。于此，完全没有s增益。又一法：“彼乃执著之心，故为执著心”。如此，就此词指代心而言，其名词词形变化依循意组中的mano法，如：“执著心”、“诸执著心”、“（对）执著心”、“（对）诸执著心”、“以执著心”等。于此，仅在第三、第四、第六、第七格的单数位，因有替代元音随于其后而有s增益。如此处，对于“不退心之人”(alīnamanaso naro)等词，亦应了知此三种方法。

နပုံသကလိင်္ဂေ ပန ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဗျာသတ္တမနသံ ကုလံ, ဗျာသတ္တမနာနိ ကုလာနိ. ဗျာသတ္တမနသံ ကုလံ, ဗျာသတ္တမနာနိ ကုလာနိ. ဗျာသတ္တမနသာ ကုလေနာ’’တိအာဒိနာ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ပန ပဌမာဒုတိယာတတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသတ္တမီနံ ဧကဝစနဋ္ဌာနေယေဝ ယထာရဟံ သာဂမော ဘဝတိ အာဒေသသရဝိဘတ္တိသရပရတ္တာ, အယမ္ပိ နယော သုခုမော သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗော.

于中性，当言：“心执著的家族”、“诸心执著的家族”；“（对）心执著的家族”、“（对）诸心执著的家族”；“以心执著的家族”等，应如是组合名词词形变化。于此，仅在第一、第二、第三、第四、第六、第七格的单数位，因有替代元音或格的元音随于其后而酌情有s增益。此法亦精微，当善记于心。

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ပန ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဗျာသတ္တမနသာ ဣတ္ထီ’’တိ ဧဝံ ပဌမေကဝစနဋ္ဌာနေယေဝ သာဂမံ ဝတွာ တတော ‘‘ဗျာသတ္တမနာ, ဗျာသတ္တမနာယော ဣတ္ထိယော. ဗျာသတ္တမနံ ဣတ္ထိ’’န္တိ ကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. ‘‘ဧဝံ သဒ္ဓေယျဝစသာ ဥပါသိကာ, သဒ္ဓေယျဝစာယော ဥပါသိကာယော. သဒ္ဓေယျဝစံ ဥပါသိက’’န္တိအာဒိနာပိ. ‘‘ဗျာသတ္တမနံ ကုလံ, ဗျာသတ္တမနာ ဣတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ပန စိတ္တကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ပန သဗ္ဗထာပိ သာဂမော နတ္ထိ.

于阴性，当言：“心执著的女子”(byāsattamanasā itthī)，如此，仅在第一格单数位说有s增益，其后则依kaññā法组合，如：“诸心执著的女子”、“（对）心执著的女子”。同样，如：“言语诚信的优婆夷(upāsikā)”(saddheyyavacasā upāsikā)、“诸言语诚信的优婆夷”、“（对）言语诚信的优婆夷”等。至于“心执著的家族”(byāsattamanaṃ kulaṃ)、“心执著的女子”(byāsattamanā itthī)等，则应依citta法与kaññā法组合。于此，则完全没有s增益。

သောတူနံ ဉာဏပ္ပဘေဒဇနနတ္ထံ အပရာပိ နာမိကပဒမာလာယော ဒဿယိဿာမ သဟနိဗ္ဗစနေန – မနော ဧဝ မာနသံ, သမုဿာဟိတံ မာနသံ ယဿ သောယံ သမုဿာဟိတမာနသော. ‘‘သမုဿာဟိတမာနသော, သမုဿာဟိတမာနသာ. သမုဿာဟိတမာနသံ, သမုဿာဟိတမာနသေ. သမုဿာဟိတမာနသေနာ’’တိ ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. သုန္ဒရာ မေဓာ အဿ အတ္ထီတိ သုမေဓသော. ‘‘သုမေဓသော, သုမေဓသာ. သုမေဓသံ, သုမေဓသေ. သုမေဓသေနာ’’တိ ပုရိသနယေန, ဧဝံ ‘‘ဘူရိမေဓသော’’တိအာဒီနမ္ပိ. တတြိမေ ပယောဂါ –

为令听者生起分别智，我等将展示其他附带词源解释的名词词形变化：心(mano)即是意(mānasaṃ)；其心意已被激励者，即是“心意已激励者”(samussāhitamānaso)。其词形变化应依purisa法组合，如：“心意已激励者”、“诸心意已激励者”、“（对）心意已激励者”、“（对）诸心意已激励者”、“以心意已激励者”。拥有善慧者，即是“善慧者”(sumedhaso)。其词形变化依purisa法。“广慧者”(bhūrimedhaso)等亦然。此为应用之例：

‘‘ယံ [Pg.165] ဝဒန္တိ သုမေဓောတိ, ဘူရိပညံ သုမေဓသံ;

ကိံ နု တမှာ ဝိပ္ပဝသိ, မုဟုတ္တမပိ ပိင်္ဂိယ;

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ, ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ.

“人称彼为善慧者，广慧者，善慧者；宾吉亚，为何你须臾离于彼？乔达摩具广智，乔达摩具广慧。”

နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ, မုဟုတ္တမပိ ဗြာဟ္မဏ;

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ, ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ’’တိ.

“婆罗门，我未曾须臾离于彼；乔达摩具广智，乔达摩具广慧。”

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သမုဿာဟိတမာနသာ သုမေဓသာ’’တိ ရူပါနိ, နပုံသကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သမုဿာဟိတမာနသံ သုမေဓသ’’န္တိ ရူပါနိ, ကညာ စိတ္တနယေန ဧတေသံ ပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဋ္ဌာနေ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိဝိနိစ္ဆယော နယပ္ပကာသနတ္ထံ ကတော. ဝိသေသတော ဟိ ဩကာရန္တကထာယေဝ ဣဓာဓိပ္ပေတာ. အပိစ လောကေ နီတိ နာမ နာနပ္ပကာရေဟိ ကထိတာ ဧဝ သောဘတိ, အယဉ္စ သာသနေ နီတိ, တသ္မာ နာနပ္ပကာရေဟိ ကထိတာတိ.

于阴性，当言“samussāhitamānasā”、“sumedhasā”等词形；于中性，当言“samussāhitamānasaṃ”、“sumedhasa”等词形。这些词的词形变化应依kaññā法与citta法组合。于o结尾阳性词之处，为阐明方法而作此阴性等词类的辨析。实则，此处主要意在讨论o结尾的词。再者，世间的道理，以多种方式宣说方显其美；此亦为教法中的道理，是故以多种方式宣说。

သဗ္ဗာနိ နယတော ဧဝံ, ဩကာရန္တပဒါနိမေ;

ပုလ္လိင်္ဂါနိ ပဝုတ္တာနိ, သာသနတ္ထံ မဟေသိနော.

如是依循此理，此等o尾之词，皆说为阳性，为利大仙之教法。

ဝိသေသော တေသု ကေသဉ္စိ, ပါဠိယံ ယော ပဒိဿတိ;

ပစ္စတ္တဝစနဋ္ဌာနေ, ပကာသေဿာမိ တံ’ဓုနာ.

其中某些特殊之处，若于巴利中得见，于其主格之位，我今将为阐明。

‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’, ဣတိအာဒိနယေန ဟိ;

ကတ္ထစောဒန္တပုလ္လိင်္ဂ-ရူပါနိ အညထာ သိယုံ.

“犹如林丛花盛开”，依此等理则，某些以o音结尾的阳性词，其词形会有所不同。

ပစ္စတ္တဝစနိစ္စေဝ, တဉ္စ ရူပံ ပကာသယေ;

‘‘ပစ္စတ္တေ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသော’’, ဣတိ ဘာသန္တိ ကေစန.

而该词形实表主格。有些人说：“此乃主格的处格解释。”

တတြ ကာနိစိ သုတ္တပဒါနိ ဒဿေဿာမ – နတ္ထိ အတ္တကာရေ, နတ္ထိ ပရကာရေ, နတ္ထိ ပုရိသကာရေ, ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, ဇီဝေ သတ္တမေ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ, ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီတိ. ဣမာနိ [Pg.166] ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒွိဓာ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ပစ္စတ္တေကဝစနဗဟုဝစနာနဉ္စ ဧကာရာဒေသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

于此，我等将展示若干经句：“无有自作者”、“无有他作者”、“无人作者”、“轮回有终尽”、“第七生”、“不应如是说”、“愚者与智者，经流转轮回，将作苦边际”。此等应从单数与复数二方面理解。并应了知，此乃主格单数与复数之e音替代。

ယေ ပန ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေတိ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိ ဝဒန္တိ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ယဒိ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေတိ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော, ဧဝဉ္စ သတိ ‘ထာလိယံ ဩဒနံ ပစတီ’တိ ဧတ္ထ ဝိယ အာဓာရသုတိသမ္ဘဝတော ‘ဂိမှာန မာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ’တိ ဣဒံ ကတရတ္ထံ ဇောတေတီ’’တိ? တေ ဝဒေယျုံ ‘‘န မယံ ဘော ‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေတိ ဣဒံ ဘုမ္မဝစန’န္တိ ဝဒါမ, အထ ခေါ ‘ပစ္စတ္တဝစနဿ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော’တိ ဝဒါမာ’’တိ. ဧဝမ္ပိ ဒေါသောယေဝ တုမှာကံ, နနု ‘‘သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟီ’’တိ ဧတ္ထာပိ သမ္ပဒါနဝစနဿ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသောတိ ဝုတ္တေပိ သံဃဿ ဒါနကြိယာယ အာဓာရဘာဝတော ‘‘သံဃေ’’တိ ဝစနံ သုဏန္တာနံ အာဓာရသုတိ စ အာဓာရပရိကပ္ပော စ ဟောတိယေဝ. န ဟိ သက္ကာ ဧဝံ ပဝတ္တံ စိတ္တံ နိဝါရေတုံ, တသ္မာ ဧတ္ထ ဧဝံ ပန ဝိသေသော ဂဟေတဗ္ဗော ‘‘ပစ္စတ္တဝစနဿပိ ကတ္ထစိ ဘုမ္မဝစနဿ ဝိယ ရူပံ ဟောတီ’’တိ. ဧဝဉှိ ဂဟိတေ န ကောစိ ဝိရောဓော. ဤဒိသေသု ဟိ ဌာနေသု နိရုတ္တိပ္ပဘေဒကုသလော လောကာနုကမ္ပကော ဘဂဝါ ပစ္စတ္တဝစနဝသေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေ သတိ ဧဝံ အနိဒ္ဒိသိတွာ လောကဿ သမ္မောဟမုပ္ပာဒယန္တော ဝိယ ကထံ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသံ ကရိဿတိ, တသ္မာ သဒ္ဒသာမညလေသမတ္တံ ဂဟေတွာ ‘‘ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယဒိ သဒ္ဒသာမညံ ဂဟေတွာ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသံ ဣစ္ဆထ, ‘‘ပစ္စတ္တေကဝစနဿ ဥပယောဂဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ သိယာ.

而那些说“vanappagumbe是主格的处格解释”的人，应被如此质问：“若vanappagumbe是主格的处格解释，那么在‘于锅中煮饭’一句中，处所的听闻是可能成立的，但在‘于夏季首月，于夏季’一句中，（第二个‘于夏季’）又阐明何义呢？”他们或会说：“阁下，我等并非说‘vanappagumbe是处格’，而是说‘是主格的处格解释’。”即便如此，你们的说法仍有错误。须知，在‘乔达弥(Gotamī)，请布施僧团’一句中，即便说此是与格的处格解释，但听闻“saṅghe”一词者，因僧团是布施行为的所依，心中实则生起处所之听闻与处所之构想。实在难以阻止如此生起的心，是故，于此应作如是特殊理解：‘主格有时亦有如处格之词形。’如是理解，则无任何矛盾。在这些地方，精通词源分别、慈愍世间的世尊，在应当以主格指代时，岂会不如此指代，反而作处格解释，像是要令世间生起迷惑？是故，不应仅执取语音上的些微相似，便说‘是处格解释’。若执取语音相似而欲成立处格解释之说，则亦应接受‘主格单数的宾格复数解释’之说。

အပိစ တထေဝ ‘‘အတ္တကာရေ’’တိ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသေ သတိ အာဓာရသုတိသမ္ဘဝတော ‘‘အတ္တကာရသ္မိံ ကိဉ္စိ ဝတ္ထု နတ္ထီ’’တိ အနဓိပ္ပေတော အတ္ထော သိယာ, န ပန ‘‘အတ္တကာရော နတ္ထီ’’တိ အဓိပ္ပေတော အတ္ထော. ‘‘ဥပယောဂဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိ ဂဟဏေပိ ဥပယောဂတ္ထဿ နတ္ထိသဒ္ဒေန [Pg.167] အဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ဒေါသောယေဝ သိယာ, အတ္ထိသဒ္ဒါဒီနံ ဝိယ ပန နတ္ထိသဒ္ဒဿပိ ပဌမာယ ယောဂတော ‘‘အတ္တကာရေ’’တိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနမေဝါတိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ပစ္စတ္တဝစနဿ ‘‘ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိ ဝါ ‘‘ဥပယောဂဝစနနိဒ္ဒေသော’’တိ ဝါ ဂဟဏေ သတိ ‘‘ဗာလာ စ ပဏ္ဍိတာ စာ’’တိ ဧတ္တကမ္ပိ ဝတ္တုံ အဇာနနဒေါသော သိယာ, ‘‘ကရိဿန္တီ’’တိ ပဒယောဂတော ပန ‘‘ဗာလေ စာ’’တိအာဒိ ပစ္စတ္တဝစနမေဝါတိ ဝိညာယတိ. ယထာ ပန နိဂ္ဂဟီတာဂမဝသေနုစ္စာရိတေ ‘‘စက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ ပဒေ ပစ္စတ္တဝစနဿ ‘‘စက္ခုံ မေ ဒေဟိ ယာစိတော’’တိ ဧတ္ထ ဥပယောဂဝစနေန သုတိဝသေန သမာနတ္တေပိ ပစ္စတ္တဝစနတ္ထောယေဝ သောတာရေ ပဋိဘာတိ ‘‘ဥဒပါဒီ’’တိအာချာတေန ကထိတတ္တာ, န ပန ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသတ္ထဘူတော ဥပယောဂဝစနတ္ထော ‘‘ဥဒပါဒီ’’တိအာချာတေန အဝစနီယတ္တာ, ‘‘စက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ ဟိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တကာလေ ကော ‘‘စက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ ပဒံ ပရိဝတ္တိတွာ အတ္ထမာစိက္ခတိ, တထာ ‘‘ဗာလေ ပဏ္ဍိတေ’’တိအာဒီနမ္ပိ ပစ္စတ္တဝစနာနံ အပရေဟိ ‘‘ဗာလေ ပဏ္ဍိတေ’’တိအာဒီဟိ ဘုမ္မောပယောဂဝစနေဟိ သုတိဝသေန သမာနတ္တေပိ ပစ္စတ္တဝစနတ္ထောယေဝ သောတာရေ ပဋိဘာတိ, န ဣတရဝစနတ္ထော ယထာပယောဂံ အတ္ထဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ဣတိ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, ဗာလေ, ပဏ္ဍိတေ’’တိအာဒီနံ သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနတ္တညေဝ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ, န သုတိသာမညေန ဘုမ္မောပယောဂဝစနတ္တံ.

再者，同样地，若“attakāre”是主格的处格解释，则因可能生起处所之听闻，便会得出“于作者中无任何事(vatthu)”这样的非意图义，而非“无有作者”的意图义。若采纳“宾格复数解释”之说，因宾格义无法与“无”(natthi)一词共用，故亦成错误。然而，如“有”(atthi)等词，“无”(natthi)一词亦与第一格(主格)连用，故可知“attakāre”即是主格。于“愚者与智者，经流转轮回，将作苦边际”一句中，若对主格采纳“处格解释”或“宾格解释”之说，则会有不知言说“bālā ca paṇḍitā cā”之过失；然而，从“将作”(karissanti)一词的连用可知，“bāle ca”等即是主格。又如，因ṃ的加入而发音的“眼生起”(cakkhuṃ udapādi)一词，其主格“cakkhuṃ”虽与“请予我眼”(cakkhuṃ me dehi)一句中的宾格，在听闻上相同，但因由动词“生起”(udapādi)所言，听者所领会者实为主格义，而非因格位错乱所成的宾格义，因为“生起”一动词无法言说宾格义。当世尊说“眼生起”时，谁会转换此词而解说其义呢？同理，“bāle”、“paṇḍite”等主格，虽与其他“bāle”、“paṇḍite”等处格、宾格在听闻上相同，但听者所领会者实为主格义，而非其他格义，因为其义应当随用法而取。是故，“vanappagumbe”、“bāle”、“paṇḍite”等，从本质上应确认为纯粹的主格，而非因听闻相似而认为其是处格或宾格。

ယံ ပနာစရိယေန ဇာတကဋ္ဌကထာယံ –

然而，阿阇梨在《本生义注》(Jātakaṭṭhakathā)中所说——

‘‘တယော ဂိရိံ တိအန္တရံ ကာမယာမိ,ပဉ္စာလာ ကုရုယော ကေကကေ စ;

တတုတ္တရိံ ဗြာဟ္မဏ ကာမယာမိ,တိကိစ္ဆ မံ ဗြာဟ္မဏ ကာမနီတ’’န္တိ –

“我欲求三山之间，般遮罗(Pañcālā)、俱卢(Kuruyo)与计伽(Kekake)；婆罗门，我欲求其上更高处；婆罗门伽摩尼陀(Kāmanīta)，请医治我！”

ဣမဿ [Pg.168] ကာမနီတဇာတကဿ သံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘ကေကကေ စာတိ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ, တေန ကေကကဿ ရဋ္ဌံ ဒဿေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝဒန္တော စ သော ‘‘ပုရိသေ ပဿတိ, ပုရိသေ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ, ‘‘ပဿာမိ လောကေ သဓနေ မနုဿေ’’တိ စ အာဒီသု ယေဘုယျေန ‘‘ပုရိသေ, လောကေ, သဓနေ, မနုဿေ’’တိအာဒီနံ ဥပယောဂဗဟုဝစနဘုမ္မေကဝစနဘာဝေန အာဂတတ္တာ ပစ္စတ္တေကဝစနဗဟုဝစနဘာဝဿ ပန အပါကဋတ္တာ ယေဘုယျပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ‘‘ဣဒမ္ပိ တာဒိသမေဝါ’’တိ မညမာနော ဝဒတိ မညေ. အာစရိယာ ဟိ ကတ္ထစိ အတ္တနော ရုစိယာပိ ဝိသုံ ဝိသုံ ကထေန္တိ. အယံ ပန အမှာကံ ရုစိ – ‘‘ကေကကေ’’တိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနမေဝ ‘‘ပဉ္စာလာ, ကုရုယော’’တိ သဟဇာတပဒါနိ ဝိယ, ရဋ္ဌဝါစကတ္တာ ပန ‘‘ကုရုယော’’တိ ပဒမိဝ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ ဘဂဝါ ‘‘ခတ္တိယော, ဗြာဟ္မဏော, ဝေဿော’’တိအာဒီသု ဝိယ သမာနဝိဘတ္တီဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေသု သဟဇာတပဒေသု ပစ္ဆိမံ ဥပယောဂဝစနဝသေန နိဒ္ဒိသေယျ, ယုတ္တိ စ န ဒိဿတိ ‘‘ပဉ္စာလာ’’တိ, ‘‘ကုရုယော’’တိ ပစ္စတ္တဝစနံ ဝတွာ ‘‘ကေကကေ’’တိ ဥပယောဂဝစနဿ ဝစနေ, တသ္မာ ‘‘ကေကကေ’’တိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနမေဝ. တထာ ဟိ သန္ဓိဝိသောဓနဝိဓာယကော အာစရိယော တာဒိသာနံ ပဒါနံ ပစ္စတ္တဝစနတ္တညေဝ ဝိဘာဝေန္တော သာမံ ကတေ ပကရဏေ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗော ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, သုခံ ဒုက္ခံ ဇီဝေါ, သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ’’တိ အာဟ, ဋီကာယမ္ပိ စ တေသံ ပစ္စတ္တဝစနဘာဝမေဝ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗော, သုခံ, ဒုက္ခံ, ဇီဝေါ’’တိ သာဓနီယံ ရူပံ ပတိဋ္ဌပေတွာ နိဂ္ဂဟီတလောပဝသေန အကာရောကာရာနဉ္စ ဧကာရာဒေသဝသေန ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, သုခေ, ဒုက္ခေ, ဇီဝေ’’တိ ရူပနိပ္ဖတ္တိမာဟ. သာ ပါဠိနယာနု ကူလာ. ကစ္စာယနာစရိယေနပိ ပါဠိနယံ နိဿာယ ‘‘ဒွိပဒေ တုလျာဓိကရဏေ’’တိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနပဒံ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ဝုတ္တိယံ ‘‘ဒွေ ပဒါနိ တုလျာဓိကရဏာနီ’’တိ. ‘‘ဒွိပဒေ တုလျာဓိကရဏေ’’တိ [Pg.169] စ ဣဒံ ‘‘အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတေ’’တိ ပဒမိဝ ဝုစ္စတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在此《可爱本生》(Kāmanītajātaka)的释义(saṃvaṇṇanā)中说：“‘kekake ca’中的‘kekake’是主格位上的宾格(upayogavacana)，以此表示计伽(Kekaka)国。”说此话者，认为在“purise passati, purise patiṭṭhita”(见人，立于人)及“passāmi loke sadhane manusse”(我见世间有财之人)等句中，“purise”、“loke”、“sadhane”、“manusse”等词大多由于是宾格复数或处格单数的形式，而主格单数或复数的形式不明显，故考虑到这种多数用法，认为“此亦同类”而说。因为诸师有时也依己见而分别解说。但我们的意见是：“kekake”一词，如“般遮罗”(Pañcālā)、“俱卢”(Kuruyo)等同源词一样，实为主格(paccattavacana)。但因其为国名，故如“俱卢”(Kuruyo)一词般，以复数形式言之。世尊(Bhagavā)在“刹帝利”(khattiyo)、“婆罗门”(brāhmaṇo)、“吠舍”(vesso)等需以同格位标示的同源词中，不会在后面用宾格来标示。况且，在说了“般遮罗”(Pañcālā)、“俱卢”(Kuruyo)为主格后，又说“计伽”(Kekake)为宾格，于理不合。是故，“计伽”(Kekake)一词实为主格。诚然，那位精通连声规则的老师在阐明此类词确为主格时，于自著中说：“vanappagumbo vanappagumbe, sukhaṃ dukkhaṃ jīvo, sukhe dukkhe jīve”。其复注也阐明其为主格，在确立“vanappagumbo”、“sukhaṃ”、“dukkhaṃ”、“jīvo”为所证之形后，通过随鼻音(niggahīta)脱落以及a音、o音变为e音，而说明了“vanappagumbe”、“sukhe”、“dukkhe”、“jīve”之形的成就。此说符合巴利规则。迦旃延(Kaccāyana)老师也依巴利规则，在“dvipade tulyādhikaraṇe”(于同格之二词)中使用了主格复数词。故其释文(vutti)云：“二词为同格”。而“dvipade tulyādhikaraṇe”应知，犹如当说“aṭṭha nāgāvāsasatāni”(八百龙住处)时，却说成“aṭṭha nāgāvāsasate”。

ကေစိ ပန တေသံ ဘုမ္မေကဝစနတ္တံ ဣစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ယဒိ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ’’တိ ပစ္စတ္တေ ဘုမ္မဝစနံ, ‘‘ကေကကေ’’တိ စ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ, ‘‘ဧသေသေ ဧကေ ဧကဋ္ဌေ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဧသေသေ’’တိ ဣမာနိပိ ပစ္စတ္တေ ဘုမ္မဝစနာနိ ဝါ သိယုံ, ဥပယောဂဝစနာနိ ဝါ. ယထေတာနိ ဧဝံဝိဓာနိ န ဟောန္တိ, သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနာနိယေဝ ဟောန္တိ, တထာ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, ကေကကေ’’တိအာဒီနိပိ တထာဝိဓာနိ န ဟောန္တိ, သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနာနိယေဝ ဟောန္တိ. ဣစ္စေဝံ သဗ္ဗထာပိ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, ဗာလေ, ပဏ္ဍိတေ, ကေကကေ’’တိ, ‘‘ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ, အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတေ, ကေ ပုရိသေ, ဧသေသေ’’တိ ဧဝမာဒီနံ အနေကေသံ ပုရိသလိင်္ဂဣတ္ထိလိင်္ဂနပုံသကလိင်္ဂသဗ္ဗနာမဧကဝစနအနေကဝစနဝသေန သာသနဝရေ ဌိတာနံ ပဒါနံ နိပ္ဖတ္တိ ပစ္စတ္တေကဝစနပုထုဝစနာနမေကာရာဒေသဝသေနေဝ ဘဝတီတိ အဝဿမိဒံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, ဗာလေ, ပဏ္ဍိတေ’’တိအာဒီနံ သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနတာ အတီဝ သုခုမာ ဒုဗ္ဗိညေယျာ, သဒ္ဓေန ကုလပုတ္တေန အာစရိယေ ပယိရုပါသိတွာ တဒုပဒေသံ သက္ကစ္စံ ဂဟေတွာ ဇာနိတဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓဝစနသ္မိဉှိ သဒ္ဒတော စ အတ္ထတော စ အဓိပ္ပာယတော စ အက္ခရစိန္တကာနံ ဉာဏစက္ခုသမ္မုယှနဋ္ဌာနဘူတာ ပါဠိနယာ ဝိဝိဓာ ဒိဿန္တိ.

然而，有些人希望它们是处格单数。在此，如果“vanappagumbe”是主格位上的处格，“计伽”(Kekake)是主格位上的宾格，那么在“esese eke ekaṭṭhe”中，“esese”等词也应是主格位上的处格或宾格。既然这些词不是那样，而只是纯粹的主格，那么“vanappagumbe”、“计伽”(Kekake)等词也不是那样，而只是纯粹的主格。如是，无论如何都必须承认：“vanappagumbe”、“bāle”、“paṇḍite”、“计伽”(Kekake)，以及“viratte kosiyāyane”、“aṭṭha nāgāvāsasate”、“ke purise”、“esese”等，诸多在殊胜教法中以阳性、阴性、中性、代词、单数、复数形式存在的词，其成就皆是由于主格单数或复数变为e音。像这样，“vanappagumbe”、“bāle”、“paṇḍite”等词的纯粹主格性极其微细、难以了知，有信心的良家子(kulaputta)应当亲近老师，恭敬领受其教导后方能了知。因为在佛语中，从语词、意义和意趣来看，存在着各种令研究文字者智慧眼目昏花的巴利规则。

တတ္ထ သဒ္ဒတော တာဝ ဣဒံ သမ္မုယှနဋ္ဌာနံ – ‘‘ဝိရတ္တာ ကောသိယာယနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂပစ္စတ္တဝစနံ ဒိဿတိ, ‘‘ကော ပုရိသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကေ ပုရိသေ’’တိ သဗ္ဗနာမိကပစ္စတ္တဝစနံ ဒိဿတိ, ‘‘ကိန္နာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကောနာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ သမာသပဒံ ပုလ္လိင်္ဂဝိသယံ ဒိဿတိ. ကိံ နာမံ ဧတဿာတိ [Pg.170] ကောနာမောတိ ဟိ သမာသော. တေန ‘‘ကောနာမာ ဣတ္ထီ, ကောနာမံ ကုလ’’န္တိ အယမ္ပိ နယော ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘ကွ တေ ဗလံ မဟာရာဇာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကော တေ ဗလံ မဟာရာဇာ’’တိ ဧတ္ထ ကွသဒ္ဒေန ဤသကံ သမာနသုတိကော သတ္တမိယန္တော ကောသဒ္ဒေါ ဒိဿတိ, ကွ ကောသဒ္ဒါ ဟိ အညမညမီသကသမာနသုတိကာ. တထာ ‘‘ဣဓ ဟေမန္တဂိမှေသု, ဣဓ ဟေမန္တဂိမှိသု, န တေနတ္ထံ အဗန္ဓိ သော, န တေနတ္ထံ အဗန္ဓိသူ’’တိ အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

于此，从语词上看，此为混淆之处——当应说“virattā kosiyāyanī”时，却见到“viratte kosiyāyane”，此为阴性主格；当应说“ko puriso”时，却见到“ke purise”，此为代词主格；当应说“kinnāmo te upajjhāyo”(你的戒师(upajjhāya)是何名)时，却见到“konāmo te upajjhāyo”，此为阳性复合词。因为“konāmo”是“kiṃ nāmaṃ etassa”的复合词。因此，“konāmā itthī, konāmaṃ kulaṃ”(何名之女，何名之族)亦应依此理。当应说“kva te balaṃ mahārājā”(大王，你的力量在何处)时，却见到“ko te balaṃ mahārājā”，此处可见到与“kva”词发音略同的处格(sattami)“ko”词，因为“kva”与“ko”词彼此发音略同。同样，“idha hemantagimhesu, idha hemantagimhisu, na tenatthaṃ abandhi so, na tenatthaṃ abandhisū”等其他例子也应如此配合理解。

အတ္ထတော ပန ဣဒံ သမ္မုယှနဋ္ဌာနံ – ‘‘ယံ န ကဉ္စနဒွေပိဉ္ဆ, အန္ဓေန တမသာ ဂတ’’န္တိ ဧတ္ထ နကာရော ‘‘ကတ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. န ကတန္တိ ကတံ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဟိ နကာရော ဥပမာနေ ဝတ္တတိ, န ပဋိသေဓေ.

从意义上看，此为混淆之处——在“yaṃ na kañcanadvepiñcha, andhena tamasā gata”一句中，“na”应与“kata”相关联。“na kata”意为“如已作”(kataṃ viya)。此处“na”为譬喻(upamāna)用法，而非否定。

‘‘အဿဒ္ဓေါ အကတညူ စ,သန္ဓိစ္ဆေဒေါ စ ယော နရော;

ဟတာဝကာသော ဝန္တာသော,သ ဝေ ဥတ္တမပေါရိသော’’တိ

“无信、知无为，断系缚、毁机会，舍弃诸贪欲，彼实为最上士。”

ဧဝမာဒီနိပိ အညာနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

其他诸如此类的例子，亦应作如是解。

အဓိပ္ပာယတော ဣဒံ သမ္မုယှနဋ္ဌာနံ – ‘‘တဏှံ အသ္မိမာနံ သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော ဒွါဒသာယတနနိဿိတံ နန္ဒိရာဂဉ္စ ဟန္တွာ ဗြာဟ္မဏော အနီဃော ယာတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေပိ တထာ အဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဂဟေတွာ အညေန ပရိယာယေန

从意趣(adhippāya)上看，此为迷惑之处(sammuyhanaṭṭhāna)——虽然可以如此说：“断除渴爱(taṇhā)、我慢(asmimāna)、常断二见(sassatucchedadiṭṭhi)，以及依于十二处(dvādasāyatana)的喜贪(nandirāga)后，婆罗门(brāhmaṇa)无苦(anīgha)而行。”但未如是说，而是取其义，以另一方便(pariyāya)说：

‘‘မာတရံ ပိတရံ ဟန္တွာ, ရာဇာနော ဒွေ စ ခတ္တိယေ;

ရဋ္ဌံ သာနုစရံ ဟန္တွာ, အနီဃော ယာတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ

“杀母与父，及二刹帝利(khattiya)王，灭国及其随从，婆罗门无苦而行。”

ဝုတ္တံ.

如是说。

‘‘ဝနံ [Pg.171] ဆိန္ဒထ မာ ရုက္ခံ, ဝနတော ဇာယတေ ဘယံ;

ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထံ, နိဗ္ဗနာ ဟောထ ဘိက္ခဝေါ’’တိ

“当砍伐林(vana)而非树木，从林中生起怖畏。诸比丘，砍伐了林与丛(vanatha)，你们当成为无林者(nibbana)。”

ဧဝမာဒီနိပိ အညာနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ ဗုဒ္ဓဝစနေ သဒ္ဒတော စ အတ္ထတော စ အဓိပ္ပာယတော စ အက္ခရစိန္တကာနံ ဉာဏစက္ခုသမ္မုယှနဋ္ဌာနဘူတာ ပါဠိနယာ ဝိဝိဓာ ဒိဿန္တိ. ယထာဟ –

其他诸如此类的例子亦应如是结合。像这样，在佛语(buddhavacana)中，从声(sadda)、义(attha)与意趣(adhippāya)来看，对于研究文字者(akkharacintaka)而言，存在着各种令其慧眼(ñāṇacakkhu)迷惑的圣典规则(pāḷinaya)。正如所说：

‘‘ဇာနန္တာ အပိ သဒ္ဒသတ္ထမခိလံ မုယှန္တိ ပါဌက္ကမေ,ယေဘုယျေန ဟိ လောကနီတိဝိဓုရာ ပါဌေ နယာ ဝိဇ္ဇရေ;

ပဏ္ဍိစ္စမ္ပိ ပဟာယ ဗာဟိရဂတံ ဧတ္ထေဝ တသ္မာ ဗုဓော,သိက္ခေယျာမလဓမ္မသာဂရတရေ နိဗ္ဗာနတိတ္ထူပဂေ’’တိ.

“纵然了知全部声明学(saddasattha)，仍于读诵次第中迷惑；因为读诵中的规则大多远离世间常规(lokanīti)。是故智者(budha)应舍弃外道之学，于此教法中学习，以渡过能达涅槃(nibbāna)渡口的无垢法海。”

ဧဝံ ပါဠိနယာနံ ဒုဗ္ဗိညေယျတ္တာ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ, ဗာလေ စ, ပဏ္ဍိတေ စာ’’တိအာဒီနံ သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနတ္တညေဝ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ, န သုတိသာမညေန ဘုမ္မောပယောဂဝစနတ္တံ ဘုမ္မောပယောဂဝစနေဟိ တေသံ သမာနသုတိကတ္တေပိ ပစ္စတ္တဇောတကတ္တာ. သမာနသုတိကာပိ ဟိ သဒ္ဒါ အတ္ထပ္ပကရဏလိင်္ဂသဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓာဒိဝသေန အတ္ထဝိသေသဇောတကာ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ‘‘သီဟော ဂါယတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧဝံနာမကော ပုရိသော’’တိ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ‘‘သီဟော နင်္ဂုဋ္ဌံ စာလေတီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘မိဂရာဇာ’’တိ ဝိညာယတိ. ဧဝံ အတ္ထဝသေန သမာနသုတိကာနံ အတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. သင်္ဂါမေ ဌတွာ ‘‘သိန္ဓဝမာနေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဿော’’တိ ဝိညာယတိ. ရောဂိသာလာယံ ပန ‘‘သိန္ဓဝမာနေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘လဝဏ’’န္တိ ဝိညာယတိ. ဧဝံ ပကရဏဝသေန သမာနသုတိကာနံ အတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. ‘‘ဣဿာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧဝံနာမိကာ ဓမ္မဇာတီ’’တိ ဝိညာယတိ. ‘‘ဣဿော’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘အစ္ဆမိဂေါ’’တိ ဝိညာယတိ. ဧဝံ လိင်္ဂဝသေန ဧကဒေသသမာနသုတိကာနံ အတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. ဧတ္ထ ပန ကိဉ္စာပိ ‘‘ဒေဝဒတ္တံ ပက္ကောသ ဃဋဓာရကံ [Pg.172] ဒဏ္ဍဓာရက’’န္တိအာဒီသုပိ ဃဋဒဏ္ဍာဒီနိ လိင်္ဂံ, တထာပိ သမာနသုတိကာဓိကာရတ္တာ န တံ ဣဓာဓိပ္ပေတံ.

如是，因圣典规则难以了知，故对“vanappagumbe, bāle ca, paṇḍite cā”等词，应从根本上承认其为纯粹的主格(paccattavacana)，不应因发音相同而认为其为处格(bhummavacana)或宾格(upayogavacana)，纵然它们与处格、宾格发音相同，但其作用是指示主格。因为发音相同的词，亦可因意义(attha)、语境(pakaraṇa)、性(liṅga)及与其他词的关联(saddantarābhisambandha)等而指示特定意义。例如：说“sīho gāyatī”（狮子歌唱）时，可知其意为“名为狮子之人”。但说“sīho naṅguṭṭhaṃ cāletī”（狮子摇尾）时，则知其意为“兽王(migarājā)”。如是，依意义，发音相同之词可指示特定意义。于战场上说“sindhavamānehī”（取信度[马]来）时，可知其意为“马”。但在病房中说“sindhavamānehī”（取信度[盐]来）时，则知其意为“盐”。如是，依语境，发音相同之词可指示特定意义。说“issā”时，可知其意为“名为嫉妒(issā)之法”。但说“isso”时，则知其意为“熊”。如是，依性，部分发音相同之词可指示特定意义。于此，虽然在“devadattaṃ pakkosa ghaṭadhārakaṃ daṇḍadhārakaṃ”（呼提婆达多(Devadatta)，持瓶者，持杖者）等句中，瓶、杖等亦为特征(liṅga)，但因此处主要讨论发音相同之词，故非此处意趣所在。

‘‘ဣဿာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ စ ‘‘ဣဿာ ပုရိသမနုဗန္ဓိံသူ’’တိ စ ဝုတ္တေ ပန သဗ္ဗထာ သမာနသုတိကာနံ သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန ယထာဝုတ္တအတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. တထာ ‘‘သီဟော ဘိက္ခဝေ မိဂရာဇာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မိဂါဓိပေါ ကေသရသီဟော’’တိ ဝိညာယတိ. ‘‘သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော, သီဟော သေနာပတီ’’တိ စ ဝုတ္တေ ပန ‘‘သီဟော နာမ သာမဏေရော, သီဟော နာမ သေနာပတီ’’တိ ဝိညာယတိ. ဧဝမ္ပိ သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန သမာနသုတိကာနံ အတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. ‘‘အဒ္ဒသံသု ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဝိဟာရံ ပဋိသင်္ခရောန္တေ’’တိ ဧဝမ္ပိ သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန သမာနသုတိကာနံ ပစ္စတ္တောပယောဂတ္ထသင်္ခါတအတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ. တထာ ‘‘သိဉ္စ ဘိက္ခု ဣမံ နာဝံ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစာ’’တိ ဧဝမ္ပိ သဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန သမာနသုတိကာနံ အာလပနတ္ထပစ္စတ္တတ္ထသင်္ခါတအတ္ထဝိသေသဇောတနံ ဘဝတိ, တသ္မာ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိအာဒီနိ ဘုမ္မောပယောဂဝစနေဟိ သဒိသတ္တေပိသဒ္ဒန္တရာဘိသမ္ဗန္ဓဝသေန သုဒ္ဓပစ္စတ္တဝစနာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ပစ္စတ္တေကဝစနဗဟုဝစနာနံ ဧဝ ဟိ ဧကာရာဒေသဝသေန ဧဝံဝိဓာနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ ဘုမ္မောပယောဂဝစနာနိ ဝိယာတိ. နနု စ ဘော ဧဝံဝိဓာနံ ရူပါနံ ပါဠိယံ ဒိဿနတော ‘ဧကာရန္တမ္ပိ ပုလ္လိင်္ဂံ အတ္ထီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဩကာရန္တဘာဝေါဂဓရူပဝိသေသတ္တာ တေသံ ရူပါနံ. အာဒေသဝသေန ဟိ သိဒ္ဓတ္တာ ဝိသုံ ဧကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ပုလ္လိင်္ဂါနံ ယထာဝုတ္တသတ္တဝိဓတာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ.

当说到“嫉妒生起”以及“嫉妒追随人们”时，通过与其他词语的关联，便阐明了发音完全相同的词语所具有的如上所述的特定含义。同样，当说到“诸比丘，兽王狮子于傍晚时分自巢穴而出”时，便被理解为“百兽之主，有鬃毛的狮子”。而当说到“狮子沙弥(samaṇuddesa)，狮子将军”时，则被理解为“名为狮子的沙弥，名为狮子的将军”。如此，通过与其他词语的关联，便阐明了发音相同的词语的特定含义。又如“六群(chabbaggiya)比丘看见十七群(sattarasavaggiya)比丘正在修缮寺院”，如此也通过与其他词语的关联，阐明了发音相同的词语所包含的被称为主格与宾格用法的特定含义。同样，“比丘，舀出此舟[之水]！”以及“某位比丘对世尊说了这番话”，如此也通过与其他词语的关联，阐明了发音相同的词语所包含的被称为呼格(ālapana)用法和主格用法的特定含义。因此，“犹如林丛繁花盛开”等句，虽然与处格、宾格词语相似，但应通过与其他词语的关联，理解为纯粹的主格词。因为主格的单数和复数正是通过以e替换(ekārādesa)，才形成这些如同处格、宾格词语的形态。‘尊者，难道不正是因为在巴利语(pāḷi)中见到这样的形态，才说“也有以-e结尾的阳性词”吗？’不应这样说，因为那些形态是包含在以-o结尾(okāranta)的特殊形态中。由于它们是通过替换而形成的，所以并没有一个单独的以-e结尾的阳性词(pulliṅga)。因此，对于阳性词，只应接受如上所述的七种形态。

ကေစိ [Pg.173] ပန ဝဒေယျုံ ‘‘ယာယံ ပုရိသသဒ္ဒနယံ ဂဟေတွာ ‘ဘူတော, ဘူတာ. ဘူတ’န္တိအာဒိနာ သဗ္ဗေသမောကာရန္တပဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဝိဘတ္တာ, တတ္ထ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ ကိမတ္ထံ န ဝုတ္တာနီ’’တိ? ဝိသေသဒဿနတ္ထံ. တာဒိသာနိ ဟိ စတုတ္ထေကဝစနရူပါနိ ပါဠိနယေ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယေ စ ဥပပရိက္ခိယမာနေ ‘‘ဂတျတ္ထကမ္မနိ, နယနတ္ထကမ္မနိ, ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေ, တဒတ္ထေ စာ’’တိ သင်္ခေပတော ဣမေသု စတူသုယေဝ ဌာနေသု, ပဘေဒတော ပန သတ္တသု ဌာနေသု ဒိဿန္တိ. ဒါနရောစနဓာရဏနမောယောဂါဒိဘေဒေ ပန ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ န ဒိဿန္တိ, ဣတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ န ဝုတ္တာနီတိ. နနု ဒါနကြိယာယောဂေ ‘‘အဘိရူပါယ ကညာ ဒေယျာ’’တိ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတရူပဒဿနတော ဣမသ္မိမ္ပိ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ ‘‘ပုရိသာယ, ဘူတာယာ’’တိအာဒီနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ, ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ ‘‘ဒါနရောစနဓာရဏနမောယောဂါဒိဘေဒေ ပန ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ န ဒိဿန္တီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ? အပါဠိနယတ္တာ. ‘‘အဘိရူပါယ ကညာ ဒေယျာ’’တိ အယဉှိ သဒ္ဒသတ္ထတော အာဂတော နယော, န ဗုဒ္ဓဝစနတော. ဗုဒ္ဓဝစနဉှိ ပတွာ ‘‘အဘိရူပဿ ကညာ ဒေယျာ’’တိ ပဒရူပံ ဘဝိဿတီတိ. နနု စ ဘော နမောယောဂါဒီသုပိ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသော ဒိဿတီတိ. သာသနာဝစရာပိ ဟိ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတာ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ရတနတ္တယံ ဝန္ဒန္တိ. ကေစိ ပန –

然而，有些人可能会说：“既然遵循以‘人’(purisa)一词为例的规则，为所有以-o结尾的词，如bhūto, bhūtā, bhūtaṃ等，都列出了名词变格表，为何其中没有列出与格单数(catutthekavacana)中带有-āya替换的形态呢？”这是为了显示其特殊性。因为在巴利(Pāḷi)圣典和古代义注(aṭṭhakathā)中考察时，这种与格单数的形态，简要而言，只见于这四种情况：在表示趋向的业格(gatyatthakamma)中、在表示引导的业格中、在格的转换中，以及在‘为其’(tadattha)的意义中；详细而言，则见于七种情况。但在布施(dāna)、喜爱(rocana)、持有(dhāraṇa)、礼敬(namo)等用法中，在任何与格的范畴内都见不到。为了显示这一特殊性，所以没有列出。“难道不是因为在布施的行为中，有‘应将少女给予美貌者’(abhirūpāya kaññā deyyā)一例，显示了与格单数带有-āya替换的形态，所以在这部语法论著《语路》(Saddanīti)中也应列出purisāya、bhūtāya等词形吗？”既然如此，为何又说“在布施、喜爱、持有、礼敬等用法中，在任何与格的范畴内都见不到”呢？因为这不符合巴利圣典的规则。“应将少女给予美貌者”这一规则来自世俗语法学，而非来自佛语(buddhavacana)。若涉及佛语，其词形应为‘abhirūpassa kaññā deyyā’。“尊者，难道在礼敬等用法中，也见不到与格单数的-āya替换吗？通晓教法的博学之士们不也说‘礼敬佛陀’(namo buddhāya)等来礼敬三宝(ratanattaya)吗？”而有些人则——

‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယ ဗုဒ္ဓဿ,နမော ဓမ္မာယ ဓမ္မိနော;

နမော သံဃာယ သံဃဿ,နမောကာရေန သောတ္ထိ မေ’’တိ စ,

礼敬佛陀(buddhāya)及佛陀(buddhassa)，礼敬正法(dhammāya)及持法者(dhammino)；礼敬僧团(saṅghāya)及僧团(saṅghassa)，以此礼敬，愿我安稳。

‘‘မုခေ [Pg.174] သရသိ သမ္ဖုလ္လေ, နယနုပ္ပလပင်္ကဇေ;

ပါဒပင်္ကဇပူဇာယ, ဗုဒ္ဓါယ သတတံ ဒဒေ’’တိ စ,

口如盛开的莲池，眼如青莲花；为了供养其足莲，我恒常奉献于佛陀(buddhāya)。

‘‘နရော နရံ ယာစတိ ကိဉ္စိ ဝတ္ထုံ, နရေန ဒူတော ပဟိတော နရာယာ’’တိ စ ဂါထာရစနမ္ပိ ကုဗ္ဗန္တီတိ? သစ္စံ, သာသနာဝစရာပိ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတာ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယာ’’တိအာဒီနိဝတွာ ရတနတ္တယံ ဝန္ဒန္တိ, ဂါထာရစနမ္ပိ ကုဗ္ဗန္တိ, ဧဝံ သန္တေပိ တေ သဒ္ဒသတ္ထေ ကတပရိစယဝသေန သဒ္ဒသတ္ထတော နယံ ဂဟေတွာ တထာရူပါ ဂါထာပိ စုဏ္ဏိယပဒါနိပိ အဘိသင်္ခရောန္တိ, ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ရတနတ္တယံ ဝန္ဒန္တိ. ယေ ပန သဒ္ဒသတ္ထေ အကတပရိစယာ အန္တမသော ဗာလဒါရကာ, တေပိ အညေသံ ဝစနံ သုတွာ ကတပရိစယဝသေန ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ရတနတ္တယံ ဝန္ဒန္တိ, ‘‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ဝဒန္တာ ပန အပ္ပကတရာ. ကတ္ထစိ ဟိ ပဒေသေ ကုမာရကေ အက္ခရသမယံ ဥဂ္ဂဏှာပေန္တာ ဂရူ အက္ခရာနမာဒိမှိ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယာ’’တိ သိက္ခာပေန္တိ, န ပန ‘‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ, ဧဝံ သန္တေပိ ပါဠိနယေ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယေ စ ဥပပရိက္ခိယမာနေ ဌပေတွာ ဂတျတ္ထကမ္မာဒိဋ္ဌာနစတုက္ကံ, ပဘေဒတော သတ္တဋ္ဌာနံ ဝါ ဒါနရောစနဓာရဏနမောယောဂါဒိဘေဒေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ န ဒိဿန္တိ, တသ္မာ ကေဟိစိ အဘိသင်္ခတာနိ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓါယ, ဗုဒ္ဓါယ ဒါနံ ဒေန္တီ’’တိ ပဒါနိ ပါဠိံ ပတွာ ‘‘နမော ဗုဒ္ဓဿ, ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒေန္တီ’’တိ အညရူပါနိ ဘဝန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အယံ ပန ပါဠိနယအဋ္ဌကထာနယာနုရူပေန အာယာဒေသဿ ပယောဂရစနာ – ‘‘ဗုဒ္ဓါယ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝါ, ‘‘ဗုဒ္ဓါယ နဂရံ နေန္တိ, ဗုဒ္ဓံ နဂရံ နေန္တီ’’တိ ဝါ, ‘‘ဗုဒ္ဓါယ သက္ကတော ဓမ္မော, ဗုဒ္ဓေန သက္ကတော ဓမ္မော’’တိ ဝါ, ‘‘ဗုဒ္ဓါယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇတိ, ဗုဒ္ဓဿ အတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇတီ’’တိ ဝါ, ‘‘ဗုဒ္ဓါယ အပေန္တိ အညတိတ္ထိယာ, ဗုဒ္ဓသ္မာ အပေန္တိ အညတိတ္ထိယာ’’တိ ဝါ[Pg.175], ‘‘ဗုဒ္ဓါယ ဓမ္မတာ, ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မတာ’’တိ ဝါ, ‘‘ဗုဒ္ဓါယ ပသန္နော, ဗုဒ္ဓေ ပသန္နော’’တိ ဝါ ဣတိ ပဘေဒတော ဣမံ သတ္တဌာနံ ဝိဝဇ္ဇေတွာ အညတ္ထ အာယာဒေသော န ဒိဿတိ. တထာ ဟိ –

“一人向另一人乞求某物，一人派遣使者去另一人那里(narāyā)”，这样的偈颂也可以创作吗？确实如此。通晓教法的博学之士们也会说“礼敬佛陀”(namo buddhāya)等来礼敬三宝，并创作偈颂。即便如此，他们也是因为熟悉语法学，才从语法学中取其规则，创作出那样的偈颂和散文(cuṇṇiyapada)，并说“礼敬佛陀”等来礼敬三宝。而那些不熟悉语法学的人，乃至无知的孩童，他们也是听了别人的话，通过熟悉而说“礼敬佛陀”(namo buddhāya)等来礼敬三宝，但说“礼敬于佛陀”(namo buddhassa)的人则较少。在某些地方，老师在教孩童识字时，就在字母之初教“礼敬佛陀”(namo buddhāya)，而不是“礼敬于佛陀”(namo buddhassa)。即便如此，在巴利圣典和古代义注中考察时，除了表示趋向的业格等四种情况，或细分为七种情况外，在布施、喜爱、持有、礼敬等用法的任何与格范畴内，都见不到与格单数中带有-āya替换的形态。因此，应当理解，由某些人所造作的“礼敬佛陀”(namo buddhāya)、“他们布施给佛陀”(buddhāya dānaṃ denti)等词语，进入巴利圣典后，会变成“礼敬于佛陀”(namo buddhassa)、“他们布施给佛陀”(buddhassa dānaṃ denti)等其他形态。以下是依照巴利圣典和义注的规则，对-āya替换的用法构造：“他去佛陀那里求归依”(buddhāya saraṇaṃ gacchati)，或“他归依佛”(buddhaṃ saraṇaṃ gacchati)；“他们将某人带到佛陀那里去”(buddhāya nagaraṃ nenti)，或“他们将佛陀带到城里”(buddhaṃ nagaraṃ nenti)；“法为佛陀而受尊敬”(buddhāya sakkato dhammo)，或“法为佛陀所尊敬”(buddhena sakkato dhammo)；“他为佛陀舍弃生命”(buddhāya jīvitaṃ pariccajati)，或“他为佛陀之故舍弃生命”(buddhassa atthāya jīvitaṃ pariccajati)；“外道(aññatitthiyā)们离开佛陀”(buddhāya apenti)，或“外道们从佛陀处离开”(buddhasmā apenti)；“佛陀的法性(dhammatā)”(buddhāya dhammatā)，或“佛陀的法性”(buddhassa dhammatā)；“对佛陀有净信(pasanno)”(buddhāya pasanno)，或“于佛陀有净信”(buddhe pasanno)。如此，细分而言，除了这七种情况外，在别处见不到-āya的替换。确实如此——

ပါဌေ မဟာနမက္ကာရ-သင်္ခါတေ သာဓုနန္ဒနေ;

သမ္ပဒါနေ နမောယောဂေ, အာယာဒေသော န ဒိဿတိ.

于大礼敬文中，于《善喜》(Sādhunandana)论，与格礼敬用，不见-āya形。

ဧတ္ထ မဟာနမက္ကာရပါဌော နာမ ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ပါဌော. အတြာပိ အာယာဒေသော န ဒိဿတိ. ဝမ္မိကသုတ္တေပိ ‘‘နမော ကရောဟိ နာဂဿာ’’တိ ဧဝံ အာယာဒေသော န ဒိဿတိ. အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တေပိ ‘‘သောတ္ထိ ဘဒန္တေ ဟောတု ရညော, သောတ္ထိ ဇနပဒဿ’’. ဧဝံ အာယာဒေသော န ဒိဿတိ.

此处，名为“大礼敬文”(mahānamakkāra)的文句是：“礼敬彼世尊(bhagavā)、阿罗汉(arahant)、正自觉者(sammāsambuddha)”。于此也不见-āya的替换。《蚁冢经》(Vammikasutta)中“你当礼敬龙王”，如此也不见-āya的替换。《安巴塔经》(Ambaṭṭhasutta)中“尊者(bhadante)，愿国王安好，愿国土安好”。如此也不见-āya的替换。

‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓ’’န္တိ ပါဌဿ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယပိ;

သမ္ပဒါနေ နမောယောဂေ, အာယာဒေသော န ဒိဿတိ.

在对“善觉醒”(suppabuddha)一文的释义(vaṇṇanā)中，于与格的礼敬用法，亦不见-āya替换。

တထာ ဟိ

确实如此。

‘‘သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ, သဒါ ဂေါတမသာဝကာ;

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, နိစ္စံ ဗုဒ္ဓဂတာ သတီ’’တိ

乔达摩(Gotama)的声闻弟子恒常善于觉醒(suppabuddhaṃ pabujjhanti)，他们的念，无论白昼与黑夜，总是朝向佛陀。

ဣမိဿာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ ပုတ္တော ဂုဠံ ခိပမာနော ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’တိ ဝတွာ ဂုဠံ ခိပတီ’’တိ အာယာဒေသဝဇ္ဇိတော သဒ္ဒရစနာဝိသေသော ဒိဿတိ. သဂါထာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယမ္ပိ ဓနဉ္ဇာနီသုတ္တဋ္ဌကထာယံ ‘‘တွံ ဌိတာပိ နိသိန္နာပိ ခိပိတွာပိ ကာသေတွာပိ ‘နမော ဗုဒ္ဓဿာ’တိ တဿ မုဏ္ဍကဿ သမဏကဿ နမက္ကာရံ ကရောသီ’’တိ အာယာဒေသဝဇ္ဇိတော သဒ္ဒရစနာဝိသေသော ဒိဿတိ. တထာ တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒေတိ. တဿ [Pg.176] ပုရိသဿ ဘတ္တံ န ရုစ္စတိ. သမဏဿ ရောစတေ သစ္စံ, ဗုဒ္ဓဿ ဆတ္တံ ဓာရေတိ, ဗုဒ္ဓဿ သိလာဃတေ’’တိအာဒိနာ အာယာဒေသဝိဝဇ္ဇိတော သဒ္ဒရစနာဝိသေသော ဒိဿတိ. ဧဝံ ဒါနရောစနာဒီသု ဗဟူသု သမ္ပဒါနဝိသယေသု စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတံ ရူပံ န ဒိဿတိ.

在此巴利(pāḷi)的义注(aṭṭhakathā)中，可见到一种排除了-āya音变的特殊构词：“具正见者的儿子在投掷糖丸时，转向佛随念(buddhānussati)，说了‘礼敬佛陀’(namo buddhassā)之后，才投掷糖丸。”在《有偈品释义》(Sagāthāvaggavaṇṇanā)的《陀然经义注》(Dhanañjānīsuttaṭṭhakathā)中也可见到一种排除了-āya音变的特殊构词：“你站着、坐着、打喷嚏或咳嗽时，都对那个光头沙门行礼说：‘礼敬佛陀’(namo buddhassā)。’同样，在各处可见到排除了-āya音变的特殊构词，如：“他布施给以佛陀为首的比丘(bhikkhu)僧团”，“那个人不喜欢食物”，“此真理为沙门所喜”，“他为佛陀持伞”，“他赞美佛陀”等。如此，在布施、喜爱等许多与格(sampadāna)范畴内，都见不到第四格单数(catutthekavacana)中带有-āya音变的形态。

ဂတျတ္ထကမ္မာဒီသု ပန စတူသု ဌာနေသု ဒိဿတိ. တထာ ဟိ ‘‘မူလာယ ပဋိကဿေယျ, အပ္ပော သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ စေတ္ထ ဂတျတ္ထကမ္မနိ ဒိဿတိ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘မူလံ ပဋိကဿေယျ, အပ္ပော သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတီ’’တိ စ အတ္ထော. ‘‘ပဋိကဿေယျာ’’တိ စေတ္ထ ကသ ဂတိယန္တိ ဓာတုဿ ပတိဥပသဂ္ဂေန ဝိသေသိတတ္တာ ‘‘အာကဍ္ဎေယျာ’’တိ အတ္ထော ဘဝတိ. ‘‘အယံ ပုရိသော မမ အတ္ထကာမော, ယော မံ ဂဟေတွာန ဒကာယ နေတီ’’တိ ဧတ္ထ နယနတ္ထကမ္မနိ ဒိဿတိ. ဧတ္ထ ဟိ မံ ဥဒကံ နေတိ, အတ္တနော ဝသနကသောဗ္ဘံ ပါပေတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဝိရမထာယသ္မန္တော မမ ဝစနာယာ’’တိ ဧတ္ထ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေ ဒိဿတိ. မမ ဝစနတော ဝိရမထာတိ ဟိ နိဿက္ကဝစနဝသေန အတ္ထော. ‘‘မဟာဂဏာယ ဘတ္တာ မေ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေ ဒိဿတိ. မမ မဟတော ဟံသဂဏဿ ဘတ္တာတိ ဟိ သာမိဝစနဝသေန အတ္ထော. မမ ဟံသရာဇာတိ စေတ္ထ အဓိပ္ပာယော. ‘‘အသက္ကတာ စသ္မ ဓနဉ္စယာယာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေ ဒိဿတိ. မယံ ဓနဉ္စယဿ ရညော အသက္ကတာ စ ဘဝါမာတိ ဟိ ကတ္တုတ္ထေ သာမိဝစနံ. တထာ ဟိ ‘‘ဓနဉ္စယဿာ’’တိ ဝါ ‘‘ဓနဉ္စယေနာ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ဧဝံ အဝတွာ ‘‘ဓနဉ္စယာယာ’’တိ သမ္ပဒါနဝစနံ ဒါနကြိယာဒိကဿ သမ္ပဒါနဝိသယဿ အဘာဝတော ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေယေဝ ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ ဓနဉ္စယရာဇေန မယံ အသက္ကတာ စ ဘဝါမာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အညမ္ပိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမဋ္ဌာနံ မဂ္ဂိတဗ္ဗံ.

在去向义的业(kamma)等四种情况中可见。例如，在“应回归于根，少数人去往天界”中，可见去向义的业。此处的含义即是“应回归于根，少数人去往天界”。在此，“paṭikasseyya”一词，由于动词词根“kas”(意为“去”)被前缀“pati”所限定，故其义为“应拉回”。在“此人是我的恩人，他把我带到水边”中，可见引导义的业。此处的含义是“他带我到水边，使我到达他居住的水池”。在“具寿(āyasmā)们，请因我的话而停止”中，可见格的转用(vibhattivipariṇāma)。其义是依离格(nissakkavacana)的用法而为“请从我的话停止”。在“我是大群的供养者”中，也可见格的转用。其义是依属格(sāmivacana)的用法而为“我是大鹅群的供养者”。此处的意趣是“我是鹅王”。在“我们不被檀那伽耶(Dhanañcaya)所恭敬”中，也可见格的转用。此为作者义的属格用法，其义为“我们不被檀那伽耶王所恭敬”。即是说，本应说“dhanañcayassa”(檀那伽耶的)或“dhanañcayena”(被檀那伽耶)，却不说此，而说“dhanañcayāya”(为檀那伽耶)，此为与格的表达。由于缺乏布施行为等与格的对象，故只适用于格的转用。因此，应理解的含义是“我们不被檀那伽耶王所恭敬”。其他格转用之处也应寻察。

‘‘ဝိရာဂါယ [Pg.177] ဥပသမာယ နိရောဓာယာ’’တိအာဒီနိ ပန အနေကသဟဿာနိ အာယာဒေသသဟိတာနိ သဒ္ဒရူပါနိ တဒတ္ထေ ပဝတ္တန္တိ. အဋ္ဌကထာစရိယာပိ ဟိ ဓမ္မဝိနယသဒ္ဒတ္ထံ ဝဏ္ဏေန္တာ ‘‘ဓမ္မာနံ ဝိနယာယ. အနဝဇ္ဇဓမ္မတ္ထဉှေသ ဝိနယော, န ဘဝဘောဂါဒိအတ္ထ’’န္တိ တဒတ္ထဝသေနေဝ အာယာဒေသသဟိတံ သဒ္ဒရူပံ ပယုဉ္ဇိံသု, ဧဝံ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ ဂတျတ္ထကမ္မနိ နယနတ္ထကမ္မနိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေ တဒတ္ထေ စာတိ ဣမေသု စတူသုယေဝ ဌာနေသု ဒိဿန္တိ, န ပန ဒါနရောစနာဒိဘေဒေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ. တထာ ဟိ နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘အတ္ထာယာတိ သမ္ပဒါနဝစန’’န္တိ အာယာဒေသသဟိတံ သဒ္ဒရူပံ ဝုတ္တံ, ပုရိသသဒ္ဒါဒိဝသေန ပန တာဒိသာနိ ရူပါနိ န ဝုတ္တာနိ တာဒိသာနံ သဒ္ဒရူပါနံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အပ္ပဝတ္တနတော. ကစ္စာယနပ္ပကရဏေပိ ဟိ ‘‘အာယ စတုတ္ထေကဝစနဿ တူ’’တိ လက္ခဏဿ ဝုတ္တိယံ ‘‘အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပုရိသာယာ’’တိ ဝါ ‘‘သမဏာယာ’’တိ ဝါ ‘‘ဗြာဟ္မဏာယာ’’တိ ဝါ န ဝုတ္တန္တိ.

“为离贪、为寂止、为寂灭”等成千上万带有“āya”音变的词形，是在“为彼之义”(tadatha)的意义上使用的。确实，诸义注师在阐释“法”与“律”的词义时，也进行释义(vaṇṇanā)说：“为诸法之调伏。此调伏是为无过失法之义，非为有与资具等义。”他们正是依“为彼之义”而使用带有“āya”音变的词形。如是，第四格(catutthi)单数带有“āya”音变的词形，只见于去向义的业、引导义的业、格的转用，以及“为彼之义”这四种情况中，而非见于布施、喜爱等任何与格对象中。例如，在《阐释藏》(Niruttipiṭaka)中，虽说“atthāya(为义利)是与格”，而提到了带有“āya”音变的词形，但并未以“purisa”(人)等词为例说明此类词形，因为此类词形在任何地方都很少使用。确实，在《迦旃延(kaccāyana)论》中，对“āya是第四格单数”此一规则的注释(vutti)中也说：“为天人之义利、利益、安乐”，而未说“purisāya”(为人)、“samaṇāya”(为沙门)或“brāhmaṇāya”(为婆罗门）。

ဧတ္ထ သိယာ – နနု ဘော တဿေဝ ဝုတ္တိယံ ‘‘စတုတ္ထီတိ ကိမတ္ထံ ပုရိသဿ မုခံ. ဧကဝစနဿာတိ ကိမတ္ထံ ပုရိသာနံ ဒဒါတိ. ဝါတိ ကိမတ္ထံ ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ပုရိသာယ သမဏာယ ဗြာဟ္မဏာယာ’’တိအာဒီနိ ပဒရူပါနိ နယတော ဒဿိတာနိ, ကေဝလံ ပန မုခသဒ္ဒယောဂတော ဗဟုဝစနဘာဝတော ဝိကပ္ပနတော စ ‘‘ပုရိသာယာ’’တိအာဒီနိ န သိဇ္ဈန္တိ, မုခသဒ္ဒယောဂါဒိဝိရဟိတေ ပန ဌာနေ အဝဿံ သိဇ္ဈန္တီတိ? ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ‘‘စတုတ္ထီတိ ကိမတ္ထံ ပုရိသဿ မုခ’’န္တိ ဝဒန္တော ‘‘သစေ အာယာဒေသော ဘဝေယျ[Pg.178], စတုတ္ထိယာ ဧဝ ဘဝတိ, န ဆဋ္ဌိယာ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘မုခ’’န္တိ ပဒံ ဒဿေသိ, န စ တေန ‘‘မုခသဒ္ဒဋ္ဌာနေ ဒေတီတိအာဒိကေ သမ္ပဒါနဝိသယဘူတေ ကြိယာပဒေ ဌိတေ အာယာဒေသော ဟောတီ’’တိ ဒဿေတိ. ‘‘ဧကဝစနဿာတိ ကိမတ္ထံ ပုရိသာနံ ဒဒါတီ’’တိ ဝဒန္တောပိ ‘‘ဧကဝစနဿေဝ အာယာဒေသော ဟောတိ, န ဗဟုဝစနဿာ’’တိ ဒဿေတိ. ‘‘ဒဒါတီ’’တိ ဣဒံ ပဒံ ‘‘ပုရိသာန’’န္တိ ပဒဿ သမ္ပဒါနဝစနတ္တံ ဉာပေတုံ အဝေါစ, န စ ‘‘ဒေတီတိအာဒိကေ သမ္ပဒါနဝိသယဘူတေ ကြိယာပဒေ သတိ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသော ဟောတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဝိညာပေတိ. ‘‘ဝါတိ ကိမတ္ထံ ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ’’တိ စ ဝဒန္တောပိ ‘‘သမ္ပဒါနေယေဝ ဝိကပ္ပေန အာယာဒေသော ဟောတီ’’တိ ဝိညာပေတိ, န ဒါနာဒိကြိယံ ပဋိစ္စ အာယာဒေသဝိဓာနံ ဉာပေတိ.

于此，或许会有人问：“诸位，既然在那释文(vutti)中说：‘第四格’是为了什么？[反例是]‘人之脸(purisassa mukhaṃ)’。‘单数’是为了什么？[反例是]‘施予众人(purisānaṃ dadāti)’。‘或’是为了什么？[例为]‘施主是沙门或婆罗门(dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā)’”，那么，像‘purisāya’(为人)、‘samaṇāya’(为沙门)、‘brāhmaṇāya’(为婆罗门)等词形，不就已依理则(naya)而展示了吗？只是因为与‘mukha’(脸)一词的结合、因为是复数、以及因为是选择，所以‘purisāya’等词形才不成立，但在没有与‘mukha’一词结合等情况时，它们必然成立，是吗？对此，答曰：说“‘第四格’是为了什么？‘人之脸’”的人，是为了表明“如果要有āya音变(āyādeso)，它只发生在第四格，而非第六格”，才展示了‘mukha’一词，他并非以此表明“当有‘给予’等属于为格(sampadāna)对象的动词来代替‘mukha’一词时，āya音变就会发生”。说“‘单数’是为了什么？‘施予众人’”的人，也是为了表明“āya音变只发生在单数，而非复数”。他说‘dadāti’(给予)一词，是为了指明‘purisānaṃ’(众人)一词是为格，而非为了告知“当有‘给予’等属于为格对象的动词时，第四格单数就会发生āya音变”这一含义。而说“‘或’是为了什么？‘施主是沙门或婆罗门’”的人，也是为了告知“āya音变只在为格中作为选项而发生”，而非告知此音变的规定是缘于布施等行为。

ယဒိ ပန ဒါနာဒိကြိယံ ပဋိစ္စ အာယာဒေသဝိဓာနံ သိယာ, ဝုတ္တိကာရကေန လက္ခဏဿ ဝုတ္တိယံ မူလောဒါဟရဏေယေဝ ‘‘အတ္ထာယ ဟိတာယာ’’တိ တဒတ္ထပယောဂါနိ ဝိယ ‘‘ပုရိသာယ ဒီယတေ’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, န စ ဝုတ္တံ. ကသ္မာတိ စေ? ဗုဒ္ဓဝစနေ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသု စ တာဒိသဿ ပယောဂဿ အဘာဝါ. နိရုတ္တိပိဋကေ ဟိ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေါ သော အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ‘‘ပုရိသဿ ဒီယတေ’’တိ အာယာဒေသရဟိတာနိယေဝ ရူပါနိ ဒဿေတိ, ‘‘အတ္ထာယာတိ သမ္ပဒါနဝစန’’န္တိ ဘဏန္တောပိ စ ထေရော ဒါနာဒိကြိယာပေက္ခံ အကတွာ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတံ ရူပမေဝ နိဒ္ဒိသိ. တေန သော ပယောဂေါ တဒတ္ထပ္ပယောဂေါတိ ဝိညာယတိ. ဣတိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ဇာနိတဗ္ဗံ ‘‘ဒါနာဒိကြိယံ ပဋိစ္စ အာယာဒေသဝိဓာနံ န ကတ’’န္တိ. ယဇ္ဇေဝံ ‘‘အတ္ထာယ ဟိတာယာ’’တိအာဒီနိယေဝ တဒတ္ထပ္ပယောဂါနိ ‘‘အာယ စတုတ္ထေကဝစနဿ တူ’’တိ လက္ခဏဿ ဝိသယာ ဘဝေယျုံ, နာညာနီတိ? တန္န, အညာနိပိ ဝိသယာယေဝ တဿ. ကတမာနိ? ‘‘မူလာယ ပဋိကဿေယျ, အပ္ပော [Pg.179] သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတိ, ဒကာယ နေတိ, ဝိရမထာယသ္မန္တော မမဝစနာယ, ဂဏာယ ဘတ္တာ’’တိအာဒီနိ. ‘‘သဂ္ဂဿ ဂမနေန ဝါ’’တိအာဒီနိ ပန ဝါဓိကာရတ္တာ အဝိသယာဝါတိ.

再者，如果āya音变的规定是缘于布施等行为，那么释文作者(vuttikāraka)在对规则的释文中，就应在根本范例中，像“atthāya”(为义利)、“hitāya”(为利益)等“为彼之义(tad-attha)”的用法一样，说出“purisāya dīyate”(给予人)等，然而并未说。若问为何？因为在佛语(Buddhavacana)及古义注(porāṇaṭṭhakathā)中，没有这样的用法。确实，在《声明藏》(Niruttipiṭaka)中，那位已达无碍解的具寿(āyasmā)摩诃迦旃延(Mahākaccāna)只展示了“purisassa dīyate”(给予人)等没有āya音变的词形，而且长老在说‘“atthāya”是为格(sampadāna)之词’时，也并未考虑布施等行为，而只是指出了第四格单数带有āya音变的词形本身。由此可知，该用法是“为彼之义”的用法。是故，应由这些理由了知：‘āya音变的规定并非缘于布施等行为而作。’若如此，那么只有“atthāya”(为义利)、“hitāya”(为利益)等“为彼之义”的用法，才是‘āya是第四格单数’此一规则的对象，而没有其他的了吗？并非如此，其他的也是其对象。是哪些呢？“mūlāya paṭikasseyya”(应退回到根)、“appo saggāya gacchati”(少数人往生天界)、“dakāya neti”(引向水)、“viramathāyasmanto mamavacanāya”(具寿们，请因我的话而停止)、“gaṇāya bhattā”(僧团的供养者)等。至于“saggassa gamanena vā”(或因去往天界)等，则因“或”字权限(vādhikāra)而非其对象。

နနု စ ဘော ဧဝံ သန္တေ ဝုတ္တိကာရကေန မူလောဒါဟရဏေသု ‘‘အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဝတွာ ‘‘မူလာယ ပဋိကဿေယျာ’’တိအာဒီနိပိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ, ကိမုဒါဟရဏေ ပန ‘‘ဝါတိ ကိမတ္ထံ သဂ္ဂဿ ဂမနေန ဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? သစ္စံ, အဝစနေ ကာရဏမတ္ထိ, တံ သုဏာထ – ‘‘မူလာယ ပဋိကဿေယျ, အပ္ပော သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘မူလာယ, သဂ္ဂါယာ’’တိ ပဒါနိ သုဒ္ဓသမ္ပဒါနဝစနာနိ န ဟောန္တိ ဂတျတ္ထကမ္မနိ ဝတ္တနတော, တသ္မာ မူလောဒါဟရဏေသု န ဝုတ္တာနိ. တထာ ‘‘ဒကာယ နေတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဒကာယာ’’တိ ပဒံ နယနတ္ထကမ္မနိ ဝတ္တနတော သုဒ္ဓသမ္ပဒါနဝစနံ န ဟောတီတိ န ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိရမထာယသ္မန္တော မမ ဝစနာယာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘ဝစနာယာ’’တိ ပဒံ နိဿက္ကဝစနတ္ထေ ဝတ္တနတော, ‘‘ဂဏာယ ဘတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဏာယာ’’တိ ပဒံ သာမိဝစနတ္ထေ ဝတ္တနတော, ‘‘အသက္ကတာ စသ္မ ဓနဉ္စယာယာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဓနဉ္စယာယာ’’တိ ပဒံ ကတ္တုဝသေန သာမိအတ္ထေ ဝတ္တနတော သုဒ္ဓသမ္ပဒါနဝစနံ န ဟောတီတိ န ဝုတ္တံ. ကိမုဒါဟရဏေပိ ‘‘သဂ္ဂဿာ’’တိ ပဒံ ဂမနသဒ္ဒသန္နိဓာနတော ဂတျတ္ထကမ္မနိ ဝတ္တနတော သုဒ္ဓသမ္ပဒါနဝစနံ န ဟောတီတိ ‘‘ဝါတိ ကိမတ္ထံ သဂ္ဂဿ ဂမနေန ဝါ’’တိ န ဝုတ္တံ. ဧဝဉှေတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဗုဒ္ဓဝစနံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယဉ္စ ပတွာ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ ဂတျတ္ထကမ္မာဒီသု စတူသုယေဝ ဌာနေသု ဒိဿန္တိ, န ပန ဒါနရောစနာဒိဘေဒေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

诸位，若如此，释文作者在根本例证中说了“为天人之义利、利益、安乐(atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ)”之后，也应说“mūlāya paṭikasseyya”(应退回到根)等，为何在反例中却说“‘或’是为了什么？或因去往天界(saggassa gamanena vā)”呢？诚然，不如此说是有原因的，请听着——在“mūlāya paṭikasseyya, appo saggāya gacchati”中，“mūlāya”和“saggāya”二词，因用于表示趋向义的业格(gatyatthakamma)，故非纯粹的为格(sampadāna)，因此未在根本例证中说。同样，在“dakāya neti”中，“dakāya”一词因用于表示引导义的业格，故非纯粹的为格，因此未说。再者，在“具寿们，请因我的话而停止”中，“vacanāya”一词因用于表示夺格(nissakkavacana)之义；在“gaṇāya bhattā”中，“gaṇāyā”一词因用于表示属格(sāmivavacana)之义；在“我们不被檀那伽耶(Dhanañcaya)所恭敬(asakkatā casma dhanañcayāya)”中，“dhanañcayāya”一词因用于表示主语属格(kattusāmi)之义，故非纯粹的为格，因此未说。在反例中，“saggassa”一词因邻近“gamana”(去)一词而用于表示趋向义的业格，故非纯粹的为格，因此才说了“‘或’是为了什么？或因去往天界”。如是，于此，依所说之理则，并遵循佛语及古义注(porāṇaṭṭhakathā)之理则，可知第四格单数带有āya音变的词形，只见于表示趋向义的业格等四种情况中，而非见于布施、喜爱等任何为格对象中，应如是见。

နနု စ ဘော ‘‘စန္ဒနသာရံ ဇေဋ္ဌိကာယ အဒါသိ သုဝဏ္ဏမာလံ ကနိဋ္ဌာယာ’’တိ ဒါနပ္ပယောဂေ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတရူပဒဿနတော ‘‘ရာဇကညာယ ဒီယတေ, ရာဇကညာယ [Pg.180] ရုစ္စတိ အလင်္ကာရော, ရာဇကညာယ ဆတ္တံ ဓာရေတိ, ရာဇကညာယ နမော ကရောဟိ, ရာဇကညာယ သောတ္ထိ ဘဝတု, ရာဇကညာယ သိလာဃတေ’’တိအာဒီဟိပိ ပယောဂေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, အထ ကသ္မာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝစနံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယဉ္စ ပတွာ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ ဂတျတ္ထကမ္မာဒီသု စတူသုယေဝ ဌာနေသု ဒိဿန္တိ, န ပန ဒါနရောစနာဒိဘေဒေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ’’တိ ဝဒထာတိ? ဥပ္ပထမဝတိဏ္ဏော ဘဝံ, န ဟိ ဘဝံ အမှာကံ ဝစနတ္ထံ ဇာနာတိ. အယဉှေတ္ထ အမှာကံ ဝစနတ္ထော – သဗ္ဗာနိပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ဧကဝစနဝသေန တတိယာစတုတ္ထီပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီဌာနေသု သမသမာနိ ဟောန္တိ, အပ္ပာနိ အသမာနိ, တသ္မာ တာနိ ဌပေတွာ ပုလ္လိင်္ဂနပုံသကလိင်္ဂေသု ပုရိသာဒိ စိတ္တာဒိသဒ္ဒါနံ အကာရန္တပကတိဘာဝေ ဌိတာနံ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသသဟိတာနိ ရူပါနိ ဗုဒ္ဓဝစနာဒီသု ဒါနရောစနာဒိဘေဒေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သမ္ပဒါနဝိသယေ န ဒိဿန္တိ. တေနေဝ ဟိ ‘‘မူလာယ, သဂ္ဂါယ, ဒကာယ, ဝစနာယ, ဂဏာယာ’’တိအာဒီနိ ဂတျတ္ထကမ္မာဒီသု တီသု ‘‘အဘိညာယ, သမ္ဗောဓာယ, နိဗ္ဗာနာယာ’’တိ ဧဝမာဒီနိ ပန အနေကသတာနိ တိလိင်္ဂပဒါနိ တဒတ္ထေယေဝါတိ ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ဒိဿန္တိ. ‘‘ဒေတိ, ရောစတိ, ဓာရေတီ’’တိအာဒီသု ပန သုဒ္ဓသမ္ပဒါနဝိသယေသု န ဒိဿန္တိ. ဘဝန္တိ စတြ –

诸位，难道不是这样吗？在“他将旃檀木给了长女，将金项链给了幼女”这样的布施用法中，根据第四格单数带有“āya”变格的词形出现，也应该有“给予公主”、“饰品令公主欢喜”、“为公主持伞”、“向公主致敬”、“愿公主安好”、“赞美公主”等用法。那么，为什么您说“根据佛语和古义注(porāṇaṭṭhakathā)的理则，第四格单数带有“āya”变格的词形，只出现在表示趋向的业格等四种情况中，而不会出现在布施、喜爱等任何为格的场合”呢？诸位，您走错了路，您并不了解我们所说之义。我们所说之义是这样的：所有阴性词在单数第三、第四、第五、第六、第七格中，其形式大多相同，少数不同。因此，撇开它们不谈，在阳性和中性词中，如“人”(purisa)、“心”(citta)等以-a为词干的词，其第四格单数带有“āya”变格的词形，在佛语等中，于布施、喜爱等任何为格的场合都未曾见到。正因如此，像“mūlāya, saggāya, dakāya, vacanāya, gaṇāyā”等词，是在表示趋向的业格等三种情况下见到；而像“abhiññāya, sambodhāya, nibbānāyā”等成百上千的通用于三性的词，则是在这四种情况下见到。但在“给予”(deti)、“喜爱”(rocati)、“持有”(dhāreti)等纯粹为格的场合，则见不到这些形式。于此有偈颂为证：

စတုတ္ထေကဝစနဿ, အာယာဒေသေန သံယုတံ;

ရူပံ အနိတ္ထိလိင်္ဂါနံ, ဌာနေသု စတုသုဋ္ဌိတံ.

第四格单数之词形，与“āya”变格相结合；非阴性词之词形，仅现于四种情况中。

ဂတျတ္ထကမ္မနိ စေဝ, နယနတ္ထဿ ကမ္မနိ;

ဝိဘတ္တိယာ ဝိပလ္လာသေ, တဒတ္ထေ စာတိ နိဒ္ဒိသေ.

一为趋向义之业格，二为引导义之业格，三为格之转换，四为“为彼之义”。

‘‘မူလာယ ပဋိကဿေယျ, အပ္ပော သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတိ’’;

ဧဝံ ဂတျတ္ထကမ္မသ္မိံ, ဒိဋ္ဌမမှေဟိ သာသနေ.

“应返回到根”(mūlāya paṭikasseyya)，“少数人去天界”(appo saggāya gacchati)；如是趋向义之业格，我等于教法中见。

‘‘ဒကာယ [Pg.181] နေတိ’’ ဣစ္စေဝံ, နယနတ္ထဿ ကမ္မနိ;

‘‘ဝစနာယာ’’တိ နိဿက္ကေ, ဝိရမဏပ္ပယောဂတော.

“引至水中”(Dakāya neti)此一例，是为引导义之业格。“vacanāya”是于离格义，因用于制止之故。

‘‘ဂဏာယ’’ဣတိ သာမိသ္မိံ, ‘‘ဘတ္တာ’’တိ သဒ္ဒယောဂတော;

‘‘ဓနဉ္စယာယာ’’တိ ပဒံ, ကတ္တုတ္ထေ သာမိသူစကံ.

“gaṇāya”用于属格义，因与“主”(bhattā)一词相连；“Dhanañcayāyā”此一句，用于作者格义，表示所属。

‘‘အသက္ကတာ’’တိ သဒ္ဒဿ, ယောဂတောတိ ဝိနိဒ္ဒိသေ;

အညော စာပိ ဝိပလ္လာသော, မဂ္ဂိတဗ္ဗော ဝိဘာဝိနာ.

亦应指出因连接“不被恭敬”(Asakkatā)一词故；其他格之转换，智者亦当寻求。

‘‘အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ, နိဗ္ဗာနာယာ’’တိမာနိ တု;

လိင်္ဂတ္တယဝသေနေဝ, တဒတ္ထသ္မိံ ဝိနိဒ္ဒိသေ.

至于“为证智、为正觉、为涅槃”(Abhiññāya sambodhāya, nibbānāyā)，此等词语通用于三性，应指出其用于“为彼目的”义。

ဧဝံ ပါဌာနုလောမေန, ကထိတော အာယသမ္ဘဝေါ;

ဣဒန္တု သုခုမံ ဌာနံ, စိန္တေတဗ္ဗံ ပုနပ္ပုနံ.

如是随文次，已说-āya生；此处甚微细，当数数思惟。

ဩကာရန္တဝသေနေဝ, နာနာနယသုမဏ္ဍိတာ;

ပဒမာလာ မဟေသိဿ, သာသနတ္ထံ ပကာသိတာ.

以o为尾音之法，饰以种种善巧理趣；此大仙之语鬘，为显教法义而明示。

ဣမမတိမဓုရဉ္စေ စိတ္တိကတွာ သုဏေယျုံ,ဝိဝိဓနယဝိစိတ္တံ သာဓဝေါ သဒ္ဒနီတိံ;

ဇိနဝရဝစနေတေ သဒ္ဒတော ဇာတကင်္ခံ,ကုမုဒမိဝ’သိနာ ဝေ သုဋ္ဌု ဆိန္ဒေယျုမေတ္ထ.

若善士能敬心听此极甜美、饰以种种理趣之《声律论》(Saddanīti)，则于最胜觉者(Jinavara)言教中，因语词所生之疑惑，彼等即能善斩断，犹如利剑断睡莲。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具义注之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为得善巧而造的《声律论》中

သဝိနိစ္ဆယော ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ

对以o为尾音的阳性名词原形之决疑

နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ နာမ

名为“名词语鬘分别”

ပဉ္စမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第五章。

အကာရန္တောကာရန္တတာပကတိကဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以-a为尾音及以-o为尾音的阳性名词原形终。

၆. အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂနာမိကပဒမာလာ

6. 以-ā为尾音的阳性名词语鬘

အထ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပေသု အဘိဘဝိတု ဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလံ [Pg.182] ဝက္ခာမ – သတ္ထာ, သတ္ထာ, သတ္ထာရော. သတ္ထာရံ, သတ္ထာရော. သတ္ထာရာ, သတ္ထာရေဟိ, သတ္ထာရေဘိ. သတ္ထု, သတ္ထုဿ, သတ္ထုနော, သတ္ထာနံ, သတ္ထာရာနံ. သတ္ထာရာ, သတ္ထာရေဟိ, သတ္ထာရေဘိ. သတ္ထု, သတ္ထုဿ, သတ္ထုနော, သတ္ထာနံ, သတ္ထာရာနံ. သတ္ထရိ, သတ္ထာရေသု. ဘော သတ္ထ, ဘော သတ္ထာ, ဘဝန္တော သတ္ထာရော.

现在，以古阿阇梨(pubbācariya)之见为前导，我们将宣说以-ā为尾音的阳性名词（如“征服者”abhibhavitu）之语鬘，以“导师”(satthar)为例：主格：satthā, satthā, satthāro。对格：satthāraṃ, satthāro。具格：satthārā, satthārehi, satthārebhi。与格/属格：satthu, satthussa, satthuno; satthānaṃ, satthārānaṃ。从格：satthārā, satthārehi, satthārebhi。处格：satthari, satthāresu。呼格：bho sattha, bho satthā, bhavanto satthāro。

အယံ ယမကမဟာထေရေန ကတာယ စူဠနိရုတ္တိယာ အာဂတော နယော. ဧတ္ထ စ နိရုတ္တိပိဋကေ စ ကစ္စာယနေ စ ‘‘သတ္ထုနာ’’တိ ပဒံ အနာဂတမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ ‘‘ဓမ္မရာဇေန သတ္ထုနာ’’တိ ဒဿနတော. ‘‘သတ္ထာရာ, သတ္ထုနာ, သတ္ထာရေဟိ, သတ္ထာရေဘီ’’တိ ကမော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ အသတိပိ အတ္ထဝိသေသေ ဗျဉ္ဇနဝိသေသဝသေန, ဗျဉ္ဇနဝိသေသာဘာဝေပိ အတ္ထနာနတ္ထတာဝသေန သဒ္ဒန္တရသန္ဒဿနံ နိရုတ္တိက္ကမောတိ ‘‘သတ္ထာ’’တိ ပဒံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒွိက္ခတ္တုံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နိရုတ္တိပိဋကာဒီသု ပန ‘‘သတ္ထာ’’တိ ပဌမာဗဟုဝစနံ န အာဂတံ. ကိဉ္စာပိ န အာဂတံ, တထာပိ ‘‘အဝိတက္ကိတာ မစ္စုမုပဗ္ဗဇန္တီ’’တိ ပါဠိယံ ‘‘အဝိတက္ကိတာ’’တိ ပဌမာဗဟုဝစနဿ ဒဿနတော ‘‘သတ္ထာ’’တိ ပဒဿ ပဌမာဗဟုဝစနတ္တံ အဝဿမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. တထာ ဝတ္တာ, ဓာတာ, ဂန္တာဒီနမ္ပိ တဂ္ဂတိကတ္တာ. တထာ နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘သတ္ထာရေ’’တိ ဒုတိယာဗဟုဝစနဉ္စ ‘‘သတ္ထုဿ, သတ္ထာန’’န္တိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနဗဟုဝစနာနိ စ အာဂတာနိ, စူဠနိရုတ္တိယံ ပန န အာဂတာနိ. တတ္ထ ‘‘မာတာပိတရော ပေါသေတိ. ဘာတရော အတိက္ကမတီ’’တိ ဒဿနတော ‘‘သတ္ထာရေ’’တိ ဒုတိယာဗဟုဝစနရူပံ အယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ. ကစ္စာယနာဒီသု ‘‘ဘော သတ္ထ, ဘော သတ္ထာ’’ ဣတိ ရဿဒီဃဝသေန အာလပနေကဝစနဒွယံ ဝုတ္တံ. နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘ဘော သတ္ထ’’ ဣတိရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဝတွာ ‘‘ဘဝန္တော သတ္ထာရော’’တိ အာရာဒေသဝသေန အာလပနဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. စူဠနိရုတ္တိယံ [Pg.183] ‘‘ဘော သတ္ထ’’ ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ ဝတွာ ‘‘ဘော သတ္ထာ’’ ဣတိ ဒီဃဝသေန အာလပနဗဟုဝစနံ လပိတံ. သဗ္ဗမေတံ အာဂမေ ဥပပရိက္ခိတွာ ယထာ န ဝိရုဇ္ဈတိ, တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

此法来自双生大长老(Yamakamahāthera)所著的《小词释》(Cūḷanirutti)。于此，以及于《词释藏》(Niruttipiṭaka)和迦旃延(Kaccāyana)中，“satthunā”一词虽未出现，但依“dhammarājena satthunā”之例，亦应取用。当知“satthārā, satthunā, satthārehi, satthārebhī”之次第。于此，纵使意义无别而文字有异，或文字无别而意义有异，显示不同词形，此乃词释之法。因此，当知“satthā”一词，因单数与复数之故而说两次。但在《词释藏》等中，“satthā”作为主格复数的形式并未出现。虽未出现，然如圣典“avitakkitā maccumupabbajantī”中“avitakkitā”是主格复数，故“satthā”之主格复数形式亦必须承认。同理，vattā, dhātā, gantā等词亦然，因其变化相似。又，于《词释藏》中，出现对格复数“satthāre”，以及与格、属格的单数“satthussa”和复数“satthānaṃ”，但在《小词释》中则未出现。其中，依“mātāpitaro poseti”、“bhātaro atikkamatī”之例，“satthāre”作为对格复数的形式似乎不妥。在迦旃延等中，说有“bho sattha”、“bho satthā”此二长短音的呼格单数。在《词释藏》中，说了短音的呼格单数“bho sattha”后，又以称呼的方式说了呼格复数“bhavanto satthāro”。在《小词释》中，说了短音的呼格单数“bho sattha”后，又说了长音的呼格复数“bho satthā”。对所有这些，皆应审查圣教，以不相违逆的方式来取舍。

ဣဒါနိ သတ္ထုသဒ္ဒဿ ယံ ရူပန္တရံ အမှေဟိ ဒိဋ္ဌံ, တံ ဒဿေဿာမ – တထာ ဟိ ‘‘ဣမေသံ မဟာနာမ တိဏ္ဏံ သတ္ထူနံ ဧကာ နိဋ္ဌာ ဥဒါဟု ပုထု နိဋ္ဌာ’’တိ ပါဠိယံ ‘‘သတ္ထူန’’န္တိ ပဒံ ဒိဋ္ဌံ, တသ္မာ အယမ္ပိ ကမော ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘သတ္ထု, သတ္ထုဿ, သတ္ထုနော, သတ္ထာနံ, သတ္ထာရာနံ, သတ္ထူန’’န္တိ. အဘိဘဝိတာ, အဘိဘဝိတာ, အဘိဘဝိတာရော. အဘိဘဝိတာရံ, အဘိဘဝိတာရော. အဘိဘဝိတာရာ, အဘိဘဝိတုနာ, အဘိဘဝိတာရေဟိ, အဘိဘဝိတာရေဘိ. အဘိဘဝိတု, အဘိဘဝိတုဿ, အဘိဘဝိတုနော, အဘိဘဝိတာနံ, အဘိဘဝိတာရာနံ, အဘိဘဝိတူနံ. အဘိဘဝိတာရာ, အဘိဘဝိတာရေဟိ, အဘိဘဝိတာရေဘိ. အဘိဘဝိတု, အဘိဘဝိတုဿ, အဘိဘဝိတုနော, အဘိဘဝိတာနံ, အဘိဘဝိတာရာနံ. အဘိဘဝိတရိ, အဘိဘဝိတာရေသု. ဘော အဘိဘဝိတ, ဘော အဘိဘဝိတာ, ဘဝန္တော အဘိဘဝိတာရော. ယထာ ပနေတ္ထ အဘိဘဝိတု ဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ သတ္ထုနယေန ယောဇိတာ, ဧဝံ ပရိဘဝိတုအာဒီနဉ္စ အညေသဉ္စ တံသဒိသာနံ နာမိကပဒမာလာ သတ္ထုနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထညာနိ တံသဒိသာနိ နာမ ‘‘ဝတ္တာ, ဓာတာ’’ဣစ္စာဒီနံ ပဒါနံ ဝတ္တုဓာတု ဣစ္စာဒီနိ ပကတိရူပါနိ.

现在，我们将展示我们所见到的“导师”(satthu)一词的另一形式。诚然，在“摩诃男(Mahānāma)，此三位导师的终点是一还是各异？”的圣典中，可见到“satthūnaṃ”一词。因此，当知此变化次第：“satthu, satthussa, satthuno; satthānaṃ, satthārānaṃ, satthūnaṃ”。征服者(abhibhavitar)的变格如下：主格：abhibhavitā, abhibhavitā, abhibhavitāro。对格：abhibhavitāraṃ, abhibhavitāro。具格：abhibhavitārā, abhibhavitunā; abhibhavitārehi, abhibhavitārebhi。与格/属格：abhibhavitu, abhibhavitussa, abhibhavituno; abhibhavitānaṃ, abhibhavitārānaṃ, abhibhavitūnaṃ。从格：abhibhavitārā; abhibhavitārehi, abhibhavitārebhi。处格：abhibhavitari, abhibhavitāresu。呼格：bho abhibhavita, bho abhibhavitā, bhavanto abhibhavitāro。如此处“征服者”(abhibhavitu)一词的原形名词词形系列是依“导师”(satthar)的范例变格，同样，“轻蔑者”(paribhavitu)等其他同类词的名词词形系列，也应依“导师”的范例变格。此处其他同类词，是指“说者”(vattā)、“持者”(dhātā)等词的原形“vattu”、“dhātu”等。

ဝတ္တာ ဓာတာ ဂန္တာ နေတာ,ဒါတာ ကတ္တာ စေတာ တာတာ;

ဆေတ္တာ ဘေတ္တာ ဟန္တာ မေတာ,ဇေတာ ဗောဒ္ဓါ ဉာတာ သောတာ.

说者、持者、行者、导者；施者、作者、思者、护者；断者、破者、杀者、量者；胜者、觉者、知者、闻者。

ဂဇ္ဇိတာ ဝဿိတာ ဘတ္တာ, မုစ္ဆိတာ ပဋိသေဓိတာ;

ဘာသိတာ ပုစ္ဆိတာ ခန္တာ, ဥဋ္ဌာတောက္ကမိတာ တတာ.

雷鸣者、降雨者、供养者；昏迷者、禁止者；言说者、询问者、忍耐者；奋起者、进入者、专注者。

နတ္တာ [Pg.184] ပနတ္တာ အက္ခာတာ, သဟိတာ ပဋိသေဝိတာ;

နေတာ ဝိနေတာ ဣစ္စာဒီ, ဝတ္တရေ သုဒ္ဓကတ္တရိ.

孙、曾孙、述说者；忍耐者、习行者；引导者、调伏者等，皆是此类。

ဥပ္ပာဒေတာ ဝိညာပေတာ, သန္ဒဿေတာ ပဗြူဟေတာ;

ဗောဓေတာဒီ စညေ သဒ္ဒါ, ဉေယျာ ဟေတုသ္မိံ အတ္ထသ္မိံ.

令生起者、令了知者；令开示者、令阐述者；令觉悟者等其他词，当知皆为使役义。

ကတ္တာ ခတ္တာ နေတ္တာ ဘတ္တာ, ပိတာ ဘာတာတိမေ ပန;

ကိဉ္စိ ဘိဇ္ဇန္တိ သုတ္တသ္မိံ, တံ ပဘေဒံ ကထေဿဟံ.

作者、王者、导者、夫主；父、兄弟，此等词语；于规则中微有不同，我将宣说其差别。

သတ္ထာတိအာဒီသု ကေစိ, ဥပယောဂေန သာမိနာ;

သဟေဝ နိစ္စံ ဝတ္တန္တိ, နေဝ ဝတ္တန္တိ ကေစိ တု.

于“导师”等词中，有些恒常与所属主一同使用；然则有些，则不如此使用。

တတြ ကတ္တုသဒ္ဒါဒယော ရူပန္တရဝသေန သတ္ထုသဒ္ဒတော ကိဉ္စိ ဘိဇ္ဇန္တိ. တထာ ဟိ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ကတ္တေ တရမာနော, ဂန္တွာ ဝေဿန္တရံဝဒါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ကတ္တေ’’တိ ဣဒံ အာလပနေကဝစနရူပံ, ဧဝဉှိ ‘‘ဘော ကတ္တာ’’တိ ရူပတော ရူပန္တရံ နာမ. ‘‘တေန ဟိ ဘော ခတ္တေ ယေန စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ခတ္တေ’’တိ ဣဒဉ္စာလပနေကဝစနရူပံ. ဧဝမ္ပိ ‘‘ဘော ခတ္တာ’’တိ ရူပတော ရူပန္တရံ နာမ. ‘‘နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘နေတ္တေ’’တိ ဣဒံ သတ္တမိယာ ဧကဝစနရူပံ, ဧတမ္ပိ ‘‘နေတ္တရီ’’တိ ရူပတော ရူပန္တရံ. ‘‘အာရာဓယတိ ရာဇာနံ, ပူဇံ လဘတိ ဘတ္တုသူ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဘတ္တူသူ’’တိ ဣဒံ သတ္တမိယာ ဗဟုဝစနရူပံ. ‘‘ဘတ္တာရေသူ’’တိ ရူပတော ရူပန္တရံ, အတြ ‘‘ဘတ္တူသူ’’တိ ဒဿနတော, ‘‘မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ပိတူသူ’’တိ ဒဿနတော စ ‘‘ဝတ္တူသု ဓာတူသု ဂန္တူသု နေတူသု ဒါတူသု ကတ္တူသူ’’တိ ဧဝမာဒိနယောပိ ဂဟေတဗ္ဗော. အယံ နယော သတ္ထုသဒ္ဒေပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော ဝိယ အမှေ ပဋိဘာတိ.

于此，kattu等词因形态变化而与satthu一词略有不同。诚然，在“起来，车夫，快去，去对韦桑达拉(Vessantara)说”一句中，“katte”是呼格单数形式，此即“bho kattā”(喂，车夫)的形态变化。在“那么，喂，侍从，请前往瞻波城(Campā)的婆罗门居士那里”一句中，“khatte”也是呼格单数形式，此亦即“bho khattā”(喂，侍从)的形态变化。在“当引导者正直前行时”一句中，“nette”是处格单数形式，此亦是“netari”的形态变化。在“他取悦国王，从主人们处获得供养”一句中，“bhattūsū”是处格复数形式，是“bhattāresu”的形态变化。于此，通过“bhattūsū”的例子，以及“在父母前是智者”一句中“pitūsū”的例子，也应了知“在说者中、在支持者中、在行者中、在引导者中、在布施者中、在作者中”等词的规则。此规则，我们看来，似乎也适用于satthu一词。

ပိတာ, ပိတာ, ပိတရော. ပိတရံ, ပိတရော. ပိတရာ, ပိတုနာ, ပေတျာ, ပိတရေဟိ, ပိတရေဘိ, ပိတူဟိ, ပိတူဘိ. ပိတု, ပိတုဿ, ပိတုနော[Pg.185], ပိတာနံ, ပိတရာနံ, ပိတူနံ. ပိတရာ, ပေတျာ, ပိတရေဟိ, ပိတရေဘိ, ပိတူဟိ, ပိတူဘိ. ပိတု, ပိတုဿ, ပိတုနော, ပိတာနံ, ပိတရာနံ, ပိတူနံ. ပိတရိ, ပိတရေသု, ပိတူသု. ဘော ပိတ, ဘော ပိတာ, ဘဝန္တော ပိတရော. ဧတ္ထ ပန ‘‘ပေတျာ, ပိတူန’’န္တိ ဣမံ နယဒွယံ ဝဇ္ဇေတွာ ဘာတုသဒ္ဒဿ စ ပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. တတ္ထ ‘‘မတျာ စ ပေတျာ စ ကတံ သုသာဓု, အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ, မာတာပိတူနံ အစ္စယေနာ’’တိ စ ဒဿနတော ပိတုသဒ္ဒဿ ‘‘ပေတျာ, ပိတူဟိ, ပိတူဘိ. ပိတူန’’န္တိ ရူပဘေဒေါ စ, ‘‘ပိတရော’’ ဣစ္စာဒီသု ရဿတ္တဉ္စ သတ္ထုသဒ္ဒတော ဝိသေသော. တတ္ထ စ ‘‘ပေတျာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဇန္တုယော, ဟေတုယော, ဟေတုယာ, အဓိပတိယာ’’တိ ပဒါနိ ဝိယ အစိန္တေယျံ ပုလ္လိင်္ဂရူပန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

父(pitā)[主格单数]，父(pitā)[呼格单数]，诸父(pitaro)[主格复数]。父(pitaraṃ)[宾格单数]，诸父(pitaro)[宾格复数]。由父(pitarā, pitunā, petyā)[具格单数]，由诸父(pitarehi, pitarebhi, pitūhi, pitūbhi)[具格复数]。父的(pitu, pitussa, pituno)[属格/与格单数]，诸父的(pitānaṃ, pitarānaṃ, pitūnaṃ)[属格/与格复数]。从父(pitarā, petyā)[从格单数]，从诸父(pitarehi, pitarebhi, pitūhi, pitūbhi)[从格复数]。在父(pitari)[处格单数]，在诸父(pitaresu, pitūsu)[处格复数]。喂，父(pita)！喂，父(pitā)！诸位父(pitaro)！然而在此，除去“petyā”和“pitūnaṃ”这两种形式，兄弟(bhātu)一词的词形变化也应同样结合。于此，根据“由母(matyā)及由父(petyā)所作甚善”、“你已被父母(mātāpitūhi)允许”、“因父母(mātāpitūnaṃ)去世”等用例，可见父(pitu)一词有“petyā, pitūhi, pitūbhi, pitūnaṃ”等形态变化，且在“pitaro”等词中元音缩短，这是与导师(satthu)一词的差别。于此，“petyā”一词应被视为不可思议的阳性形态，如同“jantuyo, hetuyo, hetuyā, adhipatiyā”等词一样。

စောဒနာ သောဓနာ စာတြ ဘဝတိ – သတ္ထာ ပိတာ ဣစ္စေဝမာဒီနိ နိပ္ဖန္နတ္တမုပါဒါယ အာကာရန္တာနီတိ စ, ပဌမံ ဌပေတဗ္ဗံ ပကတိရူပမုပါဒါယ ဥကာရန္တာနီတိ စ တုမှေ ဘဏထ, ‘‘ဟေတု သတ္ထာရဒဿနံ. အမာတာပိတရသံဝဍ္ဎော. ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော’’တိအာဒီသု ပန သတ္ထာရ ဣစ္စာဒီနိ ကထံ တုမှေ ဘဏထာတိ? ဧတာနိပိ မယံ ပကတိရူပမုပါဒါယ ဥကာရန္တာနီတိ ဘဏာမာတိ. နနု စ ဘော ဧတာနိ အကာရန္တာနီတိ? န, ဥကာရန္တာနိယေဝ တာနိ. နနု စ ဘော ယော အံ နာဒီနိ ပရဘူတာနိ ဝစနာနိ န ဒိဿန္တိ ယေဟိ ဥကာရန္တသဒ္ဒါနမန္တဿ အာရာဒေသော သိယာ, တသ္မာ အကာရန္တာနီတိ? န, ဤဒိသေ ဌာနေ ပရဘူတာနံ ယော အံ နာဒီနံ ဝစနာနမနောကာသတ္တာ. တထာ ဟိ သမာသဝိသယော ဧသော. သမာသဝိသယသ္မိဉှိ အစိန္တေယျာနိပိ ရူပါနိ ဒိဿန္တီတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဘော ‘‘ဂါမတော နိက္ခမတီ’’တိ ပယောဂဿ ဝိယ အသမာသဝိသယေ ‘‘သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဂစ္ဆတီ’’တိ နိဒ္ဒေသပါဠိဒဿနတော ‘‘ဟေတု [Pg.186] သတ္ထာရဒဿန’’န္တိအာဒီသု သတ္ထာရ ဣစ္စာဒီနိ အကာရန္တာနီတိ စိန္တေတဗ္ဗာနီတိ? န စိန္တေတဗ္ဗာနိ ‘‘သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဥကာရန္တတ္တာ. ဧတ္ထ ဟိ အသမာသတ္တေပိ တောပစ္စယံ ပဋိစ္စ သတ္ထုသဒ္ဒဿ ဥကာရော အာရာဒေသံ လဘတိ. ယာနိ ပန တုမှေ ဥကာရဿ အာရာဒေသနိမိတ္တာနိ ယော အံနာဒီနိ ဝစနာနိ ဣစ္ဆထ, တာနိ ဤဒိသေ ဌာနေ ဝိညူနံ ပမာဏံ န ဟောန္တိ. ကာနိ ပန ဟောန္တီတိ စေ? အသမာသဝိသယေ တောပစ္စယော စ သမာသဝိသယေ ပရပဒါနိ စ ပရပဒါဘာဝေ သျာဒိဝိဘတ္တိယော စာတိ ဣမာနေဝ ဤဒိသေ ဌာနေ ဧကန္တေန ပမာဏံ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယာဝဒေဝ အနတ္ထာယ, ဉတ္တံ ဗာလဿ ဇာယတီ’’တိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘အယံ နိမ္မာတာပိတရောတိ ဣမသ္မိံ ပဟဋေ ဒဏ္ဍော နတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ နိမ္မာတာပိတရောတိ ဣမဿ သမာသဝိသယတ္တာ သိမှိ ပရေ ဥကာရော အာရာဒေသံ လဘတိ, တတော သိဿ ဩကာရာဒေသော, ဣစ္စေတံ ပဒံ ပကတိရူပဝသေန ဥကာရန္တံ ဘဝတိ. နိပ္ဖန္နတ္တမုပါဒါယ ‘‘ပုရိသော, ဥရဂေါ’’တိ ပဒါနိ ဝိယ ဩကာရန္တဉ္စ ဘဝတိ. အယံ ပနေတ္ထ သမာသဝိဂ္ဂဟော ‘‘မာတာ စ ပိတာ စ မာတာပိတရော, နတ္ထိ မာတာပိတရော ဧတဿာတိ နိမ္မာတာပိတရော’’တိ. ပကတိရူပဝသေန ဟိ ‘‘နိမ္မာတာပိတု’’ ဣတိ ဌိတေ သိဝစနသ္မိံ ပရေ ဥကာရဿ အာရာဒေသော ဟောတိ. ကတ္ထစိ ပန ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေ ‘‘အယံ နိမ္မာတာပိတိကော’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ, ဧသော ပန ‘‘အယံ နိမ္မာတာပိတရော’’တိ ပဒဿ အယုတ္တတံ မညမာနေဟိ ဌပိတောတိ မညာမ, န သော အယုတ္တော အဋ္ဌကထာပါဌော. သော ဟိ ဥမင်္ဂဇာတကဋ္ဌကထာယံ ဧကပိတရောတိ သိမှိ အာရာဒေသပယောဂေန သမေတိ. တထာ ဟိ –

此处有责难与澄清：你们说，导师(satthu)、父(pitu)等词，依其派生形式是ā词干，而依其应先确立的原始形式(pakati)是u词干。那么，在“见师之因(hetu satthāradassanaṃ)”、“非父母所养育(amātāpitarasaṃvaḍḍho)”、“作者的解释(kattāraniddesa)”等用例中，你们如何解释“satthāra”等形式呢？（答：）我们说，这些词依其原始形式也是u词干。（问：）先生，它们难道不是a词干吗？（答：）不，它们确实是u词干。（问：）先生，难道不是因为看不到yo、aṃ等后续的格语尾——若有这些语尾，u词干词的末音节会发生ār的替换——所以它们才被认为是a词干吗？（答：）不，因为在此类位置，yo、aṃ等后续的格语尾没有出现的余地。因为这是复合词(samāsa)的领域，而在复合词的领域中，甚至能见到不可思议的形态。即便如此，（问：）先生，如同“从村中出来(gāmato nikkhamatī)”的用法，在非复合词的领域，根据“从导师到导师(satthārato satthāraṃ gacchatī)”的解释(niddesa)圣典显示，在“见师之因”等用例中，satthāra等词难道不应被认为是a词干吗？（答：）不应这样认为，因为在“从导师到导师”中，它也是u词干。于此，即便不是复合词，由于to后缀的缘故，导师(satthu)一词的u获得了ār的替换。而你们所认为的作为u发生ār替换之标志的yo、aṃ等格语尾，在此类位置，并非智者们的标准。那么，什么是标准呢？在非复合词的领域是to后缀，在复合词的领域是后一成分(parapada)，若无后一成分则是si等语尾——唯有这些才是在此类位置绝对可靠的标准。诚然，在《法句经义注》(Dhammapada-aṭṭhakathā)中，对此偈“愚夫之所知，只为引祸害(yāvadeva anatthāya, ñattaṃ bālassa jāyati)”的释义(vaṇṇanā)中，“对此无父母者(nimmātāpitaro)，击之无罚”一句，此处的nimmātāpitaro因属复合词领域，在si语尾前，u获得了ār的替换，其后si变为o，因此该词依原始形式是u词干。依其派生形式，则如“人(puriso)”、“蛇(urago)”等词一样是o结尾。此处的复合词分析(viggaha)为：“母与父为父母(mātāpitaro)，其无父母者，是为无父母者(nimmātāpitaro)”。因为依原始形式，当nimmātāpitu之后接si语尾时，u发生ār的替换。然而，在某些《法句经义注》的本子中可见“ayaṃ nimmātāpitiko”的读法，我们认为这是那些认为“ayaṃ nimmātāpitaro”不妥的人所改，但该义注原文并无不妥。因为它与《大隧道本生义注》(Umaṅgajātaka-aṭṭhakathā)中“ekapitaro”一词在si语尾前发生ār替换的用法相符。诚然如此——

‘‘ယထာပိ [Pg.187] နိယကော ဘာတာ,သဥဒရိယော ဧကမာတုကော;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒော တေ,ဒယိတဗ္ဗော ရထေသဘာ’’တိ

“犹如亲兄弟，同出一母胎；车主中之雄，当怜般遮罗(Pañcāla)之月。”

ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေန္တေဟိ ပါဠိနယညူဟိ ဂရူဟိ ‘‘နိယကောတိ အဇ္ဈတ္တိကော ဧကပိတရော ဧကမာတုယာ ဇာတော’’တိ သိမှိ အာရာဒေသပယောဂရစနာ ကတာ. န ကေဝလဉ္စ သိမှိ အာရာဒေသေ ပုလ္လိင်္ဂပ္ပယောဂေါယေဝမှေဟိ ဒိဋ္ဌော, အထ ခေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂပ္ပယောဂေါပိ သာသနေ ဒိဋ္ဌော. တထာ ဟိ ဝိနယပိဋကေ စူဠဝဂ္ဂေ ‘‘အဿမဏီ ဟောတိ အသကျဓီတရာ’’တိ ပဒံ ဒိဿတိ. အယံ ပနေတ္ထ သမာသဝိဂ္ဂဟော ‘‘သကျကုလေ ဥပ္ပန္နတ္တာ သကျဿ ဘဂဝတော ဓီတာ သကျဓီတရာ, န သကျဓီတရာ အသကျဓီတရာ’’တိ. ဣဓာပိ သိမှိ ပရေ ဥကာရဿ အာရာဒေသော ကတော, ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ အာပစ္စယော, တတော သိလောပေါ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝံ သမာသပဒတ္တေ သတ္ထု ပိတု ကတ္တုသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာယံ ဝုတ္တရူပတော ကောစိ ကောစိ ရူပဝိသေသော ဒိဿတိ. အညေသမ္ပိ ရူပဝိသေသော နယညုနာ မဂ္ဂိတဗ္ဗော သုတ္တန္တေသု. ကော ဟိ နာမ သမတ္ထော နိဿေသတော ဗုဒ္ဓဝစနသာဂရေ သံကိဏ္ဏာနိ ဝိစိတြာနိ ပဏ္ဍိတဇနာနံ ဟဒယဝိမှာပနကရာနိ ပဒရူပရတနာနိ သမုဒ္ဓရိတွာ ဒဿေတုံ, တသ္မာ အမှေဟိ အပ္ပမတ္တကာနိယေဝ ဒဿိတာနိ.

在释义(vaṇṇanā)此巴利文时，精通巴利语法的诸师说：“niyako（亲的）指内在的，ekapitaro指由同一父亲、同一母亲所生”，他们作了在si语尾前发生ār替换的用法构词。我们不仅见到在si语尾前发生ār替换的阳性用法，在教法中也见到阴性的用法。诚然，在《律藏·小品》(Cūḷavagga)中可见“非沙门尼，非释迦女(asakyadhītarā)”一词。此处的复合词分析为：“因生于释迦族，是释迦世尊(Bhagavā)之女，故为释迦女；非释迦女者，是为非释迦女。”此处也是在si语尾前，u发生了ār的替换，并且因为意欲表达阴性，加上了ā后缀，其后si语尾被省略，应如是见。如此，在复合词中，导师(satthu)、父(pitu)、作者(kattu)等词，可见到一些与名词变格表(nāmikapadamālā)中说过的形态不同的特殊形态。其他的特殊形态，应由精通语法者在诸经中探寻。有谁能够将佛语之海中散布的、令智者心生惊叹的、种种奇特的词形珍宝，毫无遗漏地全部取出展示呢？因此，我们仅展示了极少的一部分。

အဒန္ဓဇာတိကော ဝိညု-ဇာတိကော သတတံ ဣဓ;

ယောဂံ ကရောတိ စေ သတ္ထု, ပါဠိယံ သော န ကင်္ခတိ.

生来贤智不迟钝，于此世间常精勤；若于导师(satthu)处修习，于圣典中无疑惑。

ယေ ပနိဓ အမှေဟိ ‘‘သတ္ထာ, အဘိဘဝိတာ, ဝတ္တာ, ကတ္တာ’’ဒယော သဒ္ဒါ ပကာသိတာ, တေသု ကေစိ ဥပယောဂဝစနေန သဒ္ဓိံ နိစ္စံ ဝတ္တန္တိ ‘‘ပုစ္ဆိတာ, ဩက္ကမိတာ’’ဣစ္စာဒယော. တထာ ဟိ ‘‘အဘိဇာနာသိ [Pg.188] နော တွံ မဟာရာဇ ဣမံ ပဉှံ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိတာ. နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတာ’’တိအာဒိပယောဂါ ဗဟူ ဒိဿန္တိ. ကေစိ သာမိဝစနေန သဒ္ဓိံ နိစ္စံ ဝတ္တန္တိ ‘‘အဘိဘဝိတာ, ဝတ္တာ’’ဣစ္စာဒယော. တထာ ဟိ ‘‘ပစ္စာမိတ္တာနံ အဘိဘဝိတာ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. အမတဿ ဒါတာ. ပရိဿယာနံ သဟိတာ. အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ, ဥပ္ပာဒေတာ နရုတ္တမော’’တိအာဒိပယောဂါ ဗဟူ ဒိဿန္တိ. ကေစိ ပန ဥပယောဂဝစနေနပိ သဒ္ဓိံ နေဝ ဝတ္တန္တိ နိယောဂါ ပညတ္တိယံ ပဝတ္တနတော. တံ ယထာ? ‘‘သတ္ထာ, ပိတာ, ဘာတာ, နတ္တာ’’ဣစ္စာဒယော. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဥပယောဂဝစနေန သဒ္ဓိံ နိစ္စံ ဝတ္တန္တီ’’တိအာဒိဝစနံ ကမ္မဘူတံ အတ္ထံ သန္ဓာယ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

我们于此所阐明的“导师(satthā)、征服者(abhibhavitā)、说者(vattā)、作者(kattā)”等词，其中一些总是与受事语(upayogavacana，即宾格)连用，如“询问者(pucchitā)、进入者(okkamitā)”等。诚然，可见诸多用例，如：“大王(mahārāja)，你可曾记得作为询问者，向其他沙门、婆罗门询问此问题？”、“进入睡眠者”。另一些总是与所有格(sāmivacana，即属格)连用，如“征服者、说者”等。诚然，可见诸多用例，如：“敌人的征服者”、“众人成为他的言说者”、“不死(amatassa，甘露)的布施者”、“危难的忍受者”、“无上之人(naruttamo)，是未生起之道的生起者”。但还有一些词，因其用于指令或概念(paññatti)，故从不与受事语连用。例如：“导师、父亲(pitā)、兄弟(bhātā)、孙子(nattā)”等。于此，当知“总是与受事语连用”等语，是针对作为业(kamma，宾语)的意义而说。

ဧဝံ ဥကာရန္တတာပကတိကာနံ အာကာရန္တပဒါနံ ပဝတ္တိံ ဝိဒိတွာ သဒ္ဒေသု အတ္ထေသု စ ကောသလ္လမိစ္ဆန္တေဟိ ပုန လိင်္ဂအန္တဝသေန ‘‘သတ္ထာ, သတ္ထော, သတ္ထ’’န္တိ တိကံ ကတွာ ပဒါနမတ္ထော စ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ စ ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ စ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. တတြ ဟိ ‘‘သတ္ထာ’’တိ ဣဒံ ပဌမံ ဥကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ အာကာရန္တဘူတံ ပုလ္လိင်္ဂံ, ‘‘သတ္ထော’’တိ ဣဒံ ပဌမံ အကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ ဩကာရန္တဘူတံ ပုလ္လိင်္ဂံ, ‘‘သတ္ထ’’န္တိဒံ ပန ပဌမံ အကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ နိဂ္ဂဟီတန္တဘူတံ နပုံသကလိင်္ဂံ. တတြ သတ္ထာတိ သဒေဝကံ လောကံ သာသတိ အနုသာသတီတိ သတ္ထာ, ကော သော? ဘဂဝါ. သတ္ထောတိ သဟ အတ္ထေနာတိ သတ္ထော, ဘဏ္ဍမူလံ ဂဟေတွာ ဝါဏိဇ္ဇာယ ဒေသန္တရံ ဂတော ဇနသမူဟော. သတ္ထန္တိ သာသတိ အာစိက္ခတိ အတ္ထေ ဧတေနာတိ သတ္ထံ, ဗျာကရဏာဒိဂန္ထော, အထ ဝါ သသတိ ဟိံသတိ သတ္တေ ဧတေနာတိ သတ္ထံ, အသိအာဒိ. ‘‘သတ္ထာ, သတ္ထာ, သတ္ထာရော. သတ္ထာရံ, သတ္ထာရော’’တိ ပုရေ ဝိယ [Pg.189] ပဒမာလာ. ‘‘သတ္ထော, သတ္ထာ. သတ္ထံ, သတ္ထေ’’တိ ပုရိသနယေန ပဒမာလာ. ‘‘သတ္ထံ, သတ္ထာနိ, သတ္ထာ. သတ္ထံ, သတ္ထာနိ, သတ္ထေ’’တိ နပုံသကေ ဝတ္တမာန စိတ္တနယေန ပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧဝံ တိဓာ ဘိန္နာသု နာမိကပဒမာလာသု ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ.

如是了知原形为u结尾、后变为ā结尾的名词演变后，希望精通词语和意义者，应当再依据词性与词尾，将“导师(satthā)”、“商队(sattho)”、“论典或武器(satthaṃ)”这三者加以区分，并确定其词义、原形、名词格变化以及词语间的异同。其中，“satthā”一词，原形为u结尾，后变为ā结尾的阳性词；“sattho”一词，原形为a结尾，后变为o结尾的阳性词；而“satthaṃ”一词，原形为a结尾，后变为以鼻音(niggahīta)结尾的中性词。其词义分别为：“satthā”——教导、训诫包括天神在内的世间，故为导师。他是谁？是世尊。“sattho”——与财货(attha)同行，故为商队，即携带商品(bhaṇḍamūla)前往他国贸易的众人团体。“satthaṃ”——以此教导、解说义理，故为论典，如文法(byākaraṇa)等论著；或以此伤害有情，故为武器，如刀剑等。“Satthā, satthā, satthāro. Satthāraṃ, satthāro”——其格变化如前所述。“Sattho, satthā. Satthaṃ, satthe”——其格变化依“男人(purisa)”的范例。“Satthaṃ, satthāni, satthā. Satthaṃ, satthāni, satthe”——其格变化应依中性词“心(citta)”的范例来组合。如是，于此三种不同的名词格变化中，词语的异同应当被确定。

သတ္ထာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗညူ, သတ္ထာ ယန္တိ ဓနတ္ထိကာ;

သတ္ထာ အပေတိ ပုရိသော, ဘောန္တော သတ္ထာ ဒဒါထ သံ.

全知导师(satthā)安住于此，求财商队(satthā)远行而去；男子持刃(satthā)已离去，诸位，请布施导师(satthā)吧。

ဧဝံ သုတိသာမညဝသေန သဒိသတာ ဘဝတိ.

如是，由于发音的相同，便产生了相似性。

သတ္ထံ ယံ တိခိဏံ တေန, သတ္ထော ကတွာန ကပ္ပိယံ;

ဖလံ သတ္ထုဿ ပါဒါသိ, သတ္ထာ တံ ပရိဘုဉ္ဇတိ.

商主(sattho)以锋利之刃(satthaṃ)，备妥净果；献予导师(satthussa)，导师(satthā)享用之。

ဧဝံ အသုတိသာမညဝသေန အသဒိသတာ ဘဝတိ, တထာ လိင်္ဂအန္တဝသေန. ‘‘စေတာ စေတော’’တိ စ ‘‘တာတာ တာတော’’တိ စ ဒုကံ ကတွာ ပဒါနမတ္ထော စ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ စ ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ စ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ.

如是，由于发音不相同，便产生了不相似性，同样地，也因词性与词尾的不同而产生。对于“建造者(cetā)”和“心(ceto)”，以及“保护者(tātā)”和“父亲(tāto)”这两对词，应当确定其词义、原形的名词格变化以及词语间的异同。

တတြ ဟိ ‘‘စေတာ’’တိ ပဌမံ ဥကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ အာကာရန္တဘူတံ ပုလ္လိင်္ဂံ, တထာ ‘‘တာတာ’’တိ ပဒမ္ပိ. ‘‘စေတော’’တိ ဣဒံ ပန ပဌမံ အကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ ဩကာရန္တဘူတံ ပုလ္လိင်္ဂံ, တထာ ‘‘တာတော’’တိ ပဒမ္ပိ. တတြ စေတာတိ စိနောတိ ရာသိံ ကရောတီတိ စေတာ, ပါကာရစိနနကော ပုဂ္ဂလော, ဣဋ္ဌကဝဍ္ဎကီတိ အတ္ထော. စေတောတိ စိတ္တံ, ဧဝံနာမကော ဝါ လုဒ္ဒေါ. ဧတ္ထ စ စိတ္တံ ‘‘စေတယတိ စိန္တေတီ’’တိ အတ္ထဝသေန စေတော, လုဒ္ဒေါ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝသေန. တာတာတိ တာယတီတိ တာတာ. ‘‘အဃဿ တာတာ ဟိတဿ ဝိဓာတာ’’တိဿ ပယောဂေါ. ‘‘တာတော’’တိ ဧတ္ထာပိ တာယတီတိ တာတော, ပုတ္တာနံ ပိတူသု, ပိတရာနံ ပုတ္တေသု, အညေသဉ္စ အညေသု ပိယပုဂ္ဂလေသု ဝတ္တဗ္ဗဝေါဟာရော [Pg.190] ဧသော. ‘‘သော နူန ကပဏော တာတော, စိရံ ရုစ္စတိ အဿမေ. ကိစ္ဆေနာဓိဂတာ ဘောဂါ, တေ တာတော ဝိဓမံ ဓမံ. ဧဟိ တာတာ’’တိအာဒီသု စဿ ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘စေတာ, စေတာ, စေတာရော. စေတာရံ, စေတာရော’’တိ သတ္ထုနယေန ပဒမာလာ. ‘‘စေတော, စေတာ. စေတံ, စေတေ. စေတသာ, စေတေနာ’’တိ မနောဂဏနယေန ဉေယျာ. အယံ စိတ္တဝါစကဿ စေတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ. ‘‘စေတော, စေတာ. စေတံ, စေတေ. စေတေနာ’’တိ ပုရိသနယေန ဉေယျာ. အယံ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကဿ စေတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ. ‘‘တာတာ, တာတာ, တာတာရော. တာတာရ’’န္တိ သတ္ထုနယေန ဉေယျာ. ‘‘တာတော, တာတာ, တာတ’’န္တိ ပုရိသနယေန ဉေယျာ. ဧဝမိမာသုပိ နာမိကပဒမာလာသု ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ, တထာ လိင်္ဂအန္တဝသေန ‘‘ဉာတာ, ဉာတော, ဉာတံ, ဉာတာ’’တိ စတုက္ကံ ကတွာ ပဒါနမတ္ထော စ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ စ ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ စ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ.

于此，“建造者(cetā)”一词，原形为u结尾，后变为ā结尾的阳性词，“保护者(tātā)”一词也是如此。而“心(ceto)”一词，原形为a结尾，后变为o结尾的阳性词，“父亲(tāto)”一词也是如此。其中，cetā是“堆积、累积(cinoti rāsiṃ karoti)”，故为建造者，意即砌砖工(iṭṭhakavaḍḍhakī)。ceto是指“心(cittaṃ)”，或指名为“ceto”的猎人(luddo)。于此，作为心，是因“思量、思考(cetayati cinteti)”之义而为ceto；而作为猎人，则是约定俗成的名称。tātā是“保护(tāyati)”，故为保护者。如用例：“苦难的保护者，利益的创造者”。“tāto”于此亦是“保护”之义，这是儿子对父亲、父亲对儿子，以及其他人对亲爱之人的称呼。其用法可见于“那可怜的父亲(tāto)，长久喜爱住于净修林。辛苦获得的财富，父亲啊，你却肆意挥霍。来吧，亲爱的(tātā)！”等句。“cetā, cetā, cetāro. Cetāraṃ, cetāro”，其格变化依“导师(satthu)”的范例。“ceto, cetā. Cetaṃ, cete. Cetasā, cetenā”，当知其格变化依“意(manas)”组的范例。这是表示“心”的ceto一词的名词格变化。“ceto, cetā. Cetaṃ, cete. Cetenā”，当知其格变化依“男人(purisa)”的范例。这是表示约定俗成的ceto（猎人）一词的名词格变化。“tātā, tātā, tātāro. Tātāraṃ”，当知其格变化依“导师”的范例。“tāto, tātā, tāta”，当知其格变化依“男人”的范例。如是，于这些名词格变化中，亦当确定词语间的异同。同样，依据词性与词尾，对于“知者(ñātā)、已知(ñāto)、已知(ñātaṃ)、亲属(ñātā)”这四者，亦当确定其词义、原形的名词格变化以及词语间的异同。

တတြ ဟိ ‘‘ဉာတာ’’တိ ဣဒံ ပဌမံ ဥကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာ အာကာရန္တဘူတံ ပုလ္လိင်္ဂံ. ‘‘ဉာတော ဉာတ’’န္တိ ဣမာနိ ယထာက္ကမံ ပဌမံ အကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆောကာရန္တနိဂ္ဂဟီတန္တဘူတာနိ ဝါစ္စလိင်္ဂေသု ပုန္နပုံသကလိင်္ဂါနိ. တထာ ဟိ ‘‘ဉာတော အတ္ထော သုခါဝဟော. ဉာတမေတံ ကုရင်္ဂဿာ’’တိ နေသံ ပယောဂါ ဒိဿန္တိ. ‘‘ဉာတာ’’တိ ဣဒံ ပန ပဌမံ အာကာရန္တတာပကတိယံ ဌတွာ ပစ္ဆာပိ အာကာရန္တဘူတံ ဝါစ္စလိင်္ဂေသု ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. တထာ ဟိ ‘‘ဧသာ ဣတ္ထိမယာ ဉာတာ’’တိ ပယောဂေါ. တတြ ပုလ္လိင်္ဂပက္ခေ ‘‘ဇာနာတီတိ ဉာတာ’’တိ ကတ္တုကာရကဝတ္တမာနကာလဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိပက္ခေ ‘‘ဉာယိတ္ထာတိ ဉာတာ ဉာတော [Pg.191] ဉာတ’’န္တိ ကမ္မကာရကာတီတကာလဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧသ နယော အညတ္ထာပိ ယထာသမ္ဘဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဉာတာ, ဉာတာ, ဉာတာရော. ဉာတာရ’’န္တိ သတ္ထုနယေန ဉေယျာ. ‘‘ဉာတော, ဉာတာ. ဉာတ’’န္တိ ပုရိသနယေန ဉေယျာ. ‘‘ဉာတံ, ဉာတာနိ, ဉာတာ. ဉာတံ, ဉာတာနိ, ဉာတေ’’တိ ဝက္ခမာနစိတ္တနယေန ဉေယျာ. ‘‘ဉာတာ, ဉာတာ, ဉာတာယော. ဉာတံ, ဉာတာ, ဉာတာယော’’တိ ဝက္ခမာနကညာနယေန ဉေယျာ. ဧဝမိမာသုပိ နာမိကပဒမာလာသု ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. အညေသုပိ ဌာနေသု ယထာရဟံ ဣမိနာ နယေန သဒိသာသဒိသတာ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ဝတ္တာ ဓာတာ ဂန္တာဒီနမ္ပိ ‘‘ဝဒတီတိ ဝတ္တာ, ဓာရေတီတိ ဓာတာ, ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တာ’’တိအာဒိနာ ယထာသမ္ဘဝံ နိဗ္ဗစနာနိ ဉေယျာနိ.

于此，“ñātā”(知者)一词，原形为u结尾(jñātṛ)，后变为ā结尾的阳性词。“ñāto”和“ñātaṃ”(所知)，则原形为a结尾(jñāta)，后分别变为o结尾和以鼻音结尾，其在形容词性中分别为阳性和中性。如可见其用法：“ñāto attho sukhāvaho”(已知的义理带来安乐)，“ñātametaṃ kuraṅgassā”(此事已为鹿所知)。而“ñātā”(阴性)一词，原形为ā结尾，后仍为ā结尾，其在形容词性中为阴性。如其用法：“esā itthimayā ñātā”(此女为我所知)。其中，在阳性词的情况下，“jānātīti ñātā”(他知道，故为知者)，应从能作者、现在时的意义来理解。在阴性等词的情况下，“ñāyitthāti ñātā ñāto ñātaṃ”(其被知道，故为所知)，应从所作者、过去时的意义来理解。此理路在其他地方亦当视情况而知。“Ñātā, ñātā, ñātāro. Ñātāraṃ”，当知其格变化依“导师”(satthu)的范例。“Ñāto, ñātā. Ñātaṃ”，当知其格变化依“男人”(purisa)的范例。“Ñātaṃ, ñātāni, ñātā. Ñātaṃ, ñātāni, ñāte”，当知其格变化依下文将述的“心”(citta)的范例。“Ñātā, ñātā, ñātāyo. Ñātaṃ, ñātā, ñātāyo”，当知其格变化依下文将述的“少女”(kaññā)的范例。如是，于这些名词格变化中，亦当确定词语间的异同。在其他地方，亦当依此理路审查其异同。对于“vattā”(说者)、“dhātā”(持者)、“gantā”(去者)等词，亦当知其构成如“vadatīti vattā”(他说，故为说者)、“dhāretīti dhātā”(他持，故为持者)、“gacchatīti gantā”(他去，故为去者)等，视情况而定。

ယံ ပနေတ္ထ အမှေဟိ ပကိဏ္ဏကဝစနံ ကထိတံ, တံ ‘‘အဋ္ဌာနေ ဣဒံ ကထိတ’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယသ္မာ အယံ သဒ္ဒနီတိ နာမ သဒ္ဒါနမတ္ထာနဉ္စ ယုတ္တာယုတ္တိပကာသနတ္ထံ ကတာရမ္ဘတ္တာ နာနပ္ပကာရေန သဗ္ဗံ မာဂဓဝေါဟာရံ သင်္ခေါဘေတွာ ကထိတာယေဝ သောဘတိ, န ဣတရထာ, တသ္မာ နာနပ္ပဘေဒေန ဝတ္တုမိစ္ဆာယ သမ္ဘဝတော ‘‘အဋ္ဌာနေ ဣဒံ ကထိတ’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. နာနာဥပါယေဟိ ဝိညူနံ ဉာပနတ္ထံ ကတာရမ္ဘတ္တာ စ ပန ပုနရုတ္တိဒေါသောပေတ္ထ န စိန္တေတဗ္ဗော, အညဒတ္ထု သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ အယံ သဒ္ဒနီတိ ပိဋကတ္တယောပကာရာယ သက္ကစ္စံ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာ.

于此，凡由我们所说的杂项说明，不应被说成是“在不当之处宣说”。因为这部名为《语法论》(Saddanīti)的著作，其著述旨在阐明词语和意义的正误，故唯有通过各种方式，遍览考究所有摩揭陀语(Māgadha)的用法而加以解说，方能圆满，舍此则不然。是故，因希望以各种不同方式解说，故不应说“此为不当之处说”。再者，其著述旨在以各种方便令智者了知，故亦不应于此考虑重复之过。反之，具信的良家子(kulaputta)应当为了利益三藏而认真研习这部《语法论》。

ဣတိ အဘိဘဝိတာပဒသဒိသာနိ ဝတ္တာ, ဓာတာ, ဂန္တာဒီနိ ပဒါနိ ဒဿိတာနိ. ဣဒါနိ အတံသဒိသာနိ ဒဿေဿာမ. သေယျထိဒံ –

如是，已展示了与“abhibhavitā”(征服者)一词相似的“vattā”(说者)、“dhātā”(持者)、“gantā”(去者)等词。现在我们将展示与“ataṃ”相似的词。如下所示——

ဂုဏဝါ ဂဏဝါ စေဝ, ဗလဝါ ယသဝါ တထာ;

ဓနဝါ သုတဝါ ဝိဒွါ, ဓုတဝါ ကတဝါပိ စ.

具德者、具众者，以及具力者、具名望者；具财者、多闻者、智者(vidvā)，以及修头陀者、已办者。

ဟိတဝါ [Pg.192] ဘဂဝါ စေဝ, ဓိတဝါ ထာမဝါ တထာ;

ယတဝါ စာဂဝါ စာထ, ဟိမဝိစ္စာဒယော ရဝါ.

有益者与世尊(bhagavā)，以及具毅力者、具强力者；有制者与舍施者，以及雪山(Himavā)等词语。

ပုန္နပုံသကလိင်္ဂေဟိ, အကာရန္တေဟိ ပါယတော;

ဝန္တုသဒ္ဒေါ ပရော ဟောတိ, တဒန္တာ ဂုဏဝါဒယော.

后缀-vantu大多接在以a结尾的阳性与中性词之后；以其结尾的有“guṇavā”等词。

သညာဝါ ရသ္မိဝါ စေဝ, မဿုဝါ စ ယသဿိဝါ;

ဣစ္စာဒိဒဿနာပေသော, အာကာရိဝဏ္ဏုကာရတော;

ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီသု ဟောတိ, ကတ္ထစီတိ ပကာသယေ.

从“saññāvā”(有想者)、“rasmivā”(有光者)、“massuvā”(有须者)及“yasassivā”(有名望者)等范例可见，应当说明，此后缀在某些情况下亦可接在以ā、i、u结尾的词以及阴性词等之后。

သတိမာ ဂတိမာ အတ္ထ-ဒဿိမာ ဓိတိမာ တထာ;

မုတိမာ မတိမာ စေဝ, ဇုတိမာ ဟိရိမာပိ စ.

具念者、具趣者、见义者，以及具毅力者；具智者、具慧者，以及具光辉者、有惭者。

ထုတိမာ ရတိမာ စေဝ, ယတိမာ ဗလိမာ တထာ;

ကသိမာ သုစိမာ ဓီမာ, ရုစိမာ စက္ခုမာပိ စ.

受赞者、具喜者，以及有制者、具力者；有耕者、清净者、智慧者，以及具光辉者、有眼者。

ဗန္ဓုမာ ဟေတုမာ’ယသ္မာ, ကေတုမာ ရာဟုမာ တထာ;

ခါဏုမာ ဘာဏုမာ ဂေါမာ, ဝိဇ္ဇုမာ ဝသုမာဒယော.

有亲族者、有因者、具寿者(āyasmā)，以及有旗者、有罗睺者；有树桩者、有光辉者、有牛者，以及有电光者、有财富者等。

ပါပိမာ ပုတ္တိမာ စေဝ, စန္ဒိမိစ္စာဒယောပိ စ;

အတံသဒိသသဒ္ဒါတိ, ဝိညာတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာ.

有恶者、有子者，以及月亮(candimā)等词，智者当知，这些都是与“ataṃ”相似的词。

ဣဝဏ္ဏုကာရောကာရေဟိ, မန္တုသဒ္ဒေါ ပရော ဘဝေ;

အာကာရန္တာ စိကာရန္တာ, ဣမန္တူတိ ဝိဘာဝယေ.

在i音、u音、o音之后，应接-mantu后缀；在以ā、i结尾的词之后，当知接-imantu后缀。

ဂုဏဝါ, ဂုဏဝါ, ဂုဏဝန္တော. ဂုဏဝန္တံ, ဂုဏဝန္တေ. ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တေန, ဂုဏဝန္တေဟိ, ဂုဏဝန္တေဘိ. ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ, ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ. ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တသ္မာ, ဂုဏဝန္တမှာ, ဂုဏဝန္တေဟိ, ဂုဏဝန္တေဘိ. ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ, ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ. ဂုဏဝတိ, ဂုဏဝန္တေ, ဂုဏဝန္တသ္မိံ, ဂုဏဝန္တမှိ, ဂုဏဝန္တေသု. ဘော ဂုဏဝါ, ဘဝန္တော ဂုဏဝါ, ဘောန္တော ဂုဏဝန္တော.

有德者，有德者，诸有德者。有德者，诸有德者。以有德者，以有德者；以诸有德者，以诸有德者。为有德者，为有德者；为诸有德者，为诸有德者。从有德者，从有德者，从有德者，从有德者；从诸有德者，从诸有德者。有德者的，有德者的；诸有德者的，诸有德者的。于有德者，于有德者，于有德者，于有德者；于诸有德者。喂，有德者！诸位有德者！喂，诸有德者！

ဧတ္ထ [Pg.193] ပန ‘‘ဧထ တုမှေ အာဝုသော သီလဝါဟောထာ’’တိ စ,

然而，在此有：“来，贤友(āvuso)们，你们当成为有德行者”，以及，

‘‘ဗလဝန္တော ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ, ထာမဝန္တောပိ ဟာယရေ;

စက္ခုမာ အန္ဓိကာ ဟောန္တိ, မာတုဂါမဝသံ ဂတာ’’တိ စ

“强者变为弱者，力士亦衰退；具眼者变为盲人，落入女人的掌控。”

ပါဠိယံ ‘‘သီလဝါ, စက္ခုမာ’’တိ ပဌမာဗဟုဝစနဿ ဒဿနတော ‘‘ဂုဏဝါ’’တိ ပစ္စတ္တာလပနဋ္ဌာနေ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂုဏဝါ သတိမာ’’တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. စူဠနိရုတ္တိယမ္ပိ ဟိ ‘‘ဂုဏဝါ’’တိ ပစ္စတ္တာလပနဗဟုဝစနာနိ အာဂတာနိ, နိရုတ္တိပိဋကေ ပစ္စတ္တေကဝစနဘာဝေနေဝ အာဂတံ, စူဠနိရုတ္တိယံ ပန နိရုတ္တိပိဋကေ စ ‘‘ဘော ဂုဏဝ’’ဣတိ ရဿဝသေန အာလပနေကဝစနံ အာဂတံ. မယံ ပန ‘‘တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. ကထံ နု ဘဂဝါ တုယှံ သာဝကော သာသနေ ရတော’’တိဧဝမာဒီသု အနေကသတေသု ပါဌေသု ‘‘ဘဂဝါ’’ဣတိ အာလပနေကဝစနဿ ဒီဃဘာဝဒဿနတော ဝန္တုပစ္စယဋ္ဌာနေ ‘‘ဘော ဂုဏဝါ’’ဣစ္စာဒိ ဒီဃဝသေန ဝစနံ ယုတ္တတရံ ဝိယ မညာမ, မန္တုပစ္စယဋ္ဌာနေ ပန ဣမန္တုပစ္စယဋ္ဌာနေ စ ‘‘သဗ္ဗဝေရဘယာတီတ, ပါဒေ ဝန္ဒာမိ စက္ခုမ. ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ’’ဣစ္စာဒီသု ပါဠိပဒေသေသု ‘‘စက္ခုမ’’ဣစ္စာဒိအာလပနေကဝစနဿ ရဿဘာဝဒဿနတော ‘‘ဘော သတိမ, ဘော ဂတိမ’’ဣစ္စာဒိ ရဿဝသေန ဝစနံ ယုတ္တတရံ ဝိယ မညာမ, အထ ဝါ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာယသ္မာ တိဿ’’ ဣတိဒီဃဝသေန ဝုတ္တာလပနေကဝစနဿ ဒဿနတော ‘‘ဘဂဝါ, အာယသ္မာ’’ ဣတိဒီဃဝသေန ဝုတ္တပဒမတ္တံ ဌပေတွာ ဝန္တုပစ္စယဋ္ဌာနေပိ မန္တုပစ္စယနယော နေတဗ္ဗော, မန္တုပစ္စယဋ္ဌာနေပိ ဝန္တုပစ္စယနယော နေတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ကစ္စာယနာဒီသု ‘‘ဘော ဂုဏဝံ, ဘော ဂုဏဝ, ဘော ဂုဏဝါ’’ဣတိ နိဂ္ဂဟီတရဿဒီဃဝသေန တီဏိ အာလပနေကဝစနာနိ ဝုတ္တာနိ, ဣမိနာ ‘‘ဘော သတိမံ, ဘော သတိမ, ဘော သတိမာ’’တိ ဧဝမာဒိနယောပိ ဒဿိတော[Pg.194]. ပဌမာဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ပန ‘‘ဂုဏဝန္တော, ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တီ’’တိ တီဏိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနိ, ဣမိနာပိ ‘‘သတိမန္တော, သတိမန္တာ, သတိမန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနယောပိ ဒဿိတော. တေသု ‘‘ဘော ဂုဏဝံ ဘော သတိမံ, ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တီ’’တိ ဣမာနိ ပဒါနိ ဧဝံဂတိကာနိ စ အညာနိ ပဒါနိ ပါဠိယံ အပ္ပသိဒ္ဓါနိ ယထာ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ပဒံ ပသိဒ္ဓံ, တသ္မာ ယံ စူဠနိရုတ္တိယံ ဝုတ္တံ, ယဉ္စ နိရုတ္တိပိဋကေ, ယဉ္စ ကစ္စာယနာဒီသု, တံ သဗ္ဗံ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာဟိ စ သဒ္ဓိံ ယထာ န ဝိရုဇ္ဈတိ, ဂင်္ဂေါဒကေန ယမုနောဒကံ ဝိယ အညဒတ္ထု သံသန္ဒတိ သမေတိ, တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

在巴利文中，从“sīlavā”(具戒者)、“cakkhumā”(具眼者)作为第一格复数出现可见，“guṇavā”(具德者)在主格与呼格位上也被说成是复数。“guṇavā satimā”(具德者、具念者)等词也是同样的道理。在《小义释》(Cūḷanirutti)中，“guṇavā”等词也作为主格与呼格复数出现，而在《义释藏》(Niruttipiṭaka)中则仅作为主格单数出现。在《小义释》和《义释藏》中，“bho guṇava”(喂，具德者)等以短音形式作为呼格单数出现。然而我们认为，在“诚然，世尊(Bhagavā)，此乃觉支。世尊，您的弟子如何乐于教法？”等无数经文中，由于“bhagavā”这一呼格单数显示为长音，所以在以-vant后缀结尾的词位上，“bho guṇavā”等词以长音形式出现更为妥当；而在以-mant和-imant后缀结尾的词位上，如“已超越一切怨敌与怖畏者，我礼敬您的双足，具眼者！”、“恶魔，你当如是知！”等巴利文段落中，由于“cakkhuma”等呼格单数显示为短音，所以“bho satima”(喂，具念者)、“bho gatima”(喂，具慧者)等词以短音形式出现更为适宜。或者，如《大般涅槃经义注》(Mahāparinibbānasuttaṭṭhakathā)中“具寿(āyasmā)帝沙”这一长音呼格单数所示，除了“世尊”、“具寿”等长音词外，以-vant后缀结尾的词和以-mant后缀结尾的词的呼格规则可以互通。因为在迦旃延(Kaccāyana)等语法书中，“bho guṇavaṃ, bho guṇava, bho guṇavā”是随韵、短音、长音这三种呼格单数形式，这也显示了“bho satimaṃ, bho satima, bho satimā”等词的规则。第一格复数则有“guṇavanto, guṇavantā, guṇavantī”三种形式，这也显示了“satimanto, satimantā, satimantī”等词的规则。其中“bho guṇavaṃ bho satimaṃ, guṇavantā, guṇavantī”等词及类似变体在巴利圣典中是确立的，正如“诸位具寿”(āyasmantā)一词的通行。因此，《小义释》所记载的、《义释藏》所说的、以及迦旃延等语法书所确立的，都应以不与巴利圣典及其义注(aṭṭhakathā)相矛盾的方式来理解，就像恒河水与亚穆纳(Yamunā)河水交融无碍一般。

အပိစေတ္ထ အယမ္ပိ ဝိသေသော ဂဟေတဗ္ဗော. တံ ယထာ? ‘‘တုယှံ ဓီတာ မဟာဝီရ, ပညဝန္တ ဇုတိန္ဓရာ’’တိ ပါဠိယံ ‘‘ပညဝန္တ’’ဣတိ အာလပနေကဝစနဿ ဒဿနတော.

这里还有一点区别需要注意。那是什么呢？在“大英雄(Mahāvīra)啊，具慧者啊，您的女儿光辉闪耀”这句巴利文中，从“paññavanta”作为呼格单数出现可见。

‘‘သဗ္ဗာ ကိရေဝံ ပရိနိဋ္ဌိတာနိ,ယသဿိ နံ ပညဝန္တံ ဝိသယှ;

ယသော စ လဒ္ဓါ ပုရိမံ ဥဠာရံ,နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏ’’န္တိ.

“万事于此皆已终(pariniṭṭhitāni)，名称赫赫胜智人；既获往昔无上誉，莫弃旧时色与力。”

ဣမိဿာ ဇာတကပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပညဝန္တ’’ဣတိ အာလပနေကဝစနဿ ဒဿနတော စ ‘‘ဘော ဂုဏဝန္တ, ဘော ဂုဏဝန္တာ, ဘော သတိမန္တ, ဘော သတိမန္တာ’’တိအာဒီနိပိ အာလပနေကဝစနာနိ အဝဿမိစ္ဆိတဗ္ဗာနိ. တထာ ဟိ တိဿံ ပါဠိယံ ‘‘ယသဿိ ပညဝန္တ’’ ဣစ္စာလပနဝစနံ အဋ္ဌကထာစရိယာ ဣစ္ဆန္တိ. နန္တိ ဟိ ပဒပူရဏေ နိပါတမတ္တံ. ပညဝန္တန္တိ ပန ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ အနုသာရာဂမံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပါဝစနေ ဝန္တုပစ္စယာဒိသဟိတာနံ သဒ္ဒါနံ ‘‘ဘဂဝါ, အာယသ္မာ, ပညဝန္တ, စက္ခုမ, ပါပိမ’’ဣတိဒဿိတနယေန အာလပနပ္ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဂင်္ဂါဘာဂီရထီ နာမ, ဟိမဝန္တာ ပဘာဝိတာ’’တိ စ ‘‘ကုတော အာဂတတ္ထ ဘန္တေတိ, ဟိမဝန္တာ မဟာရာဇာ’’တိ စ ဒဿနတော [Pg.195] ‘‘ဂုဏဝန္တာ’’တိ ပဉ္စမိယာ ဧကဝစနံ ကထိတံ. ယထာ ဂုဏဝန္တု သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇိတာ, ဧဝံ ဓနဝန္တုဗလဝန္တာဒီနံ သတိမန္တု ဂတိမန္တာဒီနဉ္စ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

在这部《本生》(Jātaka)巴利圣典的义注中，从“paññavanta”(具慧者)是呼格单数可见，“bho guṇavanta, bho guṇavantā, bho satimanta, bho satimantā”等也必须被接受为呼格单数。诚然，在该巴利经典中，义注师们接受“yasassi paññavanta”(具名闻者、具慧者)为呼格。而“naṃ”只是一个用于填补音节的虚词。“paññavantaṃ”则是为了保持韵律而加入了随韵(anusāra)而说的。如是，在圣教中，对于带有-vant等后缀的词，其呼格的用法应通过“世尊”、“具寿”、“paññavanta”、“cakkhuma”、“pāpima”等范例来了解。在此，由“名为跋吉罗替(Bhāgīrathī)的恒河，从雪山(Himavanta)流出”以及“贤者，您从何处来？大王，从雪山。”可见，“guṇavantā”被说成是从格单数。正如“guṇavantu”(具德者)一词有名词格的变化，同样地，“dhanavantu”(具财者)、“balavantu”(具力者)等词，以及“satimantu”(具念者)、“gatimantu”(具慧者)等词，也应有名词格的变化。

ဣဒါနိ ဝိဒွါဒိပဒါနံ ဂုဏဝါပဒေန သမာနဂတိကတ္တမ္ပိ သောတူနံ ပယောဂေသု သမ္မောဟာပဂမတ္ထံ ဧကဒေသတော နိဗ္ဗစနာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဒွန္တုဣစ္စာဒိပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – ဉာဏသင်္ခါတော ဝေဒေါ အဿ အတ္ထီတိ ဝိဒွါ, ပဏ္ဍိတော. ဧတ္ထ စ ဝိဒွါသဒ္ဒဿ အတ္ထိဘာဝေ ‘‘ဣတိ ဝိဒွါ သမံ စရေ’’တိအာဒိ အာဟစ္စပါဌော နိဒဿနံ. အတြာယံ ပဒမာလာ – ဝိဒွါ, ဝိဒွါ, ဝိဒွန္တော. ဝိဒွန္တံ, ဝိဒွန္တေ. ဝိဒွတာ, ဝိဒွန္တေန. သေသံ သဗ္ဗံ နေယျံ. ဝေဒနာဝါ, ဝေဒနာဝါ, ဝေဒနာဝန္တော. ဝေဒနာဝန္တံ, ဝေဒနာဝန္တေ. ဝေဒနာဝတာ, ဝေဒနာဝန္တေန. သေသံ သဗ္ဗံ နေယျံ. ဧဝံ ‘‘သညာဝါစေတနာဝါ သဒ္ဓါဝါ ပညဝါ သဗ္ဗာဝါ’’ဣစ္စာဒီသုပိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ သဗ္ဗာဝန္တံ လောက’’န္တိအာဒီနိ နိဒဿနပဒါနိ. တတ္ထ သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သဗ္ဗသတ္တဝန္တံ, သဗ္ဗသတ္တယုတ္တန္တိ အတ္ထော. မဇ္ဈေဒီဃဉှိ ဣဒံ ပဒံ. ယေဘုယျေန ပန ‘‘ပညဝါပညဝန္တော’’တိအာဒီနိ မဇ္ဈေရဿာနိပိ ဘဝန္တိ. ယသဿိနော ပရိဝါရဘူတာ ဇနာ အဿ အတ္ထီတိ ယသဿိဝါ, အထ ဝါ ယသဿီ စ ယသဿိဝါ စာတိ ယသဿိဝါ. ဧကဒေသသရူပေကသေသောယံ. ‘‘ယသဿိဝါ’’တိ ပဒဿ ပန အတ္ထိဘာဝေ –

现在，为了消除听者在使用“vidvā”等词时的困惑，并显示其与“guṇavā”一词变化形态相同，现举例说明其名词格的变化表，连同“vidvantu”等原型。所谓“vidvā”（智者），即拥有名为“智”(veda)者，也就是贤者。此处引用“如是智者平等行”等经文为例证，表明“vidvā”一词的存在。其词形变化如下：vidvā, vidvā, vidvanto。vidvantaṃ, vidvante。vidvatā, vidvantena。其余都可类推。具受者(vedanāvā), vedanāvā, vedanāvanto。vedanāvantaṃ, vedanāvante。vedanāvatā, vedanāvantena。其余都可类推。如同“具想者(saññāvā)、具思者(cetanāvā)、具信者(saddhāvā)、具慧者(paññavā)、具一切者(sabbāvā)”等词也是如此。此处以“vedanāvantaṃ vā attānaṃ sabbāvantaṃ lokaṃ”（或执具受者为我，或执具一切者为世间）等词为例证。其中“sabbāvantaṃ”的意思是拥有所有众生，即与所有众生相应。此词中间音节是长音。但大多数情况下，“paññavā, paññavanto”等词中间音节也可以是短音。拥有名为“荣耀”(yasa)的随从者，故为“yasassivā”（具荣耀者）；或者，“yasassī”与“yasassivā”合为“yasassivā”。这是部分同形省略(ekasesa)。为了表明“yasassivā”一词的存在——

‘‘ခတ္တိယော ဇာတိသမ္ပန္နော, အဘိဇာတော ယသဿိဝါ;

ဓမ္မရာဇာ ဝိဒေဟာနံ, ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇတေ တဝါ’’တိ

“刹帝利种姓具足，出身高贵具名声；威德哈(Videha)人之法王，一子为您而降生。”

ဣဒံ နိဒဿနံ. ‘‘ယသဿိဝါ, ယသဿိဝါ, ယသဿိဝန္တော. ယသဿိဝန္တံ’’ ဣစ္စာဒိ နေတဗ္ဗံ. အတ္ထေ ဒဿနသီလံ အတ္ထဒဿိ, ကိံ [Pg.196] တံ? ဉာဏံ. အတ္ထဒဿိ အဿ အတ္ထီတိ အတ္ထဒဿိမာ, ဧတ္ထ စ –

此为例证。“Yasassivā, yasassivā, yasassivanto, yasassivantaṃ”等词应类推。具有见义(atthadassī)之本性者为“见义”。那是什么？是智。拥有“见义”者为“atthadassimā”（具见义者）。于此——

‘‘တံ တတ္ထ ဂတိမာ ဓိတိမာ, မုတိမာ အတ္ထဒဿိမာ;

သင်္ခါတာ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဝိဓုရော ဧတဒဗြဝီ’’တိ

“彼处具慧行、具坚毅、具智慧、具见义(atthadassimā)；诸法之通达者，贤者毗杜罗(Vidhura)如此说道。”

ဣဒမေတဿတ္ထဿ သာဓကံ ဝစနံ. ‘‘အတ္ထဒဿိမာ, အတ္ထဒဿိမာ, အတ္ထဒဿိမန္တော. အတ္ထဒဿိမန္တံ’’ ဣစ္စာဒိ နေတဗ္ဗံ. ပါပံ အဿ အတ္ထီတိ ပါပိမာ, အကုသလရာသိသမန္နာဂတော မာရော. ပုတ္တာ အဿ အတ္ထီတိ ပုတ္တိမာ, ဗဟုပုတ္တော. ‘‘သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ ဗဟုပုတ္တော ‘‘ပုတ္တိမာ’’တိ ဝုစ္စတိ. စန္ဒော အဿ အတ္ထီတိ စန္ဒိမာ. စန္ဒောတိ စေတ္ထ စန္ဒဝိမာနမဓိပ္ပေတံ, စန္ဒဝိမာနဝါသီ ပန ဒေဝပုတ္တော ‘‘စန္ဒိမာ’’တိ. တထာ ဟိ ‘‘စန္ဒော ဥဂ္ဂတော, ပမာဏတော စန္ဒော အာယာမဝိတ္ထာရတော ဥဗ္ဗေဓတော စ ဧကူနပညာသယောဇနော, ပရိက္ခေပတော တီဟိ ယောဇနေဟိ ဦနဒိယဍ္ဎသတယောဇနော’’တိအာဒီသု စန္ဒဝိမာနံ ‘‘စန္ဒော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘တထာဂတံ အရဟန္တံ, စန္ဒိမာ သရဏံ ဂတော’’တိအာဒီသု ပန စန္ဒဒေဝပုတ္တော ‘‘စန္ဒိမာ’’တိ. အပရော နယော – စန္ဒော အဿ အတ္ထီတိ စန္ဒိမာ. စန္ဒောတိ စေတ္ထ စန္ဒဒေဝပုတ္တော အဓိပ္ပေတော, တန္နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ ပန စန္ဒဝိမာနံ ‘‘စန္ဒိမာ’’တိ. တထာ ဟိ ‘‘ရာဟု စန္ဒံ ပမုဉ္စဿု, စန္ဒော မဏိမယဝိမာနေ ဝသတီ’’တိအာဒီသု စန္ဒဒေဝပုတ္တော ‘‘စန္ဒော’’တိ ဝုတ္တော.

此句是此义的证明。“Atthadassimā, atthadassimā, atthadassimanto, atthadassimantaṃ”等词应类推。拥有恶者为“pāpimā”（具恶者），即具足不善蕴积的魔罗(Māra)。拥有儿子者为“puttimā”（具子者），即多子者。在“具子者因其子而忧愁”中，多子者被称为“puttimā”。拥有月者为“candimā”（具月者）。此处的“canda”（月）意指月宫(candavimāna)，而居住在月宫的天子则被称为“candimā”。诚然，在“月亮升起，月亮的长、宽、高各为四十九由旬(yojana)，周长为一百四十七由旬”等句中，月宫被称为“canda”。但在“月天子已归依如来、阿罗汉(arahanta)”等句中，月天子则被称为“candimā”。另一种解释：拥有月者为“candimā”。此处的“canda”意指月天子，而其住所月宫则被称为“candimā”。诚然，在“罗睺(Rāhu)，请释放月亮！”、“月亮住在摩尼宝所成的宫殿里”等句中，月天子被称为“canda”。

‘‘ယော ဟဝေ ဒဟရော ဘိက္ခု, ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

သောမံလောကံပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ’’တိ

“若有年轻比丘(bhikkhu)，精勤于佛陀教法；他照亮此世间，如出离云翳之月。”

အာဒီသု ပန တန္နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ စန္ဒဝိမာနံ ‘‘စန္ဒိမာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣတိ ‘‘စန္ဒော’’တိ စ ‘‘စန္ဒိမာ’’တိ စ စန္ဒဒေဝပုတ္တဿပိ စန္ဒဝိမာနဿပိ [Pg.197] နာမန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတြ ‘‘ပါပိမာ ပုတ္တိမာ စန္ဒိမာ’’တိ ဣမာနိ ပါပသဒ္ဒါဒိတော ‘‘တဒဿတ္ထိ’’ ဣစ္စေတသ္မိံ အတ္ထေ ပဝတ္တဿ ဣမန္တုပစ္စယဿ ဝသေန သိဒ္ဓိမုပါဂတာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

在前述偈颂等处，其住所月宫(candavimāna)被称为“candimā”。因此，应当知道，“cando”和“candimā”既是月天子的名字，也是月宫的名字。其中，“pāpimā”、“puttimā”、“candimā”这些词，应当理解为是在“pāpa”（恶）等词之后，通过表示“拥有此物”之义的imantu后缀而成就的。

နနု စ ဘော မန္တုပစ္စယဝသေနေဝ သာဓေတဗ္ဗာနီတိ? န, ကတ္ထစိပိ အကာရန္တတော မန္တုနော အဘာဝါ. နနု စ ဘော ဧဝံ သန္တေပိ ပါပ ပုတ္တ စန္ဒတော ပဌမံ ဣကာရာဂမံ ကတွာ တတော မန္တုပစ္စယံ ကတွာ သက္ကာ သာဓေတုန္တိ? သက္ကာ ရူပမတ္တသိဇ္ဈနတော, နယော ပန သောဘနော န ဟောတိ. တထာ ဟိ ပါပ ပုတ္တာဒိတော အကာရန္တတော ဣကာရာဂမံ ကတွာ မန္တုပစ္စယေ ဝိဓိယမာနေ အညေဟိ ဂုဏယသာဒီဟိ အကာရန္တေဟိ ဣကာရာဂမံ ကတွာ မန္တုပစ္စယဿ ကာတဗ္ဗတာပသင်္ဂေါ သိယာ. န ဟိ အနေကေသု ပါဠိသတသဟဿေသု ကတ္ထစိပိ အကာရန္တတော ဂုဏ ယသာဒိတော ဣကာရာဂမေန သဒ္ဓိံ မန္တုပစ္စယော ဒိဿတိ, အဋ္ဌာနတ္တာ ပန ပါပ ပုတ္တာဒိတော အကာရန္တတော ဣကာရာဂမံ အကတွာ ဣမန္တုပစ္စယေ ကတေယေဝ ‘‘ပါပိမာ ပုတ္တိမာ’’တိအာဒီနိ သိဇ္ဈန္တီတိ.

贤者，难道不应仅凭mantu后缀来成就吗？不，因为在任何地方都没有从以a结尾的词干(akāranta)接mantu的情况。贤者，即便如此，对于pāpa、putta、canda，先加入i-音(ikārāgama)，然后再加mantu后缀，难道不能成就吗？可以成就，但仅是形式上的成就，此法并不妥当。因为如果对pāpa、putta等以a结尾的词干加入i-音再加mantu后缀，那么对于其他如guṇa、yasa等以a结尾的词干，也可能会出现需要加入i-音再加mantu后缀的情况。在成千上万的巴利圣典中，从未见过对guṇa、yasa等以a结尾的词干加入i-音再加mantu后缀的例子。由于不合理，因此对pāpa、putta等以a结尾的词干，不加入i-音，而直接加上imantu后缀，即可成就“pāpimā”、“puttimā”等词。

ဧဝံ သန္တေပိ ဘော ကသ္မာ ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ မန္တုပစ္စယောဝ ဝုတ္တော, န ဣမန္တုပစ္စယောတိ? ဒွယမ္ပိ ဝုတ္တမေဝ. ကထံ ဉာယတီတိ စေ? ယသ္မာ တတ္ထ ‘‘တပါဒိတော သီ, ဒဏ္ဍာဒိတော ဣက ဤ, မဓွာဒိတော ရော, ဂုဏာဒိတော ဝန္တူ’’တိ ဣမာနိ စတ္တာရိ သုတ္တာနိ သန္နိဟိတတောဒန္တသဒ္ဒဘာဝေန ဝတွာ မဇ္ဈေ ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တူ’’တိ အညထာ သုတ္တံ ဝတွာ တတော သန္နိဟိတတောဒန္တဝသေန ‘‘သဒ္ဓါဒိတော ဏာ’’တိ သုတ္တံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ တတ္ထ ‘‘သတျာဒီဟိမန္တူ’’တိ ဝိသဒိသံ ကတွာ ဝုတ္တဿ သုတ္တဿ ဝသေန ဣမန္တု ပစ္စယော စ ဝုတ္တောတိ ဝိညာယတိ. ပကတိ ဟေသာစရိယာနံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန အတ္တနော အဓိပ္ပာယဝိညာပနံ. ဧတ္ထ စ ဒုတိယော အတ္ထော သရသန္ဓိဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော. တထာ ဟိဿ ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တူ’’တိ [Pg.198] ပဌမော အတ္ထော, ‘‘သတျာဒီဟိ ဣမန္တူ’’တိ ဒုတိယော အတ္ထော. ဣတိ ‘‘သေတော ဓာဝတီ’’တိ ပယောဂေ ဝိယ ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တူ’’တိ သုတ္တေ ဘိန္နသတ္တိသမဝေတဝသေန အတ္ထဒွယပဋိပတ္တိ ဘဝတိ, တသ္မာ ပရမသုခုမသုဂမ္ဘီရတ္ထဝတာ အနေန သုတ္တေန ကတ္ထစိ သတိ ဂတိ သေတု ဂေါဣစ္စာဒိတော မန္တုပစ္စယော ဣစ္ဆိတော. ကတ္ထစိ သတိ ပါပ ပုတ္တဣစ္စာဒိတော ဣမန္တုပစ္စယော ဣစ္ဆိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

既然如此，贤者，为何在《迦旃延(Kaccāyana)论》中只说mantu后缀，而不说imantu后缀呢？两者其实都说了。若问如何得知？因为在那里，先说了“从tapa等词加sī”、“从daṇḍa等词加ika、ī”、“从madhu等词加ro”、“从guṇa等词加vantū”这四条经(sutta)，这些都与邻近的以元音结尾的词干有关；中间却另说一经：“从sati等词加mantū”；然后又依据邻近的以元音结尾的词干，说了“从saddhā等词加ṇā”。因此，通过“satyādīhi mantū”这条表述相异的经，可知imantu后缀也已被提及。这是诸位阿阇梨(ācariya)以某种方式来表明自己意趣的惯例。于此，第二种含义应通过元音连声(sarasandhi)来理解。因此，“satyādīhi mantū”的第一义是“从sati等词加mantū”，第二义是“从sati等词加imantū”。这就像在“seto dhāvati”（白色的在跑）的用例中一样，“satyādīhi mantū”这条经文，通过不同能力的结合而产生两种含义。因此，应当理解为：通过此极其微细、甚深义理的经文，有时意指从sati、gati、setu、go等词加mantu后缀，有时意指从sati、pāpa、putta等词加imantu后缀。

ယသ္မာ ပန သတိသဒ္ဒေါ မန္တုဝသေန ဂတိဓီသေထုဂေါ ဣစ္စာဒီဟိ, ဣမန္တုဝသေန ပါပပုတ္တာဒီဟိ စ သမာနဂတိကတ္တာ တေသံ ပကာရဘာဝေန ဂဟိတော, တသ္မာ ဧဝံ သုတ္တတ္ထော ဘဝတိ ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တု သတိပ္ပကာရေဟိ သဒ္ဒေဟိ မန္တုပစ္စယော ဟောတိ ဣမန္တုပစ္စယော စ ယထာရဟံ ‘တဒဿတ္ထိ’ ဣစ္စေတသ္မိံ အတ္ထေ’’တိ. အယံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ယထာ ‘‘သတိမာ’’တိ ဧတ္ထ သတီတိ ဣကာရန္တတော မန္တုပစ္စယော ဟောတိ, တထာ ‘‘ဂတိမာ, ဓီမာ, သေတုမာ, ဂေါမာ’’တိအာဒီသု ဣကာရန္တ ဤကာရန္တ ဥကာရန္တနိစ္စောကာရန္တတော မန္တုပစ္စယော ဟောတိ. ယထာ စ ‘‘သတိမာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သတီ’’တိ ဣကာရန္တတော ဣမန္တုပစ္စယော ဟောတိ, တထာ ‘‘ဂတိမာ, ပါပိမာ, ပုတ္တိမာ’’တိအာဒီသု ဣကာရန္တ အကာရန္တတော ဣမန္တုပစ္စယော ဟောတိ. ဧဝံ သတိပ္ပကာရေဟိ သဒ္ဒေဟိ ယထာသမ္ဘဝံ မန္တု ဣမန္တုပစ္စယာ ဟောန္တီတိ.

然而，由于念(sati)词在mantu[后缀]的作用下，与趣(gati)、慧(dhī)、桥(setu)、牛(go)等词具有相同的构词法；在imantu[后缀]的作用下，与恶(pāpa)、子(putta)等词具有相同的构词法，故被作为范例。因此，经文的含义是：“从sati等词，即从sati一类的词，在‘彼有此’(tad assa atthi)的意义上，根据情况加上mantu后缀和imantu后缀。”此处的意趣是：正如“具念者(satimā)”一词，是从以i结尾的sati加上mantu后缀而成；同样，“具趣者(gatimā)、具慧者(dhīmā)、具桥者(setumā)、具牛者(gomā)”等词，也是从以i、ī、u、o结尾的词干加上mantu后缀而成。又如“satimā”一词，是从以i结尾的sati加上imantu后缀而成；同样，“gatimā、恶者(pāpimā)、有子者(puttimā)”等词，是从以i或a结尾的词干加上imantu后缀而成。如是，从sati一类的词，根据情况，可加上mantu或imantu后缀。

ယဇ္ဇေဝံ ပစ္စယဒွယဝိဓာယကံ ‘‘ဒဏ္ဍာဒိတော ဣက ဤ’’တိ သုတ္တံ ဝိယ ‘‘သတျာဒိတော ဣမန္တု မန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ကသ္မာ နာဝေါစာတိ? တထာ အဝစနေ ကာရဏမတ္ထိ. ယဒိ ဟိ ‘‘ဒဏ္ဍာဒိတော ဣက ဤ’’တိ သုတ္တံ ဝိယ ‘‘သတျာဒိတော ဣမန္တု မန္တူ’’တိ သုတ္တံ ဝုတ္တံ သိယာ, ဧကက္ခဏေယေဝ ဣမန္တု မန္တူနံ ဝစနေန ဒဏ္ဍသဒ္ဒတော သမ္ဘူတံ ‘‘ဒဏ္ဍိကော ဒဏ္ဍီ’’တိ ရူပဒွယမိဝ သတိဂတိအာဒိတောပိ ဝိသဒိသရူပဒွယမိစ္ဆိတဗ္ဗံ သိယာ, တဉ္စ နတ္ထိ, တသ္မာ [Pg.199] ‘‘သတျာဒိတော ဣမန္တု မန္တူ’’တိ န ဝုတ္တံ. အပိစ တထာ ဝုတ္တေ ဗဝှက္ခရတာယ ဂန္ထဂရုတာ သိယာ. ယသ္မာ စ သုတ္တေန နာမ အပ္ပက္ခရေန အသန္ဒိဒ္ဓေန သာရဝန္တေန ဂူဠှနိန္နယေန သဗ္ဗတောမုခေန အနဝဇ္ဇေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ကစ္စာယနေ စ ယေဘုယျေန တာဒိသာနိ ဂမ္ဘီရတ္ထာနိ သုဝိသဒဉာဏဝိသယဘူတာနိ သုတ္တာနိ ဒိဿန္တိ ‘‘ဥပါဈဓိကိဿရဝစနေ, သရာ သရေ လောပ’’န္တိအာဒီနိ, ဣဒမ္ပိ တေသမညတရံ, တသ္မာ ‘‘သတျာဒိတော ဣမန္တု မန္တူ’’တိ န ဝုတ္တံ. ဧဝံ သုတ္တောပဒေသေ အကတေပိ ဣမန္တုနောပိ ဂဟဏတ္ထံ ဘိန္နသတ္တိသမဝေတဝသေန ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

既然如此，为何不仿照规定了两种后缀的经文“从杖(daṇḍa)等词加ika、ī”，也说“从sati等词加imantu、mantu”呢？不这样说是有原因的。如果像“从daṇḍa等词加ika、ī”一样，也说“从sati等词加imantu、mantu”，那么，由于在同一处提及imantu和mantu，就意味着像从daṇḍa一词能同时产生“具杖者(daṇḍiko)”和“具杖者(daṇḍī)”两种形式一样，从sati、gati等词也应能产生两种相异的形式，但事实并非如此。因此没有说“从sati等词加imantu、mantu”。此外，如果那样说，会因音节过多而使文句变得冗长。因为所谓的经(sutta)，应当是音节少、无歧义、有精义、义理深奥、面面俱到、无有缺憾的。在迦旃延(Kaccāyana)的论著中，大部分都是此类义理甚深、为明晰智慧所见的经，例如“在upa、ajjha、adhi、issara等词义中，元音遇元音则省略(sarā sare lopaṃ)”等。此经也是其中之一，因此没有说“从sati等词加imantu、mantu”。应当理解为，即使没有如此直接的经教，为了也包含imantu后缀，才通过不同能力的结合而说“从sati等词加mantu”。

အပရော နယော – ‘‘တပါဒိတော သီ’’တိအာဒီသု တောဒန္တသဒ္ဒဿ ဗဟုဝစနန္တတာ န သုဋ္ဌု ပါကဋာ တောပစ္စယဿ ဧကတ္ထဗဝှတ္ထေသု ဝတ္တနတော, ‘‘သတျာဒီဟိ မန္တူ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဟိသဒ္ဒဿ ဗဟုဝစနတ္ထတာ အတီဝ ပါကဋာ, တသ္မာ ဗဟုဝစနဂ္ဂဟဏေန ဣမန္တု ပစ္စယော ဟောတီတိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နနု စ ဘော ဝိနာပိ ဣမန္တုပစ္စယေန ပါပမဿတ္ထီတိ ပါပီ, ပါပီ ဧဝ ပါပိမာတိ သကတ္ထေ မာပစ္စယေ ကတေယေဝ ‘‘ပါပိမာ ပုတ္တိမာ’’တိအာဒီနိ သိဇ္ဈန္တိ ‘‘ဆဋ္ဌမော သော ပရာဘဝေါ’’တိ ဧတ္ထ မပစ္စယေန ‘‘ဆဋ္ဌမော’’တိ ပဒံ ဝိယာတိ? အတိနယညူ ဘဝံ, အတိနယညူ နာမာတိ ဘဝံ ဝတ္တဗ္ဗော, န ပန ဘဝံ သဒ္ဒဂတိံ ဇာနာတိ, သဒ္ဒဂတိယော စ နာမ ဗဟုဝိဓာ. တထာ ဟိ ဆဋ္ဌောယေဝ ဆဋ္ဌမော, ‘‘သုတ္တမေဝ သုတ္တန္တော’’တိအာဒီသု ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ သဒ္ဒဂတိ, ‘‘ဒေဝေါယေဝ ဒေဝတာ’’တိအာဒီသု ကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ သဒ္ဒဂတိ, ‘‘ဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိအာဒီသု စိတ္တနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ သဒ္ဒဂတိ. ဧဝံဝိဓာသု သဒ္ဒဂတီသု ‘‘ပါပီ ဧဝ ပါပိမာ’’တိအာဒိကံ ကတရံ သဒ္ဒဂတိံ ဝဒေသိ? ‘‘သတ္ထာ ရာဇာ ဗြဟ္မာ သခါ အတ္တာ သာ ပုမာ’’တိအာဒီသု [Pg.200] စ ကတရံ သဒ္ဒဂတိံ ဝဒေသိ? ကတရသဒ္ဒန္တောဂဓံ ကတရာယ စ နာမိကပဒမာလာယံ ယောဇေတဗ္ဗံ မညသီတိ? သော ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဒ္ဓါ ဥတ္တရိ ကိဉ္စိ အဒိသွာ တုဏှီ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ တာဒိသော နယော န ဂဟေတဗ္ဗော. တာဒိသသ္မိဉှိ နယေ ‘‘ပါပိမတာ ပါပိမတော’’တိအာဒီနိ ရူပါနိ န သိဇ္ဈန္တိ, ဣမန္တုပစ္စယနယေန ပန သိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ အယမေဝ နယော ပသတ္ထတရော အာယသ္မန္တေဟိ သမ္မာ စိတ္တေ ဌပေတဗ္ဗော. အတြိဒံ နိဒဿနံ –

另一法门：在“从苦行(tapa)等词加sī”等经中，由于to后缀可用于单数和复数义，故以to结尾的词其复数性不甚明显；但在“从sati等词加mantu”中，hi一词的复数义则极为明显。因此，也应理解为：通过采用复数形式，也包含了imantu后缀。贤者，难道不是吗？即使没有imantu后缀，由“彼有恶”(pāpam assa atthi)可得“恶者(pāpī)”，而pāpī本身就是“恶者(pāpimā)”，只需在同义上加上mā后缀，即可构成pāpimā、“有子者(puttimā)”等词，就像在“那是第六种衰败(chaṭṭhamo so parābhavo)”中，通过ma后缀构成“第六(chaṭṭhamo)”一词那样吗？阁下真是精通法则，堪称精通法则之人，但阁下并不了知词的构成法(saddagati)，而词的构成法有多种。例如，chaṭṭho（第六）即是chaṭṭhamo，“suttaṃ eva suttanto”等，是应以男人法(purisanaya)配合的词构成法；“devo eva devatā”等，是应以少女法(kaññānaya)配合的词构成法；“diṭṭhi eva diṭṭhigataṃ”等，是应以心法(cittanaya)配合的词构成法。在这些词构成法中，你说的“‘恶者(pāpī)’即是‘恶者(pāpimā)’”属于哪一种？对于“导师(satthā)、国王(rājā)、梵天(brahmā)、朋友(sakhā)、自我(attā)、狗(sā)、男人(pumā)”等词，你又说属于哪一种词构成法？你认为它应归于何种词尾，应与何种名词变格法配合呢？他被如此质问，必将无以对答而沉默。因此，那种方法不可取。因为依那种方法，pāpimatā、pāpimato等形式无法构成，而依imantu后缀的方法则能构成。因此，具寿(āyasmā)们应当将此更优越的方法善置于心。此为示例：

‘‘ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ,မာရဿ စ ပါပိမတော ပရာဇယော;

ဥဂ္ဃောသယုံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ပမောဒိတာ,ဇယံ တဒါ ဒေဝဂဏာ မဟေသိနော’’တိ စ,

“此乃具吉祥(sirīmant)之佛陀的胜利，是恶者(pāpimant)魔罗的失败。当时，诸天众在菩提道场(bodhimaṇḍa)欢喜地宣告大仙(mahesi)的胜利。”亦云：

‘‘သာခါပတ္တဖလူပေတော, ခန္ဓိမာဝမဟာဒုမော’’တိ စ.

“具枝、叶、果，有干(khandhimant)的大树。”亦云：

ပါပိမာ, ပါပိမာ, ပါပိမန္တော. ပါပိမန္တံ. သေသံ နေယျံ, ဧသ နယော ‘‘ခန္ဓိမာ, ပုတ္တိမာ’’တိအာဒီသုပိ.

恶者(pāpimā)，恶者(pāpimā)，诸恶者(pāpimanto)。恶者(pāpimantaṃ)。其余的应类推。此法亦适用于“有干者(khandhimā)”、“有子者(puttimā)”等词。

ဣဒါနိ ယထာပါဝစနံ ကိဉ္စိဒေဝ ဟိမဝန္တု သတိမန္တာဒီနံ ဝိသေသံ ဗြူမ. ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော. သတိမံ ဘိက္ခုံ. ဗန္ဓုမံ ရာဇာနံ. စန္ဒိမံ ဒေဝပုတ္တံ. သတိမဿ ဘိက္ခုနော. ဗန္ဓုမဿ ရညော. ဣဒ္ဓိမဿ စ ပရဿ စ ဧကက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣစ္စာဒိ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစေတ္ထ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိ ဒွိန္နံ ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ, ‘‘အာယသ္မန္တော’’တိ ဗဟူနံ ဝတ္တဗ္ဗဝစနန္တိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘‘ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’တိ, တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’တိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘တိဏ္ဏ’’န္တိ စေတ္ထ ကထာသီသမတ္တံ, တေန စတုန္နမ္ပိ ပဉ္စန္နမ္ပိ အတိရေကသတာနမ္ပီတိ ဒဿိတံ [Pg.201] ဟောတိ. ဗဟဝေါဟိ ဥပါဒါယ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ခေါ အာယသ္မန္တော စတ္တာရော ပါရာဇိကာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိကာ ပါဠိယော ဌပိတာ. တတ္ထ ‘‘အာယသ္မန္တာ’’တိဒံ ဝိနယဝေါဟာရဝသေန ဒွေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တတ္တာ န သဗ္ဗသာဓာရဏံ. ဝိနယဝေါဟာရဉှိ ဝဇ္ဇေတွာ အညသ္မိံ ဝေါဟာရေ န ပဝတ္တတိ. ‘‘အာယသ္မန္တော’’တိဒံ ပန သဗ္ဗတ္ထ ပဝတ္တတီတိ ဒွိန္နံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

现在，我们依据圣典(yathāpāvacanaṃ)略说关于himavantu、satimantu等词的一些差别。如“雪山(Himavanto)般的山”。“有念的比丘(Satimaṃ bhikkhuṃ)”。“有亲族的国王(Bandhumaṃ rājānaṃ)”。“月天子(Candimaṃ devaputtaṃ)”。“有念比丘的(Satimassa bhikkhuno)”。“有亲族国王的(Bandhumassa rañño)”。“有神通者(Iddhimassa)与他人的心在同一刹那生起”。诸如此类的差别应当了知。此外，在此，“具寿(āyasmantā)”是用于称呼两人的词，“具寿(āyasmanto)”是用于称呼多人的词，此差别也应了知。诚如所言：“告知两人时，应说‘具寿(āyasmantā)请受持’；告知三人时，应说‘具寿(āyasmanto)请受持’。”此处的“三人”仅是举例，由此表明也适用于四人、五人乃至百人以上。因为有很多巴利圣典是针对多数人而立，例如：“诸位具寿(āyasmanto)，四波罗夷(pārājika)法已被诵出”。其中，“具寿(āyasmantā)”一词是依律藏的用法(vinayavohāra)，仅指两人而言，故不普遍通用。除了律藏的用法，它不在其他语境中使用。而“具寿(āyasmanto)”则普遍用于各处。这两者的差别应当了知。

တတြ ‘‘ဟိမဝန္တော’’တိ ဣဒံ ယေဘုယျေနေကဝစနံ ဘဝတိ, ကတ္ထစိ ဗဟုဝစနမ္ပိ, တေနာဟ နိရုတ္တိပိဋကေ ထေရော ‘‘ဟိမဝါ တိဋ္ဌတိ, ဟိမဝန္တော တိဋ္ဌန္တီ’’တိ. ‘‘ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော’’တိ အယံ ဧကဝစနနယော ယထာရုတပါဠိဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော. ယထာရုတပါဠိ စ နာမ –

在此，“himavanto”一词多数情况下是单数，有时也是复数。因此，《词释论》(Niruttipiṭaka)中的长老说：“雪山(himavā)屹立，诸雪山(himavanto)屹立”。“雪山(Himavanto)般的山”这句话，应依如实语巴利(yathārutapāḷi)理解为单数。所谓的如实语巴利，即是：

‘‘ဒူရေ သန္တော ပကာသန္တိ, ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော;

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ, ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ.

“善人虽远亦显耀，犹如雪山；恶人在此不可见，犹如夜间所射之箭。”

အဟံ တေန သမယေန, နာဂရာဇာ မဟိဒ္ဓိကော;

အတုလော နာမ နာမေန, ပုညဝန္တော ဇုတိန္ဓရော.

“彼时我为龙王，具大神通；名为阿图罗(Atula)，具足福德与威光。”

ဂတိမန္တော သတိမန္တော, ဓိတိမန္တော စ သော ဣသိ;

သဒ္ဓမ္မဓာရကော ထေရော, အာနန္ဒော ရတနာကရော’’

“彼仙人具足行仪、正念与坚毅；长老阿难(Ānanda)，正法之持者，珍宝之库藏。”

ဣစ္စာဒိ. ဧတ္ထ ‘‘ပုညဝန္တော’’တိအာဒီနိ အနေကေသု ဌာနေသု ဗဟုဝစနဘာဝေန ပုနပ္ပုနံ ဝဒန္တာနိပိ ကတ္ထစိ ဧကဝစနာနိ ဟောန္တိ, ဧကဝစနဘာဝေါ စ နေသံ ဂါထာဝိသယေ ဒိဿတိ, တသ္မာ တာနိ ယထာပါဝစနံ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

诸如此类。在此，“puññavanto”等词虽然在许多地方以复数形式反复出现，但有时也作单数。其单数形式见于偈颂中，因此应按圣典(yathāpāvacanaṃ)来理解。

ဧဝံ ဟိမဝန္တုသတိမန္တုသဒ္ဒါဒီနံ ဝိသေသံ ဉတွာ ပုန လိင်္ဂန္တဝသေန ဒွိလိင်္ဂကပဒါနမတ္ထော စ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ စ ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ စ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ.

如此了知himavantu、satimantu等词的差别后，还应依词尾(liṅganta)的不同，来确定双性词(dviliṅgapada)的词义、词干(pakatirūpa)的名词变格范式(nāmikapadamālā)，以及诸词之间的同异之处。

တတြ [Pg.202] ဟိ ‘‘သိရိမာ’’တိ ပဒံ သုတိသာမညဝသေန လိင်္ဂဒွယေ ဝတ္တနတော ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇတိ. ‘‘သိရိမာ ပုရိသော’’တိ ဟိ အတ္ထေ အာကာရန္တံ ပုလ္လိင်္ဂံ, ‘‘သိရိမာ နာမ ဒေဝီ’’တိ အတ္ထေ အာကာရန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဥဘယမ္ပေတံ ဥကာရန္တတာပကတိကာ. အထ ဝါ ပန ပစ္ဆိမံ အာကာရန္တတာပကတိကံ, သိရီ ယဿ အတ္ထိ သော သိရိမာတိ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန နိဗ္ဗစနံ, သိရီ ယဿာ အတ္ထိ သာ သိရိမာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန နိဗ္ဗစနံ. အတြိမာနိ ကိဉ္စာပိ သုတိဝသေန နိဗ္ဗစနတ္ထဝသေန စ အညမညံ သမာနတ္ထာနိ, တထာပိ ပုရိသပဒတ္ထဣတ္ထိပဒတ္ထဝါစကတ္တာ ဘိန္နတ္ထာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧသ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော. သိရိမာ, သိရိမာ, သိရိမန္တော. သိရိမန္တံ, သိရိမန္တေ. သိရိမတာ, သိရိမန္တေန. ဂုဏဝန္တုသဒ္ဒဿေဝ နာမိကပဒမာလာ. သိရိမာ, သိရိမာ, သိရိမာယော. သိရိမံ, သိရိမာ, သိရိမာယော. သိရိမာယ. ဝက္ခမာနကညာနယေန ဉေယျာ. ဧဝံ ဒွိဓာ ဘိန္နာနံ သမာနသုတိကသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာသု ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. သမာနနိဗ္ဗစနတ္ထဿပိ ဟိ အသမာနသုတိကဿ ‘‘သိရိမာ’’တိ သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယံ ပဒါနံ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ကာစိပိ သမာနတာ န လဗ္ဘတိ. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

在此，“sirimā”一词因音同而用于两种词性，故分为两类。在“sirimā puriso”(具吉祥的男子)的意义上，是阳性、以ā结尾；在“sirimā nāma devī”(名为吉祥的天女)的意义上，是阴性、以ā结尾。此二者皆以u为词干。或者，后者以ā为词干。“sirī yassa atthi so sirimā”(拥有吉祥者，是为sirimā)是阳性的释义；“sirī yassā atthi sā sirimā”(拥有吉祥者，是为sirimā)是阴性的释义。虽然这些词在读音和词源义(nibbacana)上相互类似，但因其分别指代男性和女性，故应了知其义有别。此规则亦可用于其他类似之处。阳性变格：Sirimā, sirimā, sirimanto；Sirimantaṃ, sirimante；Sirimatā, sirimantena。其名词变格范式同“guṇavantu”(有德者)一词。阴性变格：Sirimā, sirimā, sirimāyo；Sirimaṃ, sirimā, sirimāyo；Sirimāya。应依下文将述的“kaññā”(少女)的规则了知。如此，对于分为两类的同音词，应确定其名词变格范式中词形的同异。对于词源义相同但读音不同的“sirimā”一词，其名词变格范式中的词形与这些词形找不到任何相同之处。对此，偈言——

‘‘သိရိမာ’’တိ ပဒံ ဒွေဓာ, ပုမိတ္ထီသု ပဝတ္တိတော;

ဘိဇ္ဇတီတိ ဝိဘာဝေယျ, ဧတ္ထ ပုလ္လိင်္ဂမိစ္ဆိတံ.

“‘sirimā’一词分为二，因用于阳性与阴性；当知其有分别，此处意指阳性。”

ဣတိ အဘိဘဝိတာ ပဒေန ဝိသဒိသာနိ ဂုဏဝါသတိမာဒီနိ ပဒါနိ ဒဿိတာနိ သဒ္ဓိံ နာမိကပဒမာလာဟိ. ဣဒါနိ အပရာနိပိ တဗ္ဗိသဒိသာနိ ပဒါနိ ဒဿေဿာမ သဒ္ဓိံ နာမိကပဒမာလာဟိ. သေယျထိဒံ?

如是，通过前述的词，已连同其名词变格范式，展示了不相似的“有德者(guṇavā)”、“有念者(satimā)”等词。现在，我们将再连同其名词变格范式，展示其他不相似的词。即如：

ရာဇာ ဗြဟ္မာ သခါ အတ္တာ, အာတုမာ သာ ပုမာ ရဟာ;

ဒဠှဓမ္မာ စ ပစ္စက္ခ-ဓမ္မာ စ ဝိဝဋစ္ဆဒါ.

rājā(王)、brahmā(梵天)、sakhā(友)、attā(自我)、ātumā(自我)、sā(犬)、pumā(男性)、rahā(独处)；以及daḷhadhammā(坚固法者)、paccakkhadhammā(现见法者)、vivaṭacchadā(揭开覆盖者)。

ဝတ္တဟာ [Pg.203] စ တထာ ဝုတ္တ-သိရာ စေဝ ယုဝါပိ စ;

မဃဝ အဒ္ဓ မုဒ္ဓါဒိ, ဝိညာတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာ.

以及vattahā、tathā、vuttasirā、yuvā(青年)；maghavā(摩伽婆)、addhā(道路)、muddhā(头)等，明智者当了知。

ဧတ္ထ ‘‘သာ’’တိ ပဒမေဝ အာကာရန္တတာပကတိကမာကာရန္တံ, သေသာနိ ပန အကာရန္တတာပကတိကာနိ အာကာရန္တာနိ.

在此，唯有“sā”(犬)一词是词干以ā结尾且词尾为ā；其余的词则是词干以a结尾而词尾变为ā。

ရာဇာ, ရာဇာ, ရာဇာနော. ရာဇာနံ, ရာဇံ, ရာဇာနော. ရညာ, ရာဇိနာ, ရာဇူဟိ, ရာဇူဘိ. ရညော, ရာဇိနော, ရညံ, ရာဇူနံ, ရာဇာနံ. ရညာ, ရာဇူဟိ, ရာဇူဘိ. ရညော, ရာဇိနော, ရညံ, ရာဇူနံ, ရာဇာနံ. ရညေ, ရာဇိနိ, ရာဇူသု. ဘော ရာဇ, ဘဝန္တော ရာဇာနော, ဘဝန္တော ရာဇာ ဣတိ ဝါ, အယမမှာကံ ရုစိ.

Rājā, rājā, rājāno(主格)；Rājānaṃ, rājaṃ, rājāno(宾格)；Raññā, rājinā, rājūhi, rājūbhi(工具格)；Rañño, rājino, raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ(与格)；Raññā, rājūhi, rājūbhi(从格)；Rañño, rājino, raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ(属格)；Raññe, rājini, rājūsu(方位格)；Bho rāja, bhavanto rājāno, 或bhavanto rājā(呼格)。此为我等之所好。

နိရုတ္တိပိဋကာဒီသု ‘‘ရာဇာ’’တိ ဗဟုဝစနံ န အာဂတံ, စူဠနိရုတ္တိယံ ပန အာဂတံ. ကိဉ္စာပိ နိရုတ္တိပိဋကာဒီသု န အာဂတံ, တထာပိ ‘‘နေတာဒိသာ သခါ ဟောန္တိ, လဗ္ဘာ မေ ဇီဝတော သခါ’’တိ ပါဠိယံ ဗဟုဝစနေကဝစနဝသေန ‘‘သခါ’’တိ ပဒဿ ဒဿနတော ‘‘ရာဇာ’’တိ ဗဟုဝစနံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ. တထာ ‘‘ဗြဟ္မာ, အတ္တာ’’ဣစ္စာဒီနိပိ ဗဟုဝစနာနိ တဂ္ဂတိကတ္တာ ဝိနာ ကေနစိ ရူပဝိသေသေန.

在《词释论》(Niruttipiṭaka)等典籍中，“rājā”的复数形式未曾出现，但在《小词释》(Cūḷanirutti)中则有出现。尽管在《词释论》等典籍中未出现，但根据巴利圣典中“netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā”(此非如是之友，我生时可得友)一句里“sakhā”一词单复数皆可使用的情况，“rājā”作为复数形式也应被接受。同样，“brahmā”、“attā”等词，因其变化与此相同，无需任何特殊形式即可作复数。

ဧတ္ထ စ ‘‘ဂဟပတိကော နာမ ဌပေတွာ ရာဇံ ရာဇဘောဂံ ဗြာဟ္မဏံ အဝသေသော ဂဟပတိကော နာမာ’’တိ ဒဿနတော ရာဇန္တိ ဝုတ္တံ, ဣဒံ ပန နိရုတ္တိပိဋကေ န အာဂတံ. ‘‘သဗ္ဗဒတ္တေန ရာဇိနာ’’တိ ဒဿနတော ‘‘ရာဇိနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အာရာဓယတိ ရာဇာနံ, ပူဇံ လဘတိ ဘတ္တုသူ’’တိ ဒဿနတော စတုတ္ထီဆဋ္ဌီဝသေန ‘‘ရာဇာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကစ္စာယနရူပသိဒ္ဓိဂန္ထေသု ပန ‘‘ရာဇေန, ရာဇေဟိ, ရာဇေဘိ. ရာဇေသူ’’တိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနိ. စူဠနိရုတ္တိနိရုတ္တိပိဋကေသု တာနိ နာဂတာနိ, အနာဂတဘာဝေါယေဝ တေသံ ယုတ္တတရော ပါဠိယံ အဒဿနတော, တသ္မာ ဧတ္ထေတာနိ [Pg.204] အမှေဟိ န ဝုတ္တာနိ. ပါဠိနယေ ဟိ ဥပပရိက္ခိယမာနေ ဤဒိသာနိ ပဒါနိ သမာသေယေဝ ပဿာမ, န ပနာညတြ, အတြိမေ ပယောဂါ – ‘‘အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေနာ’’တိ စ, ‘‘သိဝိရာဇေန ပေသိတော’’တိ စ, ‘‘ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂ’’န္တိ စ, ‘‘နိက္ခမန္တေ မဟာရာဇေ, သိဝီနံ ရဋ္ဌဝဍ္ဎနေ’’တိ စ, ဧဝံ ပါဠိနယေ ဥပပရိက္ခိယမာနေ ‘‘ရာဇေနာ’’တိအာဒီနိ သမာသေယေဝ ပဿာမ, န ကေဝလံ ပါဠိနယေ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယေပိ ဥပပရိက္ခိယမာနေ သမာသေယေဝ ပဿာမ, န ပနာညတြ, ဧဝံ သန္တေပိ သုဋ္ဌု ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗမိဒံ ဌာနံ. ကော ဟိ နာမ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ သဗ္ဗသော နယံ သလ္လက္ခေတုံ သမတ္ထော အညတြ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေဟိ ခီဏာသဝေဟိ.

在此，于“所谓家主(gahapatiko)，是除去国王(rājaṃ)、王室成员(rājabhogaṃ)、婆罗门(brāhmaṇaṃ)之外的其余人等”的文句中，说到“rājaṃ”。但这在《词源藏》(Niruttipiṭaka)中未出现。在“Sabbadattena rājinā”（由萨婆达多王）的文句中，说到“rājinā”。在“Ārādhayati rājānaṃ, pūjaṃ labhati bhattusū”（他取悦国王，从主人处获得供养）的文句中，以第四格（与格）和第六格（属格）的形式说到“rājānaṃ”。但在迦旃延(Kaccāyana)的《形态成就论》(Rūpasiddhi)等书中，则说有“rājena, rājehi, rājebhi, rājesu”等词形。这些词形在《小词源》(Cūḷanirutti)和《词源藏》中未出现，因其不见于巴利圣典(Pāḷi)中，故其不出现更为合理，因此我们在此未提及。在考察巴利规则时，我们仅在复合词中见到此类词形，而非他处。例如：“āvutthaṃ dhammarājenā”（为法王所居）、“sivirājena pesito”（为斯毗王(Sivirāja)所遣）、“pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ”（天主帝释天王之旗幡之顶）、“nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane”（当增长斯毗国(Sivīnaṃ)的大王出巡时）。如此考察巴利规则时，我们仅在复合词中见到“rājenā”等词形。不仅考察巴利规则时如此，考察古代义注(aṭṭhakathā)的规则时，我们也仅在复合词中见到，而非他处。即便如此，此处仍需善加审察。因为，除了已达无碍解(paṭisambhidā)的诸漏尽者(khīṇāsava)，又有谁能完全通晓包含义注的三藏佛语中的所有规则呢？

ဧတ္ထ စ သမာသန္တဂတရာဇ-သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယော ဒွိဓာ ဝုစ္စန္တေ ဩကာရန္တာကာရန္တဝသေန. တတြောကာရန္တာ ‘‘မဟာရာဇော ယုဝရာဇော သိဝိရာဇော ဓမ္မရာဇော’’ဣစ္စေဝမာဒယော ဘဝန္တိ. အာကာရန္တာ ပန ‘‘မဟာရာဇာ ယုဝရာဇာ သိဝိရာဇာ ဓမ္မရာဇာ’’ဣစ္စေဝမာဒယော. ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပါဠိယံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသု စ ‘‘မဟာရာဇော’’တိအာဒီနိ န သန္တိ, တထာပိ ‘‘သဗ္ဗမိတ္တော သဗ္ဗသခေါ, သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပကော’’တိ ပါဠိယံ ‘‘သဗ္ဗသခေါ’’တိ ဒဿနတော ‘‘မဟာရာဇော’’တိအာဒီနိပိ အဝဿမိစ္ဆိတဗ္ဗာနိ. တထာ ဟိ သမာသေသု ‘‘ဓမ္မရာဇေန, ဓမ္မရာဇဿာ’’တိအာဒီနိ ဒိဿန္တိ. ဧတာနိ ဩကာရန္တရူပါနိ ဧဝ, နာကာရန္တရူပါနိ. မဟာရာဇော, မဟာရာဇာ. မဟာရာဇံ, မဟာရာဇေ. မဟာရာဇေန, မဟာရာဇေဟိ, မဟာရာဇေဘိ. မဟာရာဇဿ, မဟာရာဇာနံ. မဟာရာဇာ, မဟာရာဇသ္မာ, မဟာရာဇမှာ, မဟာရာဇေဟိ, မဟာရာဇေဘိ. မဟာရာဇဿ, မဟာရာဇာနံ. မဟာရာဇေ, မဟာရာဇသ္မိံ, မဟာရာဇမှိ, မဟာရာဇေသု. ဘော မဟာရာဇ, ဘဝန္တော မဟာရာဇာ[Pg.205]. ကစ္စာယနစူဠနိရုတ္တိနယေဟိ ပန ‘‘ဘော မဟာရာဇာ’’ဣတိ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ယထာ ‘‘မဟာရာဇော’’တိ ဩကာရန္တပဒဿ ဝသေန, ဧဝံ ‘‘သိဝိရာဇော ဓမ္မရာဇော ဒေဝရာဇော’’တိအာဒီနမ္ပိ ဩကာရန္တပဒါနံ ဝသေန ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

在此，位于复合词词尾的“rāja”一词，其名词变格范式(nāmikapadamālā)依o结尾(okāranta)和ā结尾(ākāranta)而分为两种。其中，以o结尾的有“mahārājo”（大王）、“yuvarājo”（太子(Yuvarāja)）、“sivirājo”（斯毗王）、“dhammarājo”（法王）等。以ā结尾的则有“mahārājā”、“yuvarājā”、“sivirājā”、“dhammarājā”等。在此，尽管巴利圣典及古代义注(aṭṭhakathā)中没有“mahārājo”等形式，但根据圣典中“sabbamitto sabbasakho, sabbabhūtānukampako”（一切之友，一切之亲，怜悯一切有情）一句里“sabbasakho”的用法，“mahārājo”等形式也必须被接受。同样，在复合词中可见“dhammarājena”、“dhammarājassā”等形式。这些都是以o结尾的形式，而非以ā结尾。其变格如下：主格：Mahārājo, mahārājā。宾格：Mahārājaṃ, mahārāje。工具格：Mahārājena, mahārājehi, mahārājebhi。与格：Mahārājassa, mahārājānaṃ。从格：Mahārājā, mahārājasmā, mahārājamhā, mahārājehi, mahārājebhi。属格：Mahārājassa, mahārājānaṃ。方位格：Mahārāje, mahārājasmiṃ, mahārājamhi, mahārājesu。呼格：Bho mahārāja, bhavanto mahārājā。另根据迦旃延(Kaccāyana)及《小词源》(Cūḷanirutti)的规则，“bho mahārājā”亦可见于单数和复数。如同“mahārājo”这一o结尾词的用法，“sivirājo”、“dhammarājo”、“devarājo”等以o结尾的词，亦应依其词干形式(pakatirūpa)组合名词变格范式。

အယံ ပနာကာရန္တဝသေန နာမိကပဒမာလာ –

以下是依以ā结尾的名词变格范式：

မဟာရာဇာ, မဟာရာဇာ, မဟာရာဇာနော. မဟာရာဇာနံ, မဟာရာဇံ, မဟာရာဇာနော. မဟာရညာ, မဟာရာဇိနာ, မဟာရာဇူဟိ, မဟာရာဇူဘိ. မဟာရညော, မဟာရာဇိနော, မဟာရညံ, မဟာရာဇူနံ. မဟာရညာ, မဟာရာဇူဟိ, မဟာရာဇူဘိ. မဟာရညော, မဟာရာဇိနော, မဟာရညံ, မဟာရာဇူနံ. မဟာရညေ, မဟာရာဇိနိ, မဟာရာဇူသု. ဘော မဟာရာဇ, ဘဝန္တော မဟာရာဇာနော.

主格：Mahārājā, mahārājā, mahārājāno。宾格：Mahārājānaṃ, mahārājaṃ, mahārājāno。工具格：Mahāraññā, mahārājinā, mahārājūhi, mahārājūbhi。与格/属格：Mahārañño, mahārājino, mahāraññaṃ, mahārājūnaṃ。从格：Mahāraññā, mahārājūhi, mahārājūbhi。与格/属格：Mahārañño, mahārājino, mahāraññaṃ, mahārājūnaṃ。方位格：Mahāraññe, mahārājini, mahārājūsu。呼格：Bho mahārāja, bhavanto mahārājāno。

ဣဓာပိ ပကရဏဒွယနယေန ‘‘ဘော မဟာရာဇာ’’ ဣတိ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ယထာ စ ‘‘မဟာရာဇာ’’တိ အာကာရန္တပဒဿ ဝသေန, ဧဝံ ‘‘သိဝိရာဇာ, ဓမ္မရာဇာ, ဒေဝရာဇာ’’တိအာဒီနမ္ပိ အာကာရန္တပဒါနံ ဝသေန ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

此处也应依两种论典(pakaraṇa)的规则，将“bho mahārājā”视为单数和复数。并且，如同“mahārājā”这一ā结尾词的用法，“sivirājā”、“dhammarājā”、“devarājā”等以ā结尾的词，亦应依其词干形式组合名词变格范式。

ဣဓ အပရာပိ အတ္ထဿ ပါကဋီကရဏတ္ထံ ကြိယာပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ အာကာရန္တောကာရန္တာနံ မိဿကဝသေန နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

此处，为了更清楚地阐明意义，现将以ā结尾和以o结尾的名词混合，并与动词结合，来说明其名词变格范式。

မဟာရာဇာ, မဟာရာဇော တိဋ္ဌတိ, မဟာရာဇာနော, မဟာရာဇာ တိဋ္ဌန္တိ. မဟာရာဇာနံ, မဟာရာဇံ ပဿတိ, မဟာရာဇာနော, မဟာရာဇေ ပဿတိ. မဟာရညာ, မဟာရာဇိနာ, မဟာရာဇေန ကတံ, မဟာရာဇူဟိ, မဟာရာဇူဘိ, မဟာရာဇေဟိ, မဟာရာဇေဘိ ကတံ. မဟာရညော, မဟာရာဇိနော, မဟာရာဇဿ ဒီယတေ, မဟာရညာ, မဟာရာဇာ, မဟာရာဇသ္မာ, မဟာရာဇမှာ နိဿဋံ, မဟာရာဇူဟိ, မဟာရာဇူဘိ, မဟာရာဇေဟိ[Pg.206], မဟာရာဇေဘိ နိဿဋံ. မဟာရညော, မဟာရာဇိနော, မဟာရာဇဿ ပရိဂ္ဂဟော, မဟာရညံ, မဟာရာဇူနံ, မဟာရာဇာနံ ပရိဂ္ဂဟော. မဟာရညေ, မဟာရာဇိနိ, မဟာရာဇေ, မဟာရာဇသ္မိံ, မဟာရာဇမှိ ပတိဋ္ဌိတံ, မဟာရာဇူသု, မဟာရာဇေသု ပတိဋ္ဌိတံ. ဘော မဟာရာဇ တွံ တိဋ္ဌ, ဘောန္တော မဟာရာဇာနော, မဟာရာဇာ တုမှေ တိဋ္ဌထာတိ. ဧဝံ ‘‘ယုဝရာဇာ, ယုဝရာဇော’’တိအာဒီသုပိ.

大王(Mahārājā/Mahārājo)站立，诸大王(Mahārājāno/Mahārājā)站立。看见大王(Mahārājānaṃ/Mahārājaṃ)，看见诸大王(Mahārājāno/Mahārāje)。由大王(Mahāraññā/Mahārājinā/Mahārājena)所作，由诸大王(Mahārājūhi/Mahārājūbhi/Mahārājehi/Mahārājebhi)所作。给予大王(Mahārañño/Mahārājino/Mahārājassa)；从大王(Mahāraññā/Mahārājā/Mahārājasmā/Mahārājamhā)处出来，从诸大王处出来。大王的领地(pariggaho)，诸大王的领地。在大王处安住(patiṭṭhitaṃ)，在诸大王处安住。大王啊，你站立！诸位大王啊，你们站立！如此，“yuvarājā”、“yuvarājo”（太子）等词亦然。

ကေစေတ္ထ ဝဒေယျုံ ‘‘ကသ္မာ ပကရဏကတ္တုနာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ မဟန္တော ဝါယာမော စ မဟန္တော စ ပရက္ကမော ကတော, နနွေတေသုပိ ပဒေသု ကာနိစိ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝိဇ္ဇန္တိ, ကာနိစိ န ဝိဇ္ဇန္တီတိ? ဝိညူဟိ တေ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ပကရဏကတ္တာရေနေတ္ထ သော စ မဟန္တော ဝါယာမော သော စ မဟန္တော ပရက္ကမော သာဋ္ဌကထေ နဝင်္ဂေ သတ္ထုသာသနေ သဒ္ဒေသု စ အတ္ထေသု စ သောတာရာနံ သုဋ္ဌု ကောသလ္လုပ္ပာဒနေန သာသနဿောပကာရတ္ထံ ကတော, ယာနိ စေတာနိ တေန ပဒါနိ ဒဿိတာနိ, ဧတေသု ကာနိစိ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝိဇ္ဇန္တိ, ကာနိစိ န ဝိဇ္ဇန္တိ. ဧတ္ထ ယာနိ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝိဇ္ဇန္တိ, တာနိ ဝိဇ္ဇမာနဝသေန ဂဟိတာနိ. ယာနိ န ဝိဇ္ဇန္တိ, တာနိ ပေါရာဏဋ္ဌကထာဒီသု ဝိဇ္ဇမာနဝသေန ပါဠိနယဝသေန စ ဂဟိတာနီ’’တိ. အတြာယံ သင်္ခေပတော အဓိပ္ပာယဝိဘာဝနာ –

有人或许会在此说：“为何论书作者(pakaraṇakattā)在此处付出如此大的努力与精进？难道这些词句不是有些存在于佛语(buddhavacana)中，有些不存在吗？”明智者(viññū)应如此回答他们：“论书作者在此处付出如此大的努力与精进，是为了让听者对附带义注(aṭṭhakathā)的九分导师圣教(satthusāsana)中的词与义产生极大的善巧(kosalla)，从而利益教法。他所展示的这些词句，有些存在于佛语中，有些则不存在。其中，存在于佛语中的，是依其存在而采用的；不存在的，则是依据古代义注(porāṇaṭṭhakathā)等以及巴利(Pāḷi)规则而采用的。”此处是简要的意旨说明：

‘‘ဣဒံ ဝတွာ မဟာရာဇာ, ကံသော ဗာရာဏသိဂ္ဂဟော;

ဓနုံ တူဏိဉ္စ နိက္ခိပ္ပ, သံယမံ အဇ္ဈုပါဂမီ’’တိ

“刚娑(Kaṃsa)大王说此言，婆罗奈(Bārāṇasī)的占领者；放下弓与箭袋后，即趣向于克制。”

ဣဒံ အာကာရန္တဿ မဟာရာဇသဒ္ဒဿ နိဒဿနံ. ယသ္မာ ‘‘သဗ္ဗသခေါ’’တိ ပါဠိ ဝိဇ္ဇတိ, တသ္မာ တေန နယေန ‘‘မဟာရာဇော’’တိပိ ဩကာရန္တော ဒိဋ္ဌော နာမ ဟောတိ ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗော စ. တေနေဝ စ ‘‘တမဗြဝိ မဟာရာဇာ. နိက္ခမန္တေ မဟာရာဇေ’’တိအာဒီနိ ဒိဿန္တိ.

这是以-ā结尾的“大王”(mahārāja)一词的范例。由于在巴利(Pāḷi)中存在“sabbasakho”(一切之友)的用法，因此依此规则，“mahārājo”也被视为是以-o结尾的，且应依“人”(purisa)的规则来结合。正因此，才可见到“大王对他说”(tamabravi mahārājā)、“当大王离去时”(nikkhamante mahārāje)等用法。

ဧဝံ [Pg.207] မဟာရာဇသဒ္ဒဿ ဩကာရန္တတ္တေ သိဒ္ဓေ ‘‘မဟာရာဇာ, မဟာရာဇသ္မာ, မဟာရာဇမှာ’’တိ ပဉ္စမိယာ ဧကဝစနဉ္စ ‘‘မဟာရာဇေ, မဟာရာဇသ္မိံ, မဟာရာဇမှီ’’တိ သတ္တမိယာ ဧကဝစနဉ္စ သိဒ္ဓါနိ ဧဝ ဟောန္တိ ပါဠိယံ အဝိဇ္ဇမာနာနမ္ပိ နယဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ‘‘ရာဇေန, ရာဇဿာ’’တိအာဒီနိ ပန နယဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာနိ န ဟောန္တိ. ကသ္မာတိ စေ? ယသ္မာ ‘‘ရာဇာ ဗြဟ္မာ သခါ အတ္တာ’’ဣစ္စေဝမာဒီနိ ‘‘ပုရိသော ဥရဂေါ’’တိအာဒီနိ ဝိယ အညမညံ သဗ္ဗထာ သဒိသာနိ န ဟောန္တိ. တထာ ဟိ နေသံ ‘‘ရညာ ဗြဟ္မုနာ သခိနာ အတ္တနာ အတ္တေန သာနာ ပုမုနာ’’တိအာဒီနိ ဝိသဒိသာနိပိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ, တသ္မာ တာနိ န သက္ကာ နယဝသေန ဇာနိတုံ. ဧဝံ ဒုဇ္ဇာနတ္တာ ပန ပါဠိယံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသု စ ယထာရုတပဒါနေဝ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. မဟာရာဇသဒ္ဒါဒီနံ ပန ဩကာရန္တဘာဝေ သိဒ္ဓေယေဝ ‘‘ပုရိသနယောဂဓာ ဣမေ သဒ္ဒါ’’တိ နယဂ္ဂဟဏံ ဒိဿတိ, တသ္မာ အမှေဟိ နယဝသေန ‘‘မဟာရာဇာ, မဟာရာဇသ္မာ’’တိအာဒီနိ ဝုတ္တာနိ. ယထာ ဟိ –

如此，当“大王”(mahārāja)一词以-o结尾的性质成立时，那么像“mahārājā”、“mahārājasmā”、“mahārājamhā”这样的第五格（夺格）单数形式，以及像“mahārāje”、“mahārājasmiṃ”、“mahārājamhī”这样的第七格（处格）单数形式，即使在巴利(Pāḷi)中没有出现，也应依规则(naya)而采用。然而，像“rājena”、“rājassā”等则不应依规则采用。为何如此？因为像“王”(rājā)、“梵天”(brahmā)、“朋友”(sakhā)、“自我”(attā)等词，不像“人”(puriso)、“蛇”(urago)等词那样彼此完全相似。实际上，它们的“raññā”、“brahmunā”、“sakhinā”、“attanā”、“attena”、“sānā”、“pumunā”等形式也是各不相同的，因此无法通过规则来了解。正因其难以了解，所以在巴利和古代义注(porāṇaṭṭhakathā)中，只应采用如实听闻的词。但是，对于“mahārāja”等词，当其以-o结尾的性质成立时，便可见到“这些词依purisa的规则”这一规则的采用，因此我们依规则说出了“mahārājā”、“mahārājasmā”等形式。例如：

‘‘ဧတဉှိ တေ ဒုရာဇာနံ, ယံ သေသိ မတသာယိကံ;

ယဿ တေ ကဍ္ဎမာနဿ, ဟတ္ထာ ဒဏ္ဍောန မုစ္စတီ’’တိ

“此事于你实难知，因你如死尸般躺卧；当你被拖拽时，木杖不离于手。”

ဧတ္ထ ‘‘ဟတ္ထာ’’တိ, ‘‘အတ္တဒဏ္ဍာ ဘယံ ဇာတ’’န္တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘ဒဏ္ဍာ’’တိ စ ဩကာရန္တဿ ပဉ္စမိယေကဝစနဿ ဒဿနတော ‘‘ဥရဂါ, ပဋင်္ဂါ, ဝိဟဂါ’’တိအာဒီနိပိ ဩကာရန္တာနိ ပဉ္စမိယေကဝစနာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ. ယထာ စ ‘‘ဒါဌိနိ မာတိမညဝှော, သိင်္ဂါလော မမ ပါဏဒေါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘မညဝှော’’တိ, ‘‘သုဒ္ဓါ သုဒ္ဓေဟိ သံဝါသံ, ကပ္ပယဝှော ပတိဿတာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘ကပ္ပယဝှော’’တိ စ ကြိယာပဒဿ ဒဿနတော ‘‘ဂစ္ဆဝှော, ဘုဉ္ဇဝှော, သယဝှော’’တိအာဒီနိပိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ. ဂဏှန္တိ စ တာဒိသာနိ ပဒရူပါနိ သာသနေ သုကုသလာ ကုသလာ, တသ္မာ အမှေဟိပိ နယဂ္ဂါဟဝသေန ‘‘မဟာရာဇာ[Pg.208], မဟာရာဇသ္မာ’’တိအာဒီနိ ဝုတ္တာနိ. နယဂ္ဂါဟဝသေန ပန ဂဟဏေ အသတိ ကထံ နာမိကပဒမာလာ ပရိပုဏ္ဏာ ဘဝိဿန္တိ, သတိယေဝ တသ္မိံ ပရိပုဏ္ဏာ ဘဝန္တိ.

此处，由于见到“hatthā”以及“attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ”(执杖生恐惧)中的“daṇḍā”是以-o结尾的第五格单数，像“蛇”(uragā)、“飞蛾”(paṭaṅgā)、“鸟”(vihagā)等也应采用以-o结尾的第五格单数。又如，由于见到“dāṭhini mātimaññavho, siṅgālo mama pāṇado”(有齿者，莫轻视，野干是我的施命者)中的“maññavho”，以及“suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā”(清净者应与清净者共住，具念者应如此行)中的“kappayavho”这些动词形式，像“gacchavho”(你们去)、“bhuñjavho”(你们吃)、“sayavho”(你们睡)等也应被采用。精通圣教的善巧者会采纳此类词形，因此我们也通过规则的采纳而说出了“mahārājā”、“mahārājasmā”等。若不通过规则的采纳，名词格变化表(nāmikapadamālā)如何能圆满？只有在有它（规则）的情况下，它们才会圆满。

တထာ ဟိ ဗုဒ္ဓဝစနေ အနေကသတသဟဿာနိ နာမိကပဒါနိ ကြိယာပဒါနိ စ ပါဋိဧက္ကံ ပါဋိဧက္ကံ ဧကဝစနဗဟုဝစနကာဟိ သတ္တဟိ အဋ္ဌဟိ ဝါ နာမဝိဘတ္တီဟိ ဆန္နဝုတိယာ စ အာချာတိကဝစနေဟိ ယောဇိတာနိ န သန္တိ, နယဝသေန ပန သန္တိယေဝ, ဣတိ နယဝသေန ‘‘မဟာရာဇာ, မဟာရာဇသ္မာ’’တိအာဒီနိ အမှေဟိ ဌပိတာနိ. ‘‘မဟာရာဇာ တိဋ္ဌန္တိ, မဟာရာဇာ တုမှေ တိဋ္ဌထာ’’တိ ဣမာနိ ပန ‘‘အထ ခေါ စတ္တာရော မဟာရာဇာ မဟတိယာ စ ယက္ခသေနာယ မဟတိယာ စ ကုမ္ဘဏ္ဍသေနာယာ’’တိ ဒဿနတော,

诚然，在佛语(buddhavacana)中，成千上万的名词和动词，并非每一个都与单复数的七种或八种名词格位(nāmivibhatti)以及九十六种动词词尾(ākhyātavacana)逐一结合。然而，通过规则(naya)，它们确实存在。因此，我们依规则确立了“mahārājā”、“mahārājasmā”等形式。至于“诸大王站立”(mahārājā tiṭṭhanti)、“你们诸大王站立”(mahārājā tumhe tiṭṭhathā)这些形式，则是依据“当时，四大王(cattāro mahārājā)与庞大的夜叉(yakkha)军及庞大的鸠槃荼(kumbhaṇḍa)军……”这一见到的范例，

‘‘စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ;

ဒဒ္ဒဠှမာနာ အဋ္ဌံသု, ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ’’တိ

以及“四大王立于四方，光辉灿烂遍照耀；伫立于迦毗罗卫(Kāpilavatthu)林。”

ဒဿနတော စ ဝုတ္တာနိ. ‘‘မဟာရာဇ’’န္တိအာဒီနိပိ ပါဠိဉ္စ ပါဠိနယဉ္စ ဒိသွာ ဧဝ ဝုတ္တာနိ. အသမာသေ ‘‘ရာဇံ, ရာဇေနာ’’တိအာဒီနိ န ပဿာမ, တသ္မာ သုဋ္ဌု ဝိစာရေတဗ္ဗမိဒံ ဌာနံ. ဣဒဉှိ ဒုဒ္ဒသံ ဝီရဇာတိနာ ဇာနိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ. သစေ ပနာယသ္မန္တော ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝါ ပေါရာဏိကာသု ဝါ အဋ္ဌကထာသု အသမာသေ ‘‘ရာဇံ, ရာဇေနာ’’တိအာဒီနိ ပဿေယျာထ, တဒါ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ. ကော ဟိ နာမ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဗုဒ္ဓဝစနေ ဝေါဟာရပ္ပဘေဒံ ဇာနိတုံ သမတ္ထော အညတြ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေဟိ မဟာခီဏာသဝေဟိ.

由于见到这些而说的。像“mahārājaṃ”等词，也都是在审视了巴利(Pāḷi)和巴利规则后才说的。在非复合词(asamāsa)中，我们没有见到“rājaṃ”、“rājena”等形式，因此，这一点应当善加审察。因为这是一个难见之处，是唯有英雄种姓(vīrajāti)者才能了知的地方。然而，如果诸位具寿(āyasmā)在佛语或古代义注(aṭṭhakathā)中，见到非复合词的“rājaṃ”、“rājena”等形式，那么请好好地作意。因为，除了已证得无碍解(paṭisambhidā)的大漏尽者(mahākhīṇāsava)外，又有谁能完全了知佛语中各种用法的差别呢？

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

正如世尊(bhagavā)所说：

‘‘ဝီတတဏှော အနာဒါနော, နိရုတ္တိပဒကောဝိဒေါ;

အက္ခရာနံ သန္နိပါတံ, ဇညာ ပုဗ္ဗာပရာနိ စာ’’တိ.

“渴爱已尽无执取，通晓词语与文句；了知字母之聚合，以及前后的次第。”

ဗြဟ္မာ[Pg.209], ဗြဟ္မာ, ဗြဟ္မာနော. ဗြဟ္မာနံ, ဗြဟ္မံ, ဗြဟ္မာနော. ဗြဟ္မုနာ, ဗြဟ္မေဟိ, ဗြဟ္မေဘိ, ဗြဟ္မူဟိ, ဗြဟ္မူဘိ. ဗြဟ္မဿ, ဗြဟ္မုနော, ဗြဟ္မာနံ, ဗြဟ္မူနံ. ဗြဟ္မုနာ, ဗြဟ္မေဟိ, ဗြဟ္မေဘိ, ဗြဟ္မူဟိ, ဗြဟ္မူဘိ. ဗြဟ္မဿ, ဗြဟ္မုနော, ဗြဟ္မာနံ, ဗြဟ္မူနံ. ဗြဟ္မနိ, ဗြဟ္မေသု, ဘော ဗြဟ္မ, ဘော ဗြဟ္မေ, ဘဝန္တော ဗြဟ္မာနော.

梵天(Brahmā)，诸梵天。梵天，诸梵天。由梵天，由诸梵天。为梵天、梵天的，为诸梵天、诸梵天的。从梵天，从诸梵天。为梵天、梵天的，为诸梵天、诸梵天的。于梵天，于诸梵天。喂，梵天！喂，梵天！诸位梵天！

ယမကမဟာထေရရုစိယာ ‘‘ဘော ဗြဟ္မာ’’ဣတိ ဗဟုဝစနံ ဝါ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ပဏ္ဍိတပုရိသေဟိ ဒေဝေဟိ ဗြဟ္မူဟီ’’တိ ဋီကာဝစနဿ ဒဿနတော, ‘‘ဗြဟ္မူနံ ဝစီဃောသော ဟောတီ’’တိ စ ‘‘ဗြဟ္မူနံ ဝိမာနာဒီသု ဆန္ဒရာဂေါ ကာမာသဝေါ န ဟောတီ’’တိ စ အဋ္ဌကထာဝစနဿ ဒဿနတော, ‘‘ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ, ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’’တိ အာဟစ္စဘာသိတဿ စ ဒဿနတော ‘‘ဗြဟ္မူဟိ, ဗြဟ္မူဘိ, ဗြဟ္မူနံ, ဗြဟ္မေ’’တိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနိ, ဧတာနိ စူဠနိရုတ္တိနိရုတ္တိပိဋကကစ္စာယနေသု န အာဂတာနိ.

或者，依雅摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见，“bho brahmā”是复数。此处，依据疏钞(ṭīkā)中的“paṇḍitapurisehi devehi brahmūhī”（被智者、天神、诸梵天……），依据义注(aṭṭhakathā)中的“brahmūnaṃ vacīghoso hotī”（有诸梵天之语声）及“brahmūnaṃ vimānādīsu chandarāgo kāmāsavo na hotī”（于诸梵天之天宫等中无欲染、欲漏），并依据直接宣说(āhaccabhāsita)之“vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ, dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme”（梵天啊！于人类中，我未曾熟练宣说那带有害觉的殊胜之法），而说出了“brahmūhi”、“brahmūbhi”、“brahmūnaṃ”、“brahme”这些词。这些词未曾出现于《小词释》(Cūḷanirutti)、《词释藏》(Niruttipiṭaka)和《迦旃延》(Kaccāyana)中。

သခါ, သခါ, သခိနော, သခါနော, သခါယော. သခံ, သခါရံ, သခါနံ, သခိနော, သခါနော, သခါယော. သခိနာ, သခါရေဟိ, သခါရေဘိ, သခေဟိ, သခေဘိ. သခိဿ, သခိနော, သခီနံ, သခါရာနံ, သခါနံ. သခါရသ္မာ, သခိနာ, သခါရေဟိ, သခါရေဘိ, သခေဟိ, သခေဘိ. သခိဿ, သခိနော, သခီနံ, သခါရာနံ, သခါနံ. သခေ, သခေသု, သခါရေသု. ဘော သခ, ဘော သခါ, ဘော သခိ, ဘော သခီ, ဘော သခေ, ဘဝန္တော သခိနော, သခါနော, သခါယော.

朋友(sakhā)，诸朋友。朋友，诸朋友。由朋友，由诸朋友。为朋友、朋友的，为诸朋友、诸朋友的。从朋友，从诸朋友。为朋友、朋友的，为诸朋友、诸朋友的。于朋友，于诸朋友。喂，朋友！诸位朋友！

ယမကမဟာထေရမတေန ‘‘ဘော သခါ’’ဣတိ ဗဟုဝစနံ ဝါ. ပါဠိယံ ပန သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတကေ ‘‘ဟရေ သခါ ကိဿ နု မံ ဇဟာသီ’’တိ ဒီဃဝသေန ဝုတ္တော သခါသဒ္ဒေါ အာလပနေကဝစနံ, တသ္မာ ယမကမဟာထေရနယော န ယုဇ္ဇတီတိ စေ[Pg.210]? နော န ယုဇ္ဇတိ. ယသ္မာ ‘‘နေတာဒိသာ သခါ ဟောန္တိ, လဗ္ဘာ မေ ဇီဝတော သခါ’’တိ မနောဇဇာတကေ သခါသဒ္ဒေါ ဧကဝစနမ္ပိ ဟောတိ ဗဟုဝစနမ္ပိ. တထာ ဟိ တတ္ထ ပဌမပါဒေ ဗဟုဝစနံ, ဒုတိယပါဒေ ပနေကဝစနံ, တသ္မာ ယမကမဟာထေရေန ပစ္စတ္တာလပနဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ သခါသဒ္ဒေါ ဝုတ္တော. ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗမိတ္တော သဗ္ဗသခေါ, သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပကော’’တိ ပါဌာနုလောမေန သမာသေ လဗ္ဘမာနဿ သခသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ ‘‘သဗ္ဗသခေါ, သဗ္ဗသခါ, သဗ္ဗသခံ, သဗ္ဗသခေ’’တိအာဒိနာ ပုရိသနယေန. တတြာယံ သမာသဝိဂ္ဂဟော – သဗ္ဗေသံ ဇနာနံ သခါ, သဗ္ဗေ ဝါ ဇနာ သခိနော ဧတဿာတိ သဗ္ဗသခေါ, ယထာ သဗ္ဗဝေရီတိ.

依雅摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见，“bho sakhā”亦为复数。但在巴利语《金蟹本生》(Suvaṇṇakakkaṭajātaka)中，“hare sakhā kissa nu maṃ jahāsī”（喂，朋友！你为何抛弃我？）一句中，以长音形式出现的“sakhā”一词是呼格单数，因此，雅摩迦大长老的观点不成立吗？并非不成立。因为在《摩诺阇本生》(Manoja Jātaka)中，“netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā”（不会有这样的朋友，我活着能得到朋友）一句中的“sakhā”一词既可以是复数也可以是单数。在此偈中，第一句是复数，第二句是单数。因此，雅摩迦大长老在主格与呼格复数位所说的“sakhā”一词是成立的。在此，根据“一切友(sabbasakho)、一切同伴、怜悯一切众生”的文句，在复合词中出现的“sakha”一词，其名词格位变化依阳性词(purisa)范例，如：“sabbasakho”、“sabbasakhā”、“sabbasakhaṃ”、“sabbasakhe”等。此处的复合词分析是：一切人的朋友，或一切人都是他的朋友，故为“sabbasakho”，如同“sabbaverī”（一切敌）一样。

အတ္တာ, အတ္တာ, အတ္တာနော. အတ္တာနံ, အတ္တံ, အတ္တာနော. အတ္တနာ, အတ္တေန, အတ္တနေဟိ, အတ္တနေဘိ. အတ္တနော, အတ္တာနံ. အတ္တနာ, အတ္တနေဟိ, အတ္တနေဘိ. အတ္တနော, အတ္တာနံ. အတ္တနိ, အတ္တနေသု. ဘော အတ္တ, ဘဝန္တော အတ္တာ, ဘောန္တော အတ္တာနော.

自我(attā)，诸自我。自我，诸自我。由自我，由诸自我。为自我、自我的，为诸自我、诸自我的。从自我，从诸自我。为自我、自我的，为诸自我、诸自我的。于自我，于诸自我。喂，自我！诸位自我！

ဧတ္ထ ပန အတ္တံ နိရင်္ကတွာန ပိယာနိ သေဝတိ.

然而于此，舍弃了自我而追求所爱。

‘‘သစေ ဂစ္ဆသိ ပဉ္စာလံ, ခိပ္ပ’မတ္တံ ဇဟိဿသိ;

မိဂံ ပန္ထာနုပန္နံဝ, မဟန္တံ ဘယမေဿတီ’’တိ

“你若前往般遮罗(Pañcāla)，将迅速舍弃生命(attaṃ)；犹如误入歧途的鹿，大恐惧将会降临。”

ပါဠီသု ‘‘အတ္တ’’န္တိ ဒဿနတော ‘‘အတ္တ’’န္တိ ဣဓ ဝုတ္တံ, ‘‘အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ’’တိ ပါဠိဒဿနတော ပန ‘‘အတ္တေနာ’’တိ. စူဠနိရုတ္တိယံ ပန ‘‘အတ္တဿာ’’တိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနမေကဝစနံ အာဂတံ, ဧတံ ကစ္စာယနေ နိရုတ္တိပိဋကေ စ န ဒိဿတိ. ကတ္ထစိ ပန ‘‘အတ္တေသူ’’တိ အာဂတံ. သဗ္ဗာနေတာနိ သာဋ္ဌကထံ ဇိနတန္တိံ ဩလောကေတွာ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

在巴利语(Pāḷi)中，由于见到“attaṃ”的形式，故此处说“attaṃ”；又因见到巴利语“attena vā attaniyena vā”（以自我或以属于自我者），故有“attena”的形式。在《小词释》(Cūḷanirutti)中，出现了第四格与第六格单数的“attassa”，这在《迦旃延》(Kaccāyana)与《词释藏》(Niruttipiṭaka)中未见。在某些地方则出现了“attesu”。所有这些都应在观察义注(aṭṭhakathā)与胜者之教(jinatanti)后而采用。

‘‘အာတုမာ[Pg.211], အာတုမာ, အာတုမာနော. အာတုမာနံ, အာတုမံ, အာတုမာနော. အာတုမေန, အာတုမေဟိ, အာတုမေဘီ’’တိအာဒိနာ ပုရိသနယေန ဝတွာ ‘‘ဘော အာတုမ, ဘဝန္တော အာတုမာ, အာတုမာနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

“自我(ātumā)，自我，诸自我。自我，自我，诸自我。由自我，由诸自我，由诸自我”等，依阳性词(purisa)范例而说，呼格则应说：“喂，自我！诸位自我！”

တတြ အတ္တသဒ္ဒဿ သမာသေ ‘‘ဘာဝိတတ္တော, ဘာဝိတတ္တာ. ဘာဝိတတ္တံ, ဘာဝိတတ္တေ. ဘာဝိတတ္တေန, ဘာဝိတတ္တေဟိ, ဘာဝိတတ္တေဘီ’’တိ ပုရိသနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

在此，关于“atta”词的复合词，应依阳性词(purisa)范例来连接名词格位变化，如：“已修身者(bhāvitatto)，诸已修身者。已修身者，诸已修身者。由已修身者，由诸已修身者”等。

သာ, သာ, သာနော. သာနံ, သာနေ. သာနာ, သာနေဟိ, သာနေဘိ. သာဿ, သာနံ. သာနာ, သာနေဟိ, သာနေဘိ. သာဿ, သာနံ. သာနေ, သာနေသု. ဘော သာ, ဘဝန္တော သာနော. သာ ဝုစ္စတိ သုနခေါ.

狗(sā)，诸狗。狗，诸狗。由狗，由诸狗。为狗、狗的，为诸狗、诸狗的。从狗，从诸狗。为狗、狗的，为诸狗、诸狗的。于狗，于诸狗。喂，狗！诸位狗！“Sā”是指狗(sunakho)。

ဧတ္ထ စ ‘‘န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ. သာဝ ဝါရေန္တိ သူကရ’’န္တိ နိဒဿနပဒါနိ. ကေစိ ပန သာသဒ္ဒဿ ဒုတိယာတတိယာဒီသု ‘‘သံ, သေ. သေနာ’’တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဝဒန္တိ, တံ န ယုတ္တံ. န ဟိ တာနိ ‘‘သံ, သေ. သေနာ’’တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဗုဒ္ဓဝစနေ စေဝ အဋ္ဌကထာဒီသု စ နိရုတ္တိပိဋကေ စ ဒိဿန္တိ. ဧဝံ ပန နိရုတ္တိပိဋကေ ဝုတ္တံ ‘‘သာ တိဋ္ဌတိ, သာနော တိဋ္ဌန္တိ. သာနံ ပဿတိ, သာနေ ပဿတိ. သာနာ ကတံ, သာနေဟိ ကတံ, သာနေဘိ ကတံ. သာဿ ဒီယတေ, သာနံ ဒီယတေ. သာနာ နိဿဋံ, သာနေဟိ နိဿဋံ, သာနေဘိ နိဿဋံ. သာဿ ပရိဂ္ဂဟော, သာနံ ပရိဂ္ဂဟော. သာနေ ပတိဋ္ဌိတံ, သာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ. ဘော သာ, ဘဝန္တော သာနော’’တိ, တသ္မာ နိရုတ္တိပိဋကေ ဝုတ္တနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

此处有“na yattha sā upaṭṭhito hoti”（非有狗现前之处）、“sāva vārenti sūkaraṃ”（狗亦能驱赶野猪）等为例句。有些人说“sā”（狗）词在第二格、第三格等有“saṃ”、“se”、“senā”等形式，那是不正确的。因为这些“saṃ”、“se”、“senā”等形式在佛言(buddhavacana)、义注(aṭṭhakathā)等以及《词释藏》(Niruttipiṭaka)中都见不到。但在《词释藏》中是这样说的：“狗站立，诸狗站立。看见狗，看见诸狗。由狗所做，由诸狗所做。给予狗，给予诸狗。从狗处脱离，从诸狗处脱离。狗的所有物，诸狗的所有物。安住于狗，安住于诸狗。喂，狗！诸位狗！”因此，应当按照《词释藏》中所说的方式来采用名词格位变化。

အတြိဒံ [Pg.212] ဝတ္တဗ္ဗံ – ယထာ ‘‘သေဟိ ဒါရေဟိ အသန္တုဋ္ဌော’’တိအာဒီသု ပုလ္လိင်္ဂေ ဝတ္တမာနဿ ‘‘သကော’’ဣတိ အတ္ထဝါစကဿ သသဒ္ဒဿ ‘‘အတ္တနော အယန္တိ သော’’တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘သော, သာ. သံ, သေ. သေန, သေဟိ, သေဘိ. သဿ, သာနံ. သာ, သသ္မာ, သမှာ, သေဟိ, သေဘိ. သဿ, သာနံ. သေ, သသ္မိံ, သမှိ, သေသူ’’တိ ပုရိသနယေန ရူပါနိ ဘဝန္တိ, န တထာ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ယထာ ဝါ ‘‘ဟိံသန္တိ အတ္တသမ္ဘူတာ, တစသာရံဝ သံ ဖလံ. သာနိ ကမ္မာနိ တပ္ပေန္တိ, ကောသလံ သေန’သန္တုဋ္ဌံ, ဇီဝဂ္ဂါဟံ အဂါဟယီ’’တိအာဒီသု နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနဿ သကမိစ္စတ္ထဝါစကဿ သသဒ္ဒဿ ‘‘သံ, သာနိ, သာ. သံ, သာနိ, သေ. သေန, သေဟိ, သေဘိ. သဿ, သာနံ. သာ, သသ္မာ, သမှာ, သေဟိ, သေဘိ. သဿ, သာနံ. သေ, သသ္မိံ, သမှိ, သေသူ’’တိ စိတ္တနယေန ရူပါနိ ဘဝန္တိ, န တထာ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ တေဟိ အာစရိယေဟိ ဒုတိယာတတိယာဌာနေ ‘‘သံ, သေ. သေနာ’’တိ ဝုတ္တံ, ကသ္မာ စ ပဉ္စမီဌာနေ ‘‘သာ, သသ္မာ, သမှာ’’တိ ဝုတ္တံ, သတ္တမီဌာနေ စ ‘‘သေ, သသ္မိံ, သမှီ’’တိ စ ဝုတ္တံ? သဗ္ဗမေတံ အကာရဏံ, တက္ကဂါဟမတ္တေန ဂဟိတံ အကာရဏံ. သုနခဝါစကော ဟိ သာသဒ္ဒေါ အာကာရန္တတာပကတိကော, န ပုရိသ စိတ္တသဒ္ဒါဒယော ဝိယ အကာရန္တတာပကတိကော. ယာယ ဣမဿ ဤဒိသာနိ ရူပါနိ သိယုံ, သာ စ ပကတိ နတ္ထိ. န စေသော ‘‘ရာဇာ, ဗြဟ္မာ, သခါ, အတ္တာ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ဝိယ ပဌမံ အကာရန္တဘာဝေ ဌတွာ ပစ္ဆာ ပဋိလဒ္ဓအာကာရန္တတာ, အထ ခေါ နိစ္စမောကာရန္တတာပကတိကော ဂေါသဒ္ဒေါ ဝိယ နိစ္စမာကာရန္တတာပကတိကော. နိစ္စမာကာရန္တတာပကတိကဿ စ ဧဝရူပါနိ ရူပါနိ န ဘဝန္တိ, တသ္မာ နိရုတ္တိပိဋကေ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာယနေန န ဝုတ္တာနိ. သစေပိ မညေယျုံ ‘‘အတ္တံ, အတ္တေနာ’တိ [Pg.213] စ ဒဿနတော ‘သံ, သေနာ’တိ ဣမာနိ ပန ဂဟေတဗ္ဗာနီ’’တိ. န ဂဟေတဗ္ဗာနိ ‘‘ရာဇာ, ဗြဟ္မာ, သခါ, အတ္တာ, သာ, ပုမာ’’ဣစ္စေဝမာဒီနံ အညမညံ ပဒမာလာဝသေန ဝိသဒိသတ္တာ နယဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာကာရဿ အသမ္ဘဝတော. ဤဒိသေ ဟိ ဌာနေ နယဂ္ဂါဟဝသေန ဂဟဏံ နာမ သဒေါသံယေဝ သိယာ, တသ္မာ နယဂ္ဂါဟဝသေနပိ န ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

于此应当说：譬如在“sehi dārehi asantuṭṭho”（对自己的妻子不满足）等处，用于阳性、表示“自己的”(sako)之义的“sa”词，其词形变化依purisa(男人)的范例而有“so, sā. Saṃ, se. Sena, sehi, sebhi. Sassa, sānaṃ. Sā, sasmā, samhā, sehi, sebhi. Sassa, sānaṃ. Se, sasmiṃ, samhi, sesū”等形式，但表示“狗”的“sā”词并非如此。又如在“hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva saṃ phalaṃ. Sāni kammāni tappenti, kosalaṃ sena’santuṭṭhaṃ, jīvaggāhaṃ agāhayī”（自生之物伤害自身，如其果实毁坏竹子。自己的业使人苦恼，他活捉了那位对自己所有不满足的憍萨罗(Kosala)王）等处，用于中性、表示“自己的”(sakaṃ)之义的“sa”词，其词形变化依citta(心)的范例而有“saṃ, sāni, sā. Saṃ, sāni, se. Sena, sehi, sebhi. Sassa, sānaṃ. Sā, sasmā, samhā, sehi, sebhi. Sassa, sānaṃ. Se, sasmiṃ, samhi, sesū”等形式，但表示“狗”的“sā”词也并非如此。既然如此，为何那些阿阇梨在第二格、第三格处说成“saṃ, se. senā”，在第五格处说成“sā, sasmā, samhā”，在第七格处又说成“se, sasmiṃ, samhi”呢？所有这些都毫无根据，纯粹是仅凭臆测而得出的无据之论。因为表示“狗”的“sā”词，其词性是天然以ā结尾的，不像purisa(男人)、citta(心)等词是天然以a结尾的。它没有那种能使其产生此类词形变化的词性。它也不像rājā(王)、brahmā(梵)、sakhā(友)、attā(我)等词，先是以a结尾，后来才获得以ā结尾的词性；它反倒是像go(牛)一词恒常以o结尾一样，是恒常以ā结尾的。而恒常以ā结尾的词，是不会有那些词形变化的，因此，在《词释藏》(Niruttipiṭaka)中，具足无碍解的具寿摩诃迦旃延(Mahākaccāyana)未曾说过这些形式。即使有人认为“根据attaṃ, attenā等形式，也应接受saṃ, senā等形式”，这也是不应接受的，因为rājā, brahmā, sakhā, attā, sā, pumā等词，彼此的词形变化各不相同，不可能依循类推来接受。在此等情况下，依循类推(nayaggāha)来理解，必有错误，是故不应依循类推来接受。

အပရမ္ပိ အတြ ဝတ္တဗ္ဗံ – ယထာ ဟိ ‘‘သာဟိ နာရီဟိ တေ ယန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အတ္တနော နာရီ’’တိ, ‘‘သာ နာရီ’’တိ ဧဝံ အတ္ထဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ကညာသဒ္ဒေန သဒိသဿ သာသဒ္ဒဿ ‘‘သာ, သာ, သာယော. သံ, သာ, သာယော. သာယ, သာဟိ, သာဘိ. သာယ, သာနံ. သာယ, သာဟိ, သာဘိ. သာယ, သာနံ. သာယ, သာယံ, သာသူ’’တိ ကညာနယေန ရူပါနိ ဘဝန္တိ, န တထာ ဣမဿ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ တေ အာစရိယာ တတိယာဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ စ ‘‘သာဟိ, သာဘီ’’တိ ရူပါနိ ဣစ္ဆန္တိ, ကသ္မာ စ သတ္တမီဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘သာသူ’’တိ? ဣဒမ္ပိ အကာရဏံ အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂတ္တာ. ကသ္မာ စ ပန စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနဋ္ဌာနေ ပုဗ္ဗက္ခရဿ ရဿဝသေန ‘‘သဿ’’ဣတိ ရူပံ ဣစ္ဆန္တိ? ဣဒမ္ပိ အကာရဏံ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ အာကာရန္တတာပကတိကတ္တာ. အာကာရန္တတာပကတိကဿ စ သာသဒ္ဒဿ ယထာ အကာရန္တတာပကတိကဿ ပုရိသသဒ္ဒဿ ‘‘ပုရိသဿာ’’တိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနရူပံ ဘဝတိ ဧဝရူပဿ ရူပဿ အဘာဝတော. တေနေဝ အာယသ္မာ ကစ္စာနော နိရုတ္တိပိဋကေ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ ရူပံ ဒဿေန္တော စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနဋ္ဌာနေ ပုဗ္ဗက္ခရဿ ဒီဃဝသေန ‘‘သာဿ’’ဣတိ ရူပမာဟ. ကသ္မာ စ ပန တေ အာစရိယာ စတုတ္ထေကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘သာယ’’ဣတိ ရူပံ ဣစ္ဆန္တိ? ဣဒမ္ပိ အကာရဏံ, ဌပေတွာ ဟိ အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂေ ဃသညတော အာကာရတော ပရေသံ နာဒီနံ အာယာဒေသဉ္စ အကာရန္တတော ပုန္နပုံသကလိင်္ဂတော [Pg.214] ပရဿ စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသဉ္စ အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေ အဃတော အာကာရန္တတော ပရဿ စတုတ္ထေကဝစနဿ ကတ္ထစိပိ အာယာဒေသော န ဒိဿတိ. နိရုတ္တိပိဋကေ စ တာဒိသံ ရူပံ န ဝုတ္တံ, အဝစနံယေဝ ယုတ္တတရံ ဗုဒ္ဓဝစနေ အဋ္ဌကထာဒီသု စ အနာဂမနတော. ယာ ပနမှေဟိ နိရုတ္တိပိဋကံ နိဿာယ ဗုဒ္ဓဝစနဉ္စ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုတ္တာ, သာယေဝ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထာပိ နာနာအတ္ထေသု ဝတ္တမာနာနံ လိင်္ဂတ္တယပရိယာပန္နာနံ သာ သော သံဣစ္စေတေသံ တိဏ္ဏံ ပဒါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာသု ပဒါနံ သဒိသာသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

于此，尚有应说之处：譬如，在“sāhi nārīhi te yantī”（他们与自己的/那些女人们同行）一句中，用于阴性、与kaññā(少女)词相似的“sā”词，其词形变化依kaññā的范例而有“sā, sā, sāyo. Saṃ, sā, sāyo. Sāya, sāhi, sābhi. Sāya, sānaṃ. Sāya, sāhi, sābhi. Sāya, sānaṃ. Sāya, sāyaṃ, sāsū”等形态。但表示“狗”的“sā”词，其变格并非如此。既然如此，为何那些阿阇梨在第三格复数位主张用“sāhi, sābhī”的形态，又为何在第七格复数位主张用“sāsū”？这也没有道理，因为它是以-ā结尾的阳性词。再者，为何他们在第四格和第六格单数位主张用前一音节短化的“sassa”形态？这同样没道理，因为表示“狗”的“sā”词，其本性是以-ā结尾。对于以-ā结尾为本性的“sā”词，并不存在像以-a结尾为本性的purisa(男人)词那样，在第四格和第六格单数位变格为“purisassā”的形态。因此，具寿迦旃延(Kaccāyana)在《词释藏》(Niruttipiṭaka)中展示表示“狗”之义的“sā”词的变格时，于第四格和第六格单数位，说其形态为前一音节长音的“sāssa”。再者，为何那些阿阇梨在第四格单数位主张用“sāya”的形态？这同样没道理，因为除了在以-ā结尾的阴性词中，由具有gha名称(ghasañña)的-ā音后所接的nā等格位后缀有āya的替代，以及在以-a结尾的阳性与中性词后，第四格单数有āya的替代之外，在以-ā结尾的阳性词中，非gha音后的-ā所接的第四格单数，在任何地方都未见有āya的替代。在《词释藏》中也未说有此种形态，在佛语、义注(aṭṭhakathā)等中也未出现，故不提及此形更为合理。而我们依据《词释藏》及佛语所说的、关于表示“狗”之义的“sā”词的名词变格表(nāmikapadamālā)，才应当作为核心来接受。于此，亦应观察表示不同意义、涵盖三性的sā、so、saṃ这三个词，其原形与名词变格表中的形态之间的异同。

ဧတ္ထ သိယာ – ယော တုမှေဟိ သာသဒ္ဒေါ ‘‘တံသဒ္ဒတ္ထေ စ သုနခေ စ သကမိစ္စတ္ထေ စ ဝတ္တတီ’’တိ ဣစ္ဆိတော, ကထံ တံ ‘‘သာ’’တိ ဝုတ္တေယေဝ ‘‘ဣမဿ အတ္ထဿ ဝါစကော’’တိ ဇာနန္တီတိ? န ဇာနန္တိ, ပယောဂဝသေန ပန ဇာနန္တိ လောကိယဇနာ စေဝ ပဏ္ဍိတာ စ. ပယောဂဝသေန ဟိ ‘‘သာ မဒ္ဒီ နာဂမာရုဟိ, နာတိဗဒ္ဓံဝ ကုဉ္ဇရ’’န္တိအာဒီသု သာသဒ္ဒဿ တံသဒ္ဒတ္ထတာ ဝိညာယတိ, ဧဝံ သာသဒ္ဒေါ တံသဒ္ဒတ္ထေ စ ဝတ္တတိ. ‘‘န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ. ဘဂဝတော သာဇာတိမ္ပိ သုတွာ သတ္တာ အမတရသဘာဂိနော ဘဝန္တီ’’တိအာဒီသု သာသဒ္ဒဿ သုနခဝါစကတာ ဝိညာယတိ.

于此，或许有人会问：你们所主张的sā词，既有“彼”(taṃ)词之义，又有“狗”义，还有“自己的”(saka)义，那么，当只说“sā”时，如何知道它表示的是哪个意思呢？他们不能直接知道，但无论是世人还是智者，都能通过用法来了解。通过用法，在“sā maddī nāgamāruhi, nātibaddhaṃva kuñjara”（那位玛蒂(Maddī)登上大象，如未被束缚的象）等句中，可以了知sā词有“彼”词之义，如此，sā词亦用于“彼”义。在“Na yattha sā upaṭṭhito hoti”（凡无狗在场之处）及“听闻世尊(Bhagavā)的狗生，众生亦能成为不死味分者”等句中，可以了知sā词有“狗”之义。

‘‘အန္နံ တဝေဒံ ပကတံ ယသဿိ,တံ ခဇ္ဇရေ ဘုဉ္ဇရေ ပိယျရေ စ;

ဇာနာသိ မံ တွံ ပရဒတ္တူပဇီဝိံ,ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍံ လဘတံ သပါကော’’တိ

“荣耀者，此食为你备，可食可享亦可饮。你知我以他施为生，愿烹狗者得此残食。”

ဧတ္ထ ပန သာသဒ္ဒဿ ရဿဘာဝကရဏေန ‘‘သပါကော’’တိ ပါဠိ ဌိတာတိ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သာနံ သုနခါနံ ဣဒံ မံသန္တိ သ’’မိတိ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ‘‘သံ ပစတီတိ သပါကော’’တိ ဝုတ္တန္တိ [Pg.215] ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သပါကောတိ သပါကစဏ္ဍာလော’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. တမ္ပိ ဧတဒေဝတ္ထံ ဒီပေတိ. ဧဝံ သာသဒ္ဒေါ သုနခေ စ ဝတ္တတိ. ‘‘သာ ဒါရာ ဇန္တူနံ ပိယာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘သကာ ဒါရာ သတ္တာနံ ပိယာ’’တိ အတ္ထဒီပနဝသေန သာသဒ္ဒဿ သကဝါစကတာ ပညာယတိ. ဧဝံ သာသဒ္ဒေါ သကမိစ္စတ္ထေ စ ဝတ္တတိ. ဣတိ သာသဒ္ဒံ ပယောဂဝသေန ဤဒိသတ္ထဿ ဝါစကောတိ ဇာနန္တိ. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

于此，不应理解为巴利文作“sapāko”是由于sā词的短化，而应理解为：取“saṃ即是狗(sānaṃ sunakhānaṃ)肉”之义，故说“烹煮saṃ者为sapāko(烹狗者)”。在义注(Aṭṭhakathā)中则只说“sapāka即是烹狗的旃陀罗(caṇḍāla)”。此亦阐明同一义。如此，sā词亦用于“狗”义。而当说“Sā dārā jantūnaṃ piyā”（妻子为众生所爱）时，通过阐释其义为“sakā dārā sattānaṃ piyā”（自己的妻子为有情所爱），可知sā词有“自己的”之义。如此，sā词亦用于“自己的”之义。因此，人们通过用法了知sā词是此类意义的表达。于此有言：

တံသဒ္ဒတ္ထေ စ သုနခေ,သကသ္မိမ္ပိ စ ဝတ္တတိ;

သာသဒ္ဒေါ သော စ ခေါ ဉေယျော,ပယောဂါနံ ဝသေန ဝေ.

用于“彼”词义，亦用于“狗”，及“自己的”义；当知此sā词，皆依用法而分。

ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတီ’’တိ ဧကဝစနပ္ပယောဂဒဿနတော စ,

于此，从巴利文“na yattha sā upaṭṭhito hotī”一句可见其单数用法，

‘‘အသန္တာ ကိရ မံ ဇမ္မာ, တာတ တာတာတိ ဘာသရေ;

ရက္ခသာ ပုတ္တရူပေန, သာဝ ဝါရေန္တိ သူကရ’’န္တိ

“恶人贱种竟唤我，‘爸爸，爸爸’作此言；罗刹化作我子貌，此等恶犬阻野猪。”

ဗဟုဝစနပ္ပယောဂဒဿနတော စ, နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘သာနော’’ဣစ္စာဒိဒဿနတော စ ‘‘သာ, သာ, သာနော. သာနံ, သာနေ. သာနာ’’တိအာဒိနာ သုနခဝါစကဿ သာသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ကထိတာ.

并且从复数用法，以及从《阐释论藏》(Niruttipiṭaka)中可见的“sāno”等形态，讲述了表示“狗”义的sā词的名词格位变化为：“sā, sā, sāno. Sānaṃ, sāne. Sānā”等。

ဣဒါနိ ပုမသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述puma词的名词格位变化：

ပုမာ, ပုမာ, ပုမာနော. ပုမာနံ, ပုမာနေ. ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမေန, ပုမာနေဟိ, ပုမာနေဘိ. ပုမဿ, ပုမုနော, ပုမာနံ. ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမာနေဟိ, ပုမာနေဘိ. ပုမဿ, ပုမုနော, ပုမာနံ. ပုမာနေ, ပုမာနေသု. ဘော ပုမ, ဘဝန္တော ပုမာ, ပုမာနော. ‘‘ဘော ပုမာ’’ဣတိ ဗဟုဝစနေ နယောပိ ဉေယျော.

主格：Pumā, pumā, pumāno。宾格：Pumānaṃ, pumāne。工具格：Pumānā, pumunā, pumena, pumānehi, pumānebhi。与格/属格：Pumassa, pumuno, pumānaṃ。从格：Pumānā, pumunā, pumānehi, pumānebhi。属格：Pumassa, pumuno, pumānaṃ。处格：Pumāne, pumānesu。呼格：Bho puma, bhavanto pumā, pumāno。“Bho pumā”作为复数呼格的用法也应了知。

ဧတ္ထ [Pg.216] ပန –

于此，

‘‘ထိယော တဿ ပဇာယန္တိ, န ပုမာ ဇာယရေ ကုလေ;

ယော ဇာနံ ပုစ္ဆိတော ပဉှံ, အညထာ နံ ဝိယာကရေ’’တိ

“彼家只生女，族中不生男；若人被问知，异答于其问。”

အယံ ပါဠိ ပုမသဒ္ဒဿ ဗဟုဝစနဘာဝသာဓိကာ, ကစ္စာယနေ ‘‘ဟေ ပုမံ’’ဣတိ သာနုသာရံ အာလပနေကဝစနံ ဒိဿတိ. တဒနေကေသု ပါဠိပ္ပဒေသေသု စ အဋ္ဌကထာသု စ သာနုသာရာနံ အာလပနဝစနာနံ အဒဿနတော ဣဓ န ဝဒါမိ. ဥပပရိက္ခိတွာ ယုတ္တံ စေ, ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ယသဿိ နံ ပညဝန္တံ ဝိသယှာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ အာဂမဝသေနေဝါနုသာရော ဟောတိ, န သဘာဝတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အယမာကာရန္တဝသေန နာမိကပဒမာလာ.

此巴利文是puma词有复数形式的证明。在《迦旃延》(Kaccāyana)中可见其带鼻音的呼格单数形式为“he pumaṃ”。但因在许多巴利文段落及义注(aṭṭhakathā)中未见带鼻音的呼格，故我于此不言。若经审察后认为合理，则应采纳。至于“Yasassi naṃ paññavantaṃ visayhā”一句，其中的鼻音是为了保持音韵，应知是增音而非本然。此即依-ā结尾的名词格位变化。

‘‘သောဠသိတ္ထိသဟဿာနံ,န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော တဒါ;

အဟောရတ္တာနမစ္စယေန,နိဗ္ဗတ္တော အဟမေကကော’’တိ စ,

“于一万六千，女人中无男；经诸日与夜，唯我独生出。”

‘‘ယထာ ဗလာကယောနိမှိ, န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော သဒါ;

မေဃေသု ဂဇ္ဇမာနေသု, ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ တာ တဒါ’’တိ စ

“犹如白鹭种，其中总无雄；当云雷鸣时，彼等乃受孕。”

ပါဠိဒဿနတော ပန ဩကာရန္တဝသေနပိ နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

从这些巴利经文来看，亦应了知依-o结尾的名词格位变化。

ပုမော, ပုမာ. ပုမံ, ပုမေ. ပုမေန, ပုမေဟိ, ပုမေဘိ. ပုမဿ, ပုမာနံ. ပုမာ, ပုမသ္မာ, ပုမမှာ, ပုမေဟိ, ပုမေဘိ. ပုမဿ, ပုမာနံ. ပုမေ, ပုမသ္မိံ, ပုမမှိ, ပုမေသု. ဘော ပုမ, ဘဝန္တော ပုမာ. ‘‘ဘော ပုမာ’’ဣတိ ဝါ, ဧဝံ ပုမသဒ္ဒဿ ဒွိဓာ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

主格：Pumo, pumā。宾格：Pumaṃ, pume。工具格：Pumena, pumehi, pumebhi。与格/属格：Pumassa, pumānaṃ。从格：Pumā, pumasmā, pumamhā, pumehi, pumebhi。属格：Pumassa, pumānaṃ。处格：Pume, pumasmiṃ, pumamhi, pumesu。呼格：Bho puma, bhavanto pumā。或“Bho pumā”。如此，puma词有两种名词格位变化。

ဣဒါနိ မိဿကနယော ဝုစ္စတေ –

现在讲述混合式：

ပုမာ[Pg.217], ပုမော, ပုမာ, ပုမာနော. ပုမာနံ, ပုမံ, ပုမာနေ, ပုမေ. ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမေန, ပုမာနေဟိ, ပုမာနေဘိ, ပုမေဟိ, ပုမေဘိ. ပုမဿ, ပုမုနော, ပုမာနံ. ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမာ, ပုမသ္မာ, ပုမမှာ, ပုမာနေဟိ, ပုမာနေဘိ, ပုမေဟိ, ပုမေဘိ. ပုမဿ, ပုမုနော, ပုမာနံ. ပုမာနေ, ပုမေ, ပုမသ္မိံ, ပုမမှိ, ပုမာနေသု, ပုမေသု. ဘော ပုမ, ဘဝန္တော ပုမာနော, ဘဝန္တော ပုမာ. ‘‘ဘော ပုမာနော, ဘော ပုမာ’’ဣတိ ဝါ.

主格：Pumā, pumo, pumā, pumāno。宾格：Pumānaṃ, pumaṃ, pumāne, pume。工具格：Pumānā, pumunā, pumena, pumānehi, pumānebhi, pumehi, pumebhi。与格/属格：Pumassa, pumuno, pumānaṃ。从格：Pumānā, pumunā, pumā, pumasmā, pumamhā, pumānehi, pumānebhi, pumehi, pumebhi。属格：Pumassa, pumuno, pumānaṃ。处格：Pumāne, pume, pumasmiṃ, pumamhi, pumānesu, pumesu。呼格：Bho puma, bhavanto pumāno, bhavanto pumā。或“Bho pumāno, bho pumā”。

ဣဒါနိ ရဟသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述rahas词的名词格位变化：

ရဟာ ဝုစ္စတိ ပါပဓမ္မော. ရဟာ, ရဟာ, ရဟိနော. ရဟာနံ, ရဟာနေ. ရဟိနာ, ရဟိနေဟိ, ရဟိနေဘိ. ရဟဿ, ရဟာနံ. ရဟာ, ရဟာနေဟိ, ရဟာနေဘိ. ရဟဿ, ရဟာနံ. ရဟာနေ, ရဟာနေသု. ဘော ရဟ, ဘဝန္တော ရဟိနော, ဘဝန္တော ရဟာ.

“Rahas”被称为恶法。主格：Rahā, rahā, rahino。宾格：Rahānaṃ, rahāne。工具格：Rahinā, rahinehi, rahinebhi。与格/属格：Rahassa, rahānaṃ。从格：Rahā, rahānehi, rahānebhi。属格：Rahassa, rahānaṃ。处格：Rahāne, rahānesu。呼格：Bho raha, bhavanto rahino, bhavanto rahā。

ဣဒါနိ ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述daḷhadhamma词的名词格位变化：

ဒဠှဓမ္မာ, ဒဠှဓမ္မာ, ဒဠှဓမ္မာနော. ဒဠှဓမ္မာနံ, ဒဠှဓမ္မာနေ. ဒဠှဓမ္မိနာ, ဒဠှဓမ္မေဟိ, ဒဠှဓမ္မေဘိ. ဒဠှဓမ္မဿ, ဒဠှဓမ္မာနံ. ဒဠှဓမ္မိနာ, ဒဠှဓမ္မေဟိ, ဒဠှဓမ္မေဘိ. ဒဠှဓမ္မဿ, ဒဠှဓမ္မာနံ. ဒဠှဓမ္မေ ဒဠှဓမ္မေသု. ဘော ဒဠှဓမ္မ, ဘဝန္တော ဒဠှဓမ္မာနော, ဘဝန္တော ဒဠှဓမ္မာ. ‘‘ဘော ဒဠှဓမ္မာနော, ဘော ဒဠှဓမ္မာ’’ဣတိ ပုထုဝစနမ္ပိ ဉေယျံ, ဧဝံ ပစ္စက္ခဓမ္မသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

Daḷhadhammā, daḷhadhammā, daḷhadhammāno。Daḷhadhammānaṃ, daḷhadhammāne。Daḷhadhamminā, daḷhadhammehi, daḷhadhammebhi。Daḷhadhammassa, daḷhadhammānaṃ。Daḷhadhamminā, daḷhadhammehi, daḷhadhammebhi。Daḷhadhammassa, daḷhadhammānaṃ。Daḷhadhamme daḷhadhammesu。Bho daḷhadhamma, 诸位(bhavanto)daḷhadhammāno, 诸位daḷhadhammā。复数(puthuvacana)呼格“Bho daḷhadhammāno, bho daḷhadhammā”亦应了知。如是，现前法(paccakkhadhamma)一词的名词词形变化(nāmikapadamālā)亦应组合。

ဧတ္ထ စ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ စတ္တာရော ဓနုဂ္ဂဟာ ဒဠှဓမ္မာ’’တိ ဣဒံ နိဒဿနံ. ဣမိဿံ ပန ပါဠိယံ ‘‘ဒဠှဓမ္မာ’’ ဣတိ ဗဟုဝစနဝသေန အာဂတတ္တာ ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒေါ အာကာရန္တောတိပိ ဩကာရန္တောတိပိ အပ္ပသိဒ္ဓေါ တဒန္တာနံ ဗဟုဝစနဘာဝေ တုလျရူပတ္တာ. တထာပိ အမှေဟိ ပဒမာလာ အာကာရန္တဝသေနေဝ ယောဇိတာ. ဤဒိသေသု ဟိ ဌာနေသု ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒေါ အာကာရန္တောတိပိ ဩကာရန္တောတိပိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတေဝ [Pg.218] အပရိဗျတ္တရူပတ္တာ. အညသ္မိံ ပန ပါဠိပ္ပဒေသေ အတီဝ ပရိဗျတ္တော ဟုတွာ ဩကာရန္တ ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒေါ ဒွိဓာ ဒိဿတိ ဂုဏသဒ္ဒပဏ္ဏတ္တိဝါစကသဒ္ဒဝသေန. တတ္ထ ‘‘ဣဿတ္တေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော’’တိ ဧတ္ထ ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒေါ ဩကာရန္တော ဂုဏသဒ္ဒေါ. ‘‘ဗာရာဏသိယံ ဒဠှဓမ္မော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝါစကသဒ္ဒေါ. ဧဝံ ဩကာရန္တော ဒဠှဓမ္မသဒ္ဒေါ ဒွိဓာ ဒိဋ္ဌော. တဿ ပန ‘‘ဒဠှဓမ္မော, ဒဠှဓမ္မာ. ဒဠှဓမ္မံ, ဒဠှဓမ္မေ’’တိ ပုရိသနယေန နာမိကပဒမာလာ ဉေယျာ, အာကာရန္တောကာရန္တာနံ ဝသေန မိဿကပဒမာလာ စ. ကထံ?

在此，“诸比丘，犹如四位强健的弓箭手(dhanuggahā daḷhadhammā)”是一个范例。于此巴利文中，“daḷhadhammā”以复数形式出现，故daḷhadhamma一词既可视为ā词尾，亦可视为o词尾，因其结尾在复数时形态相同。即便如此，我们仍依ā词尾的形式组合其名词词形变化(nāmikapadamālā)。于此等处，因形态不甚明确，daḷhadhamma一词，谓其为ā词尾或o词尾，皆为适宜。然于其他巴利文段落中，o词尾的daḷhadhamma一词则极为明确，以性质词(guṇasadda)和名称词(paṇṇattivācakasadda)两种方式出现。其中，于“我于箭术(issatte)精熟，以坚法(daḷhadhammo)闻名”一句中，daḷhadhamma是o词尾的性质词。于“在波罗奈(Bārāṇasī)，名为坚法的国王治理国家(rajjaṃ kāresī)”一句中，则是名称词。如是，o词尾的daḷhadhamma一词可见有两种。其名词词形变化，如“daḷhadhammo, daḷhadhammā. Daḷhadhammaṃ, daḷhadhamme”，应依阳性词(purisa)规则了知，亦应了知其ā词尾与o词尾的混合词形变化(missakapadamālā)。云何？

ဒဠှဓမ္မာ, ဒဠှဓမ္မော, ဒဠှဓမ္မာနော, ဒဠှဓမ္မာ. ဒဠှဓမ္မာနံ, ဒဠှဓမ္မံ, ဒဠှဓမ္မာနေ, ဒဠှဓမ္မေ. ဒဠှဓမ္မိနာ, ဒဠှဓမ္မေန, ဒဠှဓမ္မေဟိ, ဒဠှဓမ္မေဘိ. ဒဠှဓမ္မဿ, ဒဠှဓမ္မာနံ. ဒဠဓမ္မိနာ, ဒဠှဓမ္မာ, ဒဠှဓမ္မသ္မာ, ဒဠှဓမ္မမှာ, ဒဠှဓမ္မေဟိ, ဒဠှဓမ္မေဘိ. ဒဠှဓမ္မဿ, ဒဠှဓမ္မာနံ. ဒဠှဓမ္မေ, ဒဠှဓမ္မသ္မိံ, ဒဠှဓမ္မမှိ, ဒဠှဓမ္မေသု. ဘော ဒဠှဓမ္မ, ဘဝန္တော ဒဠှဓမ္မာနော, ဘဝန္တော ဒဠှဓမ္မာတိ. ဧဝံ ပစ္စက္ခဓမ္မာ, ပစ္စက္ခဓမ္မောတိ မိဿကပဒမာလာ စ ယောဇေတဗ္ဗာ.

Daḷhadhammā, daḷhadhammo, daḷhadhammāno, daḷhadhammā。Daḷhadhammānaṃ, daḷhadhammaṃ, daḷhadhammāne, daḷhadhamme。Daḷhadhamminā, daḷhadhammena, daḷhadhammehi, daḷhadhammebhi。Daḷhadhammassa, daḷhadhammānaṃ。Daḷadhamminā, daḷhadhammā, daḷhadhammasmā, daḷhadhammamhā, daḷhadhammehi, daḷhadhammebhi。Daḷhadhammassa, daḷhadhammānaṃ。Daḷhadhamme, daḷhadhammasmiṃ, daḷhadhammamhi, daḷhadhammesu。Bho daḷhadhamma, 诸位(bhavanto)daḷhadhammāno, 诸位daḷhadhammā。如是，现前法(paccakkhadhammā)与现前法(paccakkhadhammo)的混合词形变化(missakapadamālā)亦应组合。

ဣဒါနိ ဝိဝဋစ္ဆဒသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在解说揭障者(vivaṭacchada)一词的名词词形变化(nāmikapadamālā)——

ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနော. ဝိဝဋစ္ဆဒါနံ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနေ. ဝိဝဋစ္ဆဒေန, ဝိဝဋစ္ဆဒေဟိ, ဝိဝဋစ္ဆဒေဘိ. ဝိဝဋစ္ဆဒဿ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနံ. ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဝိဝဋစ္ဆဒေဟိ, ဝိဝဋစ္ဆဒေဘိ. ဝိဝဋစ္ဆဒဿ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနံ. ဝိဝဋစ္ဆဒေ, ဝိဝဋစ္ဆဒေသု. ဘော ဝိဝဋစ္ဆဒ, ဘဝန္တော ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဘဝန္တော ဝိဝဋစ္ဆဒါနော.

Vivaṭacchadā, vivaṭacchadā, vivaṭacchadāno。Vivaṭacchadānaṃ, vivaṭacchadāne。Vivaṭacchadena, vivaṭacchadehi, vivaṭacchadebhi。Vivaṭacchadassa, vivaṭacchadānaṃ。Vivaṭacchadā, vivaṭacchadehi, vivaṭacchadebhi。Vivaṭacchadassa, vivaṭacchadānaṃ。Vivaṭacchade, vivaṭacchadesu。Bho vivaṭacchada, 诸位(bhavanto)vivaṭacchadā, 诸位vivaṭacchadāno。

အယံ နာမိကပဒမာလာ ‘‘သစေ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋစ္ဆဒါ’’တိ [Pg.219] ပါဠိဒဿနတော အာကာရန္တဝသေန ကထိတာ. ‘‘လောကေ ဝိဝဋစ္ဆဒေါ’’တိပိ ပါဠိဒဿနတော ပန ဩကာရန္တဝသေနပိ ကထေတဗ္ဗာ ‘‘ဝိဝဋစ္ဆဒေါ, ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဝိဝဋစ္ဆဒံ, ဝိဝဋစ္ဆဒေ’’တိ. မိဿကဝသေနပိ ကထေတဗ္ဗာ ‘‘ဝိဝဋစ္ဆဒါ, ဝိဝဋစ္ဆဒေါ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနော, ဝိဝဋစ္ဆဒါ. ဝိဝဋစ္ဆဒါနံ, ဝိဝဋစ္ဆဒံ, ဝိဝဋစ္ဆဒါနေ, ဝိဝဋစ္ဆဒေ’’ဣတိ.

此名词词形变化(nāmikapadamālā)，是依“若从在家(agārasmā)而出家(anagāriyaṃ)，于世间(loke)成阿罗汉(arahaṃ)、正等觉者(sammāsambuddho)，为揭障者(vivaṭacchadā)”此句巴利，依ā词尾而说。又，依“于世间为揭障者(loke vivaṭacchado)”此句巴利，亦应依o词尾而说，如：“vivaṭacchado, vivaṭacchadā, vivaṭacchadaṃ, vivaṭacchade”。亦应依混合形式(missakavasa)而说，如：“vivaṭacchadā, vivaṭacchado, vivaṭacchadāno, vivaṭacchadā. Vivaṭacchadānaṃ, vivaṭacchadaṃ, vivaṭacchadāne, vivaṭacchade”。

ဣဒါနိ ဝတ္တဟသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – ဝတ္တဟာတိ သက္ကော.

现在解说vattaha一词的名词词形变化(nāmikapadamālā)——vattaha即帝释(Sakko)。

ဝတ္တဟာ, ဝတ္တဟာနော. ဝတ္တဟာနံ, ဝတ္တဟာနေ. ဝတ္တဟာနာ, ဝတ္တဟာနေဟိ, ဝတ္တဟာနေဘိ. ဝတ္တဟိနော, ဝတ္တဟာနံ. ဝတ္တဟာနာ, ဝတ္တဟာနေဟိ, ဝတ္တဟာနေဘိ. ဝတ္တဟိနော, ဝတ္တဟာနံ. ဝတ္တဟာနေ, ဝတ္တဟာနေသု. ဘော ဝတ္တဟ, ဘဝန္တော ဝတ္တဟာနော. အထ ဝါ ‘‘ဘော ဝတ္တဟာ, ဘော ဝတ္တဟာနော’’ဣစ္စပိ.

Vattahā, vattahāno。Vattahānaṃ, vattahāne。Vattahānā, vattahānehi, vattahānebhi。Vattahino, vattahānaṃ。Vattahānā, vattahānehi, vattahānebhi。Vattahino, vattahānaṃ。Vattahāne, vattahānesu。Bho vattaha, 诸位(bhavanto)vattahāno。或亦作：“bho vattahā, bho vattahāno”。

ဣဒါနိ ဝုတ္တသိရသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在解说vuttasira一词的名词词形变化(nāmikapadamālā)——

ဝုတ္တသိရာ, ဝုတ္တသိရာ, ဝုတ္တသိရာနော. ဝုတ္တသိရာနံ, ဝုတ္တသိရာနေ. ဝုတ္တသိရာနာ, ဝုတ္တသိရာနေဟိ, ဝုတ္တသိရာနေဘိ. ဝုတ္တသိရဿ, ဝုတ္တသိရာနံ, ဝုတ္တသိရာ, ဝုတ္တသိရေဟိ, ဝုတ္တသိရေဘိ. ဝုတ္တသိရဿ, ဝုတ္တသိရာနံ. ဝုတ္တသိရေ, ဝုတ္တသိရေသု. ဘော ဝုတ္တသိရ, ဘာန္တော ဝုတ္တသိရာနောတိ. ‘‘ဝုတ္တသိရော’’တိ ဩကာရန္တပါဌောပိ ဒိဿတိ.

Vuttasirā, vuttasirā, vuttasirāno。Vuttasirānaṃ, vuttasirāne。Vuttasirānā, vuttasirānehi, vuttasirānebhi。Vuttasirassa, vuttasirānaṃ, vuttasirā, vuttasirehi, vuttasirebhi。Vuttasirassa, vuttasirānaṃ。Vuttasire, vuttasiresu。Bho vuttasira, 诸位(bhavanto)vuttasirāno。o词尾的读法(pāṭha)“vuttasiro”亦可见。

ဣဒါနိ ယုဝသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在解说青年(yuva)一词的名词词形变化(nāmikapadamālā)——

ယုဝါ, ယုဝါ, ယုဝါနော, ယုဝါနာ. ယုဝါနံ, ယုဝံ, ယုဝါနေ, ယုဝေ. ယုဝါနာ, ယုဝေန, ယုဝါနေန, ယုဝါနေဟိ, ယုဝါနေဘိ, ယုဝေဟိ, ယုဝေဘိ. ယုဝါနဿ, ယုဝဿ, ယုဝါနာနံ, ယုဝါနံ. ယုဝါနာ[Pg.220], ယုဝါနသ္မာ, ယုဝါနမှာ, ယုဝါနေဟိ, ယုဝါနေဘိ, ယုဝေဟိ, ယုဝေဘိ. ယုဝါနဿ, ယုဝဿ, ယုဝါနာနံ, ယုဝါနံ. ယုဝါနေ, ယုဝါနသ္မိံ, ယုဝါနမှိ, ယုဝေ, ယုဝသ္မိံ, ယုဝမှိ, ယုဝါနေသု, ယုဝါသု, ယုဝေသု. ဘော ယုဝ, ယုဝါန, ဘဝန္တော ယုဝါနာ.

Yuvā, yuvā, yuvāno, yuvānā。Yuvānaṃ, yuvaṃ, yuvāne, yuve。Yuvānā, yuvena, yuvānena, yuvānehi, yuvānebhi, yuvehi, yuvebhi。Yuvānassa, yuvassa, yuvānānaṃ, yuvānaṃ。Yuvānā, yuvānasmā, yuvānamhā, yuvānehi, yuvānebhi, yuvehi, yuvebhi。Yuvānassa, yuvassa, yuvānānaṃ, yuvānaṃ。Yuvāne, yuvānasmiṃ, yuvānamhi, yuve, yuvasmiṃ, yuvamhi, yuvānesu, yuvāsu, yuvesu。Bho yuva, yuvāna, 诸位(bhavanto)yuvānā。

ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဧကဒေသေန အာကာရန္တနယော စ သဗ္ဗထာ ဩကာရန္တနယော စ ဧကဒေသေန စ ဩကာရန္တနယောတိ တယော နယာ ဒိဿန္တိ.

于此，可见三轨(nayo)：部分为ā词尾之轨，完全为o词尾之轨，以及部分为o词尾之轨。

မဃဝသဒ္ဒဿပိ ‘‘မဃဝါ, မဃဝါ, မဃဝါနော, မဃဝါနာ’’တိအာဒိနာ ယုဝသဒ္ဒဿေဝ နာမိကပဒမာလာယောဇနံ ကုဗ္ဗန္တိ ဂရူ. နိရုတ္တိပိဋကေ ပန ‘‘မဃဝါ တိဋ္ဌတိ, မဃဝန္တော တိဋ္ဌန္တိ. မဃဝန္တံ ပဿတိ, မဃဝန္တေ ပဿတိ. မဃဝတာ ကတံ, မဃဝန္တေဟိ ကတံ, မဃဝန္တေဘိ ကတံ. မဃဝတော ဒီယတေ, မဃဝန္တာနံ ဒီယတေ. မဃဝတာ နိဿဋံ, မဃဝန္တေဟိ နိဿဋံ, မဃဝန္တေဘိ နိဿဋံ. မဃဝတော ပရိဂ္ဂဟော, မဃဝန္တာနံ ပရိဂ္ဂဟော. မဃဝတိ ပတိဋ္ဌိတံ, မဃဝန္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ. ဘော မဃဝါ, ဘဝန္တော မဃဝန္တော’’တိ ဂုဏဝါပဒနယေန ဝုတ္တံ, တထာ စူဠနိရုတ္တိယမ္ပိ. တံ ပါဠိယာ သံသန္ဒတိ သမေတိ. ပါဠိယဉှိ ‘‘သက္ကော မဟာလိ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မဃော နာမ မာဏဝေါ အဟောသိ, တသ္မာ မဃဝါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတေန ‘‘မဃောတိ နာမံ အဿ အတ္ထီတိ မဃဝါ’’တိ အတ္ထိ အတ္ထဝါစကဝန္တုပစ္စယဝသေန ပဒသိဒ္ဓိ ဒဿိတာ ဟောတိ, တသ္မာဿ ဂုဏဝန္တုသဒ္ဒဿ ဝိယ စ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

对于“maghavā”(Maghavā)一词，诸师亦仿照“yuva”(Yuva)一词，构成其名词词形变化表，如“maghavā, maghavā, maghavāno, maghavānā”等。但在《词释藏》(Niruttipiṭaka)中，则依“guṇavā”(Guṇavā)词的规则而说：“maghavā tiṭṭhati, maghavanto tiṭṭhanti. Maghavantaṃ passati, maghavante passati. Maghavatā kataṃ, maghavantehi kataṃ, maghavantebhi kataṃ. Maghavato dīyate, maghavantānaṃ dīyate. Maghavatā nissaṭaṃ, maghavantehi nissaṭaṃ, maghavantebhi nissaṭaṃ. Maghavato pariggaho, maghavantānaṃ pariggaho. Maghavati patiṭṭhitaṃ, maghavantesu patiṭṭhitaṃ. Bho maghavā, bhavanto maghavanto”。《小词释》(Cūḷanirutti)中也是如此。这与圣典相符且一致。因为在圣典中说：“摩诃离(Mahāli)，诸天之主帝释，往昔为人时，曾是名为摩伽(Magha)的青年，因此被称为maghavā。”此说表明，“maghavā”一词是依“他有‘摩伽’这个名字”之义，通过表示领有义的-vantu后缀构成的。因此，其名词词形变化表应仿照“guṇavantu”(Guṇavantu)一词来构成。

ဣဒါနိ အဒ္ဓသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – အဒ္ဓသဒ္ဒဿ ဟိ ယံ ကာလေ မဂ္ဂေ စ ဝတ္တမာနဿ ‘‘အတီတော အဒ္ဓါ. ဒီဃော အဒ္ဓါ သုဒုဂ္ဂမော’’တိအာဒီသု ‘‘အဒ္ဓါ’’တိ ပဌမန္တံ ရူပံ ဒိဿတိ, တံ ‘‘အဒ္ဓါ ဣဒံ မန္တပဒံ သုဒုဒ္ဒသ’’န္တိအာဒီသု ဧကံသတ္ထေ [Pg.221] ဝတ္တမာနေန ‘‘အဒ္ဓါ’’တိ နိပါတပဒေန သမာနံ. နိပါတာနံ ပန ပဒမာလာ န ရူဟတိ, နာမိကာနံယေဝ ရူဟတိ.

现在解说“addhan”(Addhan)一词的名词词形变化表——当“addhan”一词用于表示时间或路程时，如在“atīto addhā”（过去的时间）、“Dīgho addhā suduggamo”（路途漫长极难行）等句中，可见其主格单数形式为“addhā”。此形式与在“addhā idaṃ mantapadaṃ sududdasa”（此咒语确实极难见）等句中，用于表示“确实”义的不变词(nipāta)“addhā”相同。然而，不变词没有词形变化，只有名词才有。

အဒ္ဓါ, အဒ္ဓါ, အဒ္ဓါနော. အဒ္ဓါနံ, အဒ္ဓါနေ. အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓါနေဟိ, အဒ္ဓါနေဘိ. အဒ္ဓုနော, အဒ္ဓါနံ. အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓါနေဟိ, အဒ္ဓါနေဘိ. အဒ္ဓုနော, အဒ္ဓါနံ. အဒ္ဓနိ, အဒ္ဓါနေ, အဒ္ဓါနေသု. ဘော အဒ္ဓ, ဘဝန္တော အဒ္ဓါ, အဒ္ဓါနော.

Addhā, addhā, addhāno. Addhānaṃ, addhāne. Addhunā, addhānehi, addhānebhi. Addhuno, addhānaṃ. Addhunā, addhānehi, addhānebhi. Addhuno, addhānaṃ. Addhani, addhāne, addhānesu. Bho addha, bhavanto addhā, addhāno.

ဧတ္ထ ကိဉ္စိ ပယောဂံ ဒဿေဿာမ – တယော အဒ္ဓါ. အဒ္ဓါနံ ဝီတိဝတ္တော. ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ. ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန. ပထဒ္ဓုနော ပန္နရသေဝ စန္ဒော. အဟူ အတီတမဒ္ဓါနေ, သမဏော ခန္တိဒီပနော. အဒ္ဓါနေ ဂစ္ဆန္တေ ပညာယိဿတိ. ဣစ္စာဒယော ဉေယျာ. အယမ္ပိ ပနေတ္ထ နီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ‘‘အဒ္ဓါနန္တိ ဒုတိယေကဝစနန္တဝသေန စတုတ္ထီဆဋ္ဌီဗဟုဝစနဝသေန စ ဝုတ္တံ ရူပံ. ‘‘အဒ္ဓါနမဂ္ဂပဋိပ္ပန္နော ဟောတီ’’တိအာဒီသု ဒီဃမဂ္ဂဝါစကေန ‘‘အဒ္ဓါန’’န္တိ နပုံသကေန သဒိသံ သုတိသာမညဝသေနာတိ.

在此，我们展示一些用例：“tayo addhā”（三时）。“Addhānaṃ vītivatto”（已越度旅程）。“Iminā dīghena addhunā”（通过此漫长的时间）。“Dīghassa addhuno accayena”（经过漫长时间之后）。“Pathaddhuno pannaraseva cando”（如月行于前半月第十五日）。“Ahū atītamaddhāne, samaṇo khantidīpano”（在过去时，曾有位名为‘忍光’(Khantidīpana)的沙门）。“Addhāne gacchante paññāyissati”（当时间流逝时，将会了知）。诸如此类应当了知。此处此规则亦应了知：“addhānaṃ”(Addhānaṃ)这一形式，既可作宾格单数，亦可作与格、属格复数。在“addhānamaggapaṭippanno hoti”（他已踏上长路）等句中，表示‘长路’的中性词“addhāna”(Addhāna)，因其发音相似而与（“addhan”的格位形式）相同。

ဣဒါနိ မုဒ္ဓသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在解说“muddhan”(Muddhan)（头）一词的名词词形变化表——

မုဒ္ဓါ, မုဒ္ဓါ, မုဒ္ဓါနော. မုဒ္ဓံ, မုဒ္ဓေ, မုဒ္ဓါနေ. မုဒ္ဓါနာ, မုဒ္ဓေဟိ, မုဒ္ဓေဘိ. မုဒ္ဓဿ, မုဒ္ဓါနံ. မုဒ္ဓါနာ, မုဒ္ဓေဟိ, မုဒ္ဓေဘိ. မုဒ္ဓဿ, မုဒ္ဓါနံ. မုဒ္ဓနိ, မုဒ္ဓနေသု. ဘော မုဒ္ဓ, ဘဝန္တော မုဒ္ဓါ, မုဒ္ဓါနော.

Muddhā, muddhā, muddhāno. Muddhaṃ, muddhe, muddhāne. Muddhānā, muddhehi, muddhebhi. Muddhassa, muddhānaṃ. Muddhānā, muddhehi, muddhebhi. Muddhassa, muddhānaṃ. Muddhani, muddhanesu. Bho muddha, bhavanto muddhā, muddhāno.

ဧဝံ အဘိဘဝိတာပဒေန ဝိသဒိသပဒါနိ ဘဝန္တိ. ဣတိ နာနာနယေဟိ အဘိဘဝိတာပဒေန သဒိသာနိ ဝတ္တာဒီနိ ဝိသဒိသာနိ ဂုဏဝါဒီနိ ရာဇသာဣစ္စာဒီနိ စ အာကာရန္တပဒါနိ ဒဿိတာနိ သဒ္ဓိံ နာမိကပဒမာလာဟိ.

如此，便有与“abhibhavitar”(Abhibhavitar)词不相似的词。如是，通过各种规则，连同其名词词形变化表，已展示了与“abhibhavitar”词相似的“vattar”(Vattar)等词，以及不相似的“guṇavant”(Guṇavant)、“rājan”(Rājan)等以-ā为尾的词。

ဧတ္ထ [Pg.222] ယောဂံ သစေ ပေါသော, ကရေ ပဏ္ဍိတဇာတိကော;

တဿ ဝေါဟာရဘေဒေသု, ဝိဇမ္ဘေ ဉာဏမုတ္တမံ.

若有智慧人，于此勤努力，其于言语别，上智得开显。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具义疏之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为成就善巧而作的《声论》中

သဝိနိစ္ဆယော အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ

阳性-ā尾词自然形态之辨析

နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ နာမ

名词词形变化序列之分别

ဆဋ္ဌော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第六章。

ဥကာရန္တ အဝဏ္ဏန္တတာပကတိကံ

以-u为尾而具有-a结尾性质的原形

အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

阳性-ā尾词终。

၇. နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂနာမိကပဒမာလာ

7. 鼻音-ṃ结尾的阳性名词词形变化

အထ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ဘဝန္တ ကရောန္တဣစ္စာဒိကဿ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ –

现在，遵循古师之见，我等将解说以鼻音-ṃ(niggahīta)结尾的阳性词，如“bhavant”(Bhavant)(有/是者)、“karont”(Karont)(作者)等词的本形及其词形变化系列。

ဂစ္ဆံ မဟံ စရံ တိဋ္ဌံ, ဒဒံ ဘုဉ္ဇံ သုဏံ ပစံ;

ဇယံ ဇရံ စဝံ မီယံ, သရံ ကုဗ္ဗံ ဇပံ ဝဇံ.

去者、大者、行者、住者；施者、食者、闻者、煮者；胜者、老者、命终者、死者；忆者、作者、诵者、往者。

ဂစ္ဆံ, ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆန္တာ. ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆန္တေ. ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တေဟိ, ဂစ္ဆန္တေတိ. ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ, ဂစ္ဆန္တာနံ, ဂစ္ဆတံ. ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တေဟိ, ဂစ္ဆန္တေဘိ. ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ, ဂစ္ဆန္တာနံ, ဂစ္ဆတံ. ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တေသု. ဘော ဂစ္ဆံ, ဘော ဂစ္ဆာ, ဘဝန္တော ဂစ္ဆန္တော.

gacchaṃ, gacchanto, gacchantā。(主格) gacchantaṃ, gacchante。(宾格) gacchatā, gacchantehi。(工具格) gacchato, gacchantassa, gacchantānaṃ, gacchataṃ。(与格) gacchatā, gacchantehi, gacchantebhi。(离格) gacchato, gacchantassa, gacchantānaṃ, gacchataṃ。(属格) gacchati, gacchantesu。(方位格) bho gacchaṃ, bho gacchā, bhavanto gacchanto。(呼格)

ဂစ္ဆာဒီနိ အညာနိ စ တံသဒိသာနံ ဧဝံ ဉေယျာနီတိ ယမကမဟာထေရမတံ. ကိဉ္စာပေတ္ထ တတိယေကဝစနဋ္ဌာနာဒီသု ‘‘ဂစ္ဆန္တေန, ဂစ္ဆန္တာ, ဂစ္ဆန္တသ္မာ, ဂစ္ဆန္တမှာ, ဂစ္ဆန္တသ္မိံ, ဂစ္ဆန္တမှီ’’တိ ဣမာနိ ပဒါနိ နာဂတာနိ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ ပယောဂဒဿနတော ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

“行”等词及其他类似词语应如是理解，此乃焰摩迦(Yamaka)大长老之见。虽然在此，于工具格单数等处，‘gacchantena’、‘gacchantā’、‘gacchantasmā’、‘gacchantamhā’、‘gacchantasmiṃ’、‘gacchantamhī’等词形并未列出，但依其各处之用法亦当采纳。

တတြ ယမကမဟာထေရေန အာလပနဝစနဋ္ဌာနေယေဝ ‘‘ဂစ္ဆန္တော, မဟန္တော, စရန္တော’’တိအာဒီနံ ဗဟုဝစနတ္တံ ကထိတံ, ပစ္စတ္တဝစနဋ္ဌာနေ [Pg.223] ဧကဝစနတ္တံ. ကေဟိစိ ပန ပစ္စတ္တဝစနဋ္ဌာနေ ဧကဝစနဗဟုဝစနတ္တံ, အာလပနဝစနဋ္ဌာနေ ဗဟုဝစနတ္တံယေဝ ကထိတံ. ‘‘ဂစ္ဆံ, မဟံ, စရ’’န္တိအာဒီနံ ပန အာလပနဋ္ဌာနေ ဧကဝစနတ္တံ. မယံ ပန ဗုဒ္ဓဝစနေ အနေကာသု စာဋ္ဌကထာသု ‘‘ဂစ္ဆန္တော, မဟန္တော’’တိအာဒီနံ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂါနံ ‘‘ဂစ္ဆံ, မဟံ’’ဣစ္စာဒီနဉ္စ သာနုသာရာလပနေကဝစနပ္ပယောဂါနံ အဒဿနတော ‘‘ဂစ္ဆန္တော ဘာရဒွါဇော. သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတိ. မဟန္တော လောကသန္နိဝါသော’’တိအာဒီနံ ပန ပစ္စတ္တေကဝစနပ္ပယောဂါနညေဝ ဒဿနတော တာဒိသာနိ ရူပါနိ အနိဇ္ဈာနက္ခမာနိ ဝိယ မညာမ. နိရုတ္တိပိဋကေ ပစ္စတ္တာလပနဋ္ဌာနေ ‘‘မဟန္တော, ဘဝန္တော, စရန္တော’’တိအာဒီနံ ဗဟုဝစနတ္တမေဝ ကထိတံ, န ဧကဝစနတ္တံ. တထာ ဟိ တတ္ထ ‘‘မဟံ ဘဝံ စရံ တိဋ္ဌ’’န္တိ ဂါထံ ဝတွာ ‘‘မဟံ တိဋ္ဌတိ, မဟန္တော တိဋ္ဌန္တီ’’တိ စ, ‘‘ဘော မဟာ, ဘဝန္တော မဟန္တော’’တိ စ, ‘‘ဘဝံ တိဋ္ဌတိ, ဘဝန္တော တိဋ္ဌန္တီ’’တိ စ အာဒိ ဝုတ္တံ.

于此，焰摩迦大长老(Yamakamahāthera)主张，仅在呼格(ālapana)位，“gacchanto”、“mahanto”、“caranto”等词为复数；在主格(paccatta)位，为单数。然而有人说，在主格位可为单数或复数，在呼格位则仅为复数。至于“gacchaṃ”、“mahaṃ”、“caraṃ”等词，在呼格位则为单数。而我等，在佛语及诸义注中未见“gacchanto”、“mahanto”等词的复数用法，亦未见“gacchaṃ”、“mahaṃ”等词带有随鼻音(sānusāra)的呼格单数用法，反而见到“gacchanto 巴罗多迦(Bhāradvāja)”(行走的巴罗多迦)、“sa gacchaṃ na nivattati”(彼行而不返)、“mahanto lokasannivāso”(世间的安住是巨大的)等主格单数的用法，故认为此类形态似乎难以成立。在《词源论藏》(Niruttipiṭaka)中，于主格与呼格位，只说“mahanto”、“bhavanto”、“caranto”等词为复数，不说其为单数。诚然，彼处引“mahaṃ bhavaṃ caraṃ tiṭṭhaṃ”一偈后，又说“mahaṃ tiṭṭhati”(大者站立)、“mahanto tiṭṭhantī”(大者们站立)，及“bho mahā”(喂，大者)、“bhavanto mahanto”(诸位大者)，及“bhavaṃ tiṭṭhati”(尊者站立)、“bhavanto tiṭṭhantī”(尊者们站立)等。

ဧတ္ထ ပန ‘‘ဘဝံ, ဘဝန္တော’’တိ ပဒါနိ ယတ္ထ ‘‘ဟောန္တော ဟောန္တာ’’တိ ကြိယတ္ထံ န ဝဒန္တိ, တတ္ထ ‘‘ဘဝံ ကစ္စာနော. မာ ဘဝန္တော ဧဝံ အဝစုတ္ထာ’’တိအာဒီသု ဝိယ အညသ္မိံ အတ္ထေ ပတနတော ဧကဝစနဗဟုဝစနာနိ ဘဝန္တိ, တသ္မာ ‘‘သန္တော သပ္ပုရိသာ လောကေ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သန္တော’’တိ ပဒဿ ဝိယ ‘‘အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘အရဟန္တော’’တိ ပဒဿ ဝိယ စ ‘‘ဘဝန္တော’’တိ ပဒဿ ဗဟုဝစနတ္တံ နိဇ္ဈာနက္ခမံ. ‘‘မဟန္တော, စရန္တော, တိဋ္ဌန္တော’’တိအာဒီနံ ပန ဗဟုဝစနတ္တံ န နိဇ္ဈာနက္ခမံ ဝိယ အမှေ ပဋိဘာတိ. န ဟိ ကတ္ထစိပိ ‘‘သန္တော, အရဟန္တော, ဘဝန္တော’’တိ ပဒဝဇ္ဇိတာနံ ‘‘ဂစ္ဆန္တော, မဟန္တော, စရန္တော’’တိအာဒီနံ အနေကပဒသတာနံ ဗဟုဝစနန္တတာပယောဂေ ပဿာမ. တထာ ဟိ –

于此，“bhavaṃ”、“bhavanto”等词，若非表“是”、“有”(honto hontā)之动词义，如于“尊者 迦旃延(Kaccāno)”、“诸位尊者，莫作是说！”等例中，则因转为他义而有单复数。是故，如“santo sappurisā loke”(世间有善士)中之“santo”，如“阿罗汉、正自觉者”中之“arahanto”，“bhavanto”一词之复数用法是可信的。然“mahanto”、“caranto”、“tiṭṭhanto”等词之复数用法，于我等看来则似乎难以置信。因为在成百上千的词句中，除了“santo”、“arahanto”、“bhavanto”之外，我等从未见过“gacchanto”、“mahanto”、“caranto”等词用为复数。诚然——

ဗဝှတ္တေ [Pg.224] ကတ္ထစိ ဌာနေ, ‘‘ဇာန’’မိစ္စာဒယော ယထာ;

ဒိဿန္တိ နေဝံ ဗဝှတ္တေ, ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’ ဣတိအာဒယော.

于复数中，如“jānaṃ”等词，于某些地方可见；然“gacchanto”等词，于复数中则未尝得见。

ဗဝှတ္တေ ကတ္ထစိ ဌာနေ, ‘‘သန္တော’’ ဣစ္စာဒယောပိ စ;

ဒိဿန္တိ နေဝံ ဗဝှတ္တေ, ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’ ဣတိအာဒယော.

于复数中，“santo”等词亦于某些地方可见；然“gacchanto”等词，于复数中则未尝得见。

‘‘အရဟန္တော’’တိ ဗဝှတ္တေ, ဧကန္တေနေဝ ဒိဿတိ;

နေဝံ ဒိဿန္တိ ဗဝှတ္တေ, ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’ ဣတိအာဒယော.

“阿罗汉们”(arahanto)一词，于复数中确然可见；然“gacchanto”等词，于复数中则未尝得见。

အနေကသတပါဌေသု, ‘‘ဝိဟရန္တော’’တိအာဒီသု;

ဧကဿပိ ဗဟုကတ္တေ, ပဝတ္တိ န တု ဒိဿတိ.

于百千经教中，“viharanto”等词，未见其有复数用法。

ဗဟုဝစနနယေန, ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’တိ ပဒဿ ဟိ;

ဂဟဏေ သတိ ဗဟဝေါ, ဒေါသာ ဒိဿန္တိ သစ္စတော.

若依复数之理，执取“gacchanto”一词，则实见诸多过失。

ယထေကမှိ ဃရေ ဒဍ္ဎေ, ဒဍ္ဎာ သာမီပိကာ ဃရာ;

တထာ ဗဝှတ္တဝါစိတ္တေ, ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’တိ ပဒဿ တု.

譬如一屋被烧，邻近屋亦被烧；若执“gacchanto”能表复数，其理亦然。

‘‘ဝိဟရန္တော’’တိအာဒီနံ, ဗဝှတ္တဝါစိတာ သိယာ;

ရူပနယော အနိဋ္ဌော စ, ဂဟေတဗ္ဗော အနေကဓာ.

则“viharanto”等词亦将能表复数，且须采纳诸多不如意之语形规则。

ဧဝံ သန္တေပိ ယသ္မာ ‘‘နိရုတ္တိပိဋကံ နာမ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန မဟာခီဏာသဝေန မဟာကစ္စာယနေန ကတ’’န္တိ လောကေ ပသိဒ္ဓံ, တသ္မာ ဣဒံ ဌာနံ ပုနပ္ပုနံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပေတ္ထ ထေရေ ဂါရဝေန ဧဝံ ဝုတ္တံ, တထာပိ ပါဠိနယံ ဂရုံ ကတွာ ဒိဋ္ဌေနေကဝစနနယေန အဒိဋ္ဌော ဗဟုဝစနနယော ဆဍ္ဍေတဗ္ဗော. ဧဝံ သတိ နိဂ္ဂဟီတန္တေသု နယော သောဘနော ဘဝတိ. အယံ ပန အမှာကံ ရုစိ –

虽然如此，但因世间盛传“《词源论藏》(Niruttipiṭaka)乃由得无碍解之大漏尽者 摩诃迦旃延(Mahākaccāyana)所作”，故此一处当反复审察。虽然这是出于对长老的尊敬而说，然应尊重巴利(Pāḷi)圣教之理，舍弃未见之复数用法，而取已见之单数用法。如是，则于以随鼻音结尾(niggahītanta)之词，其理则善。此乃我等之所好：

‘‘ဘဝံ ကရံ အရဟံ သံ, မဟံ’’ ဣတိ ပဒါနိ တု;

ဝိသဒိသာနိ သမ္ဘောန္တိ, အညမညန္တိ လက္ခယေ.

“bhavaṃ”、“karaṃ”、“arahaṃ”、“saṃ”、“mahaṃ”，当知此等词，彼此各不同。

‘‘ဂစ္ဆံ စရံ ဒဒံ တိဋ္ဌံ, စိန္တယံ ဘာဝယံ ဝဒံ;

ဇာနံ ပဿ’’န္တိအာဒီနိ, သဒိသာနိ ဘဝန္တိ ဟိ.

“gacchaṃ”、“caraṃ”、“dadaṃ”、“tiṭṭhaṃ”、“cintayaṃ”、“bhāvayaṃ”、“vadaṃ”、“jānaṃ”、“passaṃ”等，此等则实为相似。

တတြ ‘‘ဇာန’’န္တိအာဒီနိ, ကတ္ထစိ ပရိဝတ္တရေ;

ဝိဘတ္တိလိင်္ဂဝစန-ဝသေနာတိ ဝိဘာဝယေ.

于此，“jānaṃ”等词，于某些地方，依格、性、数而变化，当如是了知。

တတြ [Pg.225] တာဝ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတိ – ဘဝံသဒ္ဒေါ ဟိ ‘‘ဝဍ္ဎန္တော, ဟောန္တော’’တိ အတ္ထေပိ ဝဒတိ. တေသံ ဝသေန အယံ နာမိကပဒမာလာ.

于此，先说“bhavant”一词的词形变化系列。“bhavaṃ”一词亦有“增长者”、“存在者”之义。依此等义，此为其词形变化系列。

ဘဝံ, ဘဝန္တော, ဘဝန္တာ. ဘဝန္တံ, ဘဝန္တေ. ဘဝန္တေန, ဘဝန္တေဟိ, ဘဝန္တေဘိ. ဘဝန္တဿ, ဘဝန္တာနံ. ဘဝန္တာ, ဘဝန္တသ္မာ, ဘဝန္တမှာ, ဘဝန္တေဟိ, ဘဝန္တေဘိ. ဘဝန္တဿ, ဘဝန္တာနံ. ဘဝန္တေ, ဘဝန္တသ္မိံ, ဘဝန္တမှိ, ဘဝန္တေသု. ဟေ ဘဝန္တ, ဟေ ဘဝန္တာ.

（主格：）增长者，增长者们。（宾格：）对增长者，对增长者们。（工具格：）通过增长者，通过增长者们。（与格/属格：）给/属于增长者，给/属于增长者们。（离格：）从增长者，从增长者们。（方位格：）在增长者中，在增长者们中。（呼格：）喂，增长者！喂，增长者们！

တတ္ထ ‘‘ဘဝံ, ဘဝန္တော’’တိအာဒီနံ ‘‘ဝဍ္ဎန္တောဟောန္တော’’တိအာဒိနာ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘‘သုဝိဇာနော ဘဝံ ဟောတိ. ဓမ္မကာမော ဘဝံ ဟောတိ. ရာဇာ ဘဝန္တော နာနာသမ္ပတ္တီဟိ မောဒတိ. ကုဠီရဒဟော ဂင်္ဂါယ ဧကာဗဒ္ဓေါ, ဂင်္ဂါယ ပူရဏကာလေ ဂင်္ဂေါဒကေန ပူရတိ, ဥဒကေ မန္ဒီ ဘဝန္တေ ဒဟတော ဥဒကံ ဂင်္ဂါယ ဩတရတီ’’တိ ပယောဂါ ဘဝန္တိ, တသ္မာ အယံ နာမိကပဒမာလာ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ဘဝံသဒ္ဒမတ္တံ ဝဇ္ဇေတွာ ဂစ္ဆမာနစရမာနသဒ္ဒါဒီသု ဝိယ ဘဝန္တသဒ္ဒေ ‘‘ဘဝန္တော, ဘဝန္တာ’’တိ ပုရိသနယောပိ လဗ္ဘတိ, နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဝန္တံ, ဘဝန္တာနီ’’တိ စိတ္တနယောပိ လဗ္ဘတိ. ဧဝံ ဝဍ္ဎနဘဝနတ္ထဝါစကဿ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

于此，“bhavaṃ”、“bhavanto”等词的含义，应以“增长者”、“存在者”等来理解。例如：“增长者是易知的”(suvijāno bhavaṃ hoti)；“增长者是乐法者”；“国王与诸位增长者因种种成就而欢喜”；“俱利罗池(Kuḷīradaha)与恒河(Gaṅgā)相连，恒河满时，它亦满；当水在池中变得稀少(mandī bhavante)时，池水流向恒河”。有如是等用法。是故，此词形变化系列当从其要义理解。于此，除“bhavaṃ”一词外，如“gacchamāna”、“caramāna”等词，“bhavant”一词亦有如“purisa”词（阳性）的变化形式“bhavanto, bhavantā”；当用于中性时，亦有如“citta”词（中性）的变化形式“bhavantaṃ, bhavantānī”。如是，当知表“增长”、“存在”义的“bhavant”一词的词形变化系列。

အယဉ္စ ဝိသေသော ‘‘ဘဝန္တော’’တိ ပဒံ ဝဍ္ဎနဘဝနတ္ထတော အညတ္ထေ ဝတ္တမာနံ ဗဟုဝစနမေဝ ဟောတိ, ယထာ ‘‘ဘဝန္တော အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ဝဍ္ဎနဘဝနတ္ထေသု ဝတ္တမာနံ ဧကဝစနမေဝ. အတြိမေ ပယောဂါ ‘‘အနုပုဗ္ဗေန ဘဝန္တော ဝိညုတံ ပါပုဏာတိ. သမဏေန နာမ ဤဒိသေသု ကမ္မေသု အဗျာဝဋေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ဧဝံ ဘဝန္တော ဟိ သမဏော သုသမဏော အဿာ’’တိ. ‘‘ဘဝံ’’ ဣတိ ပဒံ ပန ဥဘယတ္ထာပိ ဧကဝစနမေဝ, တသ္မာ [Pg.226] ဣဒါနိ ‘‘ဘဝံ အာနန္ဒော. ဘဝန္တော အာဂစ္ဆန္တိ, အပ္ပသဒ္ဒါ ဘဝန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထာ’’တိ ဧဝမာဒိပယောဂဒဿနဝသေန ဝေါဟာရဝိသေသေ ပဝတ္တံ အညံ အတ္ထံ ပဋိစ္စ အပရာပိ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

此中区别在于：“bhavanto”一词，若用于“增长”(vaḍḍhana)与“存在”(bhavana)义之外，则仅为复数，如：“诸位尊者(bhavanto)来了”。若用于“增长”与“存在”义，则仅为单数。此处用例如下：“次第增长者(bhavanto)，能达明智”；“沙门名义上于此类事务当不营作，如是存在者(bhavanto)方为善沙门”。而“bhavaṃ”一词，于两种意义中皆仅为单数。是故，如今依“尊者(bhavaṃ)阿难(Ānanda)”、“诸位尊者来了”、“愿诸位尊者安静”、“愿诸位贤者莫作声”等用法所示，为对应语用(vohāra)上的区别及其他意义，兹说另一名词变格表(nāmikapadamālā)——

ဘဝံ, ဘဝန္တော, ဘောန္တော. ဘဝန္တံ, ဘဝန္တေ. ဘဝတာ, ဘောတာ, ဘဝန္တေန, ဘဝန္တေဟိ, ဘဝန္တေဘိ. ဘဝတော, ဘောတော, ဘဝန္တဿ, ဘဝန္တာနံ, ဘဝတံ. ဘဝတာ, ဘောတာ, ဘဝန္တေဟိ, ဘဝန္တေဘိ. ဘဝတော, ဘောတော, ဘဝန္တဿ, ဘဝန္တာနံ, ဘဝတံ. ဘဝတိ, ဘဝန္တေ, ဘဝန္တသ္မိံ, ဘဝန္တမှိ, ဘဝန္တေသု. ဘော, ဘဝန္တော, ဘောန္တော ဣတိ.

（主格：）尊者，尊者们，贤者们。（宾格：）尊者，尊者们。（工具格：）由尊者，由尊者们。（与格/属格：）给/属于尊者，给/属于尊者们。（离格：）从尊者，从尊者们。（方位格：）在尊者中/处，在尊者们中/处。（呼格：）喂，尊者；喂，尊者们；喂，贤者们。

ဧတ္ထ ပန ‘‘ဘော’’ဣစ္စာဒီနိ တီဏိ ပဒါနိ ယသ္မာ ဝေါဟာရဝိသေသပဝတ္တာနိ အာလပနပဒါနိ ဟောန္တိ, တသ္မာ ‘‘အာဝုသော, ဘန္တေ’’တိ ပဒါနိ ဝိယ ဘောသဒ္ဒါဒိဥပပဒဝန္တာနိ န ဘဝန္တိ, ‘‘ဘော ပုရိသ, ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏာ, ဘောန္တော သမဏာ, ဘော ရာဇ’’ဣစ္စာဒီသု ဟိ ပုရိသသဒ္ဒါဒယောယေဝ ဘောသဒ္ဒါဒိ ဥပပဒဝန္တော ဘဝန္တိ. ဣဓ စ ‘‘ဘဝံ အာနန္ဒော’’တိ ဧတ္ထ ဘဝံသဒ္ဒေန သမာနတ္ထာနိ ‘‘ဘော, ဘဝန္တော, ဘောန္တော’’တိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနိ, န ပန ‘‘ဓမ္မကာမော ဘဝံ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဘဝံသဒ္ဒေန သမာနတ္ထာနိ. ပဌမသ္မိဉှိ နယေ ဝဍ္ဎနတ္ထဝသေန ‘‘ဘော ဘဝန္တ, ဘဝန္တော ဘဝန္တာ, ဘောန္တော ဘဝန္တာ’’တိ ဘောသဒ္ဒါဒယော အာလပနပဒါနံ ဥပပဒါနိ ဘဝန္တိ, န ဒုတိယသ္မိံ နယေ. အာမေဍိတဝသေန ပန ‘‘ဘော ဘော, ဘဝန္တော ဘဝန္တော, ဘောန္တော ဘောန္တော’’တိ ပဒါနိ ဘဝန္တိ ယထာ ‘‘ဘန္တေ ဘန္တေ’’တိ.

在此，“bho”等这三个词，因是用于特定语用(vohāra)的呼格词，故不像“贤友(āvuso)”、“尊者(bhante)”等词，其前不加“bho”等伴随词(upapada)。例如，在“bho purisa”（喂，男人）、“bhavanto brāhmaṇā”（诸位婆罗门）、“bhonto samaṇā”（诸位沙门）、“bho rāja”（喂，国王）等用法中，是“purisa”等词带有“bho”等伴随词。而在此处“尊者(bhavaṃ)阿难(Ānanda)”中，“bhavaṃ”一词与“bho, bhavanto, bhonto”意义相同，但与“乐法者(dhammakāmo)正在生成(bhavaṃ hotī)”中的“bhavaṃ”意义不同。在第一种用法（基于增长义）中，“bho”等词可作为呼格词的伴随词，如“bho bhavanta, bhavanto bhavantā, bhonto bhavantā”；但在第二种用法中则不然。至于重叠(āmeḍita)用法，则如“尊者，尊者(bhante bhante)”一样，会形成“bho bho, bhavanto bhavanto, bhonto bhonto”这样的形式。

အတြိဒံ ဘူဓာတုဝသေန သင်္ခေပတော ပါဠိနိဒဿနံ – ကသ္မာ ဘဝံ ဝိဇ္ဇနမရညနိဿိတော. ကထံ ပနာဟံ ဘော တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဇာနိဿာမိ. ဧဝံ ဘောတိ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ [Pg.227] ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ပဋိဿုတွာ. မာ ဘဝန္တော ဧဝံ အဝစုတ္ထ. ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ. ဧဝံ ဘော ပုရိသ ဇာနာဟိ, ပါပဓမ္မာ အသညတာ ဣစ္စေဝမာဒိ. ဧတ္ထ ‘‘ဘဝံ’’ဣစ္စာဒီနိ ဘူဓာတုမယာနိ နာမပဒါနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

此处以“bhū”词根简要展示巴利语用例如下：“为何尊者(bhavaṃ)依止于僻静的森林？”“那么，阁下(bho)，我如何才能认识那位乔达摩(Gotama)尊者(bhavantaṃ)呢？”“‘是的，阁下(bho)’，青年安巴塔(Ambaṭṭha)如此回答婆罗门波卡拉萨提(Pokkharasāti)。”“诸位尊者(bhavanto)，请勿如此说。”“诸位(bhonto)请听此。”“喂(bho)，男人，你当知晓：‘恶法者、不自制者’等等。于此，当知‘bhavaṃ’等词是源于‘bhū’词根的名词。

အပိစ တေသု ‘‘ဘော, ဘဝန္တော, ဘောန္တော’’တိ ဣမာနိ နိပါတပဒါနိပိ ဟောန္တီတိ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. ‘‘ဘော ပုရိသာ’’တိအာဒီသု တေသံ နိပါတာနိပါတဘာဝေ ဝိဝါဒေါ န ကရဏီယော. ကစ္စာယနသ္မိဉှိ ‘‘ဘော ဂေ တူ’’တိ ဝုတ္တံ. အညတ္ထ ပန ‘‘အာမန္တနတ္ထေ နိပါတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ နိရုတ္တိမဉ္ဇူသာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဘောတိဒံ အာမန္တနတ္ထေ နိပါတော. သော န ကေဝလံ ဧကဝစနမေဝ ဟောတိ, အထ ခေါ ဗဟုဝစနမ္ပိ ဟောတီတိ ‘ဘော ပုရိသာ’တိ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါပိ ဂဟိတော. ‘ဘဝန္တော’တိ ပဒံ ပန ဗဟုဝစနမေဝ ဟောတီတိ ‘ပုရိသာ’တိ ပုန ဝုတ္တ’’န္တိ. ပါဠိယဉှိ အဋ္ဌကထာသု စ နိပါတဘူတော ဘောသဒ္ဒေါ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒွိဓာ ဒိဿတိ, ဣတရေ ပန ဗဟုဝစနဝသေနေဝ ဒိဿန္တိ. တေသံ တု နိပါတပဒတ္တေ ရူပနိပ္ဖာဒနကိစ္စံ နတ္ထိ. တေသု ဘောသဒ္ဒဿ နိပါတပဒတ္တာ အာဟစ္စဘာသိတေ နိဇ္ဇီဝါလပနေ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝိသယော ‘‘ဥမ္မုဇ္ဇ ဘော ပုထုသိလေ, ပရိပ္လဝ ဘော ပုထုသိလေ’’တိ ပယောဂေါပိ ဒိဿတိ. အတြိမာ ဘောသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိပရိဒီပနီ ဂါထာယော –

再者，应确定在这些词中，“bho, bhavanto, bhonto”也是虚词(nipāta)。对于“bho purisā”（喂，诸位男人）等用法，不应争论其是虚词还是非虚词。因为在《迦旃延(Kaccāyana)语法》中说：“bho ge tū”。而在别处则说：“用于呼唤义的虚词”等。同样，《词义宝藏》(Niruttimañjūsā)中说：“‘bho’是用于呼唤义的虚词。它不仅是单数，也是复数，因此也采纳了‘bho purisā’（喂，诸位男人）这样的复数用法。‘bhavanto’一词则只是复数，因此再次使用了‘purisā’（诸位男人）。”在巴利圣典及其义注(aṭṭhakathā)中，作为虚词的“bho”一词，可见单数和复数两种用法，而其他词则只见复数用法。但当它们作为虚词时，则没有词形产生(rūpanipphādana)的功能。其中，由于“bho”一词作为虚词，在突然的言说(āhaccabhāsite)中，对无生命之物的呼唤时，也可见用于阴性，如：“喂(bho)，宽石(puthusile)，浮上来；喂，宽石，漂浮吧”这样的用法。以下是阐明“bho”一词用法的偈颂——

‘‘ဣတော ဘော သုဂတိံ ဂစ္ဆ, မနုဿာနံ သဟဗျတံ’’;

ဧဝမာဒီသု ဘောသဒ္ဒေါ, ဧကဝစနကော မတော.

“阁下(bho)，从此去善趣，与人类共处”；于如是等处，“bho”字被视为单数。

‘‘ပဿထ ဘော ဣမံ ကုလ-ပုတ္တ’’မိစ္စေဝမာဒိသု;

ဗဟုဝစနကော ဧသော, ဘောသဒ္ဒေါတိ ဝိဘာဝယေ.

“诸位(bho)，请看此善男子”，于如是等句中，当知此“bho”一词是复数。

ပုဂ္ဂလာလပနေ [Pg.228] စေဝ, ဓမ္မဿာလပနေပိ စ;

နိဇ္ဇီဝါလပနေ စာတိ, ဘောသဒ္ဒေါ တီသု ဒိဿတိ.

于呼唤人(puggala)、呼唤法(dhamma)，以及呼唤无生命物，“bho”字见于此三处。

တတြ ဓမ္မာလပနမှိ, ဧကဝစောဝ လဗ္ဘတိ;

ဣတရေသု သိယာ ဒေက-ဝစော ဗဟုဝစောပိ စ.

其中，在呼唤法时，唯得单数；于其余二者，则可能是单数或复数。

နိစ္ဆိတဗ္ဗံ ဂုဏီပဒံ, ဓမ္မဿာလပနေ ဓုဝံ;

‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော’’တိ, ဣဒမေတ္ထ နိဒဿနံ.

呼唤法时，必定伴随形容词(guṇīpada)；“奇哉(acchariyaṃ)！阁下(bho)”，此即为例示。

ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဂုဏီပဒံ, ပုဂ္ဂလာလပနေ ပန;

‘‘ဧဝံ ဘော ပုရိသ ဇာနာဟိ’’, ဣဒမေတ္ထ နိဒဿနံ.

呼唤人时，则宜有形容词；“喂(bho)，男人(purisa)，当如是知”，此即为例示。

ဂုဏီပဒံ အသန္တမ္ပိ, ပုဂ္ဂလာလပနမှိ တု;

အဇ္ဈာဟရိတွာ ပါဝဒေ, အတ္ထံ ‘‘ဘော ဧဟိ’’အာဒိသု.

呼唤人时，纵然没有形容词，亦当补充(ajjhāharitvā)其义而说，如“喂(bho)，来！”等句。

ဃဋာဒီနံ အာလပနံ, နိဇ္ဇီဝါလပနံ ဘဝေ;

ဇီဝံဝ လောကိယာ လောကေ, အာလပန္တိ ကဒါစိ တု.

呼唤瓶罐等，即是呼唤无生命物；世人于世间，有时亦如呼唤有生命者一般。

နိဇ္ဇီဝါလပနံ အပ္ပံ, အတ္ထဝိညာပနေ သိယာ;

‘‘ဥမ္မုဇ္ဇ ဘော ပုထုသိလေ’’, ဣတိ ပါဠိ နိဒဿနံ.

呼唤无生命物的情况较少，可能出现在表达某种意旨时；“喂(bho)，宽石(puthusile)，浮上来！”，此为巴利语之例示。

ဧတ္ထ လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ, ကေစိ ဣစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

တေသံ မတေန ဘောတီတိ, လိင်္ဂံ ဝိပရိဏာမယေ.

于此，有些智者主张性(liṅga)的倒置(vipallāsa)；依彼等之见，可将性转变为“bhotī”。

အထ ဝါ ပန ဘောသဒ္ဒေါ, နိပါတော သောပဒံ ဝိယ;

တသ္မာ ဝိရောဓတာ နာဿ, တိလိင်္ဂေ ဝစနဒွယေ.

或者，“bho”字是如伴随词(upada)般的虚词；是故，其于三性、二数皆无冲突。

ဧဝံ သန္တေပိ ဘောသဒ္ဒေါ, ဒွိလိင်္ဂေယေဝ ပါယတော;

ယသ္မာ ဒိဋ္ဌော တတော ဝိညူ, ဒွိလိင်္ဂေယေဝ တံ ဝဒေ.

纵然如此，由于“bho”字通常仅见于二性，故智者当说其仅用于二性。

ဣတ္ထိလိင်္ဂမှိ သမ္ပတ္တေ, ‘‘ဘော’’တိ ဣတိ ပယောဇယေ;

ဧဝံဝိဓံ ပယောဂဉှိ, သုပ္ပယောဂံ ဗုဓာဗြဝုံ.

当阴性(itthiliṅga)出现时，应使用“bho”；智者说，此类用法即是善用(suppayoga)。

ယဇ္ဇေဝံ [Pg.229] ဒုပ္ပယောဂံဝ, သိယာ တုမှေဟိ ဒဿိတံ;

‘‘ဥမ္မုဇ္ဇ ဘော ပုထုသိလေ’’, ဣစ္စာဟစ္စပဒန္တိ စေ.

倘若如你所示，此为不善用(duppayoga)，那么“喂(bho)，宽石(puthusila)，浮上来！”这种即兴之语(āhaccapada)又当如何？

ဒုပ္ပယောဂံ န တံ ယသ္မာ, ဝေါဟာရကုသလေန ဝေ;

ဇိနေန ဘာသိတေ ဓမ္မေ, ဒုပ္ပယောဂါ န ဝိဇ္ဇရေ.

那并非不善用，因为在善于言说(vohārakusala)的胜者(Jina)所说之法(Dhamma)中，不存在误用(duppayoga)。

ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဝိသယေ, ဘောတိသဒ္ဒပ္ပယောဇနံ;

ကဝီနံ ပေမနီယန္တိ, မယာ ဧဝမုဒီရိတံ.

在阴性(itthiliṅga)的语境中，使用“bhotī”一词是诗人(kavi)所喜爱的，我今如是说。

ဧဝံ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ပါဠိနယာနုရူပံ ဒွိဓာ ဝိဘတ္တာ ဝဍ္ဎနဘဝနတ္ထတဒညတ္ထဝသေန.

如是，“bhavant”一词的名词格位变化(nāmikapadamālā)，依巴利(Pāḷi)文法，根据增长(vaḍḍhana)、存在(bhavana)之义及其他义，分为两种。

ကရောန္တသဒ္ဒဿ ပန –

至于“karont”一词：

ကရံ, ကရောန္တော, ကရောန္တာ. ကရောန္တံ, ကရောန္တေ. ကရောတာ, ကရောန္တေန, ကရောန္တေဟိ, ကရောန္တေဘိ. ကရောတော, ကရောန္တဿ, ကရောန္တာနံ, ကရောတံ. ကရောတာ, ကရောန္တာ, ကရောန္တသ္မာ, ကရောန္တမှာ, ကရောန္တေဟိ, ကရောန္တေဘိ. ကရောတော, ကရောန္တဿ, ကရောန္တာနံ, ကရောတံ. ကရောန္တေ, ကရောန္တသ္မိံ, ကရောန္တမှိ, ကရောန္တေသု. ဘော ကရောန္တ, ဘဝန္တော ကရောန္တာတိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ.

Karaṃ, karonto, karontā（主格）；karontaṃ, karonte（宾格）；karotā, karontena, karontehi, karontebhi（工具格）；karoto, karontassa, karontānaṃ, karotaṃ（与格/属格）；karotā, karontā, karontasmā, karontamhā, karontehi, karontebhi（离格）；karoto, karontassa, karontānaṃ, karotaṃ（属格/与格）；karonte, karontasmiṃ, karontamhi, karontesu（处格）；bho karonta, bhavanto karontā（呼格）。这些是其词形(rūpa)。

‘‘ကရောတော န ကရိယတိ ပါပ’’န္တိ ဣဒမေတ္ထ ကရောတောသဒ္ဒဿ အတ္ထိတာနိဒဿနံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကရောန္တီ, ကရောန္တိယော’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ, နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကရောန္တံ, ကရောန္တာနီ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

“作恶者不造恶(Karoto na kariyati pāpaṃ)”，这是此处“karoto”一词存在的例证。当用于阴性(itthiliṅga)时，应与“karontī, karontiyo”等词形连用；当用于中性(napuṃsakaliṅga)时，应与“karontaṃ, karontānī”等词形连用。

အရဟန္တသဒ္ဒဿ –

关于“arahant”（阿罗汉）一词：

အရဟံ, အရဟန္တော. အရဟန္တံ, အရဟန္တေ. အရဟတာ, အရဟန္တေန, အရဟန္တေဟိ, အရဟန္တေဘိ. အရဟတော, အရဟန္တဿ, အရဟန္တာနံ, အရဟတံ. အရဟတာ, အရဟန္တာ, အရဟန္တသ္မာ, အရဟန္တမှာ, အရဟန္တေဟိ, အရဟန္တေဘိ. အရဟတော, အရဟန္တဿ, အရဟန္တာနံ, အရဟတံ. အရဟန္တေ, အရဟန္တသ္မိံ[Pg.230], အရဟန္တမှိ, အရဟန္တေသု. ဘော အရဟန္တ, ဘဝန္တော အရဟန္တော ဣတိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ.

Arahaṃ, arahanto（主格）；arahantaṃ, arahante（宾格）；arahatā, arahantena, arahantehi, arahantebhi（工具格）；arahato, arahantassa, arahantānaṃ, arahataṃ（与格/属格）；arahatā, arahantā, arahantasmā, arahantamhā, arahantehi, arahantebhi（离格）；arahato, arahantassa, arahantānaṃ, arahataṃ（属格/与格）；arahante, arahantasmiṃ, arahantamhi, arahantesu（处格）；bho arahanta, bhavanto arahanto（呼格）。这些是其词形。

အယံ ဂုဏဝါစကဿ အရဟန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ. ‘‘အရဟာ, အရဟန္တော, အရဟန္တာ’’ဣတိ စ. ဧတဉှိ ရူပံ သမန္တပါသာဒိကာယံ မနုဿဝိဂ္ဂဟဋ္ဌာနေ ဒိဿတိ. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါဠိယံ ပန ‘‘မယဉ္စမှာ အနရဟန္တော’’တိ ပဒံ ဒိဿတိ. အရဟန္တံ, အရဟန္တေ. အရဟတာ, သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. အယံ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကဿ အရဟန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

这是表示特质(guṇavācaka)的“arahant”一词的名词格位变化。又如“arahā, arahanto, arahantā”，此词形见于《普端严》(Samantapāsādikā)的“杀人处(manussaviggahaṭṭhāna)”中。而在《增上人法(Uttarimanussadhamma)》的巴利原文中，则可见“mayañcamhā anarahanto”（我们不是阿罗汉）一词。Arahantaṃ, arahante, arahatā……其余应予详述。这是表示概念(paṇṇattivācaka)的“arahant”一词的名词格位变化。

တထာ ဟိ ‘‘အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အရဟံ သုဂတော လောကေ. အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိအာဒီသု အရဟံသဒ္ဒါဒယော ဂုဏဝါစကာ. ‘‘အရဟာ အဟောသိ. အဟဉှိ အရဟာ လောကေ. ဧကော အရဟာ, ဧကသဋ္ဌိ အရဟန္တော လောကေ အဟေသုံ.

诚然，在“arahaṃ sammāsambuddho”（阿罗汉、正自觉者）、“arahaṃ sugato loke”（世间阿罗汉、善逝）、“arahanto sammāsambuddhā”（诸阿罗汉、正自觉者）等句中，“arahaṃ”等词是表示特质(guṇavācaka)的。在“arahā ahosi”（他曾是阿罗汉）、“ahañhi arahā loke”（我实是世间阿罗汉）、“eko arahā, ekasaṭṭhi arahanto loke ahesuṃ”（曾有一位阿罗汉，世间曾有六十一位阿罗汉）……

ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ, နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ;

ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ, တံ ဘူမိရာမဏေယျကံ.

无论在村落或森林，无论在低地或高地，阿罗汉(arahanta)所住之处，彼地皆是悦意。

မယဉ္စမှာ အနရဟန္တော’’တိအာဒီသု အရဟာသဒ္ဒါဒယော ပဏ္ဏတ္တိဝါစကာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဣဓ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝိသုံ ဝတ္တဗ္ဗနယော အပ္ပသိဒ္ဓေါ. ယဒိ ဧဝံ အာသဝက္ခယံ ပတ္တာ ဣတ္ထီ ကထံ ဝတ္တဗ္ဗာ, အာသဝက္ခယံ ပတ္တံ စိတ္တံ ကထံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? ဣတ္ထီ တာဝ ‘‘ယံ ဣတ္ထီ အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝစနတော ‘‘အရဟ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ ဂုဏဝသေန, ပဏ္ဏတ္တိဝသေန ပန ‘‘ဣတ္ထီ အရဟာ အဟောသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ. စိတ္တံ ပန ဂုဏဝသေနေဝ ‘‘အရဟံ စိတ္တ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ.

……在“mayañcamhā anarahanto”（我们不是阿罗汉）等句中，当知“arahā”等词是表示概念(paṇṇattivācaka)的。此处，关于阴性(itthiliṅga)和中性(napuṃsakaliṅga)，没有分别说明的方法。若如此，已达漏尽(āsavakkhaya)的女性当如何称呼？已达漏尽的心又当如何称呼？就女性而言，依据“若有女人得为阿罗汉、正自觉者”之说，从特质(guṇa)上应说为“arahaṃ”；但从概念(paṇṇatti)上则应说为“itthī arahā ahosī”（此女曾是阿罗汉）。至于心，则仅能从特质上说为“arahaṃ cittaṃ”（阿罗汉心）。

သန္တသဒ္ဒဿ [Pg.231] –

关于“sant”一词：

သံ, သန္တော, သန္တော, သန္တာ. သံ, သန္တံ, သန္တေ. သတာ, သန္တေန, သန္တေဟိ, သန္တေဘိ, သဗ္ဘိ. သတော, သန္တဿ, သန္တာနံ, သတံ, သတာနံ. သတာ, သန္တာ, သန္တသ္မာ, သန္တမှာ, သန္တေဟိ, သန္တေဘိ, သဗ္ဘိ. သတော, သန္တဿ, သန္တာနံ, သတံ, သတာနံ. သတိ, သန္တေ, သန္တသ္မိံ, သန္တမှိ, သန္တေသု. ဘော သန္တ, ဘဝန္တော သန္တောတိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ.

Saṃ, santo, santo, santā（主格）；saṃ, santaṃ, sante（宾格）；satā, santena, santehi, santebhi, sabbhi（工具格）；sato, santassa, santānaṃ, sataṃ, satānaṃ（与格/属格）；satā, santā, santasmā, santamhā, santehi, santebhi, sabbhi（离格）；sato, santassa, santānaṃ, sataṃ, satānaṃ（属格/与格）；sati, sante, santasmiṃ, santamhi, santesu（处格）；bho santa, bhavanto santo（呼格）。这些是其词形。

ဧတ္ထ ပန ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ တာတ သတနေသ ဓမ္မော’’တိ ဇယဒ္ဒိသဇာတကပါဠိဒဿနတော ‘‘သတာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟိ သတနေသာတိ သတာနံ ဧသာတိ ဆေဒေါ, ရဿတ္တနိဂ္ဂဟီတသရလောပဝသေန စ ရူပနိဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ တဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘အဒ္ဓါ ဧကံသေန ဧသ တာတ သတာနံ ပဏ္ဍိတာနံ ဓမ္မော သဘာဝေါ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော. အယံ ယေ လောကေ ‘‘သပ္ပုရိသာ’’တိ စ ‘‘အရိယာ’’တိ စ ‘‘ပဏ္ဍိတာ’’တိ စ ဝုစ္စန္တိ, တေသံ ဝါစကဿ သန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ. တပ္ပဋိသေဓဿ ပန အသံ, အသန္တော, ကတ္ထစိ အသန္တာ ဣစ္စပိ. တထာ ဟိ ‘‘အသန္တာ ကိရ မံ ဇမ္မာ, တာတ တာတာတိ ဘာသရေ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. ‘‘အသံ, အသန္တံ, အသန္တေ. အသတာ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘သန္တော, အသန္တော’’တိမာနိ ဗဟုဝစနကာနိယေဝ ဘဝန္တိ, န ကတ္ထစိပိ ဧကဝစနကာနိ. ကသ္မာ? ပဏ္ဏတ္တိဝါစကတ္တာ. အညတြ ပန ‘‘သန္တော, ဒန္တော’’တိအာဒီသု ဧကဝစနာနိယေဝ ဌပေတွာ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထဝါစကသန္တောသဒ္ဒံ, ကသ္မာ? အပဏ္ဏတ္တိဝါစကတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

此处，在“addhā hi tāta satanesa dhammo”（确实，父亲，此乃善人之法）一句中，根据《阇耶迪萨本生(Jayaddisajātaka)》的巴利原文，说为“satānaṃ”。其中，“satanesa”应分解为“satānaṃ esa”，其词形的完成应通过短音化(rassatta)、鼻音(niggahīta)省略及元音(sara)省略来理解。诚然，在其义注(aṭṭhakathā)中，解释为：“确实，父亲，此无疑是诸善人、诸智者的法、自性。”这是对世间所称“善士(sappurisa)”、“圣者(ariya)”、“智者(paṇḍita)”之指称词“sant”的名词格位变化。其否定形式则为“asaṃ”、“asanto”，有时亦作“asantā”。诚然，可见巴利原文：“asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare”（卑劣之人，父亲，称我‘父亲，父亲’）。应与“asaṃ, asantaṃ, asante, asatā”等形式连用。在此义中，“santo”、“asanto”这些词仅为复数，绝非单数。何以故？因其为概念(paṇṇatti)的指称。然而，在其他情况中，如“santo, danto”（寂静的、已调伏的）等，除了表示“存在(vijjamāna)”之义的“sant”词外，仅用作单数。何以故？当知是因其非为概念的指称。

ဣဒါနိ ပဏ္ဏတ္တိဝါစကာနံ တေသံ ကာနိစိ ပယောဂါနိ ကထယာမ –

现在，我们来讲述那些概念指称词(paṇṇattivācaka)的一些用法——

သမေတိ [Pg.232] အသတာ အသံ. ယံ ယဉှိ ရာဇ ဘဇတိ, သန္တံ ဝါ ယဒိ ဝါ အသံ. န သာ သဘာ ယတ္ထ န သန္တိ သန္တော. အသန္တော နိရယံ ယန္တိ, သန္တော သဂ္ဂပရာယဏာ. အသန္တေ နောပသေဝေယျ, သန္တေ သေဝေယျ ပဏ္ဍိတော. သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ. သတံ ဓမ္မော ဣစ္စေဝမာဒီနိ ဘဝန္တိ.

不善者与不善者相聚。国王啊，无论亲近善人或不善人。若无善人，那便不是集会。不善者去向地狱，善人以天界为归趣。智者不应亲近不善人，应亲近善人。只应与善人(sabbhi)交往。“善人之法(sataṃ dhammo)”等等。

ယော ပနမှေဟိ ပဒမာလာယံ ‘‘သဗ္ဘီ’’တိ အယံ သဒ္ဒေါ တတိယာပဉ္စမီဗဟုဝစနဝသေန ယောဇိတော, သော စ ခေါ သန္တဣတိ အကာရန္တပကတိဝသေန, အညတ္ထ ပန ‘‘သဗ္ဘီ’’တိ ဣကာရန္တပကတိဝသေန ယောဇေတဗ္ဗော. တထာ ဟိ သဗ္ဘီတိ သပ္ပုရိသော နိဗ္ဗာနဉ္စ, သုန္ဒရာဓိဝစနံ ဝါ ဧတံ သဗ္ဘီတိ. သဗ္ဗော စာယမတ္ထော သာဋ္ဌကထာယ ‘‘ဗဟုမ္ပေတံ အသဗ္ဘိ ဇာတဝေဒါ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ ‘‘သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တီ’’တိ ဣမာယ စ ဒီပေတဗ္ဗော.

至于我们在格位变化表(padamālā)中所用的“sabbhī”一词，是作为第三格（工具格）和第五格（离格）的复数，其词干为a结尾的“santa(santa)”。但在别处，“sabbhī”则应与i结尾的词干连用。诚然，“sabbhī”意指善士(sappurisa)与涅槃(nibbāna)，或“sabbhī”是“美好(sundara)”的同义词。此义皆可由带义注(aṭṭhakathā)的巴利语“bahumpetaṃ asabbhi jātavedā”（此火神甚为不善）以及“santo have sabbhi pavedayantī”（善人实由善士而宣示）来阐明。

အာလပနေ စ ပစ္စတ္တေ, တတိယာပဉ္စမီသု စ;

သမာသမှိ စ ယောဇေယျ, သဗ္ဘိသဒ္ဒံ သုမေဓသော.

于呼格(ālapana)、主格(paccatta)，及第三格、第五格中，亦用于复合词(samāsa)，智者(sumedhaso)当用“sabbhi”一词。

အတြာယံ ယောဇနာ – ဘော သဗ္ဘိ တိဋ္ဌ, သဗ္ဘိ တိဋ္ဌတိ, သဗ္ဘိ သဟ ဂစ္ဆတိ, သဗ္ဘိ အပေဟိ, အသဗ္ဘိရူပေါ ပုရိသော. ယသ္မာ ပနာယံ သာသနာနုကူလာ, တသ္မာ ဣမိဿာ တဒနုကူလတ္တံ ဒဿေတုံ ဣဓ သာသနတော ပယောဂေ ဒဿေဿာမ အတက္ကာဝစရေ ဝိစိတ္တေ သုဂတပါဠိနယေ သောတူနံ ဝိသာရဒမတိပဋိလာဘတ္ထံ. တံ ယထာ? ဗဟုမ္ပေတံ အသဗ္ဘိ ဇာတဝေဒ, ယံ တံ ဝါလဓိနာ’ဘိပူဇယာမ. သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ. ယံ သာလဝနသ္မိံ သေနကော, ပါပကမ္မမကရိ အသဗ္ဘိရူပံ. အာဗာဓောယံ အသဗ္ဘိရူပေါ. အသမ္မောဒကော ထဒ္ဓေါ အသဗ္ဘိရူပေါ’’တိ[Pg.233]. တတ္ထ အာလပနဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ပစ္စတ္တဝစနံ ပါဠိယံ သရူပတော အနာဂတမ္ပိ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. တထာ ကရဏဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ နိဿက္ကဝစနမ္ပိ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. သမာသေ သဒ္ဒရူပေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဗျာသေ သဒ္ဒရူပံ ယထာသမ္ဘဝံ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ ဌပေတွာ ‘‘ဟေတုသတ္ထာရဒဿန’’န္တိအာဒီနိ. တတ္ထ စ နိဗ္ဗာနဝါစကော စေ, သဗ္ဘိသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ သန္တိဝိသုဒ္ဓိ နိဗ္ဗုတိသဒ္ဒါ ဝိယ, သော စ ယမကမဟာထေရမတေ ရတ္တိနယေန ယောဇေတဗ္ဗော. သဗ္ဗေသမိကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ သာဓာရဏော ဟိ သော နယော. သုန္ဒရတ္ထဝါစကော စေ, အဂ္ဂိ ရတ္တိ အဋ္ဌိနယေဟိ ယောဇေတဗ္ဗော ဝါစ္စလိင်္ဂတ္တာ. ‘‘သဗ္ဘိဓမ္မဘူတံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဧတ္ထ ဟိ သုန္ဒရဓမ္မဘူတံ နိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ ပါဠိနယဝသေန အာလပနာဒီသု ပဉ္စသု ဌာနေသု သဗ္ဘိသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ပုန အဋ္ဌကထာနယဝသေနပိ တပ္ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထံ? ယသ္မာ သဂါထာဝဂ္ဂဿ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သန္တော ‘သဗ္ဘီဟိ သဒ္ဓိံ သတံ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတီ’တိ ပဝေဒယန္တီ’’တိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ‘‘သဗ္ဘီဟီ’’တိ ဟိဝစနဝသေန သဒ္ဒရစနာဝိသေသော အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ဒဿိတော, တသ္မာ သဗ္ဘိသဒ္ဒေါ သဗ္ဗေသုပိ ဝိဘတ္တိဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗော. အတြိဒံ ဝဒါမ –

此处用法是：“喂，善士，请站住”(bho sabbhi tiṭṭha)（呼格），“善士站着”(sabbhi tiṭṭhati)（主格），“与善士同行”(sabbhi saha gacchati)（工具格），“离善士而去”(sabbhi apehi)（离格），“非善士之人”(asabbhirūpo puriso)（复合词）。由于此法符合教法(sāsana)，为显示其符合性，我们将在此从教法中展示其用法，以使听者于超越逻辑的、奇妙的善逝(sugata)巴利圣典之理，获得明晰的智慧。例如：“此火神甚为不善，我等以尾毛供养之。”(Bahumpetaṃ asabbhi jātaveda, yaṃ taṃ vāladhinā’bhipūjayāma)“应与善士交往。”(Sabbhi kubbetha santhavaṃ)“斯那迦(Senaka)在娑罗林(Sālavana)中所为，乃非善士之恶行。”(Yaṃ sālavanasmiṃ senako, pāpakammamakari asabbhirūpaṃ)“此病非善士之状。”(Ābādhoyaṃ asabbhirūpo)“不喜、固执，非善士之状。”(Asammodako thaddho asabbhirūpo)于此，若见呼格，则主格虽未于巴利语中以其形态出现，亦视同已见。同样，若见工具格，则离格亦视同已见。若见复合词中之词形，则其分析句中之词形，除“hetusatthāradassana”等例外，亦尽可能视同已见。其中，若“sabbhi”一词指称涅槃，则如“santi”、“visuddhi”、“nibbuti”等词，为阴性(itthiliṅga)，且依夜摩迦(Yamaka)大长老之见，应按“夜(ratti)”的变格法连用。此法实通用于所有以i结尾的阴性词。若指称“美好”之义，则因其性随所修饰之词而变，应按“火(aggi)”、“夜(ratti)”、“骨(aṭṭhi)”的变格法连用。于“sabbhidhammabhūtaṃ nibbānaṃ”一句，义为“具足美好之法的涅槃”。如是，通过巴利圣典之理了知“sabbhi”一词在呼格等五处的用法后，亦应通过义注(aṭṭhakathā)之理了知其用法。如何？因《有偈品》(Sagāthāvagga)义注中，于“善人开示：‘与善士共住，善人之法不衰老’”(santo ‘sabbhīhi saddhiṃ sataṃ dhammo na jaraṃ upetī’ti pavedayantī)此段，义注师们以“sabbhīhi”的“hi”格结尾展示了词形构造的特别之处，故“sabbhi”一词应可用于所有格位与数。于此，我们说：

ဂရူ ‘‘သဗ္ဘီဟိ သဒ္ဓိ’’န္တိ, အတ္ထံ ဘာသိံသု ပါဠိယာ;

ယတော တတော သဗ္ဘိသဒ္ဒံ, ဓီရော သဗ္ဗတ္ထ ယောဇယေ.

诸师已阐释巴利语中“sabbhīhi saddhiṃ”之义；是故有智者，当于一切处运用“sabbhi”一词。

‘‘အသဗ္ဘိရူပေါ’’ဣတိပိ, သမာသဝိသယေ သုတံ;

ယသ္မာ တသ္မာ သဗ္ဘိသဒ္ဒံ, ဝိညူ သဗ္ဗဓိ ယောဇယေ.

“asabbhirūpo”一词，亦闻于复合词(samāsa)中；是故有识者，处处皆可运用“sabbhi”一词。

‘‘ဩဝဒေယျာနုသာသေယျ[Pg.234], အသဗ္ဘာ စ နိဝါရယေ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘အသဗ္ဘာ’’တိပဒံ ဝိစိတြဝုတ္တီသု တဒ္ဓိတပစ္စယေသု ဏျပစ္စယဝသေန နိပ္ဖတ္တိမုပါဂတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကထံ? ယေဘုယျေန အသဗ္ဘီသု ဘဝံ အသဗ္ဘံ. ကိံ တံ? အကုသလံ, တတော အသဗ္ဘာ အကုသလဓမ္မာ နိဝါရယေ စ, ကုသလဓမ္မေ ပတိဋ္ဌပေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘အမှေ အသဗ္ဘာဟိ ဝါစာဟိ ဝိက္ကောသမာနာ တိဗ္ဗာဟိ သတ္တီဟိ ဟနိဿန္တီ’’တိ ဧတ္ထ တု အသဗ္ဘီနံ ဧတာတိ အသဗ္ဘာ, န ဝါ သဗ္ဘီနံ ဧတာတိပိ အသဗ္ဘာတိ နိဗ္ဗစနံ, ဏျပစ္စယဝသေန စ ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ စ ပနေတ္ထ အမှေဟိ သန္တသဒ္ဒဿ ‘‘သံ, သန္တော. သံ, သန္တံ, သန္တေ’’တိအာဒိနာ ပဒမာလာ ဒဿိတာ, တတ္ထ ‘‘သမေတိ အသတာ အသ’’န္တိ ပါဠိယံ ‘‘အသ’’န္တိ ပဒေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သ’’န္တိ ပဒံ ပါဠိယံ အနာဂတမ္ပိ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ ယုဂဠဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနတာရဟတ္တာ. ဧဝံ ဒိဋ္ဌေန အဒိဋ္ဌဿ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ‘‘အသ’’န္တိ ဧတ္ထ န သံ အသန္တိ သမာသဝိဂ္ဂဟဝသေနာဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သ’’မိတိ ပဒံ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. ဧဝမညတြာပိ နယော. တတြ သန္တိ သပ္ပုရိသော. အသန္တိ အသပ္ပုရိသော. ဣတ္ထိလိင်္ဂေဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အသတီ, အသာ’’တိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ‘‘အသတီ, အသတီ, အသတိယော, အသာ. အသတိံ, အသတီ, အသတိယော. အသာယ, အသတိယာ, အသတီဟိ, အသတီဘိ. အသတိယာ, အသတီန’’န္တိ ဝက္ခမာန ဣတ္ထိနယေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

在“应劝诫，应教导，并制止不善”一句中，当知“asabbhā”一词是通过在各种作用的派生后缀(taddhita-paccaya)中，以“ṇya”后缀的方式而形成的。如何形成？“大多存在于不善者(asabbhi)中的，即为不善(asabbha)”。那是什么？是不善(akusala)。因此，其义为：应制止不善法，而确立善法。在“他们以不善之语辱骂我们，将以利矛伤害我们”一句中，“asabbhā”的词源解释(nibbacana)为“此乃不善者之（语）”，或“此非善者之（语）”，其词语的构成(padasiddhi)亦当知是通过“ṇya”后缀。此处，我们已展示“santa(santa)”一词的格位变化表(padamālā)，如“saṃ, santo. Saṃ, santaṃ, sante”等。其中，在巴利“sameti asatā asaṃ”一句中，既然见到了“asaṃ”一词，那么“saṃ”一词虽未在巴利中出现，亦因其成对存在而被视为已见到。当知此为以已见推知未见。或者，在“asaṃ”一词中，因其可通过复合词分析“na saṃ asan”而得知，故“saṃ”一词亦被视为已见到。其他地方亦可依此理类推。其中，“santi”为善士(sappurisa)，“asanti”为非善士(asappurisa)。若用于阴性(itthiliṅga)，则有“asatī, asā”等形式。应按后述阴性词变格法连用其名词格位变化表(nāmikapadamālā)：“asatī, asatī, asatiyo, asā. Asatiṃ, asatī, asatiyo. Asāya, asatiyā, asatīhi, asatībhi. Asatiyā, asatīnaṃ”。

ဧတ္ထ ပန ‘‘အသာ လောကိတ္ထိယော နာမ, ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ. မာ စ ဝသံ အသတီနံ နိဂစ္ဆေ’’တိအာဒီနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. အသာတိ စေတ္ထ အသတီတိ စ သမာနတ္ထာ, အသန္တဇာတိကာတိ ဟိ တေသံ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန ဇာတကဋ္ဌကထာယံ ‘‘အသာတိ အသတိယော လာမိကာ, အထ ဝါ သာတံ ဝုစ္စတိ သုခံ, တံ တာသု နတ္ထိ, အတ္တနိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာနံ အသာတမေဝ ဒေန္တီတိပိ အသာ[Pg.235], ဒုက္ခာ, ဒုက္ခဝတ္ထုဘူတာတိ အတ္ထော’’တိ အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေသုံ, တသ္မာ သာတံ နတ္ထိ ဧတိဿန္တိ အသာတိ အတ္ထေ ‘‘အသာ’’တိ ပဒဿ ယထာ ရိတ္တော အဿာဒေါ ဧတ္ထာတိ ရိတ္တဿန္တိပဒဿ လုတ္တုတ္တရက္ခရဿ ‘‘ရိတ္တဿံ, ရိတ္တဿာနိ. ရိတ္တဿ’’န္တိ စိတ္တနယေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ, တထာ ‘‘အသာ, အသာ, အသာယော. အသံ, အသာ, အသာယော. အသာယာ’’တိ ကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ.

此处，当展示“世间女子名为asā(不贞)，她们没有节制。切莫受不贞女之控制”等例子。此中“asā”与“asatī”同义，其义为“本性不良者”。因为在《本生》义注(Jātakaṭṭhakathā)中，他们阐释其义说：“asā即不贞、卑劣之女；或说sātaṃ意为乐，她们之中没有此乐；又因她们只给心系于己者带来不乐(asāta)，故亦称asā，意为痛苦、是痛苦之源。”因此，在“asā”意为“此处无乐”时，“asā”一词的格位变化，应如“rittassa”（空味）一词（源于ritto assādo etthāti），其末字省略，依“心(citta)”的变格法，变为“rittassaṃ, rittassāni. Rittassa”等；同样，亦应依“少女(kaññā)”的变格法，变为“asā, asā, asāyo. Asaṃ, asā, asāyo. Asāyā”等。

ဧတ္ထ စ ယော အမှေဟိ ‘‘သန္တော’’ဣတိ သဒ္ဒေါ ဒဿိတော. သော ကတ္ထစိ ဧကဝစနဗဟုဝစနဘာဝေန သံဝိဇ္ဇမာနသဒ္ဒဿတ္ထမ္ပိ ဝဒတိ, တဿ ဝသေန အယံ နာမိကပဒမာလာ –

此处，我们所展示的“santo”一词，有时也以单数和复数形式表达“存在的(saṃvijjamāna)”一词的意义。依此，其名词格位变化如下——

သန္တော, သန္တော, သန္တာ. သန္တံ, သန္တေ. သတာ, သန္တေန, သန္တေဟိ, သန္တေဘိ. သတော, သန္တဿ, သတံ, သန္တာနံ. သတာ, သန္တာ, သန္တသ္မာ, သန္တမှာ, သန္တေဟိ, သန္တေဘိ. သတော, သန္တဿ, သတံ, သန္တာနံ. သတိ, သန္တေ, သန္တသ္မိံ, သန္တမှိ, သန္တေသု. ဘော သန္တ, ဘဝန္တော သန္တော, ဘဝန္တော သန္တာ.

Santo, santo, santā. Santaṃ, sante. Satā, santena, santehi, santebhi. Sato, santassa, sataṃ, santānaṃ. Satā, santā, santasmā, santamhā, santehi, santebhi. Sato, santassa, sataṃ, santānaṃ. Sati, sante, santasmiṃ, santamhi, santesu. Bho santa, bhavanto santo, bhavanto santā。

ဧတ္ထ ပန ‘‘အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဋ္ဌမော ဘဒ္ဒေါ အဿာဇာနီယော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော လောကသ္မိံ. စတ္တာရောမေ ဘိက္ခဝေ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ. ဘဝေ ခေါ သတိ ဇာတိ ဟောတိ’’ဣစ္စေဝမာဒီနိ ပယောဂါနိ ဘဝန္တိ. ‘‘သင်္ခါရေသု ခေါ သတိ ဝိညာဏံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု ပန သတိသဒ္ဒေါ ဝစနဝိပလ္လာသဝသေန ဌိတောတိ ဂဟေတဗ္ဗော.

此处，有如下等用法：“诸比丘，此第八种贤良马确实存在于世间。”“诸比丘，此四种人(puggala)确实存在于世间。”“他们以不存在的、空洞的、虚假的、不真实之事诽谤。”“确实，有存在，故有生。”在“确实，有诸行，故有识”等句中，当知“sati”一词是依数之倒置(vacanavipallāsa)而安立。

တတြ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒွိဓာ ဌိတေသု သန္တောသဒ္ဒေသု ဗဟုဝစနသန္တောသဒ္ဒံ ဌပေတွာ သေသာ သမာနသဒ္ဒဿတ္ထမ္ပိ ဝဒန္တိ, တသ္မာ ‘‘သန္တောတိ သမာနော, သန္တာတိ သမာနာ’’တိအာဒိနာ [Pg.236] အတ္ထော ကထေတဗ္ဗော. သမာနောတိ ဣမဿ စ ‘‘ဟောန္တော’’တိ အတ္ထော ‘‘ပဟု သမာနော ဝိပုလတ္ထစိန္တီ, ကိံ ကာရဏာ မေ န ကရောသိ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ. ပယောဂါနိ ပန –

在此，依单数和复数而有两种形式的santo词中，除去复数的santo词，其余的也表达samāna词的含义。因此，其义当解说为：“santo即samāno，santā即samānā”等。而samāno一词，其义为“honto”（存在者），如在“有能力的存在者，思虑广阔者，为何不为我造苦？”等句中。至于其用法——

‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ, ဇိဏ္ဏကံ ဂတယောဗ္ဗနံ;

ပဟု သန္တော န ဘရတိ, တံ ပရာဘဝတော မုခံ.

“若人于父母，年老过青春，有能而不养，是为败亡门。”

ဣဓေဝ တိဋ္ဌမာနဿ, ဒေဝဘူတဿ မေ သတော;

ပုနရာယု စ မေ လဒ္ဓေါ, ဧဝံ ဇာနာဟိ မာရိသာ’’တိ

“我于此住立，已身为天神；我复得寿元，贤友汝当知。”

ဧဝမာဒီနိ ဘဝန္တိ.

诸如此类。

အပိစ သန္တောသဒ္ဒေါ ယသ္မာ ‘‘ကိလန္တော’’တိ စ ‘‘ဥပသန္တော’’တိ စ ‘‘နိရုဒ္ဓေါ’’တိ စ အတ္ထံ ဝဒတိ, တသ္မာ တေသံ ဝသေန သန္တသဒ္ဒဿ ‘‘သန္တော, သန္တာ. သန္တံ, သန္တေ. သန္တေနာ’’တိ ပုရိသနယေန နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ‘‘သန္တော တသိတော. ဒီဃံ သန္တဿ ယောဇနံ. သန္တော ဒန္တော နိယတော ဗြဟ္မစာရီ. သန္တော နိရုဒ္ဓေါ အတ္ထင်္ဂတော အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတော’’တိအာဒီနိ ပယောဂါနိ. နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သန္တံ, သန္တာနီ’’တိ စိတ္တနယေန နာမိကပဒမာလာ. သာ စ ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနံ သမာနံ ကိလန္တံ ဥပသန္တံ နိရုဒ္ဓ’’မိတိ အတ္ထဒီပကာပဒဝတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ‘‘ဥပါဒါနေ ခေါ သတိ ဘဝေါ ဟောတီ’’တိအာဒီသု နပုံသကပ္ပယောဂဒဿနတော သန္တသဒ္ဒဿ သံဝိဇ္ဇမာနသဒ္ဒတ္ထဝါစကတ္တေ တတိယာပဉ္စမီစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသတ္တမီဌာနေ ‘‘သတာ, သတော, သတံ, သတီ’’တိ ပဒါနိ အဓိကာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ, သေသာနိ စိတ္တနယေန ဉေယျာနိ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ပန ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သန္တာ, သန္တာ, သန္တာယော. သန္တံ, သန္တာ, သန္တာယော. သန္တာယာ’’တိ ကညာနယေန စ, သန္တီ, သန္တီ, သန္တိယော[Pg.237]. သန္တိံ, သန္တီ, သန္တိယော. သန္တိယာ’’တိ ဣတ္ထိနယေန စ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတာသု ပဌမာ ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနာ ကိလန္တာ ဥပသန္တာ နိရုဒ္ဓါ’’တိ အတ္ထဒီပကာပဒဝတီ, ဧတ္ထ ပယောဂါ သုဝိညေယျာဝ. ဒုတိယာ ပန ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနာ သမာနာ’’တိ အတ္ထဒီပကာပဒဝတီ. တထာ ဟိ ‘‘သန္တီ အာပတ္တိ အာဝိကာတဗ္ဗာ’’တိ ဧတ္ထ သံဝိဇ္ဇမာနာ ‘‘သန္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

再者，由于santo一词亦表达“疲倦”、“寂静”、“已灭”之义，因此，根据此等含义，当知sant一词的阳性名词格位变化应依循“人(purisa)”的范例：“santo, santā. Santaṃ, sante. Santenā”。此处用例有：“疲倦者口渴。疲倦者路途漫长。寂静者已调伏、已克制、是梵行者。寂静者已灭、已消失、已完全消失”等。当用于中性时，其名词格位变化依循“心(citta)”的范例：“santaṃ, santānī”。当知其能阐明“存在的、作为、疲倦的、寂静的、已灭的”等义。又或者，如在“有取(upādāne)，则有有(bhavo)”等句中可见中性用法，当sant一词意为“存在的”时，于第三、第五、第四、第六、第七格，应加上“satā, sato, sataṃ, satī”等词形，其余则当依“心(citta)”的范例了知。当用于阴性时，其名词格位变化当依循“少女(kaññā)”的范例组合为：“santā, santā, santāyo. Santaṃ, santā, santāyo. Santāyā”；并依循“女人(itthi)”的范例组合为：“santī, santī, santiyo. Santiṃ, santī, santiyo. Santiyā”。其中，第一种能阐明“存在的、疲倦的、寂静的、已灭的”等义，此处用法甚易了知。第二种则能阐明“存在的、作为”等义。诚然，在“有存在的过失，当发露”一句中，“存在的”即被称为“santī”。

‘‘ယာယ မာတု ဘတော ပေါသော,ဣမံ လောကံ အဝေက္ခတိ;

တမ္ပိ ပါဏဒဒိံ သန္တိံ,ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ ပုထုဇ္ဇနော’’တိ

人子为母养，得见此世界；如是予命者，凡夫怒亦杀。

ဧတ္ထ ပန သမာနာ ‘‘သန္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ. အပရာပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သန္တီသဒ္ဒဿ ဟိ သံဝိဇ္ဇမာနသဒ္ဒတ္ထဝါစကတ္တေ ‘‘ဇာတိယာ ခေါ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဣတ္ထိလိင်္ဂပ္ပယောဂဒဿနတော သတ္တမီဌာနေ ‘‘သတိ, သတိယာ, သတိယံ, သန္တိယာ, သန္တိယံ, သန္တီသူ’’တိ ရူပါနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. သေသာနိ ဣတ္ထိနယေန ဉေယျာနိ. အယံ တတိယာ, ဧတ္ထ စ ‘‘အသန္တိယာ အာပတ္တိယာ တုဏှီ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ပါဠိ ‘‘သန္တိယာ’’ဣစ္စာဒီနံ အတ္ထိဘာဝေ နိဒဿနံ. အပရော နယော – သတီသဒ္ဒဿ ‘‘သမာနာ’’တိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘ယာ တွံ ဝသသိ ဇိဏ္ဏဿ, ဧဝံ ဒဟရိယာ သတီ’’တိ စ ‘‘ယေ တံ ဇိဏ္ဏဿ ပါဒံသု, ဧဝံ ဒဟရိယံ သတိ’’န္တိ စ ပါဠိဒဿနတော ‘‘သတီ, သတီ, သတိယော. သတိံ, သတီ, သတိယော. သတိယာ’’တိအာဒီနိပိ ရူပါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ, သံယောဂေ နကာရလောပဝသေန ဝါ.

在此，“作为”被称为“santī”。当用于阴性时，亦当知晓另一组名词格位变化。当santī一词表达“存在的(saṃvijjamāna)”词义时，因可见“有生(jātiyā)，则有老死(jarāmaraṇaṃ)”等句中的阴性用法，故于第七格，当说出“sati, satiyā, satiyaṃ, santiyā, santiyaṃ, santīsū”等形式。其余则当依“女人(itthi)”的范例了知。此为第三种，而“于不存在的过失，当默然”此巴利句，是“santiyā”等词形存在的范例。另一法：当satī一词用于“作为”此义时，因可见“你如此年轻，却与老人同住”以及“那些将你给予老人的人，[是在]你如此年轻之时”等巴利用法，故亦可组合“satī, satī, satiyo. Satiṃ, satī, satiyo. Satiyā”等形式，或通过连音(saṃyoga)中n的省略。

ဣဒါနိ ‘‘သန္တော, သန္တာ’’တိ ပဒဒွယဿ ပယောဂနိစ္ဆယံ ကထယာမ ပယောဂေသု သောတူနံ အသမ္မူဠှဘာဝါယ. တထာ ဟိ ‘‘သပ္ပုရိသာ’’တိ ဝါ ‘‘ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝါ ဗဟုဝစနဝသေန အတ္ထံ [Pg.238] ဝတ္တုကာမေန ‘‘သန္တော ဒန္တော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဧကဝစနသဒိသံ ‘‘သန္တော’’တိ ဗဟုဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနော’’တိ ဧကဝစနဝသေန အတ္ထံ ဝတ္တုကာမေန ‘‘သန္တော’’တိ ဧကဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနာ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန အတ္ထံ ဝတ္တုကာမေန ‘‘သန္တော သပ္ပုရိသာ’’တိ, ‘‘သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ’’တိ စ ဧဝံ ဝုတ္တဗဟုဝစနသဒိသံ ‘‘သန္တော’’တိ ဝါ ‘‘သန္တာ’’တိ ဝါ ဗဟုဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗံ, ‘‘ကိလန္တော’’တိ ဝါ ‘‘သမာနော’’တိ ဝါ ‘‘ဥပသန္တော’’တိ ဝါ ‘‘နိရုဒ္ဓေါ’’တိ ဝါ ဧကဝစနဝသေန အတ္ထံ ဝတ္တုကာမေန ‘‘သန္တော သပ္ပုရိသာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဗဟုဝစနသဒိသံ ‘‘သန္တော’’တိ ဧကဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေယေဝတ္ထေ ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တုကာမေန ပန ‘‘သန္တာ သူနေဟိ ပါဒေဟိ, ကော နေ ဟတ္ထေ ဂဟေဿတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ ‘‘သန္တာ’’တိ ဗဟုဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. အယံ နီတိ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဣဒဉှိ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ သမ္မောဟဋ္ဌာနံ. အယမ္ပိ ပနေတ္ထ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော –

现在，为了使听闻者在用法上不产生迷惑，我们说明“santo”与“santā”这两个词的用法判定。诚然，若欲以复数表达“善人(sappurisā)”或“智者(paṇḍitā)”之义，应当使用复数的“santo”，这与“santo danto”（寂静者已调伏）中所说的单数词形相同。若欲以单数表达“存在者(saṃvijjamāno)”之义，应当使用单数的“santo”。若欲以复数表达“存在者们(saṃvijjamānā)”之义，如“santo sappurisā”（善人们存在）或“santo saṃvijjamānā”（他们存在），则应当使用复数“santo”或“santā”。若欲以单数表达“疲倦者(kilanto)”、“作为者(samāno)”、“寂静者(upasanto)”或“已灭者(niruddho)”之义，应当使用单数的“santo”，这与“santo sappurisā”（善人们存在）中所说的复数词形相同。但若欲以复数表达这些相同的含义，则应当使用复数“santā”，如在“他们双足肿胀(santā sūnehi pādehi)，谁将牵他们的手？”一句中。这一规则应当善加忆持，因为这是智慧迟钝者的迷惑之处。在此亦应当了知这一总结：

‘‘တိလိင်္ဂတ္ထေ စ ဧကတ္ထေ, ဗဝှတ္ထေပိ စ ဒိဿတိ;

သတ္တမျန္တော သတိသဒ္ဒေါ, ဝိပလ္လာသေ ဗဟုမှိ သော’’တိ.

“三性单数义，复数亦可见；sati第七格，多处致混淆。”

ဣဒါနိ မဟန္တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述“mahant”（大）一词的名词格位变化(nāmikapadamālā)——

မဟံ, မဟာ, မဟန္တော, မဟန္တာ. မဟန္တံ, မဟန္တေ. မဟတာ, မဟန္တေန, မဟန္တေဟိ, မဟန္တေဘိ. မဟတော, မဟန္တဿ, မဟန္တာနံ, မဟတံ. မဟတာ, မဟန္တာ, မဟန္တသ္မာ, မဟန္တမှာ, မဟန္တေဟိ, မဟန္တေဘိ. မဟတော, မဟန္တဿ, မဟန္တာနံ, မဟတံ. မဟတိ, မဟန္တေ, မဟန္တသ္မိံ, မဟန္တမှိ, မဟန္တေသု. ဘော မဟ, ဘော မဟာ, ဘဝန္တော မဟန္တောတိ အယမမှာကံ ရုစိ.

Mahaṃ, mahā, mahanto, mahantā. Mahantaṃ, mahante. Mahatā, mahantena, mahantehi, mahantebhi. Mahato, mahantassa, mahantānaṃ, mahataṃ. Mahatā, mahantā, mahantasmā, mahantamhā, mahantehi, mahantebhi. Mahato, mahantassa, mahantānaṃ, mahataṃ. Mahati, mahante, mahantasmiṃ, mahantamhi, mahantesu. Bho maha, bho mahā, bhavanto mahanto——此乃我等之所好。

ဧတ္ထ ‘‘မဟန္တော, မဟန္တာ. မဟန္တံ, မဟန္တေ. မဟန္တေနာ’’တိ ပုရိသနယောပိ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ‘‘ဘော မဟန္တ, ဘဝန္တော မဟန္တာ’’တိ အာလပနပဒါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ [Pg.239] ‘‘မဟန္တံ, မဟန္တာနီ’’တိ စိတ္တနယောပိ လဗ္ဘတိ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘မဟတီ, မဟတီ, မဟတိယော. မဟတိံ, မဟတီ, မဟတိယော. မဟတိယာ, မဟတီဟိ မဟတီဘီ’’တိ ဣတ္ထိနယောပိ လဗ္ဘတိ. ‘‘မဟတိယာ စ ယက္ခသေနာယာ’’တိအာဒီနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ. အပရောပိ ‘‘မဟန္တာ, မဟန္တာ, မဟန္တာယော. မဟန္တ’’န္တိ ကညာနယောပိ လဗ္ဘတိ, ‘‘မဟန္တာ နိဓိကုမ္ဘိယော’’တိအာဒီနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ. ကစ္စာယနေ ပန ‘‘မဟန္တီ’’ဣတိ ပဒံ ဒိဋ္ဌံ. တံ ‘‘ဂုဏဝန္တီ, ကုလဝန္တီ’’ဣစ္စာဒီနိ ဝိယ ပါဠိယံ အပ္ပသိဒ္ဓတ္တာ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

此处，“mahanto, mahantā. Mahantaṃ, mahante. Mahantenā”等亦可依男子(purisa)的范例，因此应当组合呼格：“bho mahanta, bhavanto mahantā”。若要表达中性，亦可依心(citta)的范例：“mahantaṃ, mahantānī”。若要表达阴性，亦可依女人(itthi)的范例：“mahatī, mahatī, mahatiyo. Mahatiṃ, mahatī, mahatiyo. Mahatiyā, mahatīhi mahatībhī”。“与伟大的夜叉(yakkha)军”等是此处的范例。此外，亦可依少女(kaññā)的范例：“mahantā, mahantā, mahantāyo. Mahantaṃ”，“巨大的宝藏瓮”等是此处的范例。但在迦旃延(Kaccāyana)语法中，可见“mahantī”一词。由于该词在巴利(Pāḷi)圣典中如“guṇavantī”、“kulavantī”等词一样罕见，故应当审察。

နနု ဘော ယသ္မာ သာသနေပိ ‘‘ဂစ္ဆန္တီ, စရန္တီ’’တိအာဒီနိ စ ‘‘ဣဒ္ဓိမန္တီ’’တိ စ ပဒံ ဒိဿတိ, တသ္မာ ‘‘မဟန္တီ, ဂုဏဝန္တီ’’တိအာဒီနိပိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? န ဘဝိတဗ္ဗံ တထာရူပဿ နယဿ ဝသေန အဂ္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ, ‘‘မဟတီ, ဂုဏဝတီ’’ဣစ္စာဒိနယဿေဝ ဒဿနတော စ. တထာ ဟိ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာသု စ ‘‘သေယျထာပိ နာမ မဟတီ နင်္ဂလသီသာ, ဣတ္ထီ သိယာ ရူပဝတီ, သာ စ သီလဝတီ သိယာ. သတိမတီ စက္ခုမတီ. ဣဒ္ဓိမတီ ပတ္တိမတီ’’တိ စ ‘‘မဟတိံ သေနံ ဒိသွာ မဟောသဓသေနာ မန္ဒာ, အယံ အတိဝိယ မဟတီ သေနာ ဒိဿတီ’’တိ စ အာဒီနိ ပယောဂါနိ ဒိဿန္တိ, န ‘‘မဟန္တီ, ရူပဝန္တီ’’ဣစ္စာဒီနိ.

难道不是因为在教法中也见到“gacchantī”、“carantī”等词以及“iddhimantī”一词，所以“mahantī”、“guṇavantī”等词也应该成立吗？不应成立。因为不应根据那种形式的规则来选取，而且只见“mahatī”、“guṇavatī”等规则。诚然，在巴利圣典与义注(aṭṭhakathā)中可见如下用法：“譬如巨大的犁头”；“女子可以是美丽的(rūpavatī)，她也可以是具戒的(sīlavatī)、具念的(satimatī)、具眼的(cakkhumatī)、具神通的(iddhimatī)、有成就的(pattimatī)”；以及“见到大军，大药(Mahosadha)的军队显得迟缓，这支军队看起来极其庞大(mahatī)”等用法，而不见“mahantī”、“rūpavantī”等。

ကေစိ ပန ‘‘မဟာဣတိ သဒ္ဒေါ ဗျာသေ န လဗ္ဘတိ, သမာသေယေဝ လဗ္ဘတိ ‘မဟာပုရိသော’တိ ဧတ္ထ ဝိယာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘မဟာ တေ ဥပါသက ပရိစ္စာဂေါ. မဟာ ဝတာယံ ဘန္တေ ဘူမိစာလော. ဃောသော စ ဝိပုလော မဟာ. ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ နာမ မဟာ. သေနာ သာဒိဿတေ မဟာ’’တိ ပယောဂဒဿနတော. ဧဝံ ဗျာသေပိ လဗ္ဘတီတိ [Pg.240] ဝေဒိတဗ္ဗံ, တသ္မာ ‘‘မဟံ, မဟာ, မဟန္တော, မဟန္တာ. ဘော မဟန္တ, ဘဝန္တော မဟန္တာ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂေ, ‘‘မဟန္တံ, မဟာ, မဟန္တာနိ. ဘော မဟန္တ, ဘဝန္တော မဟန္တာနီ’’တိ နပုံသကလိင်္ဂေ, ‘‘မဟန္တာ, မဟာ, မဟန္တာ, မဟန္တာယော. ဘောတိ မဟန္တေ, ဘောတိယော မဟန္တာ, မဟန္တာယော’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ သဗ္ဗံ သမ္ပုဏ္ဏံ ယောဇေတဗ္ဗံ. သမာသေ ပန ‘‘မဟာသတ္တော မဟာဥပါသကော မဟာဥပါသိကာ မဟဗ္ဗလော မဟာဝနံ မဟဂ္ဂတံ မဟပ္ဖလံ မဟဗ္ဘယ’’န္တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ, တဒ္ဓိတေ ‘‘မဟတ္တနော မဟတ္တံ မဟန္တတ္တံ မဟန္တတာ’’တိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဂစ္ဆန္တသဒ္ဒဿ ပန ‘‘ဂစ္ဆန္တော ဂစ္ဆန္တာ’’တိ ရူပါနိ ဝတွာ သေသာနိ မဟန္တသဒ္ဒေ ဝုတ္တနယေန ဝိတ္ထာရေတွာ နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ‘‘ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆန္တာ’’တိ ပုရိသနယော စ ‘‘ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆန္တာနီ’’တိ စိတ္တနယော စ ‘‘ဂစ္ဆန္တီ, ဂစ္ဆန္တီ, ဂစ္ဆန္တိယော’’တိ ဣတ္ထိနယော စ ဂဟေတဗ္ဗော. ဧဝံ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ‘‘စရံ စရန္တော စရန္တံ စရန္တီ, ဒဒံ ဒဒန္တော ဒဒန္တံ ဒဒန္တီ’’တိအာဒီနံ အနေကပဒသဟဿာနံ နာမိကပဒမာလာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.

然而，有些人说：“mahā一词在散说(byāse)中不可得，仅在复合词中可见，如‘大士(mahāpuriso)’中”，这种说法不应采纳。因为可见如下用法：“优婆塞(upāsaka)，你的布施真大(mahā)啊！”“尊者，这次地震(bhūmicālo)真是巨大(mahā)啊！”“声音(ghoso)非常洪亮(mahā)。”“波罗奈(Bārāṇasī)国号称大(mahā)国。”“军队(senā)看起来非常庞大(mahā)。”由此可知，在散说中亦可得。因此，阳性：“mahaṃ, mahā, mahanto, mahantā. Bho mahanta, bhavanto mahantā”；中性：“mahantaṃ, mahā, mahantāni. Bho mahanta, bhavanto mahantānī”；阴性：“mahantā, mahā, mahantā, mahantāyo. Bhoti mahante, bhotiyo mahantā, mahantāyo”，所有形式都应当完整地组合。在复合词中，则有大士(mahāsatto)、大优婆塞(mahāupāsako)、大优婆夷(mahāupāsikā)、大力(mahabbalo)、大林(mahāvanaṃ)、大至(mahaggataṃ)、大果(mahapphalaṃ)、大怖畏(mahabbhayaṃ)等形式。在派生词(taddhite)中，则有mahattano、mahattaṃ、mahantattaṃ、mahantatā（伟大、伟大性）等形式。至于gacchanta（去）一词，在说明了“gacchanto, gacchantā”等形式后，其余的应当按照mahanta一词所说的方式详细展开，从而了知名词格位变化(nāmikapadamālā)。同样，应当掌握阳性用法“gacchanto, gacchantā”，中性用法“gacchantaṃ, gacchantānī”，以及阴性用法“gacchantī, gacchantī, gacchantiyo”。像这样，通过三种性别的变化，应当详细展开“caraṃ, caranto, carantaṃ, carantī”（行走的）、“dadaṃ, dadanto, dadantaṃ, dadantī”（给予的）等成千上万词语的名词格位变化。

ယေ ပနာစရိယာ ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’တိအာဒီနံ ပစ္စတ္တာလပနဗဟုဝစနတ္တဉ္စ ‘‘ဂစ္ဆံ’’ဣစ္စာဒီနံ အာလပနေကဝစနတ္တဉ္စ ဣစ္ဆန္တိ, တေ သမမှေဟိ ပယောဂေါ သာသနေ န ဒိဋ္ဌော နယဝသေနာဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. တသ္မာ တာနိ ဧတ္ထ န ဝဒါမ. အယံ ပန ဝိသေသော ဒိဋ္ဌော. သေယျထိဒံ?

有些老师主张“gacchanto”等词是主格与呼格复数，而“gacchaṃ”等词是呼格单数，但这种用法我们未曾在教法中见过，且因其不应按此理路采纳。因此，我们在此不讨论这些。然而，却可见如下区别。此即：

‘‘ဂစ္ဆံ ဝိဓမ’’မိစ္စာဒိ-ပဒါနိ မုနိသာသနေ;

ကတ္ထစာချာတိကာ ဟောန္တိ, ကတ္ထစိ ပန နာမိကာ.

“Gacchaṃ”、“vidhamaṃ”等词，在牟尼教法(munisāsane)中；有时是动词性的，有时是名词性的。

‘‘တဿာဟံ သန္တိကေ ဂစ္ဆံ,သော မေ သတ္ထာ ဘဝိဿတိ;

ဝိဓမံ ဒေဝ တေ ရဋ္ဌံ,ပုတ္တော ဝေဿန္တရော တဝ.

“我正前往他身边，他将为我作导师；大王，汝子韦桑达拉(vessantara)正在破坏汝之国土。”

အဓမ္မံ [Pg.241] သာရထိ ကယိရာ, မဉ္စေ တွံ နိက္ခနံ ဝနေ’’;

ဣစ္စေဝမာဒယော ဉေယျာ, ပယောဂါ ဧတ္ထ ဓီမတာ.

“御者若行非法事，汝应将我埋于林中”；智者应知此等用法。

‘‘ဂစ္ဆိဿာမိ ဝိဓမီ’’တိ-အာဒိနာ ဇိနသာသနေ;

နာနာကာလပုရိသာနံ, ဝသေနတ္ထံ ဝဒေ ဝိဒူ.

“Gacchissāmi”、“vidhamī”等词，在胜者教法(jinasāsane)中；智者应根据不同的时态和人称来解释其意义。

နာမတ္တေ ပန ‘‘ဂစ္ဆန္တော, ဝိဓမန္တော’’တိအာဒိနာ;

‘‘ဂစ္ဆ’’မိစ္စေဝမာဒီန-မတ္ထမတ္ထဝိဒူ ဝဒေ.

然而，在名词用法中，智者应通过“gacchanto”、“vidhamanto”等词，来解释“gacchaṃ”等词的意义。

ဣဒါနိ သမဂတိကတ္တေပိ ‘‘ဇာနံ, ပဿ’’န္တိအာဒီနံ လိင်္ဂဝိဘတ္တိဝစနန္တရဝသေန ယော ဝိသေသော ဒိဿတိ, တံ ဝဒါမ. တထာ ဟိ ‘‘သာ ဇာနံယေဝ အာဟ န ဇာနာမီတိ, ပဿံယေဝ အာဟ န ပဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု ဇာနံ ပဿံ သဒ္ဒါနံ ‘‘ဇာနန္တီ ပဿန္တီ’’တိ လိင်္ဂန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမိနာ ‘‘ဂစ္ဆံ’’ဣတိ သဒ္ဒဿပိ ယထာပယောဂံ ‘‘ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဣတ္ထိယာ ကထနတ္ထော လဗ္ဘတိ တေဟိ သမာနဂတိကတ္တာ, န ‘‘ဂစ္ဆန္တော’’တိ သဒ္ဒဿ ‘‘ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဣတ္ထိယာ ကထနတ္ထော လဗ္ဘတိ တေဟိ အသမာနဂတိကတ္တာတိ ကာရဏံ ဒဿိတံ ဟောတိ. ‘‘အပိ နု တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကန္တသုခံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရထာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဇာနန္တာ ပဿန္တာ’’တိ ဝစနန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမိနာ ပန ‘‘ဂစ္ဆံ’’ဣတိ သဒ္ဒဿပိ ယထာပယောဂံ ‘‘ဂစ္ဆန္တာ’’တိ ဗဟုဝစနတ္ထော လဗ္ဘတိ တေဟိ သမာနဂတိကတ္တာ, န ‘‘ဂစ္ဆန္တေ’’တိ သဒ္ဒဿ ‘‘ဂစ္ဆန္တာ’’တိ ဗဟုဝစနတ္ထော လဗ္ဘတိ တေဟိ အသမာနဂတိကတ္တာတိ ကာရဏံ ဒဿိတံ ဟောတိ. ဧသ နယော ဥတ္တရတြာပိ. ‘‘ဘရန္တိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရ’’န္တိ ဧတ္ထ အနုဿရံသဒ္ဒဿ ‘‘အနုဿရန္တာ’’တိ ဝစနန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတိ. ‘‘သဒ္ဓမ္မော ဂရုကာတဗ္ဗော, သရံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ ဧတ္ထ သရံသဒ္ဒဿ သရန္တေနာတိ ဝိဘတ္တန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတိ. ‘‘ဖုသံ ဘူတာနိ သဏ္ဌာနံ, မနသာ ဂဏှတော [Pg.242] ယထာ’’တိ ဧတ္ထ ဖုသံသဒ္ဒဿပိ ‘‘ဖုသန္တဿာ’’တိ ဝိဘတ္တန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတိ. တထာ ‘‘ယာစံ အဒဒမပ္ပိယော’’တိ ဧတ္ထာပိ ယာစံသဒ္ဒဿ ‘‘ယာစန္တဿာ’’တိ ဝိဘတ္တန္တရဝသေန ပရိဝတ္တနံ ဘဝတိ. ယာစန္တိ ဝါ ယာစိတဗ္ဗံ ဓနံ, ဣမိနာ နယေန နာနပ္ပကာရတော ပရိဝတ္တနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတိ ‘‘ဘဝံကရ’’န္တိအာဒီနံ ဝိသဒိသပဒမာလာ စ ‘‘ဂစ္ဆံ, စရ’’န္တိအာဒီနံ သဒိသပဒမာလာ စ ‘‘ဇာနံ, ပဿ’’န္တိအာဒီနံ လိင်္ဂဝိဘတ္တိဝစနန္တရဝသေန ကတ္ထစိ ပရိဝတ္တနန္တိ အယံ တိဝိဓောပိ အာကာရော အာချာတိကပဒတ္ထဝိဘာဝနာယ သဒ္ဓိံ ကထိတော ပါဝစနဝရေ သောတူနံ သဒ္ဒေသွတ္ထေသု စ ဝိသာရဒဗုဒ္ဓိပဋိလာဘတ္ထံ. သဗ္ဗမေတဉှိ သန္ဓာယ ဣမာ ဂါထာ ဝုတ္တာ –

如今，即使是同类词，像“jānaṃ”(知)、“passaṃ”(见)等词，我们现在就来说明其因性、格、数之不同而显现的差别。例如，在“她明明知道(jānaṃ)，却说不知道；明明看见(passaṃ)，却说没看见”等例子中，jānaṃ、passaṃ这些词，可以因为性别的不同而变为“jānantī”、“passantī”，应当这样理解。由此说明了原因：“gacchaṃ”(去)一词，也可以根据用法变为阴性的“gacchantī”，因为它们的变化方式相同；而“gacchanto”一词，则不能变为阴性的“gacchantī”，因为它们的变化方式不同。在“诸位具寿(āyasmanto)是否在知见(jānaṃ passaṃ)的情况下，安住在绝对安乐的世界？”这句话中，jānaṃ、passaṃ可以因为数的变化而变为复数的“jānantā”、“passantā”，应当这样理解。由此也说明了原因：gacchaṃ一词，也可以根据用法变为复数的“gacchantā”，因为它们的变化方式相同；而“gacchante”一词，则不能变为复数的“gacchantā”，因为它们的变化方式不同。此规则也适用于以下情况。在“父母养育，忆念(anussaraṃ)过去所作”中，anussaraṃ一词可以因数的变化而变为“anussarantā”。在“正法应当尊重，忆念(saraṃ)诸佛的教诲”中，saraṃ一词可以因格的变化而变为“sarantena”。在“以心触及(phusaṃ)诸有的形相而把握”中，phusaṃ一词可以因格的变化而变为“phusantassa”。同样，在“乞求(yācaṃ)而不施与者，不受喜爱”中，yācaṃ一词可以因格的变化而变为“yācantassa”。或者，(yācaṃ)可指乞求的行为，或指应被乞求的财物，应以此理趣了知各种不同的变化。像这样，“bhavaṃ”、“karaṃ”等词是不规则的词形变化，“gacchaṃ”(去)、“caraṃ”(行)等词是规则的词形变化，“jānaṃ”(知)、“passaṃ”(见)等词根据性、格、数而有某些变化——这三种情况，连同动词词义的解释，都已在胜教(pāvacanavare)中说明，是为了让听者在词与义上获得娴熟的智慧。参照所有这一切，说了如下偈颂：

‘‘ဘဝံ ကရံ အရဟံ သံ, မဟံ’’ဣတိ ပဒါနိ တု;

ဝိသဒိသာနိ သမ္ဘောန္တိ, အညမညန္တိ လက္ခယေ.

“bhavaṃ、karaṃ、arahaṃ、saṃ、mahaṃ”等词，其变化彼此相异，应当了知。

‘‘ဂစ္ဆံ စရံ ဒဒံ တိဋ္ဌံ, စိန္တယံ ဘာဝယံ ဝဒံ;

ဇာနံ ပဿ’’န္တိအာဒီနိ, သမာနာနိ ဘဝန္တိ ဟိ.

“gacchaṃ(去)、caraṃ(行)、dadaṃ(施)、tiṭṭhaṃ(住)、cintayaṃ(思)、bhāvayaṃ(修)、vadaṃ(言)；jānaṃ(知)、passaṃ(见)”等词，其变化实皆同然。

တတြ ‘‘ဇာန’’န္တိအာဒီနံ, ကတ္ထစိ ပရိဝတ္တနံ;

လိင်္ဂဝိဘတ္တိဝစန-န္တရတော ပန ဒိဿတီတိ.

其中“jānaṃ(知)”等词，有时有变化；然而，从性、格、数之异中可见。

အပိစ အယံ သဗ္ဗေသမ္ပိ နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိ, ယဒိဒံ ဒွီသု လိင်္ဂေသု ဆသု ဝိဘတ္တီသု တေရသသု ဝစနေသု အညတရလိင်္ဂဝိဘတ္တိဝစနဝသေန ပရိဝတ္တနံ. အယမ္ပိ ပနေတ္ထ နီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此外，这也是所有以“ṃ”结尾的阳性名词的通则，即在两性、六格、十三种形式中，依某一性、格、数而变化。此处也应当知道这个规则。

‘‘ဂစ္ဆံ စရ’’န္တိအာဒီနိ, ဝိပ္ပကတဝစော သိယုံ;

‘‘ဂစ္ဆမာနော စရမာနော’’, ဣစ္စာဒီနိ ပဒါနိ စ.

“gacchaṃ、caraṃ”等语，应视为未完成(vippakata)；“gacchamāno、caramāno”等词亦同。

‘‘မဟံ ဘဝ’’န္တိ ဧတာနိ, ဝိပ္ပကတဝစောပိ စ;

အဝိပ္ပကတဝစော စ, သိယုံ အတ္ထာနုရူပတော.

“mahaṃ、bhavaṃ”等语，可为未完成语(vippakata)，亦可为非未完成语(avippakata)，应随顺文意而定。

‘‘အရဟံ [Pg.243] သ’’န္တိ ဧတာနိ, ဝိနိမုတ္တာနိ သဗ္ဗထာ;

အာကာရံ တိဝိဓမ္ပေတံ, ကရေ စိတ္တေ သုမေဓသောတိ.

“arahaṃ、saṃ”等词，则全然无此分别；智者于此三种模式，应当善记于心间。

သဝိနိစ္ဆယောယံ နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对以“ṃ”结尾的阳性名词词干形式之名词词形变化的判定分析。

အာကာရန္တတာပကတိကံ နိဂ္ဂဟီတန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以a为词干的“ṃ”尾阳性名词变格法终。

ဣဒါနိ ဓနဘူတိဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ အညေသဉ္စ တံသဒိသာနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂံ ဝက္ခာမိ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ.

现在，我将遵循古师之见，解说达那布提(Dhanabhūti)一词及其同类词的词干之名词词形变化。

အဂ္ဂိ, အဂ္ဂီ, အဂ္ဂယော. အဂ္ဂိံ, အဂ္ဂီ, အဂ္ဂယော. အဂ္ဂိနာ, အဂ္ဂီဟိ, အဂ္ဂီဘိ. အဂ္ဂိဿ, အဂ္ဂိနော, အဂ္ဂီနံ. အဂ္ဂိနာ, အဂ္ဂီဟိ, အဂ္ဂီဘိ. အဂ္ဂိဿ, အဂ္ဂိနော, အဂ္ဂီနံ. အဂ္ဂိသ္မိံ, အဂ္ဂိမှိ, အဂ္ဂီသု. ဘော အဂ္ဂိ, ဘော အဂ္ဂီ, ဘဝန္တော အဂ္ဂယော. ယမကမဟာထေရမတံ.

主格：aggi, aggī, aggayo。宾格：aggiṃ, aggī, aggayo。工具格：agginā, aggīhi, aggībhi。与格/属格：aggissa, aggino, aggīnaṃ。从格：agginā, aggīhi, aggībhi。方位格：aggismiṃ, aggimhi, aggīsu。呼格：bho aggi, bho aggī, bhavanto aggayo。此为耶摩迦(Yamaka)大长老之见。

ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ နိဿက္ကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘အဂ္ဂိသ္မာ, အဂ္ဂိမှာ’’တိ ဣမာနိ နာဂတာနိ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ တံသဒိသပ္ပယောဂဒဿနတော ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ‘‘အဂ္ဂိနာ, အဂ္ဂိသ္မာ, အဂ္ဂိမှာ’’တိ ကမော စ ဝေဒိတဗ္ဗော.

虽然在这里从格(nissakkavacana)位置上，“aggismā”、“aggimhā”这些形式没有出现，但根据各处出现的类似用法，这些形式也应当采纳。“agginā”、“aggismā”、“aggimhā”的顺序也应当了解。

ဓနဘူတိ, ဓနဘူတီ, ဓနဘူတယော. ဓနဘူတိံ, ဓနဘူတီ, ဓနဘူတယော. ဓနဘူတိနာ, ဓနဘူတီဟိ, ဓနဘူတီဘိ. ဓနဘူတိဿ, ဓနဘူတိနော, ဓနဘူတီနံ. ဓနဘူတိနာ, ဓနဘူတိသ္မာ, ဓနဘူတိမှာ, ဓနဘူတီဟိ, ဓနဘူတီဘိ. ဓနဘူတိဿ, ဓနဘူတိနော, ဓနဘူတီနံ. ဓနဘူတိသ္မိံ, ဓနဘူတိမှိ, ဓနဘူတီသု. ဘော ဓနဘူတိ, ဘော ဓနဘူတီ, ဘဝန္တော ဓနဘူတယော.

主格：dhanabhūti, dhanabhūtī, dhanabhūtayo。宾格：dhanabhūtiṃ, dhanabhūtī, dhanabhūtayo。工具格：dhanabhūtinā, dhanabhūtīhi, dhanabhūtībhi。与格/属格：dhanabhūtissa, dhanabhūtino, dhanabhūtīnaṃ。从格：dhanabhūtinā, dhanabhūtismā, dhanabhūtimhā, dhanabhūtīhi, dhanabhūtībhi。方位格：dhanabhūtismiṃ, dhanabhūtimhi, dhanabhūtīsu。呼格：bho dhanabhūti, bho dhanabhūtī, bhavanto dhanabhūtayo。

သိရိဘူတိ သောတ္ထိဘူတိ, သုဝတ္ထိဘူတိ အဂ္ဂိနိ;

ဂိနိ ဇောတိ ဒဓိ ပါဏိ, ဣသိ သန္ဓိ မုနိ မဏိ.

吉祥(Siribhūti)、安乐(Sotthibhūti)、善安乐(Suvatthibhūti)、火(aggini)；火(gini)、光明(joti)、凝乳(dadhi)、手(pāṇi)；仙人(isi)、连结(sandhi)、牟尼(muni)、宝珠(maṇi)。

ဗျာဓိ [Pg.244] ဂဏ္ဌိ ရဝိ မုဋ္ဌိ, ကဝိ ဂိရိ ကပိ နိဓိ;

ကုစ္ဆိ ဝတ္ထိ ဝိဓိ သာလိ, ဝီဟိ ရာသိ အဟိ မသိ.

病(byādhi)、结(gaṇṭhi)、太阳(ravi)、拳(muṭṭhi)；诗人(kavi)、山(giri)、猴(kapi)、宝藏(nidhi)；腹(kucchi)、膀胱(vatthi)、方法(vidhi)、稻(sāli)；稻谷(vīhi)、堆(rāsi)、蛇(ahi)、墨(masi)。

သာတိ ကေသိ ကိမိ ဗောန္ဒိ, ဗောဓိ ဒီပိ ပတိ ဟရိ;

အရိ ဓနိ တိမိ ကလိ, သာရထျုဒဓိ အဉ္ဇလိ,

念(sāti)、有发者(kesi)、虫(kimi)、身(bondi)；菩提(bodhi)、豹(dīpi)、主(pati)、诃利(Hari)；敌(ari)、富人(dhani)、巨鱼(timi)、恶世(kali)；御者(sārathi)、海洋(udadhi)、合掌(añjali)。

အဓိပတိ နရပတိ, အသိ ဉာတိ နိရူပဓိ;

သမာဓိ ဇလဓိစ္စာဒီ, ဓနဘူတိသမာ မတာ.

主宰(adhipati)、人主(narapati)、剑(asi)、亲戚(ñāti)、无所依(nirūpadhi)；禅定(samādhi)、海洋(jaladhi)等，皆被认为与达那布提(Dhanabhūti)相同。

အထ ဝါ ဧတေသု အဓိပတိသဒ္ဒဿ ‘‘အဓိပတိယာ သတ္တာ’’တိ ပါဠိဒဿနတော ‘‘အဓိပတိယာ’’တိ သတ္တမီရူပမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ. အပိစ ‘‘အသာရေ သာရမတိနော’’တိ ပါဠိယံ ဣကာရန္တသမာသပဒတော ယောဝစနဿ နောအာဒေသဒဿနတော ကွစိ အဓိပတိဣစ္စာဒီနံ ဣကာရန္တသမာသပဒါနံ ‘‘အဓိပတိနော’’တိအာဒိနာပိ ပစ္စတ္တောပယောဂရူပါနိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနိ ဤကာရန္တာနံ ဒဏ္ဍီသဒ္ဒါဒီနံ ‘‘ဒဏ္ဍိနော’’တိအာဒီနိ ပစ္စတ္တောပယောဂသမ္ပဒါနသာမိဝစနရူပါနိ ဝိယ. ဂဟပတိဇာနိပတိသဒ္ဒါဒီနံ ပန သမာသပဒါနမ္ပိ ဧဝရူပါနိ ပစ္စတ္တောပယောဂရူပါနိ န ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနိ ‘‘ဂဟပတယော ဇာနိပတယော’’တိအာဒိနာ နယေန ယထာပါဝစနံ ဂဟေတဗ္ဗရူပတ္တာ. ဣသိ မုနိသဒ္ဒါနံ ပနာလပနဋ္ဌာနေ ‘‘ဣသေ, မုသေ’’တိ ရူပန္တရမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ ‘‘ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇတံ ဣသေ. ပဋိဂ္ဂဏှ မဟာမုနေ’’တိ ဒဿနတော.

或者，在这些词中，根据巴利圣典(pāḷi)“adhipatiyā sattā”的用法，“adhipatiyā”也应被视为第七格(sattamī)的形式。此外，在巴利圣典“asāre sāramatino”中，由于可见到以-i为词尾的复合词中，复数词尾-yo被替换为-no，对于“主宰”(adhipati)等某些以-i为词尾的复合词，其“adhipatino”等形式也应被视为主格与对格的形式，就像以-ī为词尾的“持杖者”(daṇḍī)等词的“daṇḍino”等主格、对格、与格及属格的形式一样。然而，对于“家主”(gahapati)、“丈夫”(jānipati)等复合词，则不应接受这类形式，因为它们应按“gahapatayo、jānipatayo”等方式，根据圣典(pāvacana)来理解。至于“仙人”(isi)、“牟尼”(muni)等词，在呼格(ālapana)中，也应接受“ise、mune”等其他形式，如“仙人啊，愿您生子！大牟尼啊，请您接受！”所示。

ယေ ပနေတ္ထ အမှေဟိ အဂ္ဂိနိ ဂိနိသဒ္ဒါ ဝုတ္တာ, တတြေကေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တေကဝစနဘာဝေယေဝ လဗ္ဘတိ, န ပစ္စတ္တဗဟုဝစနဘာဝေ ဥပယောဂဘာဝါဒီသု ဝါ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘ပါဠိယံ အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေါ နာမ နတ္ထိ, ဂိနိသဒ္ဒေါယေဝ အတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ‘‘ဂိနိသဒ္ဒေါ နာမ နတ္ထိ, အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေါယေဝတ္ထီ’’တိ [Pg.245] ဝဒန္တိ. သဗ္ဗမေတံ န ယုဇ္ဇတိ အဂ္ဂိနိ ဂိနိသဒ္ဒါနမုပလဗ္ဘနတော, သဗ္ဗာသုပိ ဝိဘတ္တီသု ဒွီသု ဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗတာဒဿနတော စ. တထာ ဟိ သုတ္တနိပါတေ ကောကာလိကသုတ္တေ –

在此，我们谈及“aggini”和“gini”这两个词。对此，有些人如此说：“‘aggini’一词仅见于主格单数，不见于复数或对格等用法中。”然而，也有人说：“巴利圣典中没有‘aggini’这个词，只有‘gini’这个词。”另有些人则主张：“‘gini’这个词不存在，只有‘aggini’这个词。”所有这些说法皆不成立，因为“aggini”和“gini”二词皆可寻得，并且从其用法来看，它们在所有格位(vibhattī)和两种数(vacana)中皆应可搭配。例如，在《经集》(Suttanipāta)的《果嘎里咖(Kokālika)经》中——

‘‘န ဟိ ဝဂ္ဂု ဝဒန္တိ ဝဒန္တာ,နာဘိဇဝန္တိ န တာဏမုပေန္တိ;

အင်္ဂါရေ သန္ထတေ သေန္တိ,အဂ္ဂိနိံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ ပဝိသန္တီ’’တိ

“言者所言不悦耳，不得成就，亦无庇护；躺卧于遍布热炭上，投入熊熊烈火之中。”

ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ‘‘အဂ္ဂိနိ’’န္တိ ဥပယောဂဝစနံ ဒိဿတိ. တေနာဟ အဋ္ဌကထာစရိယော ‘‘အဂ္ဂိနိံ သမ္ပဇ္ဇလိတန္တိ သမန္တတောဇာလံ သဗ္ဗဒိသာသု စ သမ္ပဇ္ဇလိတမဂ္ဂိ’’န္တိ. တတြေဝ စ သုတ္တနိပါတေ ကောကာလိကသုတ္တေ –

在此处，可见“agginiṃ”是对格(upayogavacana)的用法。因此，义注师(aṭṭhakathācariya)说：“‘agginiṃ sampajjalitaṃ’意为火焰四面八方燃烧、遍及一切方位的火。”同样，在《经集》(Suttanipāta)的《果嘎里咖经》中——

‘‘အထ လောဟမယံ ပန ကုမ္ဘိံ,အဂ္ဂိနိသဉ္ဇလိတံ ပဝိသန္တိ;

ပစ္စန္တိ ဟိ တာသု စိရရတ္တံ,အဂ္ဂိနိသမာသု သမုပ္လဝါတေ’’တိ

“复次，彼等入于铁锅中，为火所燃，极炽热；彼等于其中长时烹煮，于如火之处上下浮沉。”

ဣမသ္မိံ ပဒေသေ သမာသဝိသယတ္တာ အဂ္ဂိနိသဉ္ဇလိတန္တိ အဂ္ဂိနီဟိ သဉ္ဇလိတန္တိ အတ္ထော လဗ္ဘတိ, တထာ အဂ္ဂိနိသမာသူတိ အဂ္ဂိနီဟိ သဒိသာသူတိ အတ္ထောပိ. ဧဝံ သမာသဝိဓာနမုခေန ‘‘အဂ္ဂိနီဟီ’’တိ ကရဏဝစနမ္ပိ ဒိဿတိ.

在此处，由于是复合词(samāsa)的范畴，“agginisañjalitaṃ”可理解为“agginīhi sañjalitaṃ”之义，即“被诸火燃烧”。同样，“agginisamāsu”亦可理解为“agginīhi sadisāsu”之义，即“于如诸火处”。如此，通过复合词的构成方式，亦可见到“agginīhi”（以诸火）作工具格(karaṇavacana)的情况。

ဂိနိသဒ္ဒေါပိ စ ပါဠိယံ ဒိဿတိ. တထာ ဟိ ‘‘တမေဝ ကဋ္ဌံ ဒဟတိ, ယသ္မာ သော ဇာယတေ ဂိနီ’’တိ စူဠဗောဓိစရိယာယံ ဂိနိသဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော. ကေစိ ပနေတ္ထ သန္ဓိဝသေန အကာရလောပံ သညောဂါဒိဿ စ ဂကာရဿ လောပံ ဝဒန္တိ, တမ္ပိ န ယုဇ္ဇတိ တဿာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယသ္မာတိ [Pg.246] ယတော ကဋ္ဌာ. ဂိနီတိ အဂ္ဂီ’’တိ ဧဝံ ဂိနိသဒ္ဒဿ ဥလ္လိင်္ဂေတွာ ဝစနတော. တထာ ‘‘ဆန္နာ ကုဋိ အာဟိတော ဂိနီ’’တိ ဣမဿ ဓနိယသုတ္တဿ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာဟိတောတိ အာဘတော ဇာလိတော ဝါ. ဂိနီတိ အဂ္ဂီ’’တိ ဝစနတော, တထေဝ စ ‘‘မဟာဂိနိ ပဇ္ဇလိတော, အနာဟာရောပသမ္မတီ’’တိ ဣမိဿာ ထေရဂါထာယ သံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘ဂိနီတိ အဂ္ဂီ’’တိ ဝစနတော. ယဒိ ဟိ ဂိနိသဒ္ဒေါ ဝိသုံ န သိယာ, အဋ္ဌကထာစရိယာ ‘‘ဇာယတေ ဂိနီ’’တိအာဒီနိ ‘‘ဇာယတေ အဂ္ဂိနီ’’တိအာဒိနာ ပဒစ္ဆေဒဝသေန အတ္ထံ ဝဒေယျုံ. ယသ္မာ ဧဝံ န ဝဒိံသု, ‘‘ဂိနီတိ အဂ္ဂီ’’တိ ပန ဝဒိံသု, တေန ဉာယတိ ‘‘ဂိနိသဒ္ဒေါပိ ဝိသုံ အတ္ထီ’’တိ. ယေ ‘‘ဂိနိသဒ္ဒေါ နတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗမေဝ သာသနေ ဂိနိသဒ္ဒဿုပလဗ္ဘနတော. သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာယဉှိ ‘‘ဆန္နာ ကုဋိ အာဟိတော ဂိနီ’’တိ ပါဌဿ သံဝဏ္ဏနာယမေဝ ‘‘တေသု ဌာနေသု အဂ္ဂိနိ ‘ဂိနီ’တိ ဝေါဟရိယတီ’’တိ တဿ အဘိဓာနန္တရံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ မယမေတ္ထ ဂါထာရစနံ ကရိဿာမ –

“gini”一词在巴利圣典(pāḷi)中亦可见到。例如，在《小菩提行》(Cūḷabodhicariya)中可见“gini”一词：“它燃烧那木柴，‘gini’从它生起”。在此，有些人说这是由于连音(sandhi)规则，省略了(aggini一词的)首字母a和辅音丛(sañjoga)中一个g的缘故。然而，此说亦不成立，因为该巴利圣典的义注(aṭṭhakathā)中如此指明“gini”一词而解释说：“yasmā意为‘从那木柴’。‘gini’意为‘火’”。同样，在《达尼亚(Dhaniya)经》的义注(aṭṭhakathā)中，对“孤邸(kuṭi)已盖，火已生起”一句，义注解释说：“āhito意为‘已带来’或‘已点燃’。‘gini’意为‘火’”。以及在《长老偈》(Theragāthā)的释义(saṃvaṇṇanā)中，对“大火燃烧，无燃料则熄”一句，释义解释说：“‘gini’意为‘火’”。如果“gini”一词并非独立存在，义注师们(aṭṭhakathācariya)就会通过分词(padaccheda)的方式，将“jāyate ginī”等解释为“jāyate agginī”等。因为他们没有如此说，而是说“ginīti aggī”，由此可知“gini”一词亦是独立存在的。那些说“‘gini’一词不存在”的人，其说法不应被采纳，因为在教法(sāsana)中可寻得“gini”一词。实际上，在《经集》(Suttanipāta)的义注(aṭṭhakathā)中，对“孤邸已盖，火已生起”这句经文的释义(saṃvaṇṇanā)中，就如此说道：“在那些地方，aggini被称为‘gini’”，指出了它的另一个名称(abhidhāna)。因此，我们在此作偈颂(gāthāracana)——

ဝိဒေဟရဋ္ဌမဇ္ဈမှိ, ယံ တံ နာမေန ဝိဿုတံ;

ရဋ္ဌံ ပဗ္ဗတရဋ္ဌန္တိ, ဒဿနေယျံ မနောရမံ.

于威德哈(Videha)国中央，有一国闻名于世，名为“山地之国”，景色宜人，甚为美观。

ဓမ္မကောဏ္ဍဝှယံ တတ္ထ, နဂရံ အတ္ထိ သောဘနံ;

တမှိ ဌာနေ မနုဿာနံ, ဘာသာ ဧဝ ဂိနိစ္စယံ.

彼处有一城名为法峰(Dhammakoṇḍa)，庄严美丽；彼处众人之语言，即有“gini”此称。

‘‘ဂိနိ ဂိနီ ဂိနယော’’တိ-အာဒိနာ ပဝဒေ ဝိဒူ;

ပဒမာလံ ယထာ အဂ္ဂိ-သဒ္ဒဿေဝ သုမေဓသော.

智者(vidū)应如是宣说：“gini, ginī, ginayo”等；善慧者(sumedhasa)当知其词形变化表(padamāla)，一如“aggi”此词。

ဣတိ အလာဗု လာဗုသဒ္ဒါ ဝိယ အဂ္ဂိနိ ဂိနိသဒ္ဒါပိ ဘဂဝတော ပါစနေ ဒိဿန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ ပန အဂ္ဂိနိသဒ္ဒဿ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု ဒွီသု ဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗတာ သိဒ္ဓါ, တထာ ဂိနိသဒ္ဒဿပိ သိဒ္ဓါဝ ဟောတိ. တသ္မာတြ –

应知，犹如 alābu 与 lābu 二词，aggini 与 gini 二词亦见于世尊(Bhagavā)的圣典(pāvacana)中。正如 aggini 一词在所有格位(vibhatti)与二数(vacana)中的结合已然成立，gini 一词亦同样成立。因此，在此——

အဂ္ဂိနိ[Pg.247], အဂ္ဂိနီ, အဂ္ဂိနယော. အဂ္ဂိနိံ, အဂ္ဂိနီ, အဂ္ဂိနယော. အဂ္ဂိနိနာ, အဂ္ဂိနီဟိ, အဂ္ဂိနီဘိ. အဂ္ဂိနိဿ, အဂ္ဂိနီနံ. အဂ္ဂိနိနာ, အဂ္ဂိနိသ္မာ, အဂ္ဂိနိမှာ, အဂ္ဂိနီဟိ, အဂ္ဂိနီဘိ. အဂ္ဂိနိဿ, အဂ္ဂိနီနံ. အဂ္ဂိနိသ္မိံ, အဂ္ဂိနိမှိ, အဂ္ဂိနီသု. ဘော အဂ္ဂိနိ, ဘဝန္တော အဂ္ဂိနီ, ဘဝန္တော အဂ္ဂိနယော.

（主格：）火、诸火、诸火。（宾格：）火、诸火、诸火。（具格：）以火、以诸火、以诸火。（与格、属格：）为火、属火，为诸火、属诸火。（离格：）从火、从火、从火，从诸火、从诸火。（处格：）在火中、在火中，在诸火中。（呼格：）喂，火！诸位，火！诸位，火！

‘‘ဂိနိ, ဂိနီ, ဂိနယော. ဂိနိံ, ဂိနီ, ဂိနယော, ဂိနိနာ’’တိ သဗ္ဗံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣတိ ပါဠိနယာနုသာရေန အဂ္ဂိနိ ဂိနိသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇိတာ. အထ ဝါ ယထာ သက္ကဋဘာသာယံ သတွ ပဒ္ဓသွာမိနီတိ သညောဂဝသေန ဝုတ္တာနံ သဒ္ဒါနံ မာဂဓဘာသံ ပတွာ သတ္တဝပဒုမသုဝါမိနီတိ နိဿညောဂဝသေန ဥစ္စာရိတာ ပါဠိ ဒိဿတိ ‘‘တွဉ္စ ဥတ္တမသတ္တဝေါ’’တိအာဒိနာ, တထာ သက္ကဋဘာသာယံ အဂ္နီတိ သညောဂဝသေန ဝုတ္တဿ မာဂဓဘာသံ ပတွာ ‘‘အဂ္ဂိနီ’’တိ သညောဂနကာရဝသေန ဥစ္စာရိတာ ပါဠိ ဒိဿတိ ‘‘အဂ္ဂိနိံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ ပဝိသန္တီ’’တိအာဒိကာ. ယထာ စ ဝေယျာကရဏေဟိ သက္ကဋဘာသာဘူတော အဂ္နိသဒ္ဒေါ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု တီသု ဝစနေသု ယောဇိယတိ, တထာ မာဂဓဘာသာဘူတော အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေါပိ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု ဒွီသု ဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗောဝ ဟောတိ, တသ္မာ သော ဣဓမှေဟိ ယောဇိယတိ, ဂိနိသဒ္ဒေါပိ အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေန သမာနတ္ထတ္တာ, ဤသကဉ္စ သရူပတ္တာ တထေဝ ယောဇိယတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

“gini, ginī, ginayo. giniṃ, ginī, ginayo, gininā”等都应如此结合。如是，依照巴利(Pāḷi)规则，aggini 与 gini 二词的名词变格(nāmikapadamālā)已被结合。或者，犹如在梵语(Sakkaṭabhāsa)中以重叠辅音(saññoga)方式表述的词，到了摩揭陀语(Māgadhabhāsa)中，则以非重叠辅音(nissaññoga)方式发音，如巴利语“tvañca uttamasattavo”（你及最胜众生）等所示。同样，梵语中以重叠辅音方式表述的 agni，到了摩揭陀语中，则以非重叠辅音的方式发音为 aggini，如巴利语“agginiṃ sampajjalitaṃ pavisantī”（进入炽燃之火）等所示。又如语法学家们将属于梵语的 agni 一词用于所有格位与三数，同样，属于摩揭陀语的 aggini 一词也应被用于所有格位与二数。因此，我们在此结合它。应知 gini 一词因与 aggini 同义，且形式略同，故亦如此结合。

ဧတ္ထ သိယာ – ယဒိ အဂ္ဂိနိသဒ္ဒေါ သဗ္ဗေသု ဝိဘတ္တိဝစနေသု ယောဇေတဗ္ဗော, အထ ကသ္မာ ကစ္စာယနေ ‘‘အဂ္ဂိဿိနီ’’တိ လက္ခဏေန သိမှိ ပရေ အဂ္ဂိသဒ္ဒန္တဿ ဣနိအာဒေသော ဒဿိတောတိ? သစ္စံ, ယထာ နဝက္ခတ္တုံ ဌပေတွာ ကတေကသေသဿ ဒသသဒ္ဒဿ ယောဝစနမှိ နဝါဒေသံ ကတွာ ယောဝစနဿ ဥတိအာဒေသံ ကသ္မာ ‘‘နဝုတီ’’တိ ရူပေ နိပ္ဖန္နေ ပုန ‘‘နဝုတီ’’တိ ပကတိံ ဌပေတွာ တတော နံဝစနံ ကတွာ ‘‘နဝုတီန’’န္တိ ရူပံ နိပ္ဖာဒိတံ[Pg.248]. ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ပန နာဒိဧကဝစနာနိ ကတွာ တေသံ ယာအာဒေသံ ကတွာ ‘‘နဝုတိယာ’’တိ ရူပံ နိပ္ဖာဒိတံ. တထာ ဟိ ‘‘ဆန္နဝုတီနံ ပါသဏ္ဍာနံ ဓမ္မာနံ ပဝရံ ယဒိဒံ သုဂတဝိနယံ နဝုတိယာ ဟံသသဟဿေဟိ ပရိဝုတော’’တိအာဒီနိ ပယောဂါနိ ဒိဿန္တိ. တထာ သိမှိ အဂ္ဂိသဒ္ဒန္တဿ ဣနိအာဒေသကရဏဝသေန ‘‘အဂ္ဂိနီ’’တိ ရူပေ နိပ္ဖန္နေပိ ပုန ‘‘အဂ္ဂိနီ’’တိ ပကတိံ ဌပေတွာ တတော ယောအံနာဒယော ဝိဘတ္တိယော ကတွာ ‘‘အဂ္ဂိနိ, အဂ္ဂိနီ, အဂ္ဂိနယော. အဂ္ဂိနိံ, အဂ္ဂိနီ, အဂ္ဂိနယော. အဂ္ဂိနိနာ’’တိအာဒီနိ ကထံ န နိပ္ဖဇ္ဇိဿန္တီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကာတဗ္ဗံ.

于此，可能会有疑问：若 aggini 一词应在所有格位与数中结合，为何在《迦旃延》(Kaccāyana)中，通过“aggissinī”这一规则，显示了以 aggi 结尾的词在 si 格之后被替换为 ini 呢？诚然。譬如，在保留“九”(nava)并对余下的“十”(dasa)词在 yo 格之后作 nav 替换，并将 yo 格替换为 uti，从而成就了 navuti（九十）的形式后，再次以 navuti 为原形，在其后接 naṃ 格而成就了 navutīnaṃ 的形式。在阴性中，则接 nā 等单数格并将其替换为 yā，而成就了 navutiyā 的形式。正如“于九十六种外道法中，此善逝(Sugata)律为最胜；被九万只天鹅围绕”等用例可见。同样，在 si 格之后，通过对以 aggi 结尾的词作 ini 替换而成就了 agginī 的形式后，再次以 agginī 为原形，在其后接 yo、aṃ、nā 等格位，为何不能成就 aggini, agginī, agginayo; agginiṃ, agginī, agginayo; aggininā 等形式呢？对此应予确定。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以 i 结尾的阳性名词(pulliṅga)原形之名词变格(nāmikapadamālā)的详尽分析。

ဣကာရန္တတာပကတိကံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以 i 结尾的阳性名词(ikārantapulliṅga)终。

ဣဒါနိ ဘာဝီ ဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ အညေသဉ္စ တံသဒိသာနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ.

现在，我们将以先前诸师之见(pubbācariyamata)为先导，解说 bhāvī 这一原形以及其他同类词的名词变格(nāmikapadamālā)之分别。

ဒဏ္ဍီ, ဒဏ္ဍီ, ဒဏ္ဍိနော. ဒဏ္ဍိံ, ဒဏ္ဍီ, ဒဏ္ဍိနော. ဒဏ္ဍိနာ, ဒဏ္ဍီဟိ, ဒဏ္ဍီဘိ. ဒဏ္ဍိဿ, ဒဏ္ဍိနော, ဒဏ္ဍီနံ. ဒဏ္ဍိနာ, ဒဏ္ဍီဟိ, ဒဏ္ဍီဘိ. ဒဏ္ဍိဿ, ဒဏ္ဍိနော, ဒဏ္ဍီနံ. ဒဏ္ဍိသ္မိံ, ဒဏ္ဍိမှိ, ဒဏ္ဍီသု. ဘော ဒဏ္ဍိ, ဘော ဒဏ္ဍီ, ဘဝန္တော ဒဏ္ဍိနော. ယမကမဟာထေရမတံ.

daṇḍī, daṇḍī, daṇḍino; daṇḍiṃ, daṇḍī, daṇḍino; daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi; daṇḍissa, daṇḍino, daṇḍīnaṃ; daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi; daṇḍissa, daṇḍino, daṇḍīnaṃ; daṇḍismiṃ, daṇḍimhi, daṇḍīsu; bho daṇḍi, bho daṇḍī, bhavanto daṇḍino。此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见。

ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဒဏ္ဍိန’’န္တိ ဥပယောဂေကဝစနဉ္စ ‘‘ဒဏ္ဍိသ္မာ, ဒဏ္ဍိမှာ’’တိ နိဿက္ကဝစနဉ္စ ‘‘ဒဏ္ဍိနီ’’တိ ဘုမ္မေကဝစနဉ္စ နာဂတံ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ တံသဒိသဿ ပယောဂဿ ဒဿနတော ဂဟေတဗ္ဗမေဝ.

于此，虽然宾格(upayoga)单数的 daṇḍinaṃ、离格(nissakka)单数的 daṇḍismā, daṇḍimhā 以及处格(bhumma)单数的 daṇḍinī 未曾出现，但因在各处可见到类似的用法，故亦应予以采纳。

‘‘ဘဏ [Pg.249] သမ္မ အနုညာတော, အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ကေဝလံ;

သန္တိ ဟိ ဒဟရာ ပက္ခီ, ပညဝန္တော ဇုတိန္ဓရာ’’တိ

“贤友(samma)，请说吧，你已获允，请说圆满的义(attha)与法(dhamma)；确有年幼的鸟(pakkhī)，彼等具足智慧、持有光辉(jutindhara)。”

ပါဠိယံ ‘‘ပက္ခီ’’ဣတိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနဿ ဒဿနတော ပန ‘‘ဒဏ္ဍီ’’ဣတိ ပစ္စတ္တောပယောဂဗဟုဝစနာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在巴利(Pāḷi)圣典中，由于见到 pakkhī 是主格(paccatta)复数，故应知 daṇḍī 亦被说为主格与宾格(upayoga)的复数形式。

ဘာဝီ, ဘာဝီ, ဘာဝိနော. ဘာဝိံ, ဘာဝိနံ, ဘာဝီ, ဘာဝိနော. ဘာဝိနာ, ဘာဝီဟိ, ဘာဝီဘိ. ဘာဝိဿ, ဘာဝိနော, ဘာဝီနံ. ဘာဝိနာ, ဘာဝိသ္မာ, ဘာဝိမှာ, ဘာဝီဟိ, ဘာဝီဘိ. ဘာဝိဿ, ဘာဝိနော, ဘာဝီနံ. (ဘာဝိနိ) ဘာဝိသ္မိံ, ဘာဝိမှိ, ဘာဝီသု. ဘော ဘာဝိ, ဘော ဘာဝီ, ဘဝန္တော ဘာဝိနော.

bhāvī, bhāvī, bhāvino; bhāviṃ, bhāvinaṃ, bhāvī, bhāvino; bhāvinā, bhāvīhi, bhāvībhi; bhāvissa, bhāvino, bhāvīnaṃ; bhāvinā, bhāvismā, bhāvimhā, bhāvīhi, bhāvībhi; bhāvissa, bhāvino, bhāvīnaṃ; (bhāvini) bhāvismiṃ, bhāvimhi, bhāvīsu; bho bhāvi, bho bhāvī, bhavanto bhāvino。

ဧဝံ ဝိဘာဝီ သမ္ဘာဝီ, ပရိဘာဝီ ဓဇီ ဂဏီ;

သုခီ ရောဂီ သသီ ကုဋ္ဌီ, မကုဋီ ကုသလီ ဗလီ.

如是：明了者(vibhāvī)、受敬者(sambhāvī)、轻蔑者(paribhāvī)、持旗者(dhajī)、众主(gaṇī)；乐者(sukhī)、病者(rogī)、持兔者(sasī，指月亮)、麻风病者(kuṭṭhī)、戴冠者(makuṭī)、善巧者(kusalī)、有力者(balī)。

ဇဋီ ယောဂီ ကရီ ယာနီ, တောမရီ မုသလီ ဖလီ;

ဒန္တီ မန္တီ သုဓီ မေဓီ, ဘာဂီ ဘောဂီ နခီ သိခီ.

结发者(jaṭī)、瑜伽士(yogī)、有手者(karī，指象)、乘车者(yānī)；持矛者(tomarī)、持杵者(musalī)、结果者(phalī)；有牙者(dantī，指象)、持咒者(mantī)、贤者(sudhī)、智者(medhī)；有份者(bhāgī)、享乐者(bhogī)、有爪者(nakhī)、有髻者(sikhī)。

ဓမ္မီ သံဃီ ဉာဏီ အတ္ထီ, ဟတ္ထီ စက္ခီ ပက္ခီ ဒါဌီ;

ရဋ္ဌီ ဆတ္တီ မာလီ စမ္မီ, စာရီ စာဂီ ကာမီ သာမီ.

如法者(dhammī)、属僧者(saṅghī)、有智者(ñāṇī)、有义者(atthī)；有手者(hatthī，指象)、有眼者(cakkhī)、有翼者(pakkhī，指鸟)、有牙者(dāṭhī)；国主(raṭṭhī)、持伞者(chattī)、持鬘者(mālī)、持盾者(cammī)；行者(cārī)、施者(cāgī)、有欲者(kāmī)、主人(sāmī)。

မလ္လကာရီ ပါပကာရီ, သတ္တုဃာတီ ဒီဃဇီဝီ;

ဓမ္မဝါဒီ သီဟနာဒီ, ဘူမိသာယီ သီဃယာယီ.

摔跤者(mallakārī)、作恶者(pāpakārī)、杀敌者(sattughātī)、长寿者(dīghajīvī)；说法者(dhammavādī)、作狮子吼者(sīhanādī)、卧地者(bhūmisāyī)、速行者(sīghayāyī)。

ဝဇ္ဇဒဿီ စ ပါဏီ စ, ယသဿိစ္စာဒယောပိ စ;

ဧတေသံ ကောစိ ဘေဒေါ တု, ဧကဒေသေန ဝုစ္စတေ.

见错者(vajjadassī)与有情(pāṇī)，以及有名望者(yasassī)等；此中若有某些差别，则略而言之。

ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂပဒေသု ဟိ ‘‘ဝဇ္ဇဒဿီ, ပါဏီ’’ဣစ္စေဝမာဒီနံ ဥပယောဂဘုမ္မဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဝဇ္ဇဒဿိနံ, ပါဏိနေ’’တိအာဒီနိပိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ. ဧတ္ထ စ –

确实，在以 ī 结尾的阳性名词(pulliṅga)中，如 vajjadassī、pāṇī 等词，在宾格(upayoga)与处格(bhumma)的位置上，也会有 vajjadassinaṃ、pāṇine 等形式。于此——

‘‘နိဓီနံဝ ပဝတ္တာရံ, ယံ ပဿေ ဝဇ္ဇဒဿိနံ;

ဧဝံ ဇရာ စ မစ္စု စ, အဓိဝတ္တန္တိ ပါဏိနေ.

“若见指出过错者，应视如宝藏揭示者；如是，老与死降临于有情(pāṇī)。”

သမုပဂစ္ဆတိ [Pg.250] သသိနိ ဂဂနတလံ.

月亮(sasī)升上天空。

ဥပဟစ္စ မနံ မဇ္ဈော, မာတင်္ဂသ္မိံ ယသဿိနေ;

ဥစ္ဆိန္နော သဟ ရဋ္ဌေန, မဇ္ဈာရညံ တဒါ အဟု.

摩陀王(Majjha)伤害了那有名望的(yasassī)大象之心；彼时，他与国家一同被毁灭，[该处]随后成为了摩陀森林(Majjhārañña)。

သုသုခံ ဝတ ဇီဝါမ, ဝေရိနေသု အဝေရိနော’’တိ

“在怨恨者中无怨恨地生活，我们确实活得非常快乐！”

ဧဝမာဒယော ပယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အယံ နယော ဒဏ္ဍီပဒါဒီသုပိ လဗ္ဘတေဝ သမာနဂတိကတ္တာ ဒဏ္ဍီပဒါဒီနံ ဝဇ္ဇဒဿီပဒါဒီဟိ. တသ္မာ ဥပယောဂဋ္ဌာနေ ‘‘ဒဏ္ဍိံ, ဒဏ္ဍိနံ, ဒဏ္ဍိနော, ဒဏ္ဍိနေ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဘုမ္မဋ္ဌာနေ ‘‘ဒဏ္ဍိသ္မိံ, ဒဏ္ဍိမှိ, ဒဏ္ဍိနိ, ဒဏ္ဍိနေ, ဒဏ္ဍီသု, ဒဏ္ဍိနေသူ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဂါမဏီ သေနာနီဣစ္စာဒီနိ ဝဇ္ဇေတွာ ယထာရဟံ ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေသု နေတဗ္ဗော.

应当知道诸如此类的用法。此方法也适用于“持杖者(daṇḍī)”等词，因为“持杖者”等词与“见错者(vajjadassī)”等词的变化规律相同。因此，在宾格(upayoga)的位置上，应当使用“daṇḍiṃ, daṇḍinaṃ, daṇḍino, daṇḍine”等形式。在处格(bhumma)的位置上，应当使用“daṇḍismiṃ, daṇḍimhi, daṇḍini, daṇḍine, daṇḍīsu, daṇḍinesū”等形式。此方法应酌情应用于以“ī”结尾的阳性名词，但要排除“村长(gāmaṇī)”、“将领(senānī)”等词。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对以“ī”结尾的阳性名词之原形(pakati)的名词变格表(nāmikapadamālā)的详尽分析。

ဤကာရန္တတာပကတိကံ ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以ī为结尾的阳性名词原形终。

ဣဒါနိ ဘူဓာတုမယာနံ ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ အပ္ပသိဒ္ဓတ္တာ အညေသံ ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ဝသေန ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလံ ပူရေဿာမ. ကတမာနိ တာနိ? ‘‘ဘိက္ခု ဟေတု သေတု ကေတု ရာဟု ဘာဏု ခါဏု သင်္ကု ဥစ္ဆု ဝေဠု မစ္စု ဇန္တု သိန္ဓု ဗန္ဓု ရုရု နေရု သတ္တု ဗဗ္ဗု ပဋု ဗိန္ဒု ဂရု’’ဣစ္စာဒီနိ.

现在，由于源自词根(dhātu)“bhū”的以“u”结尾的阳性名词不常见，我们将以其他以“u”结尾的阳性名词为例，来完成其原形(pakati)的名词变格表(nāmikapadamālā)。它们是哪些呢？即“比丘(bhikkhu)”、“因(hetu)”、“桥(setu)”、“旗(ketu)”、“罗睺(rāhu)”、“光芒(bhāṇu)”、“树桩(khāṇu)”、“桩(saṅku)”、“甘蔗(ucchu)”、“竹(veḷu)”、“死(maccu)”、“众生(jantu)”、“河(sindhu)”、“亲属(bandhu)”、“鹿(ruru)”、“须弥山(neru)”、“敌人(sattu)”、“猫(babbu)”、“巧者(paṭu)”、“点(bindu)”、“重者(garu)”等。

ဘိက္ခု, ဘိက္ခူ, ဘိက္ခဝေါ. ဘိက္ခုံ, ဘိက္ခူ, ဘိက္ခဝေါ. ဘိက္ခုနာ, ဘိက္ခူဟိ, ဘိက္ခူဘိ. ဘိက္ခုဿ, ဘိက္ခုနော, ဘိက္ခူနံ. ဘိက္ခုနာ, ဘိက္ခုသ္မာ, ဘိက္ခုမှာ, ဘိက္ခူဟိ, ဘိက္ခူဘိ. ဘိက္ခုဿ, ဘိက္ခုနော, ဘိက္ခူနံ. ဘိက္ခုသ္မိံ, ဘိက္ခုမှိ, ဘိက္ခူသု. ဘော ဘိက္ခု, ဘဝန္တော ဘိက္ခူ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခဝေါ. ဘိက္ခုအာဒီနိ အညာနိ စ တံသဒိသာနိ ဧဝံ ဉေယျာနိ.

比丘，比丘们，诸比丘（主格）。对比丘，对比丘们，诸比丘（宾格）。以比丘，以比丘们，以比丘们（具格）。为比丘/比丘的，为比丘/比丘的，为诸比丘/诸比丘的（与格/属格）。从比丘，从比丘，从比丘，从比丘们，从比丘们（从格）。为比丘/比丘的，为比丘/比丘的，为诸比丘/诸比丘的（与格/属格）。在比丘中，在比丘中，在诸比丘中（处格）。比丘，诸位比丘，诸比丘，诸比丘（呼格）。“比丘”等其他类似的词也应如是了知。

အယမ္ပိ [Pg.251] ပနေတ္ထ ဝိသေသော ဉေယျော – ဟေတု, ဟေတူ, ဟေတုယော, ဟေတဝေါ. ဟေတုံ, ဟေတူ, ဟေတုယော, ဟေတဝေါ. ဘော ဟေတု, ဘဝန္တော ဟေတူ, ဟေတဝေ, ဟေတဝေါ. သေသံ ဘိက္ခုသမံ.

此处亦有此差别应知——“因(hetu)”：hetu, hetū, hetuyo, hetavo（主格）。hetuṃ, hetū, hetuyo, hetavo（宾格）。呼格：bho hetu, bhavanto hetū, hetave, hetavo。其余格的变化与“比丘”相同。

အထ ဝါ ‘‘ဟေတုယာ’’တိအာဒီနံ ဒဿနတော ‘‘ဓေနုယာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပေန သဒိသံ ‘‘ဟေတုယာ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂရူပမ္ပိ သတ္တမီဌာနေ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ. ကာနိစိ ဟိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ကေဟိစိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပေဟိ သဒိသာနိ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ကတ္တေ တရမာနော. ဧဟိ ဗာလေခမာပေဟိ, ကုသရာဇံ မဟဗ္ဗလံ. ဘာတရာ မာတရာ အဓိပတိယာ ရတ္တိယာ ဟေတုယော ဓေနုယော မတျာ ပေတျာ’’တိ ဧဝံ နယဒဿနေန ‘‘ဟေတုယာ တီဏိ. အဓိပတိယာ သတ္တ. ဥဋ္ဌေဟိ ကတ္တေ’’တိအာဒီသု လိင်္ဂဝိပလ္လာသစိန္တာ န ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

又或者，由于见到“hetuyā”等形式，应当接受阳性词“hetu”的处格形式“hetuyā”，这与阴性词“母牛(dhenu)”的“dhenuyā”形式相似。因为某些阳性词的形式与一些阴性词的形式是相似的。例如：“作者(katte)，快快起来！”。“来吧，孩子(bāle)，让大威力的库萨王(kusarāja)画出来”。“以兄弟(bhātarā)、以母亲(mātarā)、于主(adhipatiyā)、于夜(rattiyā)、诸因(hetuyo)、诸母牛(dhenuyo)、以智(matyā)、以父(petyā)”。通过观察这样的规则，对于“hetuyā tīṇi（于因，三）”、“Adhipatiyā satta（于主，七）”、“Uṭṭhehi katte（作者，起来）”等用法，不应生起性别错乱之想。

ဇန္တု, ဇန္တူ, ဇန္တုယော, ဇန္တုနော, ဇန္တဝေါ. ဇန္တုံ, ဇန္တူ, ဇန္တုယော, ဇန္တုနော, ဇန္တဝေါ. ဘော ဇန္တု, ဘဝန္တော ဇန္တူ, ဇန္တဝေ ဇန္တဝေါ. သေသံ ဘိက္ခုသမံ.

“众生(jantu)”：jantu, jantū, jantuyo, jantuno, jantavo（主格）。jantuṃ, jantū, jantuyo, jantuno, jantavo（宾格）。呼格：bho jantu, bhavanto jantū, jantave, jantavo。其余格的变化与“比丘”相同。

ဂရု, ဂရူ, ဂရဝေါ, ဂရုနော. ဂရုံ, ဂရူ, ဂရဝေါ, ဂရုနော. ဘော ဂရု, ဘဝန္တော ဂရူ, ဂရဝေါ, ဂရုနော. သေသံ ဘိက္ခုသမံ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဘတ္တု စ ဂရုနော သဗ္ဗေ, ပဋိပူဇေတိ ပဏ္ဍိတာ’’တိပါဠိနိဒဿနံ. တတြ ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ အာမန္တနပဒံ စုဏ္ဏိယပဒေသွေဝ ဒိဿတိ, န ဂါထာသု. ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ ပစ္စတ္တပဒံ ဂါထာသုယေဝ ဒိဿတိ, န စုဏ္ဏိယပဒေသု, အပိစ ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ အာမန္တနပဒံ သာဝကဿ ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠိယံ သန္ဓိဝိသယေယေဝ ဒိဿတိ, န အသန္ဓိဝိသယေ, ဗုဒ္ဓဿ ပန ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠိယံ သန္ဓိဝိသယေပိ အသန္ဓိဝိသယေပိ ဒိဿတိ. ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ အာမန္တနပဒံ ဗုဒ္ဓဿ ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠိယံ ဂါထာသု စ ဒိဿတိ[Pg.252], စုဏ္ဏိယပဒေသု စ သန္ဓိဝိသယေယေဝ ဒိဿတိ. သာဝကဿ ပန ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠိယံ န ဒိဿတီတိ အယံ ဒွိန္နံ ဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထာ’’တိအာဒီသု ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ ပဒံ စုဏ္ဏိယပဒေသွေဝ ဒိဋ္ဌံ. ‘‘ဘိက္ခဝေါ တိသတာ ဣမေ, ယာစန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ’’တိအာဒီသု ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ ပစ္စတ္တပဒံ ဂါထာသုယေဝ ဒိဋ္ဌံ. ‘‘အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ ဧဝမာဒီသု သာဝကဿ ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠီသု သန္ဓိဝိသယေယေဝ ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ ပဒံ ဒိဋ္ဌံ. ‘‘ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ သောတုကာမတ္ထ ဘိက္ခဝေ’’တိ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ’’တိအာဒီသု ပန ဗုဒ္ဓဿ ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠီသု သန္ဓိဝိသယာဝိသယေသု ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ ပဒံ ဒိဋ္ဌံ. ‘‘အရညေ ရုက္ခမူလေ ဝါ, သုညာဂါရေဝ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ‘‘တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဧဝမာဒီသု ဗုဒ္ဓဿ ဘိက္ခူနံ အာမန္တနပါဠီသု ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ အာမန္တနပဒံ ဂါထာသု စ ဒိဋ္ဌံ, စုဏ္ဏိယပဒေသု စ သန္ဓိဝိသယေယေဝ ဒိဋ္ဌံ. ဣစ္စေဝံ –

“重者(garu)”：garu, garū, garavo, garuno（主格）。garuṃ, garū, garavo, garuno（宾格）。呼格：bho garu, bhavanto garū, garavo, garuno。其余与“比丘”相同。此处有巴利范例：“智者悉敬奉，丈夫与师长(garu)。”其中，“bhikkhave”此一呼格词仅见于散文(cuṇṇiyapada)，不见于偈颂(gāthā)。“bhikkhavo”此一主格(paccattapada)词仅见于偈颂，不见于散文。此外，“bhikkhave”此一呼格词，在弟子(sāvaka)称呼比丘的巴利文中，仅见于连音(sandhi)之处，不见于非连音处；但在佛陀称呼比丘的巴利文中，则连音与非连音处皆可见到。“bhikkhavo”此一呼格词，在佛陀称呼比丘的巴利文中，偈颂与散文（仅在连音处）皆可见到；但在弟子称呼比丘的巴利文中则不见。此二者之差别当知。诚然，在“诸比丘(bhikkhave)，你们当如是诵此学处(sikkhāpada)”等句中，“bhikkhave”一词仅见于散文。在“此三百比丘(bhikkhavo)，合掌而祈请”等句中，“bhikkhavo”一词作为主格仅见于偈颂。在“具寿(āyasmā)舍利弗(sāriputta)告诸比丘言：贤友(āvuso)诸比丘(bhikkhave)！”等句中，于弟子称呼比丘的巴利文中，“bhikkhave”一词仅见于连音之处。但在“告诸比丘言：诸比丘(bhikkhave)，为欲闻故”、“于此，诸比丘(bhikkhave)，有比丘……”等句中，于佛陀称呼比丘的巴利文中，“bhikkhave”一词则连音与非连音处皆可见到。在“比丘们(bhikkhavo)，于林中、树下或空闲处”、“其时，世尊(bhagavā)告诸比丘言：诸比丘(bhikkhavo)！”等句中，于佛陀称呼比丘的巴利文中，“bhikkhavo”此一呼格词，偈颂与散文（仅在连音处）皆可见到。如是——

စုဏ္ဏိယေဝ ပဒေ ဒိဋ္ဌံ, ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိ ပဒံ ဒွိဓာ;

ယတော ပဝတ္တတေ သန္ဓိ-ဝိသယာဝိသယေသု တံ.

“bhikkhave”一词仅见于散文；其用法有二，即在于连音与非连音处。

‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ ပဒံ ဒိဋ္ဌံ, ဂါထာယဉ္စေဝ စုဏ္ဏိယေ;

ပဒသ္မိမ္ပိ စ သန္ဓိဿ, ဝိသယေဝါတိ နိဒ္ဒိသေတိ.

“bhikkhavo”一词见于偈颂与散文；但在散文中，仅见于连音之处。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对以“u”结尾的阳性名词之原形(pakati)的名词变格表(nāmikapadamālā)的详尽分析。

ဥကာရန္တတာပကတိကံ ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以u为结尾的阳性名词原形终。

ဣဒါနိ ပန သယမ္ဘူဣစ္စေတဿ ပကတိရူပဿ တံသဒိသာနဉ္စ နာမိကပဒမာလံ ကထယာမ –

现在，我们要讲述自生者(Sayambhū)及其同类词的原形(pakatirūpa)之名词变格表(nāmikapadamālā)——

သယမ္ဘူ[Pg.253], သယမ္ဘူ, သယမ္ဘုဝေါ. သယမ္ဘုံ, သယမ္ဘူ, သယမ္ဘုဝေါ. သယမ္ဘုနာ, သယမ္ဘူဟိ, သယမ္ဘူဘိ. သယမ္ဘုဿ, သယမ္ဘုနော, သယမ္ဘူနံ. သယမ္ဘုနာ, သယမ္ဘုသ္မာ, သယမ္ဘုမှာ, သယမ္ဘူဟိ, သယမ္ဘူဘိ. သယမ္ဘုဿ, သယမ္ဘုနော, သယမ္ဘူနံ. သယမ္ဘုသ္မိံ, သယမ္ဘုမှိ, သယမ္ဘူသု. ဘော သယမ္ဘု, ဘော သယမ္ဘူ, ဘဝန္တော သယမ္ဘူ, သယမ္ဘုဝေါ. ဧဝံ ပဘူ အဘိဘူဝိဘူ ဣစ္စာဒီနိပိ.

自生者，自生者们，自生者们。对自生者，对自生者们，对自生者们。由自生者，由自生者们，由自生者们。为自生者（或自生者的），为自生者（或自生者的），为自生者们（或自生者们的）。从自生者，从自生者，从自生者，从自生者们，从自生者们。为自生者（或自生者的），为自生者（或自生者的），为自生者们（或自生者们的）。在自生者中，在自生者中，在自生者们中。喂，自生者！喂，自生者们！诸位自生者！诸自生者们！自在者(pabhū)、胜者(abhibhū)、遍主(vibhū)等词亦复如是。

သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗညုနော. သဗ္ဗညုံ, သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗညုနော. ဘော သဗ္ဗညု, ဘဝန္တော သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗညုနော, သေသာသု ဝိဘတ္တီသု ပဒါနိ ဘိက္ခုသဒိသာနိ ဘဝန္တိ, ဧဝံ ဝိဒူ ဝိညူ ကတညူ မဂ္ဂညူ ဓမ္မညူ အတ္ထညူ ကာလညူ ရတ္တညူ မတ္တညူ ဝဒညူ အဝဒညူ ဣစ္စာဒီနိ.

一切知者(Sabbaññū)，一切知者们，诸一切知者。对一切知者，对一切知者们，对诸一切知者。喂，一切知者！诸位一切知者！诸一切知者！在其余格中，其词形与比丘(bhikkhu)相似。如是，知者(vidū)、识者(viññū)、知恩者(kataññū)、知道者(maggaññū)、知法者(dhammaññū)、知义者(atthaññū)、知时者(kālaññū)、知长久事者(rattaññū)、知量者(mattaññū)、乐施者(vadaññū)、不乐施者(avadaññū)等词亦然。

တတြ ‘‘ယေ စ လဒ္ဓါ မနုဿတ္တံ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဝဒညူ’’တိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနဿ ဒဿနတော သယမ္ဘူ သဗ္ဗညူ ဣစ္စာဒီနမ္ပိ ပစ္စတ္တောပယောဂဗဟုဝစနတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. အပိစ ‘‘ဝိဒူ, ဝိညူ’’တိအာဒီသု ‘‘ပရစိတ္တဝိဒုနီ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဒဿနတော ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဝိဒုနီ, ဝိဒုနီ, ဝိဒုနိယော. ဝိဒုနိံ, ဝိဒုနီ, ဝိဒုနိယော. ဝိဒုနိယာ’’တိ ဣတ္ထိနယေန ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. တထာ ‘‘ဝိညူ ပဋိဗလာ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ အာဇာနိတု’’န္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိညူ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဒဿနတော ‘‘ကောဓနာ အကတညူ စ, ပိသုဏာ မိတ္တဘေဒိကာ’’တိ ဧတ္ထ စ ‘‘အကတညူ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဒဿနတောပိ ‘‘ဝိညူ, ဝိညူ, ဝိညုယော. ဝိညုံ, ဝိညူ, ဝိညုယော. ဝိညုယာ’’တိ စ ‘‘ကတညူ, ကတညူ, ကတညုယော. ကတညုံ, ကတညူ, ကတညုယော, ကတညုယာတိ စ ဇမ္ဗူနယေန ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ ‘‘မဂ္ဂညူ, ဓမ္မညူ’’ဣစ္စာဒီသုပိ. ‘‘သယမ္ဘူ’’တိ ပဒေ ပန [Pg.254] ‘‘သယမ္ဘု ဉာဏံ ဂေါတြဘု စိတ္တ’’န္တိ ဒဿနတော နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သယမ္ဘု, သယမ္ဘူ, သယမ္ဘူနိ. သယမ္ဘုံ, သယမ္ဘူ, သယမ္ဘူနီ’’တိ နပုံသကေ အာယုနယောပိ ဂဟေတဗ္ဗော. ဧသ နယော သေသေသုပိ ယထာရဟံ ဂဟေတဗ္ဗော.

其中，在“若人得人身，乐施无吝啬”中，由于此处“乐施者(vadaññū)”被视为是主格复数，因此自生者(sayambhū)、一切知者(sabbaññū)等词的主格、宾格复数形式也应如此理解。此外，在“知者(vidū)”、“识者(viññū)”等词中，从“知他心者(paracittavidunī)”可见其阴性形式，因此当用于阴性时，应依阴性变格法构成变格表：vidunī, vidunī, viduniyo; viduniṃ, vidunī, viduniyo; viduniyā。同样，在“识者(viññū)有能力辨别善说与恶说(dubbhāsita)、粗重与不粗重”中，从“viññū”可见其阴性用法；以及在“易怒且不知恩(akataññū)，谗言且破坏友谊”中，从“akataññū”也可见其阴性用法，因此应依jambū的规则构成变格表：“viññū, viññū, viññuyo; viññuṃ, viññū, viññuyo; viññuyā”以及“kataññū, kataññū, kataññuyo; kataññuṃ, kataññū, kataññuyo; kataññuyā”。知道者(maggaññū)、知法者(dhammaññū)等词也是如此。然而，对于“自生者(sayambhū)”一词，从“自生智(sayambhu ñāṇaṃ)、种姓心(gotrabhu cittaṃ)”可见其中性用法，因此当用于中性时，应依āyu的规则构成变格表：“sayambhu, sayambhū, sayambhūni; sayambhuṃ, sayambhū, sayambhūnī”。此规则亦应酌情适用于其余词语。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဦကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即带有判定的以-ū结尾阳性名词原形之名词变格表剖析。

ဦကာရန္တတာပကတိကံ ဦကာရန္တပုလ္လိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以-ū结尾的阳性名词原形终。

ဣတိ သဗ္ဗထာပိ ပုလ္လိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ

如是，在所有方面，阳性名词原形的

နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ သမတ္တော.

名词变格表剖析已圆满。

ယသ္မာ ပနာယံ သမတ္တောပိ ပါဝစနာဒီသု ယံ ယံ ဌာနံ သောတူနံ သမ္မုယှနဋ္ဌာနံ ဒိဿတိ, တတ္ထ တတ္ထ သောတူနမနုဂ္ဂဟာယ စောဒနာသောဓနာဝသေန သံသယံ သမုဂ္ဃာဋေတွာ ပုန ဝတ္တဗ္ဗော ဟောတိ, တသ္မာ ကိဉ္စိ ပဒေသမေတ္ထ ကထယာမ.

然而，虽然此论已经圆满，但在圣教(pāvacana)等中，凡是见到令听者困惑之处，为了饶益听者，应当通过问难与澄清的方式消除疑惑并再次说明，因此我们在此略说一部分。

ယံ ကိရ ဘော ပါဠိယံ ‘‘သညတေ ဗြဟ္မစာရယော, အပစေ ဗြဟ္မစာရယော’’တိ စ ရူပံ ဣကာရန္တဿ အဂ္ဂိသဒ္ဒဿ ‘‘အဂ္ဂယော’’တိ ရူပမိဝ ဝုတ္တံ, တံ တထာ အဝတွာ ဤကာရန္တဿ ဒဏ္ဍီသဒ္ဒဿ ‘‘ဒဏ္ဍိနော’’တိ ရူပမိဝ ‘‘ဗြဟ္မစာရိနော’’ဣစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? သစ္စံ, တတ္ထ ‘‘ဗြဟ္မံ စရတီတိ ဗြဟ္မစာရိ ယထာ မုနာတီတိ မုနီ’’တိ ဧဝံ ဣကာရန္တဝသေန ဣစ္ဆိတတ္တာ. ‘‘မုနယော အဂ္ဂယော’’တိ ရူပါနိ ဝိယ ‘‘ဗြဟ္မစာရယော’’တိ ရူပံ ဘဝတိ. အညတ္ထ ပန ‘‘ဗြဟ္မံ စရဏသီလောတိ ဗြဟ္မစာရီ, ယထာ ဒုက္ကဋံ ကမ္မံ ကရဏသီလောတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ’’တိ ဧဝံ တဿီလတ္ထံ ဂဟေတွာ ဤကာရန္တဝသေန ဂဟဏေ ‘‘ဒုက္ကဋကမ္မကာရိနော’’တိ ရူပမိဝ ‘‘ဒဏ္ဍော အဿ အတ္ထီတိ ဒဏ္ဍီ’’တိ ဤကာရန္တဿ သဒ္ဒဿ ‘‘ဒဏ္ဍိနော’’တိ ရူပမိဝ စ ‘‘ဗြဟ္မစာရိနော’’တိ ရူပံ ဘဝတိ. တထာ ဟိ ‘‘ဣမေ ဟိ နာမ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော သစ္စဝါဒိနော [Pg.255] သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တီ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. ဧဝံ ဣကာရန္တဝသေန ‘‘ဗြဟ္မစာရယော’’တိ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပံ ယုဇ္ဇတိ, ပုန ဤကာရန္တဝသေန ‘‘ဗြဟ္မစာရိနော’’တိ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပမ္ပိ ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ ‘‘ဗြဟ္မစာရိ, ဗြဟ္မစာရီ, ဗြဟ္မစာရယော’’တိ အဂ္ဂိနယေန, ‘‘ဗြဟ္မစာရီ, ဗြဟ္မစာရီ, ဗြဟ္မစာရိနော’’တိ ဒဏ္ဍီနယေန စ ပဒမာလာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

尊者，据说在巴利(pāḷi)圣典中，“saññate brahmacārayo, apace brahmacārayo”的形式，是如同以-i结尾的火(aggi)一词作“aggayo”的形式，那为何不应像以-ī结尾的持杖者(daṇḍī)一词作“daṇḍino”的形式那样，说成“brahmacārino”呢？诚然，这是因为在“行梵行者为梵行者(brahmacāri)，如能知者为牟尼(munī)”中，意欲其为以-i结尾的形式。因此，如同“munayo”、“aggayo”等形式，“brahmacārayo”的形式是成立的。但在别处，如“以行梵行为本性者为梵行者(brahmacārī)，如以行恶作(dukkaṭa)为本性者为行恶作者(dukkaṭakammakārī)”，如此取其“本性”义，并以-ī结尾时，则如同“dukkaṭakammakārino”的形式，又如以-ī结尾的“有杖者为持杖者(daṇḍī)”一词作“daṇḍino”的形式，“brahmacārino”的形式也成立。确实，可见巴利圣典中有：“这些人确实将被承认为法行者、平等行者、梵行者、实语者、具戒者、善法者”。如是，以-i结尾的“brahmacārayo”作为主格、宾格、呼格的复数形式是合理的，而以-ī结尾的“brahmacārino”作为主格、宾格、呼格的复数形式亦是合理的。因此，应掌握依aggi规则的变格表：“brahmacāri, brahmacārī, brahmacārayo”，以及依daṇḍī规则的变格表：“brahmacārī, brahmacārī, brahmacārino”。

ယံ ပန အာယသ္မာ ဗုဒ္ဓဃောသော ‘‘ယထာ သောဘန္တိ ယတိနော, သီလဘူသနဘူသိတာ’’တိ ဧတ္ထ ယတိသဒ္ဒဿ ဣကာရန္တဿ အဂ္ဂိသဒ္ဒဿ ‘‘အဂ္ဂယော’’တိ ရူပံ ဝိယ ‘‘ယတယော’’တိ ရူပံ အဝတွာ ကသ္မာ ဤကာရန္တဿ ဒဏ္ဍီသဒ္ဒဿ ‘‘ဒဏ္ဍိနော’’တိ ရူပံ ဝိယ ‘‘ယတိနော’’တိ ရူပံ ဒဿေတိ. နနွေသာ ပမာဒလေခါ ဝိယ ဒိဿတိ. ယထာ ဟိ ‘‘ကုက္ကုဋာ မဏယော ဒဏ္ဍာ သိဝယော ဒေဝ တေ ကုဒ္ဓါ’’တိ ပါဠိဂတိယာ ဥပပရိက္ခိယမာနာယ ‘‘ယတယော’’တိ ရူပေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ ဣကာရန္တတ္တာတိ? နာယံ ပမာဒလေခါ. ‘‘ဝဒနသီလော ဝါဒီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ တဿီလတ္ထံ ဂဟေတွာ ဤကာရန္တဝသေန ယောဇနေ နိဒ္ဒေါသတ္တာ, တသ္မာ ‘‘ယတနသီလော ယတီ’’တိ ဧဝံ တဿီလတ္ထံ စေတသိ သန္နိဓာယ ဤကာရန္တဝသေန ‘‘ယတိနော’’တိ သမ္ပဒါနသာမီနမေကဝစနသဒိသံ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနရူပံ ဘဒန္တေန ဗုဒ္ဓဃောသေန ဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပမ္ပိ တာဒိသမေဝ.

然而，具寿(āyasmā)觉音(Buddhaghosa)在“如为戒庄严所庄严，行者们光辉”(yathā sobhanti yatino, sīlabhūsanabhūsitā)中，为何不对以-i结尾的yati(行者)一词，采用如aggi(火)一词的“aggayo”形式，即“yatayo”，却要展示如以-ī结尾的daṇḍī(持杖者)一词的“daṇḍino”形式，即“yatino”呢？这难道不像是一处笔误(pamādalekhā)吗？因为如“kukkuṭā maṇayo daṇḍā sivayo deva te kuddhā”一句，依巴利(Pāḷi)文法考察，yati一词以-i结尾，理应作“yatayo”的形式才对，不是吗？这不是笔误。因为如在“vadanasīlo vādī”(以说为本性者是论者)中，取其“本性”义(tassīlattha)，以-ī结尾来使用并无过失。因此，当知尊者(bhadante)觉音是为了在心中确定“yatanasīlo yatī”(以精进为本性者是行者)这一“本性”义，才以-ī结尾，展示了与为格(sampadāna)、属格(sāmī)单数形式相似的主格(paccatta)复数形式“yatino”。其宾格(upayoga)与呼格(ālapana)的复数形式也是如此。

ယတ္ထ ပန တဿီလတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ယော မုနာတိ ဥဘော လောကေ, မုနိ တေန ပဝုစ္စတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ ‘‘ယတတိ ဝီရိယံ ကရောတီတိ ယတီ’’တိ ကတ္တုကာရကဝသေန ဣကာရန္တဘာဝေါ ဂယှတိ. တတ္ထ ‘‘မုနယော မဏယော သိဝယော’’တိ ယောကာရန္တရူပါနိ ဝိယ ‘‘ယတယော’’တိ ယောကာရန္တံ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနရူပဉ္စ [Pg.256] ဥပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပဉ္စ ဘဝတိ, ဧဝံ ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ တီသု ဌာနေသု ယောကာရန္တာနေဝ ရူပါနိ ဘဝန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

然而，在不取其“本性”义，而如“yo munāti ubho loke, muni tena pavuccatī”（了知二世间，故彼称牟尼(muni)）中，依作者格(kattukāraka)之方式，将“yatati vīriyaṃ karotīti yatī”（努力、精进故为行者）理解为以-i结尾时，则如“munayo, maṇayo, sivayo”等以-yo结尾的形式，“yatayo”也成为以-yo结尾的主格复数、宾格(upayoga)复数与呼格(ālapana)复数形式。当知，如是以-ī结尾的阳性(pulliṅga)名词，在这三种格中，其形式确实以-yo结尾。

ယဒိ ဧဝံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ သာရမတိ သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိသမ္မာဒိဋ္ဌိမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝဇိရဗုဒ္ဓိ သဒ္ဒါဒီ ကထန္တိ? ဧတေသံ ပန ဣကာရန္တဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနမ္ပိ သမာသပဒတ္တာ အဂ္ဂိနယေ အဋ္ဌတွာ ယထာသမ္ဘဝံ ဒဏ္ဍီနယေ တိဋ္ဌနတော နောကာရန္တာနေဝ ရူပါနိ. တထာ ဟိ ‘‘အသာရေ သာရမတိနော’’တိ နောကာရန္တပစ္စတ္တဗဟုဝစနပါဠိ ဒိဿတိ, ဥပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပမ္ပိ တာဒိသမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နနု စ ဘော ကစ္စာယနပ္ပကရဏေ ‘‘အတ္ထေ ဝိသာရဒမတယော’’တိ ဧတ္ထ သမာသပဒဿ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဿ ယောကာရန္တဿ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနပါဌဿ ဒဿနတော သာရမတိသဒ္ဒါဒီနမ္ပိ ‘‘ဝိသာရဒမတယော’’တိ ရူပေန ဝိယ ယောကာရန္တေဟိ ရူပေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? နပိ ဘဝိတဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဝစနေ သမာသပဒါနံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ‘‘ဝိသာရဒမတယော’’တိ ရူပသဒိသဿ ရူပဿ အဒဿနတောတိ.

若如此，那么以-i结尾的阳性名词，如sāramati（有坚实智慧者）、suddhadiṭṭhi（净见者）、sammādiṭṭhi（正见者）、micchādiṭṭhi（邪见者）、vajirabuddhi（金刚慧者）等词又如何呢？这些词虽因以-i结尾而被指出，但因是复合词(samāsapada)，故不依aggi的规则，而依daṇḍī的规则而立，其形式以-no结尾。确实，可见“asāre sāramatino”（于无实义中思为有实义）是以-no结尾的主格复数巴利文，当知其宾格与呼格的复数形式也是如此。然而，尊者！在迦旃延(Kaccāyana)的论著中，“atthe visāradamatayo”（于义理中聪慧者们）一句，此复合词是以-i结尾的阳性名词，其主格复数却有以-yo结尾的读法，据此，sāramati等词难道不也应如“visāradamatayo”的形式，而有以-yo结尾的形式吗？不应如此，因为在佛言(buddhavacana)中，未曾见过以-i结尾的阳性复合词有与“visāradamatayo”相似的形式。

နနု စ ဘော ဗုဒ္ဓဝစနေ ‘‘ပဉ္စိမေ ဂဟပတယော အာနိသံသာ. တေ ဟောန္တိ ဇာနိပတယော, အညမညံ ပိယံဝဒါ’’တိ သမာသပဒါနံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ‘‘ဝိသာရဒမတယော’’တိ ရူပသဒိသာနိ ယောကာရန္တာနိ ရူပါနိ ဒိဿန္တိ. ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝစနေ သမာသပဒါနံ ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ‘‘ဝိသာရဒမတယော’’တိ ရူပသဒိသဿ ယောကာရန္တဿ ရူပဿ အဒဿနတော’’တိ ဝုတ္တန္တိ? ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ဝိသဒိသတ္တံ ပဋိစ္စ. ဂဟပတိသဒ္ဒါဒီသု ဟိ ယသ္မာ ပတိသဒ္ဒေါ သဘာဝေနေဝ ပုလ္လိင်္ဂေါ, န တု သမာသတော ပုဗ္ဗေ ဣတ္ထိလိင်္ဂပကတိကော ဟုတွာ ပစ္ဆာ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝံ ပတ္တော, တသ္မာ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ‘‘ဂဟပတယော, ဇာနိပတယော’’တိ ယောကာရန္တာနိ, ‘‘သေနာပတယော, သေနာပတိနော’’တိ ယော နောကာရန္တာနိ [Pg.257] စ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပါနိ ဘဝန္တိ. တထာ ဟိ ‘‘တတ္တကာ သေနာပတိနော’’တိ အဋ္ဌကထာပါဌော ဒိဿတိ. ယသ္မာ ပန သာရမတိ သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိသမ္မာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝဇိရဗုဒ္ဓိ သဒ္ဒါဒီသု မတိဒိဋ္ဌိသဒ္ဒါဒယော သမာသတော ပုဗ္ဗေ ဣတ္ထိလိင်္ဂပကတိကာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသဝသေန ပုလ္လိင်္ဂဘာဝပ္ပတ္တာ, တသ္မာ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ‘‘သာရမတိနော သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိနော သမ္မာဒိဋ္ဌိနော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော ဝဇိရဗုဒ္ဓိနော’’တိအာဒီနိ’နောကာရန္တာနိယေဝ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပါနိ ဘဝန္တိ, သမ္ပဒါနသာမီနမေကဝစနေဟိ သဒိသာနီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝဂန္တဗ္ဗံ.

然而，尊者，在佛言(buddhavacana)中不是有“pañcime gahapatayo ānisaṃsā. Te honti jānipatayo, aññamaññaṃ piyaṃvadā”（居士(gahapati)们有此五种利益。他们成为夫妻之主(jānipati)，彼此爱语）吗？可见以-i结尾的阳性复合词有与“visāradamatayo”相似的、以-yo结尾的形式。既然如此，为何说“在佛言中，未曾见过以-i结尾的阳性复合词有与‘visāradamatayo’相似的、以-yo结尾的形式”呢？对此答曰：是因其相异(visadisatta)。在gahapati等词中，pati（主）一词本性即是阳性，并非在复合前是阴性(itthiliṅga)原形，而后才转为阳性。因此，在此等情况中，“gahapatayo”、“jānipatayo”是-yo结尾，“senāpatayo”（将领们）、“senāpatino”则有-yo和-no两种结尾，这些都是主格、宾格(upayoga)、呼格的复数形式。确实，可见义注(aṭṭhakathā)中有“tattakā senāpatino”（那么多的将领们）的读法。然而，在sāramati、suddhadiṭṭhi、sammādiṭṭhi、micchādiṭṭhi、vajirabuddhi等词中，mati（慧）、diṭṭhi（见）等词在复合前是阴性原形，而后通过有财释(bahubbīhi)复合的方式转为阳性。因此，在此等情况中，“sāramatino, suddhadiṭṭhino, sammādiṭṭhino, micchādiṭṭhino, vajirabuddhino”等，其主格、宾格、呼格的复数形式确实仅以-no结尾，与为格、属格的单数形式相似。于此当知其定论。

သေဋ္ဌိ သာရထိစက္ကဝတ္တိသာမိဣစ္စေတေသု ကထန္တိ? ဧတ္ထ ပန အယံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော – ကတ္ထစိ ပါဌေ ‘‘သေဋ္ဌီ သာရထီ စက္ကဝတ္တီ သာမီ’’တိ အန္တက္ခရဿ ဒီဃတ္တံ ဒိဿတိ, ကတ္ထစိ ပန ‘‘သေဋ္ဌိ သာရထိ စက္ကဝတ္တိ သာမိ’’ဣတိ အန္တက္ခရဿ ရဿတ္တံ ဒိဿတိ. ကိဉ္စာပိ ရဿတ္တမေတေသံ ဒိဿတိ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ ပစ္စတ္တဝစနာဒိဘာဝေန ‘‘သေဋ္ဌိနော သာရထိနော’’တိအာဒိပယောဂဒဿနတော ရဿံ ကတွာ ဧတာနိ ဥစ္စာရိယန္တီတိ ဉာယတိ, တသ္မာ ဧဝံ နိဗ္ဗစနတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော – သေဋ္ဌံ ဓနသာရံ, ဌာနန္တရံ ဝါ အဿ အတ္ထီတိ သေဋ္ဌီ. အဿဒမ္မာဒယော သာရဏသီလောတိ သာရထီ. စက္ကံ ပဝတ္တနသီလောတိ စက္ကဝတ္တီ. သံ ဧတဿ အတ္ထီတိ သာမီတိ. အဿတ္ထိကတဿီလတ္ထသဒ္ဒါ ဟိ နောကာရန္တရူပဝသေန သမာနဂတိကာ ဘဝန္တိ ယထာ ‘‘ဒဏ္ဍိနော ဘူမိသာယိနော’’တိ. အပရောပိ နိဗ္ဗစနတ္ထော ဤကာရန္တဝသေန အဿဒမ္မာဒယော သာရေတီတိ သာရထီ. တထာ ဟိ ‘‘ပုရိသဒမ္မေ သာရေတီတိ ပုရိသဒမ္မသာရထီ’’တိ ဝုတ္တံ. စက္ကံ ဝတ္တေတီတိ စက္ကဝတ္တီ. ဧဝံ ကတ္တုကာရကဝသေန ဤကာရန္တတ္တံ ဂဟေတွာ ကတ္ထစိ လဗ္ဘမာနမ္ပိ ဣကာရန္တတ္တံ အနပေက္ခိတွာ ဗုဒ္ဓဝစနာနုရူပေန ‘‘သာရထိနော [Pg.258] စက္ကဝတ္တိနော’’တိအာဒီနိ နောကာရန္တရူပါနိ ဂဟေတွာ ဒဏ္ဍီနယေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ ‘‘ဒဏ္ဍိနီ’’တိအာဒိကံ ဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဝဇ္ဇေတွာ. ဧဝံ ‘‘သေဋ္ဌိနော သာရထိနော စက္ကဝတ္တိနော သာမိနော’’တိအာဒီနိ နောကာရန္တာနိယေဝ ရူပါနိ ဉေယျာနိ.

于“长者(seṭṭhi)、御者(sārathi)、转轮王(cakkavatti)、主宰(sāmi)”等词，如何解释？于此，当知此差别：在某些读本中，可见其词尾为长音“seṭṭhī, sārathī, cakkavattī, sāmī”；而在另一些读本中，则可见其词尾为短音“seṭṭhi, sārathi, cakkavatti, sāmi”。虽然可见这些词的短音形式，但由于在各处可见“seṭṭhino, sārathino”等主格等用法，可知它们是作短音来念诵的。因此，当如是理解其义：拥有最殊胜的财富或地位者，是为长者。善于驾驭马匹等者，是为御者。能转动轮宝者，是为转轮王。拥有主权者，是为主宰。要知道，表示“具有……者”和“习于……者”之义的词，其词形变化与以-in结尾的名词相同，如“daṇḍino, bhūmisāyino”（持杖者，卧地者）。另有一种解释，以-ī结尾表示使役义：调御良马等者，是为御者；如经中所说：“调御可调御之人者，是为调御丈夫之御者(purisadammasārathī)。”转动轮宝者，是为转轮王。如是，依作者格之方式，虽在某些地方可得-i结尾的形式，但不应执着于此，而应随顺佛语，取“sārathino, cakkavattino”等以-no结尾的词形，依“daṇḍī”（持杖者）之例来组合，并舍弃如“daṇḍinī”（持杖女）等应舍弃的形式。如是，当知“seṭṭhino, sārathino, cakkavattino, sāmino”等皆为以-no结尾的词形。

အတြ ကိဉ္စိ ပယောဂံ နိဒဿနမတ္တံ ကထယာမ. ‘‘တာတ တယော သေဋ္ဌိနော အမှာကံ ဗဟူပကာရာ’’တိ စ ‘‘တေ ကတဘတ္တကိစ္စာ ‘မဟာသေဋ္ဌိနော မယံ ဂမိဿာမာ’တိ ဝဒိံသူ’’တိ စ ‘‘သာရထိနော အာဟံသူ’’တိ စ ‘‘ဒွေ စက္ကဝတ္တိနော’’တိ စ ဧဝမာဒီနိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ကတ္ထစိ ‘‘သေဋ္ဌိ သာရထိ’’ဣစ္စာဒိ ရဿတ္တပါဌော ဒိဿတိ, တထာပိ သော သဘာဝေန ရဿတ္တဘာဝေါ ပါဌော န ဟောတိ, ဒီဃဿ ရဿတ္တကရဏပါဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဒမာလာ စဿ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

于此，我们仅举一些用法作为例子：“孩子，三位长者于我等有大助益。”以及“彼等食毕，言：‘我等大长者将离去。’”以及“御者们说。”以及“两位转轮王。”等等。于此，虽然在某些地方可见“seṭṭhi, sārathi”等短音读本，但那并非天然的短音读本，当知其为长音作短音的读本。其词形变化(padamālā)当依前述方法了知。

မဟေသီတိ ဧတ္ထ ကထန္တိ? ‘‘မဟေသီ’’တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ မဟေသီသဒ္ဒေါ ဤကာရန္တဝသေန နိဒ္ဒိသိယတိ, တထာပိ ဣသိသဒ္ဒေန သမာနဂတိကတ္တာ ဣသိသဒ္ဒဿ အဂ္ဂိသဒ္ဒေန သမာနပဒမာလတ္တာ အဂ္ဂိနယေန ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. နနု စ ဘော ဧတ္ထ တဿီလတ္ထော ဒိဿတိ ‘‘မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒယော ဓမ္မေ ဧသနသီလောတိ မဟေသီ’’တိ, တသ္မာ ‘‘ဘူမိသာယီ’’တိ ပဒဿ ဝိယ ဒဏ္ဍီနယေနေဝ ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာတိ? န ကာတဗ္ဗာ တဿီလတ္ထဿ အသမ္ဘဝတော. ဣမဿ ဟိ ‘‘မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒယော ဓမ္မေ ဧသိ ဂဝေသိ ဧသိတွာ ဌိတောတိ မဟေသီ’’တိ အတဿီလတ္ထော ဧဝ ယုဇ္ဇတိ. ကတကရဏီယေသု ဗုဒ္ဓါဒီသု အရိယေသု ပဝတ္တနာမတ္တာ. ဣသိသဒ္ဒေန စာယံ သဒ္ဒေါ ဤသကံ သမာနော ကေဝလံ သမာသပရိယောသာနေ ဒီဃဝသေန ဥစ္စာရိယတိ, ရဿဝသေန ပန ‘‘မဟာ ဣသိ မဟေသီ’’တိ သန္ဓိဝိဂ္ဂဟော[Pg.259]. ယသ္မာ ရဿတ္တံ ဂဟေတွာ တဿ ပဒမာလာကရဏံ ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ ‘‘သင်္ဂါယိံသု မဟေသယော’’တိ ဣကာရန္တရူပံ ဒိဿတိ. န ဟိ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ကတ္ထစိပိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနရူပံ ဝိယ ‘‘မဟေသိနော’’တိ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဗဟုဝစနရူပံ ဒိဿတိ. တသ္မာ ဤကာရန္တဝသေန ဥစ္စာရိတဿပိ သတော ရဿဝသေန ဥစ္စာရိတဿ ဝိယ ‘‘မဟေသိ, မဟေသီ, မဟေသယော. မဟေသိံ, မဟေသီ, မဟေသယော. မဟေသိနာ’’တိ ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. အပိစ မဟေသီသဒ္ဒေါ ယတ္ထ ရာဇဂ္ဂုဗ္ဗရိဝါစကော, တတ္ထ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဟောတိ, တဗ္ဗသေန ပန ‘‘မဟေသီ, မဟေသီ, မဟေသိယော. မဟေသိံ, မဟေသီ, မဟေသိယော. မဟေသိယာ’’တိ စ ဝက္ခမာနဣတ္ထီနယေန ပဒမာလာ ကာတဗ္ဗာ. ဟတ္ထီသဒ္ဒေ ကထန္တိ? ဟတ္ထီသဒ္ဒဿ ပန ဟတ္ထော အဿ အတ္ထီတိ ဧဝံ ဤကာရန္တဝသေန ဂဟဏေ ‘‘ဟတ္ထိနော’’တိ ရူပံ ဘဝတိ. တထာ ဟိ ‘‘ဝနေ ဟတ္ထိနော’’တိ ပယောဂေါ ဒိဿတိ. တဿေဝ တသ္မိံယေဝတ္ထေ ရဿံ ကတွာ ဂဟဏေ ‘‘ဟတ္ထယော’’တိ ရူပံ ဘဝတိ. တထာ ဟိ –

于“mahesī”(大仙)一词，如何解释？于此，“mahesī”一词虽以长音ī结尾，但因其与“isi”(仙人)一词同行，且“isi”一词与“aggi”(火)一词词形变化相同，故其词形变化当依“aggi”之例。然，或问：“于此可见表‘习性’义，即‘习于寻求广大戒蕴等法者，是为大仙’，因此其词形变化不应如“bhūmisāyī”(卧地者)一词，依“daṇḍī”(持杖者)之例而作吗？”不应作，因表“习性”义于此不成立。对此词而言，“曾寻求、遍求、求得而住于广大戒蕴等法者，是为大仙”此一非表“习性”之义方为恰当，因其仅为佛陀等已办所作之圣者的名称。此词与“isi”一词略同，仅于复合词结尾处作长音念诵；若为短音，其连接与分解则为“mahā isi mahesī”(大+仙人=大仙)。因取短音作词形变化是恰当的，故可见“saṅgāyiṃsu mahesayo”(诸大仙结集)这样以i结尾的形式。在含义注(aṭṭhakathā)的三藏佛语中，确实无处可见如第四格、第六格单数形式的“mahesino”，也无处可见主格、宾格、呼格复数形式的“mahesino”。因此，此词虽以长音ī念诵，其词形变化亦当如以短音念诵一般，作：“mahesi, mahesī, mahesayo. mahesiṃ, mahesī, mahesayo. mahesinā”。此外，当“mahesī”一词指王后时，则为阴性词，其词形变化当依后述阴性词之例，作：“mahesī, mahesī, mahesiyo. mahesiṃ, mahesī, mahesiyo. mahesiyā”。于“hatthī”(象)一词，如何解释？若将“hatthī”一词以ī结尾的形式理解为“有手(鼻)者”，则其形式为“hatthino”。如可见用法：“vane hatthino”(林中之象)。若于同义下，作短音而取，则其形式为“hatthayo”。如：

‘‘ဟံသာ ကောဉ္စာ မယူရာ စ, ဟတ္ထယော ပသဒါ မိဂါ;

သဗ္ဗေ သီဟဿ ဘာယန္တိ, နတ္ထိ ကာယသ္မိ တုလျတာ.

“天鹅、白鹤与孔雀，象、斑鹿与诸野兽，一切皆畏惧狮子，体格实无有相等。”

ဧဝမေဝ မနုဿေသု, ဒဟရော စေပိ ပညဝါ;

သောပိ တတ္ထ မဟာ ဟောတိ, နေဝ ဗာလော သရီရဝါ’’တိ

“于人类中亦如是，即使年少有智慧，彼于彼处亦为大，非是愚人徒有身。”

ဣမသ္မိံ ကေဠိသီလဇာတကေ ‘‘ဟတ္ထယော’’တိ အာဟစ္စပဒံ ဒိဿတိ. ဧဝမဿ ဒဏ္ဍီနယေန စ အဂ္ဂိနယေန စ ဒွိဓာ ပဒမာလာ, ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမိနာ နယေန အဝုတ္တေသုပိ ဌာနေသု ပါဠိနယာနုရူပေန [Pg.260] ပေါရာဏဋ္ဌကထာနုရူပေန စ ပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

在此《游戏学处本生》(Keḷisīlajātaka)中，可见“hatthayo”这一特殊词形。如是，当知其词形变化有依“daṇḍī”(持杖者)之例与依“aggi”(火)之例两种。依此方法，于未述之处，亦当随顺巴利圣典之方法与古代义注(aṭṭhakathā)之方法而组合词形。

ဧတ္တာဝတာ ဘူဓာတုမယာနံ ပုလ္လိင်္ဂါနံ နာမိကပဒမာလာ သဒ္ဓိံ လိင်္ဂန္တရေဟိ သဒ္ဒန္တရေဟိ အတ္ထန္တရေဟိ စ နာနပ္ပကာရတော ဒဿိတာ.

至此，由bhū词根构成的阳性名词之词形变化，连同其他词性、其他词形及其他意义，已从各方面予以展示。

ဣမံ သဒ္ဒနီတိံ သုနီတိံ ဝိစိတ္တံ,သပညေဟိ သမ္မာ ပရီပါလနီယံ;

သဒါ သုဋ္ဌု စိန္တေတိ ဝါစေတိ ယော သော,နရော ဉာဏဝိတ္ထိန္နတံ ယာတိ သေဋ္ဌံ.

此《声论》(Saddanīti)善妙且多彩，有慧者应善护持；若人恒常善思惟、读诵，彼将获得最上广博之智。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具义注之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为得善巧而造之《声论》中，

သဝိနိစ္ဆယော နိဂ္ဂဟီတန္တာဒိပုလ္လိင်္ဂါနံ

对以鼻音等结尾之阳性词的抉择

ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

原型名词之词形变化分别

သတ္တမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第七章。

သဗ္ဗထာပိ ပုလ္လိင်္ဂံ သမတ္တံ.

阳性词篇究竟。

၈. ဣတ္ထိလိင်္ဂနာမိကပဒမာလာ

8. 阴性名词变格表

အထ ဣတ္ထိလိင်္ဂေသု အာကာရန္တဿ ဘူဓာတုမယဿ ပကတိရူပဘူတဿ ဘာဝိကာသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယံ ဝတ္တဗ္ဗာယမ္ပိ ပသိဒ္ဓဿ တာဝ ကညာသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ –

现在，在阴性名词中，对于以ā结尾、源于bhū词根、呈自然形态的bhāvikā(有为)一词，在其亦应述说的名词变格法中，我们先讲述著名的kaññā(少女)一词的名词变格法——

ကညာ, ကညာ, ကညာယော. ကညံ, ကညာ, ကညာယော. ကညာယ, ကညာဟိ, ကညာဘိ. ကညာယ, ကညာနံ. ကညာယ, ကညာဟိ, ကညာဘိ. ကညာယ, ကညာနံ. ကညာယ, ကညာယံ, ကညာသု. ဘောတိ ကညေ, ဘောတိယော ကညာ, ကညာယော. အယမမှာကံ ရုစိ.

Kaññā, kaññā, kaññāyo. Kaññaṃ, kaññā, kaññāyo. Kaññāya, kaññāhi, kaññābhi. Kaññāya, kaññānaṃ. Kaññāya, kaññāhi, kaññābhi. Kaññāya, kaññānaṃ. Kaññāya, kaññāyaṃ, kaññāsu. Bhoti kaññe, bhotiyo kaññā, kaññāyo. 这是我们的主张。

ဧတ္ထ [Pg.261] ‘‘ကညာ’’တိ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ, နိရုတ္တိပိဋကေ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တော နယော နတ္ထိ. တထာ ဟိ တတ္ထ ‘‘သဒ္ဓါ တိဋ္ဌတိ, သဒ္ဓါယော တိဋ္ဌန္တိ. သဒ္ဓံ ပဿတိ, သဒ္ဓါယော ပဿတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ, ‘‘သဒ္ဓါ’’တိ ဗဟုဝစနံ န အာဂတံ. ကိဉ္စာပိ နာဂတံ, တထာပိ ‘‘ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, သိဝိကညာ သမာဂတာ. အဟေတု အပ္ပစ္စယာ ပုရိသဿ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိပိ နိရုဇ္ဈန္တိပီ’’တိအာဒိပါဠိဒဿနတော ဗာဟာကညာ သညာသဒ္ဒါဒီနံ ဗဟုဝစနတာ ဂဟေတဗ္ဗာ. စူဠနိရုတ္တိယံ ‘‘ဘောတိ ကညေ, ဘောတိ ကညာ’’တိ ဒွေ ဧကဝစနာနိ ဝတွာ ‘‘ဘောတိယော ကညာယော’’တိ ဧကံ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. နိရုတ္တိပိဋကေ ပန ‘‘ဘောတိ သဒ္ဓါ’’တိ ဧကဝစနံ ဝတွာ ‘‘ဘောတိယော သဒ္ဓါယော’’တိ ဧကံ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. မယံ ပနေတ္ထ ‘‘ဧဟိ ဗာလေ ခမာပေဟိ, ကုသရာဇံ မဟဗ္ဗလံ. ဖုဿတီ ဝရဝဏ္ဏာဘေ. ဧဟိ ဂေါဓေ နိဝတ္တဿူ’’တိအာဒိပါဠိဒဿနတော ‘‘ဘောတိ ကညေ, ဘောတိယော ကညာ, ကညာယော’’တိ ဧဝံပကာရာနိယေဝ အာလပနေကဝစနဗဟုဝစနာနိ ဣစ္ဆာမ. ဧတ္ထ ‘‘ဘောတိ ကညေ’’တိ အယံ နယော အမ္မာဒီသု မာတာဒီသု စ န လဗ္ဘတိ.

此处，“kaññā”一词被说成是单数和复数形式，但在《语源论藏》(Niruttipiṭaka)中，没有述说其复数形式的规则。例如，该论藏只说了“信存在，诸信存在。见信，见诸信”，仅此而已，“saddhā”作为复数的形式并未出现。尽管未出现，但根据“举起双臂哭喊，尸毗(Sivi)国少女们聚集”、“无因无缘，人的想生起亦复息灭”等巴利圣典的例子，应接受bāhā(臂)、kaññā(少女)、saññā(想)等词的复数形式。在《小语源论》(Cūḷanirutti)中，说了“bhoti kaññe, bhoti kaññā”这两个单数呼格形式后，又说了一个复数呼格形式“bhotiyo kaññāyo”。但在《语源论藏》中，说了单数呼格“bhoti saddhā”后，又说了一个复数呼格“bhotiyo saddhāyo”。我们在此处，根据“来，愚人！向大力的拘萨王(Kusarāja)请求原谅”、“具殊胜容色之福沙蒂(Phussatī)！”、“来，巨蜥！回去吧”等巴利圣典的例子，主张采用“bhoti kaññe, bhotiyo kaññā, kaññāyo”这样的呼格单、复数形式。此处“bhoti kaññe”这一规则，在ammā(妈妈)、mātā(母亲)等词中并不适用。

ဘာဝိကာ, ဘာဝိကာ, ဘာဝိကာယော. ဘာဝိကံ, ဘာဝိကာ, ဘာဝိကာယော. ဘာဝိကာယ, ဘာဝိကာဟိ, ဘာဝိကာဘိ. ဘာဝိကာယ, ဘာဝိကာနံ. ဘာဝိကာယ, ဘာဝိကာဟိ, ဘာဝိကာဘိ. ဘာဝိကာယ, ဘာဝိကာနံ. ဘာဝိကာယ, ဘာဝိကာယံ, ဘာဝိကာသု. ဘောတိ ဘာဝိကေ, ဘောတိယော ဘာဝိကာ, ဘာဝိကာယော.

Bhāvikā, bhāvikā, bhāvikāyo. Bhāvikaṃ, bhāvikā, bhāvikāyo. Bhāvikāya, bhāvikāhi, bhāvikābhi. Bhāvikāya, bhāvikānaṃ. Bhāvikāya, bhāvikāhi, bhāvikābhi. Bhāvikāya, bhāvikānaṃ. Bhāvikāya, bhāvikāyaṃ, bhāvikāsu. Bhoti bhāvike, bhotiyo bhāvikā, bhāvikāyo。

ဧဝံ ဟေဋ္ဌုဒ္ဒိဋ္ဌာနံ သဗ္ဗေသံ ဘူဓာတုမယာနံ ‘‘ဘာဝနာ ဝိဘာဝနာ’’ဣစ္စေဝမာဒီနံအာကာရန္တပဒါနံ အညေသဉ္စာကာရန္တပဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထညာနိ အာကာရန္တပဒါနိ နာမ သဒ္ဓါဒီနိ.

如是，所有如下所述、源于bhū词根、以ā结尾的词，如“bhāvanā”(修习)、“vibhāvanā”(阐明)等，以及其他以ā结尾的词，都应依此进行名词变格。此处其他以ā结尾的词，即saddhā(信)等。

သဒ္ဓါ [Pg.262] မေဓာ ပညာ ဝိဇ္ဇာ, စိန္တာ မန္တာ တဏှာ’ဘိဇ္ဈာ;

ဣစ္ဆာ ပုစ္ဆာ ဇာယာ မာယာ, မေတ္တာ မတ္တာ သိက္ခာ သင်္ခါ.

Saddhā(信), medhā(智慧), paññā(慧), vijjā(明), cintā(思), mantā(谋), taṇhā(渴爱), abhijjhā(贪欲); Icchā(欲), pucchā(问), jāyā(妻), māyā(幻), mettā(慈), mattā(量), sikkhā(学), saṅkhā(数)。

ဇင်္ဃာ ဗာဟာ ဂီဝါ ဇိဝှာ, ဝါစာ ဆာယာ ဂင်္ဂါ နာဝါ;

နိဒ္ဒါ ကန္တာ သာလာ မာလာ, ဝေလာ ဝီဏာ ဘိက္ခာ လာခါ.

Jaṅghā(胫), bāhā(臂), gīvā(颈), jivhā(舌), vācā(语), chāyā(影), gaṅgā(恒河), nāvā(舟); Niddā(眠), kantā(爱人), sālā(堂), mālā(鬘), velā(时), vīṇā(琴), bhikkhā(乞食), lākhā(紫胶)。

ဂါထာ သေနာ လေခါ’ပေက္ခာ, အာသာ ပူဇာ ဧသာ ကင်္ခါ;

အညာ မုဒ္ဒါ ခိဍ္ဍာ ဘဿာ, ဘာသာ ကီဠာ သတ္တာ စေတာ.

Gāthā(偈), senā(军), lekhā(书), apekkhā(期望), āsā(希望), pūjā(供养), esā(此), kaṅkhā(疑); Aññā(了知), muddā(印), khiḍḍā(戏), bhassā(闲谈), bhāsā(语言), kīḷā(游戏), sattā(执着), cetā(意)。

ပိပါသာ ဝေဒနာ သညာ, စေတနာ တသိဏာ ပဇာ;

ဒေဝတာ ဝဋ္ဋကာ ဂေါဓာ, ဗလာကာ ဝသုဓာ သဘာ.

Pipāsā(渴), vedanā(受), saññā(想), cetanā(思), tasiṇā(爱), pajā(众生); Devatā(天神), vaṭṭakā(鹌鹑), godhā(巨蜥), balākā(鹭), vasudhā(地), sabhā(集会)。

ဥက္ကာ သေဖာလိကာ သိက္ကာ, သလာကာ ဝါလိကာ သိခါ;

ကာရဏာ ဝိသိခါ သာခါ, ဝစာ ဝဉ္ဈာ ဇဋာ ဃဋာ.

Ukkā(火炬), sephālikā(素馨花), sikkā(挂网), salākā(筹), vālikā(沙), sikhā(顶髻); Kāraṇā(因由), visikhā(街道), sākhā(枝), vacā(菖蒲), vañjhā(不育女), jaṭā(结发), ghaṭā(群)。

ပီဠာ သောဏ္ဍာ ဝိတဏ္ဍာ စ, ကရုဏာ ဝနိတာ လတာ;

ကထာ နိန္ဒာ သုဓာ ရာဓာ, ဝါသနာ သိံသပါ ပပါ.

Pīḷā(压迫), soṇḍā(酒肆), vitaṇḍā(诡辩), karuṇā(悲), vanitā(妇女), latā(藤); Kathā(言论), nindā(谴责), sudhā(甘露), rādhā(成就), vāsanā(习气), siṃsapā(申恕波树), papā(饮水处)。

ပဘာ သီမာ ခမာ ဧဇာ,ခတ္တိယာ သက္ခရာ သုရာ;

ဒေါလာ တုလာ သိလာ လီလာ,လာလေ’ဠာ မေခလာ ကလာ.

Pabhā(光), sīmā(界), khamā(忍), ejā(动摇), khattiyā(刹帝利女), sakkharā(砂砾), surā(酒); Dolā(轿), tulā(秤), silā(石), līlā(姿态), lālā(唾液), eḷā(小豆蔻), mekhalā(腰带), kalā(技艺)。

ဝဠဝါ သုဏိသာ မူသာ, မဉ္ဇူသာ သုလသာ ဒိသာ;

နာသာ ဇုဏှာ ဂုဟာ ဤဟာ, လသိကာ ပရိသာ နိသာ;

မာတိကိစ္စာဒယော စေဝ, ဘာဝိကာပဒသာဒိသာ.

Vaḷavā(母马), suṇisā(儿媳), mūsā(鼠), mañjūsā(箧), sulasā(苏拉莎), disā(方); Nāsā(鼻), juṇhā(月光), guhā(窟), īhā(努力), lasikā(滑液), parisā(会众), nisā(夜); Mātikā(母表)、kiccā(事务)等词，也与bhāvikā(有为)一词相似。

အမ္မန္နမ္ဗာ စ တာတာ စ, ကိဉ္စိဒေဝ သမာ သိယုံ;

မာတာ ဓီတာ ပနတ္တာဒီ, ပုထဂေဝ ဣတော သိယုံ.

Ammā(妈妈)、ambā(母亲)、tātā(妈妈)等词，与此(指kaññā的变格法)有些相似；而mātā(母亲)、dhītā(女儿)、panattā(曾孙女)等词，则与此不同。

ပရိသာသဒ္ဒဿ ပန သတ္တမီဌာနေ ‘‘ပရိသာယ, ပရိသာယံ, ပရိသတိ, ပရိသာသူ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘ဧကမိဒံ ဘော ဂေါတမ သမယံ တောဒေယျဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပရိသတိ ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တီ’’တိ ပါဠိဒဿနတော. အမ္မာဒီနံ ပန ‘‘အမ္မာ, အမ္မာ, အမ္မာယော’’တိအာဒိနာ [Pg.263] ကညာနယေန ဝတွာ အဝသာနေ ‘‘ဘောတိ အမ္မ, ဘောတိ အမ္မာ, ဘောတိယော အမ္မာ, အမ္မာယော’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ.

至于parisā(会众)一词，其方位格应配合为“parisāya, parisāyaṃ, parisati, parisāsu”，这是根据巴利圣典中的例子：“尊者乔达摩(Gotama)，一时，在多迭亚(Todeyya)婆罗门的会众中，他们正进行着对他人的非难。”至于ammā(妈妈)等词，则应先依kaññā(少女)的变格法说“ammā, ammā, ammāyo”等，最后(呼格)应配合为“bhoti amma, bhoti ammā, bhotiyo ammā, ammāyo”等。

မာတာ, မာတာ, မာတရော. မာတရံ, မာတရော. မာတရာ, မာတုယာ, မတျာ, မာတူဟိ, မာတူဘိ. မာတု, မာတုယာ, မတျာ, မာတရာနံ, မာတာနံ, မာတူနံ. မာတရာ, မာတုယာ, မတျာ, မာတူဟိ, မာတူဘိ. မာတု, မာတုယာ, မတျာ, မာတရာနံ, မာတာနံ, မာတူနံ. မာတရိ, မာတုယာ, မတျာ, မာတုယံ, မတျံ, မာတူသု. ဘောတိ မာတာ, ဘောတိယော မာတာ, မာတရော.

Mātā, mātā, mātaro. Mātaraṃ, mātaro. Mātarā, mātuyā, matyā, mātūhi, mātūbhi. Mātu, mātuyā, matyā, mātarānaṃ, mātānaṃ, mātūnaṃ. Mātarā, mātuyā, matyā, mātūhi, mātūbhi. Mātu, mātuyā, matyā, mātarānaṃ, mātānaṃ, mātūnaṃ. Mātari, mātuyā, matyā, mātuyaṃ, matyaṃ, mātūsu. Bhoti mātā, bhotiyo mātā, mātaro.

ဧတ္ထ ပန ယသ္မာ ပါဠိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ သကာရန္တာနိ ရူပါနိ ဧဟိ ဧဘိ ဧသုကာရန္တာဒီနိ စ ဧနန္တာဒီနိ စ န ဒိဿန္တိ, တသ္မာ ကေဟိစိ ဝုတ္တာနိပိ ‘‘မာတုဿ မာတရေဟီ’’တိအာဒီနိ န ဝုတ္တာနိ, ဧသ နယော ဣတရေသုပိ. ‘‘ယံကိဉ္စိတ္ထိကတံ ပုညံ, မယှဉ္စ မာတုယာ စ တေ. အနုညာတော အဟံ မတျာ’’တိ ပါဠိဒဿနတော ပန ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမိဘုမ္မဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘မာတုယာ, မတျာ’’တိ စ ဝုတ္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ သမာနဂတိကတ္တာ တေသံ ဝစနာနံ. တထာ ဟိ ဥမ္မာဒန္တိဇာတကေ ‘‘မတျာ’’တိ ပဒံ ပဉ္စမီတတိယေကဝစနဝသေန အာဂတံ, ယထာ ပန ‘‘ခတ္တိယာ’’တိ ပဒံ မဇ္ဈသရလောပဝသေန ‘‘ခတျာ’’တိ ဘဝတိ, တထာ ‘‘မာတုယာ မာတုယ’’န္တိ စ ပဒံ ‘‘မတျာ, မတျ’’န္တိ ဘဝတိ, အယံ နယော ဓီတုသဒ္ဒါဒီသု န လဗ္ဘတိ.

然而，在此，由于在巴利圣典中，阴性名词不见有以-ssa、-ehi、-ebhi、-esu以及-ena等结尾的格位形式，因此，即使有人说过“mātussa”、“māterehi”等形式，我们也不予采纳，此规则亦通于其他词。但根据“女人所作任何福，回向我与汝之母”、“我已为母所允许”等巴利圣典的例子，在工具格、与格、离格、属格、方位格的意义上，则说有“mātuyā”、“matyā”等形式，因这些词形在阴性词的语境中有共通的用法。例如，在《优摩檀蒂本生》(Ummādantijātaka)中，“matyā”一词作为离格(第五格)或工具格(第三格)的单数形式出现。又如“khattiyā”一词，因中间元音脱落而变成“khatyā”，同样地，“mātuyā”、“mātuya”也变成“matyā”、“matya”。此规则不适用于dhītu(女儿)等词。

ဓီတာ, ဓီတာ, ဓီတရော. ဓီတံ, ဓီတရံ, ဓီတရော. ဓီတုယာ, ဓီတူဟိ, ဓီတူဘိ. ဓီတု, ဓီတုယာ, ဓီတရာနံ, ဓီတာနံ, ဓီတူနံ. ဓီတရာ, ဓီတုယာ, ဓီတူဟိ, ဓီတူဘိ. ဓီတု, ဓီတုယာ, ဓီတရာနံ, ဓီတာနံ, ဓီတူနံ. ဓီတရိ, ဓီတုယာ, ဓီတုယံ, ဓီတူသု. ဘောတိ ဓီတု, ဘောတိ ဓီတာ, ဘောတိယော ဓီတာ, ဓီတရော. ဧတ္ထ ပန.

Dhītā, dhītā, dhītaro. Dhītaṃ, dhītaraṃ, dhītaro. Dhītuyā, dhītūhi, dhītūbhi. Dhītu, dhītuyā, dhītarānaṃ, dhītānaṃ, dhītūnaṃ. Dhītarā, dhītuyā, dhītūhi, dhītūbhi. Dhītu, dhītuyā, dhītarānaṃ, dhītānaṃ, dhītūnaṃ. Dhītari, dhītuyā, dhītuyaṃ, dhītūsu. Bhoti dhītu, bhoti dhītā, bhotiyo dhītā, dhītaro. 然而在此。

‘‘ဇာလိံ [Pg.264] ကဏှာဇိနံ ဓီတံ, မဒ္ဒိဒေဝိံ ပတိဗ္ဗတံ;

စဇမာနော န စိန္တေသိံ, ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ’’တိ

“舍弃阇利(Jāli)与女儿黑羚(Kaṇhājina)，以及贞洁的玛蒂(Maddī)王后；我毫不顾虑地舍弃，唯是为了菩提(Bodhi)之故。”

ပါဠိယံ ‘‘ဓီတ’’န္တိ ဒဿနတော ဥပယောဂဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဓီတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဣဒံ သာရတော ဂဟေတဗ္ဗံ, တထာ ပါဠိယံ ‘‘အဿမဏီ ဟောတိ အသကျဓီတရာ’’တိ သမာသပဒဿ ဒဿနတော တတိယေကဝစနန္တပဒသဒိသံ ‘‘သေဋ္ဌိဓီတရာ’’တိအာဒိကံ ပဌမေကဝစနန္တမ္ပိ သမာသပဒံ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ, နိရုတ္တိပိဋကေ ပန ‘‘မာတာ ဓီတာ’’တိ ပဒဒွယံ သဒ္ဓါနယေ ပက္ခိတ္တ, တမမှေဟိ ‘‘သဒ္ဓါယာ’’တိ ပဒဿ ဝိယ ‘‘မာတာယာ’’တိအာဒီနံ ပါဠိအာဒီသု ဗျာသေ အဒဿနတော ဝိသုံ ဂဟိတံ သမာသေယေဝ ဟိ ဤဒိသိံ သဒ္ဒဂတိံ ပဿာမ ‘‘ရာဇမာတာယ ရာဇဓီတာယ သေဋ္ဌိဓီတာယာ’’တိ. ဧဝံ ကညာနယောပိ ဧကဒေသေန လဗ္ဘတိ, တထာ ‘‘အစ္ဆရိယံ နန္ဒမာတေ, အဗ္ဘုတံ နန္ဒမာတေ’’တိ ပါဠိယံ ‘‘နန္ဒမာတေ’’တိ ဒဿနတော ‘‘ဘောတိ ရာဇမာတေ, ဘောတိ ရာဇဓီတေ’’တိ ဧဝမာဒိနယောပိ လဗ္ဘတိ, တတြ နန္ဒမာတေတိ နန္ဒဿ မာတာ နန္ဒမာတာ, ဘောတိ နန္ဒမာတေ, ဧဝံ သမာသေယေဝ ဤဒိသီ သဒ္ဒဂတိ ဟောတိ, တသ္မာ သမာသပဒတ္တေ ‘‘မာတု ဓီတု ဒုဟိတု’’ဣစ္စေတေသံ ပကတိရူပါနံ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ဂဟေတဗ္ဗာ ပဌမံ ဒဿိတရူပကောဋ္ဌာသော စ ကညာနယော ရူပကောဋ္ဌာသော စာတိ. နတ္တာဒီနိ ပဒါနိ န ကေဝလံ ပုလ္လိင်္ဂါနိယေဝ ဟောန္တိ, အထ ခေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိပိ. တထာ ဟိ ‘‘ဝိသာခါယ နတ္တာ ကာလင်္ကတာ ဟောတိ. စတဿော မူသိကာ ဂါဓံ ကတ္တာ, နော ဝသိတာ’’တိအာဒီနိ ပယောဂါနိ သာသနေ ဒိဿန္တိ.

在巴利圣典中，于“dhītaṃ”之处，是在宾格(upayogavacana)的意义上说为“dhītaṃ”，因此应取其核心义。同样，在巴利圣典中，对于“assamaṇī hoti asakyadhītarā”（非沙门女，非释迦族女）这样的复合词，尽管其形式类似工具格单数，但应理解为与“seṭṭhidhītarā”（长者女）等词一样，是主格单数的复合词。但在《语源论藏》(Niruttipiṭaka)中，“mātā”（母）、“dhītā”（女）二词被归入‘信’(saddhā)的变格法中。我们则将它们分开处理，因为在巴利圣典等文献中，未见“mātāyā”等形式的独立用法，只有在复合词中才见到此类词形，如“rājamātāya”（对王母）、“rājadhītāya”（对王女）、“seṭṭhidhītāyā”（对长者女）。同样，少女(kaññā)的变格法也可部分适用。例如，巴利圣典中“acchariyaṃ nandamāte, abbhutaṃ nandamāte”（奇哉，难陀(Nanda)之母！未曾有，难陀之母！）里的“nandamāte”，与“bhoti rājamāte”（尊贵的王母）、“bhoti rājadhīte”（尊贵的王女）等用法相似。其中“nandamātā”即“nandassa mātā”（难陀的母亲），其呼格为“bhoti nandamāte”。此类词形只在复合词中出现。因此，当作为复合词时，对于“mātu”、“dhītu”、“duhitu”这些词根，应分两类来理解：第一类是前面所示的变格形式，第二类是少女(kaññā)式的变格形式。孙女(nattā)等词不仅是阳性，也有阴性。例如，在教典中可见到“毘舍佉(Visākhā)的孙女去世了”以及“Catasso mūsikā gādhaṃ kattā, no vasitā”（四只母鼠造了洞，却不住在里面）等用法。

နတ္တာ, နတ္တာ, နတ္တာရော. နတ္တံ, နတ္တာရံ, နတ္တာရော. နတ္တာရာ, နတ္တုယာ, နတ္တူဟိ, နတ္တူဘိ. နတ္တု, နတ္တုယာ, နတ္တာရာနံ [Pg.265] နတ္တာနံ, နတ္တူနံ. နတ္တာရာ, နတ္တုယာ, နတ္တူဟိ, နတ္တူဘိ. နတ္တု, နတ္တုယာ, နတ္တာရာနံ, နတ္တာနံ, နတ္တူနံ. နတ္တရိ, နတ္တုယာ, နတ္တုယံ, နတ္တူသု. ဘောတိ နတ္တ, ဘောတိ နတ္တာ, ဘောတိယော နတ္တာ, နတ္တာရော.

Nattā, nattā, nattāro. Nattaṃ, nattāraṃ, nattāro. Nattārā, nattuyā, nattūhi, nattūbhi. Nattu, nattuyā, nattārānaṃ nattānaṃ, nattūnaṃ. Nattārā, nattuyā, nattūhi, nattūbhi. Nattu, nattuyā, nattārānaṃ, nattānaṃ, nattūnaṃ. Nattari, nattuyā, nattuyaṃ, nattūsu. Bhoti natta, bhoti nattā, bhotiyo nattā, nattāro.

ဧဝံ ‘‘ကတ္တာ ဝသိတာ ဘာသိတာ’’ ဣစ္စာဒီသုပိ သမာသပဒတ္တေ ပန ‘‘ရာဇမာတာယ နန္ဒမာတေ’’တိအာဒီနိ ဝိယ ‘‘ရာဇနတ္တာယ, ရာဇနတ္တေ’’တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ.

同样地，对于“造者(kattā)”、“住者(vasitā)”、“说者(bhāsitā)”等词，当它们作为复合词时，也会出现像“王母(rājamātāya)”、“难陀之母(nandamāte)”等词那样的形式，如“王孙女(rājanattāya)”、“王孙女(rājanatte)”等。

သဝိနိစ္ဆယောယံ အာကာရန္တုကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以-ā与-u结尾的阴性词自然形态(pakatirūpa)的名词变格表(nāmikapadamālā)之判定分类。

အာကာရန္တုကာရန္တတာပကတိကံ

以-ā与-u结尾的自然形态。

အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以-ā结尾的阴性词终。

ဣဒါနိ ဘူမိပဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ –

现在，以古师(pubbācariya)之见为前导，我等将解说“地(bhūmi)”等词的名词变格表(nāmikapadamālā)——

ရတ္တိ, ရတ္တီ, ရတ္တိယော. ရတ္တိံ, ရတ္တီ, ရတ္တိယော. ရတ္တိယာ, ရတ္တီဟိ, ရတ္တီဘိ. ရတ္တိယာ, ရတ္တီနံ. ရတ္တိယာ, ရတ္တီဟိ, ရတ္တီဘိ. ရတ္တိယာ, ရတ္တီနံ. ရတ္တိယာ, ရတ္တိယံ, ရတ္တီသု. ဘောတိ ရတ္တိ, ဘောတိယော ရတ္တိယော. ယမကမဟာထေရမတံ.

Ratti, rattī, rattiyo. Rattiṃ, rattī, rattiyo. Rattiyā, rattīhi, rattībhi. Rattiyā, rattīnaṃ. Rattiyā, rattīhi, rattībhi. Rattiyā, rattīnaṃ. Rattiyā, rattiyaṃ, rattīsu. Bhoti ratti, bhotiyo rattiyo. 此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见。

‘‘ဘူမိ, ဘူမီ, ဘူမိယော. ဘူမိံ, ဘူမီ, ဘူမိယော’’တိ သဗ္ဗံ နေယျံ. ဧဝံ ‘‘ဘူတိ သတ္တိ ပတ္တိ ဝုတ္တိ မုတ္တိ ကိတ္တိ ခန္တိ တိတ္တိ သိဒ္ဓိ ဣဒ္ဓိ ဝုဒ္ဓိ သုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓိ ဗောဓိ ပီတိ နန္ဒိ မတိ အသနိ ဝသနိ သတိ ဂတိ ဝုဍ္ဎိ ယုဝတိ အင်္ဂုလိ ဗောန္ဒိ ဒိဋ္ဌိ တုဋ္ဌိ နာဘိ’’ ဣစ္စာဒီနမ္ပိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အပိစ ‘‘ရတျော အမောဃာ ဂစ္ဆန္တိ. ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိ ယေ ဗလိံ. န ဘူမျာ စတုရင်္ဂုလော. သေတိ ဘူမျာ အနုတ္ထုနံ. ဘူမျာ သော ပတိတံ ပါသံ. ဂီဝါယ ပဋိမုဉ္စတိ. ဣမာ စ နဘျော သတရာဇိစိတ္တိတာ. သတေရတာ ဝိဇ္ဇုရိဝပ္ပဘာသရေ’’တိ ဧဝမာဒီနံ [Pg.266] ပယောဂါနံ ဒဿနတော ရတ္တိ ဘူမိ နာဘိသဒ္ဒါဒီနံ အယမ္ပိ နာမိကပဒမာလာဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကထံ?

“地(bhūmi)，地(bhūmī)，诸地(bhūmiyo)。地(bhūmiṃ)，地(bhūmī)，诸地(bhūmiyo)”等，应全部如是推知。如是，“有(bhūti)、力(satti)、得(patti)、行(vutti)、解脱(mutti)、誉(kitti)、忍(khanti)、满足(titti)、成就(siddhi)、神通(iddhi)、增长(vuddhi)、清净(suddhi)、觉(buddhi)、菩提(bodhi)、喜(pīti)、欢喜(nandi)、意(mati)、雷电(asani)、住(vasani)、念(sati)、趣(gati)、增长(vuḍḍhi)、少女(yuvati)、指(aṅguli)、身(bondi)、见(diṭṭhi)、满足(tuṭṭhi)、脐(nābhi)”等词的名词变格表亦应如是组合。再者，由“诸夜不空过”、“日与夜献供”、“于地不四指”、“卧于地而不呻吟”、“彼于地拾起落网，系于颈上”、“此等百辐轮毂，绚丽多彩，如电闪耀”等用例可见，“夜(ratti)”、“地(bhūmi)”、“脐(nābhi)”等词亦有此特殊名词变格表，当知。云何？

ရတ္တိ, ရတ္တီ, ရတ္တိယော, ရတျော. ရတ္တိံ, ရတ္တီ, ရတ္တိယော, ရတျော. ရတ္တိယာ, ရတျာ, ရတ္တီဟိ, ရတ္တီဘိ. ရတ္တိယာ, ရတျာ, ရတ္တီနံ. ရတ္တိယာ, ရတျာ, ရတ္တီဟိ, ရတ္တီဘိ. ရတ္တိယာ, ရတျာ, ရတ္တီနံ. ရတ္တိယာ, ရတျာ, ရတ္တိယံ ရတျံ, ရတ္တော, ရတ္တီသု. ဘောတိ ရတ္တိ, ဘောတိယော ရတ္တီ, ရတ္တိယော, ရတျော.

Ratti, rattī, rattiyo, ratyo. Rattiṃ, rattī, rattiyo, ratyo. Rattiyā, ratyā, rattīhi, rattībhi. Rattiyā, ratyā, rattīnaṃ. Rattiyā, ratyā, rattīhi, rattībhi. Rattiyā, ratyā, rattīnaṃ. Rattiyā, ratyā, rattiyaṃ, ratyaṃ, ratto, rattīsu. Bhoti ratti, bhotiyo rattī, rattiyo, ratyo.

ဧတ္ထ ‘‘ရတ္တော’’တိ ရူပနယံ ဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ဘူမိ, ဘူမီ, ဘူမိယော, ဘူမျော’’တိ သဗ္ဗံ နေယျံ.

于此，除去“ratto”这一形式的规则，“地(bhūmi)、地(bhūmī)、诸地(bhūmiyo)、诸地(bhūmyo)”等全部形式皆应如是推知。

နာဘိ, နာဘီ, နာဘိယော, နဘျော. နာဘိံ, နာဘီ, နာဘိယော, နဘျော. နာဘိယာ, နဘျာ, နာဘီဟိ, နာဘီဘိ. နာဘိယာ, နဘျာ, နာဘီနံ. နာဘိယာ, နဘျာ, နာဘီဟိ, နာဘီဘိ. နာဘိယာ, နဘျာ, နာဘီနံ. နာဘိယာ, နဘျာ, နာဘိယံ, နဘျံ, နာဘီသု. ဘောတိ နာဘိ, ဘောတိယော နာဘီ, နာဘိယော, နဘျော.

Nābhi, nābhī, nābhiyo, nabhyo. Nābhiṃ, nābhī, nābhiyo, nabhyo. Nābhiyā, nabhyā, nābhīhi, nābhībhi. Nābhiyā, nabhyā, nābhīnaṃ. Nābhiyā, nabhyā, nābhīhi, nābhībhi. Nābhiyā, nabhyā, nābhīnaṃ. Nābhiyā, nabhyā, nābhiyaṃ, nabhyaṃ, nābhīsu. Bhoti nābhi, bhotiyo nābhī, nābhiyo, nabhyo.

ဗောဓိ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော, ဗောဇ္ဈော. ဗောဓိံ, ဗောဓိယံ, ဗောဇ္ဈံ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော, ဗောဇ္ဈော. ဗောဓိယာ, ဗောဇ္ဈာ, ဗောဓီဟိ, ဗောဓီဘိ. ဗောဓိယာ, ဗောဇ္ဈာ, ဗောဓီနံ. ဗောဓိယာ, ဗောဇ္ဈာ, ဗောဓီဟိ, ဗောဓီဘိ. ဗောဓိယာ, ဗောဇ္ဈာ, ဗောဓီနံ. ဗောဓိယာ, ဗောဇ္ဈာ, ဗောဓိယံ, ဗောဇ္ဈံ, ဗောဓီသု. ဘောတိ ဗောဓိ, ဘောတိယော ဗောဓီ, ဗောဓိယော, ဗောဇ္ဈော.

Bodhi, bodhī, bodhiyo, bojjho. Bodhiṃ, bodhiyaṃ, bojjhaṃ, bodhī, bodhiyo, bojjho. Bodhiyā, bojjhā, bodhīhi, bodhībhi. Bodhiyā, bojjhā, bodhīnaṃ. Bodhiyā, bojjhā, bodhīhi, bodhībhi. Bodhiyā, bojjhā, bodhīnaṃ. Bodhiyā, bojjhā, bodhiyaṃ, bojjhaṃ, bodhīsu. Bhoti bodhi, bhotiyo bodhī, bodhiyo, bojjho.

ဧတ္ထ ပန ‘‘ဗုဇ္ဈဿု ဇိန ဗောဓိယံ. အညတြ ဗောဇ္ဈာ တပသာ’’တိ ဝိစိတြပါဠိနယဒဿနတော ဝိစိတြနယာ နာမိကပဒမာလာ ဝုတ္တာ. သဗ္ဗောပိ စာယံ နယော အညတ္ထာပိ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗော.

于此，从“胜者(jina)，请于菩提(bodhi)中觉悟”、“除觉悟外，以苦行(tapas)”等各种巴利文例(pāḷinaya)中，宣说了多样的名词范例(nāmikapadamālā)。并且，所有这些规则也应在其他地方酌情应用。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဣကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为带有判定的、以-i结尾阴性词(itthiliṅga)自然形态的名词范例分类。

ဣကာရန္တတာပကတိကံ ဣကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ

以-i结尾为自然形态的、以-i结尾的阴性词。

နိဋ္ဌိတံ.

终。

ဣဒါနိ [Pg.267] ဘူရီသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ –

现在，以古师(pubbācariya)之见为前导，我等将解说“bhūrī”(大地)等词的名词范例——

ဣတ္ထီ, ဣတ္ထီ, ဣတ္ထိယော. ဣတ္ထိံ, ဣတ္ထီ, ဣတ္ထိယော. ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထီဟိ, ဣတ္ထီဘိ. ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထီနံ. ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထီဟိ, ဣတ္ထီဘိ. ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထီနံ. ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထိယံ, ဣတ္ထီသု. ဘောတိ ဣတ္ထိ, ဘောတိယော ဣတ္ထိယော. ယမကမဟာထေရမတံ.

itthī, itthī, itthiyo。itthiṃ, itthī, itthiyo。itthiyā, itthīhi, itthībhi。itthiyā, itthīnaṃ。itthiyā, itthīhi, itthībhi。itthiyā, itthīnaṃ。itthiyā, itthiyaṃ, itthīsu。bhoti itthi, bhotiyo itthiyo。此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见。

‘‘ဘူရီ, ဘူရီ, ဘူရိယော. ဘူရိံ, ဘူရီ, ဘူရိ ယော’’တိ ဣတ္ထိယာ သမံ. ဧဝံ ဘူတီ ဘောတီ ဝိဘာဝိနီ ဣစ္စာဒီနံ ဘူဓာတုမယာနံ အညေသဉ္စ ဤကာရန္တသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထညေ ဤကာရန္တသဒ္ဒါ နာမ –

“bhūrī, bhūrī, bhūriyo。bhūriṃ, bhūrī, bhūriyo”与“女人”(itthī)一词相同。如是，“繁荣”(bhūtī)、“尊女”(bhotī)、“聪慧女”(vibhāvinī)等由bhū词根构成的词，以及其他以-ī结尾的词，亦应如是组合其名词范例。于此，其他以-ī结尾的词为：

‘‘မာတုလာနီ စ ဘဂိနီ, ဘိက္ခုနီ သာမုဂီ အဇီ;

ဝါပီ ပေါက္ခရဏီ ဒေဝီ, နာဂီ ယက္ခိနီ ရာဇိနီ.

舅母(mātulānī)与姊妹(bhaginī)，比丘尼、合欢(sāmugī)、母山羊(ajī)；水池(vāpī)、莲池(pokkharaṇī)与天女(devī)，龙女(nāgī)、夜叉女(yakkhinī)、王后(rājinī)。

ဒါသီ စ ဗြာဟ္မဏီ မုဋ္ဌ-ဿတိနီ သီဃယာယိနီ;

သာကိယာနီ’’တိ စာဒီနိ, ပယောဂါနိ ဘဝန္တိ ဟိ.

婢女(dāsī)、婆罗门女(brāhmaṇī)、失念女(muṭṭhassatinī)、疾行女(sīghayāyinī)，以及释迦女(Sākiyānī)等，皆是此类用例。

တတြ ‘‘ပေါက္ခရဏီ ဒါသီ, ဗြာဟ္မဏိ’’စ္စာဒိနံ ဂတိ;

အညထာပိ သိယာ ဂါထာ-စုဏ္ဏိယေသု ယထာရဟံ.

于彼，“莲池”、“婢女”、“婆罗门女”等词的格位变化(gati)，在偈颂(gāthā)与散文(cuṇṇiya)中亦可酌情变通。

‘‘ကုသာဝတီ’’တိအာဒီနံ, ဂါထာသွေဝ ဝိသေသတော;

ရူပါနိ အညထာ ဟောန္တိ, ဧကဝစနတော ဝဒေ.

“拘舍婆提”(Kusāvatī)等词，尤其在偈颂中，其形式亦有不同，我兹依单数(ekavacana)宣说。

‘‘ကာသီ အဝန္တီ’’ဣစ္စာဒီ, ဗဟုဝစနတော ဝဒေ;

‘‘စန္ဒဝတီ’’တိအာဒီနိ, ပယောဂဿာနုရူပတော.

“迦尸”(Kāsī)、“阿槃提”(Avanti)等词，我兹依复数(bahuvacana)宣说；“旃陀伐底”(Candavatī)等词，则依其用法。

တထာ ဟိ ‘‘ပေါက္ခရညော သုမာပိတာ. တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, ဒါသျော သတ္တသတာနိ စ. ဒါရကေ စ အဟံ နေဿံ[Pg.268], ဗြာဟ္မဏျာ ပရိစာရကေ. နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ. နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ. လက္ချာ ဘဝ နိဝေသနံ.

诚然，如“诸莲池(pokkharaṇī)善造。彼七百妻，及七百婢(dāsī)。我将携诸子，及婆罗门女的侍者(paricāraka)。诸河流淌。于尼连禅河(Nerañjarā)岸。愿你成为吉祥女神(Lakkhī)的住所。”

ဗာရာဏသျံ မဟာရာဇ, ကာကရာဇာ နိဝါသကော;

အသီတိယာ သဟဿေဟိ, သုပတ္တော ပရိဝါရိတော.

大王，于波罗奈(Bārāṇasī)，有鸦王居住，为八万善翼(supatta)之众所围绕。

ရာဇာ ယထာ ဝေဿဝဏော နဠိည’’န္တိ

“王如毗沙门(Vessavaṇa)之于莲池(naḷinī)。”

ဧဝမာဒီနံ ပါဠီနံ ဒဿနတော ပေါက္ခရဏီ ဣစ္စာဒီနံ နာမိကပဒမာလာယော သဝိသေသာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ကထံ? ‘ပေါက္ခရဏီ, ပေါက္ခရဏီ, ပေါက္ခရဏိယော, ပေါက္ခရညော. ပေါက္ခရဏိ’’န္တိအာဒိနာ ဝတွာ ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမိဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ပေါက္ခရဏိယာ, ပေါက္ခရညာ’’တိ ဧကဝစနာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. ဘုမ္မဝစနဋ္ဌာနေ ပန ‘‘ပေါက္ခရဏိယာ, ပေါက္ခရညာ, ပေါက္ခရဏိယံ, ပေါက္ခရည’’န္တိ စ ဧကဝစနာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗတ္ထ စ ပဒါနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. တထာ ‘‘ဒါသီ, ဒါသီ, ဒါသိယော, ဒါသျော. ဒါသိံ, ဒါသိယံ, ဒါသီ, ဒါသိယော, ဒါသျော’’တိ ဝတွာ ကရဏဝစနဋ္ဌာနာဒီသု ‘‘ဒါသိယာ, ဒါသျာ’’တိ ဧကဝစနာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. ဘုမ္မဝစနဋ္ဌာနေ ပန ‘‘ဒါသိယာ, ဒါသျာ, ဒါသိယံ, ဒါသျ’’န္တိ စ ဧကဝစနာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗတ္ထ ပဒါနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ယဋ္ဌိယာ ပဋိကောဋေတိ, ဃရေ ဇာတံဝ ဒါသိယံ. ဖုသိဿာမိ ဝိမုတ္တိယ’’န္တိ ပယောဂါနံ ဒဿနတော အံဝစနဿ ယမာဒေသဝသေန ‘‘ဒါသိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေသု စ ‘‘ဃရေ ဇာတံဝ ဒါသိယ’’န္တိ ဧတ္ထ အံဝစနဿ ယမာဒေသတော အညောပိ သဒ္ဒနယော လဗ္ဘတိ. ကထံ? ယထာ ဒဟရီ ဧဝ ‘‘ဒဟရိယာ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဒါသီ ဧဝ ‘‘ဒါသိယာ’’တိ.

由如是等巴利圣典可见，“莲池”(pokkharaṇī)等词的名词范例应特别组合。云何？“pokkharaṇī, pokkharaṇī, pokkharaṇiyo, pokkharañño。pokkharaṇiṃ”等说完后，于具格(karaṇa)、与格(sampadāna)、离格(nissakka)、属格(sāmi)处，当说单数“pokkharaṇiyā, pokkharaññā”。于处格(bhumma)处，则当说单数“pokkharaṇiyā, pokkharaññā, pokkharaṇiyaṃ, pokkharaññaṃ”。于一切处，词形皆应完备。同样，“dāsī, dāsī, dāsiyo, dāsyo。dāsiṃ, dāsiyaṃ, dāsī, dāsiyo, dāsyo”等说完后，于具格等处，当说单数“dāsiyā, dāsyā”。于处格处，则当说单数“dāsiyā, dāsyā, dāsiyaṃ, dāsyaṃ”。于一切处，词形皆应完备。于此，从“以杖击，如家中生之婢”、“我将触证解脱(vimutti)”等用例可见，因宾格(upayoga)的aṃ接尾辞被替换为ya，故说为“dāsiyaṃ”。其中，于“如家中生之婢”一句，除了aṃ接尾辞被替换为ya外，尚得另一语法规则。云何？如“daharī”(少女)亦称“dahariyā”，如是“dāsī”(婢女)亦称“dāsiyā”。

ဧတ္ထ ပန ‘‘ပဿာမိ ဝေါဟံ ဒဟရိံ, ကုမာရိံ စာရုဒဿန’’န္တိ စ ‘‘ယေ တံ ဇိဏ္ဏဿ ပါဒံသု, ဧဝံ ဒဟရိယံ သတိ’’န္တိ စ ပါဠိ နိဒဿနံ[Pg.269], ဥပယောဂဝစနိစ္ဆာယ ‘‘ဒါသိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဣမသ္မိံ ပနာဓိပ္ပာယေ ‘‘ဒါသိယာ, ဒါသိယာ, ဒါသိယာယော. ဒါသိယံ, ဒါသိယာ, ဒါသိယာယော. ဒါသိယာယာ’’တိ ကညာနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ ‘‘ကုမာရိယာ’’တိ သဒ္ဒဿေဝ. တထာ ဟိ ‘‘ကုမာရိယေ ဥပသေနိယေ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. တထာ ‘‘ပုပ္ဖဝတိယာ, ပုပ္ဖဝတိယံ, ပုပ္ဖဝတိယာယ, ပုပ္ဖဝတိယာယံ, ဘောတိ ပုပ္ဖဝတိယေ’’တိ ကညာနယနိဿိတေန ဧကဝစနနယေန နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

于此，以“我见少女(dahari)青春，童女(kumārī)容颜美”及“彼等为老者洗足，亦如是待少女(dahariyā)”等巴利圣典为示范，为示宾格(upayoga)之义而说“dāsiyaṃ”。于此义中，“dāsiyā, dāsiyā, dāsiyāyo。dāsiyaṃ, dāsiyā, dāsiyāyo。dāsiyāyā”等名词范例，如同“kumāriyā”一词，遵循“少女”(kaññā)的规则。诚然，可见巴利圣典“童女优波先尼(Upaseniyā)”。同样，“pupphavatiyā, pupphavatiyaṃ, pupphavatiyāya, pupphavatiyāyaṃ, bhoti pupphavatiye”等名词范例，亦依循基于“少女”(kaññā)规则的单数规则而成立。

ဧတ္ထ ပန ‘‘အတီတေ အယံ ဗာရာဏသီ ပုပ္ဖဝတိယာ နာမ အဟောသိ. ရာဇာသိ လုဒ္ဒကမ္မော, ဧကရာဇာ ပုပ္ဖဝတိယာယံ. ဥယျဿု ပုဗ္ဗေန ပုပ္ဖဝတိယာယာ’’တိ ပါဠိ စ အဋ္ဌကထာပါဌော စ နိဒဿနံ. အပရော နယော – ‘‘ဒါသိယာ ဒဟရိယာ ကုမာရိယာ’’တိအာဒီသု ကကာရဿ ယကာရာဒေသောပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဗြာဟ္မဏီသဒ္ဒဿ တု ‘‘ဗြာဟ္မဏီ, ဗြာဟ္မဏီ, ဗြာဟ္မဏိယော, ဗြာဟ္မဏျော. ဗြာဟ္မဏိ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ ကရဏဝစနဋ္ဌာနာဒီသု ‘‘ဗြာဟ္မဏိယာ, ဗြာဟ္မဏျာ’’တိ ဧကဝစနာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ, သဗ္ဗတ္ထ စ ပဒါနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. နဒီသဒ္ဒဿ ‘‘နဒီ, နဒီ, နဒိယော, နဇ္ဇော. နဒိ’’န္တိအာဒိနာ ဝတွာ ‘‘နဒိယာ, နဇ္ဇာ’’တိ စ ‘‘နဒိယံ, နဇ္ဇ’’န္တိ စ ဝတ္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗတ္ထ စ ပဒါနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေသု ဟိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဥပယောဂဗဟုဝစနံ အနာဂတမ္ပိ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ, တထာ ဥပယောဂဗဟုဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနံ အနာဂတမ္ပိ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ, ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမိဘုမ္မဝစနာနမ္ပိ အညတရသ္မိံ ဒိဋ္ဌေယေဝ အညတရံ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. တထာ ဟိ ‘‘ဒါသာ စ ဒါသျော အနုဇီဝိနော စာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဒါသျော’’တိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ အပရမ္ပိ ‘‘ဒါသျော’’တိ ဥပယောဂဗဟုဝစနံ တံသဒိသတ္တာ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ.

于此，“过去，此波罗奈(Bārāṇasī)名为花城(Pupphavatī)。国王行径残暴，是花城唯一的国王。从花城的东方出发”，此圣典(pāḷi)与义注(aṭṭhakathā)文句是范例。另一种方法：在“dāsiyā, dahariyā, kumāriyā”等词中，字母k替换为字母y也应被了知。至于“婆罗门女(brāhmaṇī)”一词，在说了“brāhmaṇī, brāhmaṇī, brāhmaṇiyo, brāhmaṇyo, brāhmaṇiṃ”等之后，在具格(karaṇavacana)等格位上，应说单数形式“brāhmaṇiyā, brāhmaṇyā”，并且在所有地方其词形都应完整。至于“河流(nadī)”一词，在说了“nadī, nadī, nadiyo, najjo, nadiṃ”等之后，应说“nadiyā, najjā”以及“nadiyaṃ, najjaṃ”，并且在所有地方其词形都应完整。因为在阴性词中，当主格复数可见时，那么即使未出现的宾格(upayogabahuvacana)复数也如同已见；同样，当宾格复数可见时，那么即使未出现的主格复数也如同已见。对于具格、与格、夺格、属格和处格，当其中之一可见时，那么其他的也如同已见。例如，在“男仆、女仆(dāsyo)和随从”中，当“dāsyo”作为主格复数可见时，那么另一个作为宾格复数的“dāsyo”，因其相似性，也如同已见。

‘‘သက္ကော [Pg.270] စ မေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, သော စ လဗ္ဘေထ မေ ဝရော;

ဧကရတ္တံ ဒွိရတ္တံ ဝါ, ဘဝေယျံ အဘိပါရကော;

ဥမ္မာဒန္တျာ ရမိတွာန, သိဝိရာဇာ တတော သိယ’’န္တိ

“若帝释天(Sakko)赐我一愿，而我此愿得以实现；愿能在一夜或两夜中，成为[她的]拥有者(abhipāraka)；与优摩檀提(Ummādantī)共相欢娱，然后我再成为斯毗王(Sivirāja)。”

ဧတ္ထ ‘‘ဥမ္မာဒန္တျာ’’တိ ကရဏဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ တံသဒိသာနိ သမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမိဘုမ္မဝစနာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ ဟောန္တိ. ‘‘ဗြာဟ္မဏျာ ပရိစာရကေ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဗြာဟ္မဏျာ’’တိ သာမိဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ တံသဒိသာနိ ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကဘုမ္မဝစနာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ ဟောန္တိ. ‘‘သေတိ ဘူမျာ အနုတ္ထုန’’န္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပထဗျာ စာရုပုဗ္ဗင်္ဂီ’’တိ ဧတ္ထ စ ‘‘ဘူမျာ, ပထဗျာ’’တိ သတ္တမိယာ ဧကဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ တံသဒိသာနိ ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမိဝစနာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ ဟောန္တိ. ‘‘ဗာရာဏသျံ မဟာရာဇာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဗာရာဏသျ’’န္တိ ဘုမ္မဝစနေ ဒိဋ္ဌေယေဝ တံသဒိသာနိ အညာနိပိ ‘‘ဗြာဟ္မဏျံ ဧကာဒသျံ ပဉ္စမျ’’န္တိအာဒီနိ ဘုမ္မဝစနာနိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ ဟောန္တိ.

于此，当“ummādantyā”作为具格(karaṇavacana)可见时，那么与它相似的与格、夺格、属格、处格也如同已见。在“brāhmaṇyā paricārake”中，当“brāhmaṇyā”作为属格(sāmivacana)可见时，那么与它相似的具格、与格、夺格、处格也如同已见。在“seti bhūmyā anutthunaṃ”中，以及在“pathabyā cārupubbaṅgī”中，当“bhūmyā, pathabyā”作为处格(sattamī)单数可见时，那么与它们相似的具格、与格、夺格、属格也如同已见。在“bārāṇasyaṃ mahārājā”中，当“bārāṇasyaṃ”作为处格(bhummavacana)可见时，那么与它相似的其他处格，如“brāhmaṇyaṃ, ekādasyaṃ, pañcamyaṃ”等，也如同已见。

ဂဏှန္တိ စ တာဒိသာနိ ရူပါနိ ပုဗ္ဗာစရိယာသဘာပိ ဂါထာဘိသင်္ခရဏဝသေန. သာသနေပိ ပန ဧတာဒိသာနိ ရူပါနိ ယေဘုယျေန ဂါထာသု သန္ဒိဿန္တိ.

卓越的古代导师们也为了编纂偈颂而采用了那些词形。再者，在教法中，这类词形大多见于偈颂中。

ကုသာဝတီ. ကုသာဝတိံ. ကုသာဝတိယာ, ကုသာဝတျာ. ကုသာဝတိယံ, ကုသာဝတျံ. ဘောတိ ကုသာဝတိ.

拘舍婆提(Kusāvatī)。拘舍婆提[宾格]。拘舍婆提[具格等]，拘舍婆提。在拘舍婆提[处格]，在拘舍婆提。大姐，拘舍婆提[呼格]。

ဗာရာဏသီ. ဗာရာဏသိံ. ဗာရာဏသိယာ, ဗာရာဏသျာ. ဗာရာဏသိယံ, ဗာရာဏသျံ, ဗာရာဏဿံ ဣစ္စပိ, ဘောတိ ဗာရာဏသိ.

波罗奈(Bārāṇasī)。波罗奈[宾格]。波罗奈[具格等]，波罗奈。在波罗奈[处格]，在波罗奈，亦作bārāṇassaṃ。大姐，波罗奈[呼格]。

နဠိနီ. နဠိနိံ. နဠိနိယာ, နဠိညာ. နဠိနိယံ, နဠိညံ. ဘောတိ နဠိနိ. အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

莲池(Naḷinī)。莲池[宾格]。莲池[具格等]，莲池。在莲池[处格]，在莲池。大姐，莲池[呼格]。其他词也应同样应用。

ဂါထာဝိသယံ ပန ပတွာ ‘‘ကုသာဝတိမှိ, ဗာရာဏသိမှိ, နဠိနိမှီ’’တိအာဒိနာ သဒ္ဒရူပါနိပိယောဇေတဗ္ဗာနိ. တထာ ဟိ ပါဠိယံ ‘‘ကုသာဝတိမှိ’’အာဒီနိ မှိယန္တာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဂါထာသုယေဝ [Pg.271] ပညာယန္တိ, န စုဏ္ဏိယပဒရစနာယံ. အက္ခရသမယေ ပန တာဒိသာနိ ရူပါနိ အနိဝါရိတာနိ ‘‘နဒိမှာ စာ’’တိအာဒိဒဿနတော. ယံ ပန အဋ္ဌကထာသု စုဏ္ဏိယပဒရစနာယံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိမှီ’’တိအာဒိကံ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပံ ဒိဿတိ, တံ အက္ခရဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ စုဏ္ဏိယပဒဋ္ဌာနေ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိယံ ပဋိသန္ဓိယံ သုဂတိယံ ဒုဂ္ဂတိယ’’န္တိအာဒိဒဿနတော. အယံ ပနေတ္ထ နိယမော သုဂတသာသနေ ဂါထာယံ စုဏ္ဏိယပဒဋ္ဌာနေ စ ‘‘ကညာ ရတ္တိ ဣတ္ထီ ယာဂု ဝဓူ’’တိ ဧဝံ ပဉ္စန္တေဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ နာ သ သ္မာ သ္မိံ မှာ မှိဣစ္စေတေ သဒ္ဒါ သရူပတော ပရတ္တံ န ယန္တိ. မှိသဒ္ဒေါ ပန ဂါထာယံ ဣဝဏ္ဏန္တေဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ ပရတ္တံ ယာတိ. တတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

至于偈颂的范畴，应使用“kusāvatimhi, bārāṇasimhi, naḷinimhī”等词形。因为在圣典(pāḷi)中，以“mhi”结尾的“kusāvatimhi”等阴性词形只见于偈颂，而不见于散文(cuṇṇiyapada)中。但在语法(akkharasamaya)中，这类词形是不被禁止的，如“nadimhā ca”等范例所示。然而，在义注(aṭṭhakathā)的散文中见到的“sammādiṭṭhimhī”等阴性词形，应被视为因字母讹误(akkharavipallāsa)而说，因为在散文语境中可见“sammādiṭṭhiyaṃ, paṭisandhiyaṃ, sugatiyaṃ, duggatiyaṃ”等范例。于此，在善逝的教法中，于偈颂和散文语境中，有此规则：“nā, sa, smā, smiṃ, mhā, mhi”这些词尾，就其形式而言，不接在以“kaññā(少女), ratti(夜), itthī(女人), yāgu(粥), vadhū(新妇)”这五种结尾的阴性词之后。但是，“mhi”词尾在偈颂中，则接在以i元音结尾的阴性词之后。关于此，有偈颂曰：

‘‘ဂါထာယံ စုဏ္ဏိယေ စာပိ, နာ သသ္မာဒီ သရူပတော;

နာကာရန္တဣဝဏ္ဏန္တ-ဣတ္ထီတိ ပရတံ ဂတာ.

“于偈颂与散文体中，nā、sa、smā等词尾，就其形式而言，不接在以ā、i、ī结尾的阴性词之后。”

မှိသဒ္ဒေါ ပန ဂါထာယံ, ဣဝဏ္ဏန္တိတ္ထိဘီ သဟ;

ယ’တော ပရတ္တမေတဿ, ပယောဂါနိ ဘဝန္တိ ဟိ.

“然而‘mhi’词尾在偈颂中，与以i元音结尾的阴性词相接；因为它的这些用法确实存在。”

ယထာ ဗလာကယောနိမှိ, န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော သဒါ;

ကုသာဝဘိမှိ နဂရေ, ရာဇာ အာသိ မဟီပတီ’’တိ.

“犹如在白鹭(balākā)的胎中，永远没有雄性；在拘舍婆提(Kusāvatī)城中，曾有一位国王，大地之主。”

ဧဝံ ကုသာဝတီ ဣစ္စာဒီနိ အညထာ ဘဝန္တိ, နဂရနာမတ္တာ ပနေကဝစနာနိပိ, န ဇနပဒနာမာနိ ဝိယ ဗဟုဝစနာနိ. ‘‘ကာသီ, ကာသိယော. ကာသီဟိ, ကာသီဘိ. ကာသီနံ. ကာသီသု. ဘောတိယော ကာသိယော. ဧဝံ အဝန္တီ အဝန္တိယော’’တိအာဒိနာပိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အညာနိပိ ပဒါနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ ကာသီဣစ္စာဒီနိ ဇနပဒနာမတ္တာ ရူဠှီဝသေန ဗဟုဝစနာနေဝ ဘဝန္တိ အတ္ထဿ ဧကတ္တေပိ.

如此，“拘舍婆提(Kusāvatī)”等词则不同，因为是城市名，所以是单数，不像地区(janapada)名那样是复数。“迦尸(Kāsī)，迦尸（复数）。以迦尸，以迦尸。迦尸的。在迦尸。大姐们，迦尸（复数）。”同样地，“阿槃提(Avanti)，阿槃提（复数）”等名词的变格表也应如此组合。其他词也应同样选取。如此，“迦尸”等词因为是地区名，所以依惯例(rūḷhī)而用复数，即使其意义是单数。

စန္ဒဝတီ, စန္ဒဝတိံ, စန္ဒဝတိယာ, စန္ဒဝတိယံ, ဘောတိ စန္ဒဝတိ, ဧဝံ ဧကဝစနဝသေန ဝါ, စန္ဒဝတိယော, စန္ဒဝတိယော, စန္ဒဝတီဟိ, စန္ဒဝတီဘိ, စန္ဒဝတီနံ, စန္ဒဝတီသု, ဘောတိယော [Pg.272] စန္ဒဝတိယော, ဧဝံ ဗဟုဝစနဝသေန ဝါ နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အညာနိပိ ပဒါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ‘‘စန္ဒဝတီ’’ဣစ္စာဒီနိ ဟိ ဧကိဿာ ဗဟူနဉ္စိတ္ထီနံ ပဏ္ဏတ္တိဘာဝတော ပယောဂါနုရူပေန ဧကဝစနဝသေန ဝါ ဗဟုဝစနဝသေန ဝါ ယောဇေတဗ္ဗာနိ ဘဝန္တိ. ဧသ နယော အညတြာပိ.

应知名词格位变化(nāmikapadamālā)，或依单数形式：月光女(Candavatī)、月光女、由/为/从/属月光女、于月光女、贤女月光女；或依复数形式：诸月光女、诸月光女、以/从诸月光女、以/从诸月光女、为/属诸月光女、于诸月光女、诸贤女月光女。其他词也应同样组合。因为“月光女”等词，由于是用于指称一位或多位女性，故应根据用法以单数或复数形式组合。此理亦通于他处。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဤကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以ī结尾的阴性词之根本形式的名词格位变化的详尽分别。

ဤကာရန္တတာပကတိကံ ဤကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以ī结尾为根本的阴性词终。

ဣဒါနိ ဘူဓာတုမယာနံ ဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ အပ္ပသိဒ္ဓတ္တာ အညေန ဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂေန နာမိကပဒမာလံ ပူရေဿာမ –

现在，由于源自“bhū”词根(bhūdhātu)的以u结尾的阴性名词数量稀少，我们将用另一个以u结尾的阴性名词来补全名词格位变化——

ယာဂု, ယာဂူ, ယာဂုယော. ယာဂုံ, ယာဂူ, ယာဂုယော. ယာဂုယာ, ယာဂူဟိ, ယာဂူဘိ. ယာဂုယာ, ယာဂူနံ. ယာဂုယာ, ယာဂူဟိ, ယာဂူဘိ. ယာဂုယာ, ယာဂူနံ. ယာဂုယာ, ယာဂုယံ, ယာဂူသု. ဘောတိ ယာဂု, ဘောတိယော ယာဂူ, ယာဂုယော.

粥(Yāgu)、诸粥、诸粥。粥、诸粥、诸粥。以粥、以诸粥、以诸粥。为粥、为诸粥。从粥、从诸粥、从诸粥。属粥、属诸粥。于粥、于粥、于诸粥。贤女，粥；诸贤女，诸粥；诸粥。

ဧဝံ ‘‘ဓာတု ဓေနု ကာသု ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရဇ္ဇု’’ဣစ္စာဒီနိ. တတြ ဓာတုသဒ္ဒေါ ရသရုဓိရမံသမေဒနှာရုအဋ္ဌိအဋ္ဌိမိဉ္ဇသုက္ကသင်္ခါတဓာတုဝါစကော ပုလ္လိင်္ဂေါ, သဘာဝဝါစကော ပန သုဂတာဒီနံ သာရီရိကဝါစကော လောကဓာတုဝါစကော စ စက္ခာဒိဝါစကော စ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ, ဘူ ဟူ ကရပစာဒိသဒ္ဒဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါစေဝ ပုလ္လိင်္ဂေါ စ. အတြ ပနိတ္ထိလိင်္ဂေါ အဓိပ္ပေတော.

“界”(dhātu)、“母牛”(dhenu)、“坑”(kāsu)、“癣”(daddu)、“痒”(kaṇḍu)、“疥癣”(kacchu)、“绳索”(rajju)等词也同样变化。其中，“dhātu”一词，当表示由味、血、肉、脂肪、筋、骨、骨髓、精液所构成的诸界时，是阳性；但当表示自性，或表示善逝(Sugata)等的舍利，或表示世界界(lokadhātu)，或表示眼等时，是阴性；当表示“bhū, hū, kara, paca”等词时，则既是阴性也是阳性。但于此，意指的是阴性。

သဝိနိစ္ဆယောယံဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以u结尾的阴性名词的名词格位变化的详尽分别。

ဥကာရန္တတာပကတိကံ ဥကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以u结尾为根本的阴性词终。

ဣဒါနိ ဘူသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ –

现在，我们将以古代导师的观点为前导，解说“bhū”等词的名词格位变化——

ဇမ္ဗူ, ဇမ္ဗူ, ဇမ္ဗုယော. ဇမ္ဗုံ, ဇမ္ဗူ, ဇမ္ဗုယော. ဇမ္ဗုယာ, ဇမ္ဗူဟိ, ဇမ္ဗူဘိ. ဇမ္ဗုယာ, ဇမ္ဗူနံ. ဇမ္ဗုယာ, ဇမ္ဗူဟိ, ဇမ္ဗူဘိ. ဇမ္ဗုယာ[Pg.273], ဇမ္ဗူနံ. ဇမ္ဗုယာ, ဇမ္ဗုယံ, ဇမ္ဗူသု. ဘောတိ ဇမ္ဗု, ဘောတိယော ဇမ္ဗူ, ဇမ္ဗုယော. ယမကမဟာထေရမတံ.

阎浮树(jambū)、诸阎浮树、诸阎浮树。阎浮树、诸阎浮树、诸阎浮树。以阎浮树、以诸阎浮树、以诸阎浮树。为阎浮树、为诸阎浮树。从阎浮树、从诸阎浮树、从诸阎浮树。属阎浮树、属诸阎浮树。于阎浮树、于阎浮树、于诸阎浮树。贤女，阎浮树；诸贤女，诸阎浮树；诸阎浮树。此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)的观点。

ဧတ္ထ ဇမ္ဗူသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တံ ‘‘အမ္ဗာ သာလာ စ ဇမ္ဗုယော’’တိအာဒိနာ ပသိဒ္ဓံ. ‘‘ဣမေ တေ ဇမ္ဗုကာ ရုက္ခာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ရုက္ခသဒ္ဒံ အပေက္ခိတွာ ‘‘ဇမ္ဗုကာ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ဟိ ဇမ္ဗူတိ ကထေတဗ္ဗာတိ ဇမ္ဗုကာ. ကေ ရေ ဂေ သဒ္ဒေတိ ဓာတု. အထ ဝါ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဇမ္ဗူ ဧဝ ဇမ္ဗုကာ, ဇမ္ဗုကာ စ တာ ရုက္ခာ စာတိ ဇမ္ဗုကာရုက္ခာ, ယထာ လင်္ကာဒီပေါ, ပုလ္လိင်္ဂပက္ခေ ဝါ သမာသဝသေန ‘‘ဇမ္ဗုကရုက္ခာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဝိသယတ္တာ ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ ဒီဃံ ကတွာ ‘‘ဇမ္ဗုကာရုက္ခာ’’တိ ဝုတ္တံ ‘‘သရဏာဂမနေ ကဉ္စီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ.

于此，“jambū”一词的阴性属性，由“ambā sālā ca jambuyo”(芒果树、娑罗树和阎浮树)等句而闻名。至于“ime te jambukā rukkhā”(这些是你的阎浮树)一句，应知是参照“树”(rukkha)一词而作阳性解释(pulliṅganiddeso)“jambukā”。因为应被称为“jambū”，故名“jambukā”。其词根为ku、re、ge，意为“发声”。或者，从阴性角度看，“jambū”即是“jambukā”，“jambukā”与“tā rukkhā”(那些树)合为“jambukārukkhā”，如同“楞伽岛”(Laṅkādīpo)。或者，在阳性方面，依复合词规则本应说“jambukarukkhā”，但因是偈颂，为保持音韵而将元音拉长，说成“jambukārukkhā”，如同在“saraṇāgamane kañcī”(归依时的腰带)一句中那样。

ဘူ, ဘူ, ဘုယော. ဘုံ, ဘူ, ဘုယော. ဘုယာ, ဘူဟိ, ဘူဘိ. ဘုယာ, ဘူနံ. ဘုယာ, ဘူဟိ, ဘူဘိ. ဘုယာ, ဘူနံ. ဘုယာ, ဘုယံ, ဘူသု. ဘောတိ ဘု, ဘောတိယော ဘူ, ဘုယော.

地(bhū)、诸地、诸地。地、诸地、诸地。以地、以诸地、以诸地。为地、为诸地。从地、从诸地、从诸地。属地、属诸地。于地、于地、于诸地。贤女，地；诸贤女，诸地；诸地。

ဧဝံ ‘‘အဘူ, အဘူ, အဘုယော. အဘုံ, အဘူ, အဘုယော. အဘုယာ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အတြ ‘‘အဘုံ မေ ကထံ နု ဘဏသိ, ပါပကံ ဝတ ဘာသသီ’’တိ နိဒဿနပဒံ.

如此，应以“非有(abhū)、非有、诸非有。非有、非有、诸非有。由非有”等方式组合。于此，“你怎能对我说‘非有’(abhuṃ)，你说的真是恶语”是示例句。

‘‘ဝဓူ စ သရဘူ စေဝ, သရဗူ သုတနူ စမူ;

ဝါမူရူ နာဂနာသူရူ’’, ဣစ္စာဒီ ဇမ္ဗုယာ သမာ.

“新妇”(Vadhū)与“萨拉布”(Sarabhū)，以及“萨拉布”(Sarabū)、“苏妲娜”(Sutanū)、“军队”(Camū)；“美腿者”(Vāmūrū)、“龙鼻者”(Nāganāsūrū)等词，其变化与“jambū”一词相似。

ဣဒံ ပန သုခုမံ ဌာနံ သုဋ္ဌု မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ‘‘ဝဒညူ, ဝဒညူ, ဝဒညုယော. ဝဒညုံ, ဝဒညူ, ဝဒညုယော. ဝဒညုယာ’’တိ ဇမ္ဗူသမံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ‘‘မဂ္ဂညူ ဓမ္မညူ ကတညူ’’ဣစ္စာဒီသုပိ.

然而，此一细微之处应当善记于心。“慷慨者(Vadaññū)、慷慨者、诸慷慨者。慷慨者、慷慨者、诸慷慨者。由慷慨者”应如“jambū”一词般组合。同样，“知晓道者”(Maggaññū)、“知晓法者”(Dhammaññū)、“知恩者”(Kataññū)等词亦复如是。

နနု စ ဘော –

先生，难道不是如此吗？

‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ;

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နော, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ

我实从此去，得获于人身；慷慨具戒行，当行众多善。

ဧဝမာဒိပ္ပယောဂဒဿနတော ဝဒညူသဒ္ဒါဒီနံ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ ပသိဒ္ဓေါ, ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ ဣဓ ဣတ္ထိလိင်္ဂနယော ဒဿိတောတိ? ဝဒညူဣစ္စာဒီနံ ဧကန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝါဘာဝတော ဒွိလိင်္ဂါနိ တေသံ ဝါစ္စလိင်္ဂတ္တာ. တထာ ဟိ –

从如是等用法的范例可见，“慷慨者”(vadaññū)等词为阳性是公认的。既然如此，为何此处又展示其阴性用法呢？因为“慷慨者”等词并非绝对的阳性，它们是双性词，其性取决于所指代者。正如——

‘‘သာဟံ ဂန္တွာ မနုဿတ္တံ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ;

သံဃေ ဒါနာနိ ဒဿာမိ, အပ္ပမတ္တာ ပုနပ္ပုန’’န္တိ စ,

我往生人趣，慷慨离悭吝；于僧团布施，数数不放逸。

‘‘ကောဓနာ အကတညူ စာ’’တိ စ ဣတ္ထိလိင်္ဂပယောဂိကာ ဗဟူ ပါဠိယော ဒိဿန္တိ, တသ္မာ ဧဝံ နီတိ အမှေဟိ ဌပိတာ.

在“愤怒女(kodhanā)与忘恩者(akataññū)”等许多使用阴性的巴利文中可见，因此我们确立了此规则(nīti)。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဦကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以ū结尾的阴性词之根本形式的名词格位变化的详尽分别。

ဦကာရန္တတာပကတိကံ ဦကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以ū结尾为根本的阴性词终。

ဩကာရန္တပဒံ ဘူဓာတုမယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂမပ္ပသိဒ္ဓံ, အညံ ပနောကာရန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ပသိဒ္ဓံ.

由“bhū”词根(bhūdhātu)构成的以o结尾的阴性词不常见，但其他以o结尾的阴性词则很常见。

ဩကာရန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဂေါသဒ္ဒေါတိ ဝိဘာဝယေ;

ဂေါသဒ္ဒဿေဝ ပုလ္လိင်္ဂေ, ရူပမဿာဟု ကေစန;

以o结尾的阴性词，当知即是“牛”(go)一词；亦有论师说其在阳性中的形式与此相同。

တထာ ဟိ ကေစိ ‘‘ဂေါ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝု’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာနိ ပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပါနိ ဝိယ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပါနိ ဣစ္ဆန္တိ, တေသံ မတေ မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏာနံ ဝဏ္ဏဝိသေသာဘာဝေါ ဝိယ ရူပဝိသေသာဘာဝတော ဂေါသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝပဋိပါဒနံ အနိဇ္ဈာနက္ခမံ. ကသ္မာတိ စေ? ယသ္မာ မာတုဂါမသဒ္ဒဿ ‘‘မာတုဂါမော, မာတုဂါမာ. မာတုဂါမ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဒွေ ပဒမာလာ ကတွာ ဧကာ ပုလ္လိင်္ဂဿ ပဒမာလာ, ဧကာ ဣတ္ထိလိင်္ဂပဒမာလာတိ ဝုတ္တဝစနံ ဝိယ ဣဒံ ဝစနံ အမှေ ပဋိဘာတိ, တသ္မာ အနိဇ္ဈာနက္ခမံ.

确实，有些人希望阴性go词(gosadda)的形式，能像以“go, gāvo, gavo, gāvu”等方式所述的阳性go词形式一样。在他们看来，犹如碎金之间没有颜色差别，由于词形没有差别，要确立go词的阴性状态是不可接受的。何以故？因为，犹如对“妇女(mātugāma)”一词，依“mātugāmo, mātugāmā, mātugāma”等方式造出两种词形变化表(padamālā)，而说一者为阳性词形变化表，一者为阴性词形变化表，此所述之言于我等显现为如此（即同样没有词形差别），是故（前说）不可接受。

အပိစ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပေသု ပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပေဟိ သမေသု သန္တေသု ကထံ ဂေါသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ [Pg.275] သိယာ? ရူပမာလာဝိသေသာဘာဝတော. ယထာ ဟိ ရတ္တိ အဂ္ဂိ အဋ္ဌိသဒ္ဒါနံ ဣကာရန္တဘာဝေန သမတ္တေပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂပုမနပုံသကလိင်္ဂလက္ခဏဘူတော ရူပမာလာဝိသေသော ဒိဿတိ. ယထာ ပန ဒွိန္နံ ဓာတုသဒ္ဒါနံ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂပရိယာပန္နာနံ ရူပမာလာဝိသေသော ဒိဿတိ, န တထာ တေဟာစရိယေဟိ အဘိမတဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပမာလာဝိသေသော ဒိဿတိ. ယထာ ပန ဒွိန္နံ ဓာတုသဒ္ဒါနံ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂပရိယာပန္နာနံ ရူပမာလာဝိသေသော ဘဝတိ, ယထာ ဒွိန္နံ ဂေါသဒ္ဒါနံ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂပရိယာပန္နာနံ ရူပမာလာဝိသေသေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ယထာ စ ဒွိန္နံ အာယုသဒ္ဒါနံ ပုန္နပုံသကလိင်္ဂပရိယာပန္နာနံ ရူပမာလာဝိသေသော ဒိဿတိ, တထာ ဒွိန္နံ ဂေါသဒ္ဒါနံ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂပရိယာပန္နာနံ ရူပမာလာဝိသေသေန ဘဝိတဗ္ဗံ. အဝိသေသတ္တေ သတိ ကထံ တေသံ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဝဝတ္ထာနံ သိယာ, ကထဉ္စ ဝိသဒါဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ သိယာ. ဣဒံ ဌာနံ အတီဝ သဏှသုခုမံ ပရမဂမ္ဘီရံ မဟာဂဟနံ န သက္ကာ သဗ္ဗသတ္တာနံ မူလဘာသာဘူတာယ သဗ္ဗညုဇိနေရိတာယ မာဂဓိကာယ သဘာဝနိရုတ္တိယာ နယံ သမ္မာ အဇာနန္တေန အကတဉာဏသမ္ဘာရေန ကေနစိ အဇ္ဈောဂါဟေတုံ ဝါ ဝိဇဋေတုံ ဝါ, အမှာကံ ပန မတေ ဒွိန္နံ ဂေါသဒ္ဒါနံ ရူပမာလာဝိသေသော စေဝ ဒိဿတိ, ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဝဝတ္ထာနဉ္စ ဒိဿတိ, ဝိသဒါဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ စ ဒိဿတိ, နပုံသကလိင်္ဂဿ တဒုဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာ စ ဒိဿတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

再者，若阴性go词的形式与阳性go词的形式相同，go词的阴性如何成立？因其词形变化表(rūpamālā)无差别故。犹如“夜(ratti)”、“火(aggi)”、“骨(aṭṭhi)”诸词，虽同为i-词尾，然可见其作为阴、阳、中性特征的词形变化表之差别。又如，分属阴阳二性的两个“界(dhātu)”词，其词形变化之差别可见，然彼等阿阇梨所主张的阴性go词，却不见此词形变化之差别。犹如分属阴阳二性的两个dhātu词有词形变化之差别，分属阴阳二性的两个go词亦应有此差别。又如分属阳性与中性的两个“寿(āyu)”词，其词形变化之差别可见，分属阴阳二性的两个go词亦应有此差别。若无差别，如何确定其阴阳二性？又如何有明晰与不明晰之行相的用法？此义处甚为精细、幽微、至为甚深、极为难解，非未积聚智慧资粮、不了知一切有情之根本语言、由一切知胜者(sabbaññujina)所说之摩揭陀(māgadhikā)自然语词(sabhāvanirutti)之规则者所能通达或辨析。然依我等之见，两个go词的词形变化表差别是可见的，其阴阳二性的确定也是可见的，明晰与不明晰之行相的用法也是可见的，而中性则有超越此二者的行相用法，当如是知。

ဣဒါနိ ဣမဿတ္ထဿ အာဝိဘာဝတ္ထံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဣမံ နီတိံ ဌပေဿာမ. ဧဝဉှိ သတိ ပရိယတ္တိသာသနေ ပဋိပန္နကာ နိက္ကင်္ခဘာဝေန န ကိလမိဿန္တိ. ဧတ္ထ တာဝ အတ္ထဂ္ဂဟဏေ ဝိညူနံ ကောသလ္လုပ္ပာဒနတ္ထံ တိဿော နာမိကပဒမာလာယော ကထေဿာမ – သေယျထိဒံ?

现在，为了显明此义，我们在此处确立这一规则。若能如此，在教法(pariyattisāsana)中修行的人们将因无有疑惑而不致疲累。在此，为了使智者在领会文义时能生起善巧，我们将解说三种名词词形变化表(nāmikapadamālā)——即：

ဂါဝီ, ဂါဝီ, ဂါဝိယော. ဂါဝိံ, ဂါဝီ, ဂါဝိယော. ဂါဝိယာ, ဂါဝီဟိ, ဂါဝီဘိ. ဂါဝိယာ, ဂါဝီနံ. ဂါဝိယာ, ဂါဝီဟိ, ဂါဝီဘိ. ဂါဝိယာ[Pg.276], ဂါဝီနံ. ဂါဝိယာ, ဂါဝိယံ, ဂါဝီသု. ဘောတိ ဂါဝိ, ဘောတိယော ဂါဝီ, ဂါဝိယော.

主格：gāvī, gāvī, gāviyo。对格：gāviṃ, gāvī, gāviyo。具格：gāviyā, gāvīhi, gāvībhi。为格：gāviyā, gāvīnaṃ。从格：gāviyā, gāvīhi, gāvībhi。属格：gāviyā, gāvīnaṃ。依格：gāviyā, gāviyaṃ, gāvīsu。呼格：bhoti gāvi, bhotiyo gāvī, gāviyo。

အယံ ဂေါသဒ္ဒတော ဝိဟိတဿ ဤပစ္စယဿ ဝသေန နိပ္ဖန္နဿ ဣတ္ထိဝါစကဿ ဤကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂါဝီသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

此为由go词加上规定的ī后缀而形成的、表示阴性、以ī结尾的阴性词“gāvī”(母牛)的名词词形变化表。

ဂေါ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝုံ, ဂါဝံ, ဂဝံ, ဂါဝေါ, ဂဝေါ. ဂါဝေန, ဂဝေန, ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂါဝါ, ဂါဝသ္မာ, ဂါဝမှာ, ဂဝါ, ဂဝသ္မာ, ဂဝမှာ, ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂါဝေ, ဂါဝသ္မိံ, ဂါဝမှိ, ဂဝေ, ဂဝသ္မိံ, ဂဝမှိ, ဂါဝေသု, ဂဝေသု, ဂေါသု. ဘော ဂေါ, ဘဝန္တော ဂါဝေါ, ဂဝေါ.

主格：go, gāvo, gavo。对格：gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ, gāvo, gavo。具格：gāvena, gavena, gohi, gobhi。为格：gāvassa, gavassa, gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ。从格：gāvā, gāvasmā, gāvamhā, gavā, gavasmā, gavamhā, gohi, gobhi。属格：gāvassa, gavassa, gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ。依格：gāve, gāvasmiṃ, gāvamhi, gave, gavasmiṃ, gavamhi, gāvesu, gavesu, gosu。呼格：bho go, bhavanto gāvo, gavo。

အယံ ပုမဝါစကဿ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ.

此为表示阳性、以o结尾的阳性词“go”(公牛)的名词词形变化表。

ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ. ဂါဝံ, ဂဝံ, ဂါဝိံ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ ဂဝေါ. ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂေါဟိ, ဂေါဘိ. ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ. ဂေါသု. ဘောတိ ဂေါ, ဘောတိယော ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ. အယံ ပုမိတ္ထိဝါစကဿ ဩကာရန္တဿိတ္ထိပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒနာမိကပဒမာလာ.

主格：go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo。对格：gāvaṃ, gavaṃ, gāviṃ, gāvo, gāvī, gavo。具格：gohi, gobhi。为格：gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ。从格：gohi, gobhi。属格：gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ。依格：gosu。呼格：bhoti go, bhotiyo gāvo, gāvī, gavo。此为表示阳性与阴性、以o结尾的阴阳性词go的名词词形变化表。

ဧတ္ထ ပန ‘‘ဂါဝု’’န္တိ ပဒံ ဧကန္တပုမဝါစကတ္တာ န ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဧကန္တပုမဝါစကတ္တဉ္စဿ အာဟစ္စပါဠိယာ ဉာယတိ ‘‘ဣဓ ပန ဘိက္ခဝေ ဝဿူပဂတံ ဘိက္ခုံ ဣတ္ထီ နိမန္တေသိ ‘ဧဟိ ဘန္တေ, ဟိရညံ ဝါ တေ ဒေမိ, သုဝဏ္ဏံ ဝါ တေ ဒေမိ, ခေတ္တံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဝတ္ထုံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဂါဝုံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဂါဝိံ ဝါ တေ ဒေမိ. ဒါသံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဒါသိံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဓီတရံ ဝါ တေ ဒေမိ ဘရိယတ္ထာယ, အဟံ ဝါ တေ ဘရိယာ ဟောမိ, အညံ ဝါ တေ ဘရိယံ အာနေမီ’တိ’’ ဧဝံ အာဟစ္စပါဠိယာ ဉာယတိ.

于此当知，“gāvu”一词因其专指阳性，故未在此处提及。其专指阳性之性质，可从所引圣典(āhaccapāḷi)得知：“诸比丘(bhikkhu)，于此，一入雨安居的比丘为一女人所邀：‘来，尊者，我将给您银、或给您金、或给您田地、或给您地产(vatthu)、或给您公牛(gāvuṃ)、或给您母牛(gāviṃ)、或给您男仆、或给您女仆、或给您女儿为妻、或我自为您妻、或为您带来另一妻子。’”由是所引圣典可知。

ဧတ္ထ [Pg.277] ဟိ ‘‘ဂါဝု’’န္တိ ဝစနေန ပုမာ ဝုတ္တော, ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဝစနေန ဣတ္ထီ, ယံ ပန ဣမိဿံ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂပဒမာလာယံ ‘‘ဂါဝီ’’တိ ပဒံ စတုက္ခတ္တုံ ဝုတ္တံ, တံ ‘‘ကညာ’’တိ ပဒံ ဝိယ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာဝိညာပနေ သမတ္ထံ ဟောတိ. န ဟိ ဣတရေသု လိင်္ဂေသု သမာနသုတိကဘာဝေန စတုက္ခတ္တုံ အာဂတပဒံ ဧကမ္ပိ အတ္ထိ, ‘‘ဂါဝီ ဂါဝိ’’န္တိ စ ဣမေသံ သဒ္ဒါနံ ကတ္ထစိ ဌာနေ ဣတ္ထိပုမေသု သာမညဝသေန ပဝတ္တိံ ဥပရိ ကထယိဿာမ. ယာ ပနမှေဟိ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ. ဂါဝံ, ဂဝံ, ဂါဝိ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဒမာလာ ကတာ, တတ္ထ ဂေါသဒ္ဒတော သိယောနံ ဤကာရာဒေသော အံဝစနဿ စ ဣံကာရာဒေသော ဘဝတိ, တေန ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ‘‘ဂါဝီ ဂါဝီ ဂါဝိ’’န္တိ ရူပါနိ ဒဿိတာနိ. တထာ ဟိ မုခမတ္တဒီပနိယံ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒုနာ ဝဇိရဗုဒ္ဓါစရိယေန နိရုတ္တိနယေ ကောသလ္လဝသေန ဂေါသဒ္ဒတော ယောနမီကာရာဒေသော ဝုတ္တော. ယထာ ပန ဂေါသဒ္ဒတော ယောနမီကာရာဒေသော ဘဝတိ, တထာ သိဿီကာရာဒေသော အံဝစနဿ စ ဣံကာရာဒေသော ဘဝတိ. အတြိမာ နယဂ္ဂါဟပရိဒီပနိယော ဂါထာ –

在此，以“gāvu”一词指称雄性(pumā)，以“gāvi”一词指称雌性(itthī)。至于在此以-o结尾的阴性词格位变化表(padamālā)中，“gāvī”一词出现四次，如同“kaññā”（少女）一词，足以表明阴性词的不明确用法(avisadākāravohāratā)。在其他性中，没有一个词因发音相同(samānasutikabhāva)而出现四次。关于“gāvī”、“gāvi”等词在某些场合通用于雌雄两性的情况，我们将在后面说明。至于我们所造的以-o结尾的阴性词格位变化，如“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo. Gāvaṃ, gavaṃ, gāviṃ”等，其中从“go”词，主格单数(si)与复数(yo)替换为“ī”，且宾格(aṃ)替换为“iṃ”，因此展示出以-o结尾的阴性词有“gāvī, gāvī, gāviṃ”等形式。诚然，在《面分灯》(Mukhamattadīpanī)中，精通词汇的金刚智阿阇梨(Vajirabuddhācariya)以其通晓语源学(niruttinaya)之故，说过从“go”词的复数(yo)可替换为“ī”。如同从“go”词的复数(yo)可替换为“ī”，其单数主格(si)亦可替换为“ī”，且宾格(aṃ)可替换为“iṃ”。为阐明此规则，有如下偈颂：

ဤပစ္စယာ သိဒ္ဓေသွပိ, ‘‘ဂါဝီ ဂါဝီ’’တိအာဒိသု;

ပဌမေကဝစနာဒိ-အန္တေသု ဇိနသာသနေ.

纵有-ī后缀(īpaccaya)成词，如“gāvī”、“gāvī”等；于佛陀教法(jinasāsane)之中，亦用于主格单数(paṭhamekavacana)等语尾。

ဝဒတာ ယောနမီကာရံ, ဂေါသဒ္ဒဿိတ္ထိယံ ပန;

အဝိသဒတ္တမက္ခာတုံ, နယော ဒိန္နောတိ နော ရုစိ.

为说明阴性“go”词的不明确性，故说其复数(yo)可替换为“ī”；此规则乃我等所乐见。

ကိဉ္စ ဘိယျော အဋ္ဌကထာသု စ –

再者，于诸义注(aṭṭhakathā)中亦云——

‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ-ဝစနေန ပနိတ္ထိယံ;

အဝိသဒတ္တမက္ခာတုံ, နယော ဒိန္နောတိ နော ရုစိ.

先说“gāvo”，复以“gāvi”一词言阴性；为说明其不明确性，故立此规则，此乃我等所乐见。

တထာ ဟိ သမန္တပါသာဒိကာဒီသု အဋ္ဌကထာသု ‘‘ဆေကော ဟိ ဂေါပါလကော သက္ခရာယော ဥစ္ဆင်္ဂေန ဂဟေတွာ ရဇ္ဇုဒဏ္ဍဟတ္ထော ပါတောဝ ဝဇံ ဂန္တွာ ဂါဝေါ ပိဋ္ဌိယံ ပဟရိတွာ ပလိဃထမ္ဘမတ္ထကေ [Pg.278] နိသိန္နော ဒွါရံ ပတ္တံ ပတ္တံ ဂါဝိံ ‘ဧကော ဒွေ’တိ သက္ခရံ ခိပိတွာ ဂဏေတီ’’တိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဝစနေန ဣတ္ထိပုမဝါစကဿ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဝိဟိတာ. ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဟိ ဣမိနာ သာမညတော ဣတ္ထိပုမဘူတာ ဂေါဏာ ဂဟိတာ, တထာ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဣမိနာပိ ဣတ္ထိဘူတော ပုမဘူတော စ ဂေါဏော. ဧဝံ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ စ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ စ ဣမေ သဒ္ဒါ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ နိရုတ္တိနယကုသလတာယ သမာနလိင်္ဂဝသေန ဧကသ္မိံယေဝ ပကရဏေ ဧကသ္မိံယေဝ ဝါကျေ ပိဏ္ဍီကတာ. ယဒိ ဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနဿ ဣတ္ထိပုမဝါစကဿ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ပဒမာလာယံ ‘‘ဂါဝီ ဂါဝိ’’မိစ္စေတာနိ ရူပါနိ န လဗ္ဘေယျုံ, အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂါဝ’’န္တိစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ပန န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယထာ စ ပန အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဣတ္ထိပုမဝသေန သဗ္ဗေသံ ဂုန္နံ သင်္ဂါဟကဝစနံ ဝတွာ တေယေဝ ဂါဝေါ သန္ဓာယ ပုန ‘‘ဒွါရံ ပတ္တံ ပတ္တံ ဂါဝိ’’န္တိ သဒ္ဒရစနံ ကုဗ္ဗိံသု, တသ္မာ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အသဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနံ ဣဒံ ဂါဝီသဒ္ဒေန ဣတ္ထိယာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာတိ စေ? န, ပကရဏဝသေန အတ္ထန္တရဿ ဝိဒိတတ္တာ. န ဟိ သဗ္ဗဝဇေသု ‘‘ဣတ္ထိယောယေဝ ဝသန္တိ, န ပုမာနော’’တိ စ, ‘‘ပုမာနောယေဝ ဝသန္တိ, န ဣတ္ထိယော’’တိ စ သက္ကာ ဝတ္တုံ. အပိစ ‘‘ဂါဝိမ္ပိ ဒိသွာ ပလာယန္တိ ‘ဘိက္ခူ’တိ မညမာနာ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ, ဧတ္ထာပိ ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဝစနေန ဣတ္ထိဘူတော ပုမဘူတော စ သဗ္ဗော ဂေါ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတရထာ ‘‘ဣတ္ထိဘူတောယေဝ ဂေါ ဘိက္ခူတိ မညိတဗ္ဗော’’တိ အာပဇ္ဇတိ. ဣတိ ပါဠိနယေန ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနမှာ ဣတ္ထိပုမဝါစကသ္မာ ဂေါသဒ္ဒတော အံဝစနဿ ဣံကာရာဒေသော ဟောတီတိ ဝိညာယတိ.

诚然，在《普端严》(Samantapāsādikā)等义注中提到：“一位聪明的牧人手持绳与杖，将石子放在腰间，清晨前往牛栏(vaja)，拍打牛群(gāvo)的背部，然后坐在门柱顶上，每当一头牛(gāviṃ)到达门口，便投下一颗石子计数说：‘一，二’。”在这段话中，先是说了“gāvo”，接着又用“gāvi”一词，这表明表示雌雄两性的、以-o结尾的阴性词“go”存在一种不明确的用法。确实，“gāvo”一词通常总指雌雄两种牛(goṇā)；同样，“gāvi”一词也指雌牛和雄牛。像这样，“gāvo”和“gāvi”这两个词，被精通词汇的义注师(aṭṭhakathācariya)们，因其对语源学(niruttinaya)方法的善巧，在同一篇章、同一句子中，以同性（阴性）的方式并列。如果在一个表示雌雄两性的、以-o结尾的阴性词“go”的格位变化表中，找不到“gāvī”和“gāviṃ”这些形式，那么在义注中，说了“gāvo”之后，就应该说“gāvaṃ”，而不该说“gāviṃ”。然而，既然义注师们先是说了“gāvo”这一总括雌雄所有牛的词，然后又针对同样的牛群，构建了“每当一头牛(gāviṃ)到达门口”这样的句子，因此当知“gāviṃ”一词也是总括一切的词。如果说：“这个词并非总括一切，因为‘gāvī’一词只取雌性之义”，（我们回答：）并非如此，因为根据语境(pakaraṇa)可知其有别义。在所有的牛栏中，不可能说“只住着雌牛，没有雄牛”，或“只住着雄牛，没有雌牛”。此外，圣典(pāḷi)中也见到：“他们看见牛(gāvimpi)，以为是比丘(bhikkhū)而逃跑。”在这里，也当知“gāvi”一词总括了雌雄所有的牛。否则，就会得出“只有雌牛才会被误认为比丘”的结论。因此，可以了知，根据圣典的规则，从表示雌雄两性的、用于阴性语境的“go”一词，其宾格(aṃ)会替换为“iṃ”。

ဝဇိရဗုဒ္ဓါစရိယေနပိ [Pg.279] ဂေါသဒ္ဒတော ဤပစ္စယေ ကာတဗ္ဗေပိ အကတွာ ယောနမီကာရာဒေသော ကတော. တဿာဓိပ္ပာယော ဧဝံ သိယာ ဂေါသဒ္ဒတော ဤပစ္စယေ ကတေ သတိ ဤပစ္စယဝသေန ‘‘ဂါဝီ’’တိ နိပ္ဖန္နသဒ္ဒေါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိသယေ ‘‘မိဂီ မောရီ ကုက္ကုဋီ’’ဣစ္စာဒယော ဝိယ ဣတ္ထိဝါစကောယေဝ သိယာ, န ကတ္ထစိပိ ဣတ္ထိပုမဝါစကော, တသ္မာ သာသနာနုကူလပ္ပယောဂဝသေန ယောနမီကာရာဒေသော ကာတဗ္ဗောတိ. ဣတိ ဝဇိရဗုဒ္ဓါစရိယမတေ ဂေါသဒ္ဒတော ယောနံ ဤကာရာဒေသော ဟောတီတိ ဉာယတိ.

金刚智阿阇梨(Vajirabuddhācariya)也认为，对于“go”一词，虽然可以加“ī”后缀(īpaccaya)，但他没有这样做，而是将复数(yo)替换为“ī”。他的意图可能是这样：如果从“go”一词加上“ī”后缀，那么通过“ī”后缀形成的“gāvī”一词，在任何情况下都会像“migī”（雌鹿）、“morī”（雌孔雀）、“kukkuṭī”（母鸡）等词一样，仅仅表示雌性，而绝不会表示雌雄两性。因此，为了符合教法的用法，应该将复数(yo)替换为“ī”。由此可知，根据金刚智阿阇梨的观点，从“go”一词，其复数(yo)会替换为“ī”。

ကိဉ္စ ဘိယျော – ယသ္မာ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ‘‘ဂါဝေါ ပိဋ္ဌိယံ ပဟရိတွာ’’တိအာဒိနာ နယေန ရစိတာယ ‘‘ဒွါရံ ပတ္တံ ပတ္တံ ဂါဝိံ ‘ဧကော ဒွေ’တိ သက္ခရံ ခိပိတွာ ဂဏေတီ’’တိ ဝစနပရိယောသာနာယ သဒ္ဒရစနာယံ ‘‘ဧကော ဂါဝီ, ဒွေ ဂါဝီ’’တိ အတ္ထယောဇနာနယော ဝတ္တဗ္ဗော ဟောတိ, ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဥပယောဂဝစနဉ္စ ဒိဿတိ. ဣတိ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ မတေ ဂေါသဒ္ဒတော သိယောနမီကာရာဒေသော အံဝစနဿ ဣံကာရာဒေသော ဟောတီတိ ဉာယတိ. တသ္မာယေဝမှေဟိ ယာ သာ ဩကာရန္တတာပကတိကဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ, ဂါဝံ, ဂါဝိ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဒမာလာ ဌပိတာ, သာ ပါဠိနယာနုကူလာ အဋ္ဌကထာနယာနုကူလာ ကစ္စာယနာစရိယမတံ ဂဟေတွာ ပဒနိပ္ဖတ္တိဇနကဿ ဂရုနော စ မတာနုကူလာ, ‘‘ဂါဝီ’’တိ ပဒဿ စတုက္ခတ္တုံ အာဂတတ္တာ ပန ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတ္တဉ္စ သာဓေတိ. ဣစ္စေသာ ပါဠိနယာဒီသု ဉာဏေန သမ္မာ ဥပပရိက္ခိယမာနေသု အတီဝ ယုဇ္ဇတိ, နတ္ထေတ္ထ အပ္ပမတ္တကောပိ ဒေါသော. ဧတ္ထ ပန ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနာနံ ဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဂါဝိယော’’တိ ပဒဉ္စ ကရဏသမ္ပဒါနနိဿက္ကသာမီနမေကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဂါဝိယာ’’တိ ပဒဉ္စ ကရဏနိဿက္ကာနံ ဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဂါဝီဟိ ဂါဝီဘီ’’တိ ပဒါနိ စ သမ္ပဒါနသာမီနံ [Pg.280] ဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဂါဝီန’’န္တိ ပဒဉ္စ ဘုမ္မဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဂါဝိယာ, ဂါဝိယံ, ဂါဝီသူ’’တိ ပဒါနိ စာတိ ဣမာနိ ဝိတ္ထာရတော သောဠသ ပဒါနိ ဧကန္တေန ဤပစ္စယဝသေန သိဒ္ဓတ္တာ ဧကန္တိတ္ထိဝါစကတ္တာ စ န ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

再者，因为在义注(aṭṭhakathā)师们以“拍打牛的背部”等方式所构建的、并以“每当一头牛到达门口，便投下一颗石子计数说：‘一，二’”为结尾的句式中，可以见到“一头牛(gāvī)，两头牛(gāvī)”这样的释义方式，并且也见到了“gāvi”这一业格(upayogavacana)的用法。由此可知，根据义注师们的观点，从“go”一词，其主格(si)单数后缀与复数后缀(yo)会变成“ī”，而业格单数后缀“aṃ”会变成“iṃ”。因此，我们所列出的o结尾阴性词“go”的变格范式(padamālā)，即“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo, gāvaṃ, gāvi”等，既符合圣典(pāḷi)的规则，也符合义注的规则，并且采纳了迦旃延(Kaccāyana)阿阇梨的观点，也符合构词创始导师的观点。再者，由于“gāvī”一词出现了四次，这也证实了o结尾阴性词“go”存在一种不甚明了的用法。如此，当以智慧正确审视圣典等规则时，此变格范式是极为恰当的，其中没有任何细微的过失。然而，于此，主格、业格、呼格的复数形式“gāviyo”；工具格、为格、离格、属格的单数形式“gāviyā”；工具格、离格的复数形式“gāvīhi, gāvībhī”；为格、属格的复数形式“gāvīnaṃ”；以及处格的形式“gāviyā, gāviyaṃ, gāvīsū”——这详列的十六种形式，因为它们完全是通过“ī”后缀形成并且完全只表示阴性，所以未被提及，当知此事。

အယံ ပနေတ္ထ နိစ္ဆယော ဝုစ္စတေ သောတူနံ နိက္ကင်္ခဘာဝါယ – ဣတ္ထိလိင်္ဂပဒေသု ဟိ ‘‘ဂါဝီ ဂါဝိ’’န္တိ ဣမာနိ ဤပစ္စယဝသေန ဝါ ဤကာရိံကာရာဒေသဝသေန ဝါ သိဇ္ဈန္တိ. ဧတေသု ပစ္ဆိမနယော ဣဓာဓိပ္ပေတော, ပုဗ္ဗနယော အညတ္ထ. တထာ ‘‘ဂါဝီ ဂါဝိ’’န္တိ ဣမာနိ ဤပစ္စယဝသေနပိ သိဒ္ဓတ္တာ ယေဘုယျေန ဣတ္ထိဝါစကာနိ ဘဝန္တိ ဤကာရိံကာရာဒေသဝသေနပိ သိဒ္ဓတ္တာ. ကတ္ထစိ ဧကက္ခဏေယေဝ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန ဣတ္ထိပုမဝါစကာနိ ဘဝန္တိ. ဧတေသုပိ ပစ္ဆိမောယေဝ နယော ဣဓာဓိပ္ပေတော, ပုဗ္ဗနယော အညတ္ထ. ‘‘ဂါဝိယော. ဂါဝိယာ, ဂါဝီဟိ, ဂါဝီဘိ. ဂါဝီနံ. ဂါဝိယံ, ဂါဝီသူ’’တိ ဧတာနိ ပန ဤပစ္စယဝသေနေဝ သိဒ္ဓတ္တာ သဗ္ဗထာပိ ဣတ္ထီနံယေဝ ဝါစကာနိ ဘဝန္တိ. ဣတ္ထိဘူတေသွေဝ ဂေါဒဗ္ဗေသု လောကသင်္ကေတဝသေန ဝိသေသတော ပဝတ္တတ္တာ ဧကန္တတော ဣတ္ထိဒဗ္ဗေသု ပဝတ္တာနိ ‘‘မိဂီ မောရီ ကုက္ကုဋီ’’ဣစ္စာဒီနိ ပဒါနိ ဝိယ. ကိဉ္စာပိ ပန ‘‘နဒီ မဟီ’’ဣစ္စာဒီနိပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ဤပစ္စယဝသေနေဝ သိဒ္ဓါနိ, တထာပိ တာနိ အဝိညာဏကတ္တာ တဒတ္ထာနံ ဣတ္ထိဒဗ္ဗေသု ဝတ္တန္တီတိ ဝတ္တုံ န ယုဇ္ဇတိ. ဣတ္ထိပုမနပုံသကဘာဝရဟိတာ ဟိ တဒတ္ထာ. ယသ္မာ ပန ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဂေါသဒ္ဒေ ဧနယောဂေါ ဧသုကာရော စ န လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ‘‘ဂါဝေန ဂဝေန ဂါဝေသု ဂဝေသူ’’တိ ပဒါနိ န ဝုတ္တာနိ. ယသ္မာ စ ဣတ္ထိလိင်္ဂေန ဂေါသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ သသ္မာသ္မိံဝစနာနိ သရူပတော ပရတ္တံ န ယန္တိ, တသ္မာ ‘‘ဂါဝဿ ဂဝဿ ဂါဝသ္မာ ဂဝသ္မာ ဂါဝသ္မိံ ဂဝသ္မိ’’န္တိ ပဒါနိ န ဝုတ္တာနိ. ယသ္မာ စ တတ္ထ သ္မာဝစနဿ အာဒေသဘူတော အာကာရော စ မှာကာရော စ န လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ‘‘ဂါဝါ ဂဝါ ဂါဝမှာ ဂဝမှာ’’တိ ပဒါနိ န ဝုတ္တာနိ. ယသ္မာ စ သ္မိံဝစနဿ အာဒေသဘူတော ဧကာရော [Pg.281] စ မှိကာရော စ န လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ‘‘ဂါဝေ ဂဝေ ဂါဝမှိ ဂဝမှီ’’တိ ပဒါနိ န ဝုတ္တာနိ. အပိစ ‘‘ယာယ တာယာ’’တိအာဒီဟိ သမာနာဓိကရဏပဒေဟိ ယောဇေတုံ အယုတ္တတ္တာပိ ‘‘ဂါဝေန ဂဝေနာ’’တိအာဒီနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ န ဝုတ္တာနိ. တထာ ဟိ ‘‘ယာယ တာယ’’ဣစ္စာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘ဂါဝေန ဂဝေနာ’’တိအာဒီနိ န ယောဇေတဗ္ဗာနိ ဧကန္တပုလ္လိင်္ဂရူပတ္တာ.

为使听闻者无疑，兹说决择如下：在阴性词部分，“gāvī”和“gāvi”这些形式，是通过“ī”后缀，或通过“ī”和“iṃ”的替换而成立的。于此，我们意指的是后一种方法，前一种方法则用于他处。同样，“gāvī”和“gāvi”这些词，当通过“ī”后缀形成时，通常表示阴性；而当通过ī和iṃ的替换形成时，在某些情况下，作为总括一切的词，它们可以同时表示阴阳两性。于此，我们意指的也是后一种方法，前一种方法则用于他处。至于“gāviyo, gāviyā, gāvīhi, gāvībhi, gāvīnaṃ, gāviyaṃ, gāvīsū”这些形式，因为它们完全是通过“ī”后缀形成的，所以在任何情况下都只表示阴性。这就像“migī”(雌鹿)、“morī”(雌孔雀)、“kukkuṭī”(母鸡)等词，由于世俗的约定，它们专门用于指称雌性的实体。虽然“nadī”(河)、“mahī”(地)等词也是通过“ī”后缀形成的阴性词，但因为它们是无情物，所以不能说它们的意义适用于雌性实体，因为它们的所指之物本身没有雌、雄、中性的分别。再者，因为在阴性词“go”中，不使用“ena”后缀和“esu”后缀，所以没有提及“gāvena, gavena, gāvesu, gavesu”这些形式。因为阴性词“go”与“sa”、“smā”、“smiṃ”这些格语尾在形式上不相容，所以没有提及“gāvassa, gavassa, gāvasmā, gavasmā, gāvasmiṃ, gavasmiṃ”这些形式。因为在此处，“smā”格语尾的替换形式“ā”和“mhā”不可得，所以没有提及“gāvā, gavā, gāvamhā, gavamhā”这些形式。因为“smiṃ”格语尾的替换形式“e”和“mhi”不可得，所以没有提及“gāve, gave, gāvamhi, gavamhī”这些形式。此外，也因为不适合与“yāya, tāyā”等同格词连用，所以在阴性词部分没有提及“gāvena, gavenā”等形式。确实，“gāvena, gavenā”等是纯粹的阳性形式，不应与“yāya, tāyā”等词连用。

ကေစိ ပနေတ္ထ ဝဒေယျုံ – ယာ တုမှေဟိ ဩကာရန္တတာပကတိကဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဒမာလာ ဌပိတာ, သာ ‘‘မာတုဂါမော ဣတ္ထီ မာတုဂါမာ ဣတ္ထိယော’’တိ ဝုတ္တသဒိသာ စ ဟောတီတိ? တန္န. မာတုဂါမဣတ္ထီသဒ္ဒါ ဟိ နာနာလိင်္ဂါ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေန, နာနာဓာတုကာ စ ဂမု ဣသုဓာတုဝသေန, ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ဂေါ ဂါဝီသဒ္ဒါ ဧကလိင်္ဂါ ဣတ္ထိ လိင်္ဂဘာဝေန, ဧကဓာတုကာ စ ဂမုဓာတုဝသေနာတိ. ယဇ္ဇေဝံ ဂေါဏသဒ္ဒဿ ဂေါသဒ္ဒဿာဒေသဝသေန ကစ္စာယနေန ဝုတ္တတ္တာ တဒါဒေသတ္တံ ဧကဓာတုကတ္တဉ္စာဂမ္မ တေနာပိ သဒ္ဓိံ မိဿေတွာ ပဒမာလာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ? န, ဂေါဏသဒ္ဒဿ အစ္စန္တပုလ္လိင်္ဂတ္တာ အကာရန္တတာပကတိကတ္တာ စ. တထာ ဟိ သော ဝိသုံ ပုလ္လိင်္ဂဋ္ဌာနေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော. အယံ ပန ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ’’တိအာဒိကာ ပဒမာလာ ဩကာရီကာရန္တပဒါနိ မိဿေတွာ ကတာတိ န သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ, အထ ခေါ ဝိကပ္ပေန ဂေါသဒ္ဒတော ပရေသံ သိ ယော အံဝစနာနံ ဤကာရိံကာရာဒေသဝသေန ဝုတ္တပဒဝန္တတ္တာ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂပဒမာလာ ဣစ္စေဝ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗာ.

有人或许会在此说：你们所安立的以o为词尾的阴性词“go”(gosadda)的词形变化，即“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo”等，是否与所说的“mātugāmo itthī”(妇女)、“mātugāmā itthiyo”(众妇女)相似？并非如此。因为mātugāma和itthī是不同性(阳性和阴性)且不同词根(源于gamu和isu)的词。而在此处，go和gāvī是同为阴性且同为gamu词根的词。既然如此，是否因为迦旃延(Kaccāyana)曾说goṇa是gosadda的替代形式，就应将它混合进来，说出其词形变化？不应如此。因为goṇa是纯粹的阳性词，且是以a为词尾的。它本身就被单独列在阳性词的位置。不应认为“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo”等词形变化是混合了以o和ī为词尾的词而构成的。而应从本质上理解为，这是一套以o为词尾的阴性词的词形变化，因为它是通过有选择地将gosadda之后的si、yo、aṃ等格的语尾替换为ī和iṃ等而形成的。

ဣဒါနိ ဂေါသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝသာဓကာနိ သုတ္တပဒါနိ လောကိကပ္ပယောဂါနိ စ ကထယာမ – ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ကိဋ္ဌသမ္ဗာဓေ ဂေါပါလကော [Pg.282] ဂါဝေါ ရက္ခေယျ, တာ ဂါဝေါ တတော တတော ဒဏ္ဍေန အာကောဋေယျ.

现在我们来讲述证明go词(gosadda)具有阴性(itthiliṅga)性质的经句(suttapada)与世俗用法(lokikappayoga)——“诸比丘！譬如在雨季的最后一个月，秋季时节，当庄稼茂密(kiṭṭhasambādhe)时，牧牛人看护牛群，他会用棍子在这里那里敲打那些牛。”

အန္နဒါ ဗလဒါ စေတာ, ဝဏ္ဏဒါ သုခဒါ စ တာ;

ဧတမတ္ထံ ဝသံ ဉတွာ, နာဿု ဂါဝေါ ဟနိံသု တေ.

“彼等施食与力，亦施色与乐；知此义利(attha)已，彼等不害牛。”

သဗ္ဗာ ဂါဝေါ သမာဟရတိ. ဂမိဿန္တိ ဘန္တေ ဂါဝေါ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနိယော’’တိ ဣမာနိ သုတ္တပဒါနိ. ‘‘ဂေါသု ဒုယှမာနာသု ဂတော’’တိအာဒီနိ ပန လောကိကပ္ပယောဂါနိ. ဣတိ ဂေါသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါပိ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ ဝိယ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗော.

“‘（他）聚集了所有的牛。’‘尊者！那些贪恋牛犊的母牛要走了。’这些是经句。而‘在挤牛奶时离开’等则是世俗用法。因此，go词的阴性性质也应像其阳性(pulliṅga)性质一样，从本质上(sārato)加以理解。”

တတြ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ’’တိအာဒီနိ ကိဉ္စာပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေန ဝုတ္တာနိ, တထာပိ ယထာပယောဂံ ‘‘ပဇာ ဒေဝတာ’’တိပဒါနိ ဝိယ ဣတ္ထိပုရိသဝါစကာနေဝ ဘဝန္တိ, တသ္မာ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ‘‘သာ ဂေါ’’တိ ဝါ ‘‘တာ ဂါဝေါ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ဣတ္ထိပုမဘူတာ သဗ္ဗေပိ ဂေါဏာ ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. န ဟိ ဤဒိသေ ဌာနေ ဧကန္တတော လိင်္ဂံ ပဓာနံ, အတ္ထောယေဝ ပဓာနော. ‘‘ဝဇေဂါဝေါ ဒုဟန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ အယံ သဒ္ဒေါ ပုမေပိ ဝတ္တတိ, တထာပိ ဒုဟနကြိယာယ ပုမေ အသမ္ဘဝတော အတ္ထဝသေန ဣတ္ထိယော ဉာယန္တေ. ‘‘ဂါဝီ ဒုဟန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန လိင်္ဂဝသေန အတ္ထဝသေန စ ဝစနတော ကော သံသယမာပဇ္ဇိဿတိ ဝိညူ. ‘‘တာ ဂါဝေါ စရန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝစနတော ကဒါစိ ကဿစိ သံသယော သိယာ ‘‘နနု ဣတ္ထိယော’’တိ, ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ပန ‘‘တေ ဂါဝေါ စရန္တီ’’တိ ဝုတ္တေ သံသယော နတ္ထိ, ဣတ္ထိယော စ ပုမာနော စ ဉာယန္တေ ပုလ္လိင်္ဂဗဟုဝစနေန ကတ္ထစိ ဣတ္ထိပုမဿ ဂဟိတတ္တာ. ‘‘အထေတ္ထ သီဟာ ဗျဂ္ဃာ စာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ‘‘ဂါဝီ စရတီ’’တိ စ ‘‘ဂါဝိံ ပဿတီ’’တိ စ ဝုတ္တေ ဣတ္ထီ ဝိညာယတေ ဂါဝီသဒ္ဒေန ဣတ္ထိယာ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ[Pg.283]. လောကိကပ္ပယောဂေသု ဟိ သာသနိကပ္ပယောဂေသု စ ဂါဝီသဒ္ဒေန ဣတ္ထီ ဂယှတိ. ဧကစ္စံ ပန သာသနိကပ္ပယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘ဂါဝီ’’တိ, ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ စ ‘‘ဣတ္ထိပုရိသသာဓာရဏဝစနမဝေါစုမှ. တထာ ဟိ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ စတုမဟာပထေ ဗိလသော ဝိဘဇိတွာ နိသိန္နော အဿာ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. အဋ္ဌကထာသု စ ‘‘ဂါဝေါ’’တိ ဣတ္ထိပုမသာဓာရဏံ သဒ္ဒရစနံ ကတွာ ပုန တဒေဝ ဣတ္ထိပုမံ သန္ဓာယ ‘‘ဒွါရံ ပတ္တံ ပတ္တံ ဂါဝိ’’န္တိ ရစိတာ သဒ္ဒရစနာ ဒိဿတိ.

在此，“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo”等词，虽然是以阴性(itthiliṅga)而说，但就像“pajā”(后代)、“devatā”(天神)等词一样，根据用法，它们可以指代雌雄(itthipurisa)。因此，当说“sā go”或“tā gāvo”时，虽然用的是阴性，但应知其中包含了所有雌雄牛只。在这种情况下，词性(liṅga)并非绝对主要，意义(attha)才是主要的。当说“Vajegāvo duhantī”(在牛栏中挤牛奶)时，虽然“gāvo”一词也用于阳性，但由于挤奶这个行为在雄性身上不可能发生，因此根据意义可知其为雌性。而当说“Gāvī duhantī”(母牛在挤奶)时，无论从词性还是从意义上，有智慧的人谁会产生疑惑呢？当说“Tā gāvo carantī”(那些牛在吃草)时，由于是阴性，有时某人可能会疑惑“难道不是指雌性吗？”；但若用阳性说“Te gāvo carantī”，则没有疑惑，可知其指雌雄两者，因为在某些情况下，阳性复数包含了雌雄。就像在“Athettha sīhā byagghā cā”(于此有狮有虎)等例子中一样。当说“gāvī caratī”(母牛在吃草)或“gāviṃ passatī”(看见母牛)时，可知其为雌性，因为gāvī一词应取为雌性。在世俗用法和教典用法中，gāvī一词确实是指雌性。但考虑到某些教典用法，我们曾说“gāvī”和“gāvi”是通指雌雄的词。确实，可见如下巴利经文：“诸比丘！譬如一位熟练的屠牛者(goghātako)或其学徒，杀死一头牛(gāviṃ)后，在十字路口将其分块(bilaso)而坐。”在义注(aṭṭhakathā)中，也可见将“gāvo”作为通指雌雄的构词后，又针对同样的雌雄，造作了“dvāraṃ pattaṃ pattaṃ gāvi”(到达门口的牛)这样的构词。

ဧတ္ထ ဟိ ဂေါဇာတိယံ ဌိတာ ဣတ္ထီပိ ပုမာပိ ‘‘ဂါဝီ’’တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝိသေသတော ပန ‘‘ဂါဝီ’’တိ ဣဒံ ဣတ္ထိယာ အဓိဝစနံ. တထာ ဟိ တတ္ထ တတ္ထ ပါဠိပ္ပဒေသာဒီသု ‘‘အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဂါဝီ တရုဏဝစ္ဆာ အဓိပတိတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသီ’’တိ, ‘‘ဂါဝုံ ဝါ တေ ဒေမိ, ဂါဝိံ ဝါ တေ ဒေမီ’’တိ စ ‘‘တိဏသီဟော ကပေါတဝဏ္ဏဂါဝီသဒိသော’’တိ စ ပယောဂဒဿနတော ဣတ္ထီ ကထိယတီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဂေါသဒ္ဒေန ပန ‘‘ဂေါဒုဟနံ. ဂဒ္ဒုဟနံ. ဂေါခီရံ ဂေါဓနော ဂေါရူပါနိ စာ’’တိ ဒဿနတော ဣတ္ထီပိ ပုမာပိ ကထိယတီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

在此，属于牛类(gojāti)的雌性或雄性，都可算作“gāvī”。但“gāvī”一词尤其指雌性。确实，在各处巴利文段落中，从“世尊刚离开不久，跋希亚(Bāhiya)被一头带着幼犊的母牛撞死”、“我给你一头牛(gāvuṃ)，或我给你一头牛(gāviṃ)”以及“草狮子像鸽子色的牛”等用法可见，所说的是雌性。然而，通过go词，如在“goduhanaṃ(挤牛奶)、gadduhanaṃ(挤奶)、gokhīraṃ(牛奶)、godhano(牛财)、gorūpāni(牛的形象)”等用法中，应说其既指雌性也指雄性。

ဣဒါနိ ဩကာရန္တဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ပဒမာလာယံ ပါဠိနယာဒိနိဿိတော အတ္ထယုတ္တိနယော ဝုစ္စတေ ဝိညူနံ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ –

现在，为令智者生起善巧，我们来讲述以o结尾(okāranta)的阴性go词在词形变化表(padamālā)中所依据的巴利方法、意义与理路——

သာ ဂေါ ဂစ္ဆတိ, သာ ဂါဝီ ဂစ္ဆတိ, တာ ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ ဂစ္ဆန္တိ. တံ ဂါဝံ, ဂါဝိံ, ဂဝံ ပဿတိ, တာ ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ ပဿတိ. တာဟိ ဂေါဟိ, ဂေါဘိ ကတံ. တာသံ ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ ဒေတိ. တာဟိ ဂေါဟိ, ဂေါဘိ အပေတိ. တာသံ ဂဝံ[Pg.284], ဂုန္နံ, ဂေါနံ သိင်္ဂါနိ. တာသု ဂေါသု ပတိဋ္ဌိတံ. ဘောတိ ဂေါ တွံ တိဋ္ဌ, ဘောတိယော ဂါဝေါ ဂါဝီ, ဂဝါ တုမှေ တိဋ္ဌထ.

那头牛(go)走，那头牛(gāvī)走，那些牛(gāvo, gāvī, gavo)走。看见那头牛(gāvaṃ, gāviṃ, gavaṃ)，看见那些牛(gāvo, gāvī, gavo)。由那些牛(gohi, gobhi)所做。给予那些牛(gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ)。从那些牛(gohi, gobhi)离开。那些牛(gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ)的角。安住于那些牛(gosu)中。喂，牛(go)！你站住。喂，牛们(gāvo, gāvī, gavā)！你们站住。

အပရောပိ ဝုစ္စတေ –

又说另一例——

သာ ဂေါ နဒိံ တရန္တီ ဂစ္ဆတိ, သာ ဂါဝီ နဒိံ တရန္တီ ဂစ္ဆတိ, တာ ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ နဒိံ တရန္တီယော ဂစ္ဆန္တိ. တံ ဂါဝံ, ဂါဝိံ, ဂဝံ နဒိံ တရန္တိံ ပဿတိ, တာ ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ နဒိံ တရန္တိယော ပဿတိ. တာဟိ ဂေါဟိ, ဂေါဘိ နဒိံ တရန္တီဟိ ကတံ. တာသံ ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ နဒိံ တရန္တီနံ ဒေတိ. တာဟိ ဂေါဟိ, ဂေါဘိ နဒိံ တရန္တီဟိ အပေတိ. တာသံ ဂဝံ, ဂုန္နံ, ဂေါနံ နဒိံ တရန္တီနံ သန္တကံ. တာသု ဂေါသု နဒိံ တရန္တီသု ပတိဋ္ဌိတန္တိ.

那头正在渡河的牛(go)走着，那头正在渡河的牛(gāvī)走着，那些正在渡河的牛(gāvo, gāvī, gavo)走着。看见那头正在渡河的牛(gāvaṃ, gāviṃ, gavaṃ)，看见那些正在渡河的牛(gāvo, gāvī, gavo)。由那些正在渡河的牛(gohi, gobhi)所做。给予那些正在渡河的牛(gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ)。从那些正在渡河的牛(gohi, gobhi)离开。那些正在渡河的牛(gavaṃ, gunnaṃ, gonaṃ)的所有物。安住于那些正在渡河的牛(gosu)中。

တတြ ယာ သာ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ, ဂါဝေါ, ဂါဝီ, ဂဝေါ’’တိအာဒိနာ ဩကာရန္တဿိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ပဒမာလာ ဌပိတာ, သာ ‘‘ဂေါ, ဂါဝေါ ဂဝေါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ပဒမာလာတော သဝိသေသာ ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဋ္ဌာနေ စတုန္နံ ကညာသဒ္ဒါနံ ဝိယ ဂါဝီသဒ္ဒါနံ ဝုတ္တတ္တာ. ယသ္မာ ပနာယံ ဝိသေသော, တသ္မာ ဣမဿ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ အညေသမိတ္ထိလိင်္ဂါနံ ဝိယ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ, န ပုလ္လိင်္ဂါနံ ဝိယ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ, နာပိ နပုံသကလိင်္ဂါနံ ဝိယ ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ နိစ္ဆယကရဏီ ဂါထာ ဝုစ္စတိ –

在此，所安立的以o结尾的阴性go词的词形变化，即“go, gāvī, gāvo, gāvī, gavo”等，与先前所说的以o结尾的阳性go词的词形变化，即“go, gāvo, gavo”等，有所不同，具有特殊性。因为在主格(paccatta)、宾格(upayoga)与呼格(ālapana)之处，gāvī词的说法就像四个kaññā(少女)词一样。由于存在此差异，因此应当注意，此以o结尾的阴性go词，应像其他阴性词一样，被视为具有不清晰的表达方式(avisadākāravohāratā)；而不应像阳性词一样，被视为具有清晰的表达方式(visadākāravohāratā)；也不应像中性词一样，被视为具有脱离此两者的表达方式。于此，为作决断，说一偈颂——

ဒုဝိန္နံ ဓာတုသဒ္ဒါနံ, ယထာ ဒိဿတိ နာနတာ;

ဂေါသဒ္ဒါနံ တထာ ဒွိန္နံ, ဣစ္ဆိတဗ္ဗာဝ နာနတာ.

“正如可见两个dhātu词的差异，两个go词的差异亦应如是承认。”

တထာ ဟိ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဒွိန္နံ ဓာတုသဒ္ဒါနံ ဝိသေသော ဒိဿတိ. တံ ယထာ?

确实，根据阳性(pulliṅga)与阴性(itthiliṅga)的区别，可见两个“界(dhātu)”词的差异。此话怎讲？

ဓာတု[Pg.285], ဓာတူ, ဓာတဝေါ. ဓာတုံ, ဓာတူ, ဓာတဝေါ. ဓာတုနာ, ဓာတူဟိ, ဓာတူဘိ. ဓာတုဿ, ဓာတူနံ. ဓာတုသ္မာ, ဓာတုမှာ, ဓာတူဟိ, ဓာတူဘိ. ဓာတုဿ, ဓာတူနံ. ဓာတုသ္မိံ, ဓာတုမှိ, ဓာတူသု. အယံ ပုလ္လိင်္ဂဝိသေသော.

Dhātu, dhātū, dhātavo. Dhātuṃ, dhātū, dhātavo. Dhātunā, dhātūhi, dhātūbhi. Dhātussa, dhātūnaṃ. Dhātusmā, dhātumhā, dhātūhi, dhātūbhi. Dhātussa, dhātūnaṃ. Dhātusmiṃ, dhātumhi, dhātūsu. 这是阳性的区别。

ဓာတု, ဓာတူ, ဓာတုယော. ဓာတုံ, ဓာတူ, ဓာတုယော. ဓာတုယာ, ဓာတူဟိ, ဓာတူဘိ. ဓာတုယာ, ဓာတူနံ. ဓာတုယာ, ဓာတူဟိ, ဓာတူဘိ. ဓာတုယာ, ဓာတူနံ. ဓာတုယာ, ဓာတုယံ, ဓာတူသု. အယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဝိသေသော.

Dhātu, dhātū, dhātuyo. Dhātuṃ, dhātū, dhātuyo. Dhātuyā, dhātūhi, dhātūbhi. Dhātuyā, dhātūnaṃ. Dhātuyā, dhātūhi, dhātūbhi. Dhātuyā, dhātūnaṃ. Dhātuyā, dhātuyaṃ, dhātūsu. 这是阴性的区别。

ယထာ စ ဒွိန္နံ ဓာတုသဒ္ဒါနံ ဝိသေသော ပညာယတိ, တထာ ဒွိန္နမ္ပိ ဂေါသဒ္ဒါနံ ဝိသေသော ပညာယတေဝ. ယထာ စ ပုန္နပုံသကလိင်္ဂါနံ ဒွိန္နံ အာယုသဒ္ဒါနံ ‘‘အာယု, အာယူ, အာယဝေါ’’တိအာဒိနာ, ‘‘အာယု, အာယူ, အာယူနီ’’တိအာဒိနာ စ ဝိသေသော ပညာယတိ, ယထာ ဒွိန္နမ္ပိ ဂေါသဒ္ဒါနံ ဝိသေသော ပညာယတေဝ. တထာ ဟိ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ပုလ္လိင်္ဂံ, အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရော နပုံသကလိင်္ဂံ.

正如两个“界(dhātu)”词的差异可知，同样地，两个“牛(go)”词的差异也确实可知。又如，通过“āyu, āyū, āyavo”等和“āyu, āyū, āyūnī”等形式，可知阳性与中性(napuṃsakaliṅga)两个“寿(āyu)”词的差异，正如两个“牛(go)”词的差异也确实可知。确实，形态清晰的表达(visadākāravohāro)是阳性，形态不清晰的表达(avisadākāravohāro)是阴性，脱离此二种形态的表达(ubhayamuttākāravohāro)是中性。

ဣဒါနိ ဣမမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကတွာ သင်္ခေပတော ကထယာမ – ပုရိသောတိ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော, ကညာတိ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော, ရူပန္တိ ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရော. ပုရိသော တိဋ္ဌတိ, ကညာ တိဋ္ဌတိ, ကညာ တိဋ္ဌန္တိ, ကညာ ပဿတိ, ဘောတိယော ကညာ တိဋ္ဌထ, ဧတ္ထေကပဒမသမံ, စတ္တာရိ သမာနိ. ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ, ပုရိသာ နိဿဋံ, ဘဝန္တော ပုရိသာ ဂစ္ဆထ. ကညာယော တိဋ္ဌန္တိ, ကညာယော ပဿတိ, ဘောတိယော ကညာယော ဂစ္ဆထ, တီဏိ တီဏိ သမာနိ. ပုရိသံ ပဿတိ, ကညံ ပဿတိ, ဒွေ အသမာနိ. ပုရိသေ ပဿတိ, ပုရိသေ ပတိဋ္ဌိတံ, ဒွေ သမာနိ. တေန ပုရိသေန ကတံ, တာယ ကညာယ ကတံ, တာယ ကညာယ ဒေတိ, တာယ ကညာယ [Pg.286] အပေတိ, တာယ ကညာယ သန္တကံ, တာယ ကညာယ ပတိဋ္ဌိတံ, ဧကမသမံ, ပဉ္စ သမာနိ. ဧဝံ ပုလ္လိင်္ဂဿ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဒိဿတိ, ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဒိဿတိ. နပုံသကလိင်္ဂဿ ပန ‘‘ရူပံ, ရူပါနိ, ရူပါ. ရူပံ, ရူပါနိ, ရူပေ. ဘော ရူပ, ဘဝန္တော ရူပါနိ, ရူပါ’’တိ ဧဝံ တီသု ပစ္စတ္တောပယောဂါလပနဋ္ဌာနေသု သနိကာရာယ ဝိသေသာယ ရူပမာလာယ ဝသေန ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာ ဒိဿတိ, ပုမိတ္ထိလိင်္ဂါနံ တီသု ဌာနေသု သနိကာရာနိ ရူပါနိ သဗ္ဗဒါ န သန္တိ, ဣတိ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ပုလ္လိင်္ဂံ, အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရော နပုံသကလိင်္ဂန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

现在我们对此义作更清晰、简要的说明——“男子(purisa)”是形态清晰的表达，“少女(kaññā)”是形态不清晰的表达，“色(rūpa)”是脱离此二种形态的表达。“男子站立(Puriso tiṭṭhati)”，“少女站立(kaññā tiṭṭhati)”，“少女们站立(kaññā tiṭṭhanti)”，“少女看见(kaññā passati)”，“尊贵的少女们请站立(bhotiyo kaññā tiṭṭhatha)”，于此一词不相同，四词相同。“男子们站立(Purisā tiṭṭhanti)”，“男子们离开(purisā nissaṭaṃ)”，“诸位男子请前行(bhavanto purisā gacchatha)”。“少女们站立(Kaññāyo tiṭṭhanti)”，“少女们看见(kaññāyo passati)”，“尊贵的少女们请前行(bhotiyo kaññāyo gacchatha)”，各有三词相同。“看见男子(Purisaṃ passati)”，“看见少女(kaññaṃ passati)”，二词不相同。“看见男子们(Purise passati)”，“安住于男子们(purise patiṭṭhitaṃ)”，二词相同。“由彼男子所作(Tena purisena kataṃ)”，“由彼少女所作(tāya kaññāya kataṃ)”，“给予彼少女(tāya kaññāya deti)”，“离彼少女(tāya kaññāya apeti)”，“属彼少女(tāya kaññāya santakaṃ)”，“安住于彼少女(tāya kaññāya patiṭṭhitaṃ)”，一词不相同，五词相同。如此，可见阳性具有形态清晰的表达性，阴性具有形态不清晰的表达性。至于中性，如“色，诸色，色(rūpaṃ, rūpāni, rūpā)。色，诸色，于诸色(rūpaṃ, rūpāni, rūpe)。喂！色，诸位色，色啊(Bho rūpa, bhavanto rūpāni, rūpā)”，如此在主格(paccatta)、业格(upayoga)、呼格(ālapana)这三处，通过带有“ni”音(sanikāra)的特殊词形系列，可见其是脱离此二种形态的表达。阳性与阴性在这三处并非总有带“ni”音的词形。是故当知：形态清晰的表达是阳性，形态不清晰的表达是阴性，脱离此二种形态的表达是中性。

အယံ နယော ‘‘သဒ္ဓါ သတိ ဟိရီ, ယာ ဣတ္ထီ သဒ္ဓါ ပသန္နာ, တေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ, ပဟူတံ သဒ္ဓံ ပဋိယတ္တံ, သဒ္ဓံ ကုလ’’န္တိအာဒီသု သမာနသုတိကသဒ္ဒေသုပိ ပဒမာလာဝသေန လဗ္ဘတေဝ. ယာ စ ပန ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဝုတ္တာ, သာ ဧကစ္စေသုပိ သင်္ချာသဒ္ဒေသု လဗ္ဘတိ. တထာ ဟိ ဝီသတိအာဒယော နဝုတိပရိယန္တာ သဒ္ဒါ ဧကဝစနန္တာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါတိ ဝုတ္တာ, ဧတ္ထ ‘‘ဝီသတိယာ’’တိ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တထာ ‘‘တိံသာယာ’’တိအာဒီနံ ‘‘နဝုတိယာ’’တိ ပဒပရိယန္တာနံ, ဧဝံ ဝီသတိအာဒီနံ ကညာသဒ္ဒဿေဝ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ လဗ္ဘတီတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ. ယဒိ ဧဝံ တိစတုသဒ္ဒေသု ကထန္တိ? တိစတုသဒ္ဒါ ပန ယသ္မာ ‘‘တယော တိဿော တီဏိ, စတ္တာရော စတုရော စတဿော စတ္တာရီ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော ရူပါနိ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုဂဘတ္တာ ယထာသကလိင်္ဂဝသေန ‘‘ပုရိသာ ကညာယော စိတ္တာနီ’’တိအာဒီဟိ ဝိသဒါဝိသဒေါဘယရဟိတာကာရဝေါဟာရသင်္ခါတေဟိ သဒ္ဒေဟိ ယောဂံ ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ပစ္စေကလိင်္ဂဝသေန ဝိသဒါဝိသဒေါဘယရဟိတာကာရဝေါဟာရာတိ ဝတ္တုမရဟန္တိ.

此理在“信(saddhā)、念(sati)、惭(hirī)；具信而心清净的妇女(yā itthī saddhā pasannā)；具信而心清净的人们(te manussā saddhā pasannā)；许多信已准备好(pahūtaṃ saddhaṃ paṭiyattaṃ)；信之族(saddhaṃ kulaṃ)”等同音词(samānasutikasadda)中，也可依词形系列(padamālā)而得知。至于所说的阴性具有形态不清晰的表达性，在某些数词(saṅkhyāsadda)中也能见到。即如，二十(vīsati)至九十(navuti)的数词，虽是单数结尾，但被称为阴性词。于此，“vīsatiyā”一词可用于五种格，同样地，从“tiṃsāyā”等词直到“navutiyā”结尾的词也是如此。如是当知，二十等数词就像“少女(kaññā)”一词一样，具有形态不清晰的表达性。若然，“三(ti)”、“四(catu)”这两个数词又如何呢？“三”、“四”这两个数词，由于其“tayo, tisso, tīṇi”与“cattāro, caturo, catasso, cattārī”等各自的形态随顺所指称词语的性别，故根据各自的性别，与被称为形态清晰、不清晰及脱离此二种形态的表达的“男子们(purisā)”、“少女们(kaññāyo)”、“心们(cittāni)”等词语相结合，因此，可以说它们是根据各个性别而成为形态清晰、不清晰及脱离此二种形态的表达。

သဗ္ဗနာမေသုပိ [Pg.287] အယံ တိဝိဓော အာကာရော လဗ္ဘတိ ရူပဝိသေသယောဂတော. ကထံ? ပုန္နပုံသကဝိသယေ ‘‘တဿ ကဿ’’ ဣစ္စာဒီနိ သဗ္ဗာနိ သဗ္ဗနာမိကရူပါနိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌိယန္တာနိ ဘဝန္တိ, ဣတ္ထိလိင်္ဂဝိသယေ ‘‘တဿာ ကဿာ’’ ဣစ္စာဒီနိ သဗ္ဗနာမိကရူပါနိ တတိယာစတုတ္ထီပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမိယန္တာနိ ဘဝန္တိ, တသ္မာ သဗ္ဗနာမတ္တေပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဧကန္တတော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ပန သုလဘာနိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနိ အနာဟရိတွာ သုဒုလ္လဘဘာဝေန တတိယာပဉ္စမီသတ္တမီရူပါနိ သာသနတော အာဟရိတွာ ဒဿေဿာမ ဘဂဝတော ပါဝစနေ နိက္ကင်္ခဘာဝေန သောတူနံ ပရမသဏှသုခုမဉာဏာဓိဂမတ္ထံ. တံ ယထာ? ‘‘အာယသ္မာ ဥဒါယီ ယေန သာ ကုမာရိကာ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ တဿာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ အလံကမ္မနီယေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသီ’’တိ. ဧတ္ထ ‘‘တဿာ’’တိ တတိယာယ ရူပံ, ‘‘တဿာ’’တိ တတိယာယ ရူပေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သဗ္ဗဿာ ကတရိဿာ’’တိအာဒီနိ တတိယာရူပါနိ ပါဠိယံ အနာဂတာနိပိဒိဋ္ဌာနိယေဝ နာမ တေသံ အညမညသမာနဂတိကတ္တာ, ဒိဋ္ဌေန စ အဒိဋ္ဌဿပိ ယုတ္တဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ‘‘ကဿာဟံ ကေန ဟာယာမီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ကဿာ’’တိ ပဉ္စမိယာ ရူပံ, ‘‘ကဿာ’’တိ ပဉ္စမိယာ ရူပေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သဗ္ဗဿာ ကတရိဿာ’’တိအာဒီနိ ပဉ္စမိယာ ရူပါနိ ပါဠိယံ အနာဂတာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ နာမ. ‘‘အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ မက္ကဋိံ အာမိသေန ဥပလာပေတွာ တဿာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ. အညတရော ဘိက္ခု အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟောတီ’’တိ စ ဧတ္ထ ‘‘တဿာ အညတရိဿာ’’တိ စ သတ္တမိယာ ရူပံ, တသ္မိံ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သဗ္ဗဿာ ကတရိဿာ’’တိအာဒီနိ သတ္တမိယာ ရူပါနိ ပါဠိယံ အနာဂတာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ နာမာတိ.

在一切代词中，由于词形的变化，也存在这三种形态。如何？在阳性与中性范畴内，“tassa”、“kassa”等所有代词形式都是第四格（为格）与第六格（属格）结尾；在阴性范畴内，“tassā”、“kassā”等所有代词形式则是第三格（具格）、第四格（为格）、第五格（从格）、第六格（属格）与第七格（处格）结尾。因此，即便在代词中，阴性具有不明确形态的用法也应当被完全接受。在此，我们不引用常见的第四格与第六格形式，而是因为其非常罕见，故从圣教中引用第三格、第五格与第七格的形式来展示，以便听众对世尊(Bhagavā)的教法无有疑惑，从而获得最极微细精深的智慧。例如：“具寿(āyasmā)优陀夷(Udāyī)前往那位少女之处，抵达后，与那位少女单独在隐蔽、合适的座位上坐下。”在此，“tassā”是第三格的形式。既然见到了“tassā”这个第三格形式，那么“sabbassā”、“katarissā”等第三格形式，即使未在圣典中出现，也应被视为已见，因为它们彼此具有相同的变格规律，且应当通过已见者来推知相应的未见者。“我因谁而衰落？”在此，“kassā”是第五格的形式。既然见到了“kassā”这个第五格形式，那么“sabbassā”、“katarissā”等第五格形式，即使未在圣典中出现，也应被视为已见。“某位比丘(bhikkhu)在毗舍离(Vesālī)的大林中，用食物诱惑一只母猴，并与它行淫欲法。”以及“某位比丘对某位女子心生执著。”在此，“tassā”与“aññatarissā”是第七格的形式。既然见到了这些，那么“sabbassā”、“katarissā”等第七格形式，即使未在圣典中出现，也应被视为已见。

နနု [Pg.288] စ ဘော ‘‘တဿာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဧတ္ထ ‘‘တဿာ’’တိ ဣဒံ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, ‘‘တာယာ’’တိ ဟိဿ အတ္ထော, တထာ ‘‘ကဿာဟံ ကေန ဟာယာမီ’’တိ ဣဒမ္ပိ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ. ‘‘ကာယာ’’တိ ဟိဿ အတ္ထော. ‘‘အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အညတရိဿာ’’တိ ဣဒံ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ. ‘‘အညတရိဿ’’န္တိ ဟိဿ အတ္ထောတိ? တန္န, ဤဒိသေသု စုဏ္ဏိယပဒဝိသယေသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဿ အနိစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ. နနု စ ဘော စုဏ္ဏိယပဒဝိသယေပိ ‘‘သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟီ’’တိအာဒီသု ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသတ္ထံ ဝဒန္တိ ဂရူတိ? သစ္စံ, တထာပိ တာဒိသေသု ဌာနေသု ဒွေ အဓိပ္ပာယာ ဘဝန္တိ အာဓာရပဋိဂ္ဂါဟကဘာဝေန ဘုမ္မသမ္ပဒါနာနမိစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ. တထာ ဟိ ‘‘သံဃဿ ဒေထာ’’တိ ဝတ္တုကာမဿ သတော ‘‘သံဃေ ဒေထာ’’တိ ဝစနံ န ဝိရုဇ္ဈတိ, ယုဇ္ဇတိယေဝ. တထာ ‘‘သံဃေ ဒေထာ’’တိ ဝတ္တုကာမဿပိ သတော ‘‘သံဃဿ ဒေထာ’’တိ ဝစနမ္ပိ န ဝိရုဇ္ဈတိ, ယုဇ္ဇတိယေဝ, ယထာ ပန အလာဗု လာဗုသဒ္ဒေသု ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ ‘‘လာဗူနိ သီဒန္တိ သိလာ ပ္လဝန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ အကာရလောပေါ ဟောတီတိ အက္ခရလောပေါ ဗုဒ္ဓိယာ ကရိယတိ. တထာ ‘‘သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟီ’’တိအာဒီသုပိ ဗုဒ္ဓိယာ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဿ ပရိကပ္ပနံ ကတွာ ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဝိပလ္လာသတ္ထမိစ္ဆန္တိ အာစရိယာ. တသ္မာ ‘‘သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟိ. ဝေဿန္တရေ ဝရံ ဒတွာ’’တိအာဒီသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော ယုတ္တော ‘‘တဿာ ကုမာရိကာယာ’’တိအာဒီသု ပန န ယုတ္တော, ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော စ နာမ ယေဘုယျေန ‘‘နေဝ ဒါနံ ဝိရမိဿ’’န္တိအာဒီသု ဂါထာသု ဣစ္ဆိတဗ္ဗော.

（问：）“喂，在‘与那位少女一起’中，‘tassā’一词难道不是格位互换(vibhattivipallāsa)而说的吗？其义实为‘tāya’（具格）。同样，‘我因谁而衰落？’此句也是格位互换而说，其义实为‘kāyā’（从格）。‘对某位女子心生执著’中，‘aññatarissā’一词也是格位互换而说，其义实为‘aññatarissaṃ’（处格）吗？”（答：）并非如此，因为在此类散文(cuṇṇiyapada)范畴内，格位互换是不可取的。（问：）“喂，即使在散文范畴内，如‘乔达弥(Gotamī)，请布施给僧团’等句，老师们不是也说为了格位互换之义而用‘saṅghe’代替‘saṅghassā’吗？”（答：）诚然。即便如此，在那种情况下有两种意趣，因为作为处所(ādhāra)和接受者(paṭiggāhaka)，处格与为格都是可接受的。即如，当想说‘请布施给僧团(saṅghassa)’时，说‘请布施于僧团(saṅghe)’并不相违，是合理的。同样，当想说‘请布施于僧团’时，说‘请布施给僧团’也不相违，也是合理的。又如，虽然‘alābu’与‘lābu’这两个词分别存在，但在‘葫芦(lābūni)沉，石头浮’中，为了保护韵律而有元音省略，这种字母省略是凭智慧而作的。同样，在‘乔达弥，请布施给僧团’等句中，老师们也是凭智慧构想格位的互换，而希望得到‘saṅghassa’的互换之义。因此，在‘乔达弥，请布施给僧团’和‘在韦桑达拉(Vessantara)处施予胜愿’等句中，格位互换是合理的，但在‘与那位少女一起’等句中则不合理。所谓的格位互换，大体上应在‘我决不停止布施’等偈颂(gāthā)中被接受。

တထာပိ ဝဒေယျ ယာ သာ တုမှေဟိ ‘‘တဿာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတီ’’တိ ပါဠိ အာဘတာ, န သာ သတ္တမီပယောဂါ. ‘‘တဿာ’’တိ [Pg.289] ဟိ ဣဒံ ဆဋ္ဌိယန္တပဒံ ‘‘တဿာမက္ကဋိယာအင်္ဂဇာတေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတီ’’တိ အတ္ထသမ္ဘဝတောတိ? တန္န, အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တဿာတိ ဘုမ္မဝစန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ. ကိဉ္စ ဘိယျော – အဋ္ဌကထာယံယေဝ ‘‘တဿာ စ သိက္ခာယ သိက္ခံ ပရိပူရေန္တော သိက္ခတိ, တသ္မိဉ္စ သိက္ခာပဒေ အဝီတိက္ကမန္တော သိက္ခတီ’’တိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ‘‘တဿာ’’တိ ဘုမ္မဝစနံ နိဒ္ဒေသော ကတောတိ. နနု စ ဘော တတ္ထာပိ ‘‘တဿာ’’တိ ဣဒံ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဝသေန ဘုမ္မတ္ထေ သာမိဝစနန္တိ? ‘‘အတိဝိယ တွံ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသနယေ ကုသလောသိ, ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသိကော နာမာ’’တိ ဘဝံ ဝတ္တဗ္ဗော. ယော တွံ ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရေဟိ ဝုတ္တပါဠိမ္ပိ ဥလ္လင်္ဃသိ, အဋ္ဌကထာဝစနမ္ပိ ဥလ္လင်္ဃသိ, အပရမ္ပိ တေ နိဒ္ဒေသပါဠိံ အာဟရိဿာမ. သစေ တွံ ပဏ္ဍိတဇာတိကော, သညတ္တိံ ဂမိဿသိ. သစေ အပဏ္ဍိတဇာတိကော, အတ္တနော ဂါဟံ အမုဉ္စန္တောယေဝ သညတ္တိံ န ဂမိဿတိ, သာသနေ စိတ္တိံ ကတွာ သုဏောဟီတိ. ‘‘တသ္မာ ဟိ သိက္ခေထ ဣဓေဝ ဇန္တူ’’တိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထံ နိဒ္ဒိသန္တေန ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန သတ္ထုကပ္ပေန အဂ္ဂသာဝကေန ဓမ္မသေနာပတိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ‘‘ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဣမိဿာ ခန္တိယာ ဣမိဿာ ရုစိယာ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ’’တိ ဧဝံ ‘‘ဣမိဿာ’’တိ ပဒံ ဘုမ္မဝစနဝသေန ဝုတ္တံ. တဉှိ ‘‘ဣဓာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထဝါစကတ္တာ သတ္တမိယာ ရူပန္တိ ဝိညာယတိ. ဣတိ ‘‘ဣမိဿာ’’တိ သတ္တမိယာ ရူပေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သဗ္ဗဿာ ကတရိဿာ’’တိအာဒီနိ သတ္တမိယာ ရူပါနိ ပါဠိယံ အနာဂတာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ နာမ.

即便如此，如果有人说：“你们引用的‘他与她行淫(methunaṃ dhammaṃ paṭisevatī)’那句巴利(Pāḷi)，其中的‘tassā’并非第七格用法。因为‘tassā’是第六格词，其义应为‘在那只母猴的生殖器(aṅgajāta)中行淫’，是这样吗？”不对，因为义注(aṭṭhakathā)中已说‘tassā是处所格(bhummavacana)’。再者，义注中在‘于其学中圆满地学，于其学处(sikkhāpada)中不违越而学’这一段，也已对‘tassā’是处所格作了解释(niddesa)。“难道不是吗，朋友，那里的‘tassā’也是通过格的转换(vibhattivipallāsa)，在处所格的意义上使用了所有格吗？”应该对他说：“你实在精通格的转换，堪称‘格转换者’！”你既违越了结集圣典的长老们所说的巴利，也违越了义注之言，我们再为你引用另一段解释(niddesa)的巴利。如果你是智者，就能领会；如果你不是智者，就会执持己见而无法领会。请对教法心怀敬意，仔细听。“是故有情应于此学”——在解释这句巴利的含义时，具足无碍解、堪比导师、身为法大将的首席弟子，具寿(āyasmā)舍利弗(sāriputta)说：“‘在此’即：在此见解中，在此忍耐中，在此喜好中，在此执取中，在此法中。”像这样，‘imissā’一词就是以处所格的用法而说。要知道，因为它（imissā）是‘idhā’（在此）一词的义说词，所以是第七格的形式。因此，既然见到了‘imissā’这一第七格形式，那么像‘sabbassā’、‘katarissā’等第七格形式，即使未曾出现在巴利中，也应视为已见到。

အပရမ္ပိ တေ သဗ္ဗလောကာနုကမ္ပကေန သဗ္ဗညုနာ အာဟစ္စဘာသိတံ ပါဠိံ အာဟရိဿာမ, စိတ္တိံ ကတွာ သုဏောဟိ, ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ ဘိက္ခဝေ အနဝကာသော, ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ [Pg.290] အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျု’’န္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဧကိဿာ’’တိ ဣဒံ သတ္တမိယာ ရူပံ. ဧဝံ ‘‘ဧကိဿာ’’တိ သတ္တမိယာ ရူပေ ဒိဋ္ဌေယေဝ ‘‘သဗ္ဗဿာ ကတရိဿာ’’တိအာဒီနိ သတ္တမိယာ ရူပါနိ ပါဠိယံ အနာဂတာနိပိ ဒိဋ္ဌာနိယေဝ နာမ. န ဟိ သဗ္ဗထာပိ ဝေါဟာရာ သရူပတော ပါဠိအာဒီသု ဒိဿန္တိ, ဧကစ္စေ ဒိဿန္တိ, ဧကစ္စေ န ဒိဿန္တိယေဝ. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

我们再为你引述由怜悯一切世间的全知者亲口宣说的巴利(Pāḷi)文句，请用心听：“诸比丘(bhikkhu)，此事无有是处，无有可能，即在一个世界体系中，非前非后地出现两位阿罗汉(arahanta)、正自觉者。”在这里，“ekissā”是第七格形式。如此，既然见到了“ekissā”这一第七格形式，那么像“sabbassā”、“katarissā”等第七格形式，即使未曾出现在巴利中，也应视为已见到。诚然，并非所有的语词用法都以其原貌出现在巴利等文献中，有些可见，有些则不可见。对此，偈言：

‘‘တဿာ’’ဣစ္စာဒယော သဒ္ဒါ, ‘‘တာယ’’ဣစ္စာဒယော ဝိယ;

ဉေယျာ ပဉ္စသု ဌာနေသု, တတိယာဒီသု ဓီမတာ.

“‘tassā’等诸词，亦如‘tāya’等，智者应了知，用于五格中，从第三格起。”

တိဏ္ဏန္နံ ပန နာဒီနံ, ဟောတိ သဗျပဒေသတော;

‘‘တဿာ ကဿာ’’တိအာဒီနိ, ဘဝန္တိ တတိယာဒိသု.

“至于三种‘河’(nadī)类词，由于其称谓的缘故，‘tassā’、‘kassā’等词，出现在第三格等之中。”

အတြ ပနာယံ ပါဠိနယဝိဘာဝနာ အဋ္ဌကထာနယဝိဘာဝနာ စ – တဿာ ကညာယ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတိ, တဿာ ကညာယ ကတံ, တဿာ ကညာယ ဒေတိ, တဿာ ကညာယ အပေတိ, တဿာ ကညာယ အယံ ကညာ ဟီနာ, တဿာ ကညာယ အယံ ကညာ အဓိကာ, တဿာ ကညာယ သန္တကံ, တဿာ ကညာယ ပတိဋ္ဌိတန္တိ. ဒုလ္လဘာယံ နီတိ သာဓုကံ စိတ္တိံ ကတွာ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာ သာသနဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ပါဠိအဋ္ဌကထာနယာနုသာရေန ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ ဉာတဗ္ဗာ.

于此，这是对巴利方法与义注(aṭṭhakathā)方法的阐明：与那位少女同行，由那位少女所做，给予那位少女，从那位少女离开，这位少女比那位少女低劣，这位少女比那位少女优越，属于那位少女的，立足于那位少女。此理难得，为了教法的长久住立，应当善加用心学习。如是，应依循巴利与义注的一切方法，了知阴性词语的不清晰用法(avisadākāravohāratā)。

ဧဝံ ပန ဉတွာ ဝိညုဇာတိနာ ‘‘ဒွိန္နံ ဂေါသဒ္ဒါနံ ရူပမာလာဝိသေသေန လိင်္ဂနာနတ္တံ ဟောတီ’’တိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝဂန္တဗ္ဗံ. ဂေါသဒ္ဒေါ ဟိ ‘‘ပုရိသော မာတုဂါမော ဩရောဓော အာပေါ သတ္ထာ’’တိအာဒယော ဝိယ န နိယောဂါ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော, နာပိ ‘‘ကညာ ရတ္တိ ဣတ္ထီ’’တိအာဒယော ဝိယ နိယောဂါ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော. တထာ ဟိ အယံ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေ ဓာတုသဒ္ဒေါ ဝိယ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော, ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော[Pg.291]. ဣတိ ဣမဿ အတ္ထဿ သောတူနံ ဉာပနေန ပရမသဏှသုခုမဉာဏပ္ပဋိလာဘတ္တံ ‘‘ဂေါ, ဂါဝီ ဂါဝေါ. ဂါဝိံ, ဂဝေါ’’တိအာဒိနာ ဩကာရန္တဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ အာဝေဏိကာ နာမိကပဒမာလာ ဝုတ္တာ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဂါဝိ’’န္တိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတံ, ‘‘ဂေါ ဂေါဟီ’’တိအာဒီနိ ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘ဂါဝေါ ဂါဝီ ဂါဝ’’န္တိ တိက္ခတ္တုံ, ‘‘ဂါဝိယာ’’တိ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဧဝမေတ္ထ ပဉ္စက္ခတ္တုံ အာဂတပဒါနံ ဝသေန အဝိသဒါကာရော ဒိဿတီတိ ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣမဉှိ နယံ မုဉ္စိတွာ နတ္ထိ အညော နယော ယေန ဂေါသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ သိယာ. တသ္မာ ဣဒမေဝ အမှာကံ မတံ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ပုမိတ္ထိလိင်္ဂသင်္ခါတာနံ ဒွိန္နံ ဂေါသဒ္ဒါနံ ရူပမာလာယ နိဗ္ဗိသေသတံ ဝဒန္တာနံ ပန အာစရိယာနံ မတံ ပုလ္လိင်္ဂေ ဝတ္တမာနေန ဂေါသဒ္ဒေနိ’တ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနဿ ဂေါသဒ္ဒဿ ရူပမာလာယ သဒိသတ္တေ သတိ မာတုဂါမသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယော သမံ ယောဇေတွာ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဘာဝပရိကပ္ပနံ ဝိယ ဟောတီတိ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ.

智者如此了知后，应于此断定：“两种‘go’（牛）字，因其词形变化之别而有性之不同。”“go”字既不像“人(purisa)”、“妇女(mātugāma)”、“后宫(orodha)”、“水(āpa)”、“导师(satthar)”等词那样，其用法并非必然清晰；也不像“少女(kaññā)”、“夜晚(ratti)”、“女性(itthī)”等词那样，其用法并非必然不清晰。因为此词在阳性时，像“界(dhātu)”字一样是用法清晰的词，在阴性时，则是用法不清晰的词。因此，为了让听者了知此义，并获得极为微细、善巧之智，以“go, gāvī, gāvo. Gāviṃ, gavo”等，宣说了以o结尾的(okāranta)阴性“go”字的特别名词格位变化。于此，“gāvi”出现一次，“go”、“gohī”等出现两次，“gāvo”、“gāvī”、“gāva”等出现三次，“gāviyā”出现五次。如是，凭借于此出现五次的词形，可见其不清晰的形式，故应执此为阴性。舍此理则无他理可令“go”字为阴性。是故，此即我等之见，应视为精要而信受。至于那些说被称为阳性和阴性的两种“go”字的词形变化无差别的诸师之见，认为当阳性“go”字与阴性“go”字的词形变化相同时，就如同将“妇女(mātugāma)”一词的名词格位变化同等地用于构想阳性与阴性状态一样，此见不应视为精要而信受。

ဧတ္ထ ပန ကိဉ္စိ လိင်္ဂသံသန္ဒနံ ကထယာမ – ဟေဋ္ဌာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဿ ဂေါသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယံ ‘‘ဂါဝုံ ဂါဝံ ဂါဝေနာ’’တိအာဒီနိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတာနိ, ‘‘ဂေါ ဂေါဟီ’’တိအာဒီနိ ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘ဂါဝေါ ဂဝေါ ဂဝ’’န္တိ ဣမာနိ ပန ‘‘သတ္ထာ ရာဇာ’’တိအာဒီနိ ဝိယ တိက္ခတ္တုံ, စတုက္ခတ္တုံ ဝါ ပနေတ္ထ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝါ အာဂတပဒါနိ န သန္တိ. တဒဘာဝတော ဝိသဒါကာရော ဒိဿတိ. ပုရိသသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာယမ္ပိ ‘‘ပုရိသော ပုရိသ’’န္တိအာဒီနိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတာနိ, ‘‘ပုရိသေ’’တိအာဒီနိ ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘ပုရိသာ’’တိ တိက္ခတ္တုံ. ဧဝံ ဝိသဒါကာရော ဒိဿတိ. အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ ပန ‘‘ကည’’န္တိအာဒီနိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတာနိ, ‘‘ကညာဟီ’’တိအာဒီနိ ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘ကညာယော’’တိအာဒီနိ တိက္ခတ္တုံ, ‘‘ကညာ’’တိ ဣဒံ စတုက္ခတ္တုံ, ‘‘ကညာယာ’’တိ ဣဒံ ပန ပဉ္စက္ခတ္တုံ. ဧဝံ အဝိသဒါကာရော ဒိဿတိ. အာကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဿတု ‘‘သတ္ထရီ’’တိအာဒီနိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတာနိ, ‘‘သတ္ထူ’’တိအာဒီနိ [Pg.292] ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘သတ္ထာ’’တိအာဒီနိ တိက္ခတ္တုံ, ဧဝံ ဝိသဒါကာရော ဒိဿတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗာသုပိ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂပဒမာလာသု ဝိသဒါကာရော စ အဝိသဒါကာရော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. နပုံသကလိင်္ဂဿ ပန နာမိကပဒမာလာယံ ‘‘စိတ္တေနာ’’တိအာဒီနိ ဧကက္ခတ္တုမာဂတာနိ, ‘‘စိတ္တ’’န္တိအာဒီနိ ဒွိက္ခတ္တုံ, ‘‘စိတ္တာနီ’’တိ ဣဒံ တိက္ခတ္တုံ အာဂတံ. အဋ္ဌိ အာယုသဒ္ဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ဥဘယမုတ္တာကာရော ဒိဿတိ. ကိဉ္စာပေတ္ထ စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝါ အာဂတပဒါနံ အဘာဝတော ဝိသဒါကာရော ဥပလဗ္ဘမာနော ဝိယ ဒိဿတိ, တထာပိ ယသ္မာ ‘‘စိတ္တံ အဋ္ဌိ အာယူ’’တိအာဒီနိ နပုံသကာနိ ‘‘ဂစ္ဆံ အဂ္ဂိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒီနံ ပုလ္လိင်္ဂါနံ နယေန အပ္ပဝတ္တနတော ဝိသဒါကာရဉ္စ, ‘‘ရတ္တိ ယာဂူ’’တိအာဒီနံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ နယေန အပ္ပဝတ္တနတော အဝိသဒါကာရဉ္စ ဥဘယမနုပဂမ္မ ဝိသေသတော ‘‘စိတ္တံ, စိတ္တာနိ, စိတ္တာ. စိတ္တံ, စိတ္တာနိ, စိတ္တေ’’တိအာဒိနာ သနိကာရာယ ရူပမာလာယ ရူပဝန္တာနိ ဘဝန္တိ, တသ္မာ တေသမာကာရော ဥဘယမုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

于此，我们略说一些关于语性(liṅga)的对应：在下方所指的o-词尾阳性(pulliṅga)词“go”的名词词形变化(nāmikapadamālā)中，“gāvuṃ, gāvaṃ, gāvena”等词形出现一次，“go, gohī”等出现两次，而“gāvo, gavo, gava”这几个词形，则像“satthā”、“rājā”等词一样出现三次。于此并无出现四次或五次的词形。因其不存在，故显现为清晰的形式(visadākāra)。在阳性词“purisa”(人)的名词词形变化中，“puriso, purisa”等出现一次，“purise”等出现两次，“purisā”出现三次。如是显现为清晰的形式。然而，在ā-词尾阴性(itthiliṅga)词“kaññā”(少女)中，“kañña”等出现一次，“kaññāhī”等出现两次，“kaññāyo”等出现三次，“kaññā”此词形出现四次，而“kaññāyā”此词形则出现五次。如是显现为不清晰的形式(avisadākāra)。至于ar-词尾的阳性词“satthar”(导师)，“sattharī”等出现一次，“satthū”等出现两次，“satthā”等出现三次，如是显现为清晰的形式。应循此理，了知所有阳性与阴性词形变化中的清晰形式与不清晰形式。至于中性(napuṃsakaliṅga)词的名词词形变化，“cittena”等出现一次，“citta”等出现两次，“cittāni”此词形出现三次。“aṭṭhi”(骨)、“āyu”(寿)等词亦同此理。于此可见其形式为离于二者(ubhayamutta)。虽然于此因无出现四次或五次的词形，其形式看似可得为清晰，但由于“citta”(心)、“aṭṭhi”(骨)、“āyu”(寿)等中性词，既不依“gacchaṃ”(去者)、“aggi”(火)、“比丘”等阳性词之理而转，亦不依“ratti”(夜)、“yāgu”(粥)等阴性词之理而转，不归入清晰或不清晰二者，而是以“cittaṃ, cittāni, cittā; cittaṃ, cittāni, citte”等具有其特定词形变化的形态而存在，是故当知其形式为离于二者。

တိဝိဓောပါယံ အာကာရော သက္ကဋဘာသာသု န လဗ္ဘတိ. တေနေသ သဗ္ဗေသုပိ ဗျာကရဏသတ္ထေသု န ဝုတ္တော. သဗ္ဗသတ္တာနံ ပန မူလဘာသာဘူတာယ ဇိနေရိတာယ မာဂဓိကာယ သဘာဝနိရုတ္တိယာ လဗ္ဘတိ. တထာ ဟိ အယံ နိရုတ္တိမဉ္ဇူသာယံ ဝုတ္တော –

这三类形式在梵语(sakkaṭabhāsā)中是见不到的。因此，它在所有语法论著中都未被论及。然而，在作为一切有情之根本语言、由胜者(jina)所说的摩揭陀(māgadhikā)自然语(sabhāvanirutti)中则可以见到。诚然，此理已在《词语宝匣》(Niruttimañjūsā)中被论及：

ကိံ ပနေတံ လိင်္ဂံ နာမ? ကေစိ တာဝ ဝဒန္တိ –

那么，这个所谓的“性”究竟是什么？有些人说：

‘‘ထနကေသဝတီ ဣတ္ထီ, မဿုဝါ ပုရိသော သိယာ. ဥဘိန္နမန္တရံ ဧတံ, ဣတရော’ဘယမုတ္တကော’တိ

“有乳房、长发的是女人，有胡须的是男人。介于此二者之间的是双性人，另一类离于二者的是无性人。”

ဝုတ္တတ္တာ ဝိသိဋ္ဌာ ထနကေသာဒယော လိင်္ဂ’’န္တိ, ဧတံ န သဗ္ဗတ္ထ, ဂင်္ဂါသာလာရုက္ခာဒီနံ ထနာဒိနာ သမ္ဗန္ဓာဘာဝတော.

由于此说，故认为特定的乳房、毛发等即是“性”。但此说并不遍通一切，因为恒河(Gaṅgā)、娑罗树(sālarukkha)等并无与乳房等的关联。

အပရေ [Pg.293] ဝဒန္တိ – ‘‘န လိင်္ဂံ နာမ ပရမတ္ထတော ကိဉ္စိ အတ္ထိ, လောကသင်္ကေတရူဠှော ပန ဝေါဟာရော လိင်္ဂံ နာမာ’’တိ. ဣဒမေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗလိင်္ဂိကောပိ သဒ္ဒေါ ဟောတိ တဋံ တဋီ တဋောတိ. ယဒိ စ ပရမတ္ထတော လိင်္ဂံ နာမ သိယာ, ကထံ အညမညဝိရုဒ္ဓါနံ တေသံ ဧကတ္ထ သမာဝေသော ဘဝတိ, တသ္မာ ယဿ ကဿစိ အတ္ထဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ပုလ္လိင်္ဂံ, ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရော နပုံသကလိင်္ဂန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

另一些人说：“从究竟义(paramattha)上说，并无任何称为‘性’的东西存在，所谓的‘性’只是世俗约定俗成(lokasaṅketarūḷha)的用法而已。”这是这里的结论。一个词也可以是具足一切性的，如 taṭaṃ（中性）、taṭī（阴性）、taṭo（阳性）。如果从究竟义上真的存在‘性’，那么这些相互矛盾的性如何能共存于一处呢？因此当知：对任何事物的非明晰表达方式(avisadākāravohāra)是阴性，明晰表达方式(visadākāravohāra)是阳性，离于二者的表达方式(ubhayamuttākāravohāra)是中性。

ဧတ္ထ ပန နာမိကပဒမာလာသင်္ခါတပဗန္ဓဝသေနေဝ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိတာ ဂဟေတဗ္ဗာ, န ဧကေကပဒဝသေန. တထာ ဟိ ‘‘ကညာ ပုရိသော စိတ္တ’’န္တိ စ, ‘‘ကညာယော ပုရိသာ စိတ္တာနီ’’တိ စ ဧဝမာဒိကဿ ဧကေကပဒဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိတာ န ဒိဿတိ. ယသ္မာ ပန ပဗန္ဓဝသေန ဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိဘာဝေ သိဒ္ဓေယေဝ သမုဒါယာဝယဝတ္တာ ဧကေကပဒဿပိ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိတာ သိဇ္ဈတေဝ.

于此，应当通过被称为“名词词形变化”的整个序列(pabandha)来理解非明晰表达方式等，而非通过单个词语。诚然，对于“kaññā, puriso, cittaṃ”（少女、男子、心）以及“kaññāyo, purisā, cittāni”（众少女、众男子、众心）等中的单个词语，其非明晰表达方式等并不显见。然而，由于通过整个序列确立了明晰表达方式等，基于整体与部分(samudāyāvayava)的关系，单个词语的非明晰表达方式等也就得以成立了。

ကေစိ ပန နာမိကပဒမာလာသင်္ခါတံ ပဗန္ဓံ အပရာမသိတွာ ဧကေကပဒဝသေနေဝ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိကံ ဣစ္ဆန္တိ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ယဒိ ဧကေကပဒဿေဝ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိတာ သိယာ, ဧဝံ သန္တေ ‘ကညာ ပုရိသာ သတ္ထာ ဂုဏဝါ ရာဇာ’တိအာဒီနံ ပဒါနံ အာကာရသုတိဝသေန, ‘ပုရိသော သတ္ထာရော ကညာယော’တိအာဒီနံ ပန ဩကာရသုတိဝသေန, ‘စိတ္တံ ပုရိသံ ကည’န္တိအာဒီနံ အနုသာရသုတိဝသေန အညမညံ သမာနသုတိသမ္ဘဝါ ကထံ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိတာ သိယာ’’တိ? ကိဉ္စာပိ တေ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘သိယာ ဧဝ, နာနတ္တံ ပန တေသံ ဒုပ္ပဋိဝေဓ’’န္တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘မာ တုမှေ ဧဝမဝစုတ္ထ, ဒုဇ္ဇာနတရမ္ပိ နိဗ္ဗာနံ ကထနသမတ္ထံ ပုဂ္ဂလံ နိဿာယ ဇာနန္တိ, တသ္မာ သုဋ္ဌု ဥပပရိက္ခိတွာ ဝဒေထာ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ [Pg.294] တတော ဥတ္တရိ တေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘ဗောဓိသဒ္ဒေါ အာယုသဒ္ဒေါ စ ကတရလိင်္ဂေါ’’တိ. တေ ဇာနန္တာ ဧဝံ ဝက္ခန္တိ ‘‘ဗောဓိသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ပုလ္လိင်္ဂေါ စ, အာယုသဒ္ဒေါ စ ပန နပုံသကလိင်္ဂေါ စ ပုလ္လိင်္ဂေါ စာတိ ဒွိလိင်္ဂါ ဧတေ သဒ္ဒါ’’တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ယဒိ ဗောဓိသဒ္ဒေါ စ အာယုသဒ္ဒေါ စ ဒွိလိင်္ဂါ ဧတေ သဒ္ဒါ, ဧဝံ သန္တေ ဒွိန္နံ ဗောဓိသဒ္ဒါနံ ဧကပဒဘာဝေန ဝဝတ္ထိတာနံ အစ္စန္တသမာနသုတိကာနံ ကထံ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ စ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ စ သိယာ, ကထဉ္စ ပန ဒွိန္နံ အာယုသဒ္ဒါနံ ဧကပဒဘာဝေန ဝဝတ္ထိတာနံ အစ္စန္တသမာနသုတိကာနံ ဥဘယမုတ္တာကာရဝေါဟာရတာ စ ဝိသဒါကာရဝေါဟာရတာ စ သိယာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တာ တေ အဒ္ဓါ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ အပဿန္တာ နိရုတ္တရာ ဘဝိဿန္တိ. သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူ ပန သဒ္ဒသတ္ထတော နယံ ဂဟေတွာ ဝဒန္တိ –

然而，有些人不考虑被称为“名词变格表”(nāmikapadamālā)的连贯文脉，而希望仅通过单个词语来确定非明晰表达方式等。应当对他们说：“如果单个词语本身就具有非明晰表达方式等，那么，对于像 kaññā（少女）、purisā（众男子）、satthā（导师）、guṇavā（有德者）、rājā（王）等词，由于听闻其 ā 音；又如 puriso（男子）、satthāro（众导师）、kaññāyo（众少女）等词，由于听闻其 o 音；又如 cittaṃ（心）、purisaṃ（男子）、kaññaṃ（少女）等词，由于听闻其随韵音(anussāra)，它们之间既然存在发音相同的情况，又如何能有非明晰表达方式等呢？”即便他们会说：“诚然如此，但它们的差异难以辨别。”也应当对他们说：“你们莫作此言。即使是更难了知的涅槃(Nibbāna)，也能依靠善于解说的人(puggala)而得以了知。因此，你们应当善加审察之后再说。”并且，说完此话后，可以进一步问他们：“菩提(bodhi)词和寿(āyu)词是什么性？”他们若知道，便会说：“菩提词既是阴性也是阳性，而寿词则是中性也是阳性，此二词皆为双性词。”应当对他们说：“如果菩提词和寿词皆为双性词，那么，当两个菩提词被确立为同一个词，发音完全相同时，如何能同时具有非明晰的表达方式（阴性特征）和明晰的表达方式（阳性特征）呢？同样，当两个寿词被确立为同一个词，发音完全相同时，又如何能同时具有超脱于此二者的表达方式（中性特征）和明晰的表达方式（阳性特征）呢？”被这样质问后，他们肯定再也找不到任何答案而无言以对。然而，通晓语法学的智者，从语法学中获取原理而说：

‘‘ဧသေ’သာ ဧတ’မိတိ စ,ပသိဒ္ဓိ အတ္ထေသု ယေသု လောကဿ;

‘ထီပုမနပုံသကာနီ’တိ,ဝုစ္စန္တေ တာနိ နာမာနီ’’တိ.

“世间义中约定成，以‘此’（阳）‘此’（阴）‘此’（中）称；彼等名词遂得名，所谓‘阴、阳与中性’。”

တေသံ ကိရ အယမဓိပ္ပာယော – ‘‘ဧသော ပုရိသော, ဧသော မာတုဂါမော, ဧသော ရာဇာ, ဧသာ ဣတ္ထီ, ဧသာ လတာ, ဧတံ နပုံသကံ, ဧတံ စိတ္တ’’န္တိ ဧဝံ ပုရိသာဒီသု ယေသု အတ္ထေသု လောကဿ ‘‘ဧသော ဧသာ ဧတ’’န္တိ စ ပသိဒ္ဓိ ဟောတိ, တေသု အတ္ထေသု တာနိ နာမာနိ ‘‘ပုမိတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂါနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တံဒွါရေန အညာနိပီတိ. ဧဝံ ဝဒန္တေဟိ တေဟိ ‘‘ဣမိနာ နာမ အာကာရေန ‘ဧသော ဧသာ ဧတ’န္တိ နာမာနိ အညာနိ စ ပုလ္လိင်္ဂါဒိနာမံ လဘန္တီ’’တိ အယံ ဝိသေသော န ဒဿိတော, သဒ္ဓမ္မနယညူဟိ ပန နေရုတ္တိကေဟိ ဒဿိတော ‘‘ယဿ ကဿစိ အတ္ထဿ အဝိသဒါကာရဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂ’’န္တိအာဒိနာ.

据说他们的意思是这样的：“这是男子，这是妇女，这是国王，这是女人，这是藤蔓，这是中性事物，这是心。”像这样，世间对于男子等事物，有“eso（此，阳性）、esā（此，阴性）、etaṃ（此，中性）”这样的通用说法，在这些事物中，那些名称就被称为“阳性、阴性、中性”的词性，并且通过它也能推知其他的词性。那些这样说的人并没有说明“通过这种方式，‘此’等名称以及其他的名称如何获得阳性等词性”这种差别。但是，精通正法和词源学(neruttika)的智者们则通过“对任何事物的非明晰表达方式是阴性”等方式说明了这一点。

ကေစိ [Pg.295] ပန ‘‘အဝိသဒါကာရာနံ အတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂ’’န္တိအာဒီနိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ အဝိသဒါကာရာနံ အတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဧဝံ သန္တေ မာတုဂါမကလတ္တကန္တကဏ္ဋကဂုမ္ဗာဒယောပိ ဝေါဟာရာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ သိယုံ အဝိသဒါကာရတ္တာ တဒတ္ထာနံ. ယဒိ ပန ဝိသဒါကာရာနံ အတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော ပုလ္လိင်္ဂံ, ဧဝံ သန္တေ ‘‘ဒေဝတာ သဒ္ဓါ ဉာဏ’’မိစ္စာဒယောပိ ဝေါဟာရာ ပုလ္လိင်္ဂါနိ သိယုံ ဝိသဒါကာရတ္တာ တဒတ္ထာနံ. အထ ဝါ ယဒိ အဝိသဒါကာရာနံ အတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ဝိသဒါကာရာနံ ပနတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော ပုလ္လိင်္ဂံ, ဧဝံ သန္တေ ဧကဿေဝတ္ထဿ ဧကက္ခဏေ ဒွီဟိ လိင်္ဂေဟိ န ဝတ္တဗ္ဗတာ သိယာ –

然而，有些人说“指代意义不鲜明的事物的表达方式是阴性”等，这种说法不应该采纳。如果指代意义不鲜明的事物的表达方式是阴性，那么妇女(mātugāma)、妻子(kalatta)、爱人(kanta)、刺(kaṇṭaka)、灌木丛(gumba)等词语也应该成为阴性，因为它们所指的事物的意义不鲜明。如果指代意义鲜明的事物的表达方式是阳性，那么天神(devatā)、信仰(saddhā)、智慧(ñāṇa)等词语也应该成为阳性，因为它们所指的事物的意义鲜明。再者，如果指代意义不鲜明的事物的表达方式是阴性，而指代意义鲜明的事物的表达方式是阳性，那么同一个事物就不应该在同一时刻用两种性来表达：

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ;

ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမာ’’တိ.

“夜叉(yakkha)，你于我实怀善意；天神，你为我诚谋福利。我当履行你的教言，因你实是我的导师。”

ယဒိ စ ဥဘယမုတ္တာကာရာနံ အတ္ထာနံ ဝါစကော ဝေါဟာရော နပုံသကလိင်္ဂံ, ဧဝံ သန္တေ ဥဘယမုတ္တာကာရာနံ အတ္ထာနံ တိဏရုက္ခာဒီသု ‘‘ဣဒံ နာမာ’’တိ နိယမာဘာဝတော လိင်္ဂဝစနံ ဝိရုဒ္ဓံ သိယာ. အပိစ ‘‘ပညာရတနံ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ သာဝကယုဂ’’န္တိ စ အာဒိနာ နပုံသကလိင်္ဂဝစနေန တဒတ္ထာနမ္ပိ ဥဘယမုတ္တာကာရတာ ဝုတ္တာ သိယာ. အပိစ ဧကမ္ပိ တီရံ ‘‘တဋံ တဋီ တဋော’’တိ တီဟိ လိင်္ဂေဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ဧကမ္ပိ စ ဉာဏံ ‘‘ပညာဏံ ပညာ ပဇာနနာ အမောဟော’’တိအာဒိနာ တီဟိ လိင်္ဂေဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တသ္မာ တံ နယံ အဂ္ဂဟေတွာ ယထာဝုတ္တောယေဝ နယော ဂဟေတဗ္ဗော.

再者，如果指代性质超脱于此二者（明晰与非明晰）的事物的表达方式是中性，那么，对于性质超脱于此二者的草、树等事物，由于没有“此是其名”的规定，其词性的规定就会产生矛盾。而且，像“智慧宝”（paññāratanaṃ）、“舍利弗(Sāriputta)与目犍连(Moggallāna)这一对弟子”（Sāriputtamoggallānaṃ sāvakayugaṃ）等，用中性词来表达，也就会意味着它们所指的事物具有超脱于此二者的性质了。此外，同一个岸(tīraṃ)也不应能以 taṭaṃ（中性）、taṭī（阴性）、taṭo（阳性）这三种性来称说。同一种知(ñāṇaṃ)也不应能以 paññāṇaṃ（中性）、paññā（阴性）、pajānanā（阴性）、amoho（阳性）等词来称说。因此，不应采纳那种学说，而应采纳如前所述的学说。

လောကသ္မိဉှိ ဣတ္ထီနံ ဟေဋ္ဌိမကာယော ဝိသဒေါ ဟောတိ, ဥပရိမကာယော အဝိသဒေါ, ဥရမံသံ အဝိသဒံ, ဂမနာဒီနိပိ အဝိသဒါနိ[Pg.296]. ဣတ္ထိယော ဟိ ဂစ္ဆမာနာ အဝိသဒံ ဂစ္ဆန္တိ, တိဋ္ဌမာနာ နိပဇ္ဇမာနာ နိသီဒမာနာ ခါဒမာနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အဝိသဒံ ဘုဉ္ဇန္တိ. ပုရိသမ္ပိ ဟိ အဝိသဒံ ဒိသွာ ‘‘မာတုဂါမော ဝိယ ဂစ္ဆတိ တိဋ္ဌတိ နိပဇ္ဇတိ နိသီဒတိ ခါဒတိ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣတိ ယထာ ဣတ္ထိယော ယေဘုယျေန အဝိသဒါကာရာ, တထာ ယဿ ကဿစိ သဝိညာဏကဿ ဝါ အဝိညာဏကဿ ဝါ အတ္ထဿ ယေ ဝေါဟာရာ ယေဘုယျေန အဝိသဒါကာရာ, တေယေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ နာမ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ‘‘ကညာ ဒေဝတာ ဓီတလိကာ ဒုဗ္ဗာ သဒ္ဓါ ရတ္တိ ဣတ္ထီ ယာဂု ဝဓူ’’ ဣစ္စေဝမာဒီနိ. ပုရိသာနံ ပန ဟေဋ္ဌိမကာယော အဝိသဒေါ ဟောတိ, ဥပရိမကာယော ဝိသဒေါ, ဥရမံသံ ဝိသဒံ, ဂမနာဒီနိပိ ဝိသဒါနိ ဟောန္တိ. ပုရိသာ ဟိ ဂစ္ဆမာနာ ဝိသဒံ ဂစ္ဆန္တိ, တိဋ္ဌမာနာ နိပဇ္ဇမာနာ နိသီဒမာနာ ခါဒမာနာ ဘုဉ္ဇမာနာ ဝိသဒံ ဘုဉ္ဇန္တိ. ဣတ္ထိမ္ပိ ဟိ ဂမနာဒီနိ ဝိသဒါနိ ကုရုမာနံ ဒိသွာ ‘‘ပုရိသော ဝိယ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တိ. ဣတိ ယထာ ပုရိသာ ယေဘုယျေန ဝိသဒါကာရာ, တထာ ယဿ ကဿစိ သဝိညာဏကဿ ဝါ အဝိညာဏကဿ ဝါ အတ္ထဿ ယေ ဝေါဟာရာ ယေဘုယျေန ဝိသဒါကာရာ, တေယေဝ ပုလ္လိင်္ဂါနိ နာမ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ‘‘ပုရိသော မာတုဂါမော ဩရောဓော အာပေါ ရုက္ခော မောဟော သတ္ထာ’’ ဣစ္စေဝမာဒီနိ. ယထာ စ ပန နပုံသကာ ဥဘယမုတ္တာကာရာ, တထာ ယဿ ကဿစိ သဝိညာဏကဿ ဝါ အဝိညာဏကဿ ဝါ အတ္ထဿ ယေ ဝေါဟာရာ ဥဘယမုတ္တာကာရာ, တေယေဝ နပုံသကလိင်္ဂါနိ နာမ ဘဝန္တိ. တံ ယထာ? ‘‘စိတ္တံ ရူပံ ဣတ္ထာဂါရံ ကလတ္တံ နာဋကံ ရတနံ ဉာဏံ အဋ္ဌိ အာယု’’ဣစ္စေဝမာဒီနိ. ဣစ္စေဝံ နာမိကာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝေါဟာရာနံ –

诚然，于世间，女人的下半身是清晰(visada)的，上半身是不清晰(avisada)的，胸肌是不清晰的，行走等姿态也是不清晰的。因为女人行走时，姿态不清晰；站立、躺卧、坐下、咀嚼、进食时，姿态也不清晰。当看到男人举止不清晰时，人们会说：“他走路、站立、躺卧、坐下、咀嚼、进食的样子像个女人。”因此，正如女人大多具有不清晰的形态，同样地，任何有情(saviññāṇaka)或无情(aviññāṇaka)的事物，其表达方式(vohāra)大多是不清晰的，这些就被称为阴性(itthiliṅga)。例如：kaññā(少女)、devatā(天女)、dhītalikā(木偶)、dubbā(茅草)、saddhā(信)、ratti(夜)、itthī(女人)、yāgu(粥)、vadhū(新娘)等。而男人的下半身是不清晰的，上半身是清晰的，胸肌是清晰的，行走等姿态也是清晰的。因为男人行走时，姿态清晰；站立、躺卧、坐下、咀嚼、进食时，姿态也清晰。当看到女人做出清晰的行走等姿态时，人们会说：“她走路的样子像个男人”等。因此，正如男人大多具有清晰的形态，同样地，任何有情或无情的事物，其表达方式大多是清晰的，这些就被称为阳性(pulliṅga)。例如：puriso(男子)、mātugāmo(母邑)、orodho(后宫)、āpo(水)、rukkho(树)、moho(痴)、satthā(导师)等。再者，正如中性(napuṃsaka)具有超脱于此二者的形态，同样地，任何有情或无情的事物，其表达方式超脱于此二者的，这些就被称为中性(napuṃsakaliṅga)。例如：cittaṃ(心)、rūpaṃ(色)、itthāgāraṃ(内室)、kalattaṃ(妻子)、nāṭakaṃ(戏剧)、ratanaṃ(宝)、ñāṇaṃ(智)、aṭṭhi(骨)、āyu(寿)等。如是，对于所有名词的表达方式——

ဝိသဒါဝိသဒါကာရာ, အာကာရော’ဘယမုတ္တကော;

လိင်္ဂဿ လက္ခဏံ ဧတံ, ဉေယျံ သျာဒိပ္ပဗန္ဓတော.

清晰与不清晰之形态，以及超脱二者之形态；此为性(liṅga)之相，当从词形变化(syādi)的关联中得知。

ဣဒံ [Pg.297] ဌာနံ ဒုဗ္ဗိနိဝိဇ္ဈံ မဟာဝနဂဟနံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ ဒဿိတံ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ဣတိ သဗ္ဗေသံ နာမိကပဒါနံ ပဗန္ဓနိဿိတေန အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိဘာဝေန ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိဘာဝဿ သမ္ဘဝတော ဒွိန္နမ္ပိ ဂေါသဒ္ဒါနံ ပဗန္ဓနိဿိတေန အဝိသဒါကာရဝေါဟာရာဒိဘာဝေန ယထာသကံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

此理难以彻见，犹如茂密的大森林，现已将其丛林与纠葛清除而展示出来，应当善加作意。如是，由于所有名词的阴性等状态，皆是依赖于上下文的不清晰表达方式等而得以成立，因此，对于“牛(go)”一词的两种词性，也当通过依赖于上下文的不清晰表达方式等，来了知其各自的阴性等状态。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对o-结尾阴性名词词形变化的辨析(Savinicchayo)部分。

ဩကာရန္တတာပကတိကံ ဩကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以o为结尾的阴性名词终(niṭṭhita)。

ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ အာကာရန္တ ဣဝဏ္ဏန္တ ဥဝဏ္ဏန္တောကာရန္တဝသေန ဆဗ္ဗိဓာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ နိရဝသေသတော ဂဟိတာနိ ဘဝန္တိ. ဧတေသု ပန ကေသဉ္စိ အာကာရန္တာနံ ဤကာရန္တာနဉ္စ ကတ္ထစိ ပစ္စတ္တေကဝစနဿ ဧကာရာဒေသဝသေန ယော ပဘေဒေါ ဒိဿတိ, သော ဣဒါနိ ဝုစ္စတိ. တထာ ဟိ –

如是，总而言之，通过以-ā、-i、-u、-o等结尾的方式，六种阴性词已被毫无遗漏地含摄。然而，在这些词当中，某些以-ā和-ī结尾的词，在某些主格(paccatta)单数中可见到以-e替换的变化，此变化现在予以说明。即：

‘‘န တွံ ရာဓ ဝိဇာနာသိ, အဍ္ဎရတ္တေ အနာဂတေ;

အဗျယတံ ဝိလပသိ, ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ’’တိ

“罗陀(Rādha)汝实昧，夜半尚未至；徒然(Abyayataṃ)悲叹曰：无情憍尸耶尼(Kosiyāyanī)！”

ဣမသ္မိံ ရာဓဇာတကေ ‘‘ဝိရတ္တာ’’တိ အာကာရန္တဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဧကာရာဒေသဝသေန ‘‘ဝိရတ္တေ’’တိ ဝုတ္တံ. တထာ ‘‘ကောသိယာယနီ’’တိ ဤကာရန္တဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဧကာရာဒေသဝသေန ‘‘ကောသိယာယနေ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန အဋ္ဌကထာစရိယော ‘‘ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေတိ မာတာ နော ကောသိယာယနီ ဗြာဟ္မဏီ ဝိရတ္တာ အမှာကံ ပိတရိ နိပ္ပေမာ ဇာတာ’’တိ အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေသိ. နနု စ ဘော ပါဠိယံ ‘‘ဝိရတ္တေ’’တိ, ‘‘ကောသိယာယနေ’’တိ စ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဒဿနတော ‘‘ဧကာရန္တမ္ပိ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ အတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ အာကာရီကာရန္တောဂဓရူပဝိသေသတ္တာ တေသံ ရူပါနံ. အာဒေသဝသေန [Pg.298] ဟိ သိဒ္ဓတ္တာ ဝိသုံ ဧကာရန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ ယထာဝုတ္တာ ဆဗ္ဗိဓတာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာ.

在《罗陀本生》(Rādhajātake)中，本应作以-ā结尾的“virattā”，却因主格单数被-e替换而说成“viratte”。同样，本应作以-ī结尾的“kosiyāyanī”，也因主格单数被-e替换而说成“kosiyāyane”。因此，义注(aṭṭhakathā)师释义(saṃvaṇṇesi)说：‘viratte kosiyāyane意即：我们的母亲憍尸耶尼婆罗门女对我们的父亲变得无情，失去了爱意。’然则，诸君！既然在巴利语中出现了viratte和kosiyāyane这样的主格，难道不应说‘也存在以-e结尾的阴性词’吗？不应这样说，因为这些词形是源于以-ā和-ī结尾词的特殊形态。由于它们是通过替换而成立，故并无名为以-e结尾的独立阴性词。因此，阴性词只应理解为如前所述的六种。

ဣစ္စေဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ, ပကိဏ္ဏနယသာလိနီ;

ပဒမာလာ ဝိဘတ္တာ မေ, သာသနတ္ထံ သယမ္ဘုနော.

如是阴性诸词形，杂例方法(pakiṇṇanaya)甚分明；我为佛陀圣教故，于此详加作分别。

သဒ္ဒနီတိသူရိယောယံ,အနေကသုဝိနိစ္ဆယရသ္မိကလာပေါ;

သံသယန္ဓကာရနုဒေါ,ကဿ မတိပဒုမံ န ဝိကာသေ.

《声律论》(Saddanīti)此杲日，善辨光芒聚；能除疑惑暗，谁不慧莲敷？

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具义注之九分教与三藏的语言运用上

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为求善巧而造之《声律论》中

ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

阴性名词词形变化之分析

အဋ္ဌမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第八章。

၉. နပုံသကလိင်္ဂနာမိကပဒမာလာ

9. 中性名词词形变化

အထ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကလိင်္ဂါနံ ‘‘ဘူတံ’’ဣစ္စာဒိကဿ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ –

现在，依循古代导师们的见解，我们将要说明以随鼻音(niggahīta)结尾的中性词，如“bhūtaṃ”等，其原形的名词词形变化如下：

စိတ္တံ, စိတ္တာနိ. စိတ္တံ, စိတ္တာနိ. စိတ္တေန, စိတ္တေဟိ, စိတ္တေဘိ. စိတ္တဿ, စိတ္တာနံ. စိတ္တာ, စိတ္တသ္မာ, စိတ္တမှာ, စိတ္တေဟိ, စိတ္တေဘိ. စိတ္တဿ, စိတ္တာနံ. စိတ္တေ, စိတ္တသ္မိံ, စိတ္တမှိ, စိတ္တေသု. ဘော စိတ္တ, ဘော စိတ္တာ, ဘဝန္တော စိတ္တာနိ. ယမကမဟာထေရမတံ.

Cittaṃ, cittāni. Cittaṃ, cittāni. Cittena, cittehi, cittebhi. Cittassa, cittānaṃ. Cittā, cittasmā, cittamhā, cittehi, cittebhi. Cittassa, cittānaṃ. Citte, cittasmiṃ, cittamhi, cittesu. Bho citta, bho cittā, bhavanto cittāni. 此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见。

ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘စိတ္တာ’’တိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနံ ‘‘စိတ္တေ’’တိ ဥပယောဂဗဟုဝစနဉ္စ အနာဂတံ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ အညေသမ္ပိ တာဒိသာနံ နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကရူပါနံ ဒဿနတော ဝိဘင်္ဂပါဠိယဉ္စ ‘‘ဆ စိတ္တာ အဗျာကတာ’’တိအာဒိဒဿနတော ဂဟေတဗ္ဗမေဝ[Pg.299], တသ္မာ ‘‘စိတ္တံ, စိတ္တာနိ, စိတ္တာ. စိတ္တံ, စိတ္တာနိ, စိတ္တေ’’တိ ကမော ဝေဒိတဗ္ဗော. နိဂ္ဂဟီတန္တာနဉှိ နပုံသကလိင်္ဂါနံ ကတ္ထစိ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂါနံ ဝိယ ပစ္စတ္တောပယောဂဗဟုဝစနာနိ ဘဝန္တိ. တာနိ စ ပုလ္လိင်္ဂေန ဝါ သလိင်္ဂေန ဝါ အလိင်္ဂေန ဝါ သဒ္ဓိံ သမာနာဓိကရဏာနိ ဟုတွာ ကေဝလာနိ ဝါ ပါဝစနေ သဉ္စရန္တိ. အတြ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ. သဗ္ဗေ မာလာ ဥပေန္တိမံ. ယဿ ဧတေ ဓနာ အတ္ထိ. စတ္တာရော မဟာဘူတာ. တီဏိန္ဒြိယာ. ဒွေ ဣန္ဒြိယာ. ဒသိန္ဒြိယာ. ဒွေ မဟာဘူတေ နိဿာယ ဒွေ မဟာဘူတာ, ပဉ္စ ဝိညာဏာ, စတုရော အင်္ဂေ အဓိဋ္ဌာယ, သေမိ ဝမ္မိကမတ္ထကေ, ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ. ရူပေ စ သဒ္ဒေ စ အထော ရသေ စ. စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ ဧဝမာဒယော အနေကသတာ ပါဠိပ္ပဒေသာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

此处，虽然主格复数“cittā”和宾格复数“citte”在[上文中]尚未出现，但因处处可见其他同类以鼻音(niggahīta)结尾的中性词形，且在《分别论》(Vibhaṅga)的巴利语中可见到“六无记心”(cha cittā abyākatā)等例，故仍应采纳。因此，当知其顺序为：主格“cittaṃ, cittāni, cittā”；宾格“cittaṃ, cittāni, citte”。实际上，以鼻音结尾的中性词，有时其主格和宾格的复数形式会像以-o结尾的阳性词一样。它们或与阳性词、同性词（即中性词）或异性词（即阴性或阳性词）同格，或单独地，出现在圣典中。于此，应见数百个巴利语段落为例，如：“四念处”(cattāro satipaṭṭhānā)、“四正勤”(cattāro sammappadhānā)、“一切花环皆至此”(sabbe mālā upentimaṃ)、“谁有此等财”(yassa ete dhanā atthi)、“四大种”(cattāro mahābhūtā)、“三根”(tīṇindriyā)、“二根”(dve indriyā)、“十根”(dasindriyā)、“二大种依于二大种”(dve mahābhūte nissāya dve mahābhūtā)、“五识”(pañca viññāṇā)、“依于四支”(caturo aṅge adhiṭṭhāya)、“我卧蚁丘顶”(semi vammikamatthake)、“色、声、味、香”(rūpā saddā rasā gandhā)、“于色与声及于味”(rūpe ca sadde ca atho rase ca)、“眼识依眼与色而生起”(cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ)等。

ဧတ္ထ ပန ‘‘သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တာနီတိ န ဂဟေတဗ္ဗာနိ သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ ပဌမေကဝစနဋ္ဌာနေ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေန ဌိတဘာဝဿ အဒဿနတော. ‘‘စတ္တာရော’’တိအာဒီနိယေဝ ပန ပဒါနိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ နိယောဂါ နိဂ္ဂဟီတန္တေဟိ နပုံသကလိင်္ဂေဟိ သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီဟိ သဒ္ဓိံ တေသံ သမာနာဓိကရဏဘာဝဿ ဒဿနတောတိ.

在此，“念处(satipaṭṭhāna)”等词不应理解为由于词性转换(liṅgavipallāsa)而出现，因为没有见到“念处”等词在第一格单数的位置上是以-o结尾的阳性形式存在的。“四(cattāro)”等词才应该理解为由于词性转换而出现，因为必然见到它们与以鼻音结尾的中性词“念处”等同格使用。

ကေစေတ္ထ ဝဒေယျုံ – နနု ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိပ္ပယောဂဒဿနတော သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ [Pg.300] ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ လဗ္ဘတိ. ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ တုမှေဟိ ‘‘သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ ပဌမေကဝစနဋ္ဌာနေ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေန ဌိတဘာဝဿ အဒဿနတော’’တိ ဝုတ္တံ, ကသ္မာ စ ဧကန္တတော သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကလိင်္ဂတာ အနုမတာ, နနု ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိဒဿနတော ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒီသုပိ ‘‘သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒယော လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာတိ? န ဝတ္တဗ္ဗာ, ကသ္မာတိ စေ? ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီသုပိ သတိပဋ္ဌာနစိတ္တသဒ္ဒါဒီနံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန အနိစ္ဆိတဗ္ဗတော. တတ္ထ ဟိ ပုလ္လိင်္ဂေန ဓမ္မသဒ္ဒေန ယောဇေတုံ ဓမ္မိဿရော ဘဂဝါ ဓမ္မာပေက္ခံ ကတွာ ‘‘သတိပဋ္ဌာနော, စိတ္တော, စိတ္တာ’’တိ စ အဘာသိ. ကေဝလာ ဟိ သတိပဋ္ဌာန စိတ္တသဒ္ဒါဒယော ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂဘာဝေန ကတ္ထစိပိ ယောဇိတာ န သန္တိ, နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကဘာဝေန ပန ယောဇိတာ သန္တိ.

有人或言：难道不见“念处是法”(satipaṭṭhāno dhammo)、“心是法”(citto dhammo)、“诸心是法”(cittā dhammā)等用法，故可认为“念处”等词有以-o结尾的阳性形式吗？若然，为何你们说“没有见到‘念处’等词以-o结尾的阳性形式出现在第一格单数的位置上”呢？又为何断定“念处”等词是带鼻音结尾的中性词呢？难道不见“念处是法”等例，故即使在“四念处”等句中，也应说“念处”等词是因词性转换而用吗？不应如事说。若问为何？因为即使在“念处是法”等句中，也不应认为“念处”、“心”等词是因词性转换而用。彼处，法主世尊(bhagavā)为与阳性词“法(dhamma)”相连接，故考虑到法(的用法)，而说“satipaṭṭhāno”、“citto”、“cittā”。单独的“念处”、“心”等词，在任何地方都未曾以-o结尾的阳性形式使用，而是以带鼻音结尾的中性形式使用。

တထာ ဟိ ‘‘စိတ္တော ဂဟပတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ပုလ္လိင်္ဂဂဟပတိသဒ္ဒံ အပေက္ခိတွာ ဝိညာဏေ ပဝတ္တံ စိတ္တနာမံ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန ပုဂ္ဂလေ အာရောပေတွာ ပုဂ္ဂလဝါစကံ ကတွာ ‘‘စိတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ပန ဝိညာဏသင်္ခါတံ စိတ္တမဓိပ္ပေတံ သိယာ, ‘‘စိတ္တ’’မိစ္စေဝ ဝုစ္စေယျ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တော ဂဟပတိ, စိတ္တာ ဣတ္ထီ’’တိအာဒီသု လိင်္ဂဝိပလ္လာသော န ဣစ္ဆိတဗ္ဗော သာပေက္ခတ္တာ စိတ္တသဒ္ဒါဒီနံ. ယထာ စ ဧတ္ထ, ဧဝံ ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီသုပိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော န ဣစ္ဆိတဗ္ဗော. ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒီသု ပန သတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ အပေက္ခိတဗ္ဗာနိ ပဒါနိ န သန္တိ, ယေဟိ တေ ပုလ္လိင်္ဂါနိ သိယုံ, တသ္မာ ‘‘စတ္တာရော’’တိအာဒီနိယေဝ ပဒါနိ ပရိဝတ္တေတွာ ‘‘စတ္တာရိ, သဗ္ဗာနိ, ဧတာနီ’’တိ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဂဟေတွာ ‘‘သတိပဋ္ဌာနာ[Pg.301], သမ္မပ္ပဓာနာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဤဒိသေသု ဌာနေသု ကေစိ အဋ္ဌကထာစရိယာ နိကာရလောပံ ဣစ္ဆန္တိ ‘‘ယာ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တာနံ, ပလ္လင်္ကဝရမာဘုဇေ, နိမိတ္တာနိ ပဒိဿန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ. အဒဿနဉှိ လောပေါ, တသ္မာ ‘‘စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိ, စတ္တာရိ သမ္မပ္ပဓာနာနိ, သဗ္ဗာနိ မာလာနီ’တိအာဒိကာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

同样地，在“居士质多”(citto gahapati)一例中，也是因为要与阳性词“居士”相匹配，才将指称“识”的“心”(citta)一名，通过概念施设于个人(puggala)，使之成为指人的词，故说成“citto”。如果意指的是名为“识”的心，则应只说“cittaṃ”。因此，在“居士质多”、“女居士质多”(cittā itthī)等句中，不应因“心”等词的相待关系而视之为词性转换。如同此处，在“念处是法”(satipaṭṭhāno dhammo)、“心是法”(citto dhammo)、“诸心是法”(cittā dhammā)等句中，也不应视之为词性转换。然而，在“四念处”(cattāro satipaṭṭhānā)等句中，“念处”等词并无可匹配的词使之成为阳性，因此，只应将“cattāro”等词转换，作“cattāri”、“sabbāni”、“etānī”等中性形式，来与“satipaṭṭhānā”、“sammappadhānā”等词连接。在此等情况中，有些义注师主张是格尾的省略，如同在“昔菩萨受用胜座时，诸相皆已现”一例中。不见即是省略，因此应作“四念处”(cattāri satipaṭṭhānāni)、“四正勤”(cattāri sammappadhānāni)、“一切花环”(sabbāni mālānī)等连接。

ကေစိ ပန ‘‘သဗ္ဗေ မာလာ ဥပေန္တိ မ’’န္တိ ဧတ္ထ မာလာသဒ္ဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂန္တိ မညိတွာ ပုလ္လိင်္ဂဘူတံ သဗ္ဗေသဒ္ဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပရိဝတ္တေတွာ ‘‘သဗ္ဗာ မာလာ’’တိ အတ္ထံ ကထေန္တိ. တံ ကိဉ္စာပိ ယုတ္တတရံ ဝိယ ဒိဿတိ, တထာပိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ သော ဘဂဝါ လိင်္ဂံ နညာသိ, န စ ‘‘သဗ္ဗာ မာလာ ဥပေန္တိ မ’’န္တိ ဒွေ ပဒါနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနိ ကတွာ ဝတ္တုံ န သက္ခိ. ယော ဧဝံ ဝိသဒိသလိင်္ဂါနိ ပဒါနိ ဥစ္စာရေသိ. ဇာနန္တောယေဝ ပန ဘဂဝါ ဝတ္တုံ သက္ကောန္တောယေဝ စ ‘‘သဗ္ဗေ မာလာ ဥပေန္တိ မ’’န္တိ ဝိသဒိသလိင်္ဂါနိ ပဒါနိ ဥစ္စာရေသိ, တသ္မာ ပုလ္လိင်္ဂဘူတံ သဗ္ဗေသဒ္ဒံ ‘‘သဗ္ဗာနီ’’တိ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ပရိဝတ္တေတွာ ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ ‘‘တီဏိန္ဒြိယာ’’တိ ပဒံ ဝိယ လုတ္တနိကာရေန နပုံသကလိင်္ဂေန မာလာသဒ္ဒေန ယောဇေတွာ ‘‘သဗ္ဗာနိ မာလာနီ’’တိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော ကတ္ထစိ ‘‘ယဿ ဧတေ ဓနာ အတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ. ဧတ္ထ ဟိ ယဿ ဧတာနိ ဓနာနီတိ အတ္ထော. ဣဒမ္ပေတ္ထ သလ္လက္ခိတဗ္ဗံ. မာလာသဒ္ဒေါ ဒွိလိင်္ဂေါ ဣတ္ထိနပုံသကဝသေန. တိဋ္ဌတု တဿိတ္ထိလိင်္ဂတ္တံ သုဝိညေယျတ္တာ, နပုံသကတ္တေ ပန တီဏိ မာလာနိ. ‘‘မာလေဟိ စ ဂန္ဓေဟိ စ ဘဂဝတော သရီရံ ပူဇေန္တီ’’တိအာဒယော နပုံသကပ္ပယောဂါနိပိ ဗဟူ သန္ဒိဿန္တီတိ.

然而，有些人认为“一切花环皆归于我”(sabbe mālā upenti maṃ)中的“花环(mālā)”是阴性词，于是将阳性的“一切(sabbe)”改为阴性，解释为“sabbā mālā”。虽然这似乎更为合理，但不应采纳。因为世尊(bhagavā)并非不懂词性，也不是不能将“sabbā mālā upenti maṃ”这两个词都用阴性来说。他就是这样说出了不同词性的词语。世尊明明知道，也明明能够说，却还是说出了“sabbe mālā upenti maṃ”这样不同词性的词语。因此，应将阳性的“一切”改为中性的“一切(sabbāni)”，如同《分别论》(Vibhaṅga)中的“三根(tīṇindriyā)”一词那样，通过省略词尾，与中性的“花环”一词连用，应理解为“一切花环(sabbāni mālānī)”。这就像在某处所说的“他有这些财富”(yassa ete dhanā atthi)，其意为“他有这些财富(yassa etāni dhanāni atthi)”。此处也应这样理解。“花环”一词有阴性和中性两种词性。其阴性用法因易于理解暂且不论，至于中性用法，则有“三个花环(tīṇi mālāni)”。在“以花环与香供养世尊之身”(mālehi ca gandhehi ca bhagavato sarīraṃ pūjenti)等句中，也可以看到许多中性词的用法。

ယဒိ ပန ဘော မာလသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိနပုံသကဝသေန ဒွိလိင်္ဂေါ, ‘‘သဗ္ဗေ မာလာ ဥပေန္တိ မ’’န္တိ ဧတ္ထ မာလာသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝပရိကပ္ပနေ ကော ဒေါသော အတ္ထီတိ? အတ္ထေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂသဒ္ဒဿ [Pg.302] ပုလ္လိင်္ဂဘူတေန သဗ္ဗနာမိကပဒေန သဒ္ဓိံ သမာနာဓိကရဏဘာဝဿာဘာဝတော, နပုံသကလိင်္ဂဿ ပန ပုလ္လိင်္ဂဘူတေန သဗ္ဗနာမိကပဒေန သဒ္ဓိံ သမာနာဓိကရဏဘာဝဿ ဥပလဗ္ဘနတော. တေနေဝ စ ‘‘ဧတေ ဓနာ’’တိအာဒယော ပယောဂါ ပါဝစနေ ဗဟုဓာ ဒိဋ္ဌာ. ဧတ္ထာပိ ပန ဝဒေယျုံ ‘‘ဓနာတိအာဒီနိ ဝိပလ္လာသဝသေန ပုလ္လိင်္ဂါနိယေဝ ‘‘ဧတေ’’တိအာဒီဟိ သမာနာဓိကရဏပဒေဟိ ယောဇိတတ္တာ’’တိ. န, နပုံသကာနိယေဝေတာနိ. ယဒိ ဟိ ‘‘ဓနာ’’တိအာဒီနိ ပုလ္လိင်္ဂါနိ သိယုံ, ကတ္ထစိ ပစ္စတ္တေကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဧသော’’တိအာဒီဟိ ဩကာရန္တသမာနာဓိကရဏပဒေဟိ ယောဇိတာ ဩကာရန္တဓနသဒ္ဒါဒယော သိယုံ. တထာရူပါနံ အဘာဝတော ပန ‘‘ဓနာ ဣန္ဒြိယာ ဝိညာဏာ’’တိအာဒယော သဒ္ဒါ နပုံသကလိင်္ဂါနိယေဝ ဟောန္တိ. အယံ နယော ပစ္စတ္တဗဟုဝစနဋ္ဌာနေယေဝ လဗ္ဘတိ. နပုံသကလိင်္ဂါနိ ဟိ ဝိသဒါကာရာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝိယ ဟုတွာ ပုလ္လိင်္ဂေဟိပိ သဒ္ဓိံ စရန္တိ, နပုံသကာ ဝိယ ပုရိသဝေသဓာရိနော ပုရိသေဟီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝဂန္တဗ္ဗံ.

那么，阁下(bho)，如果“花环”(mālā)一词因阴性和中性的关系而具有两种词性(dviliṅgo)，在“一切花环皆归于我”(sabbe mālā upenti maṃ)一句中，将“花环”一词设想为阴性，有何过失呢？确实有过失，因为阴性词无法与阳性代词同格(samānādhikaraṇa)，而中性词却能与阳性代词同格。正因如此，“这些财富”(ete dhanā)等用法在圣典(pāvacana)中多处可见。对此，或许有人会说：“财富(dhanā)等词是因转换(vipallāsa)而变为阳性，才与‘这些’(ete)等阳性同格词连用。”并非如此，这些词本是中性。如果“财富”(dhanā)等词是阳性，那么在某些主格单数的情况下，就应该有与“eso”等-o结尾的阳性同格词连用的-o结尾的“财富”(dhano)等词。由于没有这样的形式，所以“财富”(dhanā)、“根”(indriyā)、“识”(viññāṇā)等词确实是中性词。此理唯在主格复数中可见。须知，中性词具有清晰的形式，如同阳性词的形式，并与阳性词同行，就像穿着男装的中性人(napuṃsaka)与男人同行一样。于此应作如是定论。

အထာပိ တေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဝစနံ ပုန ပရိဝတ္တေတွာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ ‘‘စိတ္တော ဂဟပတိ, စိတ္တာ ဣတ္ထီ’’တိအာဒီသု စိတ္တံ ဧတဿ အတ္ထီတိ စိတ္တော, စိတ္တံ ဧတိဿာ အတ္ထီတိ စိတ္တာ ယထာ ‘‘သဒ္ဓေါ, သဒ္ဓါ’’တိ ဧဝံ အဿတ္ထီတိ အတ္ထဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတော လိင်္ဂဝိပလ္လာသော နိစ္ဆိတဗ္ဗော, ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီနိ ပန ဧဝရူပဿ အတ္ထဿ အဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော ‘‘သတိပဋ္ဌာနံ ဓမ္မော, စိတ္တံ ဓမ္မော, စိတ္တာနိ ဓမ္မာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ? တန္န, ‘‘စိတ္တော ဂဟပတီ’’တိအာဒီသု ပန ‘‘သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော’’တိအာဒီသု စ စိတ္တသတိပဋ္ဌာနသဒ္ဒါဒီနံ ဂဟပတိ ဓမ္မာဒီနံ အပေက္ခနဝသေန နိစ္စံ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ.

再者，他们或许会转换先前的说法，如此说道：“在‘质多居士’(citto gahapati)、‘质多女’(cittā itthī)等句中，因为‘他有心’(cittaṃ etassa atthi)，所以是‘质多’(citto)；因为‘她有心’(cittaṃ etissā atthi)，所以是‘质多’(cittā)，就像‘有信者’(saddho, saddhā)一样，应根据‘具有此者’(assatthi)的意义来理解，由此可以确定为词性转换(liṅgavipallāsa)。然而，在‘念处是法’(satipaṭṭhāno dhammo)、‘心是法’(citto dhammo)、‘诸心是法’(cittā dhammā)等句中，由于不取此类意义，本应说成‘念处是法’(satipaṭṭhānaṃ dhammo)、‘心是法’(cittaṃ dhammo)、‘诸心是法’(cittāni dhammā)，但却因词性转换而说成了‘念处是法’(satipaṭṭhāno dhammo)等，如此认定为词性转换是否可取呢？”并非如此。因为在‘质多居士’等句以及‘念处是法’等句中，对于‘质多’、‘念处’等词，由于其取决于‘居士’、‘法’等词，所以总是期望其为阳性。

တထာ [Pg.303] ဟိ ဧကန္တနပုံသကလိင်္ဂေါပိ ပုညသဒ္ဒေါ အဘိသင်္ခါရာပေက္ခနဝသေန ‘‘ပုညော အဘိသင်္ခါရော’’တိ ပုလ္လိင်္ဂေါ ဇာတော, တထာ ဧကန္တနပုံသကလိင်္ဂါပိ ပဒုမ မင်္ဂလသဒ္ဒါဒယော အညဿတ္ထဿာပေက္ခနဝသေန ‘‘ပဒုမော ဘဂဝါ, ပဒုမာ ဒေဝီ, မင်္ဂလော ဘဂဝါ, မင်္ဂလာ ဣတ္ထီ’’တိ စ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂါ ဇာတာ. ဧကန္တပုလ္လိင်္ဂါပိ ဟတ္ထိဝိသေသဝါစကာ ကာလာဝက ဂင်္ဂေယျသဒ္ဒါဒယော ကုလာပေက္ခနဝသေန ‘‘ကာလာဝကဉ္စ ဂင်္ဂေယျ’’န္တိအာဒိနာ နပုံသကလိင်္ဂါ ဇာတာ. တဒပေက္ခနဝသေန ဟိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကာလာဝကော စ ဂင်္ဂေယျော’’တိအာဒိ ပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ. ဧဝံ တံတဒတ္ထာနမပေက္ခနဝသေန တံတံပကတိလိင်္ဂံ နာသေတွာ အပရံ လိင်္ဂံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ နိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ, န စ တာနိ သဗ္ဗာနိပိ လိင်္ဂါနိ တဒ္ဓိတဝသေန အညလိင်္ဂါနိ ဇာတာနိ, အထ ခေါ ဂဟပတိဓမ္မာဒီနံ အပေက္ခနဝသေနေဝ အညလိင်္ဂါနိ ဇာတာနိ, တသ္မာ ‘‘ပေတာနိ ဘောတိ ပုတ္တာနိ, ခါဒမာနာ တုဝံ ပုရေ. သိဝိပုတ္တာနိ စဝှယ. ဧဝံ ဓမ္မာနိ သုတွာန, ဝိပ္ပသီဒန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိအာဒီသုယေဝ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အနညာပေက္ခကတ္တာ ဝုတ္တဓမ္မသဒ္ဒါဒီနံ, န ပန ‘‘စိတ္တော ဂဟပတိ, စိတ္တာ ဣတ္ထီ, သတိပဋ္ဌာနော ဓမ္မော, စိတ္တော ဓမ္မော, စိတ္တာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီသု စိတ္တသဒ္ဒါဒီနံ ဝိပလ္လာသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော ဂဟပတိ ဓမ္မာဒီနံ အပေက္ခကတ္တာ တေသန္တိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝဂန္တဗ္ဗံ, ဣဒဉ္စ ဧကစ္စာနံ သမ္မောဟဋ္ဌာနံ, တသ္မာ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ အယံ နီတိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ.

诚然，即使是纯中性的“福”(puñña)一词，因其取决于“行”(abhisaṅkhāra)，也变成了阳性的“福行”(puñño abhisaṅkhāro)。同样，纯中性的“莲花”(paduma)、“吉祥”(maṅgala)等词，因其取决于其他事物，也变成了阳性或阴性的“莲花世尊”(padumo bhagavā)、“莲花天女”(padumā devī)、“吉祥世尊”(maṅgalo bhagavā)、“吉祥女”(maṅgalā itthī)。纯阳性的表示特定象种的“黑象”(kālāvaka)、“恒河象”(gaṅgeyya)等词，因其取决于“族类”(kula)，也变成了中性的“黑象与恒河象”(kālāvakañca gaṅgeyyaṃ)等。正因其取决于彼，在义注(aṭṭhakathā)中可见“黑象与恒河象”(kālāvako ca gaṅgeyyo)等阳性形式的解释(niddesa)。像这样，根据所取决于的不同意义，舍弃其固有的词性而确立另一词性来解释是可见的。但并非所有这些词性都因二次衍生词(taddhita)而转变为其他词性，而是因取决于“居士”、“法”等词才转变为其他词性。因此，只应在如“尊贵的女士，这些是死去的孩子(puttāni)，你先前曾吃掉他们。呼唤尸毗的孩子们(puttāni)吧。”以及“如此听闻诸法(dhammāni)后，贤者们心生净信。”等句中，由于所说的“法”等词不依赖于其他词，才应认定为词性转换；而不应在“质多居士”、“质多女”、“念处是法”、“心是法”、“诸心是法”等句中，将“质多”等词认定为转换，因为它们取决于“居士”、“法”等词。于此应作如是定论。这正是某些人的困惑之处。因此，为令正法久住，具信的良家子(kulaputta)应善于作意此理。

ဗဒရတိတ္ထဝိဟာရဝါသီ အာစရိယဓမ္မပါလော ပန ‘‘အပရိမာဏာ ပဒါ အပရိမာဏာ အက္ခရာ အပရိမာဏာ ဗျဉ္ဇနာတိ ပါဠိပ္ပဒေသေ [Pg.304] ‘ပဒါ အက္ခရာ ဗျဉ္ဇနာ’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ကတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. ဧတ္ထာပိ မယံ ‘‘ပဒါ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဣန္ဒြိယာ ရူပါ’’တိအာဒီနိ ဝိယ နပုံသကလိင်္ဂမေဝါတိ ဝဒါမ ဩကာရန္တဝသေန ပဌမေကဝစနန္တဘာဝါဘာဝတော, ဣတရဒွယံ ပန နပုံသကလိင်္ဂန္တိပိ ပုလ္လိင်္ဂန္တိပိ ဂဟေတဗ္ဗံ နိဂ္ဂဟီတန္တောကာရန္တဝသေန ပဌမေကဝစနန္တဘာဝဿူပလဗ္ဘနတော. တထာ ဟိ ‘‘ပုတ္တာနိ လတာနိ ပဗ္ဗတာနိ ဓမ္မာနီ’’တိအာဒီနံယေဝ လိင်္ဂဝိပလ္လာသာနိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနိ နိဂ္ဂဟီတန္တဝသေန ပဌမေကဝစနန္တတာယ အနုပလဒ္ဓိတော, တေသဉ္စောကာရန္တာကာရန္တဝသေန ပဌမေကဝစနန္တတာဒဿနတော. ‘‘ဇရာဓမ္မံ မာ ဇီရီ’’တိ ဣဒံ ပန အညပဒတ္ထဝသေန နပုံသကံ ဇာတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

居住在巴达拉帝达寺(Badaratitthavihāra)的法护(dhammapāla)阿阇梨则说：“在‘无量句、无量字、无量音’的巴利文段落中，‘句’(padā)、‘字’(akkharā)、‘音’(byañjanā)应视为发生了词性转换(liṅgavipallāsa)。”对此我们说，“句”(padā)一词，如同“诸根”(indriyā)、“诸色”(rūpā)等词一样，确实是中性词，因为它没有以-o结尾的主格单数形式。而另外两个词，则可取为中性或阳性，因为可以找到它们以鼻音(niggahīta)或以-o结尾的主格单数形式。因此，只有像“诸子”(puttāni)、“诸藤”(latāni)、“诸山”(pabbatāni)、“诸法”(dhammāni)等词才应被视为词性转换，因为它们找不到以鼻音结尾的主格单数形式，却可见其以-o或-ā结尾的主格单数形式。至于“勿为老法(jarādhammaṃ)所老坏”一句，则应视为因转为他义而变成中性。

ဘူတံ, ဘူတာနိ, ဘူတာ. ဘူတံ, ဘူတာနိ, ဘူတေ. ဘူတေန, ဘူတေဟိ, ဘူတေဘိ. ဘူတဿ, ဘူတာနံ. ဘူတာ, ဘူတသ္မာ, ဘူတမှာ, ဘူတေဟိ, ဘူတေဘိ. ဘူတဿ, ဘူတာနံ. ဘူတေ, ဘူတသ္မိံ, ဘူတမှိ, ဘူတေသု. ဘော ဘူတ, ဘဝန္တော ဘူတာနိ, ဘဝန္တော ဘူတာ. ဧဝံ စိတ္တနယေန နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

主格：bhūtaṃ, bhūtāni, bhūtā。宾格：bhūtaṃ, bhūtāni, bhūte。工具格：bhūtena, bhūtehi, bhūtebhi。与格：bhūtassa, bhūtānaṃ。离格：bhūtā, bhūtasmā, bhūtamhā, bhūtehi, bhūtebhi。属格：bhūtassa, bhūtānaṃ。方位格：bhūte, bhūtasmiṃ, bhūtamhi, bhūtesu。呼格：bho bhūta, bhavanto bhūtāni, bhavanto bhūtā。如是，依“心”(citta)之例，构成名词的变格范式。

ဣမိနာ နယေန ‘‘မဟာဘူတံ ဘဝိတ္တံ ဘူနံ ဘဝန’’မိစ္စာဒီနံ ဘူဓာတုမယာနံ နိဂ္ဂဟီတန္တပဒါနံ အညေသဉ္စ ‘‘ဝတ္တ’’မိစ္စာဒီနံ နိဂ္ဂဟီတန္တပဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

依此方法，对于“大种”(mahābhūtaṃ)、“有性”(bhavittaṃ)、“生类”(bhūnaṃ)、“生成”(bhavanaṃ)等源于“bhū”(有)词根、以鼻音(niggahīta)结尾的词，以及“轮转”(vattaṃ)等其他以鼻音结尾的词，其名词变格范式应当知晓。

ဝတ္တံ ရူပံ သောတံ ဃာနံ, ဒုက္ခံ ပုပ္ဖံ ဈာနံ ဉာဏံ;

ဒါနံ သီလံ ပုညံ ပါပံ, ဝဇ္ဇံ သစ္စံ ယာနံ ဆတ္တံ.

轮转(vattaṃ)、色(rūpaṃ)、耳(sotaṃ)、鼻(ghānaṃ)，苦(dukkhaṃ)、花(pupphaṃ)、禅那、智(ñāṇaṃ)；布施、戒、福、恶(pāpaṃ)，过失(vajjaṃ)、谛(saccaṃ)、车(yānaṃ)、伞(chattaṃ)。

သကဋံ ကနကံ တဂရံ နဂရံ, တရဏံ စရဏံ ဓရဏံ မရဏံ;

နယနံ ဝဒနံ ကရဏံ လဝနံ, ဝသနံ ပဝနံ ဘဝနံ ဂဂနံ.

车(sakaṭaṃ)、金(kanakaṃ)、香(tagaraṃ)、城(nagaraṃ)，渡(taraṇaṃ)、足(caraṇaṃ)、持(dharaṇaṃ)、死(maraṇaṃ)；眼(nayanaṃ)、面(vadanaṃ)、作(karaṇaṃ)、割(lavanaṃ)，衣(vasanaṃ)、风(pavanaṃ)、生成(bhavanaṃ)、天空(gaganaṃ)。

အမတံ ပုဠိနံ မာလံ, အာသနံ သဝနံ မုခံ;

ပဒုမံ ဥပ္ပလံ ဝဿံ, လောစနံ သာဓနံ သုခံ.

不死(amataṃ)、沙(puḷinaṃ)、垢(malaṃ)，座(āsanaṃ)、闻(savanaṃ)、口(mukhaṃ)；莲(padumaṃ)、青莲(uppalaṃ)、雨(vassaṃ)，眼(locanaṃ)、成就(sādhanaṃ)、乐(sukhaṃ)。

တာဏံ [Pg.305] မူလံ ဓနံ ကူလံ, မင်္ဂလံ နဠိနံ ဖလံ;

ဟိရညံ အမ္ဗုဇံ ဓညံ, ဇာလံ လိင်္ဂံ ပဒံ ဇလံ.

护(tāṇaṃ)、根(mūlaṃ)、财(dhanaṃ)、岸(kūlaṃ)，吉祥(maṅgalaṃ)、莲(naḷinaṃ)、果(phalaṃ)；金(hiraññaṃ)、莲(ambujaṃ)、谷(dhaññaṃ)，网(jālaṃ)、性征(liṅgaṃ)、词(padaṃ)、水(jalaṃ)。

အင်္ဂံ ပဏ္ဏံ သုသာနံ သံ, အာဝုဓံ ဟဒယံ ဝနံ;

သောပါနံ စီဝရံ ပါဏံ, အလာတံ ဣန္ဒြိယံ ကုလံ.

肢(aṅgaṃ)、叶(paṇṇaṃ)、冢(susānaṃ)、财(saṃ)，武器(āvudhaṃ)、心(hadayaṃ)、林(vanaṃ)；阶(sopānaṃ)、衣(cīvaraṃ)、命(pāṇaṃ)，火炬(alātaṃ)、根、家(kulaṃ)。

လောဟံ ကဏံ ဗလံ ပီဌံ, အဏ္ဍံ အာရမ္မဏံ ပုရံ;

အရညံ တီရမဿတ္ထ-မိစ္စာဒီနိ သမုဒ္ဓရေ.

铁(lohaṃ)、糠(kaṇaṃ)、力(balaṃ)、座(pīṭhaṃ)，卵(aṇḍaṃ)、所缘(ārammaṇaṃ)、城(puraṃ)；林(araññaṃ)、岸(tīraṃ)、菩提树(assatthaṃ)——等词应引述。

ဣမာနိ စိတ္တသဒ္ဒေန သဗ္ဗထာပိ သဒိသာနိ, ဣမာနိ ပန ဝိသဒိသာနိ. သေယျထိဒံ –

以上这些词与“心”(citta)一词完全相似，然而以下这些则不相似。即——

‘‘စမ္မံ ဝေသ္မ’’န္တိအာဒီနိ, ဧကဓာယေဝ ဘိဇ္ဇရေ;

‘‘ကမ္မံ ထာမံ ဂုဏဝ’’န္တိ-အာဒီနိ တု အနေကဓာ.

“皮”(cammaṃ)、“屋”(vesmaṃ)等词，仅以一种方式变化；而“业”(kammaṃ)、“力量”(thāmaṃ)、“有德”(guṇavaṃ)等词，则有多种变化。

ကထံ?

如何？

စမ္မေ, စမ္မသ္မိံ, စမ္မမှိ, စမ္မနိ, ဝေသ္မေ, ဝေသ္မသ္မိံ, ဝေသ္မမှိ, ဝေသ္မနိ, ဃမ္မေ, ဃမ္မသ္မိံ, ဃမ္မမှိ, ဃမ္မနိ. ဧဝံ အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

（如）在皮(camme)上、在屋(vesme)中、在热天(ghamme)。其他亦应如是组合。

ကမ္မံ, ကမ္မာနိ, ကမ္မာ. ကမ္မံ, ကမ္မာနိ, ကမ္မေ. ကမ္မေန, ကမ္မုနာ, ကမ္မနာ, ကမ္မေဟိ, ကမ္မေဘိ. ကမ္မဿ, ကမ္မုနော, ကမ္မာနံ. ကမ္မသ္မာ, ကမ္မမှာ, ကမ္မုနာ, ကမ္မေဟိ, ကမ္မေဘိ. ကမ္မဿ, ကမ္မုနော, ကမ္မာနံ. ကမ္မေ, ကမ္မသ္မိံ, ကမ္မမှိ, ကမ္မနိ, ကမ္မေသု. ဘော ကမ္မ, ဘဝန္တော ကမ္မာနိ, ဘဝန္တော ကမ္မာ.

主格：kammaṃ, kammāni, kammā。宾格：kammaṃ, kammāni, kamme。工具格：kammena, kammunā, kammanā, kammehi, kammebhi。与格：kammassa, kammuno, kammānaṃ。离格：kammasmā, kammamhā, kammunā, kammehi, kammebhi。属格：kammassa, kammuno, kammānaṃ。方位格：kamme, kammasmiṃ, kammamhi, kammani, kammesu。呼格：bho kamma, bhavanto kammāni, bhavanto kammā。

ထာမသဒ္ဒဿ ပန တတိယေကဝစနဋ္ဌာနာဒီသု ‘‘ထာမေန, ထာမုနာ, ထာမဿ, ထာမုနော’’တိ စ, ‘‘ထာမာ, ထာမသ္မာ, ထာမမှာ, ထာမုနာ’’တိ စ ယောဇေတဗ္ဗံ.

但对力量(thāma)一词，在第三格单数等位置上，应作如下搭配：“以力量、由力量、力量的、力量的”，以及“从力量、从力量、从力量、由力量”。

ဝန္တု မန္တု ဣမန္တုပစ္စယဝတံ ပန နိဂ္ဂဟီတန္တသဒ္ဒါနံ ‘‘ဂုဏဝံ စိတ္တံ, ရုစိမံ ပုပ္ဖံ, ပါပိမံ ကုလံ’’ ဣစ္စာဒိပယောဂဝသေန –

而对于带有-vantu、-mantu、-imantu后缀且以鼻音(niggahīta)结尾的词，根据“有德(guṇavaṃ)之心”、“悦意(rucimaṃ)之花”、“有罪(pāpimaṃ)之族”等用法——

ဂုဏဝံ[Pg.306], ဂုဏဝန္တာနိ, ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တိ. ဂုဏဝန္တံ, ဂုဏဝန္တာနိ, ဂုဏဝန္တေ ဂုဏဝန္တိ. ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တေန, ဂုဏဝန္တေဟိ, ဂုဏဝန္တေဘိ. ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ, ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ. ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တသ္မာ, ဂုဏဝန္တမှာ, ဂုဏဝန္တေဟိ, ဂုဏဝန္တေဘိ. ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ, ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ. ဂုဏဝတိ, ဂုဏဝန္တေ, ဂုဏဝန္တသ္မိံ, ဂုဏဝန္တမှိ, ဂုဏဝန္တေသု. ဘော ဂုဏဝ, ဘဝန္တော ဂုဏဝန္တာနိ, ဂုဏဝန္တိ.

有德的，诸有德的，诸有德的，诸有德的。有德的，诸有德的，诸有德的，诸有德的。以有德的，以有德的；以诸有德的，以诸有德的。有德的之，有德的之；诸有德的之，诸有德的之。从有德的，从有德的，从有德的，从有德的；从诸有德的，从诸有德的。有德的之，有德的之；诸有德的之，诸有德的之。在有德的，在有德的，在有德的，在有德的；在诸有德的。嘿，有德的！诸位，诸有德的，诸有德的！

ဧဝံ ‘‘ရုစိမံ, ရုစိမန္တာနိ, ရုစိမ’’န္တိဣစ္စာဒိနာ, ‘‘ပါပိမံ, ပါပိမန္တာနိ, ပါပိမ’’န္တိ ဣစ္စာဒိနာ စ ယောဇေတဗ္ဗံ. အပိစေတ္ထ ‘‘ဂုဏဝံ ဗလဝံ ယသဝံ သတိမံ ဂတိမံ’’ဣစ္စာဒိနာ ပယောဂါ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.

同样，也应以“rucimaṃ, rucimantāni, rucima”等形式，以及“pāpimaṃ, pāpimantāni, pāpima”等形式来组合。此外，用法应扩展至“有德(guṇavaṃ)、有力(balavaṃ)、有名望(yasavaṃ)、有念(satimaṃ)、有慧(gatimaṃ)”等。

ကရောန္တသဒ္ဒဿ ‘‘ကရောန္တံ စိတ္တံ, ကရောန္တံ ကုလ’’န္တိ ပယောဂဝသေန –

对于karont(正在做的)一词，根据“正在造作(karontaṃ)的心”、“正在造作的家族”等用法——

ကရောန္တံ, ကရောန္တာနိ, ကရောန္တာ, ကရောန္တိ. ကရောန္တံ, ကရောန္တာနိ, ကရောန္တေ, ကရောန္တိ. ကရောတာ, ကရောန္တေန, ကရောန္တေဟိ, ကရောန္တေဘိ. ကရောတော, ကရတော, ကရောန္တဿ, ကရောန္တာနံ, ကရောတံ. ကရောတာ, ကရောန္တာ, ကရောန္တသ္မာ, ကရောန္တမှာ, ကရောန္တေဟိ, ကရောန္တေဘိ. ကရောတော, ကရတော, ကရောန္တဿ, ကရောန္တာနံ, ကရောတံ. ကရောတိ, ကရောန္တေ, ကရောန္တသ္မိံ, ကရောန္တမှိ, ကရောန္တေသု. ဘော ကရောန္တ, ဘဝန္တော, ကရောန္တာနိ, ကရောန္တာ, ကရောန္တီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

正在造作的，诸正在造作的，诸正在造作的，诸正在造作的。正在造作的，诸正在造作的，诸正在造作的，诸正在造作的。以正在造作的，以正在造作的；以诸正在造作的，以诸正在造作的。正在造作的之，正在造作的之，正在造作的之；诸正在造作的之，诸正在造作的之。从正在造作的，从正在造作的，从正在造作的，从正在造作的；从诸正在造作的，从诸正在造作的。正在造作的之，正在造作的之，正在造作的之；诸正在造作的之，诸正在造作的之。在正在造作的，在正在造作的，在正在造作的，在正在造作的；在诸正在造作的。嘿，正在造作的！诸位，诸正在造作的，诸正在造作的，诸正在造作的！应如是组合。

ဂစ္ဆန္တသဒ္ဒဿ တု ‘‘ဂစ္ဆန္တံ စိတ္တံ, ဂစ္ဆန္တံ ကုလ’’န္တိ ပယောဂဝသေန –

而对于gacchant(行走的)一词，根据“行走(gacchantaṃ)的心”、“行走的家族”等用法——

ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆန္တာနိ, ဂစ္ဆန္တာ. ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆန္တာနိ, ဂစ္ဆန္တေ. ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တေန, ဂစ္ဆန္တေဟိ, ဂစ္ဆန္တေဘိ. ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ, ဂစ္ဆန္တာနံ, ဂစ္ဆတံ. ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တာ, ဂစ္ဆန္တသ္မာ, ဂစ္ဆန္တမှာ, ဂစ္ဆန္တေဟိ[Pg.307], ဂစ္ဆန္တေဘိ. ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ, ဂစ္ဆန္တာနံ, ဂစ္ဆတံ. ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တေ, ဂစ္ဆန္တသ္မိံ, ဂစ္ဆန္တမှိ, ဂစ္ဆန္တေသု. ဘော ဂစ္ဆံ, ဘော ဂစ္ဆန္တာ, ဘဝန္တော ဂစ္ဆန္တာနိ, ဂစ္ဆန္တာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

行走的，诸行走的，诸行走的。行走的，诸行走的，诸行走的。以行走的，以行走的；以诸行走的，以诸行走的。行走的之，行走的之；诸行走的之，诸行走的之。从行走的，从行走的，从行走的，从行走的；从诸行走的，从诸行走的。行走的之，行走的之；诸行走的之，诸行走的之。在行走的，在行走的，在行走的，在行走的；在诸行走的。嘿，行走的！嘿，诸行走的！诸位，诸行走的，诸行走的！应如是组合。

ဧဝံ ‘‘စရန္တံ ဒဒန္တံ တိဋ္ဌန္တံ စိန္တယန္တ’’န္တိအာဒီသုပိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

同样，对于“行走(carantaṃ)的”、“布施(dadantaṃ)的”、“站立(tiṭṭhantaṃ)的”、“思考(cintayantaṃ)的”等词，其名词词形变化也应如是组合。

မဟန္တသဒ္ဒဿ ပန ကောစိ ဘေဒေါ, တထာ ဟိ ‘‘ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ နာမ မဟာ’’တိ ဧဝံ ‘‘မဟာ’’ဣတိ နပုံသကပယောဂဒဿနတော ‘‘မဟန္တံ, မဟာ, မဟန္တာနိ, မဟန္တာ. မဟန္တံ, မဟန္တာနိ, မဟန္တေ. မဟတာ’’တိ ကမော ဝေဒိတဗ္ဗော. သဗ္ဗာနေတာနိ စိတ္တသဒ္ဒေန ဝိသဒိသာနိ.

而对于mahant(大)一词则有些区别。即，从“波罗奈(Bārāṇasī)王国名为大”中“mahā”这一中性用法的范例可见，其变化顺序应知为：“mahantaṃ, mahā, mahantāni, mahantā。Mahantaṃ, mahantāni, mahante。Mahatā”等。所有这些都与citta(心)一词不同。

သဝိနိစ္ဆယောယံ နိဂ္ဂဟီတန္တနပုံသကလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对以鼻音(niggahīta)结尾的中性词词干的名词词形变化的详尽分析。

အဝဏ္ဏုကာရန္တတာပကတိကံ နိဂ္ဂဟီတန္တံ

以a元音为词干、以鼻音结尾的中性词。

နပုံသကလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

中性词终。

ဣဒါနိ တဿီလတ္ထဿ ကတရဿဿ အတ္ထဝိဘာဝိ ဣစ္စေတဿ သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ –

现在，我们将以古师之见为前导，宣说具有“此为彼性”义的i元音词“atthavibhāvi”(义理阐明者)的名词词形变化——

အဋ္ဌိ, အဋ္ဌီ, အဋ္ဌီနိ. အဋ္ဌိံ, အဋ္ဌီ, အဋ္ဌီနိ. အဋ္ဌိနာ, အဋ္ဌီဟိ, အဋ္ဌီဘိ. အဋ္ဌိဿ, အဋ္ဌိနော, အဋ္ဌီနံ. အဋ္ဌိနာ, အဋ္ဌီဟိ, အဋ္ဌီဘိ. အဋ္ဌိဿ, အဋ္ဌိနော, အဋ္ဌီနံ. အဋ္ဌိသ္မိံ, အဋ္ဌိမှိ, အဋ္ဌီသု. ဘော အဋ္ဌိ, ဘဝန္တော အဋ္ဌီ, ဘဝန္တော အဋ္ဌီနိ. ယမကမဟာထေရမတံ.

骨，诸骨，诸骨。骨，诸骨，诸骨。以骨；以诸骨，以诸骨。骨之，骨之；诸骨之。从骨；从诸骨，从诸骨。骨之，骨之；诸骨之。在骨，在骨；在诸骨。嘿，骨！诸位，诸骨！诸位，诸骨！此为耶摩迦(Yamaka)大长老之见。

ကိဉ္စာပေတ္ထ နိဿက္ကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘အဋ္ဌိသ္မာ, အဋ္ဌိမှာ’’တိ ပဒါနိ အနာဂတာနိ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ တံသဒိသပ္ပယောဂဒဿနာ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ယထာ ပန အဋ္ဌိသဒ္ဒဿ, ဧဝံ ‘‘သတ္ထိ ဒဓိ ဝါရိ အက္ခိ အစ္ဆိ’’ဣစ္စာဒီနမ္ပိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ.

虽然此处在离格的位置上未出现“aṭṭhismā, aṭṭhimhā”(从骨)等词形，但因处处可见类似用法，故应采纳。又如aṭṭhi(骨)一词，“satthi(股)、dadhi(酪)、vāri(水)、akkhi(眼)、acchi(眼)”等词亦有同样的变化形式。

အတ္ထဝိဘာဝိ[Pg.308], အတ္ထဝိဘာဝီ, အတ္ထဝိဘာဝီနိ. အတ္ထဝိဘာဝိံ, အတ္ထဝိဘာဝီ, အတ္ထဝိဘာဝီနိ. အတ္ထဝိဘာဝိနာ, အတ္ထဝိဘာဝီဟိ, အတ္ထဝိဘာဝီဘိ. အတ္ထဝိဘာဝိဿ, အတ္ထဝိဘာဝိနော, အတ္ထဝိဘာဝီနံ. အတ္ထဝိဘာဝိနာ, အတ္ထဝိဘာဝိသ္မာ အတ္ထဝိဘာဝိမှာ, အတ္ထဝိဘာဝီဟိ, အတ္ထဝိဘာဝီဘိ. အတ္ထဝိဘာဝိဿ, အတ္ထဝိဘာဝိနော, အတ္ထဝိဘာဝီနံ. အတ္ထဝိဘာဝိသ္မိံ, အတ္ထဝိဘာဝိမှိ, အတ္ထဝိဘာဝီသု. ဘော အတ္ထဝိဘာဝိ, ဘဝန္တော အတ္ထဝိဘာဝီ, ဘဝန္တော အတ္ထဝိဘာဝီနိ.

阐明意义的，诸阐明意义的，诸阐明意义的。阐明意义的，诸阐明意义的，诸阐明意义的。以阐明意义的；以诸阐明意义的，以诸阐明意义的。阐明意义的之，阐明意义的之；诸阐明意义的之。从阐明意义的，从阐明意义的，从阐明意义的；从诸阐明意义的，从诸阐明意义的。阐明意义的之，阐明意义的之；诸阐明意义的之。在阐明意义的，在阐明意义的；在诸阐明意义的。嘿，阐明意义的！诸位，诸阐明意义的！诸位，诸阐明意义的！

ဧဝံ ‘‘ဓမ္မဝိဘာဝိ, စိတ္တာနုပရိဝတ္တိ, သုခကာရိ’’ဣစ္စာဒီနိပိ. တတ္ထ အဋ္ဌိ သတ္ထိအာဒီနိ ပဓာနလိင်္ဂါနိ အနညာပေက္ခကတ္တာ, အတ္ထဝိဘာဝိ ဓမ္မဝိဘာဝိအာဒီနိ အပ္ပဓာနလိင်္ဂါနိ အညာပေက္ခကတ္တာ.

同样，“阐明法的”、“随心转的”、“造乐的”等词也是如此。其中，aṭṭhi(骨)、satthi(股)等词，因其不依赖他者，是主性词(名词)；而atthavibhāvi(阐明意义的)、dhammavibhāvi(阐明法的)等词，因其依赖他者，是副性词(形容词)。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဣကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此为对以-i结尾的中性词词干的名词词形变化的详尽分析。

ဣဝဏ္ဏန္တတာပကတိကံ ဣကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以-i音为词干的中性词终。

ဣဒါနိ ကတရဿဿ ဂေါတြဘု ဣစ္စေတဿ သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလံ ဝက္ခာမ ပုဗ္ဗာစရိယမတံ ပုရေစရံ ကတွာ –

现在，我们将以古师之见为前导，宣说以-u结尾的“gotrabhu”(种姓位)一词的名词词形变化——

အာယု, အာယူ, အာယူနိ. အာယုံ, အာယူ, အာယူနိ. အာယုနာ, အာယူဟိ, အာယူဘိ. အာယုဿ, အာယုနော, အာယူနံ. အာယုနာ, အာယူဟိ, အာယူဘိ. အာယုဿ, အာယုနော, အာယူနံ. အာယုသ္မိံ, အာယုမှိ, အာယူသု. ဘော အာယု, ဘဝန္တော အာယူ, ဘဝန္တော အာယူနိ. ယမကမဟာထေရမတံ.

寿，诸寿，诸寿。寿，诸寿，诸寿。以寿；以诸寿，以诸寿。寿之，寿之；诸寿之。从寿；从诸寿，从诸寿。寿之，寿之；诸寿之。在寿，在寿；在诸寿。嘿，寿！诸位，诸寿！诸位，诸寿！此为耶摩迦大长老(Yamakamahāthera)之见。

ကိဉ္စာပေတ္ထ နိဿက္ကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘အာယုသ္မာ, အာယုမှာ’’တိ ပဒါနိ အနာဂတာနိ, တထာပိ တတ္ထ တတ္ထ တံသဒိသပ္ပယောဂဒဿနတော ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ စ အာယုသဒ္ဒေါ ပုံနပုံသကလိင်္ဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာသု စ တဿ ဒွိလိင်္ဂတာ [Pg.309] ဒိဿတိ. ‘‘ပုနရာယု စ မေ လဒ္ဓေါ, ဧဝံ ဇာနာဟိ မာရိသ. အာယု စဿာ ပရိက္ခီဏော အဟောသီ’’တိအာဒီသု ဟိ အာယုသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ, တဗ္ဗသေန ‘‘အာယု, အာယူ, အာယဝေါ’’တိအာဒိနာ ဘိက္ခုနယေန ယထာသမ္ဘဝံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ‘‘အဂ္ဂံ အာယု စ ဝဏ္ဏော စ. ကိတ္တကံ ပနဿ အာယူ’’တိအာဒီသု ပန နပုံသကလိင်္ဂေါ, တဗ္ဗသေန ‘‘အာယု, အာယူ, အာယူနီ’’တိ ယောဇိတာ.

虽然此处在离格位上未出现“āyusmā, āyumhā”（从寿）等词形，但因处处可见类似用法，故应采纳。于此，应知“āyu”（寿）一词通阳性与中性。即在圣典与义注(aṭṭhakathā)中可见其两种性。如在“我又复得寿，贤友应如是知”及“彼之寿已尽”等句中，“āyu”一词为阳性，应依比丘(bhikkhu)的变格法，根据情况组合为“āyu, āyū, āyavo”等。而在“最上为寿与色”及“然彼寿几何”等句中，则为中性，故组合为“āyu, āyū, āyūni”。

ဂေါတြဘု, ဂေါတြဘူ, ဂေါတြဘူနိ. ဂေါတြဘုံ, ဂေါတြဘူ, ဂေါတြဘူနိ. ဂေါတြဘုနာ, ဂေါတြဘူဟိ, ဂေါတြဘူဘိ. ဂေါတြဘုဿ, ဂေါတြဘုနော, ဂေါတြဘူနံ. ဂေါတြဘုနာ, ဂေါတြဘုသ္မာ, ဂေါတြဘုမှာ, ဂေါတြဘူဟိ, ဂေါတြဘူဘိ. ဂေါတြဘုဿ, ဂေါတြဘုနော, ဂေါတြဘူနံ. ဂေါတြဘုသ္မိံ, ဂေါတြဘုမှိ, ဂေါတြဘူသု. ဘော ဂေါတြဘု, ဘဝန္တော ဂေါတြဘူ, ဘဝန္တော ဂေါတြဘူနိ. ဘော ဂေါတြဘူ, ဘော ဂေါတြဘူနိ, ဧဝံ ဗဟုဝစနံ ဝါ. အယမမှာကံ မတံ, ဧဝံ ‘‘စိတ္တသဟဘု’’ဣစ္စာဒီနံ ဘူဓာတုမယာနံ ဥကာရန္တသဒ္ဒါနံ အညေသမ္ပိ တံသဒိသာနံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ပုဂ္ဂလဝါစကော ပန ဦကာရန္တော ဂေါတြဘူသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂပရိယာပန္နတ္တာ သဗ္ဗညူနယေ ပဝိဋ္ဌော. တတြညေ သဒ္ဒါ နာမ ‘‘စက္ခု ဝသု ဓနု ဒါရု တိပု မဓု သိင်္ဂု ဟိင်္ဂု စိတ္တဂု’’ဣစ္စာဒယော.

种姓位，诸种姓位，诸种姓位。种姓位，诸种姓位，诸种姓位。以种姓位，以诸种姓位，以诸种姓位。于种姓位，于种姓位，于诸种姓位。从种姓位，从种姓位，从种姓位；从诸种姓位，从诸种姓位。属种姓位，属种姓位，属诸种姓位。在种姓位，在种姓位，在诸种姓位。喂，种姓位！诸位，诸种姓位！诸位，诸种姓位！或复数呼格作：喂，诸种姓位！喂，诸种姓位！此为我等之见。同样，“心俱生”(cittasahabhu)等由“bhū”(有)词根构成、以-u结尾的词，以及其他类似词，其名词词形变化也应如是组合。然而，表示者(puggala)的、以-ū结尾的“gotrabhū”(种姓者)一词，因属阳性，已入于“一切知者”(sabbaññū)之法。其他（中性）词则有“眼(cakkhu)、财(vasu)、弓(dhanu)、木(dāru)、锡(tipu)、蜜(madhu)、角(siṅgu)、阿魏(hiṅgu)、心护(cittagu)”等。

သဝိနိစ္ဆယောယံ ဥကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ.

此即对以-u结尾的中性词词干的名词词形变化的详尽分析。

ဥဝဏ္ဏောကာရန္တတာပကတိကံ

以u音为词干的（中性词）

ဥကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂံ နိဋ္ဌိတံ.

以-u为尾音的中性词终。

ဧဝံ နိဂ္ဂဟီတန္တ ဣကာရန္တ ဥကာရန္တဝသေန တိဝိဓာနိ နပုံသကလိင်္ဂါနိ နိရဝသေသတော ဂဟိတာနေဝ ဟောန္တိ. တေသု ကေသဉ္စိ [Pg.310] နိဂ္ဂဟီတန္တာနံ ကွစိ ပစ္စတ္တေကဝစနဿ ဗဟုဝစနဿ ဧကာရာဒေသဝသေန ဘေဒေါ ဒိဿတိ. သေယျထိဒံ? ‘‘သုခေ ဒုက္ခေ. ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ’’ဣစ္စေဝမာဒိ. နနု ဘော ဧဝံဝိဓာနံ ရူပါနံ ပါဠိယံ ဒဿနတော ‘‘ဧကာရန္တမ္ပိ နပုံသကလိင်္ဂံ အတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ နိဂ္ဂဟီတန္တောဂဓရူပဝိသေသတ္တာ တေသံ ရူပါနံ. အာဒေသဝသေန ဟိ သိဒ္ဓတ္တာ ဝိသုံ ဧကာရန္တံ နပုံသကလိင်္ဂံ နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ နပုံသကလိင်္ဂါနံ ယထာဝုတ္တာ တိဝိဓတာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ.

如此，以ṃ结尾、以i结尾、以u结尾这三种中性名词，即已毫无遗漏地全部包含了。在这些词中，对于某些以ṃ结尾的词，其处格单数有时会通过将词尾替换为e而形成。例如：“在乐中(sukhe)、在苦中(dukkhe)。在四十九百裸行顺命外道(ājīvaka)中、在四十九百游行者中”等等。尊者，既然在圣典中可见到这种形式，难道不应该说“也有以e结尾的中性名词”吗？不应如此说，因为这些形式是包含在以ṃ结尾的词中的特殊词形。事实上，由于它们是通过替换而形成的，所以并不存在一个单独的、名为“以e结尾的中性名词”的类别。因此，中性名词只应按照前述的三种类型来理解。

နပုံသကာနမိစ္စေဝံ, လိင်္ဂါနံ နယသာလိနီ;

ပဒမာလာ ဝိဘတ္တာ မေ, သာသနတ္ထံ မဟေသိနော.

如是，我为大圣之教法，已将富有条理的中性词词形变化加以分别解说。

ယဿေသာ ပဂုဏာ သဒ္ဒ-နီတိရေသာ သုဘာဝိတာ;

သာသနေ ကုလပုတ္တာနံ, သရဏံ သော ပရာယဏံ.

若人于此《声论》(Saddanīti)善巧且善修习，彼于教法中，即为诸良家子(kulaputta)之归依处、所归趣。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具有义注之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

于为成就善巧而造的《声论》中，

နပုံသကလိင်္ဂါနံ ပကတိရူပဿ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

中性词词干的名词变化分别

နဝမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第九章。

၁၀. လိင်္ဂတ္တယမိဿကနာမိကပဒမာလာ

10. 三性混合名词词形变化

အဓိကူနကတော စေက-က္ခရတော စ ဣတော ပရံ;

တီဏိ လိင်္ဂါနိ မိဿေတွာ, ပဒမာလမနာကုလံ.

自此以下，由增减及单字，混合三性，我将宣说无杂乱之词形变化。

နာနာသုခုမသင်္ကေတ-ဂတေသွတ္ထေသု ဝိညုနံ;

ဂမ္ဘီရဗုဒ္ဓိစာရတ္ထံ, ပဝက္ခာမိ ယထာဗလံ.

为助智者于种种微细、依惯例而成之义理中，能行甚深智慧，我当尽力解说。

ဣတ္ထီ ထီ စ ပဘာ ဘာ စ, ဂိရာ ရာ ပဝနံ ဝနံ;

ဥဒကဉ္စ ဒကံ ကဉ္စ, ဝိတက္ကော ဣတိ စာဒယော.

Itthī（女人）与thī（女人），pabhā（光）与bhā（光），girā（言语）与rā（声音），pavanaṃ（风）与vanaṃ（林），以及udakaṃ（水）、dakaṃ（水）与kaṃ（水），vitakko（寻）等等。

ဘူ [Pg.311] ဘူမိ စေဝ အရညံ, အရညာနီတိ စာဒယော;

ပညာ ပညာဏံ ဉာဏဉ္စ, ဣစ္စာဒီ စ တိဓာ သိယုံ.

Bhū（地）与bhūmi（地），araññaṃ（林）与araññānī（大森林）等等；以及paññā（慧）、paññāṇaṃ（慧解）、ñāṇaṃ（智）等等，可有三性。

ကော ဝိ သာ စေဝ ဘာ ရာ စ, ထီ ဓီ ကု ဘူ တထေဝ ကံ;

ခံ ဂေါ မော မာ စ သံ ယံ တံ, ကိမိစ္စာဒီ စ ဧကိကာတိ.

Ko、vi、sā、bhā、rā、thī、dhī、ku、bhū，以及kaṃ、khaṃ、go、mo、mā、saṃ、yaṃ、taṃ、kiṃ等等，是为单音节词。

အယံ လိင်္ဂတ္တယမိဿကော နာမိကပဒမာလာဥဒ္ဒေသော. တတြ ဣတ္ထီ, ဣတ္ထီ, ဣတ္ထိယော. ဣတ္ထိံ…ပေ… ဘောတိယော ဣတ္ထိယော.

此为三性混合名词词形变化纲要。其中：itthī（女人），主格单数itthī，复数itthī、itthiyo。宾格单数itthiṃ……（中略）……呼格复数bhotiyo itthiyo。

ထီ ထီ, ထိယော. ထိံ, ထီ, ထိယော. ထိယာ, ထီဟိ, ထီဘိ. ထိယာ, ထီနံ. ထိယာ, ထီဟိ, ထီဘိ. ထိယာ, ထီနံ. ထိယာ, ထိယံ, ထီသု. ဘောတိ ထိ, ဘောတိယော ထီ, ဘောတိယော ထိယော. ဧတ္ထ –

Thī（女人）：主格单数thī，复数thī、thiyo。宾格单数thiṃ，复数thī、thiyo。工具格单数thiyā，复数thīhi、thībhi。与格/属格单数thiyā，复数thīnaṃ。离格单数thiyā，复数thīhi、thībhi。处格单数thiyā、thiyaṃ，复数thīsu。呼格单数bhoti thi，复数bhotiyo thī、bhotiyo thiyo。于此——

‘‘ကုက္ကုဋာ မဏယော ဒဏ္ဍာ, ထိယော စ ပုညလက္ခဏာ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အပါပဿ, ကတပုညဿ ဇန္တုနော;

ထိယာ ဂုယှံ န သံသေယျ;

ထီနံ ဘာဝေါ ဒုရာဇာနော’’တိ

“鸡、宝珠、权杖，以及具福相之女人，会为无恶、已作福之众生而生起。不应说女人之秘密；女人之本性是难以了知。”

အာဒီနိ နိဒဿနပဒါနိ.

此等为例句。

ပဘာ, ပဘာ, ပဘာယော. ပဘံ…ပေ… ဘောတိယော ပဘာယော.

Pabhā（光）：主格单数pabhā，复数pabhā、pabhāyo。宾格单数pabhaṃ……（中略）……呼格复数bhotiyo pabhāyo。

ဘာ, ဘာ, ဘာယော. ဘံ, ဘာ, ဘာယော. ဘာယ, ဘာဟိ, ဘာဘိ. ဘာယ, ဘာနံ. ဘာယ, ဘာဟိ, ဘာဘိ. ဘာယ, ဘာနံ. ဘာယ, ဘာယံ, ဘာသု. ဘောတိ ဘေ, ဘောတိယော ဘာ, ဘောတိယော ဘာယော. ဧတ္ထ စ ‘‘ဘာကရော ဘာနု’’ဣစ္စာဒီနိ နိဒဿနပဒါနိ.

Bhā（光）：主格单数bhā，复数bhā、bhāyo。宾格单数bhaṃ，复数bhā、bhāyo。工具格单数bhāya，复数bhāhi、bhābhi。与格/属格单数bhāya，复数bhānaṃ。离格单数bhāya，复数bhāhi、bhābhi。处格单数bhāya、bhāyaṃ，复数bhāsu。呼格单数bhoti bhe，复数bhotiyo bhā，复数bhotiyo bhāyo。于此，“bhākaro（日）”、“bhānu（日）”等是示例词。

ဂိရာ[Pg.312], ဂိရာ, ဂိရာယော. ဂိရံ…ပေ… ဘောတိယော ဂိရာယော. ‘‘ဝါစာ ဂိရာ ဗျပ္ပထော. ယေ ဝေါဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, ဂိရာဟိ အနုပုဗ္ဗသော’’တိ ဣမာနိ ဂိရာသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ နိဒဿနပဒါနိ.

Girā（言语）：主格单数girā，复数girā、girāyo。宾格单数giraṃ……（中略）……呼格复数bhotiyo girāyo。“Vācā girā byappatho（言语、言说、表达）。Ye vohaṃ kittayissāmi, girāhi anupubbaso（我将为汝等，以言语次第称颂）”，此等是girā一词作阴性词之示例句。

သုဝဏ္ဏဝါစကော ရာသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ, ဣဓ ပန သဒ္ဒဝါစကော ရာသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ.

表示黄金之rā一词是阳性，但此处表示声音之rā一词是阴性。

ရာ, ရာ, ရာယော. ရံ, ရာ, ရာယော. ရာယ, ရာဟိ, ရာဘိ. ရာယ, ရာနံ. ရာယ, ရာဟိ, ရာဘိ. ရာယ, ရာနံ. ရာယ, ရာယံ, ရာသု. ဘောတိ ရေ, ဘောတိယော ရာ, ဘောတိယော ရာယော.

Rā（声音）：主格单数rā，复数rā、rāyo。宾格单数raṃ，复数rā、rāyo。工具格单数rāya，复数rāhi、rābhi。与格/属格单数rāya，复数rānaṃ。离格单数rāya，复数rāhi、rābhi。处格单数rāya、rāyaṃ，复数rāsu。呼格单数bhoti re，复数bhotiyo rā、bhotiyo rāyo。

ရာ ဝုစ္စတိ သဒ္ဒေါ. အဂ္ဂညသုတ္တဋီကာယဉှိ ‘‘ရာ သဒ္ဒေါ တိယတိ ဆိဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ရတ္တိ, သတ္တာနံ သဒ္ဒဿ ဝူပသမကာလော’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ရာသဒ္ဒဿ သဒ္ဒဝါစကတ္တေ ‘‘ရတ္တီ’’တိ ပဒံ နိဒဿနံ.

Rā被称为声音。在《起世经复注》(Aggaññasutta-ṭīkā)中实说：“rā，即声音，于此中止、断绝，故为ratti（夜），是众生声音止息之时。”因此，就rā一词表示声音而言，ratti一词即为例证。

ပဝနံ, ပဝနာနိ, ပဝနာ. ပဝနံ, ပဝနာနိ, ပဝနေ.

Pavanaṃ（风）：主格单数pavanaṃ，复数pavanāni、pavanā。宾格单数pavanaṃ，复数pavanāni、pavane。

ဝနံ, ဝနာနိ, ဝနာ. ဝနံ, ဝနာနိ, ဝနေ. သေသံ သဗ္ဗံ နေယျံ.

Vanaṃ（林）：主格单数vanaṃ，复数vanāni、vanā。宾格单数vanaṃ，复数vanāni、vane。其余皆应类推。

ပဝန ဝနသဒ္ဒါ ကဒါစိ သမာနတ္ထာ ကဒါစိ ဘိန္နတ္ထာ. တေ ဟိ အရညဝါစကတ္တေ သမာနတ္ထာ ‘‘တေ ဓမ္မေ ပရိပူရေန္တော, ပဝနံ ပါဝိသိံ တဒါ. သပုတ္တော ပါဝိသိံ ဝန’’န္တိအာဒီသု. ယထာက္ကမံ ပန တေ ဝါယုတဏှာဝနဝါစကတ္တေ ဘိန္နတ္ထာ ‘‘ပရမဒုဂ္ဂန္ဓပဝနဝိစရိတေ. ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထံ, နိဗ္ဗနာ ဟောထ ဘိက္ခဝေါ’’တိအာဒီသု.

pavana与vana二词有时同义，有时异义。当表示“森林”时，彼等为同义，如：“圆满彼等法后，我当时进入了林中(pavanaṃ)”及“我带着儿子进入了森林(vanaṃ)”等。但当彼等依次表示“风”和“（欲望之）林”时，则为异义，如：“在极臭之风(pavana)中行走”及“比丘们，当斩断欲望之林(vana)与灌木(vanatha)，成为无林(nibbana)者”等。

ဥဒကံ, ဥဒကာနိ, ဥဒကာ. ဥဒကံ, ဥဒကာနိ, ဥဒကေ.

Udakaṃ（水）：主格单数udakaṃ，复数udakāni、udakā。宾格单数udakaṃ，复数udakāni、udake。

ဒကံ, ဒကာနိ, ဒကာ. ဒကံ, ဒကာနိ, ဒကေ. သေသံ သဗ္ဗံ နေယျံ.

Dakaṃ（水）：主格单数dakaṃ，复数dakāni、dakā。宾格单数dakaṃ，复数dakāni、dake。其余皆应类推。

‘‘အမ္ဗပက္ကံ [Pg.313] ဒကံ သီတံ. ထလဇာ ဒကဇာ ပုပ္ဖာ’’တိအာဒီနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ. ‘‘နီလောဒံ ဝနမဇ္ဈတော. မဟောဒဓိ. ဥဒဗိန္ဒုနိပါတေန, ဥဒကုမ္ဘောပိ ပူရတီ’’တိ ပါဠိပ္ပဒေသေသု ပန သမာသန္တဂတနာမတ္တာ ဥဒသဒ္ဒေနေဝ ဥဒကတ္ထော ဝုတ္တော ‘‘ရိတ္တဿာဒ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗဋ္ဌာနေ ‘‘ရိတ္တဿ’’န္တိ သဒ္ဒေန ရိတ္တဿာဒတ္ထော ဝိယ. ပါဠိယဉှိ ကေဝလော ဥဒသဒ္ဒေါ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော. အတ္ထိ စေ, သုဋ္ဌု မနသိ ကာတဗ္ဗော.

“成熟之芒果与清凉之水(dakaṃ)。陆生与水生(dakajā)之花”，于此是示例句。但在“林中之蓝水(nīlodaṃ)。大海(mahodadhi)。水滴(udabindu)落下，水瓶亦会满”等巴利文段落中，由于处在复合词之末尾，仅以uda一词即表达了udaka（水）之义，就像在当说rittassāda（空味）之处，以rittassa一词表达空味之义一样。在巴利圣典中，确实未曾见过单独使用之uda一词。倘若有，当善加思惟。

ကံ, ကာနိ, ကာ. ကံ, ကာနိ, ကေ. ကေန, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကာနံ. ကာ, ကသ္မာ, ကမှာ, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကာနံ. ကေ, ကသ္မိံ, ကမှိ, ကေသု. ဘော က, ဘဝန္တော ကာ, ဘဝန္တော ကာနိ. ဘောသဒ္ဒေန ဝါ ဗဟုဝစနံ ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘ဘော ကာနိ, ဘော ကာ’’တိ.

Kaṃ（何物）：主格单数kaṃ，复数kāni、kā。宾格单数kaṃ，复数kāni、ke。工具格单数kena，复数kehi、kebhi。与格单数kassa，复数kānaṃ。离格单数kā、kasmā、kamhā，复数kehi、kebhi。属格单数kassa，复数kānaṃ。处格单数ke、kasmiṃ、kamhi，复数kesu。呼格单数bho ka，复数bhavanto kā、bhavanto kāni。或者bho一词可与复数连用，如bho kāni、bho kā。

ဧတ္ထ ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ သီသံ သုခဉ္စ. အတြ ‘‘ကန္တာရော ကန္ဒရော ကေဝဋ္ဋာ ကေသာ ကရုဏာ နာကော’’တိအာဒီနိ ပယောဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတြ ကန္တာရောတိ ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ, တေန တရိတဗ္ဗော အတိက္ကမိတဗ္ဗောတိ ကန္တာရော, နိရုဒကပ္ပဒေသော. စောရကန္တာရန္တိအာဒီသု ပန ရူဠှိယာ ဒုဂ္ဂမနဋ္ဌာနေပိ ကန္တာရသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကန္ဒရောတိ ဧတ္ထာပိ ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ, တေန ဒါရိတော ဘိန္နောတိ ကန္ဒရော. ကေဝဋ္ဋာတိအာဒီသု ပန ကေ ဥဒကေ ဝတ္တနတော ဂဟဏတ္ထံ ပဝတ္တနတော ကေဝဋ္ဋာ. ကေ သီသေ သေန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ကေသာ. ကံ သုခံ ရုန္ဓတီတိ ကရုဏာ. နာကောတိ သဂ္ဂေါ. ကန္တိ ဟိ သုခံ, န ကံ အကံ, ဒုက္ခံ, တံ နတ္ထိ ဧတ္ထာတိ နာကောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော[Pg.314]. ယထေတ္ထ ဣတ္ထီသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလာ ယောဇိတာ, ဧဝံ ‘‘ဝိတက္ကော ဝိစာရော အာဘာ ပဒီပေါ’’တိအာဒီနမ္ပိ ယောဇေတဗ္ဗာ.

此处，kaṃ指水、头及乐。于此，当知“kantāro（旷野）、kandaro（山洞）、kevaṭṭā（渔夫）、kesā（头发）、karuṇā（悲悯）、nāko（天界）”等用法。其中，kantāro者，kaṃ指水，应渡过、越过彼，故为kantāro，即无水之处。但在“盗贼出没之难行处(corakantāra)”等用法中，当知kantāra一词因转用亦流行于指难行之处。kandaro者，于此亦是kaṃ指水，被其冲裂、剖开，故为kandaro。至于kevaṭṭā等，ke指在水中，因活动、捕取而转起，故为kevaṭṭā。Ke指在头上，躺卧、生起，故为kesā。Kaṃ即乐，将其断绝，故为karuṇā。Nāko即天界。Kaṃ实为乐，na kaṃ即akaṃ，为苦，彼处无有此，故应取义为nāko。如此处组合了itthī（女人）等词之名词词形变化，亦应同样组合“vitakko（寻）、vicāro（伺）、ābhā（光）、padīpo（灯）”等词。

ဘူ, ဘူ, ဘုယော. ဘုံ, ဘူ, ဘုယော. ဘုယာ, ဘူဟိ, ဘူဘိ. ဘုယာ, ဘူနံ. ဘုယာ, ဘူဟိ, ဘူဘိ. ဘုယာ, ဘူနံ. ဘုယာ, ဘုယံ, ဘူသု. ဘောတိ ဘု, ဘောတိယော ဘူ, ဘောတိယော ဘုယော. ဧတ္ထ စ ‘‘ဘူရုဟော ဘူပါလော ဘူဘုဇော ဘူတလ’’န္တိ နိဒဿနပဒါနိ.

Bhū（地）：主格单数bhū，复数bhū、bhuyo。宾格单数bhuṃ，复数bhū、bhuyo。工具格单数bhuyā，复数bhūhi、bhūbhi。与格单数bhuyā，复数bhūnaṃ。离格单数bhuyā，复数bhūhi、bhūbhi。属格单数bhuyā，复数bhūnaṃ。处格单数bhuyā、bhuyaṃ，复数bhūsu。呼格单数bhoti bhu，复数bhotiyo bhū、bhotiyo bhuyo。于此，“bhūruho（地生者，即树）、bhūpālo（护地者，即王）、bhūbhujo（食地者，即王）、bhūtala（地面）”是示例词。

ဘူမိ, ဘူမီ, ဘူမိယော;

သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ;

အရညံ, အရညာနိ, အရညာ;

သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

Bhūmi（地）：主格单数bhūmi，复数bhūmī、bhūmiyo；其余应予广说。Araññaṃ（林）：主格单数araññaṃ，复数araññāni、araññā；其余应予广说。

အရညာနီ ဝုစ္စတိ မဟာအရညံ, ‘‘ဂဟပတာနီ’’တိ ပဒမိဝ ဣနီပစ္စယဝသေန သာဓေတဗ္ဗံ ပဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဉ္စ. ‘‘အရညာနီ’’တိ ဟိ အဋ္ဌကထာပါဌောပိ ဒိဿတိ.

Araññānī(大森林)被称为大森林(mahāaraññaṃ)，此词应像“gahapatānī”(女家主)一词那样，通过-inī后缀(inīpaccaya)构成，且为阴性词。‘Araññānī’一词也确实见于义注(aṭṭhakathā)原文中。

အရညာနီ, အရညာနီ, အရညာနိယော. အရညာနိံ, အရညာနီ, အရညာနိယော. အရညာနိယာ, အရညာနီဟိ, အရညာနီဘိ. အရညာနိယာ, အရညာနီနံ. အရညာနိယာ, အရညာနီဟိ, အရညာနီဘိ. အရညာနိယာ, အရညာနီနံ. အရညာနိယာ, အရညာနိယံ, အရညာနီသု. ဘောတိ အရညာနိ, ဘောတိယော အရညာနီ, ဘောတိယော အရညာနိယော.

Araññānī(大森林)：主格单数araññānī，复数araññānī、araññāniyo。宾格单数araññāniṃ，复数araññānī、araññāniyo。工具格单数araññāniyā，复数araññānīhi、araññānībhi。与格单数araññāniyā，复数araññānīnaṃ。离格单数araññāniyā，复数araññānīhi、araññānībhi。属格单数araññāniyā，复数araññānīnaṃ。处格单数araññāniyā、araññāniyaṃ，复数araññānīsu。呼格单数bhoti araññāni，复数bhotiyo araññānī、bhotiyo araññāniyo。

ယထေတ္ထ ဥတ္တရာဓိကဝသေန ယောဇိတာ, ဧဝံ ‘‘သဘာ, သဘာယ’’န္တိအာဒီသုပိ ယောဇေတဗ္ဗာ. သဘာယန္တိ သဘာ ဧဝ[Pg.315], လိင်္ဂဗျတ္တယဝသေန ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ. ‘‘သဘာယေ ဝါ ဒွါရမူလေ ဝါ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ ပါဠိ ဧတ္ထ နိဒဿနံ.

正如在此处是依后续规则(uttarādhikavasena)而组合，同样地，在“sabhā”(集会)、“sabhāya”(于集会)等词中也应如此组合。Sabhāya即是sabhā，但因词性变化(liṅgabyattaya)而如是说。巴利语“应住于集会处(sabhāye)或门边”是此处的例证。

ပညာ, ပညာ, ပညာယော. ပညံ, ပညာ, ပညာယော. ပညာယ.

Paññā(慧)：主格单数paññā，复数paññā、paññāyo。宾格单数paññaṃ，复数paññā、paññāyo。工具格单数paññāya。

ပညာဏံ, ပညာဏာနိ, ပညာဏာ. ပညာဏံ, ပညာဏာနိ, ပညာဏေ. ပညာဏေန.

Paññāṇaṃ(慧解)：主格单数paññāṇaṃ，复数paññāṇāni、paññāṇā。宾格单数paññāṇaṃ，复数paññāṇāni、paññāṇe。工具格单数paññāṇena。

‘‘တထာ ဟိ ဘန္တေ ဘဂဝတော သီလပညာဏံ. သာဓု ပညာဏဝါ နရော’’တိအာဒီနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ.

“尊者(bhante)，世尊(bhagavato)的戒与慧解(sīlapaññāṇaṃ)确是如此。善哉，具慧解之人(paññāṇavā naro)！”等是此处的示例句。

ဉာဏံ, ဉာဏာနိ, ဉာဏာ. ဉာဏံ, ဉာဏာနိ, ဉာဏေ. ဉာဏေန. သေသံ သဗ္ဗံ နေယျံ. ‘‘အဂ္ဂိ အဂ္ဂိနိ ဂိနိ’’ဣစ္စာဒီသုပိ ဥတ္တရာဓိကဝသေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

Ñāṇaṃ(智)：主格单数ñāṇaṃ，复数ñāṇāni、ñāṇā。宾格单数ñāṇaṃ，复数ñāṇāni、ñāṇe。工具格单数ñāṇena。其余皆应类推。在“aggi、aggini、gini(火)”等词中，亦应根据后续规则组合名词的格位变化(nāmikapadamālā)。

ကော ဝီ သာဒီသုပိ ဧကက္ခရေသု ကော ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မာ ဝါတော စ သရီရဉ္စ, တဿ တဗ္ဗာစကတ္တေ ဣမေ ပယောဂါ. သေယျထိဒံ?

在诸如ko、vī、sā等单音节词中，ko一词被称为梵天、风与身体。其用法如下。例如：

‘‘ဇိနေန ယေန အာနီတံ, လောကဿ အမိတံ ဟိတံ;

တဿ ပါဒမ္ဗုဇံ ဝန္ဒေ, ကမောဠိအလိသေဝိတံ.

胜者(Jina)所带来，世间利无量；我礼彼莲足，梵冠(kamoḷi)如蜂(ali)绕。

ကကုဓရုက္ခော. ကရဇကာယော’’ ဣစ္စေဝမာဒယော. တတ္ထ ကမောဠိအလိသေဝိတန္တိ ဝန္ဒန္တာနံ အနေကသတာနံ ဗြဟ္မာနံ မောဠိဘမရသေဝိတန္တိ ကဝယော ဣစ္ဆန္တိ. ကကုဓရုက္ခောတိ ဧတ္ထ ပန ကော ဝုစ္စတိ ဝါတော, တဿ ယော ကုဇ္ဈတိ, ဝါတရောဂါပနယနဝသေန တံ နိဝါရေတိ, တသ္မာ သော ရုက္ခော ကကုဓောတိ ဝုစ္စတီဘိ အာစရိယာ. ကရဇကာယောတိ ဧတ္ထ တု ကော ဝုစ္စတိ သရီရံ, တတ္ထ ပဝတ္တော ရဇော ကရဇော. ကိံ တံ[Pg.316]? သုက္ကသောဏိတံ. တဉှိ ‘‘ရာဂေါ ရဇော, န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တရာဂရဇဖလတ္တာ သရီရဝါစကေန ကသဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဖလဝေါဟာရေန ‘‘ကရဇော’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန သုက္ကသောဏိတသင်္ခါတေန ကရဇေန သမ္ဘူတော ကာယော ကရဇကာယောတိ အာစရိယာ. တထာ ဟိ ‘‘ကာယော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တော, မဟာအဿပူရသုတ္တဋီကာယံ ပန ‘‘ကရိယတိ ဂဗ္ဘာသယေ ခိပိယတီတိ ကရော, သမ္ဘဝေါ. ကရတော ဇာတောတိ ကရဇော, မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါတိ အတ္ထော. မာတုအာဒီနံ သဏ္ဌာပနဝသေန ကရတော ဇာတောတိ အပရေ, ဥဘယထာပိ ကရဇကာယန္တိ စတုသန္တတိရူပမာဟာ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ပနတ္ထော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော, ပုရိမောယေဝတ္ထော အဓိပ္ပေတော ကသဒ္ဒါဓိကာရတ္တာ.

迦俱陀树(Kakudharukkho)。尘生身(Karajakāyo)。等等。其中，“kamoḷialisevitaṃ”(梵冠如蜂绕)，诗人们意指“为成百上千顶礼的梵天(brahmānaṃ)之顶冠(moḷi)如蜂群(bhamara)所围绕”。至于kakudharukkho(迦俱陀树)，此中ko被称为风(vāto)；它对此(风)发怒(kujjhati)，即以去除风病的方式来对治它，因此诸师说此树被称为kakudha。至于karajakāyo(尘生身)，此中ko被称为身体(sarīraṃ)；于其中生起的尘(rajo)即是karajo。那是什么？是精血(sukkasoṇitaṃ)。因为经中说“贪是尘(rajo)，而非指尘埃”，如此，由于是所说贪尘之果，故用指称身体的ka字来限定，以果的名称称之为karajo。诸师说，由被称为精血的此karaja所构成的身体，即是karajakāya。诚如所说“身体由父母所生”，而在《大马邑经》(Mahāassapūra-sutta)复注中则说：“在子宫中被造作、被投入，故为kara，即生起。由kara所生，故为karaja，意即由父母所生。”另有人说：“为了安立母亲等而由kara所生。”两种说法都指karajakāya是由四种相续色法(catusantatirūpa)所构成。但此处不取此义，因属ka字之范畴，故取前一义。

ကော, ကာ. ကံ, ကေ. ကေန, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကာနံ. ကာ, ကသ္မာ, ကမှာ, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကာနံ. ကေ, ကသ္မိံ, ကမှိ, ကေသု. ဘော က, ဘဝန္တော ကာ.

（阳性、中性ka字变格如下：）主格：ko, kā。宾格：kaṃ, ke。工具格：kena, kehi, kebhi。与格：kassa, kānaṃ。离格：kā, kasmā, kamhā, kehi, kebhi。属格：kassa, kānaṃ。处格：ke, kasmiṃ, kamhi, kesu。呼格：bho ka, bhavanto kā。

တတြ ဝိ ဝုစ္စတိ ပက္ခီ. တထာ ဟိ ပက္ခီနံ ဣဿရော သုပဏ္ဏရာဇာ ဝိန္ဒောတိ ကထိယတိ. ဧတမတ္ထဉှိ သန္ဓာယ ပုဗ္ဗာစရိယေနပိ အယံ ဂါထာ ဘာသိတာ –

此中，vi被称为飞禽(pakkhī)。确实，飞禽之主，金翅鸟王(supaṇṇarājā)，被称为vindo(飞禽之主)。为了说明此义，古师亦说此偈：

‘‘သဒ္ဓါနတေ မုဒ္ဓနိ သဏ္ဌပေမိ, မုနိန္ဒ နိန္ဒာပဂတံ တဝဂ္ဂံ;

ဒေဝိန္ဒနာဂိန္ဒနရိန္ဒဝိန္ဒ-န တံ ဝိဘိန္နံ စရဏာရဝိန္ဒ’’န္တိ.

牟尼主(Muninda)，我以信心顶戴，您那远离讥谤的尊首；天主、龙主与人主之众，亦不离于您的莲足(caraṇāravinda)。

တတ္ထ ဝီနံ ဣန္ဒောတိ ဝိန္ဒော, ပက္ခိဇာတိယာ ဇာတာနံ သုပဏ္ဏာနံ ရာဇာတိ အတ္ထော.

此中，vindo即vīnaṃ indo(诸鸟之主)，意为生于鸟族的金翅鸟之王。

ဝိံ, ဝီ, ဝယော. ဝိံ, ဝီ, ဝယော. ဝိနာ, ဝီဟိ, ဝီဘိ. ဝိဿ, ဝိနော, ဝီနံ. ဝိနာ, ဝိသ္မာ, ဝိမှာ, ဝီဟိ, ဝီဘိ. ဝိဿ, ဝိနော, ဝီနံ. ဝိသ္မိံ, ဝိမှိ, ဝီသု. ဘော ဝိ, ဘဝန္တော ဝယော.

（vi字变格如下：）主格：viṃ, vī, vayo。宾格：viṃ, vī, vayo。工具格：vinā, vīhi, vībhi。与格：vissa, vino, vīnaṃ。离格：vinā, vismā, vimhā, vīhi, vībhi。属格：vissa, vino, vīnaṃ。处格：vismiṃ, vimhi, vīsu。呼格：bho vi, bhavanto vayo。

သာ [Pg.317] ဝုစ္စတိ သုနခေါ, ‘‘မာတာ မေ အတ္ထိ, သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’’တိအာဒီသု ပန သာသဒ္ဒေါ သဗ္ဗနာမိကပရိယာပန္နော ပရမ္မုခဝစနော တသဒ္ဒေန သမ္ဘူတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သာသဒ္ဒဿ ဘာ ရာ ထီ ဘူ ကသဒ္ဒါနဉ္စ နာမိကပဒမာလာ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတာ.

Sā被称为狗(sunakho)。但在“我有一母，我应奉养她”等句中，sā一词则应被视为归于代词类(sabbanāmika)，是第三人称语(parammukhavacana)，由ta字衍生而来。sā字以及bhā、rā、thī、bhū、ka等词的名词格位变化(nāmikapadamālā)已在前文(heṭṭhā)展示。

ဓီ ဝုစ္စတိ ပညာ. ဧတ္ထ စ ‘‘အမစ္စေ တာတ ဇာနာဟိ, ဓီရေ အတ္ထဿ ကောဝိဒေ’’တိ. ‘‘ဓီမာ, ဓီမတိ, သုဓီ, သုဓိနီ, ဓီယုတ္တ’’န္တိ စ အာဒီနိ နိဒဿနပဒါနိ.

Dhī被称为智慧(paññā)。此处的例子如：“孩子，当知诸大臣，有智(dhīre)且通达事务。”以及“dhīmā(有智者)、dhīmati(有智的)、sudhī(善慧者)、sudhinī(善慧女)、dhīyutta(具足智慧)”等，皆为例词。

ဓီ, ဓီ, ဓိယော. ဓိံ, ဓီ, ဓိယော. ဓိယာ, ဓီဟိ, ဓီဘိ. ဓိယာ, ဓီနံ. ဓိယာ, ဓီဟိ, ဓီဘိ. ဓိယာ, ဓီနံ. ဓိယာ, ဓိယံ, ဓီသု. ဘောတိ ဓိ, ဘောတိယော ဓီ, ဘောတိယော ဓိယော.

（阴性dhī字变格如下：）主格：dhī, dhī, dhiyo。宾格：dhiṃ, dhī, dhiyo。工具格：dhiyā, dhīhi, dhībhi。与格：dhiyā, dhīnaṃ。离格：dhiyā, dhīhi, dhībhi。属格：dhiyā, dhīnaṃ。处格：dhiyā, dhiyaṃ, dhīsu。呼格：bhoti dhi, bhotiyo dhī, bhotiyo dhiyo。

ကု ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဧတ္ထ စ ‘‘ကုဒါလော. ကုမုဒံ. ကုဉ္ဇရော’’တိ ဣမာနိ နိဒဿနပဒါနိ. တတြ ကုံ ပထဝိံ ဒါလယတိ ပဒါလေတိ ဘိန္ဒတိ ဧတေနာတိ ကုဒါလော. ကုယံ ပထဝိယံ မောဒတီတိ ကုမုဒံ. ကုံ ဇရတီတိ ကုဉ္ဇရော. တထာ ဟိ ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ကုံ ပထဝိံ တဒဘိဃာတေန ဇရယတီတိ ကုဉ္ဇရော’’တိ.

Ku被称为地(pathavī)。此处的例词是“kudālo”(锄头)、“kumudaṃ”(睡莲)、“kuñjaro”(象)。其中，因用它来劈(dālayati)地、裂地、破地，故称kudālo。因欣喜(modati)于地(kuyaṃ)，故称kumudaṃ。因使地(kuṃ)衰老(jarati)，故称kuñjaro。诚如《天宫事(Vatthu)义注(Aṭṭhakathā)》所说：“因其践踏而使地(kuṃ)衰朽(jarayati)，故称kuñjaro。”

ကု, ကူ, ကုယော. ကုံ, ကူ, ကုယော. ကုယာ, ကူဟိ, ကူဘိ. ကုယာ, ကူနံ. ကုယာ, ကူဟိ, ကူဘိ. ကုယာ, ကူနံ. ကုယာ, ကုယံ, ကူသု. ဘောတိ ကု, ဘောတိယော ကူ, ဘောတိယော ကုယော.

（阴性ku字变格如下：）主格：ku, kū, kuyo。宾格：kuṃ, kū, kuyo。工具格：kuyā, kūhi, kūbhi。与格：kuyā, kūnaṃ。离格：kuyā, kūhi, kūbhi。属格：kuyā, kūnaṃ。处格：kuyā, kuyaṃ, kūsu。呼格：bhoti ku, bhotiyo kū, bhotiyo kuyo。

ခ’မိန္ဒြိယံ ပကထိတံ, ခ’မာကာသမုဒီရိတံ;

သဂ္ဂဋ္ဌာနမ္ပိ ခံ ဝုတ္တံ, သုညတ္တမ္ပိ စ ခံ မတံ.

“kha”被称为根(indriya)，“kha”被称为空(ākāsa)；“kha”亦说为天界(saggaṭṭhāna)，“kha”亦视为空性(suññatta)。

တတြိန္ဒြိယံ [Pg.318] စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ဂတိနိဝါသဘာဝတော ‘‘ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, အာကာသံ ဝိဝိတ္တဋ္ဌေန. သဂ္ဂေါ ကတသုစရိတေဟိ ဧကန္တေန ဂန္တဗ္ဗတာယ ‘‘ခ’’န္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ‘‘ခဂေါ ယထာ ဟိ ရုက္ခဂ္ဂေ, နိလီယန္တောဝ သာခိနော. သာခံ ဃဋ္ဋေတီ’’တိ စ, ‘‘ခေ နိမ္မိတော အစရိ အဋ္ဌသတံ သယမ္ဘူ’’တိ စ အာဒိ ဧတ္ထ နိဒဿနံ.

此中，就根而言，因是眼识等之趣向与住处，故被称为“kha”。虚空(ākāsa)因远离(vivitta)之义（被称为“kha”）。天界则因是行善者决定应去之处，故得“kha”之名。此处的例子如：“鸟(khaga)如在树梢，栖于枝叶间……”以及“于空中(khe)化现，八百位自誓者(sayambhū)游行”等。

ခံ, ခါနိ, ခါ. ခံ, ခါနိ, ခေ. ခေန, ခေဟိ, ခေဘိ. ခဿ, ခါနံ. ခါ, ခသ္မာ, ခမှာ, ခေဟိ, ခေဘိ. ခဿ, ခါနံ. ခေ, ခသ္မိံ, ခမှိ, ခေသု. ဘော ခ, ဘဝန္တော ခါနိ, ဘဝန္တော ခါ.

（中性“kha”字变格如下：）主格：khaṃ, khāni, khā。宾格：khaṃ, khāni, khe。工具格：khena, khehi, khebhi。与格及属格：khassa, khānaṃ。离格：khā, khasmā, khamhā, khehi, khebhi。处格：khe, khasmiṃ, khamhi, khesu。呼格：bho kha, bhavanto khāni, bhavanto khā。

ဂေါသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတေ –

现说“go”一词的意义：

ဂေါ ဂေါဏေ စိန္ဒြိယေ ဘူမျံ, ဝစနေ စေဝ ဗုဒ္ဓိယံ;

အာဒိစ္စေ ရသ္မိယဉ္စေဝ, ပါနီယေပိ စ ဝတ္တတေ;

တေသု အတ္ထေသု ဂေါဏေ ထိ-ပုမာ စ ဣတရေ ပုမာ.

“go”用于牛、根、地，言语及智慧；亦用于日、光及水。于此诸义中，“牛”义通阴、阳二性，其余诸义则皆为阳性。

တထာ ဟိ ‘‘ဂေါသု ဒုယှမာနာသု ဂတော. ဂေါပဉ္စမော’’တိအာဒီသု ဂေါသဒ္ဒေါ ဂေါဏေ ဝတ္တတိ. ဂေါစရောတိ ဧတ္ထိန္ဒြိယေပိ ဝတ္တတိ ဂါဝေါ စက္ခာဒီနိန္ဒြိယာနိ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော. တထာ ဟိ ပေါရာဏာ ကထယိံသု ‘‘ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော, ဂေါစရော ဝိယ ဂေါစရော, အဘိဏှံ စရိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ. ဂါဝေါဝါစက္ခာဒီနိန္ဒြိယာနိ, တေဟိ စရိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ ဂေါစရော’’တိ. ‘‘ဂေါမတိံ ဂေါတမံ နမေ’’တိ ပေါရာဏကဝိရစနာယံ ပန ပထဝိယံ ဝတ္တတိ. ‘‘ဘူရိပညံ ဂေါတမံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံဝန္ဒာမီ’’တိ ဟိ အတ္ထော. တထာ သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာယဝါသေဋ္ဌသုတ္တသံဝဏ္ဏနပ္ပဒေသေ ‘‘ဂေါရက္ခန္တိ ခေတ္တရက္ခံ, ကသိရက္ခန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပထဝီ ဟိ ‘‘ဂေါ’’တိ ဝုစ္စတိ, တပ္ပဘေဒေါ စ ခေတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

确实，在“gosu duyhamānāsu gato”（当牛正在被挤奶时，他走了）、“gopañcamo”（以牛为第五）等例中，“go”一词用于牛。在“gocaro”（境界）一词中，“go”则用于根(indriya)：“gāvo”即眼等诸根，于此行境(caranti)，故为“gocaro”。诚如古人所说：“‘gāvo’于此行境，故为‘gocaro’。如牧场般的‘gocaro’，是应恒常行之所。‘gāvo’即眼等诸根，彼等所行之处即‘gocaro’。”在古诗“gomatiṃ gotamaṃ name”中，“go”则用于地(pathavi)，其义为：“我礼敬具足广大智慧的乔达摩(Gotama)正自觉者。”同样，在《经集》(Suttanipāta)义注(aṭṭhakathā)的《婆塞特经》(Vāseṭṭhasutta)释义(saṃvaṇṇanā)中说：“‘gorakkha’（护牛）即是护田地，意为守护田地。因为地被称为‘go’，而田地是其一部分。”

‘‘ဂေါတ္တဝသေန [Pg.319] ဂေါတမော’’တိ ဧတ္ထ တု ဝစနေ ဗုဒ္ဓိယဉ္စ ဝတ္တတိ. တေနာဟု ပေါရာဏာ ‘‘ဂံ တာယတီတိ ဂေါတ္တံ. ဂေါတမောတိ ဟိ ပဝတ္တမာနံ ဂံ ဝစနံ ဗုဒ္ဓိဉ္စ တာယတိ ဧကံသိကဝိသယတာယ ရက္ခတီတိ ဂေါတ္တံ. ယထာ ဟိ ဗုဒ္ဓိ အာရမ္မဏဘူတေန အတ္ထေန ဝိနာ န ဝတ္တတိ, ဧဝံ အဘိဓာနံ အဘိဓေယျဘူတေန, တသ္မာ သော ဂေါတ္တသင်္ခါတော အတ္ထော တာနိ တာယတိ ရက္ခတီတိ ဝုစ္စတိ. ကော ပန သောတိ? အညကုလပရမ္ပရာသာဓာရဏံ တဿ ကုလဿ အာဒိပုရိသသမုဒါဂတံ တံကုလပရိယာပန္နသာဓာရဏံ သာမညရူပန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. တထာ ဟိ တံဂေါတ္တဇာတာ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာဒယောပိ ဂေါတမောတွေဝ ဝုစ္စန္တိ. ဘေန ဘဂဝါ အတ္တနော ပိတရံ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာနံ ‘‘အတိက္ကန္တဝရာ ခေါ ဂေါတမ တထာဂတာ’’တိ အဝေါစ. ဝေဿဝဏောပိ မဟာရာဇာ ဘဂဝန္တံ ‘‘ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမ’’န္တိ အဝေါစ, အာယသ္မာပိ ဝင်္ဂီသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ‘‘သာဓု နိဗ္ဗာပနံ ဗြူဟိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမာ’’တိ အဝေါစ. ဧဝံ ဣဒံ သာမညရူပံ ဂံ တာယတီတိ ဂေါတ္တန္တိ ဝုတ္တံ. တံ ပန ဂေါတမဂေါတ္တကဿပဂေါတ္တာဒိဝသေန ဗဟုဝိဓံ.

在“gottavasena gotamo”（以姓为乔达摩）一语中，“go”则用于言语与智慧。古人说：“gaṃ tāyatīti gottaṃ”（保护“gaṃ”者为“gotta”）。因为“gotamo”（乔达摩）这一流传下来的词，以其专一的境界保护(tāyati)了“gaṃ”——即言语与智慧——故称“gotta”（姓）。正如智慧若无所缘便不存在，名言亦需依所诠义，因此，这被称为“gotta”的意义，即是保护彼等（言语与智慧）。那么，这究竟指什么呢？应知，这是不同于他族传承，由该族始祖所立，为该族后人所共有的通名(sāmaññarūpa)。事实上，生于乔达摩姓的净饭(Suddhodana)大王等人亦被称为乔达摩。世尊曾对其父净饭大王说：“乔达摩，诸如来已超越至上。”毗沙门(Vessavaṇa)大王也对世尊赞曰：“我等礼敬明行具足的乔达摩佛。”具寿婆耆舍(Vaṅgīsa)亦对具寿阿难(Ānanda)说：“乔达摩，请为慈愍故，善说寂灭(nibbāpana)。”如此，此通名保护“gaṃ”，故称为“gotta”。此姓则有乔达摩姓、迦叶(Kassapa)姓等多种。

တထာ ဂေါသဒ္ဒေါ အာဒိစ္စေ ဝတ္တတိ. ‘‘ဂေါဂေါတ္တံ ဂေါတမံ နမေ’’တိ ပေါရာဏကဝိရစနာ ဧတ္ထ နိဒဿနံ, အာဒိစ္စဗန္ဓုံ ဂေါတမံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမီတိ အတ္ထော. အာဒိစ္စောပိ ဟိ ဂေါတမဂေါတ္တေ ဇာတော ဘဂဝါပိ, ဧဝံ တေန သမာနဂေါတ္တတာယ တတ္ထ တတ္ထ ‘‘အာဒိစ္စဗန္ဓူ’’တိအာဒိနာ ဘဂဝတော ထောမနာ ဒိဿတိ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ အာဒိစ္စဗန္ဓု, ဝိဝေကံ သန္တိပဒဉ္စ မဟေသီ’’တိ စ, ‘‘ဝန္ဒေ ဇေတဝနံ နိစ္စံ, ဝိဟာရံ ရဝိဗန္ဓုနော’’တိ စ, ‘‘လောကေကဗန္ဓု’မရဝိန္ဒသဟာယဗန္ဓု’’န္တိ စ. ‘‘ဥဏှဂူ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဂေါသဒ္ဒေါ ရသ္မိယံ [Pg.320] ဝတ္တတိ. ဥဏှာ ဂါဝေါ ရသ္မိယော ဧတဿာတိ ဥဏှဂူ, သူရိယော. ပုဗ္ဗာစရိယာပိ ဟိ ဆန္ဒောဝိစိတိသတ္ထေ ဣမမေဝတ္ထံ ဗျာကရိံသု.

同样，“go”一词也用于太阳(ādicca)。古诗“gogottaṃ gotamaṃ name”即为例证，其义为：“我礼敬日族(ādiccabandhu)的乔达摩正自觉者。”因为太阳与世尊皆生于乔达摩族，故因同族之故，处处可见以“日族”等语赞颂世尊。例如：“我问您，日族，大仙(mahesī)，远离与寂静之道。”又如：“我常礼敬祇陀林(Jetavana)，太阳亲眷之住处。”又如：“世间独一亲，莲花之友（太阳）的亲眷。”而在“uṇhagū”（热光者）一词中，“go”则用于光线(rasmi)。“uṇhā gāvo rasmiyo etassāti uṇhagū”，意为“有热的光线者”，即太阳。古师们在韵律学(chandoviciti)著作中亦作此解释。

‘‘ဂေါသီတစန္ဒန’’န္တိ ဧတ္ထ ပါနီယေ ဝတ္တတိ. ဂေါသဒ္ဒေန ဟိ ဇလံ ဝုစ္စတိ. ဂေါ ဝိယ သီတံ စန္ဒနံ, တသ္မိံ ပန ဥဒ္ဓနတော ဥဒ္ဓရိတပက္ကုထိတတေလမှိ ပက္ခိတ္တေ တင်္ခဏညေဝ တံ တေလံ သုသီတလံ ဟောတိ.

在“gosītacandana”（水凉檀）一词中，“go”用于水(pānīya)。因为“go”一词也指水(jala)。此为如水(go)般清凉的檀香。当把它投入从炉上(uddhana)取下、尚在沸腾的油中时，那油瞬间就会变得极为清凉。

ဧတ္ထေကေ ဝဒန္တိ ‘‘ကသ္မာ ဘော ‘ဂေါပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနော ဂေါသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စေဝ ပုလ္လိင်္ဂေါ စာ’တိ ဝဒထ, ကသ္မာ စ ပန ‘ဣန္ဒြိယပထဝီဝစနဗုဒ္ဓိသူရိယရသ္မိပါနီယေသု ဝတ္တမာနော ပုလ္လိင်္ဂေါ’တိ ဝဒထ, ဧတေသု သူရိယတ္ထေ ဝတ္တမာနော ပုလ္လိင်္ဂေါ ဟောတု, နနု ဣန္ဒြိယဝစနပါနီယေသု ဝတ္တမာနေန ပန ဂေါသဒ္ဒေန နပုံသကလိင်္ဂေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ပထဝီဗုဒ္ဓိရသ္မီသု ဝတ္တမာနေန ဣတ္ထိလိင်္ဂေန ဘဝိတဗ္ဗံ ဣန္ဒြိယာဒိပထဝါဒိပဒတ္ထေသု ဝတ္တမာနာနံ ဣန္ဒြိယသဒ္ဒါဒိပထဝီသဒ္ဒါဒီနံ နပုံသကိတ္ထိလိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒေသဿ ဒဿနတော’’တိ? တန္န, နိယမာဘာဝတော. ဣတ္ထိပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဿာပိ ဟိ သတော ကဿစိ သဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ ယထာ ‘‘ဩရောဓော’’တိ. ပုရိသပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဿာပိ စ သတော ကဿစိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ, ယထာ ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ’’တိ. ဣတ္ထိပုရိသပဒတ္ထေသု ပန အဝတ္တမာနာနမ္ပိ သတံ ကေသဉ္စိ သဒ္ဒါနံ ဧကသ္မိံယေဝ ဉာဏာဒိအတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံ ဣတ္ထိပုမနပုံသကလိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ ယထာ ‘‘ပညာ အမောဟော ဉာဏ’’န္တိ, ‘‘တဋံတဋီတဋော’’တိ စ. တထာ ဟိ အနိတ္ထိဘူတောပိ သမာနော ‘‘မာတုလာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ရုက္ခောပိ [Pg.321] နာမံ လဘတိ, တဗ္ဗသေန နဂရမ္ပိ. တေနာဟ စက္ကဝတ္တိသုတ္တဋီကာယံ ‘‘မာတုလာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမော ဧကော ရုက္ခော, တာယ အာသန္နပ္ပဒေသေ မာပိတတ္တာ နဂရမ္ပိ ‘မာတုလာ’တွေဝ ပညာယိတ္ထ. တေန ဝုတ္တံ မာတုလာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ’’တိ.

于此，有人说：“尊者，为什么你们说‘当go一词用于牛足迹之义时，既是阴性也是阳性’，却又说‘当它用于感官、大地、言语、智慧、太阳、光芒、水时，是阳性’？在太阳的意义上是阳性尚可，但当go一词用于感官、言语、水的意义上时，不应该用中性吗？当用于大地、智慧、光芒的意义上时，不应该用阴性吗？因为可见感官等词和大地等词的解释(niddesa)为中性与阴性。”这说法不对，因为并无固定规则。即使是表示女性意义的词，有些也可见其以阳性来解释(niddesa)，如‘orodho’(后宫)；即使是表示男性意义的词，有些也可见其以阴性来解释(niddesa)，如“夜叉(yakkha)啊，你希求我的利益；天神啊，你希求我的福祉。”还有些词完全不涉及男女之义，却在表示认知等同一意义时，可见其以阴、阳、中三性来解释(niddesa)，如‘paññā’(慧)、‘amoho’(无痴)、‘ñāṇaṃ’(智)，或者如‘taṭaṃ、taṭī、taṭo’(岸)。例如，树木本非女性，却也以阴性形式获得‘mātulā’(姨母)之名，城市也因它而得名。因此在《转轮王经复注》(Cakkavattisutta-ṭīkā)中说：“mātulā是一棵以阴性形式得名的树，因为一座城在它附近被建造，那座城也因此被称为‘mātulā’。所以说‘在名为mātulā的城中’。”

ဂေါသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတာ.

go一词的格位变化表(nāmikapadamālā)已在下文显示。

မော ဝုစ္စတိ စန္ဒော, အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘မာ ဝုစ္စတိ စန္ဒော’’တိ အာကာရန္တပါဌော ဒိဿတိ, ဩကာရန္တပါဌေန တေန ဘဝိတဗ္ဗံ သက္ကဋဘာသာယ ဧကက္ခရကောသတော နယံ ဂဟေတွာ ‘‘မော သိဝေါ စန္ဒိမာ စေဝါ’’တိ ဩကာရန္တဝသေန ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ. ဧတ္ထ စ ဩကာရန္တဝသေန ဝုတ္တဿ မသဒ္ဒဿ စန္ဒဝါစကတ္တေ ‘‘ပုဏ္ဏမီ, ပုဏ္ဏမာ’’တိ စ နိဒဿနပဒါနိ. တတ္ထ ပုဏ္ဏော မော ဧတ္ထာတိ ပုဏ္ဏမီ, ဧဝံ ပုဏ္ဏမာ, ရတ္တာပေက္ခံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝစနံ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဝိသာခပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ပဌမယာမေပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရီ’’တိ ဣဒံ နိဒဿနံ. ဧတ္ထ သိယာ – ယဒိ ‘‘ပုဏ္ဏမာ’’တိ အယံသဒ္ဒေါ ရတ္တာပေက္ခော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ.

月亮被称为mo。但在义注(aṭṭhakathā)中可见以-ā结尾的读法：“月亮被称为mā”。它应是以-o结尾的读法，因为根据梵语(Sakkaṭabhāsā)《单音节词典》(Ekakkharakosa)的规则，应以-o结尾的形式说：“mo、sivo、candimā”。在此，以-o结尾形式所说的ma一词表示月亮时，“puṇṇamī”(满月)和“puṇṇamā”(满月)是其范例。其中，puṇṇamī是“此中月(mo)圆(puṇṇo)”，puṇṇamā也同样，是相对于夜晚(ratti)的阴性词。此处，“于毘舍佉(visākhā)满月之夜的初夜，回忆起宿住”是其范例。这里可能会说：如果“puṇṇamā”一词是相对于夜晚的阴性词……

‘‘ပုဏ္ဏမာယေ ယထာ စန္ဒော, ပရိသုဒ္ဓေါ ဝိရောစတိ;

တထေဝ တွံ ပုဏ္ဏမနော, ဝိရောစ ဒသသဟဿိယံ.

犹如满月之月，清净而大放光明；如是汝意已圆满，请辉耀于十千世界。

အနွဒ္ဓမာသေ ပန္နရသေ, ပုဏ္ဏမာယေ ဥပေါသထေ;

ပစ္စယံ နာဂမာရုယှ, ဒါနံ ဒါတုမုပါဂမိ’’န္တိ

于半月第十五日，满月之布萨(uposatha)日时；乘上王室之宝象，为行布施而来临。

အာဒီသု ကထံ ‘‘ပုဏ္ဏမာယေ’’တိ ပဒသိဒ္ဓီတိ? ယကာရဿ ယေကာရာဒေသဝသေန. ဓမ္မိဿရေန ဟိ ဘဂဝတာ ‘‘ပုဏ္ဏမာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ပုဏ္ဏမာယေ’’တိ ဝဒတာ ယကာရဿ ဌာနေ ယေကာရော ပဌိတော ဣတ္ထိလိင်္ဂဝိသယေ တ္တာကာရဿ ဌာနေ တ္တေကာရော [Pg.322] ဝိယ, နီကာရဿ ဌာနေ နေကာရော ဝိယ စ. တထာ ဟိ ယထာ ‘‘အဗျယတံ ဝိလပသိ ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ’’တိ ဣမသ္မိံ ရာဓဇာတကေ ‘‘ဝိရတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဝိရတ္တေ’’တိ ဝဒန္တေန တ္တာကာရဿ ဌာနေ တ္တေကာရော ပဌိတော, ‘‘ကောသိယာယနီ’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကောသိယာယနေ’’တိ ဝဒန္တေန နီကာရဿ ဌာနေ နေကာရော ပဌိတော. ဧဝံ ‘‘ပုဏ္ဏမာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ပုဏ္ဏမာယေ’’တိ ဝဒတာ ယကာရဿ ဌာနေ ယေကာရော ပဌိတော. ယထာ စ ‘‘ဒက္ခိတာယေ အပရာဇိတသံဃ’’န္တိ ဣမသ္မိံ မဟာသမယသုတ္တပ္ပဒေသေ ‘‘ဒက္ခိတာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဒက္ခိတာယေ’’တိ ဝဒတာ ယကာရဿ ဌာနေ ယေကာရော ပဌိတော, ဧဝမိဓာပိ. ယထာ ပန ‘‘သဘာယေ ဝါ ဒွါရမူလေ ဝါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သဘာယ’’န္တိ လိင်္ဂဗျတ္တယဝသေန သဘာ ဝုတ္တာ, န တထာ ဣဓ ‘‘ပုဏ္ဏမာယ’’န္တိ လိင်္ဂဗျတ္တယေန ပုဏ္ဏမာ ဝုတ္တာ, အထ ခေါ ‘‘ပုဏ္ဏမာ’’တိ အာကာရန္တိတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တာ. တထာ ဟိ ‘‘ပုဏ္ဏမာယော’’တိ ပဒံ ယကာရဋ္ဌာနေ ယေကာရုစ္စာရဏဝသေန သမ္ဘူတံ ဘုမ္မဝစနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在以上偈颂等中，“puṇṇamāye”一词是如何构成的呢？是通过将y音替换为e音。法王世尊(bhagavā)在应说“puṇṇamāyā”之处，却说了“puṇṇamāye”，这是在y音的位置上念作e音，就像在阴性词中，在ttā音的位置上念作tte音，在nī音的位置上念作ne音一样。例如，在《罗陀本生》(Rādhajātaka)“abyayataṃ vilapasi viratte kosiyāyane”一句中，在应说“virattā”之处，说了“viratte”，是在ttā音的位置上念作tte音；在应说“kosiyāyanī”之处，说了“kosiyāyane”，是在nī音的位置上念作ne音。同样，在应说“puṇṇamāyā”之处，说了“puṇṇamāye”，是在y音的位置上念作e音。又如在《大集会经》(Mahāsamayasutta)“dakkhitāye aparājitasaṅghaṃ”一节中，在应说“dakkhitāyā”之处，说了“dakkhitāye”，是在y音的位置上念作e音，此处也是如此。然而，这不像在“sabhāye vā dvāramūle vā”(于会堂或门边)中，sabhā是通过性的转换(liṅgabyattaya)而说成“sabhāye”；在此，“puṇṇamāye”并非通过性的转换而说成，而是作为以-ā结尾的阴性词而说。因此，应知“puṇṇamāye”一词是在y音的位置上发e音而形成的处格(bhummavacana)。

မာ ဝုစ္စတိ သိရီ. တထာ ဟိ ဝိဒွမုခမဏ္ဍနဋီကာယံ ‘‘မာလိနီ’’တိ ပဒဿတ္ထံ ဝဒတာ ‘‘မာ ဝုစ္စတိ လက္ခီ, အလိနီ ဘမရီ’’တိ ဝုတ္တံ. လက္ခီသဒ္ဒေါ စ သိရီသဒ္ဒေန သမာနတ္ထော, တေန ‘‘မာ ဝုစ္စတိ သိရီ’’တိ အတ္ထော အမှေဟိ အနုမတော, တထာ ပေါရာဏေဟိပိ ‘‘မံ သိရိံ ဓာရေတိ ဝိဒဓာတိ စာတိ မန္ဓာတာ’’တိ အတ္ထော ပကာသိတော, တသ္မာ ‘‘မာလိနီ မန္ဓာတာ’’တိ စ ဣမာနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ. တတြ ပုလ္လိင်္ဂဿ တာဝ မသဒ္ဒဿ အယံ နာမိကပဒမာလာ –

mā被称为室利(sirī，吉祥)。因为在《智者口饰复注》(Vidvamukhamaṇḍana-ṭīkā)中，解释mālinī一词时说：“‘mā’被称为‘幸运’(lakkhī)，‘alinī’是‘蜜蜂’(bhamarī)。”lakkhī一词与sirī一词同义，因此我们认可“mā被称为室利”的意义。古师们也曾解释：“他持有并创造吉祥(siriṃ)，因此是真言王(mandhātu)。”所以“mālinī”和“真言王(mandhātu)”是此处的范例词。在此，首先是阳性ma一词的格位变化表(nāmikapadamālā)：

မော, မာ. မံ, မေ. မေန, မေဟိ, မေဘိ. မဿ, မာနံ. မာ, မသ္မာ, မမှာ, မေဟိ, မေဘိ. မဿ, မာနံ. မေ, မသ္မိံ, မမှိ, မေသု. ဘော မ, ဘဝန္တော မာ.

Mo, mā. Maṃ, me. Mena, mehi, mebhi. Massa, mānaṃ. Mā, masmā, mamhā, mehi, mebhi. Massa, mānaṃ. Me, masmiṃ, mamhi, mesu. Bho ma, bhavanto mā.

အယံ [Pg.323] ပန ဣတ္ထိလိင်္ဂဿ မာသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ –

以下是阴性mā一词的格位变化表(nāmikapadamālā)：

မာ, မာ, မာယော. မံ, မာ, မာယော. မာယ, မာဟိ, မာဘိ. မာယ, မာနံ. မာယ, မာဟိ, မာဘိ. မာယ, မာနံ. မာယ, မာယံ, မာသု. ဘောတိ မေ, ဘောတိယော မာယော.

Mā, mā, māyo. Maṃ, mā, māyo. Māya, māhi, mābhi. Māya, mānaṃ. Māya, māhi, mābhi. Māya, mānaṃ. Māya, māyaṃ, māsu. Bhoti me, bhotiyo māyo.

ဧတ္ထ ပန သိရီဝါစကော မာသဒ္ဒေါ စ သဒ္ဒဝါစကော ရာသဒ္ဒေါ စာတိ ဣမေ သမာနဂတိကာ ဧကက္ခရတ္တာ နိစ္စမာကာရန္တပကတိကတ္တာ ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တာ စ.

在此，表示室利(sirī，吉祥)的mā一词和表示声音的rā一词，此二者因是单音节、词干恒以-ā结尾且为阴性，故其格位变化相同。

တတြ သံ ဝုစ္စတိ သန္တစိတ္တော ပုရိသော. ယံ လောကေ ‘‘သပ္ပုရိသော’’တိ စ, ‘‘အရိယော’’တိ စ, ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိ စ ဝဒန္တိ, တဿေတံ အဓိဝစနံ ယဒိဒံ ‘‘သ’’န္တိ. ဧဝံ သပ္ပုရိသာရိယပဏ္ဍိတဝါစကဿ သံသဒ္ဒဿ ပစ္စတ္တဝစနဝသေန အတ္ထိဘာဝေ ‘‘သမေတိ အသတာ အသ’’န္တိ ဣဒံ ပယောဂနိဒဿနံ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘န သံ အသ’’န္တိ သမာသစိန္တာယ သပ္ပုရိသာသပ္ပုရိသပဒတ္ထာ သံ အသံသဒ္ဒေဟိ ဝုတ္တာတိ ဉာယန္တိ, တသ္မာ ‘‘သပ္ပုရိသပဒတ္ထော ပစ္စတ္တဝစနေန သံသဒ္ဒေန ဝုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ဝစနံ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယေ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. နာမိကပဒမာလာ ပနဿ ‘‘သံ, သန္တံ, သန္တေ’’တိအာဒိနာ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတာ. နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ သံ ဝုစ္စတိ ဓနံ, ‘‘မနုဿဿံ. ပရဿံ. သဗ္ဗဿံ. သဗ္ဗဿဟရဏံ. ပရဿဟရဏ’’န္တိအာဒီနေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ. တတ္ထ မနုဿဿ သံ မနုဿဿံ. ဧဝံ ပရဿ သံ ပရဿံ. သဗ္ဗဿ သံ သဗ္ဗဿံ. တဿ ဟရဏံ ပရဿဟရဏံ သဗ္ဗဿဟရဏန္တိ သမာသော. တထာ သံ ဝုစ္စတိ သုခံ သန္တိ စ. ဝုတ္တဉှိ တဗ္ဗာစကတ္တံ ပေါရာဏကဝိရစနာယံ –

于此，saṃ是指心寂静之人。世间所说的“善人”(sappuriso)、“圣者”(ariyo)、“智者”(paṇḍito)，即是此“saṃ”的同义词。如此，表示善人、圣者、智者的saṃ一词，作为单数主格(paccattavacana)而存在，其用例为“sameti asatā asaṃ”。于此，根据“na saṃ asaṃ”的复合词分析，可知善人与不善人之义，是由saṃ与asaṃ二词所表达。因此，不应说“善人之义，没有用单数主格的saṃ一词来表达”。那些说“没有”的人，其言不可取。其名词格位变化(nāmikapadamālā)以“saṃ, santaṃ, sante”等形式在下文开示。在中性方面，saṃ意为财富，“manussassaṃ”(人之财)、“parassaṃ”(他人之财)、“sabbassaṃ”(一切之财)、“sabbassaharaṇaṃ”(夺取一切之财)、“parassaharaṇaṃ”(夺取他人之财)等是此处的范例词。其中，“manussassa saṃ”(人之财)成为“manussassaṃ”。同样，“parassa saṃ”(他人之财)成为“parassaṃ”，“sabbassa saṃ”(一切之财)成为“sabbassaṃ”。“parassaharaṇaṃ”(夺取他人之财)和“sabbassaharaṇaṃ”(夺取一切之财)是复合词。同样，saṃ也意为安乐与寂静。其表示此二义，如古代诗偈所说：

‘‘ဒေဝဒေဝေါ [Pg.324] သံဒေဟီ နော, ဟီနော ဒေဝါတိဒေဟတော;

ဟတောပပါတသံသာရော, သာရော သံ ဒေတု ဒေဟိန’’န္တိ.

“天中天(Devadeva)请赐我等安乐，已舍离天与超天之身；已摧破投生轮回，愿精华者赐众生安乐。”

တသ္မာ အယမေတ္ထ ဂါထာ, ‘‘သကလလောကသင်္ကရော ဒီပင်္ကရော’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သင်္ကရော’’တိ ပဒဉ္စနိဒဿနံ. ‘‘သံ, သာနိ, သာ. သံ, သာနိ, သေ. သေန’’ဣစ္စာဒိ ပုဗ္ဗေ ပကာသိတနယေန ဉေယျံ. ဧတ္ထ စ သောတူနံ သုဂတမတဝရေ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ သမာသန္တဂတဿ သံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ကထယာမ –

因此，此处的偈颂，以及在“燃灯佛(Dīpaṅkara)是全世界福祉的创造者(sakalalokasaṅkaro)”一句中，“saṅkaro”一词也是一个范例。“Saṃ, sāni, sā。Saṃ, sāni, se。Sena”等形式，应根据前面所示的方式来理解。于此，为令听闻者于善逝(Sugata)之胜义生起善巧，我等将完整宣说位于复合词末尾的saṃ一词的名词格位变化：

မနုဿဿံ, မနုဿဿာနိ, မနုဿဿာ. မနုဿဿံ, မနုဿဿာနိ, မနုဿဿေ. မနုဿဿေန, မနုဿဿေဟိ, မနုဿဿေဘိ. မနုဿဿဿ, မနုဿဿာနံ. မနုဿဿာ, မနုဿဿသ္မာ, မနုဿဿမှာ, မနုဿဿေဟိ, မနုဿဿေဘိ. မနုဿဿဿ, မနုဿဿာနံ. မနုဿဿေ, မနုဿဿသ္မိံ, မနုဿဿမှိ, မနုဿဿေသု. ဘော မနုဿဿ, ဘောန္တော မနုဿဿာနိ, မနုဿဿာ. ဧသ နယော ‘‘ပရဿံ သဗ္ဗဿ’’န္တိအာဒီသုပိ, သဗ္ဗာနေတာနိ ပဒါနိ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

Manussassaṃ, manussassāni, manussassā。Manussassaṃ, manussassāni, manussasse。Manussassena, manussassehi, manussassebhi。Manussassassa, manussassānaṃ。Manussassā, manussassasmā, manussassamhā, manussassehi, manussassebhi。Manussassassa, manussassānaṃ。Manussasse, manussassasmiṃ, manussassamhi, manussassesu。Bho manussassa, bhonto manussassāni, manussassā。此法亦同于“parassaṃ”、“sabbassa”等词。应知所有这些词的性，皆随其所指之物的性(abhidheyyaliṅga)。

ယံ တံ ကိမိတိသဒ္ဒါနံ, နာမမာလံ ပနတ္တရိ;

သဗ္ဗနာမပရိစ္ဆေဒေ, ပကာသိဿံ တိလိင်္ဂတော.

至于ya、ta、kiṃ等词的名词格位变化，我将于“代名词章”(Sabbanāmapariccheda)中，依三性分别阐明。

ဣစ္စေဝံ ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ ကော ဝိ သာဒီနံ နာမိကပဒမာလာ သဒ္ဓိံ အတ္ထန္တရနိဒဿနပဒေဟိ ဝိဘတ္တာ. တတြိဒံ လိင်္ဂဝဝတ္ထာနံ –

如是，前面所指出的ko、vi、sā等词的名词格位变化，连同其不同意义的范例词，已经分别解说完毕。以下是关于其性的确定：

ကော ဝိ သာ ဟောန္တိ ပုလ္လိင်္ဂေ, ဘာ ရာ ထီ ဓီ ကု ဘူ ထိယံ;

ကံ ခံ နပုံသကေ ဂေါ တု, ပုမေ စေဝိတ္ထိလိင်္ဂကေ.

ko(谁)、vi(鸟)、sā(狗)为阳性；bhā(光)、rā(财)、thī(女)、dhī(慧)、ku(地)、bhū(有)为阴性；kaṃ(何)、khaṃ(空)为中性；而go(牛)则为阳性与阴性。

မော ပုမေ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ မာ, သံ ပုမေ စ နပုံသကေ;

ယံ တံ ကိမိတိ သဗ္ဗတြ, လိင်္ဂေသွေဝ ပဝတ္တရေ.

mo(痴)为阳性，mā(慢)为阴性；saṃ为阳性与中性；而yaṃ(何者)、taṃ(彼者)、kiṃ(何物)则遍行于一切性。

ဣတော အညာနိပိ ဧကက္ခရာနိ ဥပပရိက္ခိတွာ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

此外，亦应审查并掌握其他的单字母词。

ဧဝံ [Pg.325] ဝိညူနံ နယညူနံ သဒ္ဒရစနာဝိသယေ ပရမဝိသုဒ္ဓဝိပုလဗုဒ္ဓိပဋိလာဘတ္ထံ ပရမသဏှသုခုမတ္ထေသု ပယောဂေသု အသမ္မောဟတ္ထံ သုဝဏ္ဏတလေ သီဟဝိဇမ္ဘနေန ကေသရီသီဟဿ ဝိဇမ္ဘနမိဝ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ဉာဏဝိဇမ္ဘနေန ဝိဇမ္ဘနတ္ထဉ္စ အဓိကူနေကက္ခရဝသေန လိင်္ဂတ္တယံ မိဿေတွာ နာမိကပဒမာလာ ဝိဘတ္တာ.

如是，为令智者与善巧者于语法构造方面获得至极清净广大的智慧，为于至极微细精妙的义理运用中不迷惑，并为能如雄狮于黄金平面上奋迅一般，于三藏(Tepiṭaka)佛语中以智慧奋迅，故依诸单字母词，混合三性，而分别解说此名词格位变化。

သဒ္ဒေ ဘဝန္တိ ကုသလာ န တု ကေစိ အတ္ထေ,အတ္ထေ ဘဝန္တိ ကုသလာ န တု ကေစိ သဒ္ဒေ.

于声善巧者，于义或不善；于义善巧者，于声或不善。

ကောသလ္လမေဝ ပရမံ ဒုဘယတ္ထ တသ္မာ,ယောဂံ ကရေယျ သတတံ မတိမာ ဝရန္တိ.

是故于二者之善巧方为至上；智者应恒常努力，贤者称此为胜。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု

如是，于具注释之九分教与三藏的言语之道中

ဝိညူနံ ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

于为智者善巧而作之《声论》中，

လိင်္ဂတ္တယမိဿကော နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

三性混合之名词格位变化分别，

ဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第十章。

၁၁. ဝါစ္စာဘိဓေယျလိင်္ဂါဒိပရိဒီပနနာမိကပဒမာလာ

11. 阐明能诠、所诠、性等之名词格位变化

ဝါစ္စာဘိဓေယျလိင်္ဂါဒိ-ဝသေနပိ ဣတော ပရံ;

ဘာသိဿံ ပဒမာလာယော, ဘာသိတဿာနုရူပတော.

此后我亦将依能诠、所诠、性等，并随顺于已说之理，宣说诸格位变化表。

တတ္ထ ဝါစ္စလိင်္ဂါနီတိ အပ္ပဓာနလိင်္ဂါနိ, ဂုဏနာမသင်္ခါတာနိ ဝါ လိင်္ဂါနိ. အဘိဓေယျလိင်္ဂါနီတိ ပဓာနလိင်္ဂါနိ, ဂုဏီပဒသင်္ခါတာနိ ဝါ လိင်္ဂါနိ. ယသ္မာ ပန တေသု ဝါစ္စလိင်္ဂါနိ နာမ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုဝတ္တကာနိ ဘဝန္တိ, တသ္မာ သဗ္ဗာနိ ဘူဓာတုမယာနိ စ ဝါစ္စလိင်္ဂါနိ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနုရူပတော ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တေသံ ဘူဓာတုမယာနိ ဝါစ္စလိင်္ဂါနိ သရူပတော နာမိကပဒမာလာယ အယောဇိတာနိပိ တတ္ထ တတ္ထ နယတော ယောဇိတာနိ[Pg.326], တသ္မာ န ဒါနိ ဒဿေဿာမ. အဘူဓာတုမယာနိပိ ကိဉ္စာပိ နယတော ယောဇိတာနိ, တထာပိ သောတာရာနံ ပယောဂေသု ကောသလ္လဇနနတ္ထံ ကထယာမ, နာမိကပဒမာလဉ္စ နေသံ ဒဿေဿာမ ကိဉ္စိ ပယောဂံ ဝဒန္တာ.

于此，“能诠性”(vāccaliṅga)是非主要之性，或名为“属性”(guṇa)之词的性；“所诠性”(abhidheyyaliṅga)是主要之性，或名为“具属性者”(guṇin)之词的性。再者，因能诠性实则随顺所诠性，是故一切由bhū词根所成之能诠词，皆应随顺所诠性而配合。彼等由bhū词根所成之能诠词，纵未于名词格位变化中依其形式列出，然处处皆已依理则配合，是故今不复展示。至于非由bhū词根所成者，虽亦已依理则配合，然为令听者于运用中生起善巧，我们仍将加以解说，并于讲述某些用法时，展示其名词格位变化。

ဒီဃော ရဿော နီလော ပီတော,သုက္ကော ကဏှော သေဋ္ဌော ပါပေါ;

သဒ္ဓေါ သုဒ္ဓေါ ဥစ္စော နီစော,ကတောတီတော ဣစ္စာဒီနိ.

长、短、青、黄、白、黑、胜、劣、信、净、高、低、已作、过去等等。

ဒီဃာ ဇာဂရတော ရတ္တိ, ဒီဃံ သန္တဿ ယောဇနံ;

ဒီဃော ဗာလာန သံသာရော, သဒ္ဓမ္မံ အဝိဇာနတံ.

于不眠者，夜则漫长；于疲惫者，由旬(yojana)则漫长；于不知正法之愚人，轮回则漫长。

ဒီဃော, ဒီဃာ. ဒီဃံ, ဒီဃေ. ဒီဃေန, ဒီဃေဟိ, ဒီဃေဘိ. ဒီဃဿ, ဒီဃာနံ. ဒီဃာ, ဒီဃသ္မာ, ဒီဃမှာ, ဒီဃေဟိ, ဒီဃေဘိ. ဒီဃဿ, ဒီဃာနံ. ဒီဃေ, ဒီဃသ္မိံ, ဒီဃမှိ, ဒီဃေသု. ဘော ဒီဃ, ဘဝန္တော ဒီဃာ. ‘‘ဒီဃာတိ မံ ပက္ကောသေယျာထာ’’တိ ဣဒမေတ္ထ နိဒဿနံ.

Dīgho, dīghā. Dīghaṃ, dīghe. Dīghena, dīghehi, dīghebhi. Dīghassa, dīghānaṃ. Dīghā, dīghasmā, dīghamhā, dīghehi, dīghebhi. Dīghassa, dīghānaṃ. Dīghe, dīghasmiṃ, dīghamhi, dīghesu. 喂，长(dīgha)！诸位，长(dīghā)！此处的范例是：“你们可以称我为‘长’(Dīgha)。”

ဒီဃာ, ဒီဃာ, ဒီဃာယော. ဒီဃံ, ဒီဃာ, ဒီဃာယော. ဒီဃာယ. သေသံ ကညာနယေန ဉေယျံ.

Dīghā, dīghā, dīghāyo. Dīghaṃ, dīghā, dīghāyo. Dīghāya. 其余部分应依“少女”(kaññā)之例得知。

ဒီဃံ, ဒီဃာနိ, ဒီဃာ. ဒီဃံ, ဒီဃာနိ, ဒီဃေ. ဒီဃေန. သေသံ စိတ္တနယေန ဉေယျံ. ရဿာဒီနိ စ ဧဝမေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ. အယံ ဝါစ္စလိင်္ဂါနံ နာမိကပဒမာလာ, ‘‘ဂုဏနာမာနံ နာမိကပဒမာလာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

Dīghaṃ, dīghāni, dīghā. Dīghaṃ, dīghāni, dīghe. Dīghena. 其余部分应依“心”(citta)之例得知。“短”(rassa)等词亦应如是详述。此即能诠性(vāccaliṅga)之名词词例，亦可称为“属性词(guṇanāma)之名词词例”。

အဘိဓေယျကလိင်္ဂေသု, သဝိသေသာနိ ယာနိ ဟိ;

တေသံ ဒါနိ ယထာပါဠိံ, ပဒမာလံ ကထေဿဟံ.

于所诠性(abhidheyyakaliṅga)中，凡有特殊者，我今依圣典(yathāpāḷiṃ)，为说其词例。

ကတမာနိ တာနိ ပဒါနိ, ယာနိ သဝိသေသာနိ?

何为彼等特殊之词？

ဘဝါဘဝါဒိကံ လင်္ကာ-ဒီပေါ ဣစ္စာဒိကာနိ စ;

ဗောဓိ သန္ဓီတိ စာဒီနိ, သဝိသေသာနိ ဟောန္တိ တု.

“有与非有”(bhavābhava)等，及“楞伽岛”(laṅkādīpa)等，“菩提”(bodhi)、“连接”(sandhi)等，皆为特殊词。

ဧတေသု [Pg.327] ဟိ –

于彼等中——

ဘဝါဘဝပဒံ ဒေက-ဝစော ဗဟုဝစော ကွစိ;

သမာသေ အသမာသေပိ, သမ္ဘဝေါ တဿ ဣစ္ဆိတော.

“有与非有”一词，或单数或复数；复合与否，其出现皆可。

ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ပဒတ္ထဉ္စ, ဝတွာ ပဒဿိမဿ မေ;

ဝုစ္စမာနမဝိက္ခိတ္တာ, ပဒမာလံ နိဗောဓထ.

我将先说此词的分析(viggaha)与词义(padattha)，愿汝等专注领会我所说的词例。

ဘဝေါ စ အဘဝေါ စ ဘဝါဘဝံ. အထ ဝါ ဘဝေါ စ အဘဝေါ စ ဘဝါဘဝါနိ, အယံ ဝိဂ္ဂဟော. တတြ ဘဝေါတိ ခုဒ္ဒကော ဘဝေါ. အဘဝေါတိ မဟန္တော ဘဝေါ. ဝုဒ္ဓတ္ထဝါစကော ဟေတ္ထ အကာရော. ဧတ္ထ စ သုဂတိဒုဂ္ဂတိဝသေန ဟီနပဏီတဝသေန စ ခုဒ္ဒကမဟန္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ဘဝေါတိ ဝုဒ္ဓိ. အဘဝေါတိ အဝုဒ္ဓိ. အယံ ပဒတ္ထော. အယံ ပန နာမိကပဒမာလာ –

“有与非有”(bhavābhavaṃ)即是“有”(bhavo)与“非有”(abhavo)（中性单数）。或者，“有与非有”(bhavābhavāni)即是“有”与“非有”（中性复数）。此为其分析(viggaha)。其中，“有”(bhava)指微小之有；“非有”(abhava)指广大之有。此处的“a”字有增长义(vuddhattha)。于此，应依善趣(sugati)、恶趣(duggati)及高下、胜劣(hīnapaṇītavasena)来知其微小与广大。或者，“有”(bhava)是增长(vuddhi)，“非有”(abhava)是不增长(avuddhi)。此为其词义(padattho)。以下为其名词词例(nāmikapadamālā)：

ဘဝါဘဝံ, ဘဝါဘဝံ, ဘဝါဘဝေန, ဘဝါဘဝဿ, ဘဝါဘဝါ, ဘဝါဘဝသ္မာ, ဘဝါဘဝမှာ, ဘဝါဘဝဿ, ဘဝါဘဝေ, ဘဝါဘဝသ္မိံ, ဘဝါဘဝမှိ, ဘော ဘဝါဘဝ. ဣတိ ဘဝါဘဝပဒံ ဧကဝစနကံ ဘဝတိ. ဒိဿတိ စ တဿေကဝစနတာ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာယဉ္စ –

Bhavābhavaṃ, bhavābhavaṃ, bhavābhavena, bhavābhavassa, bhavābhavā, bhavābhavasmā, bhavābhavamhā, bhavābhavassa, bhavābhave, bhavābhavasmiṃ, bhavābhavamhi, 喂，有与非有(bhavābhava)！如是，“有与非有”(bhavābhava)一词可为单数。其单数用法可见于圣典(pāḷi)与义注(aṭṭhakathā)中：

‘‘အတီတကပ္ပေ စရိတံ, ဌပယိတွာ ဘဝါဘဝေ;

ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ စရိတံ, ပဝက္ခိဿံ သုဏောဟိ မေ’’

“过去劫所行，暂置于有无(bhavābhave)；此劫之所行，我当说，谛听。”

ဣတိ ဝါ,

或如是：

‘‘ဧဝံ ဗဟုဝိဓံ ဒုက္ခံ, သမ္ပတ္တိဉ္စ ဗဟူဝိဓံ;

ဘဝါဘဝေ အနုဘဝိတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ’’

“如是种种苦，以及种种福，于有无(bhavābhave)中历，得证无上觉。”

ဣတိ ဝါ ဧဝံ ပါဠိယံ ဘဝါဘဝ ပဒဿ ဧကဝစနတာ ဒိဋ္ဌာ.

或如是，于圣典中可见“有与非有”(bhavābhava)一词的单数用法。

အဋ္ဌကထာယမ္ပိ [Pg.328] –

于义注(aṭṭhakathā)中亦如是：

‘‘အသမ္ဗုဓံ ဗုဒ္ဓနိသေဝိတံ ယံ,ဘဝါဘဝံ ဂစ္ဆတိ ဇီဝလောကော;

နမော အဝိဇ္ဇာဒိကိလေသဇာလ-ဝိဒ္ဓံသိနော ဓမ္မဝရဿ တဿာ’’တိ

“佛陀所行道，众生未觉了，故转于有无(bhavābhavaṃ)。礼敬彼胜法，摧破无明等，诸烦恼罗网。”

ဧဝံ တဿေကဝစနတာ ဒိဋ္ဌာ.

如是，可见其单数用法。

ဘဝါဘဝါနိ, ဘဝါဘဝါ, ဘဝါဘဝါနိ, ဘဝါဘဝေ, ဘဝါဘဝေဟိ, ဘဝါဘဝေဘိ, ဘဝါဘဝါနံ, ဘဝါဘဝေဟိ, ဘဝါဘဝေဘိ, ဘဝါဘဝါနံ, ဘဝါဘဝေသု, ဘဝန္တော ဘဝါဘဝါနိ. ဣတိ ဘဝါဘဝပဒံ ဗဟုဝစနကမ္ပိ ဘဝတိ. ဒိဿတိ စ တဿ ဗဟုဝစနကတာ ပါဠိယံ ‘‘ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ. ပကပ္ပိကာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသူ’’တိ. ဥဘယမ္ပိ နယံ ဝေါမိဿေတွာ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ကထံ? ‘‘ဘဝါဘဝံ, ဘဝါဘဝါနိ. ဘဝါဘဝံ, ဘဝါဘဝါနိ. ဘဝါဘဝေန, ဘဝါဘဝေဟိ, ဘဝါဘဝေဘိ’’ဣစ္စေဝမာဒိနာ စိတ္တနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ.

Bhavābhavāni, bhavābhavā, bhavābhavāni, bhavābhave, bhavābhavehi, bhavābhavebhi, bhavābhavānaṃ, bhavābhavehi, bhavābhavebhi, bhavābhavānaṃ, bhavābhavesu, 诸位，有与非有(bhavābhavāni)！如是，“有与非有”(bhavābhava)一词亦可为复数。其复数用法可见于圣典中：“于已洗净者(dhona)，世间无任何；于诸有与非有(bhavābhavesu)中，有虚构之见(pakappikā diṭṭhi)。”应混合两种用法来构成名词词例。如何？应依“bhavābhavaṃ, bhavābhavāni. bhavābhavaṃ, bhavābhavāni. bhavābhavena, bhavābhavehi, bhavābhavebhi”等“心”(citta)之例来配合。

နပုံသကေကဝစန-ဗဟုဝစနကာ ဣမာ;

ပဒမာလာ သမာသတ္တေ, ကတာတိ ပရိဒီပယေ.

此等中性单复数词例，乃于复合词(samāsatte)情况下所作，应如是阐明。

သမာသကပဒဉ္စေဝ, အသမာသကမေဝ စ;

ဘဝါဘဝပဒံ ဒွေဓာ, ဣတိ ဝိဒွါ ဝိဘာဝယေ.

“有与非有”一词，有复合(samāsaka)与非复合(asamāsaka)二种，智者当如是辨析。

နပုံသကံ သမာသတ္တေ, ပုလ္လိင်္ဂမိတရတ္တနေ;

နပုံသကံ တု ပါယေန, ဧကဝစနကံ ဝဒေ.

复合时为中性，非复合时为阳性(pulliṅga)；中性时，通常作单数说。

‘‘ဘဝေါ စ အဘဝေါ စာ’’တိ, သမာသတ္ထံ ဝဒေ ဗုဓော;

‘‘ဘဝတော ဘဝ’’မိစ္စတ္ထံ, အသမာသဿ ဘာသယေ.

智者当说复合词义为“有与非有”；当说非复合词义为“从有而有”(bhavato bhavam)。

ပုလ္လိင်္ဂတ္တမှိ သော ဉေယျော, နိဿက္ကဥပယောဂတော;

ဧဝံ ဝိသေသတော ဇညာ, ဘဝါဘဝပဒံ ဝိဒူ.

其为阳性，当知是依离格(nissakka)与受格(upayoga)之用法；智者应如是特别了知“有与非有”一词。

ယထာ [Pg.329] စေတ္ထ ဘဝါဘဝပဒဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇိတာ, ဧဝံ ‘‘ကမ္မာကမ္မံ ဖလာဖလ’’န္တိအာဒီနမ္ပိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အတ္ထောပိ နေသံ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗော. ယေဘုယျေနေတာနိ ဧကဝစနကာနိ ဘဝန္တိ. ဧဝံ တာဝ ဘဝါဘဝပဒါဒီနံ ဝိသေသဝန္တတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

如于此处为“有与非有”(bhavābhava)一词配合了名词词例(nāmikapadamālā)，亦应如是为“业与非业”(kammākamma)、“果与非果”(phalāphala)等词配合名词词例。其义理亦应酌情解说。彼等大多为单数。如是，当知“有与非有”等词之特殊性。

လင်္ကာဒီပေါ, လင်္ကာဒီပံ, လင်္ကာဒီပေန, လင်္ကာဒီပဿ, လင်္ကာဒီပါ, လင်္ကာဒီပသ္မာ, လင်္ကာဒီပမှာ, လင်္ကာဒီပဿ, လင်္ကာဒီပေ, လင်္ကာဒီပသ္မိံ, လင်္ကာဒီပမှိ, ဘော လင်္ကာဒီပ. အယံ သမာသတ္တေ နာမိကပဒမာလာ. အသမာသတ္တေပိ ပန ယောဇေတဗ္ဗာ.

Laṅkādīpo, laṅkādīpaṃ, laṅkādīpena, laṅkādīpassa, laṅkādīpā, laṅkādīpasmā, laṅkādīpamhā, laṅkādīpassa, laṅkādīpe, laṅkādīpasmiṃ, laṅkādīpamhi, 喂，楞伽岛(laṅkādīpa)！这是“楞伽岛”(laṅkādīpa)作为复合词时的名词词例。在非复合词的情况下也应加以配合。

လင်္ကာ ဒီပေါ, လင်္ကံ ဒီပံ, လင်္ကာယ ဒီပေန, လင်္ကာယ ဒီပဿ, လင်္ကာယ ဒီပါ, လင်္ကာယ ဒီပသ္မာ, လင်္ကာယ ဒီပမှာ, လင်္ကာယ ဒီပဿ, လင်္ကာယ ဒီပေ, လင်္ကာယ ဒီပသ္မိံ, လင်္ကာယ ဒီပမှိ, ဘောတိ လင်္ကေ ဒီပ. အယံ ဗျာသေ နာမိကပဒမာလာ. အယံ နယော ‘‘ဇမ္ဗုဒီပေါ’’တိ ဧတ္ထ န လဗ္ဘတိ ကေဝလေန ဇမ္ဗူသဒ္ဒေန ဇမ္ဗုဒီပဿ အကထနတော, ယထာ ကေဝလေန လင်္ကာသဒ္ဒေန လင်္ကာဒီပေါ ကထိယတိ. အယံ ပန ဗျာသေ ပဒမာလာနယော ဝိသေသတော ကဗ္ဗရစနာယံ ကဝီနံ ဥပကာရာယ သံဝတ္တတိ သာသနဿာပိ. တထာ ဟိ ဗျာသဝသေန ပေါရာဏကဝိရစနာ ဒိဿတိ –

Laṅkā dīpo, laṅkaṃ dīpaṃ, laṅkāya dīpena, laṅkāya dīpassa, laṅkāya dīpā, laṅkāya dīpasmā, laṅkāya dīpamhā, laṅkāya dīpassa, laṅkāya dīpe, laṅkāya dīpasmiṃ, laṅkāya dīpamhi, 喂，楞伽岛(laṅke dīpa)！这是非复合词(byāse)的名词词例。此法在“瞻部洲”(jambudīpa)一词上不适用，因为仅用“瞻部”(jambu)一词并不能表达“瞻部洲”，而“楞伽岛”却可仅用“楞伽”(laṅkā)一词来表达。然而，这种非复合词的词例方法，尤其在诗歌创作(kabbaracanāyaṃ)中对诗人有助益，对教法(sāsana)亦然。确实，通过非复合词形式可见古代诗人的作品——

‘‘ဝန္ဒာမိ သေလမှိ သမန္တကူဋေ,လင်္ကာယ ဒီပဿ သိခါယမာနေ;

အာဝါသဘူတေ သုမနာမရဿ,ဗုဒ္ဓဿ တံ ပါဒဝဠဉ္ဇမဂ္ဂ’’န္တိ.

“我礼敬彼佛陀之殊胜足印，其位于萨曼塔库塔(Samantakūṭa)山岩上；彼山岩犹如楞伽岛(laṅkāya dīpassa)之顶峰，为苏摩那(Sumana)天神之居所。”

သာသနေပိ ဗျာသဝသေန ‘‘ဒိဗ္ဗော ရထော ပါတုရဟု, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော’’တိအာဒိကာ ပါဠိ ဒိဿတိ.

在教法中也可见以离合(byāsa)方式出现的圣典(pāḷi)，例如：“为声名显赫的维德哈(Vedeha)，一辆天车出现了”等。

ယထာ [Pg.330] ပန ‘‘ဇမ္ဗုဒီပေါ’’တိ ဧတ္ထ အယံ နယော န လဗ္ဘတိ, တထာ ‘‘နာဂဒီပေါ’’တိအာဒီသုပိ ကေဝလေန ဇမ္ဗူသဒ္ဒေန ဇမ္ဗုဒီပဿ အကထနမိဝ ကေဝလေန နာဂသဒ္ဒါဒိနာ နာဂဒီပါဒီနံ အကထနတောတိ. နနု စ ဘော ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဇမ္ဗုနဒရံသိနော တံ, ဒါဌံ မယံ ဇမ္ဗုနရာ နမာမာ’’တိ ပေါရာဏကဝိရစနာယံ ဇမ္ဗူသဒ္ဒေန ဇမ္ဗုဒီပေါ ဝုတ္တော ‘‘ဇမ္ဗုဒီပနရာ’’တိ အတ္ထသမ္ဘဝတောတိ? သစ္စံ ‘‘ဇမ္ဗုဒီပနရာ’’တိ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ, ကေဝလေန ပန ဇမ္ဗူသဒ္ဒေန ဇမ္ဗုဒီပတ္ထံ န ဝဒတိ, ကိန္တု ‘‘ဇမ္ဗုဒီပနရာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဝိသယတ္တာ အဓိကက္ခရဒေါသံ ပရိဝဇ္ဇန္တေန ဒီပသဒ္ဒလောပံ ကတွာ ‘‘ဇမ္ဗုနရာ’’တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ဥတ္တရပဒလောပဝသေန ဝုတ္တော ဇမ္ဗုသဒ္ဒေါ နရသဒ္ဒံ ပဋိစ္စ သမာသဗလေန ‘‘ဇမ္ဗုဒီပနရာ’’တိ အတ္ထပ္ပကာသနေ သမတ္ထော ဟောတိ, န ကေဝလော ဗျာသကာလေ, တထာ ဟိ ‘‘ဇမ္ဗူ’’တိ ဝုတ္တေ ဇမ္ဗုဒီပေါ န ဉာယတိ, အထ ခေါ ဇမ္ဗုရုက္ခောယေဝ ဉာယတိ.

正如“瞻部洲(jambudīpo)”一词不适用此法，在“龙岛(nāgadīpa)”等词中亦然，因为仅用“瞻部(jambū)”一词无法表达“瞻部洲”，同样，仅用“龙(nāga)”等词也无法表达“龙岛”等。然则，尊者，在古诗“……我等瞻部之人礼敬彼佛牙……”中，难道不是以“瞻部”一词说“瞻部洲”，因为可作“瞻部洲之人”解吗？诚然，“瞻部洲之人”的意义可以成立，但仅用“瞻部”一词并不能表达“瞻部洲”之义。而是在须说“瞻部洲之人(jambudīpanarā)”时，因诗歌格律之故，为避免增音节之过而省略“洲(dīpa)”字，故说“瞻部之人(jambunarā)”。如此，通过省略后分(uttarapada-lopa)，“瞻部”一词依靠与“人”字结合的复合(samāsa)之力，才能表达“瞻部洲之人”的意义，并非在离合(byāsa)时也可。因此，若只说“瞻部(jambū)”，则不解为瞻部洲，而只解为瞻部树。

ကိံ ပန ဘော ‘‘ကာကော ဒါသော, ကာကံ ဒါသံ, ကာကေန ဒါသေနာ’’တိ အယံ နယော လဗ္ဘတိ, န လဗ္ဘတီတိ? လဗ္ဘတိ, ကာကသဒ္ဒေန ကာကနာမကဿ ဒါသဿ ကထနံ ဟောတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ဇမ္ဗုဒီပေါ’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဇမ္ဗုနာမကော ဒီပေါ’’တိ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ‘‘ဇမ္ဗူ ဒီပေါ, ဇမ္ဗုံ ဒီပံ, ဇမ္ဗုယာ ဒီပေနာ’’တိ အယံ နယော လဗ္ဘတီတိ? န လဗ္ဘတိ ဇမ္ဗူသဒ္ဒဿ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန ဒီပေ အပ္ပဝတ္တနတော. ဇမ္ဗူသဒ္ဒေါ ဟိ ရုက္ခေယေဝ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန ပဝတ္တတိ, န ဒီပေ. ယထာ ပန စိတ္တဝေါဟာရော စိတ္တနာမကေ ဂဟပတိမှိပိ မနေပိ ပဝတ္တတိ ‘‘စိတ္တော ဂဟပတိ. စိတ္တံ မနော မာနသ’’န္တိအာဒီသု. ယထာ စ ကုသဝေါဟာရော ကုသနာမကေ ရညေပိ ကုသတိဏေပိ ပဝတ္တတိ –

那么，尊者，像“乌鸦，奴隶；乌鸦（宾格），奴隶（宾格）；以乌鸦，以奴隶”这样的离合法(nayo)可以成立吗？可以成立，因为“乌鸦(kāka)”一词可以指称名为“乌鸦”的奴隶。如果这样，“瞻部洲”一词是否也可理解为“名为瞻部的洲”，从而“瞻部，洲；瞻部（宾格），洲（宾格）；以瞻部，以洲”这样的离合法也可以成立呢？不可成立，因为“瞻部(jambu)”一词并非以施设(paṇṇatti)的方式用于指洲。“瞻部”一词实是以施设的方式用于指树，而非指洲。这就像“质多(citta)”的用法，既可用于名为“质多”的居士，也可用于心，如“质多居士”、“心、意、识”等。又如“拘萨(kusa)”的用法，既可用于名为“拘萨”的国王，也可用于拘萨草——

‘‘ပဘာဝတိဉ္စ [Pg.331] အာဒါယ, မဏိံ ဝေရောစနံ ကုသော;

ကုသာဝတိံ ကုသရာဇာ, အဂမာသိ မဟဗ္ဗလော;

ကုသော ယထာ ဒုဂ္ဂဟိတော, ဟတ္ထမေဝါနုကန္တတီ’’တိ

“大力拘萨王(Kusarājā)，携巴帕瓦娣(Pabhāvatī)与威罗遮那(Verocana)宝珠，返回拘萨婆提城(Kusāvatī)；又如拘萨草(kusa)，若抓持不当，就会反割其手。”

အာဒီသု, တထာ ကာကသဒ္ဒေါပိ ဝါယသေ, ဧဝံနာမကေ ဒါသေပိ ပဝတ္တတိ ‘‘ကာကော ရဝတိ, ကာကော နာမ ဒါသော သဋ္ဌိယောဇနာနိ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု. ဇမ္ဗူသဒ္ဒေါ ပန ဂဟပတိမနာဒီသု စိတ္တ ကုသ ကာကသဒ္ဒါ ဝိယ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန ဒီပသ္မိံ န ပဝတ္တတိ, တသ္မာ ယထာဝုတ္တောယေဝ နယော မနသိကရဏီယော.

在这些例子中，同样，“乌鸦(kāka)”一词既用于指乌鸦(vāyasa)，也用于指同名的奴隶，如“乌鸦在叫”、“名为乌鸦的奴隶能行六十由旬”等。然而“瞻部(jambu)”一词，不像“质多(citta)”、“拘萨(kusa)”、“乌鸦(kāka)”等词能以施设(paṇṇatti)的方式用于（名为质多的）居士、（名为拘萨的）国王等，它并非以施设的方式用于指洲。因此，应如前述那样去理解此法。

ယထာ ပနေတ္ထ ‘‘လင်္ကာဒီပေါ’’တိ သဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ သမာသဝသေန ဗျာသဝသေန စ ယောဇိတာ, ဧဝံ ‘‘ပုဗ္ဗဝိဒေဟဒီပေါ, အပရဂေါယာနဒီပေါ, ဥတ္တရကုရုဒီပေါ, အဿယုဇနက္ခတ္တံ, စိတြမာသော, ဝေဿန္တရရာဇာ, သေတဝတ္ထံ, ဒိဗ္ဗရထော’’တိအာဒီနမ္ပိ နာမိကပဒမာလာ သမာသဝသေန ဗျာသဝသေန စ ယောဇေတဗ္ဗာ. ပုဗ္ဗဝိဒေဟာဒိသဒ္ဒေဟိ ပုဗ္ဗဝိဒေဟဒီပါဒီနံ ကထနဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဒိဗ္ဗရထော’’တိအာဒီနံ သမာသဂတပဒါနံ ပယောဇနေ သတိ ဗျာသဝသေန ဝိသုံ ကတ္တဗ္ဗတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဗျာသဝသေန ‘‘ဒိဗ္ဗော ရထော’’တိအာဒိနာ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ သမာနာဓိကရဏဝသေန ပစ္စေကဝိဘတ္တိယုတ္တဘာဝေ သတိ ဂါထာသု ဝုတ္တိပါလနသုခုစ္စာရဏဂုဏော ဘဝတိ. သော စ သာသနာနုကူလော ဟိ အယံ နယော ဌပိတော. တထာ ဟိ ပါဝစနေ ‘‘ဒိဗ္ဗော ရထော ပါတုရဟု, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော’’တိအာဒိကာ ပါဠိယော ဗဟူ ဒိဿန္တိ, ဧဝံ လင်္ကာဒီပါဒိသဒ္ဒါနံ ဝိသေသဝန္တတာ ဘဝတိ.

正如在此，为“楞伽岛(Laṅkādīpa)”一词的名词格范(nāmikapadamālā)以复合(samāsa)与离合(byāsa)两种方式加以配合，同样，为“东胜身洲(Pubbavidehadīpa)”、“西牛货洲(Aparagoyānadīpa)”、“北俱卢洲(Uttarakurudīpa)”、“阿湿毗尼宿(Assayujanakkhatta)”、“质多月(Citramāsa)”、“韦桑达拉王(Vessantararājā)”、“白布(setavattha)”、“天车(dibbaratho)”等词的名词格范也应以复合与离合两种方式加以配合。并且当知，由“东胜身”等词即能表达东胜身洲等。对于“天车”等复合词，当有需要时，当知可以离合方式分开使用。确实，以离合方式，如“天上的车(dibbo ratho)”等，当两个词处于同格(samānādhikaraṇa)关系、各自具格时，在偈颂中便有护持韵律及易于诵读之利。此法顺于教法，故被确立。诚然，在圣典(pāvacana)中可见诸多巴利语(pāḷi)，如“为声名显赫的维德哈(Vedeha)，一辆天车出现了”等。由此，“楞伽岛”等词便具有了特殊性。

ဣဒါနိ ဗောဓိသန္ဓိအာဒီနံ ဝိသေသဝန္တတာ ဝုစ္စတိ –

现在讲述“菩提(bodhi)”、“连接(sandhi)”等词的特殊性——

ဗောဓိ သန္ဓိ ဝိဘတ္တာ’ယု, ဓာတုယေဝ ပဇာပတိ;

ဒါမာ ဒါမံ တထာ သဒ္ဓါ, သဒ္ဓံ တဋံ တဋီ တဋော.

菩提、连接、分别、寿，界、生主亦复如是；绳索（阴/中）、信心（阴/中）、河岸（中/阴/阳）。

ဗျဉ္ဇနံ [Pg.332] ဗျဉ္ဇနော အတ္ထော, အတ္ထမက္ခရမက္ခရော;

အဇ္ဇဝံ အဇ္ဇဝေါ စေဝ, တထာ မဒ္ဒဝဂါရဝါ.

文句（中/阳）、义（阳/中）、字（中/阳）；正直（中/阳）亦复然，以及柔和与恭敬。

ဝစော ဝစီတိ စာဒီနိ, သမရူပါ သရူပတော;

ဒွိတ္တိလိင်္ဂါနိ သမ္ဘောန္တိ, ယထာသမ္ဘဝမုဒ္ဒိသေ.

“言(vaco)”、“言(vacī)”等词，以及其他同形异性词，或具二性或三性；应视其出现情况而宣说。

ဧတေသု ဟိ ဗောဓိသဒ္ဒဿ တာဝ ‘‘ဗောဓိ ရာဇကုမာရော’’တိ စ, ‘‘အရိယသာဝကော ‘ဗောဓီ’တိ ဝုစ္စတိ, တဿ ဗောဓိဿ အင်္ဂေါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ စ ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝစနဿ ‘‘ဗောဓိ, ဗောဓီ, ဗောဓယော. ဗောဓိံ, ဗောဓီ, ဗောဓယော. ဗောဓိနာ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂေ အဂ္ဂိနယေန နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

在这些词中，首先，关于“菩提(bodhi)”一词，如“菩提(Bodhi)王子”及“圣弟子被称为‘菩提’，觉支(bojjhaṅga)即彼菩提之部分”中，当其指称人(puggala)时，其名词格范(nāmikapadamālā)为阳性，遵循“火(aggi)”的变格模式，即：bodhi, bodhī, bodhayo; bodhiṃ, bodhī, bodhayo; bodhinā...

ရုက္ခမဂ္ဂနိဗ္ဗာနသဗ္ဗညုတညာဏဝစနဿ ပန ‘‘ဗောဓိ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော. ဗောဓိံ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော. ဗောဓိယာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ရတ္တိနယေန နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

然而，当指称树、道、涅槃、一切知智时，其名词格范为阴性，遵循“夜(ratti)”的变格模式，即：bodhi, bodhī, bodhiyo; bodhiṃ, bodhī, bodhiyo; bodhiyā...

ကေစိ ပန ‘‘ရုက္ခဝစနော ဗောဓိသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ အာဂမေန ဝိရုဒ္ဓံ ဝိယ ဒိဿနတော ဝိစာရေတဗ္ဗံ. န ဟိ အာဂမေ ရုက္ခဝစနဿ ဗောဓိသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ ဒိဿတိ, ပုဂ္ဂလဝစနဿ ပန ဒိဿတိ. ယဒိ စ ‘‘သာလော ဓဝေါ ခဒီရော’’တိအာဒီနံ ဝိယ ရုက္ခဝစနဿ ဗောဓိသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ သိယာ, ဇမ္ဗူ သိမ္ဗလီ ပါဋလီသဒ္ဒါဒီနံ ရုက္ခဝါစကတ္တာ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ သိယာ, န တေသံ ဣမဿ စ ရုက္ခဝါစကတ္တေပိ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ ဥပလဗ္ဘတိ. ယဒိ ဟိ ရုက္ခဝစနော ဗောဓိသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ, ဧဝံ သန္တေ နိဗ္ဗာနဝစနော သဗ္ဗညုတညာဏဝစနော စ ဗောဓိသဒ္ဒေါ နပုံသကလိင်္ဂေါ သိယာ ‘‘နိဗ္ဗာန’’န္တိအာဒိနာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ နိဗ္ဗာနာဒိနော အတ္ထဿ ကထနတော.

然而，有人说：“指树的‘菩提’一词是阳性。”此说似乎与圣典相违，应予审察。在圣典中，未见指树的“菩提”一词为阳性，而指个人(puggala)的则可见。若指树的“菩提”一词如“娑罗树、陀婆树、佉陀罗树”等一样是阳性，那么“瞻部树、心波利树、波吒釐树”等词因指树也应是阳性，但它们和此词虽指树却未见其为阳性。若指树的“菩提”一词是阳性，那么指涅槃和一切知智的“菩提”一词则应是中性，因为它是用来表达以“涅槃”等中性词所指称的涅槃等意义。

ယေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ရုက္ခဝစနော ဗောဓိသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ’’တိ, တေ ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ, တံ ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပတ္တောတိ [Pg.333] ရုက္ခောပိ ဗောဓိစ္စေဝ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ စေတသိ သန္နိဓာယ ‘‘ဗုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာတိ ဗောဓီ’’တိ နိဗ္ဗစနဝသေန ‘‘ကိံ ရုက္ခဝစနော ဗောဓိသဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂေါ န ဘဝိဿတီ’’တိ မညမာနာ ဝဒန္တိ မညေ. နေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဧဝဉ္စ ပန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ, တံ ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပတ္တောတိ ရုက္ခောပိ ဗောဓိစ္စေဝ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝဒန္တေဟိ ဂရူဟိ ဉာဏဝစနံ ဣတ္ထိ လိင်္ဂဘူတံ ဗောဓီတိ ဉာဏဿ နာမံ ပဏ္ဏတ္တိအန္တရပရိကပ္ပနေနတ္ထံ ပရိကပ္ပေန္တေန ဗုဇ္ဈနဋ္ဌာနဘူတေ ရုက္ခေ အာရောပေတွာ ရုက္ခော ‘‘ဗောဓီ’’တိ ဝုတ္တော, တသ္မာ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နိဗ္ဗစနေ အာဒရော န ကာတဗ္ဗော. န ဟိ ‘‘ဗုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာတိ ဗောဓီ’’တိ နိဗ္ဗစနကရဏံ ရုက္ခဝစနဿ ဗောဓိသဒ္ဒဿ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ ကာတုံ သက္ကောတိ သင်္ကေတသိဒ္ဓတ္တာ ဝေါဟာရဿ, တသ္မာ ရုက္ခံ သယံ အဗောဓိမ္ပိ သမာနံ ဗောဓိယာ ပဋိလာဘဋ္ဌာနတ္တာ သင်္ကေတသိဒ္ဓေန ‘‘ဗောဓီ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝေါဟာရေန ဝေါဟရန္တိ သာသနိကာ, ဗောဓိယာ ဝါ ကာရဏတ္တာ ဖလဝေါဟာရေန. ဧတမတ္ထံယေဝ ဟိ သန္ဓာယ ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ, တံ ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပတ္တောတိ ရုက္ခောပိ ဗောဓိစ္စေဝ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဧဝံ ‘‘ဗောဓီ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ရုက္ခနာမံ ပဝတ္တတီတိ. တေနာဟ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓမ္မသေနာပတိ အနုဓမ္မစက္ကဝတ္တီ ဝေါဟာရကုသလော ဣတ္ထိလိင်္ဂဝေါဟာရေန ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. အပိစ တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဗောဓိယာ သာခါ’’တိ စ, ‘‘ကေနဋ္ဌေန မဟာဗောဓိ, ကဿ သမ္ဗန္ဓိနီ စ သာ’’တိ စ,

那些说“指树的‘菩提’一词是阳性”的人，我想，他们是心里想着“菩提是指四道中的智慧，世尊在此证得，因此那棵树也被称为菩提”这一说法，并依“因为在此觉悟，所以是菩提”的词源分析，而认为：“难道指树的‘菩提’一词就不会是阳性吗？”不应这样看，而应这样看：说“菩提是指四道中的智慧，世尊在此证得，因此那棵树也被称为菩提”的诸位老师，是把表示智慧的阴性词“菩提”——即智慧的名称——通过概念转换，将此义加在作为觉悟之地的树上，才说树是“菩提”。因此，在这些地方，不必执着于词源分析。因为“因为在此觉悟，所以是菩提”这样的词源分析，并不能使指树的“菩提”一词成为阳性，因为语言的运用是约定俗成的。所以，尽管树本身并非菩提(觉悟)，但因为是获得菩提之处，教内人士便以约定俗成的阴性用法“菩提”来称呼它，或者说是以果称因。应当看到，正是基于此义，才说“菩提是指四道中的智慧，世尊在此证得，因此那棵树也被称为菩提”，这样，“菩提”这个阴性词才被用来指称树。因此，法将、随法转轮、精通言辞的具寿舍利弗，用阴性词说：“诸佛世尊在菩提树下，与一切知智的证得一起，有了‘佛陀’这一亲证的施设。”此外，各处也有“菩提之枝”，以及“大菩提是何义？它又与谁相关？”等说法，

‘‘ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တာ သာ, အသီတိရတနံ နဘံ;

ဥဂ္ဂန္တွာန တဒါ မုဉ္စိ, ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ရသ္မိယော သုဘာ’’တိ စ

“它一从手中脱离，便上升八十肘至空中；那时，它放出美丽的六色光芒。”以及

ဧဝမာဒယော [Pg.334] ရုက္ခဝါစကဿ ဗောဓိသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ ပယောဂါ ဒိဿန္တိ.

如此等等，可见指树的“菩提”一词用作阴性词的用例。

အထ ဝါ ရုက္ခဝါစကော ဗောဓိသဒ္ဒေါ ဒွိလိင်္ဂေါ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂဝသေန. တထာ ဟိ သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယံ မဟာဝေယျာကရဏဿ ပါဠိနယဝိဒုနော ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယဿ ဧဝံ သဒ္ဒရစနာ ဒိဿတိ ‘‘သက္ခိဿသိ တွံ တာတ ပါဋလိပုတ္တံ ဂန္တွာ မဟာဗောဓိနာ သဒ္ဓိံ အယျံ သံဃမိတ္တတ္ထေရိံ အာနေတု’’န္တိ စ, ‘‘သာပိ ခေါ မဟာဗောဓိသမာရူဠှာ နာဝါ ပဿတော မဟာရာဇဿ မဟာသမုဒ္ဒတလံ ပက္ခန္ဒာ’’တိ စ တဿ ရုက္ခဝါစကဿ ဗောဓိသဒ္ဒဿ ‘‘ဗုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာတိ ဗောဓီ’’တိ နိဗ္ဗစနဝသေန ‘‘ဗောဓိ, ဗောဓီ, ဗောဓယော. ဗောဓိံ, ဗောဓီ, ဗောဓယော. ဗောဓိနာ’’တိအာဒိနာ ပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရုက္ခဝါစကဿေဝ ပန တဿ ဉာဏေ ပဝတ္တိတ္ထိလိင်္ဂဝေါဟာရေန သင်္ကေတသိဒ္ဓေန ရူဠှတ္ထဒီပကေန ‘‘ဗောဓိ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော. ဗောဓိံ, ဗောဓီ, ဗောဓိယော. ဗောဓိယာ’’တိအာဒိနာ ပဒမာလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣစ္စေဝံ –

又或者，指称树的“菩提”一词是双性，即阳性和阴性。诚然，在《普端严》(Samantapāsādikā)（律注）中，可见到通晓巴利文法的大注释家觉音(Buddhaghosa)阿阇梨如此构词：“孩子，你能够前往华氏城(Pāṭaliputta)，与大菩提一起，把僧伽蜜多(Saṅghamitta)上座尼带来吗？”以及“载有大菩提的那艘船，在大王的注视下，也驶入了大海。”此处指称树的“菩提”一词，根据“在此觉悟，故为菩提”的词源，其格位变化应知为：bodhi, bodhī, bodhayo; bodhiṃ, bodhī, bodhayo; bodhinā 等。然而，当此词指树，但以约定俗成、表示智慧的阴性用法来阐明其引申义时，其格位变化应知为：bodhi, bodhī, bodhiyo; bodhiṃ, bodhī, bodhiyo; bodhiyā 等。就这样——

ပုဂ္ဂလဝါစကော ဗောဓိ-သဒ္ဒေါ ပုလ္လိင်္ဂိကော ဘဝေ;

ဉာဏာဒိဝါစကော ဣတ္ထိ-လိင်္ဂေါယေဝ သိယာ သဒါ.

“菩提”指人是阳性，指称智慧恒阴性。

ဗောဓိပါဒပဝစနော, ပုမိတ္ထိလိင်္ဂိကော ဘဝေ;

ဧဝံ သန္တေပိ ဧတဿ, ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တမေဝ တု;

ဣစ္ဆိတဗ္ဗတရံ ယသ္မာ, ဓမ္မသေနာပတီရိတံ.

指菩提树时，可为阳性与阴性；即便如此，其阴性用法更可取，因为法将曾如是说。

သန္ဓိသဒ္ဒါဒီနမ္ပိ နယာနုသာရေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. သန္ဓိသဒ္ဒေါ ဟိ သရသန္ဓိအာဒိဝါစကော ပုလ္လိင်္ဂေါ, ပဋိသန္ဓိယာဒိဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ‘‘သန္ဓိနော. သန္ဓိယာ’’တိအာဒိဒဿနတော. ဝိဘတ္တိသဒ္ဒေါ ဝိဘဇနဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ[Pg.335], သျာဒိဝါစကော ပုလ္လိင်္ဂေါ စေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ စ ‘‘ဝိဘတ္တိဿ. ဝိဘတ္တိယာ’’တိအာဒိဒဿနတော.

“连音”(sandhi)等词的名词格位变化也应依循规则。“连音”一词，指元音连音等时是阳性，指结生等时是阴性，如从“sandhino”、“sandhiyā”等用法可见。“变格”(vibhatti)一词，指分别时是阴性，指“si”等(格尾)时，则既是阳性也是阴性，如从“vibhattissa”、“vibhattiyā”等用法可见。

အာယုသဒ္ဒေါ ပန ဇီဝိတိန္ဒြိယဝါစကောယေဝ ဟုတွာ ပုန္နပုံသကလိင်္ဂေါ, ‘‘ပုနရာယု စ မေ လဒ္ဓေါ, ဧဝံ ဇာနာဟိ မာရိသာ’’တိ ‘‘ဧတ္တကံယေဝ တေ အာယု, စဝနကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ စ ဒဿနတော.

然而，“寿命”(āyu)一词，仅在表示命根时，为阳性和中性，如：“我又获得了寿命，朋友，你当知晓”以及“你的寿命只有这么多，死亡的时刻将会到来”等用法所示。

ဓာတုသဒ္ဒေါ သဘာဝါဒိဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ, ကရပစာဒိဝါစကော ပုမိတ္ထိလိင်္ဂေါ ‘‘စက္ခုဓာတုယာ. ကရောတိဿ ဓာတုဿ. ဓာတုယော ဓာတုယာ’’တိ ဒဿနတော.

“界”(dhātu)一词，表示自性等时是阴性；表示“作”、“煮”等(词根)时，则为阳性和阴性。例如：“于眼界中”(cakkhudhātuyā)、“属于‘作’之根的”(karotissa dhātussa)、“诸界(根)”(dhātuyo)、“于界(根)中”(dhātuyā)等用法即是例证。

ပဇာပတိသဒ္ဒေါ ဒေဝဝိသေသဝါစကော ပုလ္လိင်္ဂေါ, ကလတ္တဇိနမာတုစ္ဆာဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ‘‘ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ’’, ‘‘အတ္တနော ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ မဟာပဇာပတိယာ’’တိ စ ဒဿနတော.

“波阇波提”(pajāpati)一词，指特定天神时是阳性；指妻子、生母、姨母时是阴性。例如：“你们当仰望天王波阇波提的旗幡之顶”，以及“与自己的妻子及摩诃波阇波提一起”等用法即是例证。

ဒါမာ ဒါမံ သဒ္ဒါ မာလတီဒါမာဒိဘေဒဘိန္နဿ ဧကဿ ဝတ္ထုဿ ယထာက္ကမံ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂါ. တထာ ဟိ ‘‘မာလတီဒါမာ လောလာဠိင်္ဂလီလာ. မာလတီဒါမံ. သိင်္ဃိတံ ဒါမံ ဘမရေဟိ. ရတနဒါမာ. ရတနဒါမ’’န္တိ စ ဒွိလိင်္ဂဘာဝေ လောကိကပ္ပယောဂါ ဒိဿန္တိ သာသနာနုကူလာ.

“花环”(dāma)一词，如“茉莉花环”等，虽指同一事物，却有阴性和中性等用法。诚然，在符合教法的世俗用法中，可见到其双性用法，例如：“摇曳生姿的茉莉花环”(mālatīdāmā，阴性)；“茉莉花环”(mālatīdāmaṃ，中性)；“蜜蜂嗅过的花环”(siṅghitaṃ dāmaṃ，中性)；“宝环”(ratanadāmā，阴性)；“宝环”(ratanadāmaṃ，中性)。

သဒ္ဓံ သဒ္ဓါသဒ္ဒါ ပန ဘိန္နဝတ္ထူနံ ဝါစကာ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂါ, သဒ္ဓါသဒ္ဒေါ ပသာဒလက္ခဏဝါစကော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ, သဒ္ဓံသဒ္ဒေါ မတကဘတ္တဝါစကော နပုံသကလိင်္ဂေါ ‘‘သဒ္ဓါ သဒ္ဒဟနာ. မယမဿုဘော ဂေါတမဗြာဟ္မဏာ နာမ ဒါနာနိ ဒေမ သဒ္ဓါနိ ကရောမာ’’တိ ဒဿနတော. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ‘‘သဒ္ဓေါ ပုရိသော[Pg.336], သဒ္ဓါ ဣတ္ထီ, သဒ္ဓံ ကုလ’’န္တိ ဣမာနိ ဝါစ္စလိင်္ဂတ္တာ သင်္ဂဟံ န ဂစ္ဆန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ.

然而，“saddhaṃ”和“saddhā”这两个词，指称不同的事物，分别为中性和阴性。“saddhā”一词，指信心的特征时是阴性；“saddhaṃ”一词，指亡者食时是中性。例如：“信即是信赖”；“尊贵的乔达摩(Gotama)，我们这些名义上的婆罗门，布施财物，举办亡者祭”。但应注意，在此处，“有信的男人”(saddho puriso)、“有信的女人”(saddhā itthī)、“有信的家族”(saddhaṃ kulaṃ)这些用法，因为是随所指对象之性而变，故不摄于此(名词性别的讨论中)。

တဋံ တဋီ တဋောတိမေ သဒ္ဒါ တီရသင်္ခါတေ ဧကသ္မိံယေဝတ္ထေ ထီပုန္နပုံသကလိင်္ဂါ.

“taṭaṃ”、“taṭī”、“taṭo”这几个词，在表示“岸”这同一个意义时，分别为中性、阴性和阳性。

ဗျဉ္ဇနသဒ္ဒေါ ဥပသေစနလိင်္ဂဝါကျာဝေဏိကသရီရာဝယဝဝါစကော နပုံသကလိင်္ဂေါ, အက္ခရဝါစကော ပုန္နပုံသကလိင်္ဂေါ. တတြုပသေစနေ ‘‘သူပံ ဝါ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ’’တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော ဒိဿတိ. တထာ လိင်္ဂေ ‘‘ဣတ္ထိဗျဉ္ဇနံ ပုရိသဗျဉ္ဇန’’န္တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ဝါကျေ ‘‘ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ’’တိ နပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော. အာဝေဏိကေ ‘‘အသီတိ အနုဗျဉ္ဇနာနီ’’တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. သရီရာဝယဝေ ‘‘ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ပါကဋဘာဝကရဏတော အနုဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဧဝံ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ဧတ္ထ ဟိ အနုဗျဉ္ဇနံ နာမ ဟတ္ထပါဒသိတဟသိတကထိတဝိလောကိတာဒိဘေဒေါ အာကာရော. သော ဧဝ ‘‘သရီရာဝယဝေါ’’တိ ဝုစ္စတီတိ. အက္ခရေ ‘‘ဗျဉ္ဇနော. ဗျဉ္ဇန’’န္တိ စ ပုန္နပုံသကနိဒ္ဒေသော.

“byañjana”一词，在表示调味品、性相、文句、随好、身体支分时，是中性；在表示字母时，则为阳性和中性。其中，表示调味品时，可见中性用法，如“汤或配菜”。同样，表示性相时，可见中性用法，如“女性相、男性相”。表示文句时，可见中性用法，如“善巧地把握文句”。表示随好时，可见中性用法，如“八十随好”。表示身体支分时，也用中性，如“因其一再地显现烦恼，使其清晰，故为随相”。此处的随相，即手、足、微笑、言谈、顾盼等不同的姿态，这即被称为“身体支分”。表示字母时，则可见阳性和中性用法，如“byañjano”(阳性)、“byañjanaṃ”(中性)。

အတ္ထသဒ္ဒေါ နိဗ္ဗာနဝစနော နပုံသကလိင်္ဂေါ, အဘိဓေယျဓနကာရဏပယောဇနနိဝတျာဘိသန္ဓာနာဒိဝစနော ပန ပုလ္လိင်္ဂေါ. တထာ ဟိ ကထာဝတ္ထုမှိ ‘‘အတ္ထတ္ထမှီ’’တိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘အတ္ထံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂနိဒ္ဒေသေန အတ္ထသဒ္ဒေါ ဝုတ္တော. ဣတိ အတ္ထသဒ္ဒေါ ဒွိလိင်္ဂေါ.

“义”(attha)一词，指涅槃时是中性；但表示所说义、财物、原因、目的、理由、意趣等时，则是阳性。诚然，在《论事》中，对于“为义利故”(atthatthamhī)这段巴利，其义疏解释道：“义，即是涅槃”，此处即以中性词来指称“义”。因此，“义”一词是双性词。

အက္ခရသဒ္ဒေါ စ ‘‘ယော ပုဗ္ဗော အက္ခရော အက္ခရာနီ’’တိ စ ဒဿနတော. အပိစ အက္ခရသဒ္ဒေါ နိဗ္ဗာနဝစနော နာမပဏ္ဏတ္တိဝစနော စ သဗ္ဗဒါနပုံသကလိင်္ဂေါ ဘဝတိ ‘‘ပဒမစ္စုတမက္ခရံ, မဟာဇနသမ္မတောတိ [Pg.337] ခေါ ဝါသေဋ္ဌ ‘မဟာသမ္မတော’တွေဝ ပဌမံ အက္ခရံ နိဗ္ဗတ္တ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု. ‘‘အက္ခရာယ ဒေသေတိ, အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ပုလ္လိင်္ဂေါတိပိ နပုံသကလိင်္ဂေါတိပိ ဝတ္တဗ္ဗော, ဣတ္ထိလိင်္ဂေါတိ ပန န ဝတ္တဗ္ဗော. အယဉှိ ‘‘အသက္ကတာ စသ္မ ဓနဉ္စယာယ. ဝိရမထာယသ္မန္တော မမဝစနာယာ’’တိအာဒီသု ‘‘ဓနဉ္စယာယ, ဝစနာယာ’’တိ သဒ္ဒါ ဝိယ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တော, န လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေနာတိ.

“字母”(akkhara)一词，可见于“yo akkharo”(阳性)、“akkharāni”(中性)等用法。此外，“字母”一词在表示涅槃和名称施设时，则总是中性，例如：“不朽坏的境地”；“婆塞特(Vāseṭṭha)，“大共选王”这第一个名称就这样产生了”。在“为字母而教”、“逐字，犯波逸提”等处，此词可为阳性，亦可为中性，但不应说是阴性。因为此处的用法，如同“asakkatā casma dhanañcayāya”、“具寿们，请因我之言而止”等句中的“dhanañcayāya”、“vacanāya”一样，是由于格尾的转换，而非性别的转换。

အဇ္ဇဝ မဒ္ဒဝ ဂါရဝသဒ္ဒါ ပန ပုန္နပုံသကလိင်္ဂါ. ‘‘အဇ္ဇဝေါ စ မဒ္ဒဝေါ စ. အဇ္ဇဝမဒ္ဒဝံ. ဂါရဝေါ စ နိဝါတော စ. သဟ အာဝဇ္ဇိတေ ထူပေ, ဂါရဝံ ဟောတိ မေ တဒါ’’တိ စ အာဒိဒဿနတော.

然而，“正直”(ajjava)、“柔和”(maddava)、“恭敬”(gārava)等词，为阳性和中性。如“正直与柔和”(ajjavo ca maddavo ca，阳性)、“正直柔和”(ajjavamaddavaṃ，中性)、“恭敬与谦逊”(gāravo ca nivāto ca，阳性)、“当我忆念佛塔时，彼时我即生起恭敬心”(gāravaṃ，中性)等用法所示。

ဝစောဝစီသဒ္ဒါ ပန ဃဋောဃဋီသဒ္ဒါ ဝိယ ပုမိတ္ထိလိင်္ဂါ, တတ္ထ ဝစီသဒ္ဒဿ ‘‘ဝစီ, ဝစီ, ဝစိယော. ဝစိံ, ဝစီ, ဝစိယော. ဝစိယာ’’တိ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ကေစိ ‘‘ဒုစ္စရိတပယောဂဝိညတ္တိသဒ္ဒါဒီသု ပရေသု ဝစသဒ္ဒဿန္တော ဤကာရော ဟောတိ, တေန ‘‘ဝစီဒုစ္စရိတ’’န္တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဒိဿန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ ဝစသဒ္ဒတော ဝိသုံ ဝစီသဒ္ဒဿ ဒဿနတော. အတြိမာနိ ပါဠိတော စ အဋ္ဌကထာတော စ နိဒဿနပဒါနိ. ‘‘ဝစီ ဝစီသင်္ခါရော, ဝစီသင်္ခါရော ဝစီ, ဝစိဉ္စ ဝစီသင်္ခါရေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာ န စေဝ ဝစီ, န စ ဝစီသင်္ခါရော. ဂဒိတော ဝစီဘိ သတိမာဘိနန္ဒေ’’တိ ဣမာနိ ပါဠိတော နိဒဿနပဒါနိ. ‘‘စောပနသင်္ခါတာ ဝစီ ဧဝ ဝိညတ္တိ ဝစီဝိညတ္တိ, ဝစိယာ ဘေဒေါ ဝစီဘေဒေါ’’တိ ဣမာနိ အဋ္ဌကထာတော နိဒဿနပဒါနိ. ဣမိနာ နယေန အညေသမ္ပိ သရူပါသရူပပဒါနံ [Pg.338] ယထာရဟံ ဒွိတိလိင်္ဂတာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. ဧဝံ အဘိဓေယျကလိင်္ဂေသု သဝိသေသာနိ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

然而，`vaco`和`vacī`这两个词就像`ghaṭo`和`ghaṭī`一样，分属阳性和阴性。其中，`vacī`一词的名词格位变化应作：“vacī, vacī, vaciyo；vaciṃ, vacī, vaciyo；vaciyā”。有人说：“在‘恶行、行、表’等词之后，`vaca`一词的词尾会变成长音ī，因此可见到‘vacīduccarita’(语恶行)等形式。”此说不应采纳，因为可见到`vacī`一词是独立于`vaca`一词的。以下是从圣典和义注中举出的示例。从圣典中的示例：“语，语行；语行，语；除了语和语行，其余的既非语，亦非语行。”“愿有念者随喜所说之语。”从义注中的示例：“被称为‘策励’的语即是表，为‘语表’；语的分别，为‘语分别’。”通过此理，对于其他同形与异形的词，也应如理确定其两种或三种词性。如是，对于所指称的词性，应了知其各自的特殊之处。

ဣဒါနိ ကတ္ထစိ ဝါစ္စလိင်္ဂဘူတာနံ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနဉ္စ တဒ္ဓိဘန္တလိင်္ဂါနဉ္စ ဓမ္မာဒိဝသေန နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ. တထာ ဟိ –

现在，在某些情况下，将依“法”等词为例，说明语法性、所指性以及派生词缀性的名词格位变化。即：

ဓမ္မဘော ပုဂ္ဂလာ စေဝ, ဓမ္မပုဂ္ဂလတောပိ စ;

ဧကန္တဓမ္မတော စေဝ, တထေဝေကန္တပုဂ္ဂလာ.

从法的角度看人，亦从法与人的角度；从纯粹法的角度，亦从纯粹人的角度。

ပဒမာလာ သိယုံ တာသု, ပစ္စတ္တာဒိဝသေန တု;

ပဒံ သမံ ဝိသမဉ္စ, ဇညာ သဗ္ဗသမမ္ပိ စ.

于此等中有名词格位变化，应依格等了知词形有同形、异形，以及完全同形。

ကထံ? ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာဝါစော, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပီ’’ ဣစ္စေတေသံ နာမိကပဒမာလာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

云何？对于“邪见”、“邪思惟”、“邪语”、“邪语者”、“邪见者”、“邪思惟者”，这些词的名词格位变化应如是了知。

‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ’’တိ ဧဝံ ဓမ္မတော, ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနာ’’တိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလတော, ‘‘မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ’’န္တိ ဧဝံ ဓမ္မပုဂ္ဂလတော, ‘‘မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာဝါစာယော. မိစ္ဆာဝါစံ, မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာဝါစာယော. မိစ္ဆာဝါစာယ’’ ဧဝံ ဧကန္တဓမ္မတော, ‘‘မိစ္ဆာဝါစော, မိစ္ဆာဝါစာ. မိစ္ဆာဝါစံ, မိစ္ဆာဝါစေ. မိစ္ဆာဝါစေန’’ ဧဝံ ဧကန္တပုဂ္ဂလတော, ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိက’’န္တိ ဧဝမ္ပိ ဧကန္တပုဂ္ဂလတော, ‘‘မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပီ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပိနော. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပိ’’န္တိ ဧဝမ္ပိ ဧကန္တပုဂ္ဂလတော နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ. ပစ္စတ္တောပယောဂဝစနာဒိဝသေန ပန ပဒံ သဒိသံ ဝိသဒိသံ သဗ္ဗထာ သဒိသမ္ပိ စ ဘဝတိ. ဧသ နယော သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပာဒီသုပိ.

从法的角度(dhammato)，[micchādiṭṭhi的格位变化为]：“micchādiṭṭhi, micchādiṭṭhī, micchādiṭṭhiyo；micchādiṭṭhiṃ, micchādiṭṭhī, micchādiṭṭhiyo；micchādiṭṭhiyā”。从人的角度(puggalato)，[micchādiṭṭhi的格位变化为]：“micchādiṭṭhi, micchādiṭṭhī, micchādiṭṭhino；micchādiṭṭhiṃ, micchādiṭṭhī, micchādiṭṭhino；micchādiṭṭhinā”。从法与人的角度(dhammapuggalato)，[micchāsaṅkappo的格位变化为]：“micchāsaṅkappo, micchāsaṅkappā；micchāsaṅkappa”。纯粹从法的角度(ekantadhammato)，[micchāvācā的格位变化为]：“micchāvācā, micchāvācā, micchāvācāyo；micchāvācaṃ, micchāvācā, micchāvācāyo；micchāvācāya”。纯粹从人的角度(ekantapuggalato)，[micchāvāco的格位变化为]：“micchāvāco, micchāvācā；micchāvācaṃ, micchāvāce；micchāvācena”。也纯粹从人的角度，[micchādiṭṭhiko的格位变化为]：“micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikā；micchādiṭṭhika”。也纯粹从人的角度，[micchāsaṅkappī的格位变化为]：“micchāsaṅkappī, micchāsaṅkappino；micchāsaṅkappi”。这些是名词的格位变化。再者，依格、用法、数等，词形有同形、异形，以及完全同形。此理亦适用于正见、正思惟等。

အတြိမေ [Pg.339] အာဟစ္စဘာသိတာ ပယောဂါ – အဝိဇ္ဇာဂတဿ ဘိက္ခဝေ အဝိဒ္ဒသုနော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော ပဟောတိ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဿ မိစ္ဆာဝါစာ ပဟောတိ. မိစ္ဆာဝါစဿ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ပဟောတိ. မိစ္ဆာကမ္မန္တဿ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ပဟောတိ. မိစ္ဆာအာဇီဝဿ မိစ္ဆာဝါယာမော ပဟောတိ. မိစ္ဆာဝါယာမဿ မိစ္ဆာသတိ ပဟောတိ. မိစ္ဆာသတိဿ မိစ္ဆာသမာဓိ ပဟောတီတိ. ဝိဇ္ဇာဂတဿ ဘိက္ခဝေ ဝိဒ္ဒသုနော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပဟောတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပော ပဟောတီတိ ဝိတ္ထာရော, ဧဝံ ကတ္ထစိ ဝါစ္စလိင်္ဂဘူတာနံ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနဉ္စ တဒ္ဓိတန္တလိင်္ဂါနဉ္စ နာမိကပဒမာလာ သပ္ပယောဂါ ကထိတာ.

此处有权威所说之例：“诸比丘，于无明、无知者，邪见生起。于邪见者，邪思惟生起。于邪思惟者，邪语生起。于邪语者，邪业生起。于邪业者，邪命生起。于邪命者，邪精进生起。于邪精进者，邪念生起。于邪念者，邪定生起。诸比丘，于明、有知者，正见生起。于正见者，正思惟生起。”（余者）应广说。如是，在某些情况下，语法性、所指性以及派生词缀性的名词格位变化，已连同其用法一并说明。

ဣဒါနိ နေဝါဘိဓေယျလိင်္ဂဿ ဘဝိတဗ္ဗသဒ္ဒဿ စ အဘိဓေယျလိင်္ဂါနံ သောတ္ထိ သုဝတ္ထိ သဒ္ဒါနဉ္စ ဝါစ္စလိင်္ဂါဘိဓေယျလိင်္ဂဿ အဗ္ဘုတသဒ္ဒဿ စ ဝါစ္စလိင်္ဂဿ အဘူတသဒ္ဒဿစာတိ ဣမေသံ ကိဉ္စိ ဝိသေသံ ကထယာမ, နာမိကပဒမာလဉ္စ ယထာရဟံ ယောဇေဿာမ. ဧတေသု ဟိ ဘဝိတဗ္ဗသဒ္ဒေါ ဧကန္တဘာဝဝါစကော နပုံသကလိင်္ဂေါ ဧကဝစနန္တောယေဝ ဟောတိ. တတိယန္တပဒေဟိ ဧဝံသဒ္ဒ နသဒ္ဒါဒီဟိ စ ယောဇေတဗ္ဗော စ ဟောတိ. နာဿ နာမိကပဒမာလာ လဗ္ဘတိ, အတြိမေ စ ပယောဂါ ‘‘သဒ္ဓမ္မဂရုကေန ဘဝိတဗ္ဗံ, နော အာမိသဂရုကေန, ဣမိနာ စောရေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ဣမေဟိ စောရေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဣမာယ စောရိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဣမာဟိ စောရီဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, အနေန စိတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ဣမေဟိ စိတ္တေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဧဝံ ဘဝိတဗ္ဗံ, အညထာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

现在，我们将说明bhavitabba(应有)一词（其非所指性），sotthi(福祉)和suvatthi(安好)二词（其所指性），abbhuta(稀有)一词（其语法性与所指性），以及abhūta(非有)一词（其语法性）的一些差别，并如理应用其名词格位变化。其中，bhavitabba一词纯粹表示存在状态，是中性词，且仅有单数词尾。它应与第三格的词以及evaṃ(如是)、na(不)等词连用。它没有名词格位变化。此处有用例：“应尊重正法，不应尊重利养；应由此盗贼[所为]，应由彼等盗贼[所为]，应由此女贼[所为]，应由彼等女贼[所为]，应由此心[所为]，应由彼等心[所为]；应如是[有]，应以他法[有]。”对此，有偈颂曰：

ဘဝိတဗ္ဗပဒံ နိစ္စံ, သဗ္ဗညုဝရသာသနေ;

ပဌမေကဝစော ဘာဝ-ဝါစကဉ္စ နပုံသကံ.

于遍知胜者教，bhavitabba词恒常；为第一格单数形，表状态亦是中性。

တတိယန္တပဒေဟေဝံ-သဒ္ဒါဒီဟိ [Pg.340] စ ဓီမတာ;

ယောဇေတဗ္ဗံဝ သမ္ဘောတိ, ဣတိ ဝိဒွါ ဝိဘာဝယေ.

智者应将其与第三格词及evaṃ等词连用，[其用法]方得成立，知者当如是辨析。

အယံ ‘‘ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒဿ ဝိသေသော.

此即bhavitabba一词的特殊之处。

သောတ္ထိ ဘဒ္ဒန္တေ ဟောတု ရညော, သောတ္ထိံ ဂစ္ဆတိ နှာပိတော. သောတ္ထိနာမှိ သမုဋ္ဌိတော. သုဝတ္ထိ, သုဝတ္ထိံ, သုဝတ္ထိနာ, အယံ ဓသာတ္ထိသဒ္ဒါဒီနံ ဝိသေသော.

“愿尊者福祉，愿国王福祉。”“理发师走向福祉。”“我以‘福祉’为名而立。”Suvatthi, suvatthiṃ, suvatthinā。此即sotthi等词的特殊之处。

အယံ ပန ‘‘အဗ္ဘုတံ အဘူတ’’န္တိ ဒွိန္နံ ဝိသေသော. ဘူသဒ္ဒဿ ဗ္ဘူ, သံယောဂပရေ ပဋိသေဓတ္ထဝတိ အဣတိနိပါတေ ဥပပဒေ သတိ ဧကန္တေန ရဿတ္တမုပယာတိ. ကွတ္ထေ? ‘‘အဘူတပုဗ္ဗံ ဘူတ’’န္တိအာဒီသွတ္ထေသု. တထာဝိဓေ အသညောဂပရေ ရဿတ္တံ န ဥပယာတိ. ကွတ္ထေ? ‘‘အသစ္စ’’န္တိအာဒီသွတ္ထေသု. တထာ ဟိ ‘‘အဗ္ဘုတ’’န္တိ ပဒဿ ‘‘အဘူတပုဗ္ဗံ ဘူတ’’န္တိပိ အတ္ထော ဘဝတိ, ‘‘အဗ္ဘုတကရဏ’’န္တိပိ အတ္ထော ဘဝတိ. ‘‘အဘူတ’’န္တိ ပဒဿ ပန ‘‘အသစ္စ’’န္တိပိ အတ္ထော ဘဝတိ, ‘‘အဇာတ’’န္တိပိ အတ္ထော ဘဝတိ. တတြ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော. အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိံ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ’’ ဣစ္စေဝမာဒယော ‘‘အဘူတပုဗ္ဗံ ဘူတ’’န္တိ အတ္ထေ ပယောဂါ.

再者，此为“abbhuta”与“abhūta”二词的差别。当具有否定意义的不变词“a”作为前缀，且后接辅音丛时，“bhū”一词的“ū”音必然变短。在何种意义下？在‘未曾有而有’等义中。当后不接辅音丛时，则不发生短音化。在何种意义下？在‘不实’等义中。因此，“abbhuta”一词既有‘未曾有而有’之义，亦有‘作稀有事’之义。而“abhūta”一词既有‘不实’之义，亦有‘未生’之义。其中，‘奇哉，先生！稀有，先生！世间奇特事，稀有、令人毛骨悚然！’等，即是用于‘未曾有而有’之义的用例。

‘‘တွံ မံ နာဂေန အာလမ္ပ,အဟံ မဏ္ဍူကဆာပိယာ;

ဟောတု နော အဗ္ဘုတံ တတ္ထ,အာသဟဿေဟိ ပဉ္စဟီ’’တိ

“你以龙身来缚我，我以蛙子来缚你；让我俩于彼处，以五千（神通）行稀有事。”

ဣစ္စေဝမာဒယော အဗ္ဘုတကရဏတ္ထေ ပယောဂါ. ဧဝံ ရဿဝသေန, ဒီဃဝသေန ပန နိဿံယောဂေ ‘‘အဘူတံ အတစ္ဆံ. အတထံ’’ဣစ္စေဝမာဒယော [Pg.341] အသစ္စတ္ထေ ပယောဂါ, ‘‘အဘူတံ အဇာတံ အသဉ္ဇာတ’’န္တိ ဣစ္စေဝမာဒယော အဇာတတ္ထေ ပယောဂါ. ဘဝန္တိ စတြ –

如是等等，是用在“作稀有事”之义的用例。以上是短音的情况。而长音的情况，在没有辅音丛时，如“abhūtaṃ atacchaṃ atathaṃ”（非有、不实、非真）等，是用在“不实”之义的用例；如“abhūtaṃ ajātaṃ asañjātaṃ”（非有、未生、未成）等，是用在“未生”之义的用例。于此有偈颂：

‘‘အဘူတပုဗ္ဗံ ဘူတ’’န္တိ, အတ္ထသ္မိံ အဗ္ဘုတန္တိဒံ;

ပဒံ ဝိညူဟိ ဝိညေယျံ, ရဿဘာဝေန သဏ္ဌိတံ.

在“未曾有而有”的意义上，此‘abbhuta’一词，智者当知其以短音形式成立。

အဗ္ဘုတကရဏတ္ထေပိ, အဗ္ဘုတန္တိ ပဒံ တထာ;

သဏ္ဌိတံ ရဿဘာဝေန, ဣတိ ဝိဒွါ ဝိဘာဝယေ.

在“作稀有事”的意义上，‘abbhuta’一词亦然，以短音形式成立。知者当如是辨析。

အဘူတမိတိ ဒီဃတ္တ-ဝသေန ကထိတံ ပန;

ပဒံ သမဓိဂန္တဗ္ဗ-မသစ္စာဇာတဝါစကံ.

而“abhūta”一词，则以长音形式言说；应了知其表示‘不实’与‘未生’之义。

အဗ္ဘုတံ, အဗ္ဘုတာနိ. စိတ္တနယေန, အဗ္ဘုတော, အဗ္ဘုတာ. အဗ္ဘုတံ, ပုရိသနယေန, အဗ္ဘုတာ, အဗ္ဘုတာ, အဗ္ဘုတာယော. အဗ္ဘုတံ. ကညာနယေန ဉေယျံ. ဧဝံ ဘူတသဒ္ဒဿပိ နာမိကပဒမာလာ တိဓာ ဂဟေတဗ္ဗာ. အတြ ‘‘အဗ္ဘုတ’’မိတိ ပဒံ ဝါစ္စလိင်္ဂမ္ပိ ဘဝတိ အဘိဓေယျလိင်္ဂမ္ပိ. ‘‘အဘူတ’’မိတိ ပဒံ ပန ဝါစ္စလိင်္ဂံ အဘိဓေယျလိင်္ဂမ္ပိ ဝါ သစ္စသဒ္ဒေါ ဝိယ ကတ္ထစိ. ဣတိဿ ယထာရဟံ အယမ္ပိ သပ္ပယောဂါ နာမိကပဒမာလာ ကထိတာ.

“Abbhutaṃ, abbhutāni”，依“citta”（心，中性）的方式；“abbhuto, abbhutā”，依“purisa”（男人，阳性）的方式；“abbhutā, abbhutā, abbhutāyo”，依“kaññā”（少女，阴性）的方式应知。如是，“bhūta”一词的名词格位变化也应作三种理解。于此，“abbhuta”一词既可以是语法性，也可以是所指性。而“abhūta”一词，则如“sacca”（真实）一词一样，在某些情况下，既可以是语法性，也可以是所指性。如是，此名词格位变化已连同其用例一并如理说明。

ဣဒါနိ အာဂမိကာနံ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ ပဒသမောဓာနဝသေန နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော. ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ, ဗုဒ္ဓေ ဘဂဝန္တေ. ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ, သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. အယံ ပဒမာလာ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဉေယျာ.

现在，为令学经者善巧，依词语组合的方式说明名词格位变化：“buddho bhagavā”（佛陀，世尊），“buddhā bhagavanto”（诸佛，诸世尊）。“buddhaṃ bhagavantaṃ”（佛陀，世尊），“buddhe bhagavante”（诸佛，诸世尊）。“buddhena bhagavatā”（由佛陀，由世尊）。余者应广说。此格位变化应依单数和复数了知。

ဒေဝါ တာဝတိံသာ. ဒေဝေ တာဝတိံသေ. ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဗဟုဝစနဝသေန ဉေယျာ ပဒမာလာ.

三十三天的诸天（主格）。三十三天的诸天（宾格）。以三十三天的诸天（工具格）。余者应广说。此格位变化应依复数了知。

သော [Pg.342] ဘဂဝါ ဇာနံ ပဿံ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, တံ ဘဂဝန္တံ ဇာနန္တံ ပဿန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန, တဿ ဘဂဝတော ဇာနတော ပဿတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧကဝစနဝသေန ဉေယျာ ပဒမာလာ.

彼知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊（主格），彼知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊（宾格），由彼知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊（工具格），彼知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊的（属格）。余者应广说。此格位变化应依单数了知。

ရာဇာ သုဒ္ဓေါဒနော, ရာဇာနံ သုဒ္ဓေါဒနံ, ရညာ သုဒ္ဓေါဒနေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

净饭王（主格），净饭王（宾格），由净饭王（工具格）。余者应广说。

ရာဇာ ပဿေနဒီ ကောသလော, ရာဇာနံ ပဿေနဒိံ ကောသလံ, ရညာ ပဿေနဒိနာ ကောသလေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

憍萨罗国波斯匿王（主格），憍萨罗国波斯匿王（宾格），由憍萨罗国波斯匿王（工具格）。余者应广说。

ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော, ရာဇာနံ မာဂဓံ သေနိယံ ဗိမ္ဗိသာရံ, ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

摩揭陀王色尼耶·频婆娑罗（主格），摩揭陀王色尼耶·频婆娑罗（宾格），由摩揭陀王色尼耶·频婆娑罗（工具格）。余者应广说。

ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော, ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ, ရညာ မာဂဓေန အဇာတသတ္တုနာ ဝေဒေဟိပုတ္တေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

摩揭陀王阿闍世·韦提希子（主格），摩揭陀王阿闍世·韦提希子（宾格），由摩揭陀王阿闍世·韦提希子（工具格）。余者应广说。

မဟာပဇာပတီ ဂေါတမီ, မဟာပဇာပတိံ ဂေါတမိံ, မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာတိ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝတ္တဗ္ဗံ. မဟာပဇာပတိယံ ဂေါတမိယံ, ဘောတိ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမိ.

摩诃波阇波提瞿昙弥（主格），摩诃波阇波提瞿昙弥（宾格），摩诃波阇波提瞿昙弥（工具格等），应说五次。于摩诃波阇波提瞿昙弥（处格），尊者摩诃波阇波提瞿昙弥（呼格）。

မက္ခလိ ဂေါသာလော. မက္ခလိံ ဂေါသာလံ. မက္ခလိနာ ဂေါသာလေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

末伽梨·果萨拉（主格）。末伽梨·果萨拉（宾格）。由末伽梨·果萨拉（工具格）。余者应广说。

သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ သာဝကယုဂံ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ သာဝကယုဂံ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေန သာဝကယုဂေန, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနဿ [Pg.343] သာဝကယုဂဿ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. သဗ္ဗာပေတာ ပဒမာလာ ဧကဝစနဝသေန ဉေယျာ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ အဂ္ဂသာဝကာ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ အဂ္ဂသာဝကေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ အဂ္ဂသာဝကေဟိ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဗဟုဝစနဝသေန ဉေယျာ. ဣတော အညေသုပိ ဧသေဝ နယော.

舍利弗与目犍连这对弟子（主格/宾格）。以舍利弗与目犍连这对弟子（工具格），舍利弗与目犍连这对弟子的（属格）。余者应广说。所有这些格位变化应依单数了知。舍利弗与目犍连是上首弟子（主格），舍利弗与目犍连这些上首弟子（宾格），以舍利弗与目犍连这些上首弟子（工具格）。余者应广说。（此格位变化）应依复数了知。其他情况也应依此理类推。

သော ဒါရော, သာ ဒါရာ. သံ ဒါရံ, သေ ဒါရေ. သေန ဒါရေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. သာ နာရီ, သာ နာရိယော. သံ နာရိံ, သာ နာရိယော. သာယ နာရိယာ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. သံ ကမ္မံ, သာနိ ကမ္မာနိ. သေန ကမ္မေန. သံ ဖလံ, သာနိ ဖလာနိ. သေန ဖလေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

那妻子（阳性，主格单数），那些妻子（主格复数）。那妻子（宾格单数），那些妻子（宾格复数）。以那妻子（工具格单数）。余者应广说。那女人（主格单数），那些女人们（主格复数）。那女人（宾格单数），那些女人们（宾格复数）。以那女人（工具格单数）。余者应广说。那业（主格/宾格单数），那些诸业（主格/宾格复数）。以那业（工具格单数）。那果（主格/宾格单数），那些诸果（主格/宾格复数）。以那果（工具格单数）。余者应广说。

ပဌမံ ဈာနံ, ပဌမံ ဈာနံ, ပဌမေန ဈာနေန, ပဌမဿ ဈာနဿ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

初禅（主格），初禅（宾格），以初禅（工具格），为初禅（为格/属格）。余者应广说。

စတုတ္ထီ ဒိသာ, စတုတ္ထိံ ဒိသံ, စတုတ္ထိယာ ဒိသာယ.

第四方（主格），第四方（宾格），由/为第四方（工具格/为格等）。

ဓမ္မီ ကထာ, ဓမ္မိံ ကထံ, ဓမ္မိယာ ကထာယ, ဓမ္မိယံ ကထာယံ. ဧဝံ အနုပုဗ္ဗီ ကထာ, ဧဝရူပီ ကထာ. ဣမိနာ နယေန အညေသုပိ ဌာနေသု ပဒသမောဓာနဝသေန လိင်္ဂတော စ အန္တတော စ ဝစနတော စ အပေက္ခိတဗ္ဗံ. ပဒတော စ နာနပ္ပကာရာ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

如法的言说（主格），如法的言说（宾格），以如法的言说（工具格等），在如法的言说中（处格）。同样地，次第的言说，如此种类的言说。以此方法，在其他地方也应根据词语的组合，从性、词尾和意义方面加以考察。并且应从词语组合出各种类型的名词词列。

ဣဒါနိ ဧကပ္ပကာရာနံ သဒ္ဒါနံ လိင်္ဂအန္တဝသေန နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကထံ? ယာဒိသော, ယာဒိသီ, ယာဒိသံ. တာဒိသော, တာဒိသီ, တာဒိသံ. ဧတာဒိသော, ဧတာဒိသီ, ဧတာဒိသံ. ကီဒိသော, ကီဒိသီ, ကီဒိသံ. ဤဒိသော, ဤဒိသီ, ဤဒိသံ. ဧဒိသော[Pg.344], ဧဒိသီ, ဧဒိသံ. သဒိသော, သဒိသီ, သဒိသံ. ကဒါစိ ပန ‘‘ယာဒိသာ တာဒိသာ’’တိ ဧဝမာဒီနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိပိ ဘဝန္တိ. နာမိကပဒမာလာ နေသံ ပုရိသ ဣတ္ထီ စိတ္တနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ.

现在应当了解，同一种类的词语，会因其性与词尾而有不同。如何？如是的（阳性），如是的（阴性），如是的（中性）；那样的（阳性），那样的（阴性），那样的（中性）；这样的（阳性），这样的（阴性），这样的（中性）；什么样的（阳性），什么样的（阴性），什么样的（中性）；这样的（阳性），这样的（阴性），这样的（中性）；这样的（阳性），这样的（阴性），这样的（中性）；相似的（阳性），相似的（阴性），相似的（中性）。但有时也会有“yādisā, tādisā”等阴性形式。这些词的名词变格应按照“purisa”（男）、“itthī”（女）、“citta”（心）的范式来组合。

ဣဒါနိ သမာသတဒ္ဓိတပဒဘူတာနံ အမမသဒ္ဒါဒီနံ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – အမမော, အမမာ, အမမံ, အမမေ. အမမေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

现在讲述由复合词和派生词构成的“无我”等词的名词变格——无我（阳性），无我（阴性），无我（中性），于无我。以无我。其余应予详述。

မယှကော, မယှကာ. မယှကံ, မယှကေ. မယှကေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

我所者，我所者们。我所，于我所。以我所者。其余应予详述。

အာမာ, အာမာ, အာမာယော. အာမံ, အာမာ, အာမာယော. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

婢女，婢女，婢女们。婢女，婢女，婢女们。其余应予详述。

တတြ အမမောတိ နတ္ထိ တဏှာမမတ္တံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ ဧတဿာတိ အမမော, ကော သော, အရဟာယေဝါတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အပိစ ယေသတဏှာပိ သဒိဋ္ဌီပိ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ မမတ္တံ န ကရောန္တိ, တေပိ အမမာယေဝ. ဧတ္ထ စ ‘‘မနုဿာ တတ္ထ ဇာယန္တိ, အမမာ အပရိဂ္ဂဟာ’’တိ ဣဒံ သာသနတော နိဒဿနံ. ‘‘အမမော နိရဟင်္ကာရော’’တိ ဣဒံ ပန လောကတော နိဒဿနံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အမမာ, အမမာ, အမမာယော’’တိ ပဒမာလာ. နပုံသကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အမမံ, အမမာနီ’’တိ ပဒမာလာ. တတြ မယှကောတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ မယှံ ဣဒမ္ပိ မယှ’’န္တိ ဝိပ္ပလပတီတိ မယှကော, ဧကော ပက္ခိဝိသေသော. ဝုတ္တဉှေတံ ဇာတကေ –

于此，“无我”（amamo）是指，于他而言，没有贪爱我所与见解我所，故为“无我”。他是谁？可说是阿罗汉。再者，那些即使有贪爱和见解，但不作“这是我的”之想的人，他们也是“无我”的。于此，“人生于彼，无我无执”，这是教法中的例子。而“无我无我慢”，这是世间的例子。当用于阴性时，其变格为“amamā, amamā, amamāyo”。当用于中性时，其变格为“amamaṃ, amamānī”。于此，“我所者”（mayhako）是指，喋喋不休地说“这也是我的，那也是我的”，这是一种特殊的鸟。如《本生》中所说——

‘‘သကုဏော မယှကော နာမ, ဂိရိသာနုဒရီစရော;

ပက္ကံ ပိပ္ဖလိမာရုယှ, ‘မယှံ မယှ’န္တိ ကန္ဒတီ’’တိ.

“鸟名‘我所’，山麓幽谷任穿梭；攀上成熟毕钵罗，声声啼唤‘我所有’。”

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘မယှကီ, မယှကီ, မယှကိယော’’တိ ပဒမာလာ. တတြ အာမာတိ ‘‘အာမ အဟံ တုမှာကံ ဒါသီ’’တိ ဧဝံ ဒါသိဘာဝံ ပဋိဇာနာတီတိ အာမာ. ဂေဟဒါသီ. ဝုတ္တဉှေတံ ဇာတကေသု [Pg.345] ‘‘ယတ္ထ ဒါသော အာမဇာတော, ဌိတော ထုလ္လာနိ ဂစ္ဆတီ’’တိ စ, ‘‘အာမာယ ဒါသာပိ ဘဝန္တိ လောကေ’’တိ စ, တသ္မာ ဣမာနေဝေတ္ထ နိဒဿနပဒါနိ.

当用于阴性时，其变格为“mayhakī, mayhakī, mayhakiyo”。于此，“āmā”是指，像这样承认自己女奴身份：“是的（āma），我是你们的女奴”，故名“āmā”。指家奴。这在《本生》中也说到：“彼处由āmā所生之奴，站立着做粗活”，以及“在世间，也有由āmā所生的奴隶”，因此这些即为例证词。

ဣဒါနိ ကတိ ကတိပယ ကတိမီသဒ္ဒါနံ ဝိသေသော ဝုစ္စတေ ယထာရဟံ နာမိကပဒမာလာ စ. တတြ ကတိမီသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ န လဗ္ဘတိ ‘‘အဇ္ဇ ဘန္တေ ကတိမီ’’တိ ဧဝံ ပုစ္ဆာဝသေန အာဂတမတ္တတော. ကတိ ကတိပယသဒ္ဒါနံ ပန လဗ္ဘတေဝ, သာ စ ဗဟုဝစနိကာ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဋီကာယံ ပန ကတိပယသဒ္ဒေါ ဧကဝစနိကော ဝုတ္တော. ကတိ ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ, ကတိ ပုရိသေ ပဿတိ. ကတိ ဣတ္ထိယော, ကတိ ကုလာနိ. ကတိ လောကသ္မိံ ဆိဒ္ဒါနိ ယတ္ထ စိတ္တံ န တိဋ္ဌတိ. ကတိ ကုသလာ. ကတိ ဓာတုယော. ကတိ အာယတနာနိ. ကတိဟိ ခန္ဓေဟိ ကတိဟာယတနေဟိ ကတိဟိ ဓာတူဟိ သင်္ဂဟိတံ. ကတိဘိ ရဇမာနေတိ, ကတိဘိ ပရိသုဇ္ဈတိ. ကတိပယာ ပုရိသာ, ကတိပယာ ဣတ္ထိယော, ကတိပယာနိ စိတ္တာနိ. ဣမာ ပန နာမိကပဒမာလာ.

现在，将恰当地解说“几种”（kati）、“若干”（katipaya）和“第几”（katimī）这几个词的差别，以及它们的名词变格。其中，“第几”（katimī）一词的名词变格无法获得，它仅以“尊者，今日是初几？”这样的提问形式出现。而“几种”（kati）和“若干”（katipaya）这两个词的变格确实可以获得，而且是复数形式。但在《清净道论注》（Visuddhimaggaṭīkā）中，“若干”（katipaya）一词却被说成是单数形式。有多少男子站立？看见多少男子？多少女子？多少家庭？世间有多少漏洞，心无法安住其中？多少善法？多少界？多少处？由多少蕴、多少处、多少界所包含？被多少所染？由多少而得清净？若干男子，若干女子，若干心。这些就是名词变格。

ကတိ. ကတိဟိ, ကတိဘိ. ကတိနံ. ကတိသု.

几种（复数主格/宾格）。由几种，以几种（复数工具格/离格）。几种的（复数属格/与格）。于几种中（复数方位格）。

ကတိပယာ. ကတိပယေဟိ, ကတိပယေဘိ. ကတိပယာနံ. ကတိပယေသု. ကတိပယာယော. ကတိပယာဟိ, ကတိပယာဘိ. ကတိပယာနံ. ကတိပယာသု. ကတိပယာနိ. ကတိပယေ. ကတိပယေဟိ, ကတိပယေဘိ. ကတိပယာနံ. ကတိပယေသူတိ. သဗ္ဗာပေတာ သတ္တန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ဝသေန ဉေယျာ, သမာသဝိဓိမှိပိ ကတိ [Pg.346] ကတိပယသဒ္ဒါ ဗဟုဝစနဝသေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗာ. ‘‘ကတိသင်္ဂါတိဂေါ ဘိက္ခု, ဩဃတိဏ္ဏောတိ ဝုစ္စတိ. ကတိပယဇနကတ’’န္တိအာဒီသု ဟိ ‘‘ကတိ ကိတ္တကာ သင်္ဂါ ကတိသင်္ဂါ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗဒါ ဗဟုဝစနသမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

若干（阳性复数主格/宾格）。由若干，以若干（复数工具格）。若干的（复数属格）。于若干中（复数方位格）。若干（阴性复数主格/宾格）。由若干，以若干（复数工具格）。若干的（复数属格）。于若干中（复数方位格）。若干（中性复数主格）。若干（中性复数宾格）。由若干，以若干（复数工具格）。若干的（复数属格）。于若干中（复数方位格）。所有这些都应根据七种格来理解。在复合词构成法中，“几种”（kati）和“若干”（katipaya）这两个词也应仅以复数形式来组合。例如，在“超越几种束缚的比丘，被称为渡过瀑流者”、“由若干人所做”等例子中，应通过“几种、若干的结缚，即是‘几种结缚’（katisaṅgā）”等方式，将其一律视为复数复合词。

ဣဒါနိ ရူဠှီသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ – ဣဓ ရူဠှီသဒ္ဒါ နာမ ယေဝါပနကသဒ္ဒါဒယော. ယေဝါပနကော, ယေဝါပနကာ. ယေဝါပနကံ. ယေဝါပနော, ယေဝါပနာ. ယေဝါပနံ. ယံဝါပနကံ, ယံဝါပနကာနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. တတြ ယေဝါပနကောတိ ‘‘ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာ ဖဿာဒယော ဝိယ သရူပတော အဝတွာ ‘‘ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ အညေပိ အတ္ထိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ အရူပိနော ဓမ္မာ’’တိ ဧဝံ ‘‘ယေဝါပနာ’’တိ ပဒေန ဝုတ္တော ယေဝါပနကော, ဧဝံ ‘‘ယေဝါပနော’’တိ ဧတ္ထာပိ. တထာ ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အတ္ထိ ရူပ’’န္တိ ဧဝံ ‘‘ယံဝါပနာ’’တိ ပဒေန ဝုတ္တံ ယံဝါပနကံ. ဧသ နယော ယထာရဟံ ယဿကံ ယတ္ထကန္တိအာဒီသုပိ နေတဗ္ဗော.

现在要解说惯用语（rūḷhīsadda）的变格——此处的惯用语是指“yevāpanaka”等词。Yevāpanako, yevāpanakā. Yevāpanakaṃ. Yevāpano, yevāpanā. Yevāpanaṃ. Yaṃvāpanakaṃ, yaṃvāpanakāni. 其余在所有地方都应当详细解说。其中，“yevāpanako”一词，不像“有触、有受”等所说的触等法那样，是根据其自性而说，而是像在“或者在那个时候还有其他缘起而生的无色法”一句中，通过“yevāpanā”这个词所表达的，称为“yevāpanako”；“yevāpano”一词也是如此。同样的，像在“或者还有其他色法存在”一句中，通过“yaṃvāpanā”这个词所表达的，称为“yaṃvāpanakaṃ”。这个方法也应恰如其分地应用到“yassakaṃ”、“yatthakaṃ”等词上。

ဧတ္ထ သိယာ – နနု စ ဘော ပနသဒ္ဒေါ နိပါတော, နိပါတာနဉ္စ အဗျယဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ တီသု လိင်္ဂေသု သဗ္ဗဝိဘတ္တိဝစနေသု စ ဝယာဘာဝတော, သော ကသ္မာ ‘‘ယေဝါပနော’’တိ ဩကာရန္တော ဇာတောတိ? သစ္စံ ပနသဒ္ဒေါ နိပါတော, သော စ ခေါ ‘‘ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ’’တိ ဝါ, ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပီ’’တိ ဝါ, ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ပနာ’’တိ ဝါ ဧဝမာဒီသု နိပါတော, ‘‘ယေဝါပနကော’’တိ ဝါ, ‘‘ယေဝါပနော’’တိ ဝါ ဧဝမာဒီသု နိပါတော နာမ န ဟောတိ. အနုကရဏမတ္တဉှေတံ, တသ္မာ ဤဒိသေသု ပနသဒ္ဒသဟိတာ ပယောဂါ ရူဠှီသဒ္ဒါတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. ယဇ္ဇေဝံ ကသ္မာ နိဗ္ဗစနမုဒါဟဋန္တိ? အတ္ထဿ ပါကဋီကရဏတ္ထံ.

这里或许有人会问——难道“pana”这个词不是一个助词吗？助词作为不变语，在三性及所有格、数中都没有变化，那为什么会有“yevāpano”这样以“o”结尾的形式出现呢？确实，“pana”是一个助词，但它只在“ye vā pana tasmiṃ samaye”或“yaṃ vā panaññampi”或“brāhmaṇā panā”等处是助词，而在“yevāpanako”或“yevāpano”等处就不是助词了。这仅仅是模仿的用法，因此，这类与“pana”连用的词语，应当理解为惯用语。既然这样，为什么要举例说明不变语呢？是为了让意思更清楚明白。

တယောဓမ္မဇာတကံ[Pg.347]. တယောဓမ္မဇာတကံ. တယောဓမ္မဇာတကေန. တယောဓမ္မဇာတကဿ. တယောဓမ္မဇာတကာ, တယောဓမ္မဇာတကသ္မာ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

《三法本生》（单数主格）。《三法本生》（单数宾格）。以《三法本生》（单数工具格）。为《三法本生》（单数与格）。《三法本生》（复数主格），从《三法本生》（单数离格）。其余应当详细解说。

တယောသင်္ခါရာ. တယောသင်္ခါရေ. တယောသင်္ခါရေဟိ, တယောသင်္ခါရေဘိ. တယောသင်္ခါရာနံ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

三行（复数主格）。三行（复数宾格）。以三行，由三行（复数工具格）。三行的（复数属格）。其余应当详细解说。

စတ္တာရိပုရိသယုဂေါ သံဃော. စတ္တာရိပုရိသယုဂံ သံဃံ. စတ္တာရိပုရိသယုဂေန သံဃေန. စတ္တာရိပုရိသယုဂဿ သံဃဿ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

四双八辈僧团（单数主格）。四双八辈僧团（单数宾格）。以四双八辈僧团（单数工具格）。为四双八辈僧团（单数与格）。其余应当详细解说。

သတောကာရီ, သတောကာရီ, သတောကာရိနော. သတောကာရိံ, သတောကာရီ, သတောကာရိနော. သတောကာရိနာ, သတောကာရီဟိ, သတောကာရီဘိ. သတောကာရိဿ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ သတောကာရီတိ သရတီတိ သတော, သတော ဧဝ ဟုတွာ ကရဏသီလောတိ သတောကာရီ.

具念行者（主格单数、呼格单数），诸具念行者（主格复数）。具念行者（宾格单数），诸具念行者（宾格复数）。以具念行者（工具格单数），以诸具念行者（工具格复数）。为/属具念行者（与格/属格单数）。其余应予广说。于此，所谓“具念行者”，即能忆念者为“具念”；正是具念而有行作之性，故为“具念行者”。

အပရေသမ္ပိ ရူဠှီသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ သဒ္ဓိမတ္ထဝိဘာဝနာယ. အင်္ဂါ. အင်္ဂေ. အင်္ဂေဟိ, အင်္ဂေဘိ. အင်္ဂါနံ. အင်္ဂေဟိ, အင်္ဂေဘိ. အင်္ဂါနံ. အင်္ဂေသု. ဘောန္တော အင်္ဂါ.

其余惯用词的名词格位变化，亦将连同义理辨析一并说明。鸯伽(Aṅgā)。鸯伽（宾格）。以鸯伽。属鸯伽。从鸯伽。属鸯伽。在鸯伽中。诸位鸯伽！

အင်္ဂါ ဇနပဒေါ. အင်္ဂေ ဇနပဒံ. အင်္ဂေဟိ, အင်္ဂေဘိ ဇနပဒေန. အင်္ဂါနံ ဇနပဒဿ. အင်္ဂေဟိ, အင်္ဂေဘိ ဇနပဒသ္မာ. အင်္ဂါနံ ဇနပဒဿ. အင်္ဂေသု ဇနပဒေ. ဘောန္တော အင်္ဂါ ဇနပဒ. ဧဝံ မဂဓကောသလာဒီနမ္ပိ ယောဇေတဗ္ဗာ.

鸯伽国。鸯伽国（宾格）。以鸯伽国。属鸯伽国。从鸯伽国。属鸯伽国。在鸯伽国中。诸位鸯伽国！摩揭陀(Magadha)、憍萨罗(Kosala)等国亦应如是配合。

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ကာသီ, ကာသိယော, ကာသီ, ကာသိယော. ကာသီဟိ, ကာသီဘိ. ကာသီနံ. ကာသီဟိ, ကာသီဘိ. ကာသီနံ. ကာသီသု. ဘောတိယော ကာသိယော. အတြာယမတ္ထဝိဘာဝနာ – ကာသီ, ကာသိယော ဇနပဒေါ. ကာသီ, ကာသိယော ဇနပဒံ[Pg.348]. ကာသီဟိ, ကာသီဘိ ဇနပဒေန. ကာသီနံ ဇနပဒဿ. ကာသီဟိ, ကာသီဘိ ဇနပဒသ္မာ. ကာသီနံ ဇနပဒဿ. ကာသီသု ဇနပဒေ. ဘောတိယော ကာသိယော ဇနပဒ. ဧဝံ အဝန္တီစေတီ ဝဇ္ဇီ ဣစ္စေတေသမ္ပိ ပဒါနံ ယောဇေတဗ္ဗာ. တေနာဟု အဋ္ဌကထာစရိယာ ‘‘ကုရူသု ဇနပဒေ’’တိ. ဧဝံ အင်္ဂါဒီနိ အတ္ထဿ ဧကတ္တေပိ ဇနပဒနာမတ္တာ ရူဠှီဝသေန ဗဟုဝစနာနေဝ ဘဝန္တိ. တထာ ဟိ တတ္ထ တတ္ထ ‘‘အင်္ဂေသု ဝိဟရတိ. မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော’’တိအာဒိနာ, ‘‘အင်္ဂါနံ မဂဓာနံ ကာသီနံ ကောသလာန’’န္တိအာဒိနာ စ ဗဟုဝစနပါဠိယော ဒိဿန္တိ. ဧဝံ ရူဠှီသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဘဝန္တိ.

阴性词中：迦尸(Kāsī)，诸迦尸；迦尸（宾格），诸迦尸（宾格）。以诸迦尸。属诸迦尸。从诸迦尸。属诸迦尸。在诸迦尸中。诸位迦尸女士！此处的义理辨析：迦尸、诸迦尸与“国”（janapado）连用。迦尸、诸迦尸（宾格）与“国”（janapadaṃ）连用。以诸迦尸与“国”（janapadena）连用。属诸迦尸与“国”（janapadassa）连用。从诸迦尸与“国”（janapadasmā）连用。属诸迦尸与“国”（janapadassa）连用。在诸迦尸中与“国”（janapade）连用。诸位迦尸女士与“国”（janapada）连用。阿槃提(Avantī)、支提(Cetī)、跋耆(Vajjī)等词亦应如是配合。是故，诸义注师言：“在俱卢(Kurū)国中”。如是，鸯伽等国名，其义虽为单一，然依惯例皆作复数。确实，在经中处处可见复数形式，如：“住在鸯伽国”、“在摩揭陀国游行”等，以及“鸯伽、摩揭陀、迦尸、憍萨罗（诸国）的”等巴利文句。此即惯用词的名词格位变化。

ဣဒါနိ အပရာပိ ဣတော သဝိသေသတရာ သဒ္ဒဘေဒေ သမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနကာရိကာ ပရမသုခုမဉာဏာဝဟာ နာမိကပဒမာလာယော ကထယာမ သောတူနံ အတ္ထဗျဉ္ဇနဂ္ဂဟဏေ ပရမကောသလ္လသမ္ပာဒနတ္ထံ. တာ စ ခေါ ‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဋိဇာနာသိ. ကဿကော ပဋိဇာနာသိ. ဥပါသကော ပဋိဇာနာသိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိအာဒယော ပါဠိနယေ နိဿာယေဝ. တတ္ထ သမ္ဗုဒ္ဓေါပဋိဇာနာသီတိ ‘‘တွံ ‘အဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပဋိဇာနာသီ’’တိ ဣတိသဒ္ဒလောပဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧသ နယော ‘‘ကဿကော ပဋိဇာနာသီ’’တိအာဒီသုပိ. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘အဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပဋိဇာနန္တဿ တဝါတိ ဧဝံ ဣတိသဒ္ဒလောပယောဇနာဝသေန အညော သဒ္ဒသန္နိဝေသော တေနေဝ အညော အတ္ထပဋိဝေဓော စ ဘဝတိ. ‘‘ခီဏာသဝဿ တေ ပဋိဇာနတောတိ’’အာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဋ္ဌကထာယံ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတောတိ ‘‘အဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မယာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိ [Pg.349] ဧဝံ ပဋိဇာနတော တဝါတိ ယော အတ္ထော ဝုတ္တော, သောပိ ယထာဒဿိတော အတ္ထောယေဝ. ဧဝံပကာရံ ဉတွာ ပဏ္ဍိတဇာတိယေန ကုလပုတ္တေန အမှေဟိ ဝုစ္စမာနာ ‘‘အဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ တွံ ပဋိဇာနာသီ’’တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ သကြိယာပဒါ အယံ ပဒမာလာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ –

现在，为使听者于领会义理与文句上成就最高善巧，我们再宣说一些更为殊胜、能破除于语别中之迷惑、能带来最极细微智慧的名词格位变化。此等皆依巴利圣典之理，如：“你自称是正觉者”、“你自称是农夫”、“你自称是优婆塞”、“当你自称为正等觉者时，此等法尚未被圆满证悟”等。于此，“sambuddho paṭijānāsi”（你自称是正觉者）应理解为省略了“iti”（如是）一词，义为：“你自称：‘我是正等觉者’”。此理亦适用于“你自称是农夫”等句。至于“sammāsambuddhassa te paṭijānato”（当你自称为正等觉者时），此处亦因运用“iti”的省略，即“（对）自称‘我是正等觉者’的你”，故而有不同的词语组合，并由此产生不同的义理通达。“当你自称为漏尽者时”等句，亦是同理。然于义注中，“sammāsambuddhassa te paṭijānatoti”所说之义为：“（对）自称‘我是正等觉者，一切法皆为我所圆满证悟’的你”，此义亦如前所示。有智的良家子了知此类法后，对于“你自称：‘我是正等觉者’”此义，应确立由我们所阐述的、此带动词的名词格位变化如下：

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တွံ ပဋိဇာနံ တိဋ္ဌသိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ တံ ပဋိဇာနန္တံ ပဿတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တေ ပဋိဇာနတာ ဓမ္မော ဒေသိတော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဒီယတေ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသ္မာ တယာ ပဋိဇာနတာ အပေတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဓမ္မော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသ္မိံ တယိ ပဋိဇာနန္တေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ. တထာ ‘‘ခီဏာသဝေါ တွံ ပဋိဇာနာသီ’’တိအာဒိနာပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

你自称为正等觉者而站立。他看见自称为正等觉者的你。法由自称为正等觉者的你所说。供养被给予自称为正等觉者的你。他从自称为正等觉者的你处离开。自称为正等觉者的你的法。信安住于自称为正等觉者的你之中。同样，“你自称是漏尽者”等句亦应如是广说。

ဣဒ္ဓိမာ ဘိက္ခု ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ. ဣဒ္ဓိမန္တော ဘိက္ခူ ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တီတိ ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ အယမ္ပိ သကြိယာပဒါ ပဒမာလာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ –

一位有神通的比丘，能从一化为多，从多化为一。诸有神通的比丘，亦能从一化为多，从多化为一。于此义，此带动词的格位变化亦应确立如下：

ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တော ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တော ဘိက္ခု တိဋ္ဌတိ, ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တာ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တာ ဘိက္ခူ တိဋ္ဌန္တိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တံ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တံ ဘိက္ခုံ ပဿတိ, ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တေ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တေ ဘိက္ခူ ပဿတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တေန ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တေန ဘိက္ခုနာ ဓမ္မော ဒေသိတော, ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တေဟိ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တဿ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တဿ ဘိက္ခုနော ဒီယတေ. သေသံ [Pg.350] ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဘော ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တ ဘိက္ခု တွံ ဓမ္မံ ဒေသေဟိ, ဘောန္တော ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တာ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တာ တုမှေ ဓမ္မံ ဒေသေထာတိ. ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကေဝဋ္ဋသုတ္တံ သာဓကံ. ‘‘ဣဓ ကေဝဋ္ဋ ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ, အာဝိဘာဝံ…ပေ… တမေနံ အညတရော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဿတိ တံ ဘိက္ခုံ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တံ ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တံ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တ’’န္တိ ဣဒံ ကေဝဋ္ဋသုတ္တံ.

一位能从一化为多、从多化为一的比丘站立；诸位能从一化为多、从多化为一的比丘站立。他看见一位能从一化为多、从多化为一的比丘；他看见诸位能从一化为多、从多化为一的比丘。法由一位能从一化为多、从多化为一的比丘所说；法由诸位能从一化为多、从多化为一的比丘所说。供养被给予一位能从一化为多、从多化为一的比丘。其余应予广说。贤友，能从一化为多、从多化为一的比丘，请你说法！诸贤友，能从一化为多、从多化为一的比丘们，请你们说法！于此，《坚固经》(Kevaṭṭasuttaṃ)可为佐证。“在此，坚固(Kevaṭṭa)，有比丘体验种种神通。他从一化为多，从多化为一，显现……某位有信、心喜者看见那位比丘体验种种神通，从一化为多，从多化为一。”此即《坚固经》。

ဧကောဧကာယ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တော ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒတိ, ဧကောဧကာယ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တာ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဝဒန္တိ. ဧကောဧကာယ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တံ ဘိက္ခုံ ပဿတိ, ဧကောဧကာယ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တေ ဘိက္ခူ ပဿတိ. သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ ပန ‘‘န တွေဝ ဧကောဧကာယ, မာတုဂါမေန သလ္လပေ’’တိအာဒိကံ ပါဠိပဒံ သာဓကံ. ဧတ္ထ ဟိ ဧကောဧကာယာတိ ဣဒံ အဗျယပဒသဒိသံ ရူဠှီပဒန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ, အညမညန္တိ သဒ္ဒဿ ဝိယ စ ဧကပဒတ္တူပဂမနဉ္စဿ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဘိက္ခု ဝိနာ ဒုတိယေန သယံ ဧကော ဟုတွာ ဧကာယ ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိန္တိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘ဧကောဧကာယာ’’တိ ဣဒံ ပဒံ န ရူဠှီပဒန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ သန္တေပိ န ‘‘ဧကော’’တိ သဒ္ဒေါ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ပဒေန သမာနာဓိကရဏော. ယဒိ သမာနာဓိကရဏော သိယာ, ‘‘နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တ’’န္တိအာဒိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ‘‘ဧကာယာ’’တိ သဒ္ဒေါပိ န အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗေန ‘‘ဣတ္ထိယာ’’တိ ပဒေန သမာနာဓိကရဏော. ယဒိ သမာနာဓိကရဏော သိယာ, ‘‘မာတုဂါမေနာ’’တိ [Pg.351] န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ ဝိသေသာဘာဝတော ဒွိရုတ္တဘာဝါပဇ္ဇနတော စ. ကိဉ္စ ဘိယျော ‘‘မာတုဂါမေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဧကေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, ဧကန္တတော ပန ‘‘ဧကောဧကာယာ’’တိ ဣဒံ ပဒံ ပုမိတ္ထိသင်္ခါတံ အတ္ထံ အပေက္ခတိ, န သမာနာဓိကရဏပဒံ, တသ္မာ ‘‘ဒွေ ဇာနိပတယော အညမညံ သလ္လပေန္တီ’’တိအာဒီသု ‘‘အညမည’’န္တိ ပဒဿ ဝိယ စ ‘‘ဧကောဧကာယာ’’တိ ဣမဿ ဧကပဒတ္တဉ္စ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တဿ ဘိက္ခုနော ဝိသေသနတ္တဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ယဿံ နိသဇ္ဇကြိယာယံ ဘိက္ခုပိ ဧကောဝ ဟောတိ, ဣတ္ထီပိ ဧကာဝ. သာ ကြိယာ ရူဠှီဝသေန ‘‘ဧကောဧကာယာ’’တိ ဝုစ္စတိ, တာဒိသာယ ဧကောဧကာယ နိသဇ္ဇကြိယာယ ဘိက္ခု မာတုဂါမေန သဒ္ဓိန္တိပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣမိနာ နယေန အညေသမ္ပိ ရူဠှီသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ယထာပယောဂံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ယောဇေတဗ္ဗာ. ဣစ္စေဝံ ဝါစ္စာဘိဓေယျလိင်္ဂါဒီနံ နာမိကပဒမာလာ နာနပ္ပကာရတော ပကာသိတာ.

一位比丘与一位妇女单独在僻静处同坐而如是说；诸比丘（各自）与一位妇女单独在僻静处同坐而如是说。他看见一位比丘与一位妇女单独在僻静处同坐；他看见诸比丘（各自）与一位妇女单独在僻静处同坐。其余应予广说。于此，“不应与妇女单独交谈”(na tveva ekoekāya, mātugāmena sallape)等巴利文句可为佐证。于此，“ekoekāya”（一与一）应被视为一个类似不变语的惯用语，并应知其如“aññamañña”（相互）一词般，已合为一词。在此“比丘无第二人，独自与一位女性一起”的意义中，“ekoekāya”一词则不应被视为惯用语。即便如此，“eko”一词亦不与“bhikkhu”一词同格。若同格，则不应说“nisajjaṃ kappenta”（安排同坐）等。“ekāya”一词亦不与所省略的“itthiyā”（女性）一词同格。若同格，则不应说“mātugāmena”（与妇女），因无差别而导致重复。再者，因已说“mātugāmena”，故（若为同格）应说“ekena”。然而，“ekoekāya”一词是绝对地关涉男与女之数，而非同格之词。是故，应知此“ekoekāya”如“夫妻二人相互交谈”等句中的“aññamaññaṃ”一词般，已合为一词，且是修饰“安排同坐的比丘”的限定词。或者，于其同坐之行中，比丘亦为一人，女性亦为一人，此行依惯例称为“ekoekāya”。因此，“比丘与妇女单独同坐”亦应理解为此义。循此理，其他惯用语的名词格位变化亦应根据用法，配合单数与复数。如是，能说、所说、性等的名词格位变化已从各方面予以阐明。

သုမဓုရတရသဒ္ဒနိတိံ ဣမံ,ပဋုတရမတိတံ သုသိခေ ဝရံ;

ဝိဒုဝိမတိတမောပဟရိံ ရဝိံ,မတိကုမုဒပဗောဓိနိသာပတိံ.

当善学此极甘美、超胜敏慧之殊胜音理，其如日轮，能除智者之迷暗；如月主，能令慧莲绽放。

ကတဝိညူဇနဿာသ-သာသနဿာဘိဝုဒ္ဓိယာ;

ဓိယာ နီတိမိမံ သာဓု, သာဓုကညေဝ လက္ခယေ.

为令博学智者与教法兴盛，当以智慧善察此论典。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具注释之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为获得善巧而造的《声律论》中

ဝါစ္စာဘိဓေယျလိင်္ဂါဒိပရိဒီပနော နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

阐明能说、所说、性等的名词词形变化分析

ဧကာဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第十一章。

ဧတ္တာဝတာ [Pg.352] ဘူဓာတုမယာနံ ပုလ္လိင်္ဂါနံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ နပုံသကလိင်္ဂါနဉ္စ နာမိကပဒမာလာ ယထာရဟံ လိင်္ဂန္တရေဟိ သဒ္ဒန္တရေဟိ အတ္ထန္တရေဟိ စ သဒ္ဓိံ နာနပ္ပကာရတော ဒဿိတာ. သဗ္ဗနာမာနိ ဟိ ဌပေတွာ နယတော အညာနိ ကာနိစိ နာမာနိ အဂ္ဂဟိတာနိ နာမ နတ္ထိ.

至此，阳性、阴性及中性名词的词形变化，已连同其他不同的性、词形及意义，适当地以多种方式展示。确实，除了代词，依此方法，没有任何名词未被涵盖。

၁၂. သဗ္ဗနာမတံသဒိသနာမနာမိကပဒမာလာ

12. 代词及类代词名词的词形变化

ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ, သဗ္ဗနာမဉ္စ တဿမံ;

နာမဉ္စ ယောဇိတံ နာနာ-နာမေဟေဝ ဝိသေသတော.

此后我当说，代词及其同类词，以及其如何特别地与各种名词结合。

ယာနိ ဟောန္တိ တိလိင်္ဂါနိ, အနုကူလာနိ ယာနိ စ;

တိလိင်္ဂါနံ ဝိသေသေန, ပဒါနေတာနိ နာမတော.

凡具三性者，及随顺于三性者；依三性之别，此等词语皆属名词。

‘‘သဗ္ဗသာဓာရဏကာနိ, နာမာနိ’’စ္စေဝ အတ္ထတော;

သဗ္ဗနာမာနိ ဝုစ္စန္တိ, သတ္တဝီသတိ သင်္ခတော.

其义为“一切共通之名”，故称为代词，其数二十七。

တေသု ကာနိစိ ရူပေဟိ, သေသာညေဟိ စ ယုဇ္ဇရေ;

ကာနိစိ ပန သဟေဝ, ဧတေသံ လက္ခဏံ ဣဒံ.

其中一些词形与他者同，一些则相异；亦有一些两者兼具，此即彼等之特征。

ဧတသ္မာ လက္ခဏာ မုတ္တံ, န ပဒံ သဗ္ဗနာမိကံ;

တသ္မာတီတာဒယော သဒ္ဒါ, ဂုဏနာမာနိ ဝုစ္စရေ.

不具此等特征之词，则非为代词；是故“过去”等词语，被称为性质名词。

သဗ္ဗနာမာနိ နာမ – သဗ္ဗ ကတရ ကတမ ဥဘယ ဣတရအည အညတရ အညတမ ပုဗ္ဗ ပရ အပရ ဒက္ခိဏ ဥတ္တရ အဓရယတ ဧတ ဣမ အမုကိံ ဧက ဥဘ ဒွိတိ စတု တုမှ အမှ ဣစ္စေတာနိ သတ္တဝီသ.

代词计二十七，即：一切（sabba）、何者（二中择一）（katara）、何者（多中择一）（katama）、两者（ubhaya）、另一（itara）、其他（añña）、某一（aññatara）、某一（aññatama）、前（pubba）、后（para）、另外（apara）、南（dakkhiṇa）、北（uttara）、下（adhara）、关系词（ya）、彼（ta）、此（eta）、此（ima）、彼（amu）、何（kiṃ）、一（eka）、两者（ubha）、二（dvi）、三（ti）、四（catu）、汝（tumha）、我（amha）。

ဧတေသု သဗ္ဗသဒ္ဒေါ သကလတ္ထော, သော စ သဗ္ဗသဗ္ဗာဒိဝသေန ဉေယျော. ကတရ ကတမသဒ္ဒါ ပုစ္ဆနတ္ထာ. ဥဘယသဒ္ဒေါ ဒွိအဝယဝသမုဒါယဝစနော. ဣတရသဒ္ဒေါ ဝုတ္တပဋိယောဂီဝစနော. အညသဒ္ဒေါ အဓိဂတာပရဝစနော. အညတရ အညတမသဒ္ဒါ အနိယမတ္ထာ. ပုဗ္ဗာဒယော ဥတ္တရပရိယန္တာ ဒိသာကာလာဒိဝဝတ္ထာဝစနာ. တထာ ဟိ ပုဗ္ဗ [Pg.353] ပရာ ပရ ဒက္ခိဏုတ္တရသဒ္ဒါ ပုလ္လိင်္ဂတ္တေ ယထာရဟံ ကာလဒေသာဒိဝစနာ, ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တေ ဒိသာဒိဝစနာ, နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ ဌာနာဒိဝစနာ. အဓရသဒ္ဒေါပိ ဟေဋ္ဌိမတ္ထဝါစကော ဝဝတ္ထာဝစနောယေဝ, သော စ တိလိင်္ဂေါ ‘‘အဓရော ပတ္တော. အဓရာ အရဏီ, အဓရံ ဘာဇန’’မိတိ, ယံသဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. တံသဒ္ဒေါ ပရမ္မုခါဝစနော. ဧတသဒ္ဒေါ သမီပဝစနော. ဣမသဒ္ဒေါ အစ္စန္တသမီပဝစနော. အမုသဒ္ဒေါ ဒူရဝစနော. ကိံသဒ္ဒေါ ပုစ္ဆနတ္ထော. ဧကသဒ္ဒေါ သင်္ခါဒိဝစနော. ဝုတ္တဉှိ –

于此等词中，sabba词义为“全部”，应知其有“每一个”等义。katara、katama二词用于疑问。ubhaya词表由二部分构成之集合。itara词表与已说者相对。añña词表已知的另一个。aññatara、aññatama二词表不确定。从pubba至uttara等词，表方位、时间等之限定。例如，pubba、para、apara、dakkhiṇa、uttara等词，于阳性时，随宜表时间、地方等；于阴性时，表方位等；于中性时，表处所等。adhara词亦表下方之义，同为限定词，其通用于三性，如：adharo patto（下方的钵）、adharā araṇī（下方的钻木）、adharaṃ bhājanaṃ（下方的器皿）。ya词表不确定。ta词指不在眼前者。eta词指近处者。ima词指极近处者。amu词指远处者。kiṃ词用于疑问。eka词表数量等。如所说——

ဧကသဒ္ဒေါ အညတ္ထသေဋ္ဌအသဟာယသင်္ခါဒီသု ဒိဿတိ. တထာ ဟေသ ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ, ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒီသု အညတ္ထေ ဒိဿတိ. ‘‘စေတသော ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိအာဒီသု သေဋ္ဌေ. ‘‘ဧကော ဝူပကဋ္ဌော’’တိအာဒီသု အသဟာယေ. ‘‘ဧကောဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ခဏော စ သမယော စ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိအာဒီသု သင်္ခါယန္တိ.

eka词可见于“其他”、“最胜”、“无伴”、“数”等义。例如，于‘“我与世界是常，唯此是实，余者皆虚”，一些人如是说’等中，eke为“其他”义。于‘心一境性（cetaso ekodibhāva）’等中，为“最胜”义。于‘独自远离（eko vūpakaṭṭho）’等中，为“无伴”义。于‘诸比丘，仅有一刹那、一时机宜修梵行’等中，为“数”义。

ယတ္ထေသ သင်္ခါဝစနော, တတ္ထေကဝစနန္တောဝ. ဥဘသဒ္ဒေါ ဒွိသဒ္ဒပရိယာယော. ဒွိတိစတုသဒ္ဒါ သင်္ခါဝစနာ, သဗ္ဗကာလံ ဗဟုဝစနန္တာဝ. တုမှသဒ္ဒေါ ယေန ကထေတိ, တသ္မိံ ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ. အမှသဒ္ဒေါ အတ္တနိ ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ.

当eka为数词时，则唯用于单数。ubha词为dvi词之同义词。dvi、ti、catu等数词，恒为复数。tumha词指言说之对象。amha词指自身。

ဣဒါနိ တေသံ နာမိကပဒမာလံ ကထယာမ –

今当说彼等之词形变化——

သဗ္ဗော, သဗ္ဗေ. သဗ္ဗံ, သဗ္ဗေ. သဗ္ဗေန, သဗ္ဗေဟိ, သဗ္ဗေဘိ. သဗ္ဗဿ, သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ. သဗ္ဗသ္မာ, သဗ္ဗမှာ, သဗ္ဗေဟိ, သဗ္ဗေဘိ. သဗ္ဗဿ, သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ. သဗ္ဗသ္မိံ, သဗ္ဗမှိ, သဗ္ဗေသု. ဘော သဗ္ဗ, ဘဝန္တော သဗ္ဗေ.

（阳性）主格：sabbo, sabbe。宾格：sabbaṃ, sabbe。工具格：sabbena; sabbehi, sabbebhi。与格：sabbassa; sabbesaṃ, sabbesānaṃ。离格：sabbasmā, sabbamhā; sabbehi, sabbebhi。属格：sabbassa; sabbesaṃ, sabbesānaṃ。处格：sabbasmiṃ, sabbamhi; sabbesu。呼格：bho sabba; bhavanto sabbe。

တတြ [Pg.354] ‘‘သဗ္ဗော ဘူတော, သဗ္ဗေ ဘူတာ’’တိအာဒိနာ, ‘‘သဗ္ဗော ပုရိသော, သဗ္ဗေ ပုရိသာ’’တိအာဒိနာ စ နယေန သဗ္ဗာနိ ပုလ္လိင်္ဂနာမေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ယာနိ ပန ယမကမဟာထေရေန ပုန္နပုံသကဝိသယေ သဗ္ဗ ကတရ ကတမာဒီနံ အညာနိပိ ရူပါနိ ဝုတ္တာနိ. တံ ယထာ?

于此，应依“sabbo bhūto, sabbe bhūtā”（一切有情）及“sabbo puriso, sabbe purisā”（一切人）等范例，将其与所有阳性名词结合。此外，耶摩迦（Yamaka）大长老于阴性、中性方面，亦说及sabba、katara、katama等之其他词形。其如何？

‘‘သဗ္ဗာ’’ ဣစ္စာဒိကံ ရူပံ, နိဿက္ကေ ဘုမ္မကေ ပန;

‘‘သဗ္ဗေ’’ ဣစ္စာဒိကံ ရူပံ, ယမကေန ပကာသိတံ.

“sabbā”等词形，用于非作业主格（nissakka）与地格（bhummaka）；而“sabbe”等词形，亦由耶摩迦所阐明。

တဉ္စေ ဥပပရိက္ခိတွာ, ယုတ္တံ ဂဏှန္တု ယောဂိနော;

သဗ္ဗနာမိကရူပဉှိ, ဝိဝိဓံ ဒုဗ္ဗုဓံ ယတော.

研习者应细察之，取其合宜者；因为代词的词形，既繁多又难解。

သဗ္ဗာ, သဗ္ဗာ, သဗ္ဗာယော. သဗ္ဗံ, သဗ္ဗာ, သဗ္ဗာယော. သဗ္ဗာယ, သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာဟိ, သဗ္ဗာဘိ. သဗ္ဗာယ, သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာသံ. သဗ္ဗာယ, သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာဟိ, သဗ္ဗာဘိ. သဗ္ဗာယ, သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာသံ. သဗ္ဗာယံ, သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗဿံ, သဗ္ဗာသု. ဘောတိ သဗ္ဗေ, ဘောတိယော သဗ္ဗာ, သဗ္ဗာယော. ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တေ နာမိကပဒမာလာ.

（阴性）主格：sabbā; sabbā, sabbāyo。宾格：sabbaṃ; sabbā, sabbāyo。工具格：sabbāya, sabbassā; sabbāhi, sabbābhi。与格：sabbāya, sabbassā; sabbāsaṃ。离格：sabbāya, sabbassā; sabbāhi, sabbābhi。属格：sabbāya, sabbassā; sabbāsaṃ。处格：sabbāyaṃ, sabbassā, sabbassaṃ; sabbāsu。呼格：bhoti sabbe; bhotiyo sabbā, sabbāyo。此为阴性词形变化。

ဧတ္ထ ‘‘သဗ္ဗာ ဘာဝိကာ, သဗ္ဗာ ဘာဝိကာယော’’တိ, ‘‘သဗ္ဗာ ကညာ, သဗ္ဗာ ကညာယော’’တိ စ အာဒိနာ ဣတ္ထိလိင်္ဂသဗ္ဗနာမာနိ သဗ္ဗေဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗဿာ’’တိ ပဒံ တတိယာစတုတ္ထီပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီဝသေန ပဉ္စဓာ ဝိဘတ္တံ ‘‘တဿာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိ’’န္တိ ကရဏပ္ပယောဂါဒိဒဿနတော. သဗ္ဗဿာ ကညာယ ကတံ. သဗ္ဗဿာ ကညာယ ဒေတိ. အယံ ကညာ သဗ္ဗဿာ ကညာယ ဟီနာ ဝိရူပါ. အယံ ကညာ သဗ္ဗဿာ ကညာယ ဥတ္တမာ အဘိရူပါ. သဗ္ဗဿာ ကညာယ အပေတိ, သဗ္ဗဿာ ကညာယ ဓနံ. သဗ္ဗဿာ ကညာယ ပတိဋ္ဌိတံ.

于此，“sabbā bhāvikā, sabbā bhāvikāyo”（一切女修行者）及“sabbā kaññā, sabbā kaññāyo”（一切少女）等，阴性代词当与所有阴性词结合。于此，sabbassā一词，依第三、四、五、六、七格而有五种分别，如“与彼少女（tassā kumārikāya saddhiṃ）”所示之工具格等用法。例如：由一切少女所作（工具格）。给予一切少女（与格）。此少女劣于一切少女（离格）。此少女优于一切少女（离格）。从一切少女离开（离格）。一切少女之财富（属格）。于一切少女中确立（处格）。

သဗ္ဗံ, သဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗံ, သဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗေန, သဗ္ဗေဟိ, သဗ္ဗေဘိ. သဗ္ဗဿ, သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ. သဗ္ဗသ္မာ, သဗ္ဗမှာ, သဗ္ဗေဟိ, သဗ္ဗေဘိ[Pg.355]. သဗ္ဗဿ, သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ. သဗ္ဗသ္မိံ, သဗ္ဗမှိ, သဗ္ဗေသု. ဘော သဗ္ဗ, ဘဝန္တော သဗ္ဗာနိ. နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ နာမိကပဒမာလာ.

（中性）主格：sabbaṃ, sabbāni。宾格：sabbaṃ, sabbāni。工具格：sabbena; sabbehi, sabbebhi。与格：sabbassa; sabbesaṃ, sabbesānaṃ。离格：sabbasmā, sabbamhā; sabbehi, sabbebhi。属格：sabbassa; sabbesaṃ, sabbesānaṃ。处格：sabbasmiṃ, sabbamhi; sabbesu。呼格：bho sabba; bhavanto sabbāni。此为中性词形变化。

ဧတ္ထ ‘‘သဗ္ဗံ ဘူတံ, သဗ္ဗာနိ ဘူတာနိ. သဗ္ဗံ စိတ္တံ, သဗ္ဗာနိ စိတ္တာနီ’’တိ စ အာဒိနာ နပုံသကလိင်္ဂသဗ္ဗနာမာနိ သဗ္ဗေဟိ နပုံသကလိင်္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သဗ္ဗသဒ္ဒဿ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ပဒမာလာ ဘဝတိ.

于此，“sabbaṃ bhūtaṃ, sabbāni bhūtāni”（一切有情）及“sabbaṃ cittaṃ, sabbāni cittāni”（一切心）等，中性代词当与所有中性词结合。如是，sabba一词即具三性之词形变化。

ဣဒါနိဿ ပရပဒေန သဒ္ဓိံ သမာသော ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘သဗ္ဗသာဓာရဏော သဗ္ဗဝေရီ’’ဣတိ. တတ္ထ သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏော သဗ္ဗသာဓာရဏော. သဗ္ဗေသံ ဝေရီ, သဗ္ဗေ ဝါ ဝေရိနော ယဿ သောယံ သဗ္ဗဝေရီတိ သမာသဝိဂ္ဂဟော. ယထာ ပန သဗ္ဗသဒ္ဒဿ ပဒမာလာ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ယောဇိတာ, ဧဝံ ကတရသဒ္ဒါဒီနမ္ပိ အဓရသဒ္ဒပရိယန္တာနံ ယောဇေတဗ္ဗာ.

现在应当了解它与他词的复合，如“sabbasādhāraṇo”（一切共通的）、“sabbaverī”（一切之敌）。其中，“sabbasādhāraṇo”的复合词分析为“sabbesaṃ sādhāraṇo”（对一切共通）。“sabbaverī”的复合词分析为“sabbesaṃ verī”（对一切为敌）或“sabbe vā verino yassa so ayaṃ sabbaverī”（一切是他的敌人，故为一切之敌）。如同sabba一词的词形变化可用于三性，从katara到adhara等词也应同样运用。

တတြာယံ ဥဘယသဒ္ဒဝဇ္ဇိတော ပုလ္လိင်္ဂပေယျာလော –

此处是省略ubhaya一词的阳性词系列——

ကတရော, ကတရေ. ကတရံ…ပေ… ဘော ကတရ, ဘဝန္တော ကတရေ. ကတမော, ကတမေ. ဣတရော, ဣတရေ. အညော, အညေ. အညတရော, အညတရေ. အညတမော, အညတမေ. ပုဗ္ဗော, ပုဗ္ဗေ. ပရော, ပရေ. အပရော, အပရေ. ဒက္ခိဏော, ဒက္ခိဏေ. ဥတ္တရော, ဥတ္တရေ. အဓရော, အဓရေ…ပေ… ဘော အဓရ, ဘဝန္တော အဓရေတိ.

Kataro, katare. Kataraṃ…（等）… bho katara, bhavanto katare. Katamo, katame. Itaro, itare. Añño, aññe. Aññataro, aññatare. Aññatamo, aññatame. Pubbo, pubbe. Paro, pare. Aparo, apare. Dakkhiṇo, dakkhiṇe. Uttaro, uttare. Adharo, adhare…（等）… bho adhara, bhavanto adhare.

အယံ ပန ဥဘယသဒ္ဒသဟိတော နပုံသကလိင်္ဂပေယျာလော –

此为包含ubhaya一词的中性词系列——

ကတရံ, ကတရာနိ. ကတရံ…ပေ… ဘော ကတရ, ဘဝန္တော ကတရာနိ. ကတမံ. ဥဘယံ. ဣတရံ. အညံ. အညတရံ. အညတမံ. ပုဗ္ဗံ. ပရံ. အပရံ. ဒက္ခိဏံ. ဥတ္တရံ. အဓရံ, အဓရာနိ. အဓရံ…ပေ… ဘော အဓရ, ဘဝန္တော အဓရာနီတိ.

Kataraṃ, katarāni. Kataraṃ…（等）… bho katara, bhavanto katarāni. Katamaṃ. Ubhayaṃ. Itaraṃ. Aññaṃ. Aññataraṃ. Aññatamaṃ. Pubbaṃ. Paraṃ. Aparaṃ. Dakkhiṇaṃ. Uttaraṃ. Adharaṃ, adharāni. Adharaṃ…（等）… bho adhara, bhavanto adharāni.

ဣဒါနိ [Pg.356] ပုန္နပုံသကလိင်္ဂါနံ ပရသဒ္ဒါဒီနံ ရူပန္တရနိဒ္ဒေသော ဝုစ္စတိ. ကစ္စာယနသ္မိဉှိ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ဝိယ ‘‘ပရာ’’တိ ပဌမာဗဟုဝစနံ ဒိဿတိ. ဧဝရူပေါ နယော အပရသဗ္ဗကတရာဒီသု အညတမပရိယောသာနေသု နဝသု အပ္ပသိဒ္ဓေါ, လဗ္ဘမာနော ပုဗ္ဗဒက္ခိဏုတ္တရာဓရေသု စတူသု လဗ္ဘေယျ. တထာ ‘‘ပုရိသေ’’တိ ဝိယ ပါဠိအာဒီသု ‘‘ပုဗ္ဗေ’’တိ သစ္စသင်္ခေပေ ‘‘ဣတရေ’’တိ, ကစ္စာယနေ စ ‘‘ပရေ’’တိ သတ္တမီဧကဝစနံ ဒိဿတိ. ဧဝရူပေါ နယော သဗ္ဗ အညသဒ္ဒေသု အပ္ပသိဒ္ဓေါ, လဗ္ဘမာနော ကတရကတမာဒီသု သေသေသု အဓရပရိယောသာနေသု ဒွါဒသသု လဗ္ဘေယျ. တထာ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ဝိယ သဗ္ဗာ ကတရာ ဣစ္စာဒိ ပဉ္စမီဧကဝစနနယော ပါဠိအာဒီသု အပ္ပသိဒ္ဓေါ. ဧဝံ သန္တေပိ အယံ နယော ပုနပ္ပုနံ ဥပပရိက္ခိတွာ ယုတ္တော စေ, ဂဟေတဗ္ဗော.

现在要说明阳性与中性词para等的其他词形解释。在迦旃延(Kaccāyana)的著作中，可见第一格复数“parā”，如同“purisā”。这种用法不见于apara、sabba、katara等直到aññatama为止的九个词，但可见于pubba、dakkhiṇa、uttara、adhara这四个词。同样，如同“purise”，在《真实纲要》(Saccasaṅkhepa)等巴利典籍中可见处格单数“pubbe”、“itare”，在迦旃延的著作中可见“pare”。这种用法不见于sabba与añña二词，但可见于从katara、katama到adhara为止的其余十二个词。同样，如同“purisā”，像“sabbā”、“katarā”等词的第五格单数用法，在巴利典籍等中不见。即便如此，此种用法也应反复审察，若合理，则可采纳。

အယံ ပန ဥဘယသဒ္ဒသဟိတော ဣတ္ထိလိင်္ဂပေယျာလော –

此为包含ubhaya一词的阴性词系列——

ကတရာ, ကတရာ, ကတရာယော. ကတရံ…ပေ… ဘောတိ ကတရေ, ဘောတိယော ကတရာ, ကတရာယော. ကတမာ. ဥဘယာ. ဣတရာ. အညတရာ. အညတမာ. ပုဗ္ဗာ. ပရာ. အပရာ. ဒက္ခိဏာ. ဥတ္တရာ. အဓရာ, အဓရာ, အဓရာယော. အဓရံ…ပေ… ဘောတိ အဓရေ, ဘောတိယော အဓရာ, အဓရာယောတိ.

Katarā, katarā, katarāyo. Kataraṃ…（等）… bhoti katare, bhotiyo katarā, katarāyo. Katamā. Ubhayā. Itarā. Aññatarā. Aññatamā. Pubbā. Parā. Aparā. Dakkhiṇā. Uttarā. Adharā, adharā, adharāyo. Adharaṃ…（等）… bhoti adhare, bhotiyo adharā, adharāyo.

ယသ္မာ ပနေတေသု ဣတရ အည အညတရ အညတမာနံ ပါဠိယာဒီသု ‘‘ဣတရိဿာ’’တိအာဒိဒဿနတော ကောစိ ဘေဒေါ ဝတ္တဗ္ဗော[Pg.357], တသ္မာ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဧကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဣတရိဿာ, ဣတရာယ, အညိဿာ, အညာယ. အညတရိဿာ, အညတရာယ, အညတမိဿာ, အညတမာယာ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တထာ တတိယာပဉ္စမီနမေကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘တဿာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ. ကဿာဟံ ကေန ဟာယာမီ’’တိ ကရဏနိဿက္ကပ္ပယောဂဒဿနတော သတ္တမိယာ ပနေကဝစနဋ္ဌာနေ ‘‘ဣတရိဿာ, ဣတရိဿံ, ဣတရာယ, ဣတရာယံ, အညိဿာ, အညိဿံ, အညာယ, အညာယံ, အညတရိဿာ, အညတရိဿံ, အညတရာယ, အညတရာယံ, အညတမိဿာ, အညတမိဿံ, အညတမာယ, အညတမာယ’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘အညတရော ဘိက္ခု အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟောတီ’’တိ ပါဠိဒဿနတော.

因为在itara、añña、aññatara、aññatama这些词中，从巴利(pāḷi)圣典等处所见的“itarissā”等形式可以了知某些差异，因此在第四格与第六格单数的位置，应当配合为“itarissā, itarāya, aññissā, aññāya. Aññatarissā, aññatarāya, aññatamissā, aññatamāyā”。同样，在第三格与第五格单数的位置，从“tassā kumārikāya saddhiṃ”与“Kassāhaṃ kena hāyāmī”等工具格和离格的用法来看；而在第七格单数的位置，则应当配合为“itarissā, itarissaṃ, itarāya, itarāyaṃ, aññissā, aññissaṃ, aññāya, aññāyaṃ, aññatarissā, aññatarissaṃ, aññatarāya, aññatarāyaṃ, aññatamissā, aññatamissaṃ, aññatamāya, aññatamāyaṃ”，这是根据巴利圣典“某个比丘对某个女子生起执着之心”的例子。

တတြ သဗ္ဗသဒ္ဒေါ သဗ္ဗသဗ္ဗံ, ပဒေသသဗ္ဗံ, အာယတနသဗ္ဗံ, သက္ကာယသဗ္ဗန္တိ စတူသု ဝိသယေသု ဒိဋ္ဌပ္ပယောဂေါ. တထာ ဟေသ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထမာဂစ္ဆန္တီ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗသဗ္ဗသ္မိံ အာဂတော. ‘‘သဗ္ဗေသံ ဝေါ သာရိပုတ္တာ သုဘာသိတံ ပရိယာယေနာ’’တိအာဒီသု ပဒေသသဗ္ဗသ္မိံ. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမိ…ပေ… ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ…ပေ… မနော စေဝ ဓမ္မာ စာ’’တိ ဧတ္ထ အာယတနသဗ္ဗသ္မိံ. ‘‘သဗ္ဗံ သဗ္ဗတော သဉ္ဇာနာတီ’’တိအာဒီသု သက္ကာယသဗ္ဗသ္မိံ. တတ္ထ သဗ္ဗသဗ္ဗသ္မိံ အာဂတော နိပ္ပဒေသော, ဣတရေသု တီသု သပ္ပဒေသောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣစ္စေဝံ –

其中，“sabba”（一切）一词在四种对象中被使用：全体的一切、部分的一切、处的一切、有身的一切。例如“一切法以一切方式都呈现在世尊的智慧之中”等句，是全体的一切。“舍利弗，你们所有人的话，都是依理的善说”等句，是部分的一切。“诸比丘，我将为你们讲说一切，仔细听，好好思考，我将讲述……诸比丘，什么是一切？就是眼与色……乃至意与法”等句，是处的一切。“于一切之中认知一切”等句，是有身的一切。其中，全体的一切是无部分的，其余三种则被认为是有部分的。就是这样——

သဗ္ဗသဗ္ဗပဒေသေသု[Pg.358], အထော အာယတနေပိ စ;

သက္ကာယေ စာတိ စတူသု, သဗ္ဗသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ.

于全体与部分，亦于诸处及有身，于此四者中，“一切”之词转。

ကတရ ကတမသဒ္ဒေသု ကတရသဒ္ဒေါ အပ္ပေသု ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဘိယျော ဝါ အပ္ပမုပါဒါယ ဝတ္တတိ. ကတမသဒ္ဒေါ ဗဟူသု ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ဥပါဒါယ ဝတ္တတိ. ကတရသဒ္ဒေါ ဟိ အပ္ပဝိသယော, ကတမသဒ္ဒေါ ဗဟုဝိသယော. တတြိမေ ပယောဂါ ‘‘ကတရေန မဂ္ဂေန ဂန္တဗ္ဗံ. သမုဒ္ဒေါ ကတရော အယံ. ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတိ. ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ဒိသာ စတဿော ဝိဒိသာ စတဿော, ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသတာ, ဣမာယော, ကတမံ ဒိသံ တိဋ္ဌတိ နာဂရာဇာ’’. ဣစ္စေဝမာဒယော ဘဝန္တိ. ဥဘယော. ဥဘယံ. ဥဘယော. ဥဘယေန. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂေ သဗ္ဗသဒ္ဒသမံ. ဥဘယော ဇနာ တိဋ္ဌန္တိ. ဥဘယော ဇနေ ပဿတိ. ယထာ ဥဘော ပုတ္တာ. ဥဘော ပုတ္တေတိ. ‘‘ဥဘယော’’တိ ဟိ ပဒံ ‘‘ဥဘော’’တိ ပဒမိဝ ဗဟုဝစနန္တဘာဝေန ပသိဒ္ဓံ, န တွေကဝစနန္တဘာဝေန. ဧတ္ထ ဟိ –

在“katara”与“katama”二词中，“katara”一词用于指代少数中的一个、两个、三个或更多，是就少数而言。“katama”一词用于指代多数中的一个、两个、三个或更多，是就多数而言。“katara”一词范围小，“katama”一词范围大。以下是其用例：“应走哪条路？”“这是哪个海？”“那时生起的是哪种触？”“哪些法是善的？”“四方、四维、上方、下方，此十方中，龙王(nāgarājā)住于哪一方？”等等。Ubhayo. Ubhayaṃ. Ubhayo. Ubhayena. 其余阳性形式同“sabba”一词。“两人站立。”“看见两人。”例如“两个儿子”。“两个儿子”。因为“ubhayo”一词如同“ubho”一词，以作为复数词尾而闻名，而非单数词尾。于此——

‘‘ဧကရတ္တေန ဥဘယော, တုဝဉ္စ ဓနုသေခ စ;

အန္နမေဝါဘိနန္ဒန္တိ, ဥဘယော ဒေဝမာနုသာ’’

“一夜之间，你与学弓者(dhanusekha)两者；天与人两者，皆喜爱食物。”

‘‘ဥဘယော တေ ပိတာဘာတရော’’တိ တဒတ္ထသာဓကာနိ နိဒဿနပဒါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယဒါ ပနာယသ္မန္တော ‘‘ဥဘယော’’တိ ဧကဝစနန္တံ ပဿေယျာထ, တဒါ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ. ကော ဟိ သမတ္ထော အနန္တနယပဋိမဏ္ဍိတေ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဇိနသာသနေ နိရဝသေသတော နယံ ဒဋ္ဌုံ [Pg.359] ဒဿေတုဉ္စ အညတြ အာဂမာဓိဂမသမ္ပန္နေန ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန. ဣဒဉ္စေတ္ထုပလက္ခိတဗ္ဗံ –

“两者是你的父亲与兄弟”，应知此为达成其义的示例之词。然而，诸具寿若见到“ubhayo”作为单数词尾，则应善作意。于此无量方法庄严、附有义注、三藏的胜者教法中，除了通达教理与证悟、得达无碍解者外，谁有能力无余地见与示一切方法呢？于此应注意——

အညသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ, ဒက္ခိဏော စုတ္တရော ပရော;

သဗ္ဗနာမေသု ဂယှန္တိ, အသဗ္ဗနာမိကေသုပိ.

“其他”、“先前”与“南方”，“北方”以及“彼方”词，皆被摄于代词中，亦摄于非代词中。

ဧတေသဉှိ သဗ္ဗနာမေသု သင်္ဂဟော ဝိဘာဝိတောဝ.

它们被包含于代词中之事，确已被阐明。

ဣဒါနိ အသဗ္ဗနာမေသု သင်္ဂဟော ဝုစ္စတေ – တတ္ထ အညသဒ္ဒေါ တာဝ ယဒါ ဗာလဝါစကော, တဒါ သဗ္ဗနာမံ နာမ န ဟောတိ. အသဗ္ဗနာမတ္တာ စ သဗ္ဗထာပိ ပုရိသ ကညာ စိတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗော. တထာ ဟိ န ဇာနာတီတိ အညော, ဗာလော ပုရိသော. န ဇာနာတီတိ အညာ, ဗာလာ ဣတ္ထီ. န ဇာနာတီတိ အညံ, ဗာလံ ကုလန္တိ ဝစနတ္ထော. ဧဝံ ဝိဒိတွာ ပုလ္လိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘အညော, အညာ. အညံ, အညေ’’တိအာဒိနာ ပုရိသနယေနေဝ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘အညာ, အညာ, အညာယော’’တိအာဒိနာ ကညာနယေနေဝ, နပုံသကလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘အညံ, အညာနီ’’တိအာဒိနာ စိတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗာ.

现在说明其被包含于非代词中：其中，“añña”一词，当其意为“愚者”时，则不名为代词。因其非代词，故应完全依“purisa”(男人)、“kaññā”(少女)、“citta”(心)的范式来配合。即：“不知者”为“añño”，义为愚笨的男人；“不知者”为“aññā”，义为愚笨的女人；“不知者”为“aññaṃ”，义为愚笨的家族——此为其词义。如是了知后，在阳性中，应依“purisa”的范式，配合“añño, aññā; aññaṃ, aññe”等名词格位变化。在阴性中，应依“kaññā”的范式，配合“aññā, aññā, aññāyo”等。在中性中，应依“citta”的范式，配合“aññaṃ, aññānī”等。

ဣမသ္မိဉှိ အတ္ထဝိသေသေ ဗာလဇနေ ဝတ္တုကာမေန ‘‘အညာ ဇနာ’’တိ အဝတွာ ‘‘အညေ ဇနာ’’တိ ဝုတ္တေ တဿ တံ ဝစနံ အဓိပ္ပေတတ္ထံ န သာဓေတိ အညထာ အတ္ထဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. တထာ ‘‘အညာနံ ဇနာန’’န္တိ အဝတွာ ‘‘အညေသံ ဇနာနံ, အညေသာနံ ဇနာန’’န္တိ ဝါ ဝုတ္တေ တဿ တံ ဝစနံ အဓိပ္ပေတတ္ထံ န သာဓေတိ. တထာ ‘‘အညာနံ ဣတ္ထီန’’န္တိ အဝတွာ ‘‘အညာသံ ဣတ္ထီန’’န္တိ ဝုတ္တေပိ, ‘‘အညာနံ ကုလာန’’န္တိ အဝတွာ ‘‘အညေသံ ကုလာနံ, အညေသာနံ ကုလာန’’န္တိ ဝါ ဝုတ္တေပိ. သဗ္ဗနာမိကဝသေန ပန အဓိဂတာပရဝစနိစ္ဆာယံ ‘‘အညေ ဇနာ’’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗံ, န ‘‘အညာ ဇနာ’’တိအာဒိနာ. တထာ ဟိ ‘‘အညာ ဇနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝစနံ အဓိပ္ပေတတ္ထံ န သာဓေတိ အညထာ အတ္ထဿ [Pg.360] ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ဣတိ ယတ္ထ ‘‘အညာ ဇနာ’’တိအာဒိဝစနံ ဥပပဇ္ဇတိ, ‘‘အညေ ဇနာ’’တိအာဒိဝစနံ နုပပဇ္ဇတိ, ယတ္ထ ပန ‘‘အညေ ဇနာ’’တိအာဒိဝစနံ ဥပပဇ္ဇတိ, ‘‘အညာ ဇနာ’’တိအာဒိဝစနံ နုပပဇ္ဇတိ. ယာ ဧတသ္မိံ အတ္ထဝိသေသေ သလ္လက္ခဏာ ပညာ, အယံ နီတိယာ မဂ္ဂေါ ယုတ္တာယုတ္တိဝိစာရဏေ ဟေတုတ္တာ, လောကသ္မိဉှိ ယုတ္တာယုတ္တိဝိစာရဏာ နီတီတိ ဝုတ္တာ. သာ စ ဝိနာ ပညာယ န သိဇ္ဈတိ. ဧဝံ အညသဒ္ဒေါ အသဗ္ဗနာမိကောပိ ဘဝတိ.

在此特殊意义上，当想说“愚人”时，若不说“aññā janā”而说“aññe janā”，那么他的话就无法达成预期的意义，因为其意义会被作别种理解。同样，若不说“aññānaṃ janānaṃ”而说“aññesaṃ janānaṃ”或“aññesānaṃ janānaṃ”，他的话也无法达成预期的意义。同样，若不说“aññānaṃ itthīnaṃ”而说“aññāsaṃ itthīnaṃ”，或者不说“aññānaṃ kulānaṃ”而说“aññesaṃ kulānaṃ”或“aññesānaṃ kulānaṃ”，也是如此。然而，当希望以代词的方式表达“其他”之义时，则应说“aññe janā”等，而不应说“aññā janā”等。因为若说“aññā janā”等，其话语无法达成预期的意义，因为其意义会被作别种理解。因此，在适合说“aññā janā”等的地方，不适合说“aññe janā”等；而在适合说“aññe janā”等的地方，则不适合说“aññā janā”等。于此特殊意义中，能够辨别的智慧，即是准则(nīti)之道，因其是审察适当与否的因由。在世间，审察适当与否即被称为“准则”。而此准则，无智慧则不能成就。如是，“añña”一词亦可为非代词。

ပုဗ္ဗ ဒက္ခိဏုတ္တရ ပရသဒ္ဒေသု ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ယတ္ထ ပဓာနဝါစကော, ယတ္ထ စ ‘‘သေမှံ ပုဗ္ဗော’’တိအာဒီသု လောဟိတကောပဇဝါစကော, တတ္ထ အသဗ္ဗနာမိကော. ပဌမတ္ထေ တိလိင်္ဂေါ, ဒုတိယတ္ထေ ဧကလိင်္ဂေါ. ဥတ္တမတ္ထဝါစကော ပန ဥတ္တရသဒ္ဒေါ စ ပရသဒ္ဒေါ စ အသဗ္ဗနာမိကော တိလိင်္ဂေါယေဝ. တထာ ‘‘ဒက္ခိဏဿာ ဝဟန္တိမ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိယ သုသိက္ခိတတ္ထစတုရတ္ထဝါစကော ဒက္ခိဏသဒ္ဒေါ. ‘‘ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ’’တိအာဒီသု ပန ဒေယျဓမ္မဝါစကော ဒက္ခိဏာသဒ္ဒေါ နိယောဂါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ အသဗ္ဗနာမိကောယေဝ. ဧဝံ အည ပုဗ္ဗ ဒက္ခိဏုတ္တရ ပရသဒ္ဒါ အသဗ္ဗနာမိကာပိ သန္တီတိ တေသံ သဗ္ဗနာမေသုပိ အသဗ္ဗနာမေသုပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော.

在pubba、dakkhiṇa、uttara、para等词中，pubba一词当其意为“主要”时，或如在“semhaṃ pubbo”等句中意为“痰病之首因”时，它即为非代词。在第一种意义上，它通三性；在第二种意义上，它仅为单性。而意为“最高”的uttara一词和para一词，亦为非代词，且通三性。同样，如在“dakkhiṇassā vahantima”一句中，意为“善巧”或“聪慧”的dakkhiṇa一词亦为非代词。而在“应施予亡者供养(Petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā)”等句中，意为“所施之物”的dakkhiṇā一词，则规定为阴性，且为非代词。如是，añña、pubba、dakkhiṇa、uttara、para等词亦可为非代词，故应知它们既可被包含于代词中，亦可被包含于非代词中。

ဣဒါနိ ကတရသဒ္ဒါဒီနံ ပရပဒေန သဒ္ဓိံ သမာသော နီယတေ ‘‘ကတရဂါမဝါသီ ကတမဂါမဝါသီ. ဥဘယဂါမဝါသိနော, ဣတရဂါမဝါသီ အညတရဂါမဝါသီ, ပုဗ္ဗဒိသာ, ပရဇနော, ဒက္ခိဏဒိသာ, ဥတ္တရဒိသာ, အဓရပတ္တော’’တိ. တတြ ‘‘ကတရော ဂါမော ကတရဂါမော, ကတမော ဂါမော ကတမဂါမော, ဥဘယော ဂါမာ ဥဘယဂါမာ’’တိအာဒိနာ ယထာရဟံ သမာသဝိဂ္ဂဟော, ကတရသဒ္ဒဿ ပန ကတမသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ သမာသံ ဣစ္ဆန္တိ ဒွိဓာ စ ရူပါနိ ဂရူ ‘‘ကတရော စ ကတမော စ ကတရကတမေ ကတရကတမာ ဝါ’’တိ[Pg.361]. တသ္မာ သဗ္ဗနာမိကနယေန သုဒ္ဓနာမိကေသု ပုရိသနယေန စ ကတရ ကတမသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ, တေနဿ သမ္ပဒါနသာမိဝစနဋ္ဌာနေသု ‘‘ကတရကတမေသံ, ကတရကတမေသာနံ, ကတရကတမာန’’န္တိ တီဏိ ရူပါနိ သိယုံ ‘‘ကတရာ စ ကတမာ စ ကတရကတမာ’’တိ ဧဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ကတသမာသေ ပန သဗ္ဗနာမိကနယေန, သုဒ္ဓနာမိကေသု ကညာနယေန စ ယောဇေတဗ္ဗာ. ‘‘ကတရဉ္စ ကတမဉ္စ ကတရကတမာနီ’’တိ ဧဝံ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ကတသမာသေ သဗ္ဗနာမိကနယေန, သုဒ္ဓနာမိကေသု စိတ္တနယေန စ ယောဇေတဗ္ဗာ.

现在，“katara”等词与后词的复合将被引出：“哪个村的居民(kataragāmavāsī)”、“哪个村的居民(katamagāmavāsī)”、“两村的居民(ubhayagāmavāsino)”、“另一村的居民(itaragāmavāsī)”、“某一村的居民(aññataragāmavāsī)”、“东方(pubbadisā)”、“他人(parajano)”、“南方(dakkhiṇadisā)”、“北方(uttaradisā)”、“下位者(adharapatto)”。其中，“哪个村子，即kataragāmo”；“哪个村子，即katamagāmo”；“两个村子，即ubhayagāmā”等，应如是适当地分析复合词。而诸师希望“katara”一词与“katama”一词复合，且其形式有二：“kataro ca katamo ca katarakatame”或“katarakatamā”。因此，“katarakatama”一词的名词格位变化，应依代词范式及纯名词中的“purisa”范式来配合。由此，其在与格及属格复数中，应有“katarakatamesaṃ”、“katarakatamesānaṃ”、“katarakatamānaṃ”三种形式。而当依阴性构成复合词，如“katarā ca katamā ca katarakatamā”时，则应依代词范式及纯名词中的“kaññā”范式来配合。当依中性构成复合词，如“katarañca katamañca katarakatamānī”时，则应依代词范式及纯名词中的“citta”范式来配合。

အယံ ပနေတ္ထ ဝိသေသောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော – ပုဗ္ဗာပရာဒိသဒ္ဒါ ဒွန္ဒသမာသာဒိဝိဓိံ ပတွာ သေဟိ ရူပေဟိ ရူပဝန္တော န ဟောန္တိ, တံ ယထာ? ပုဗ္ဗာပရာ, အဓရုတ္တရာ, မာသပုဗ္ဗာ ပုရိသာ, ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ ပုရိသာ, တထာဂတံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ သာဝကာ, ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂတ္တေ ပဌမာဗဟုဝစနရူပံ. ဧတ္ထေကာရော အာဒေသဘူတော န ဒိဿတိ. ပုဗ္ဗာပရာနံ အဓရုတ္တရာနံ, မာသပုဗ္ဗာနံ ပုရိသာနံ, ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂတ္တေ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဗဟုဝစနရူပံ. ဧတ္ထ သံ သာနမိစ္စေတေ အာဒေသဘူတာ န ဒိဿန္တိ. တထာဂတံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနံ သာဝကာနံ, တထာဂတံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနံ သာဝိကာနံ, ကုလာနံ ဝါ, ဣဒံ တိလိင်္ဂတ္တေ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဗဟုဝစနရူပံ. ဧတ္ထာပိ သံ သာနမိစ္စေတေ အာဒေသဘူတာ န ဒိဿန္တိ. မာသပုဗ္ဗာယံ မာသပုဗ္ဗာယ, ပိယပုဗ္ဗာယံ ပိယပုဗ္ဗာယ, ဣဒမိတ္ထိလိင်္ဂတ္တေ သတ္တမီစတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဧကဝစနရူပံ. ဧတ္ထာဒေသဘူတာ သံ သာ န ဒိဿန္တိ. မာသပုဗ္ဗာနံ ဣတ္ထီနံ, ပိယပုဗ္ဗာနံ ဣတ္ထီနံ, ဣဒမိတ္ထိလိင်္ဂတ္တေ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီဗဟုဝစနရူပံ. ဧတ္ထ ပနာဒေသဘူတော သမိစ္စေသော န ဒိဿတိ. အညာနိပိ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗာနိ, ပုဗ္ဗာပရာဒီနံ သမာသဝိဂ္ဂဟံ သမာသပရိစ္ဆေဒေ ပကာသေဿာမ.

此处亦应了知此一差别：“前”、“后”等词，在构成双合复合法等时，并不使用其自身的（代词）词形。例如：“前后”、“上下”、“一月前的人”、“曾见的人”、“曾见如来的弟子”，此为阳性第一格复数形。此处不见替代形式“e”。“前后的”、“上下的”、“一月前的人的”，此为阳性第四、六格复数形。此处不见替代形式“saṃ”、“sānaṃ”。“曾见如来的弟子们”、“曾见如来的女弟子们”或“家族的”，此为三性第四、六格复数形。此处亦不见替代形式“saṃ”、“sānaṃ”。“于一月前的（女性）”、“于曾是亲爱的（女性）”，此为阴性第七、四、六格单数形。此处不见替代形式“saṃ”、“sā”。“一月前的女人们”、“曾是亲爱的女人们”，此为阴性第四、六格复数形。此处也不见替代形式“saṃ”。其他亦应如其可能而组合。关于“前”、“后”等词的复合与解析，我们将在“复合章”中阐明。

ဣဒါနိ [Pg.362] ယံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述关系代词“yaṃ”的名词词形变化表——

ယော, ယေ. ယံ, ယေ. ယေန, ယေဟိ, ယေဘိ. ယဿ, ယေသံ, ယေသာနံ. ယသ္မာ, ယမှာ, ယေဟိ, ယေဘိ. ယဿ, ယေသံ, ယေသာနံ. ယသ္မိံ, ယမှိ, ယေသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ. ယံ, ယာနိ. ယံ, ယာနိ. ယေန. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. အထ ဝါ ယံ, ယာနိ, ယာ. ယံ, ယာနိ, ယေ. ယေန. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ကတ္ထစိ ဟိ နိကာရလောပေါ ဘဝတိ. အထ ဝါ ပန နိကာရဿ အာကာရေကာရာဒေသာပိ ဂါထာဝိသယေ.

Yo, ye. Yaṃ, ye. Yena, yehi, yebhi. Yassa, yesaṃ, yesānaṃ. Yasmā, yamhā, yehi, yebhi. Yassa, yesaṃ, yesānaṃ. Yasmiṃ, yamhi, yesu. 此为阳性。Yaṃ, yāni. Yaṃ, yāni. Yena. 其余与阳性相同。或：Yaṃ, yāni, yā. Yaṃ, yāni, ye. Yena. 其余与阳性相同。在某些地方，“ni”音会脱落。或者，在偈颂中，“ni”音亦可被“ā”或“e”替代。

‘‘ယာ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တာနံ, ပလ္လင်္ကဝရမာဘုဇေ;

နိမိတ္တာနိ ပဒိဿန္တိ, တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿရေ’’တိ စ,

“往昔为诸菩萨于殊胜结跏趺坐时所显现的诸相，彼等今日亦将显现”，以及，

‘‘ကိံ မာဏဝဿ ရတနာနိ အတ္ထိ, ယေ တံ ဇိနန္တော ဟရေ အက္ခဓုတ္တော’’တိ စ ဣဒမေတ္ထ ပါဠိနိဒဿနံ. ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

“少年有何珍宝，是那赌徒赢了之后可以拿走的呢？”此为巴利文的例证。此为中性。

ယာ, ယာ, ယာယော. ယံ, ယာ, ယာယော. ယာယ, ယာဟိ, ယာဘိ. ယာယ, ယဿာ, ယာသံ. ယာယ, ယာဟိ, ယာဘိ. ယာယ, ယဿာ, ယာသံ. ယဿံ, ယာယံ, ယာသု. ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. ဧဝံ ယံသဒ္ဒဿ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ပဒမာလာ ဘဝတိ. ဧတ္ထာလပနပဒါနိ န လဗ္ဘန္တိ. တထာ တံသဒ္ဒါဒီနံ ပဒမာလာဒီသုပိ.

Yā, yā, yāyo. Yaṃ, yā, yāyo. Yāya, yāhi, yābhi. Yāya, yassā, yāsaṃ. Yāya, yāhi, yābhi. Yāya, yassā, yāsaṃ. Yassaṃ, yāyaṃ, yāsu. 此为阴性。如是，关系代词“yaṃ”依三性而有词形变化表。此处不得呼格词。同样，“taṃ”等词的词形变化表等亦然。

ဧတ္ထ ပန ယန္တိ သဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတေ – ယန္တိ သဒ္ဒေါ ‘‘ယံ မေ ဘန္တေ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ, အာရောစေမိ တံ ဘန္တေ ဘဂဝတော’’တိအာဒီသု ပစ္စတ္တဝစနေ ဒိဿတိ. ‘‘ယန္တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော, အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟီ’’တိအာဒီသု ဥပယောဂဝစနေ. ‘‘အဋ္ဌာ နမေတံ ဘိက္ခဝေ အနဝကာသော, ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ’’တိအာဒီသု ကရဏဝစနေ. ‘‘ယံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ [Pg.363] လောကေ ဥဒပါဒီ’’တိအာဒီသု ဘုမ္မဝစနေ ဒိဿတိ. ဧတ္ထေဒံ ဝုစ္စတိ –

此处，关系代词“yaṃ”的意义阐述如下——关系代词“yaṃ”，在‘尊者，我于三十三天众面前亲闻、亲受者……’等句中，见于主格；在‘我们所问于你的，你未解说……’等句中，见于业格；在‘诸比丘，此乃无有是处，即于一世界……’等句中，见于具格；在‘即毗婆尸世尊、阿罗汉、正自觉者出现于世’等句中，见于处格。就此，当说——

‘‘ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂေ စ, ဘုမ္မေ စ ကရဏေပိ စ;

စတူသွေတေသု ဌာနေသု, ယန္တိ သဒ္ဒေါ ပဝတ္တတီ’’တိ.

“于主格、业格、处格，以及具格；于此四处，关系代词‘yaṃ’得以运用。”

ပရပဒေန သဒ္ဓိံ ယံသဒ္ဒဿ သမာသောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ယံခန္ဓာဒိ, ယံဂုဏာ, ယဂ္ဂုဏာ’’တိ. တတ္ထ ယော ခန္ဓာဒိ ယံခန္ဓာဒိ, ယေ ဂုဏာ ယံဂုဏာတိ သမာသဝိဂ္ဂဟော. တထာ ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ‘‘ယံဂုဏနေမိတ္တိကဉ္စေတံ နာမံ, တေသံ ဂုဏာနံ ပကာသနတ္ထံ ဣမံ ဂါထံ ဝဒန္တီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒေ ‘‘ယေ ဂုဏာ ယံဂုဏာ, ယံဂုဏာ ဧဝ နိမိတ္တံ ယံဂုဏနိမိတ္တံ, တတော ဇာတံ ‘ဘဂဝါ’တိ ဣဒံ နာမန္တိ ယံဂုဏနေမိတ္တိက’’န္တိ နိဗ္ဗစနမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ယဂ္ဂုဏာတိ ဧတ္ထ ပန ‘‘ယဿ ဂုဏာ ယဂ္ဂုဏာ’’တိ နိဗ္ဗစနံ. တထာ ဟိ –

亦应了知关系代词“yaṃ”与后行词的复合，如“yaṃkhandhādi”、“yaṃguṇā”、“yagguṇā”。其中，复合解析为：“yo khandhādi”是“yaṃkhandhādi”，“ye guṇā”是“yaṃguṇā”。例如，在《清净道论》(Visuddhimagga)中，关于‘此名乃“由彼等功德为因而有”(yaṃguṇanemittika)’一句，当如是作词源分析：‘“ye guṇā”是“yaṃguṇā”；“yaṃguṇā”即是因(nimitta)，故为“yaṃguṇanimittaṃ”；由此而生之“世尊”此名，即是“yaṃguṇanemittika”(由彼等功德为因而有)’。至于“yagguṇā”，其释义则为‘“yassa guṇā”是“yagguṇā”’。例如——

‘‘အပိ သဗ္ဗညုတာ ပညာ, ယဂ္ဂုဏန္တံ န ဇာနိယာ;

အထ ကာ တဿ ဝိဇညာ, တံ ဗုဒ္ဓံ ဘူဂုဏံ နမေ’’တိ

“纵有遍知慧，难尽彼德量；何况他人智？我礼具德佛。”

ပေါရာဏကဝိရစနာယံ ‘‘ယဿ ဂုဏာ ယဂ္ဂုဏာ’’တိ နိဗ္ဗစနမိစ္ဆိတဗ္ဗံ.

在古代诗人的作品中，“yagguṇā”应作词源分析为“yassa guṇā”。

ယသဒ္ဒဿ သမာသမှိ, သဒ္ဓိံ ပရပဒေဟိ ဝေ;

နိဂ္ဂဟီတာဂမော ဝါထ, ဒွိဘာဝေါ ဝါ သိယာ ဒွိဓာ.

关系代词“ya”与后行词复合时，实有两种变化：或增入鼻音，或（使后行词辅音）重叠。

ဧဝံ ယသဒ္ဒဿ သမာသော သလ္လက္ခိတဗ္ဗော.

如是，当善观察关系代词“ya”的复合。

ဣဒါနိ တသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述指示代词“ta”的名词词形变化表——

သော, တေ. နံ, တံ, နေ, တေ. နေန, တေန, နေဟိ, တေဟိ, နေဘိ, တေဘိ. အဿ, နဿ, တဿ, ‘နေသံ, တေသံ (အာသံ). အသ္မာ, နသ္မာ, တသ္မာ, နမှာ, တမှာ, နေဟိ, တေဟိ, နေဘိ, တေဘိ. အဿ, နဿ, တဿ, နေသံ, တေသံ (အာသံ). အသ္မိံ, နသ္မိံ, တသ္မိံ, အမှိ, နမှိ, တမှိ, တျမှိ, နေသု, တေသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ. ဧတ္ထ [Pg.364] စ အာသံသဒ္ဒဿ အတ္ထိဘာဝေ ‘‘နေဝါသံ ကေသာ ဒိဿန္တိ, ဟတ္ထပါဒါ စ ဇာလိနော’’တိ ဂါထာ နိဒဿနံ, သော စ တိလိင်္ဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တျမှီတိ ပဒဿ အတ္ထိဘာဝေ –

So, te. Naṃ, taṃ, ne, te. Nena, tena, nehi, tehi, nebhi, tebhi. Assa, nassa, tassa, nesaṃ, tesaṃ, (āsaṃ). Asmā, nasmā, tasmā, namhā, tamhā, nehi, tehi, nebhi, tebhi. Assa, nassa, tassa, nesaṃ, tesaṃ, (āsaṃ). Asmiṃ, nasmiṃ, tasmiṃ, amhi, namhi, tamhi, tyamhi, nesu, tesu. 此为阳性。此处，关于“āsaṃ”词的存在，此偈为证：‘不见彼等之头发，手足相连如网罗’，且当知彼词通于三性。关于“tyamhi”词的存在——

‘‘ယဒါဿ သီလံ ပညဉ္စ, သောစေယျဉ္စာဓိဂစ္ဆတိ;

အထ ဝိဿာသတေ တျမှိ, ဂုယှဉ္စဿ န ရက္ခတီ’’တိ

“何时了知其戒、慧与清净，尔时则信任于彼，亦不向彼守护秘密。”

အယံ ဂါထာ နိဒဿနံ. အယမေတ္ထ ရူပဝိသေသော သလ္လက္ခိတဗ္ဗော – အရိယဝိနယေတိ ဝါ သပ္ပုရိသဝိနယေတိ ဝါ. ဧသေ သေ ဧကေ ဧကဋ္ဌေတိ ပါဠိပ္ပဒေသေ ပစ္စတ္တေကဝစနကာနမေတ တသဒ္ဒါနံ ဧကာရန္တနိဒ္ဒေသောပိ ဒိဿတီတိ.

此偈为例证。此处当注意此形态差别——如在“圣律”或“善人律”中。在“ese se eke ekaṭṭhe”等巴利文段落中，亦可见此“ta”词等的主格单数形式以“e”为结尾。

ဧတ္ထ ပန တေသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတေ – တေသဒ္ဒေါ ‘‘န တေ သုခံ ပဇာနန္တိ, ယေ န ပဿန္တိ နန္ဒန’’န္တိအာဒီသု တံသဒ္ဒဿ ဝသေန ပစ္စတ္တဗဟုဝစနေ အာဂတော, ‘‘တေ န ပဿာမိ ဒါရကေ’’တိအာဒီသု ဥပယောဂဗဟုဝစနေ. ‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ. နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထူ’’တိ စ အာဒီသု တုမှသဒ္ဒဿ ဝသေန သမ္ပဒါနေ, တုယှန္တိ အတ္ထောတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ကိန္တေ ဒိဋ္ဌံ ကိန္တိ တေ ဒိဋ္ဌံ, ဥပဓီ တေ သမတိက္ကန္တာ, အာသဝါ တေ ပဒါလိတာ’’တိ စ အာဒီသု ကရဏေ. ‘‘ကိန္တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိအာဒီသု သာမိအတ္ထေ, တဝါတိ အတ္ထောတိ ဝဒန္တိ. ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

此处，`te`词的意义阐述如下——`te`词，在“彼不见难陀(nandana)林者，不知安乐”等句中，是依`ta`词而来的主格复数；在“我未见彼等孩童”等句中，是业格复数。在“礼敬您，人中之杰！礼敬您，人中至上！礼敬您，佛陀！愿您勇健！”等句中，是依`tumha`词而来的与格，论师言其义为`tuyhaṃ`（为您）。在“您看见了什么？您有什么所见？您的诸取已超越，您的诸漏已破除”等句中，是具格。在“您的誓愿为何？您的梵行又为何？”等句中，是所有主格，论师言其义为`tava`（您的）。就此，当说——

‘‘ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂေ စ, ကရဏေ သမ္ပဒါနိယေ;

သာမိမှိ စာတိ တေသဒ္ဒေါ, ပဉ္စသွတ္ထေသု ဒိဿတီ’’တိ.

“于主格、业格、具格、与格，以及所有主格；`te`词于此五种意义中显现。”

တံ, တာနိ. တံ, တာနိ. နေန, တေန ဣစ္စာဒိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

Taṃ, tāni. Taṃ, tāni. Nena, tena 等等。其余与阳性相同。此为中性。

သာ[Pg.365], တာ, တာယော. နံ, တံ, နာ, တာ, နာယော, တာယော. နာယ, တာယ, နာဟိ, တာဟိ, နာဘိ, တာဘိ. အဿာ, နဿာ, (တိဿာ,) တဿာ, နာယ, တာယ, နာသံ, တာသံ, သာနံ, အာသံ. အဿာ, နဿာ, တဿာ, နာယ, တာယ, နာဟိ, တာဟိ, နာဘိ, တာဘိ. အဿာ, နဿာ, (တိဿာ,) တဿာ, နာယ, တာယ, နာသံ, တာသံ, သာနံ, အာသံ. နာယ, တာယ, အဿံ, နဿံ, တိဿံ, တဿံ, နာယံ, တာယံ, နာသု, တာသု, တျာသု. ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ.

Sā, tā, tāyo. Naṃ, taṃ, nā, tā, nāyo, tāyo. Nāya, tāya, nāhi, tāhi, nābhi, tābhi. Assā, nassā, (tissā,) tassā, nāya, tāya, nāsaṃ, tāsaṃ, sānaṃ, āsaṃ. Assā, nassā, tassā, nāya, tāya, nāhi, tāhi, nābhi, tābhi. Assā, nassā, (tissā,) tassā, nāya, tāya, nāsaṃ, tāsaṃ, sānaṃ, āsaṃ. Nāya, tāya, assaṃ, nassaṃ, tissaṃ, tassaṃ, nāyaṃ, tāyaṃ, nāsu, tāsu, tyāsu. 此为阴性。

ဧတ္ထ ပန ‘‘အဘိက္ကမော သာနံ ပညာယတိ, နာသံ ကုဇ္ဈန္တိ ပဏ္ဍိတာ. ခိဍ္ဍာ ပဏိဟိတာ တျာသု, ရတိ တျာသု ပတိဋ္ဌိတာ. ဗီဇာနိ တျာသု ရုဟန္တီ’’တိ ပယောဂဒဿနတော ‘‘သာနံ အာသံ တျာသူ’’တိ ဣမာနိ ဝုတ္တာနိ အက္ခရစိန္တကာနံ ဉာဏစက္ခုသမ္မုယှနဋ္ဌာနဘူတာနိ. ဧဝံ ပရမ္မုခဝစနဿ တံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

此处，从“彼等之精进得以了知”、“智者不对此等（女）人生气”、“嬉戏为彼等而设”、“乐趣于彼等中确立”、“种子于彼等中生长”等用法可见，`sānaṃ`、`āsaṃ`、`tyāsu`此等所述之词，乃令文字思择者之智眼迷惑之处。如是，此为指代他者之`ta`词的名词词形变化表。

ဧတ္ထ စ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ –

此处，当如是说——

‘‘တံ တွံ ဂန္တွာန ယာစဿု’’, ဣစ္စာဒီသု ပဒိဿရေ;

အာဒေါ တံ တေတိအာဒီနိ, နန္တိအာဒီနိ နော တထာ.

“在‘汝应前往求彼’等句中可见，`taṃ`、`te`等词可在句首，而`naṃ`等词则不然。”

နံ နေ နေနာတိအာဒီနိ, ဝေါ နောဣစ္စာဒယော ဝိယ;

ပဒတော ပရဘာဝမှိ, ဒိဋ္ဌာနိ ဇိနသာသနေ.

`naṃ`、`ne`、`nena`等词，一如`vo`、`no`等词，在胜者教法中，只见于另一词之后。

‘‘အထ နံ အထ နေ အာဟ, န စ နံ ပဋိနန္ဒတိ’’;

ဣစ္စာဒီနိ ပယောဂါနိ, ဒဿေတဗ္ဗာနိ ဝိညုနာ.

“‘尔时告于彼’、‘尔时告于彼等’、‘然不欢迎彼’，智者当展示此等用例。”

ကော စေတ္ထ ဝဒေယျ –

于此，或有人言——

‘‘ယထာ နဒီ စ ပန္ထော စ, ပါနာဂါရံ သဘာ ပပါ;

ဧဝံ လောကိတ္ထိယော နာမ, နာသံ ကုဇ္ဈန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ

“犹如河流与道路，酒馆、会堂与水亭；世间女子亦如是，智者不对此等嗔。”

ဧတ္ထ [Pg.366] –

于此——

ပဒတော အပရတ္တေပိ, နာသံသဒ္ဒဿ ဒဿနာ;

အာဒေါပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာဝ, နံ နေဣစ္စာဒယော ဣတိ.

“因见到`nāsaṃ`词（于句首），即便不在另一词之后，亦应承许`naṃ`、`ne`等词可用于句首。”

သော ပနေဝန္တု ဝတ္တဗ္ဗော, ‘‘တဝ ဝါဒေ န လဗ္ဘတိ;

နာသံသဒ္ဒေါ နသဒ္ဒေါ စ, အာသံသဒ္ဒေါ စ လဗ္ဘရေ.

然彼当如是反驳：“于汝所引之例中，所见并非`nāsaṃ`一词，而是见有`na`词与`āsaṃ`词。”

တသ္မာ ‘အာသံ န ကုဇ္ဈန္တိ, ဣတ္ထီနံ ပဏ္ဍိတာ’ဣတိ;

အတ္ထောဝ ဘဝတေ ဧဝံ, သုဋ္ဌု ဓာရေဟိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

是故，其义为“智者不对此等女人生气”；其义确实如此，智者啊，你应善忆持之。’

အထ ဝါ ယသ္မာ နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘နံ ပုရိသံ ပဿတိ, နေ ပုရိသေ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ ပဒတော အပရတ္တေပိ ‘‘နံ, နေ’’ ဣစ္စာဒီနိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနိ, တသ္မာ တေနာပိ နယေန ပဒတော အပရာနိပိ တာနိ ကဒါစိ သိယုံ. မယံ ပန ပါဠိနယာနုသာရေန တေသံ ပဝတ္တိံ ဝဒါမ, ဣဒံ ဌာနံ သုဋ္ဌု ဝိစာရေတဗ္ဗံ.

或者，因为在《词释藏》(Niruttipiṭaka)中，通过“见那个男子，见那些男子”等例子，`naṃ`、`ne`等词即使不跟在另一词之后的情况也已被述及，因此按照此理，它们有时也可以不跟在另一词之后。我们则依照巴利圣典的规则来说明其用法，此点应当善加考察。

ဧတ္ထ ပန တသဒ္ဒဿ ပရပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမာသောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘တံပုတ္တော, တံသဒိသော, တန္နိန္နော, တပ္ပောဏော, တပ္ပဗ္ဘာရော, တဗ္ဘူတော, တဂ္ဂုဏော, တဿဒိသော’’တိ.

于此，还应了知`ta`词与后续词的复合，如：`taṃputto`（他的儿子）、`taṃsadiso`（像他）、`tanninno`（倾向于他）、`tappoṇo`（倾向于他）、`tappabbhāro`（致力于他）、`tabbhūto`（成为他）、`tagguṇo`（他的品质）、`tassadiso`（像他）。

တသဒ္ဒဿ သမာသမှိ, သဒ္ဓိံ ပရပဒေဟိ ဝေ;

နိဂ္ဂဟီတာဂမော ပုဗ္ဗ-ပဒေ ဒွိတ္တန္တု ပစ္ဆိမေ.

`ta`词复合时，与后词相并合；前词增`ṃ`音，后词则重复。

ဧဝံ တသဒ္ဒဿ သမာသော သလ္လက္ခိတဗ္ဗော.

`ta`词的复合当如是了知。

ဣဒါနိ ဧတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，讲述`eta`词的名词变格：

ဧသော, ဧတေ. ဧတံ, ဧတေ. ဧတေန, ဧတေဟိ, ဧတေဘိ. ဧတဿ, ဧတေသံ, ဧတေသာနံ. ဧတသ္မာ, ဧတမှာ, ဧတေဟိ, ဧတေဘိ. ဧတဿ, ဧတေသံ, ဧတေသာနံ. ဧတသ္မိံ, ဧတမှိ, ဧတေသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ.

Eso, ete. Etaṃ, ete. Etena, etehi, etebhi. Etassa, etesaṃ, etesānaṃ. Etasmā, etamhā, etehi, etebhi. Etassa, etesaṃ, etesānaṃ. Etasmiṃ, etamhi, etesu. 此为阳性。

ဧတံ, ဧတာနိ. ဧတံ, ဧတာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ, ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

Etaṃ, etāni. Etaṃ, etāni. 其余与阳性相同，此为中性。

ဧသာ[Pg.367], ဧတာ, ဧတာယော. ဧတံ, ဧတာ, ဧတာယော. ဧတာယ, ဧတာဟိ, ဧတာဘိ. ဧတာယ, ဧတိဿာ, ဧတိဿာယ, ဧတာသံ. ဧတာယ, ဧတာဟိ, ဧတာဘိ. ဧတာယ, ဧတိဿာ, ဧတိဿာယ, ဧတာသံ. ဧတာယ, ဧတိဿံ, ဧတာသု. ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. ဧဝံ ဧတသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

Esā, etā, etāyo. Etaṃ, etā, etāyo. Etāya, etāhi, etābhi. Etāya, etissā, etissāya, etāsaṃ. Etāya, etāhi, etābhi. Etāya, etissā, etissāya, etāsaṃ. Etāya, etissaṃ, etāsu. 此为阴性。如是，此为`eta`词的名词词形变化表。

ပရပဒေနေတ္ထ သဒ္ဓိံ သမာသောပိဿ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ဧတဒတ္ထာယ လောကသ္မိံ, နိဓိ နာမ နိဓိယျတိ. ဧတပ္ပရမာယေဝ ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ အဟေသု’’န္တိအာဒီသု.

此词与后续词的复合也应了知，如在“etadatthāya lokasmiṃ, nidhi nāma nidhiyyati”（为了此目的，于世间埋藏宝藏）及“Etapparamāyeva devatā sannipatitā ahesuṃ”（只有这些天神集会了）等例子中。

သမာသေ ဧတသဒ္ဒဿ, သဒ္ဓိံ ပရပဒေဟိ ဝေ;

နိဂ္ဂဟီတာဂမော ပုဗ္ဗ-ပဒေ ဟောတိ န ဟောတိ စ.

`eta`词复合时，与后词相并合；前词增`ṃ`音，或有或无。

ဣဒါနိ ဣဒံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，讲述`idaṃ`词的名词变格：

အယံ, ဣမေ. ဣမံ, ဣမေ. အနေန, ဣမိနာ, ဧဟိ, ဧဘိ, ဣမေဟိ, ဣမေဘိ. အဿ, ဣမဿ, ဧသံ, ဧသာနံ, ဣမေသံ, ဣမေသာနံ. အသ္မာ, ဣမသ္မာ, ဣမမှာ, ဧဟိ, ဧဘိ, ဣမေဟိ, ဣမေဘိ. အဿ, ဣမဿ, ဧသံ, ဧသာနံ, ဣမေသံ, ဣမေသာနံ. အသ္မိံ, ဣမသ္မိံ, အမှိ, ဣမမှိ, ဧသု, ဣမေသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ.

Ayaṃ, ime. Imaṃ, ime. Anena, iminā, ehi, ebhi, imehi, imebhi. Assa, imassa, esaṃ, esānaṃ, imesaṃ, imesānaṃ. Asmā, imasmā, imamhā, ehi, ebhi, imehi, imebhi. Assa, imassa, esaṃ, esānaṃ, imesaṃ, imesānaṃ. Asmiṃ, imasmiṃ, amhi, imamhi, esu, imesu. 此为阳性。

ဣဒံ, ဣမာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

Idaṃ, imāni. 其余与阳性相同。此为中性。

အယံ, ဣမာ, ဣမာယော. ဣမံ, ဣမာ, ဣမာယော. ဣမာယ, ဣမာဟိ, ဣမာဘိ. အဿာ, အဿာယ, ဣမိဿာ, ဣမိဿာယ, ဣမာယ, ဣမာသံ. အဿာ, ဣမိဿာ, ဣမာယ, ဣမာဟိ, ဣမာဘိ. အဿာ, အဿာယ, ဣမိဿာ, ဣမိဿာယ, ဣမာယ, ဣမာသံ. အဿံ, ဣမိဿံ, ဣမာယ, ဣမာယံ, ဣမာသု. ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. ဧဝံ ဣဒံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ.

Ayaṃ, imā, imāyo. Imaṃ, imā, imāyo. Imāya, imāhi, imābhi. Assā, assāya, imissā, imissāya, imāya, imāsaṃ. Assā, imissā, imāya, imāhi, imābhi. Assā, assāya, imissā, imissāya, imāya, imāsaṃ. Assaṃ, imissaṃ, imāya, imāyaṃ, imāsu. 此为阴性。如是，此为`idaṃ`词的名词词形变化表。

ကစ္စာယနေ တု ‘‘ဣမဿိဒမံသိသု နပုံသကေ’’တိ ဣမသဒ္ဒေါယေဝ ပကတိဘာဝေန ဝုတ္တော, ဣဓ ပန ဣဒံသဒ္ဒေါယေဝ ‘‘ဣဒပ္ပစ္စယတာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဣဒ’’န္တိ ပကတိယာ ဒဿနတော. တထာ [Pg.368] ဟိ ‘‘ဣမေသံ ပစ္စယာ ဣဒပ္ပစ္စယာ, ဣဒပ္ပစ္စယာ ဧဝ ဣဒပ္ပစ္စယတာ, ဣဒပ္ပစ္စယာနံ ဝါ သမူဟော ဣဒပ္ပစ္စယတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဧဝ ဣဒပ္ပစ္စယတာတိ တာသဒ္ဒေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ န ကိဉ္စိ အတ္ထန္တရံ ယထာ ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝတာတိ. ဣဒပ္ပစ္စယာနံ သမူဟော ဣဒပ္ပစ္စယတာတိ သမူဟတ္ထံ တာသဒ္ဒမာဟ ယထာ ဇနာနံ သမူဟော ဇနတာတိ. စူဠနိရုတ္တိယံ နိရုတ္တိပိဋကေ စ ဣဒံသဒ္ဒေါယေဝ ပကတိဘာဝေန ဝုတ္တော.

然而，在《迦旃延》(Kaccāyana)中，依据“imassidamaṃsisu napuṃsake”(于中性，ima作idaṃ)一节，仅说ima词为根本形式；但在此处，于“idappaccayatā”(此缘性)中，仅以idaṃ词为根本形式“ida”而派生。诚然，如是说：“缘于此等，故为‘此缘’(idappaccayā)；‘此缘’即是‘此缘性’(idappaccayatā)；或‘此缘’之集合为‘此缘性’。”于此，“‘此缘’即是‘此缘性’”一句，是添加了tā音而词义无别，犹如“devo eva devatā”(天即天神)。“‘此缘’之集合为‘此缘性’”一句，是说tā音有集合义，犹如“janānaṃ samūho janatā”(人之集合为‘人民’)。在《小义释》(Cūḷanirutti)和《词释藏》(Niruttipiṭaka)中，也仅说idaṃ词为根本形式。

သမာသေ ဣဒံသဒ္ဒဿ, သဒ္ဓိံ ပရပဒေန ဝေ;

ဣဒပ္ပစ္စယတာတွေဝ, ရူပံ ဒွိတ္တံ သိယုတ္တရေ.

idaṃ词于复合中，与后词相连时；唯于“idappaccayatā”一形，后字方可重叠。

ဣဒါနိ အမုသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，讲述amu词的名词变格：

အသု, အမု, အမူ. အမုံ, အမူ. အမုနာ, အမူဟိ, အမူဘိ. အမုဿ, ဒုဿ, အမူသံ, အမူသာနံ. အမုသ္မာ, အမုမှာ, အမူဟိ, အမူဘိ. အမုဿ, ဒုဿ, အမူသံ, အမူသာနံ. အမုသ္မိံ, အမုမှိ, အမူသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ.

Asu, amu, amū。Amuṃ, amū。Amunā, amūhi, amūbhi。Amussa, dussa, amūsaṃ, amūsānaṃ。Amusmā, amumhā, amūhi, amūbhi。Amussa, dussa, amūsaṃ, amūsānaṃ。Amusmiṃ, amumhi, amūsu。此为阳性。

အဒုံ, အမူနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

Aduṃ, amūni。其余与阳性相同。此为中性。

အသု, အမု, အမူ, အမုယော. အမူံ, အမူ, အမုယော. အမုယာ, အမူဟိ, အမူဘိ. အမုဿာ, အမုယာ, အမူသံ, အမူသာနံ. အမုယာ, အမူဟိ, အမူဘိ. အမုဿာ, အမုယာ, အမူသံ, အမူသာနံ. အမုယာ, အမုယံ, အမုဿံ, အမူသု. ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. ဧဝံ အမုသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ, သမာသော ပန အပ္ပသိဒ္ဓေါ.

Asu, amu, amū, amuyo。Amūṃ, amū, amuyo。Amuyā, amūhi, amūbhi。Amussā, amuyā, amūsaṃ, amūsānaṃ。Amuyā, amūhi, amūbhi。Amussā, amuyā, amūsaṃ, amūsānaṃ。Amuyā, amuyaṃ, amussaṃ, amūsu。此为阴性。amu词的名词变格即是如此，但其复合则不常见。

တတြ ‘‘ဒုဿ မေ ခေတ္တပါလဿ, ရတ္တိဘတ္တံ အပါဘတ’’န္တိ ပယောဂဒဿနတော ‘‘ဒုဿာ’’တိ ပဒမမှေဟိ ဌပိတံ. ကကာရာဂမဝသေန အညာနိပိ အသဗ္ဗနာမိကရူပါနိ ဘဝန္တိ. တေသံ [Pg.369] ဝသေန အယံ လိင်္ဂတ္တယဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

于此，从“dussa me khettapālassa, rattibhattaṃ apābhataṃ”（我夜晚的食物被那邪恶的守田者夺走了）此一用例，我们确立了“dussa”一词。通过添加“ka”音，也存在其他非代词形式。基于它们，现说三性的名词变格：

‘‘အသုကော, အသုကာ. အသုကံ, အသုကေ’’တိအာဒိနာ, ‘‘အမုကော, အမုကာ. အမုကံ, အမုကေ’’တိအာဒိနာ စ ပုရိသနယောပိ လဗ္ဘတိ. ‘‘အသုကာ, အသုကာယော’’တိအာဒိနာ, ‘‘အမုကာ, အမုကာယော’’တိအာဒိနာ စ ကညာနယောပိ လဗ္ဘတိ. ‘‘အသုကံ, အသုကာနီ’’တိအာဒိနာ, ‘‘အမုကံ, အမုကာနီ’’တိအာဒိနာ စ စိတ္တနယောပိ လဗ္ဘတိ. ဣမာနေတ္ထ ပဒါနိ အသဗ္ဗနာမိကာနိပိ ကကာရာဂမဝသေန နာနတ္တဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ.

由“asuko, asukā. asukaṃ, asuke”（某某）等，及“amuko, amukā. amukaṃ, amuke”（某某）等，可得“purisa”（阳性）的范式。由“asukā, asukāyo”等，及“amukā, amukāyo”等，可得“kaññā”（阴性）的范式。由“asukaṃ, asukāni”等，及“amukaṃ, amukāni”等，可得“citta”（中性）的范式。此处说这些词，虽非代词，是为通过添加“ka”音来显示多样性。

ဣဒါနိ ကိံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，讲述kiṃ词的名词变格：

ကော, ကေ. ကံ, ကေ. ကေန, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကိဿ, ကေသံ. ကသ္မာ, ကမှာ, ကေဟိ, ကေဘိ. ကဿ, ကိဿ, ကေသံ. ကသ္မိံ, ကိသ္မိံ, ကမှိ, ကိမှိ, ကေသု. ဣဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ.

Ko, ke。Kaṃ, ke。Kena, kehi, kebhi。Kassa, kissa, kesaṃ。Kasmā, kamhā, kehi, kebhi。Kassa, kissa, kesaṃ。Kasmiṃ, kismiṃ, kamhi, kimhi, kesu。此为阳性。

ရူပဝိသေသောပေတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ကေ ဂန္ဓဗ္ဗေ စ ရက္ခသေ နာဂေ, ကေ ကိမ္ပုရိသေ စ မာနုသေ, ကေ ပဏ္ဍိတေ သဗ္ဗကာမဒဒေ, ဒီဃံ ရတ္တံ ဘတ္တာ မေ ဘဝိဿတိ, ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ, ကာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ အာသာဒနာ’’တိ ပါဠိဒဿနတော. ယသ္မာ ပန ကေ ဂန္ဓဗ္ဗေ စ ရက္ခသေ နာဂေ ဣတိအာဒီသု ပါဠီသု ‘‘ကေ’’တိ ပစ္စတ္တဝစနံ ဧကာရန္တမ္ပိ ဒိဿတိ, တသ္မာ ‘‘ကေ’’တိ ရူပဘေဒေါ စေတ္ထ ဉေယျော. တထာ ‘‘ကိဿဿ ဧကဓမ္မဿ, ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမ. ကိသ္မိံ မေ သိဝယော ကုဒ္ဓါ. ကမှိ ကာလေ တယာ ဝီရ, ပတ္ထိတာ ဗောဓိမုတ္တမာ’’တိအာဒီနိ စ နိဒဿနပဒါနိ ဉေယျာနိ. အပိစ –

于此，当知语形之差别。从巴利圣典可见：“谁是乾闼婆、罗刹、龙，谁是紧那罗、人，谁是能施一切欲的智者，谁将长夜作我夫，谁是卑劣的跋提咖子，以及什么是对如来、阿罗汉、正等觉者的冒犯？”又因在“谁是乾闼婆、罗刹、龙”等巴利句中，“ke”也被视作以“e”结尾的单数形式，故此处的“ke”应被了知为一种语形变化。同样，“乔达摩，你乐于杀害哪一法？”“尸毗(Sivayo)人因何对我发怒？”“英雄，你于何时，发无上菩提愿？”等也应被了知为例句。并且：

‘‘ကော တေ ဗလံ မဟာရာဇ’’, ဣတိအာဒီသု ပါဠိသု;

ကွသဒ္ဒတ္ထေ ဝတ္တတီတိ, ဉေယျာ ကော ဣစ္စယံ သုတိ.

“大王汝力在何处？”，于此等圣句中；当知此“ko”一词，作“何处”义而用。

ပေတံ [Pg.370] တံ သာမမဒ္ဒက္ခိံ, ကော နု တွံ သာမ ဇီဝသိ;

ဣတိ ပါဌေ ကထံသဒ္ဒါ-ဘိဓေယျေ ဝတ္တတီတိ စ.

“我亲见其为饿鬼，朋友，汝如何维生？”于此偈中“ko”一词，亦有“如何”之义用。

ဧတေသု ဒွီသု အတ္ထေသု, ဒိဋ္ဌော ကော ဣစ္စယံ ရဝေါ;

နိပါတောတိ ဂဟေတဗ္ဗော, သုတိသာမညတော ရုတော.

于此二义中，得见“ko”此声；当知为小品，音相似故称。

နပုံသကလိင်္ဂေ ကံ, ကာနိ. ကံ, ကာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ‘‘ကိံ စိတ္တံ. ကိံ ရူပံ. ကိံ ပရာဘဝတော မုခံ. ကိံ ဣစ္ဆသီ’’တိအာဒိပယောဂဒဿနတော ပန ‘‘ကိံ, ကာနိ. ကိံ, ကာနီ’’တိ ဝတွာ သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အယံ နယော ယုတ္တတရော, ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ.

于中性：kaṃ, kāni。kaṃ, kāni。其余应比照阳性连接。或者，根据“什么是心？”“什么是色？”“什么是衰败之门？”“你欲求什么？”等用例，说“kiṃ, kāni。kiṃ, kānī”后，其余比照阳性连接。此理更恰当。此即中性。

ကာ, ကာ, ကာယော. ကံ, ကာ, ကာယော. ကာယ, ကာဟိ, ကာဘိ. ကာယ, ကဿာ, ကာသံ, ကာသာနံ. ကာယ, ကဿာ, ကာဟိ, ကာဘိ. ကာယ, ကဿာ, ကာသံ ကာသာနံ. ကာယ, ကဿာ, ကာယံ, ကဿံ, ကာသု.

Kā, kā, kāyo。Kaṃ, kā, kāyo。Kāya, kāhi, kābhi。Kāya, kassā, kāsaṃ, kāsānaṃ。Kāya, kassā, kāhi, kābhi。Kāya, kassā, kāsaṃ, kāsānaṃ。Kāya, kassā, kāyaṃ, kassaṃ, kāsu。

ဧတ္ထ ပန ကာယောတိ ပဒဿ အတ္ထိဘာဝေ ‘‘ကာယော အမောဃာ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ နိဒဿနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. ဧဝံ ကိံသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဘဝတိ. ဧတ္ထေတဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတေ – ကိံ သဒ္ဒေါ ‘‘ကိံ ရာဇာ ယော လောကံ န ရက္ခတိ. ကိံ နု ခေါ နာမ တုမှေ မံ ဝတ္တဗ္ဗံ မညထာ’’တိအာဒီသု ဂရဟနေ အာဂတော. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိအာဒီသု အနိယမေ. ‘‘ကိန္တေ ဝက္ကလိ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန, ယော ခေါ ဝက္ကလိ ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’’တိအာဒီသု နိပ္ပယောဇနတာယံ. ‘‘ကိံ န ကာဟာမိ တေ ဝစော’’တိအာဒီသု သမ္ပဋိစ္ဆနေ. ‘‘ကိံသူဓ ဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌ’’န္တိအာဒီသု ပုစ္ဆာယံ, ပုစ္ဆာ စ နာမ ကာရဏပုစ္ဆာဒိဝသေန [Pg.371] အနေကဝိဓာ, အတော ကာရဏပုစ္ဆာဒိဝသေနပိ ကိံသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိ ဝိတ္ထာရတော ဉေယျာ. တထာ ဟိ အယံ ‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ, ကာသုံ ခဏသိ သာရထိ. ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ. ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော’’တိအာဒီသု ကာရဏပုစ္ဆာယံ ဝတ္တတိ. ‘‘ကိံ ကာသုယာ ကရိဿတီ’’တိအာဒီသု ကိစ္စပုစ္ဆာယံ. ‘‘ကိံ သီလံ. ကော သမာဓီ’’တိအာဒီသု သရူပပုစ္ဆာယံ. ‘‘ကိံ ခါဒသိ. ကိံ ပိဝသီ’’တိအာဒီသု ဝတ္ထုပုစ္ဆာယံ. ‘‘ခါဒသိ ကိံ ပိဝသိ ကိ’’န္တိအာဒီသု ကြိယာပုစ္ဆာယံ ဝတ္တတိ. အဒိဋ္ဌဇောတနာပုစ္ဆာတိ ဧဝမာဒိကာ ပန ပဉ္စဝိဓာ ပုစ္ဆာ ကိံသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရေ အနာဟရိတဗ္ဗတ္တာ အနာဂတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

于此，就“kāyo”一词的存在而言，应见“kāyo amoghā gacchantī”为例。此为阴性词。如是，“kiṃ”一词构成名词变格。于此，宣说其释义：“kiṃ”一词，在“是何国王，不护其民？”、“你们究竟认为该对我说什么？”等句中，用于斥责；在“任何色，或过去、或未来、或现在”等句中，用于不定；在“瓦咖利，见此腐朽之身有何用？瓦咖利，见法者即见我”等句中，用于无益；在“我岂能不听从你的话？”等句中，用于应允；在“于此，人之最上财为何？”等句中，用于提问。而提问，依原因之问等而有多种，故亦应依原因之问等而广知“kiṃ”一词之用法。确实，此词在“为何踌躇？御者，你在掘什么？为何不喜出身？你因何有如此容色？”等句中，用于原因之问；在“要用坑做什么？”等句中，用于所作之问；在“何为戒？何为定？”等句中，用于自性之问；在“你吃什么？你喝什么？”等句中，用于事物之问；在“你是吃还是喝？”等句中，用于行为之问。至于“未见显明之问”等五种提问，因未被纳入“kiṃ”一词之释义中，故未提及，当知。于此，所言如是——

ဂရဟာယံ အနိယမေ, နိပ္ပယောဇနတာယ စ;

သမ္ပဋိစ္ဆနပုစ္ဆာသု, ကိံသဒ္ဒေါ သမ္ပဝတ္တတိ.

于斥责、不定与无益，应允以及提问中，“kiṃ”一词皆得转起。

ပရပဒေန သဒ္ဓိံ သမာသောပိဿ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ကိံသမုဒယော, ကိံဝေဒနော, ကိံသညောဇနော’’တိ. ဧတ္ထ ‘‘ကော, ကေ. ကာ, ကာ, ကာယော. ကိံ, ကာနီ’’တိ ဧဝံ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ဝိဘတ္တာနိ ကိံသဒ္ဒမယာနိ ပဒါနိ သမာသပဒတ္တေ ပုန ကိမိတိ ပကတိဘာဝေနေဝ တိဋ္ဌန္တိ. နာမသဒ္ဒေန ပန သမာသေ တေသံ ဒွိဓာ ဂတိ ဒိဿတိ ‘‘ကိန္နာမော, ကောနာမော’’တိ. သဗ္ဗာနိ ပနေတာနိ ဣတ္ထိနပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဗဟုဝစနဝသေန စ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

亦应了知其与后行词的复合，如“何为集？”(kiṃsamudayo)、“何为受？”(kiṃvedano)、“何为结？”(kiṃsaññojano)。于此，“ko, ke”（阳性）、“kā, kā, kāyo”（阴性）、“kiṃ, kāni”（中性），如是依三性而变化的“kiṃ”词之诸词形，在作为复合词时，复以“kiṃ”之本然形态而存。然与名词复合时，可见其有二种形态，如“kinnāmo”（何名）、“konāmo”（谁名）。而所有此等，亦当依阴性、中性及复数而组合。

ကိံသဒ္ဒဿ သမာသမှိ, သဒ္ဓိံ နာမရဝေန ဝေ;

‘‘ကိန္နာမော’’ ဣတိ ‘‘ကောနာမော’’, ဣတိ စေဝံ ဂတိ ဒွိဓာ.

“kiṃ”一词入复合，实与名词声相连；“kinnāmo”以及“konāmo”，如是形态有二般。

‘‘ကောနာမော [Pg.372] တေ ဥပဇ္ဈာယော’’, ဣစ္စာဒေတ္ထ နိဒဿနံ;

သဟညေန သမာသမှိ, ‘‘ကိံ ကိံ’’ဣစ္စေဝ သုယျတေ.

“汝戒师何名？”，此为示例陈；与他词复合时，唯闻“kiṃ”之声。

တထာ ဟိ ‘‘ကိံစိတ္တော တွံ ဘိက္ခု. ကိံကာရပဋိဿာဝိနီ’’တိအာဒီသု ကိံသဒ္ဒေါ သရူပမဝိဇဟန္တော တိဋ္ဌတိ. တတ္ထ ဟိ ကိံစိတ္တံ ယဿ သော ကိံစိတ္တော. ‘‘ကိံ ကရောမိ သာမီ’’တိ ဧဝံ ကိန္တိ ကာရော ကရဏံ သဒ္ဒနိစ္ဆာရဏံ ကိံကာရော, တံ ပဋိဿာဝေတီတိ ကိံကာရပဋိဿာဝိနီတိအာဒိ နိဗ္ဗစနမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ‘‘ကိန္နရော. ကိံပက္ကမိဝ ဘက္ခိတ’’န္တိအာဒီသု ပန နိဗ္ဗစနမပ္ပသိဒ္ဓံ, ကိံသဒ္ဒေါယေဝ ပဒါဝယဝဘာဝေန သုတော. တထာ ဟိ သော ကတ္ထစိ ပဒါဝယဝဘာဝေန ကတ္ထစိ နု သု နုခေါ ကာရဏာဒိသဒ္ဒေဟိ သဟစာရိဘာဝေန စ သုယျတိ. အတြိမေ ပယောဂါ – ဧသာ တေ ဣတ္ထီ ကိံ ဟောတိ. ဧတေ မနုဿာ တုမှာကံ ကိံ ဟောန္တိ. ကိမ္ပုရိသာနုစိဏ္ဏော. ကိံ နု ဘီတောဝ တိဋ္ဌသိ. ကိံသုဆေတွာ သုခံ သေတိ. ကိံ နုခေါ ကာရဏံ. ကိံ ကာရဏာ အမ္မ တုဝံ ပမဇ္ဇသိ, ကိဉှိ နာမ စဇန္တဿ, ဝါစာယ အဒဒမပ္ပကန္တိ ဧဝမာဒယော. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

确实，在“比丘，你是何心？”、“应‘何’声者”等句中，“kiṃ”一词保持其自身形式而不舍弃。于此，心为何者，彼即“何心”。“主人，我该做什么？”，像这样说“什么”(kiṃ)的发声，即发出声音，是为“kiṃkāra”；对此应答者，是为“kiṃkārapaṭissāvinī”，应当这样解释其词源。至于“紧那罗”(kinnara)、“如食金苹果”(kiṃpakka)等句，其词源则不甚明了，“kiṃ”一词仅作为词素而被听闻。确实，此词有时作为词素，有时与“nu”、“su”、“nukho”、“kāraṇa”等词相伴而出现。于此有此等用法：“此女于汝为何人？”“此等人于汝为何人？”“紧那罗所行处。”“何故汝如惊怖而立？”“舍弃何者而得安眠？”“究竟是何原因？”“母，汝何故放逸？于舍弃者，竟连少许言语亦不施与，此是何名？”等等。于此，所言如是——

‘‘ဝိသုံ ပဒါဝယဝေါ ဝါ, ဟုတွာ နွာဒီဟိ ဝါ ပန;

ယုတ္တော သဒ္ဒေဟိ ကိံသဒ္ဒေါ, ဒိဋ္ဌော သုဂတသာသနေ.

或独立，或为词素，或与“nu”等词相连；“kiṃ”一词如是，见于善逝教中。

ပါဠိနယာနုသာရေန, သေသာနံ သမ္ဘဝေါပိ စ;

ဉေယျော ဝိညူဟိ သဒ္ဓမ္မ-နယညူဟိ ပဘေဒတော’’တိ.

依圣典之理则，其余（用法）的产生，亦当为通达正法之理的智者依其差别而了知。

ဣဒါနိ [Pg.373] သဗ္ဗနာမိကဘာဝေ ဌိတေဟိ ကော ကံသဒ္ဒေဟိ သမာနသုတိကာနံ အညေသံ ကော ကံသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာဝိသေသော ဝတ္တဗ္ဗော သိယာ, သော ဟေဋ္ဌာ လိင်္ဂတ္တယမိဿကပရိစ္ဆေဒေ ဝုတ္တော. အသဗ္ဗနာမိကတ္တာ ပန ပုရိသ စိတ္တနယေနေဝ ဝိဘတ္တော. တထာ ဟိ ယဒါ ကောသဒ္ဒေါ ဗြဟ္မဝါတကာယတ္ထဝါစကော, ကံသဒ္ဒေါ ပန သိရောဇလသုခတ္ထဝါစကော, တဒါ တာနိ ပဒါနိ အသဗ္ဗနာမိကာနိ, ကသ္မာ? အကိံသဒ္ဒမယတ္တာ သဗ္ဗနာမိကရူပသင်္ခါတေဟိ အသာဓာရဏရူပေဟိ ဝိရဟိတတ္တာ ပုစ္ဆတ္ထတော အတ္ထန္တရဝါစကတ္တာ စ. ဧတ္ထ ပန သမာနသုတိဝသေန အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထံ ကောသဒ္ဒေါ ကံသဒ္ဒေါတိ စ ဝုတ္တံ, ဧကန္တတော ပန သဗ္ဗနာမိကတ္တေ ကိံသဒ္ဒေါယေဝ, သုဒ္ဓနာမတ္တေ ကသဒ္ဒေါယေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣစ္စေဝံ –

如今，对于与作为代词的“ko”、“kaṃ”等词发音相同的其他“ko”、“kaṃ”等词，其名词变格的特别之处或当解说，此已于下文三性混合章中述及。然因其非为代词，故仅依“purisa”、“citta”之法而变化。确实，当“ko”一词表达梵、风、身之义，而“kaṃ”一词表达头、水、乐之义时，此等词则非为代词。何故？因其非由“kiṃ”词所成，缺乏被称为代词形态的特殊形态，且表达了异于提问之义的其他意义。于此，为依同音而辨异义，故说“ko”词与“kaṃ”词。然当其完全为代词时，则应取“kiṃ”词；当其为纯粹名词时，则应取“ka”词。如是——

ကာယေ ဗြဟ္မနိ ဝါတေ စ, သီသေ ဇလသုခေသု စ;

ကသဒ္ဒေါ ဝတ္တတီ တီသု, ပုမာ တီသု နပုံသကော.

“ka”词用于身、梵、风，此时为阳性；亦用于头、水、乐，此时为中性。

ဧဝံ သဗ္ဗနာမဘူတာနံ ကိံကသဒ္ဒါနံ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

如是，当知作为代词的“kiṃ”、“ka”二词之用法。

ဣဓ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ, အတ္ထာနံ ဒါနိ သင်္ဂဟော;

ပညာဝေပုလ္လကရဏော, ဧကဒေသေန ဝုစ္စတေ.

今于此处所述种种义，为令智慧增长，兹以一分摄集而说。

ကိံ ကိံပက္ကေန သဒိသံ, ကာယော ကိံပဘဝေါ ဝဒ;

ကိံပက္ကသဒိသော ကာမော, ကာယော တဏှာဒိသမ္ဘဝေါ.

何物堪比金匏果，身躯又由何处托？欲乐宛若金匏果，渴爱生出身躯壳。

ဥဏှကာလေ က’မိစ္ဆန္တိ, က’မိစ္ဆန္တိ ပိပါသိတာ;

ပစ္စာမိတ္တာ က’မိစ္ဆန္တိ, က’မိစ္ဆန္တိ ဒုခဋ္ဋိတာ.

炎热之时何所欲？口渴之人何所求？仇敌当前何所盼？苦厄之人何所望？

ကာယဿ ကဿ ကော အာယော,ကော နာထော ကဿ ဘူတလေ;

ကဿ ကံ ဈာနဇံ သာတံ,ကဿင်္ဂေသု စ ကံ ပရန္တိ.

此身命脉属何人，世间谁是真正怙？谁得禅定生喜乐，肢体中何者为首？

ယာ [Pg.374] ပန တာ ဟေဋ္ဌာ အမှေဟိ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ကိံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗနာမိကသညိတဿ နာမိကပဒမာလာ ဝိဘတ္တာ, ဧတာသု ပုလ္လိင်္ဂနပုံသကလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘ကေဘိ, ကိဿ, ကသ္မာ, ကမှာ, ကမှီ’’တိ ဣမာနိ ပဒါနိ ပဟာယ ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘ကာယော, ကာဘိ, ကာသာနံ, ကာယံ, ကဿ’’န္တိ ဣမာနိ စ ပဒါနိ ပဟာယ တတော တတော သေသပဒတော ယထာသမ္ဘဝံ စိသဒ္ဒံ စနသဒ္ဒံ စနံသဒ္ဒဉ္စ နိပါတေတွာ ဧဝရူပါနိ ရူပါနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ?

至于那些先前我们依据三性，对被称为代词的“kiṃ”一词所作的名词格位变化，在这些变化中，舍弃阳性和中性中的“kebhi, kissa, kasmā, kamhā, kamhī”这些词，以及阴性中的“kāyo, kābhi, kāsānaṃ, kāyaṃ, kassa”这些词，之后从剩余的词形中，根据情况加入“ci”、“cana”、“canaṃ”等助词，应当采用如下形式。此即：

ကောစိ, ကေစိ, ကေစန. ကိဉ္စိ, ကိဉ္စနံ, ကေစိ, ကေစန. ကေနစိ, ကေဟိစိ. ကဿစိ, ကေသဉ္စိ. ပဉ္စမိယာ ဧကဝစနံ ဦနံ ပါဠိယံ အနာဂတတ္တာ. ကေဟိစိ. ကဿစိ, ကေသဉ္စိ. ကသ္မိဉ္စိ, ကိသ္မိစိ, ကေသုစိ. ပုလ္လိင်္ဂနပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. အတြ ကိသ္မိစီတိ အနုသာရလောပဝသေန ဝုတ္တံ.

koci, keci, kecana。kiñci, kiñcanaṃ, keci, kecana。kenaci, kehici。kassaci, kesañci。第五格单数因未见于巴利圣典而阙如。kehici。kassaci, kesañci。kasmiñci, kismici, kesuci。当依阳性、中性而知。此处“kismici”是依随韵之省略而说。

ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပန ကာစိ ဣတ္ထီ, ကာစိ ဣတ္ထိယော. ကာစိ, ကာစိ. ကိဉ္စိ, ကာစိ. ကာယစိ, ကာဟိစိ. ကာယစိ, ကဿာစိ, ကာသဉ္စိ. ကာယစိ, ကာဟိစိ. ကာယစိ, ကဿာစိ, ကာသဉ္စိ. ကာယစိ, ကာသုစီတိ ရူပါနိ.

然依阴性，则有“kāci itthī”（某女）、“kāci itthiyo”（某些女人）。其形态为“kāci”、“kāci”；“kiñci”、“kāci”；“kāyaci”、“kāhici”；“kāyaci”、“kassāci”、“kāsañci”；“kāyaci”、“kāhici”；“kāyaci”、“kassāci”、“kāsañci”；“kāyaci”、“kāsuci”。

ဧတ္ထ ‘‘ဣတိ ဘာသန္တိ ကေစန, န နံ ဟိံသာမိ ကိဉ္စန’’န္တိအာဒယော ပယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတိ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ဝုတ္တာနိ ကောစိ ကာစိ ကိဉ္စီတိအာဒီနိ အပ္ပမတ္တကာနံ သင်္ဂါဟကဝစနာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

于此，当知“iti bhāsanti kecana”（有些这么说）、“na naṃ hiṃsāmi kiñcana”（我丝毫不伤害他）等用法。如是，当知依三性而说的“koci”、“kāci”、“kiñci”等词，是总括少量者的词语。

ပုနေတာနိယေဝ ယထာရဟံ ယံသဒ္ဒေန ယောဇေတွာ ဒဿေဿာမိ –

复次，我将适当配合“yaṃ”一词来展示——

ယော ကောစိ, ယေ ကေစိ. ယံ ကိဉ္စိ, ယေ ကေစိ. ယေန ကေနစိ, ယေဟိ ကေဟိစိ. ယဿ ကဿစိ, ယေသံ ကေသဉ္စိ. ယသ္မာ ကသ္မာစိ, ယေဟိ ကေဟိစိ. ယဿ ကဿစိ, ယေသံ ကေသဉ္စိ. ယသ္မိံ ကသ္မိဉ္စိ, ယေသု ကေသုစိ.

yo koci, ye keci。yaṃ kiñci, ye keci。yena kenaci, yehi kehici。yassa kassaci, yesaṃ kesañci。yasmā kasmāci, yehi kehici。yassa kassaci, yesaṃ kesañci。yasmiṃ kasmiñci, yesu kesuci。

ဧတ္ထ [Pg.375] ‘‘ယော ကောစိ မံ အဋ္ဌိ ကတွာ သုဏေယျ. ယေ ကေစိမေ အတ္ထိ ရသာ ပထဗျာ, သစ္စံ တေသံ သာဓုတရံ ရသာန’’န္တိအာဒယော ပယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

此处应知“yo koci maṃ aṭṭhi katvā suṇeyya”（若有人能专注听我）、“ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ”（凡此大地所有之味，真理实为彼等之中更胜之味）等用法。此为阳性形态。

ယံ ကိဉ္စိ, ယာနိ ကာနိစိ. ယံ ကိဉ္စိ, ယာနိ ကာနိစိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဧတ္ထ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရတနံ အတ္ထိ, ဓတရဋ္ဌနိဝေသနေ. ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ. ယာနိ ကာနိစိ ရူပါနီ’’တိအာဒယော ပယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

yaṃ kiñci, yāni kānici。yaṃ kiñci, yāni kānici。其余与阳性相似。在此，应了解“yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, dhataraṭṭhanivesane”（无论何等珍宝存于持国(Dhataraṭṭha)之住所）、“yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā”（无论何等财富在此世或他世）、“yāni kānici rūpāni”（无论何等色）等用法。此为中性形态。

ယာ ကာစိ ဣတ္ထီ, ယာ ကာစိ ဣတ္ထိယော. ယံ ကိဉ္စိ, ယာ ကာစိ. ယာယ ကာယစိ, ယာဟိ ကာဟိစိ. ယာယ ကာယစိ, ယာသံ ကာသဉ္စိ. ယာယ ကာယစိ, ယာဟိ ကာဟိစိ. ယာယ ကာယစိ, ယာသံ ကာသဉ္စိ. ယာယ ကာယစိ, ယာသု ကာသုစိ.

yā kāci itthī, yā kāci itthiyo。yaṃ kiñci, yā kāci。yāya kāyaci, yāhi kāhici。yāya kāyaci, yāsaṃ kāsañci。yāya kāyaci, yāhi kāhici。yāya kāyaci, yāsaṃ kāsañci。yāya kāyaci, yāsu kāsuci。

ဧတ္ထ ‘‘ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ’’တိအာဒယော ပယောဂါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ. ဣတိ လိင်္ဂတ္တယဝသေန ဝုတ္တာနိ ယော ကောစိ, ယာ ကာစိ, ယံ ကိဉ္စီတိအာဒီနိ အနဝသေသပရိယာဒါနဝစနာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗာနိ စေတာနိ န နိပါတပဒါနိ, နိပါတပတိရူပကာ သဒ္ဒဂတိယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယဒိ နိပါတပဒါနိ သိယုံ, တီသု လိင်္ဂေသု သတ္တသု ဝိဘတ္တီသု ဧကာကာရေန တိဋ္ဌေယျုံ, န စ တိဋ္ဌန္တိ, တသ္မာ န နိပါတပဒါနိ, နိပါတပတိရူပကာ သဒ္ဒဂတိယောယေဝ.

于此，应知“yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā”（任何过去、未来、现在的感受）等用法。这些是阴性形式。如此，依三性所说的‘yo koci’、‘yā kāci’、‘yaṃ kiñci’等，应知是总括一切而无遗漏的词语。应知所有这些都不是不变词，而是与不变词相似的词语用法。如果它们是不变词，则在三性和七格中应保持单一形式，但它们并非如此，因此不是不变词，而只是与不变词相似的词语用法。

အပိစ ယ တ ကိံ ဧတဣစ္စေတေဟိ သဗ္ဗနာမေဟိ လိင်္ဂါနုရူပတော တ္တကတ္တိကပစ္စယေ ကတွာ ဝတ္တိစ္ဆာယံ ယာနိ ပဒါနိ သိဇ္ဈန္တိ, တာနိ ပရိစ္ဆေဒဝစနာနိ အသဗ္ဗနာမိကာနိယေဝ ဘဝန္တိ. တေသံ နာမိကပဒမာလာ ပုရိသ စိတ္တ ကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ. တံ ယထာ?

再者，由“ya”、“ta”、“kiṃ”、“eta”等代词，依据其性，加上-ttaka、-ttika等后缀，为表达特定意义而构成的词，它们是表示限定的词，而非代词。它们的词形变化应依“purisa”（男人）、“citta”（心）、“kaññā”（少女）的范例。例如如何？

ယတ္တကော [Pg.376] ဇနော, ယတ္တကံ စိတ္တံ, ယတ္တိကာ ဣတ္ထီ. တတ္တကော, တတ္တကံ, တတ္တိကာ. ကိတ္တကော, ကိတ္တကံ, ကိတ္တိကာ. ဧတ္တကော, ဧတ္တကံ, ဧတ္တိကာတိ. ဣမာနိ ပဒါနိ အသဗ္ဗနာမိကာနိပိ ပစ္စယဝသေန သမ္ဘူတတ္ထန္တရေသု ဝိညူနံ ကောသလ္လတ္ထံ ဝုတ္တာနိ.

yattako jano（若干人），yattakaṃ cittaṃ（若干心），yattikā itthī（若干女人）。tattako, tattakaṃ, tattikā（那么多）。kittako, kittakaṃ, kittikā（多少）。ettako, ettakaṃ, ettikā（这么多）。这些词虽然不是代词，却是为了让智者善巧于由后缀产生的其他意义而说。

ဣဒါနိ သင်္ခါဒိဝစနဿ ဧကသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述表达数目等的词“eka”的名词词形变化如下：

ဧကသဒ္ဒေါ ဟိ သင်္ခါဝစနော စ ဟောတိ အသဒိသဝစနော စ အသဟာယဝစနော စ ဧကစ္စဝစနော စ မိဿီဘူတဝစနော စ. ယဒါ သင်္ခါ’သဒိသာ’သဟာယဝစနော, တဒါ ဧကဝစနကော ဘဝတိ.

“eka”一词确实既表达数目，也表达无双、无伴、某些以及混合。当其表达数目、无双、无伴时，则为单数形式。

ဧကော, ဧကံ, ဧကေန, ဧကဿ, ဧကသ္မာ, ဧကမှာ, ဧကဿ, ဧကသ္မိံ, ဧကမှီတိ. ဧဝံ သင်္ခါဒိဝစနော ဧကသဒ္ဒေါ ဧကဝစနကော. တထာ ဟိ ‘‘ဧကော ဒွေ တယော’’တိ သင်္ခါဝိသယေ ဧကသဒ္ဒေါ ဧကဝစနကောဝ. ‘‘ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဧကော ရာဇ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ အသဒိသာသဟာယကထနေပိ ဧကဝစနကောဝ. အယံ ဧကဝစနိကာ သဗ္ဗနာမိကပဒမာလာ.

eko, ekaṃ, ekena, ekassa, ekasmā, ekamhā, ekassa, ekasmiṃ, ekamhi。如此，表达数目等的词“eka”是单数形式的。确实，在‘eko dve tayo’（一、二、三）的数目语境中，“eka”一词只是单数形式的。在‘ekomhi sammāsambuddho’（我是唯一的正自觉者）、‘eko rāja nipajjāmi’（我独为王而卧）等表达无双、无伴的语境中，也只是单数形式的。这是单数形式的代词词形变化。

ယဒါ ပန သင်္ခတ္ထာ စ အသဟာယာ စ ဗဟူ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယုံ, တဒါ ဧကသဒ္ဒတော ကကာရာဂမံ ကတွာ ဧကကာ, ဧကကေ, ဧကကေဟိ, ဧကကေဘိ. ပုရိသနယေ ဗဟုဝစနဝသေန နာမိကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ သင်္ခတ္ထာပိ ဗဟူ ဟောန္တိ. ‘‘စတ္တာရော ဧကကာ သိယု’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. အသဟာယာပိ ဗဟူ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ ‘‘အယမ္ပိ ဂဟပတိ ဧကောဝ အာဂတော, အယမ္ပိ ဧကောဝ အာဂတော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဣမေ ဂဟပတယော ဧကကာ အာဂတာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတာ ဒိဿတိ. အယံ နယော သဗ္ဗနာမိကပက္ခံ န ဘဇတိ အသာဓာရဏရူပါဘာဝတော, အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထံ ပန ဝုတ္တော.

然而，当所计数的对象或无伴者需要以复数表达时，则在“eka”一词后增添“ka”，变格为ekakā, ekake, ekakehi, ekakebhi。其名词词形变化应依“purisa”的复数形式组合。确实，所计数的对象也可能是复数，如经中所说：‘cattāro ekakā siyuṃ’（可能有四个单独的人）。无伴者也可能是复数。确实，当应说‘ayampi gahapati ekova āgato, ayampi ekova āgato’（这位家主独自前来，那位也独自前来）时，可见到‘ime gahapatayo ekakā āgatā’（这些家主们单独地前来）的说法。此规则不属于代词类，因其缺乏特殊形式，而是为了阐明其他意义而说。

ယဒါ [Pg.377] ဧကစ္စဝစနော, တဒါ ‘‘ဧကေ, ဧကေ, ဧကေဟိ, ဧကေဘိ ဧကေသံ, ဧကေဟိ, ဧကေဘိ, ဧကေသံ, ဧကေသူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အယမ္ပိ ဗဟုဝစနိကာ သဗ္ဗနာမိကပဒမာလာ. ဧတ္ထ ဧကေတိ ဧကစ္စေ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ယဒါ ပန မိဿီဘူတဝစနော, တဒါ ‘‘ဧကာ, ဧကေ, ဧကေဟိ, ဧကေဘိ, ဧကာန’’န္တိ ပုရိသနယေ ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘ပဉ္စာလော စ ဝိဒေဟော စ, ဥဘော ဧကာ ဘဝန္တု တေ’’တိ ပါဠိ ဒိဿတိ. အယံ နယော သဗ္ဗနာမိကပက္ခံ န ဘဇတိ အသာဓာရဏရူပါဘာဝတော, အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထံ ပန ဝုတ္တော. တတ္ထ ဧကာ ဘဝန္တူတိ ဧကီဘဝန္တု မိဿီဘဝန္တု, ဂင်္ဂေါဒကေန ယမုနောဒကံ ဝိယ အညဒတ္ထု သံသန္ဒန္တု သမေန္တူတိ ဝစနတ္ထော.

当表达“某些”之义时，应说：“eke, eke, ekehi, ekebhi ekesaṃ, ekehi, ekebhi, ekesaṃ, ekesū”。这也是复数形式的代词词形变化。于此，“eke”意为“某些人”。此理亦适用于其余诸格。然而，当表达“混合”之义时，应依“purisa”的复数形式说：“ekā, eke, ekehi, ekebhi, ekānaṃ”。可见巴利语：“般遮罗(Pañcāla)与威德哈(Videha)，愿彼等两者合而为一。”此理不属于代词类，因其缺乏特殊形式，而是为了阐明其他意义而说。其中，“ekā bhavantu”(合而为一)意为“成为一体、混合为一，犹如恒河水与亚穆纳(Yamunā)河水，彼此融合、汇合”。此即句义。

အာစရိယာ ပန ဧဝံ ဝိဘာဂံ အဒဿေတွာ ဧကသဒ္ဒဿ သဗ္ဗနာမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ သဗ္ဗသဒ္ဒဿ ဝိယ နာမိကပဒမာလံ ယောဇေန္တိ. ကထံ?

然而，诸师不作如是区分，而只取词“eka”的代词性，将其词形变化组合得如同“sabba”(一切)一词。如何？

ဧကော, ဧကေ. ဧကံ, ဧကေ. ဧကေန, ဧကေဟိ, ဧကေဘိ. ဧကဿ, ဧကေသံ, ဧကေသာနံ. ဧကသ္မာ, ဧကမှာ, ဧကေဟိ, ဧကေဘိ. ဧကဿ, ဧကေသံ, ဧကေသာနံ. ဧကသ္မိံ, ဧကမှိ, ဧကေသူတိ. အယံ သဗ္ဗနာမိကပဒမာလာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

（主格：）eko, eke。（宾格：）ekaṃ, eke。（工具格：）ekena, ekehi, ekebhi。（与格：）ekassa, ekesaṃ, ekesānaṃ。（离格：）ekasmā, ekamhā, ekehi, ekebhi。（属格：）ekassa, ekesaṃ, ekesānaṃ。（处格：）ekasmiṃ, ekamhi, ekesū。应知这是代词的词形变化。

ကေစိ ‘‘ဧကသဒ္ဒေါ သင်္ချာတုလျာသဟာယညဝစနော. ယဒါ သင်္ချာဝစနော, တဒါ သဗ္ဗတ္ထေကဝစနန္တောဝ, အညတ္ထ ဗဟုဝစနန္တောပိ, ဧကော ဧကာ ဧကံ ဣစ္စာဒိ သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗသဒ္ဒသမံ. သံသာသွေဝ ဝိသေသော’’တိ လိင်္ဂတ္တယေ ယောဇနာနယံ ဝဒန္တိ. ဧဝံ ဝဒန္တာ စ တေ ဝိဘာဂံ အဒဿေတွာ ဝဒန္တိ. မယံ ပန သောတူနံ ပယောဂေသု ကောသလ္လုပ္ပာဒနတ္ထံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ ဝဒါမ.

有些人说：“词‘eka’表达数目、等同、无伴、其他。当其表达数目时，处处皆为单数结尾；在其他意义上，亦可为复数结尾。如 eko, ekā, ekaṃ 等，处处皆同‘sabba’(一切)一词，区别仅在于-saṃ和-sāsu。”他们如此宣说其在三性中的用法，但他们这样说时，却未示其区别。而我们则为了让听者在使用中生起善巧，而示其区别后说。

အပိစေတ္ထ [Pg.378] အယံ ဝိသေသောပိ သလ္လက္ခိတဗ္ဗော ‘‘ဧကေ ဧကဋ္ဌေ သမေ သမဘာဂေ’တိ ပါဠိပ္ပဒေသေ ပစ္စတ္တေကဝစနဿ ဧကသဒ္ဒဿ ဧကာရန္တနိဒ္ဒေသောပိ ဒိဿတီ’’တိ. ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

于此，亦应注意此特殊之处：在巴利语段落中，当词“eka”意为“同一意义”、“相同”、“等分”时，可见其个别单数形式亦有以-ā结尾的指示。阳性形式如下。

ဧကံ, ဧကာနိ. ဧကံ, ဧကာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. တတ္ထ ဧကာနီတိ ဧကစ္စာနိ. ဧသ နယော သေသဗဟုဝစနေသုပိ, နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

（主格：）ekaṃ, ekāni。（宾格：）ekaṃ, ekāni。其余同阳性。于此，“ekāni”意为“某些”。此理亦适用于其余复数形式。以上为中性形式。

ဧကာ, ဧကာ, ဧကာယော. ဧကံ, ဧကာ, ဧကာယော. ဧကာယ, ဧကာဟိ, ဧကာဘိ. ဧကာယ, ဧကိဿာ, ဧကာသံ. ဧကာယ, ဧကာဟိ, ဧကာဘိ. ဧကာယ, ဧကိဿာ, ဧကာသံ. ဧကာယ, ဧကာယံ, ဧကိဿံ, ဧကာသု. ဧတ္ထ ဗဟုဝစနဋ္ဌာနေ ဧကာတိ ဧကစ္စာ, ဧကာဟီတိ ဧကစ္စာဟိ, ဧကာသန္တိ ဧကစ္စာနံ ဧကာသူတိ ဧကစ္စာသု. ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ. သဗ္ဗာနေတာနိ သဗ္ဗနာမာနိ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တာနိ.

（主格：）ekā, ekā, ekāyo。（宾格：）ekaṃ, ekā, ekāyo。（工具格：）ekāya, ekāhi, ekābhi。（与格/属格：）ekāya, ekissā, ekāsaṃ。（离格：）ekāya, ekāhi, ekābhi。（处格：）ekāya, ekāyaṃ, ekissaṃ, ekāsu。于此，在复数位上，“ekā”意为“某些(阴性者)”，“ekāhi”意为“以某些”，“ekāsaṃ”意为“为/之某些”，“ekāsu”意为“于某些”。以上为阴性形式。所有这些代词皆依单数和复数而说。

အပိစ ဧကသဒ္ဒေ ဝိစ္ဆာဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ လိင်္ဂတ္တယရူပါနိ ဧကဝစနာနေဝ ဘဝန္တိ. ကထံ?

再者，当词“eka”以重复方式言说时，其三性形式仅为单数。如何？

ဧကေကော, ဧကေကံ, ဧကေကေန, ဧကေကဿ, ဧကေကသ္မာ, ဧကေကမှာ, ဧကေကဿ, ဧကေကသ္မိံ, ဧကေကမှီတိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

（阳性：）ekeko, ekekaṃ, ekekena, ekekassa, ekekasmā, ekekamhā, ekekassa, ekekasmiṃ, ekekamhi。以上为阳性形式。

ဧကေကံ, ဧကေကံ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ, နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ. ဧကေကာ, ဧကေကံ, ဧကေကာယ, ဧကေကိဿာ, ဧကေကာယ, ဧကေကိဿာ, ဧကေကာယံ, ဧကေကိဿံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

（中性主格/宾格：）ekekaṃ。其余同阳性。以上为中性形式。（阴性主格：）ekekā，（宾格：）ekekaṃ，（工具格：）ekekāya，（与格/属格：）ekekāya, ekekissā，（离格：）ekekāya，（处格：）ekekāyaṃ, ekekissaṃ。以上为阴性形式。

သဗ္ဗာနေတာနိ ဝိစ္ဆာသဗ္ဗနာမာနီတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဗဟုဝစနာနိ ပနေတ္ထ န သန္တိ ပယောဂါဘာဝတော. ဣတိ ဣမေသု ဝိစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တေသု လိင်္ဂတ္တယရူပေသု သမာသစိန္တာ န ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ အနိဗ္ဗစနီယတ္တာ ဝိစ္ဆာသဒ္ဒါနံ. တထာ ဟိ ‘‘ပဗ္ဗံ ပဗ္ဗံ [Pg.379] သန္ဓိ သန္ဓိ ဩဓိ ဩဓိ ဟုတွာ တတ္တကပါလေ ပက္ခိတ္တတိလာ ဝိယ တဋတဋာယန္တာ သင်္ခါရာ ဘိဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒီသု ပဗ္ဗပဗ္ဗသဒ္ဒါဒီနံ သမာသကရဏဝသေန နိဗ္ဗစနံ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ န ဒဿိတံ. ယသ္မာ စ ဝိစ္ဆာယံ ဝတ္တမာနာနံ ဒွိရုတ္တိ လောကတော ဧဝ သိဒ္ဓါ, န လက္ခဏတော, တသ္မာ တတ္ထ သမာသစိန္တာ န ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

可以说所有这些都是重复代词。此处没有复数形式，因无用例。因此，对于这些以重复方式言说的三性形式，不应生起复合词的想法，因为重复词是不可(作为复合词)分析的。例如，在“一节复一节，一关复一关，一限复一限，诸行坏灭，犹如芝麻撒在热锅上噼啪作响”等例子中，古代诸师并未展示如何将“pabbaṃ pabbaṃ”等词通过复合方式进行分析。并且，由于重复言说中的双重语是依世间用法而成，而非依语法规则，因此不应对其生起复合词的想法。

ဣဒါနိ ဧကစ္စ ဧကတိယ ဧကစ္စိယသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာယော ဝုစ္စန္တေ – ပုလ္လိင်္ဂေ တာဝ ဧကစ္စော, ဧကစ္စေ. ဧကစ္စံ, ဧကစ္စေ. သေသံ ပုရိသသဒ္ဒသမံ. ဧတ္ထ ဧကစ္စေတိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနမေဝ သဗ္ဗနာမိကရူပသမံ အသာဓာရဏရူပတ္တာ. ‘‘ဣဓေကစ္စော ကုလပုတ္တော. ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ’’တိ နိဒဿနပဒါနိ.

现在讲述“ekacca”、“ekatiya”、“ekacciya”诸词的名词词形变化：首先是阳性，（主格：）ekacco, ekacce；（宾格：）ekaccaṃ, ekacce。其余同“purisa”一词。于此，其主格复数形式“ekacce”因其特殊形式而同于代词形式。例句是：“在此有某位良家子(kulaputta)”、“在此有某些愚人”。

ဧကတိယော, ဧကတိယေ. ဧကတိယံ, ဧကတိယေ. သေသံ ပုရိသသဒ္ဒသမံ. ဣဓာပိ ဧကတိယေတိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနမေဝ သဗ္ဗနာမိကရူပသမံ အသာဓာရဏရူပတ္တာ. ဧကတိယေ မနုဿာ.

（主格：）ekatiyo, ekatiye；（宾格：）ekatiyaṃ, ekatiye。其余同“purisa”(男人)一词。于此亦然，其主格复数形式“ekatiye”因其特殊形式而同于代词形式。例如：“ekatiye manussā”(某些人)。

‘‘န ဝိဿသေ ဧကတိယေသု ဧဝ,အဂါရိသု ပဗ္ဗဇိတေသု စာပိ;

သာဓူပိ ဟုတွာန အသာဓု ဟောန္တိ;

အသာဓု ဟုတွာ ပုန သာဓု ဟောန္တီ’’တိ

“莫信赖某些人，无论在家者或出家者；善人亦会变为不善，不善亦能复变为善。”

နိဒဿနပဒါနိ. ဧကစ္စိယသဒ္ဒဿ အတ္ထိတာယံ ပန –

以上为例句。至于词“ekacciya”的存在(用例)——

‘‘သစ္စံ ကိရေဝမာဟံသု, နရာ ဧကစ္စိယာ ဣဓ;

ကဋ္ဌံ နိပ္လဝိတံ သေယျော, န တွေဝေကစ္စိယော နရော.

“诚然，他们如是说：此世间有某些人，漂浮的木头尚胜于彼，但不是指某一个(贤善的)人。”

ဧကစ္စိယံ အာဟာရ’’န္တိ နိဒဿနပဒါနိ. ဧကစ္စိယော, ဧကစ္စိယာ. ဧကစ္စိယံ, ဧကစ္စိယေတိ သဗ္ဗထာပိ ပုရိသနယော. ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

“ekacciyaṃ āhāra”(某些食物)是例句。（主格：）ekacciyo, ekacciyā；（宾格：）ekacciyaṃ, ekacciye。其变化完全同于“purisa”(男人)。以上为阳性形式。

ဧကစ္စံ[Pg.380], ဧကစ္စာနိ. ဧကစ္စံ, ဧကစ္စာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဧကတိယံ, ဧကတိယာနိ. ဧကတိယံ, ဧကတိယာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဧကစ္စိယံ, ဧကစ္စိယာနိ. ဧကစ္စိယံ, ဧကစ္စိယာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

（ekacca中性主格/宾格：）ekaccaṃ, ekaccāni。其余同阳性。（ekatiya中性主格/宾格：）ekatiyaṃ, ekatiyāni。其余同阳性。（ekacciya中性主格/宾格：）ekacciyaṃ, ekacciyāni。其余同阳性。以上为中性形式。

‘‘ဧကစ္စာ, ဧကစ္စာ, ဧကစ္စာယော’’တိ ကညာနယေန, တထာ ‘‘ဧကတိယာ, ဧကတိယာ, ဧကတိယာယော. ဧကတိယ’’န္တိ စ, ‘‘ဧကစ္စိယာ, ဧကစ္စိယာ, ဧကစ္စိယာယော. ဧကစ္စိယ’’န္တိ စ ကညာနယေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

“ekaccā, ekaccā, ekaccāyo”，同样地，“ekatiyā, ekatiyā, ekatiyāyo, ekatiya”，以及“ekacciyā, ekacciyā, ekacciyāyo, ekacciya”，皆应依“kaññā”(少女)的规则进行组合。以上为阴性形式。

ဣဒါနိ ဧကာကီ ဧကာကိယသဒ္ဒဝသေန နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စန္တေ –

现在讲述词“ekākī”(独自)与“ekākiya”(独自的)的名词词形变化：

ဧကာကီ, ဧကာကီ, ဧကာကိနော. ဧကာကိံ, ဧကာကီ, ဧကာကိနော. ဒဏ္ဍီနယေန ဉေယျာ. ဧကာကိယော, ဧကာကိယာ. ဧကာကိယံ, ဧကာကိယေ. ဧကာကိယေန. ပုရိသနယေန ဉေယျံ. ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

（ekākin主格：）ekākī、ekākī、ekākino；（宾格：）ekākiṃ、ekākī、ekākino。应依“daṇḍin”（持杖者）之例了知。（ekākiya主格：）ekākiyo、ekākiyā；（宾格：）ekākiyaṃ、ekākiye；（工具格：）ekākiyena。应依“purisa”（男人）之例了知。此为阳性语形。

ဧကာကိ ကုလံ, ဧကာကီ, ဧကာကီနိ. ဧကာကိံ, ဧကာကီ, ဧကာကီနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. ဧကာကိယံ, ဧကာကိယာနိ. ဧကာကိယံ, ဧကာကိယာနိ. သေသံ ပုလ္လိင်္ဂသဒိသံ. နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

例：“ekāki kulaṃ”（孤独的家族）。（ekākin中性主格：）ekāki、ekākī、ekākīni；（宾格：）ekākiṃ、ekākī、ekākīni。其余同阳性。（ekākiya中性主格/宾格：）ekākiyaṃ、ekākiyāni。其余同阳性。此为中性语形。

ဧကာကိနီ, ဧကာကိနီ, ဧကာကိနိယော. ဧကာကိနိံ, ဧကာကိနီ, ဧကာကိနိယော. ဧကာကိနိယာတိ ဣတ္ထီသဒိသံ. ဧကာကိယာ, ဧကာကိယာ, ဧကာကိယာယော. ဧကာကိယံ, ဧကာကိယာ, ဧကာကိယာယော. ဧကာကိယာယာတိ ကညာသဒိသံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ. သဗ္ဗာနိ ပနေတာနိ အသဗ္ဗနာမိကရူပါနိ အတ္ထန္တရဝိညာပနတ္ထံ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ.

（ekākinī主格：）ekākinī、ekākinī、ekākiniyo；（宾格：）ekākiniṃ、ekākinī、ekākiniyo。其变化与“itthī”（女人）相似。（ekākiyā主格：）ekākiyā、ekākiyā、ekākiyāyo；（宾格：）ekākiyaṃ、ekākiyā、ekākiyāyo。其变化与“kaññā”（少女）相似。此为阴性语形。但应了知，所有这些非代词语形，是为了阐明不同含义而说。

ဣဒါနိ ဒွိသဒ္ဒပရိယာယဿ သဒါ ဗဟုဝစနန္တဿ သဗ္ဗနာမိကပဒဿ ဥဘသဒ္ဒဿ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在讲述作为“二”(dvi)的同义词、恒为复数结尾的代词“两者”(ubha)的格变化式——

‘‘ဥဘော[Pg.381], ဥဘော, ဥဘောဟိ, ဥဘောဘိ, ဥဘိန္နံ, ဥဘောဟိ, ဥဘောဘိ, ဥဘိန္နံ, ဥဘောသူ’’တိ အယံ ပါဠိနယာနုရူပေန ဝုတ္တပဒမာလာ. အတြိမေ ပယောဂါ – ဥဘော ကုမာရာ နိက္ကီတာ. ဥဘော ဣတ္ထိယော တိဋ္ဌန္တိ, ဥဘော စိတ္တာနိ တိဋ္ဌန္တိ, ဥဘော ပုတ္တေ အဒါသိ. ဥဘော ကညာယော ပဿတိ. ဥဘော ပါဒါနိ ဘိန္ဒိတွာ, သညမိဿာမိ ဝေါ အဟံ. ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ. ဥဘောဟိ ဗာဟာဟိ, ဥဘောဟိ စိတ္တေဟိ, ဥဘိန္နံ ဇနာနံ, ဥဘိန္နံ ဣတ္ထီနံ, ဥဘိန္နံ စိတ္တာနံ, ဥဘောသု ပုရိသေသု, ဥဘောသု ဣတ္ထီသု, ဥဘောသု ပဿေသူတိ, အယမသ္မာကံ ရုစိ. အာစရိယာ ပန ‘‘ဥဘေဟိ, ဥဘေဘိ, ဥဘေသူ’’တိပိ ဣစ္ဆန္တိ. ကစ္စာယနေပိ ဟိ ‘‘ဥဘေ တပ္ပုရိသာ’’တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗာနိပိ ဧတာနိ မနသိ ကာတဗ္ဗာနိယေဝ. ဥဘသဒ္ဒဿ သမာသော အပ္ပသိဒ္ဓေါ. လိင်္ဂတ္တယသာဓာရဏရူပါနိ.

（主格/宾格：）ubho；（工具格/离格：）ubhohi、ubhobhi；（与格/属格：）ubhinnaṃ；（处格：）ubhosu。这是依巴利圣典规则所说的格变化式。此处用法如下：“ubho kumārā nikkītā”（两位少年被卖了），“ubho itthiyo tiṭṭhanti”（两位女人站着），“ubho cittāni tiṭṭhanti”（两种心存在着），“ubho putte adāsi”（他给了两个儿子），“ubho kaññāyo passati”（他看见两位少女），“ubho pādāni bhinditvā, saññamissāmi vo ahaṃ”（折断双足后，我将约束你们），“ubhohi hatthehi”（以双手），“ubhohi bāhāhi”（以双臂），“ubhohi cittehi”（以两种心），“ubhinnaṃ janānaṃ”（两人的），“ubhinnaṃ itthīnaṃ”（两位女人的），“ubhinnaṃ cittānaṃ”（两种心的），“ubhosu purisesu”（在两位男人中），“ubhosu itthīsu”（在两位女人中），“ubhosu passesu”（在两边中）。这是我们的意见。但诸师也接受“ubhehi、ubhebhi、ubhesū”的用法。因为在《迦旃延》中也说“ubhe tappurisā”。所有这些都应牢记。“ubha”一词的复合是允许的。这些是三性通用的语形。

ဣဒါနိ သင်္ခါဝစနာနံ ဒွိတိ စတုသဒ္ဒါနံ သဒါ ဗဟုဝစနန္တာနံ သဗ္ဗနာမာနံ နာမိကပဒမာလာယော ဝုစ္စန္တေ –

现在讲述恒为复数结尾的数词兼代词“二”(dvi)、“三”(ti)、“四”(catu)的格变化式——

ဒွေ, ဒွေ, ဒွီဟိ, ဒွီဘိ, ဒွိန္နံ, ဒုဝိန္နံ, ဒွီဟိ, ဒွီဘိ, ဒွိန္နံ, ဒုဝိန္နံ, ဒွီသု. စူဠနိရုတ္တိယံ ပန ‘‘ဒွိန္နန္န’’န္တိ ပဒမာလာ အာဂတာ. ဣမာနိ အဟံသဒ္ဒါဒီနိ ဝိယ ဣတ္ထိ လိင်္ဂါဒိဘာဝဝိနိမုတ္တာနိပိ တီသု လိင်္ဂေသု ယုဇ္ဇန္တေ ‘‘ဒွေ ပုရိသာ, ဒွေ ဣတ္ထိယော, ဒွေ စိတ္တာနိ’’ဣစ္စေဝမာဒိနာ. ဣမာနိပိ လိင်္ဂတ္တယသာဓာရဏာနိ ရူပါနိ.

（主格/宾格：）dve；（工具格/离格：）dvīhi、dvībhi；（与格/属格：）dvinnaṃ、duvinnaṃ；（处格：）dvīsu。但在《小义释》(Cūḷanirutti)中，出现了“dvinnannaṃ”的格变化式。这些语形如同“我”(ahaṃ)等词，不分阴、阳等性，适用于三性，如：“dve purisā”（两个男人），“dve itthiyo”（两个女人），“dve cittāni”（两个心）等。这些也是三性通用的语形。

‘‘ဒွေ’’တိ ရူပံ ဒွိသဒ္ဒဿ, ယံ သမာသမှိ တံ ဘဝေ;

ဒွိတိပ္ပကတိကံယေဝ, နာနာဒေသေဟိ သာ သိယာ.

“dve”为“dvi”之语形，用于复合词时，其词根为“dvi”，并有种种替代变化。

ဒွိဘာဝေါ စေဝ ဒွေဘာဝေါ, ဒွိရတ္တဉ္စ ဒုဝဿကော;

ဒေါဟဠိနီ ဒုပတ္တဉ္စ, တဒ္ဓိတတ္တေ ဒွယံ ဒွယံ.

例如：“dvibhāvo”（二分）与“dvebhāvo”（二分），“dvirattaṃ”（二夜）与“duvassako”（二岁的），“dohaḷinī”（怀胎妇）与“dupaṭṭaṃ”（双叠衣），以及在次生派生词中的“dvayaṃ”（双，对）。

တယော[Pg.382], တယော, တီဟိ, တီဘိ, တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, တီဟိ, တီဘိ, တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, တီသု. ဣမာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

（主格/宾格：）tayo；（工具格/离格：）tīhi、tībhi；（与格/属格：）tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ；（处格：）tīsu。此为阳性语形。

တိဿော, တိဿော, တီဟိ, တီဘိ, တိဿန္နံ, တီဟိ, တီဘိ, တိဿန္နံ, တီသု. ဣမာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ. စူဠနိရုတ္တိယံ ‘‘တိဿန္နန္န’’န္တိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဗဟုဝစနမာဂတံ, နိရုတ္တိပိဋကေ ပန ‘‘တိဏ္ဏန္န’’န္တိ. တာနိ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ပုနပ္ပုနံ ဥပပရိက္ခိတွာ ဒိဿန္တိ စေ, ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

（主格/宾格：）tisso；（工具格/离格：）tīhi、tībhi；（与格/属格：）tissannaṃ；（处格：）tīsu。此为阴性语形。在《小义释》(Cūḷanirutti)中，出现了第四格与第六格复数“tissannannaṃ”，但在《词释藏》(Niruttipiṭaka)中则是“tiṇṇannaṃ”。如果在附有义注的三藏佛语中，经反复检视而发现这些语形，则应采纳。

တီဏိ, တီဏိ, တီဟိ, တီဘိ, တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, တီဟိ, တီဘိ, တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, တီသု. ဣမာနိ နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ. ကတ္ထစိ ပန ပါဠိပ္ပဒေသေ တီဏိသဒ္ဒဿ ဏိကာရလောပေါပိ ဘဝတိ ‘‘ဒွေ ဝါတိ ဝါ ဥဒကဖုသိတာနီ’’တိ. ‘‘တိဏ္ဏန္နံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဣန္ဒြိယာနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇေန ဘိက္ခုနာ အညာ ဗျာကတာ’’တိ ဣဒံ ‘‘တိဏ္ဏန္န’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထိဘာဝေ နိဒဿနံ.

（主格/宾格：）tīṇi；（工具格/离格：）tīhi、tībhi；（与格/属格：）tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ；（处格：）tīsu。此为中性语形。但在某些巴利语段落中，“tīṇi”一词的“ṇi”也会被省略，如：“dve vā ti vā udakaphusitāni”（两或三滴水珠）。‘诸比丘，正是由于对三根的修习与多修习，比丘宾头卢颇罗堕宣告了究竟智’，此为“tiṇṇannaṃ”一词存在的例证。

ယာနိ ရူပါနိ ဝုတ္တာနိ, ‘‘တိဿော တီဏိ တယော’’ဣတိ;

သမာသဝိသယေ တာနိ, တိတိပ္ပကတိကာ သိယုံ.

所说的“tisso”、“tīṇi”、“tayo”这些语形，在复合词中，其词干为“ti”。

ယသ္မာ တိဿ သမာသမှိ, သဒ္ဓိံ ပရပဒေန ဝေ;

‘‘တိဝေဒနံ တိစိတ္တ’’န္တိ, ‘‘တိလောက’’န္တိ စ နိဒ္ဒိသေ.

因此，在复合词中，它与后一词一起，应指出如：“tivedanaṃ”（三受）、“ticittaṃ”（三心）与“tilokaṃ”（三界）。

ဧတ္ထ နပုံသကတ္တံဝ, ပါသံသံ ပါယဝုတ္တိတော;

ပုမတ္တမ္ပေတ္ထ ဣစ္ဆန္တိ, ‘‘တိဘဝေါ ခါယတေ’’ဣတိ.

此处，因其常用，故中性受到称赞；但也接受阳性，如“tibhavo”（三有）一词所示。

စတ္တာရော, စတုရော, စတ္တာရော, စတုရော, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတုန္နံ, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတုန္နံ, စတူသု. ဣမာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

（主格/宾格：）cattāro、caturo；（工具格/离格：）catūhi、catūbhi、catubbhi；（与格/属格：）catunnaṃ；（处格：）catūsu。此为阳性语形。

စတဿော[Pg.383], စတဿော, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတဿန္နံ, စတုန္နံ, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတဿန္နံ, စတုန္နံ, စတူသု. ဣမာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ. ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘စတုန္န’’န္တိ ပဒံ စူဠနိရုတ္တိယံ နိရုတ္တိပိဋကေ ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာသု စ ဒဿနတော ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ စူဠနိရုတ္တိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဋ္ဌာနေ ‘‘စတုန္န’’န္တိ အာဂတံ, နိရုတ္တိပိဋကေ ‘‘စတုန္နံ ကညာန’’န္တိ အာဂတံ. ပါဠိယံ ပန သောဏဒန္တသုတ္တာဒီသု ‘‘သမဏော ဂေါတမော စတုန္နံ ပရိသာနံ ပိယော မနာပေါ’’တိ အာဂတံ. အဋ္ဌကထာသု စ ပန သုတ္တန္တဋ္ဌကထာယံ ‘‘စတူဟိ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော စတုန္နံ ပရိသာနံ ပိယော မနာပေါ’’တိ အာဂတံ. သတ္တိလင်္ဃဇာတကဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာစရိယော ပနဿ စတုန္နံ သတ္တီနံ လင်္ဃနံ သိပ္ပံ ဇာနာတီ’’တိ အာဂတံ.

（主格/宾格：）catasso；（工具格/离格：）catūhi、catūbhi、catubbhi；（与格/属格：）catassannaṃ、catunnaṃ；（处格：）catūsu。此为阴性语形。在阴性语境中，“catunnaṃ”一词在《小义释》(Cūḷanirutti)、《词释藏》(Niruttipiṭaka)、巴利圣典及义注中皆被确定。例如，在《小义释》的阴性语境中出现了“catunnaṃ”，在《词释藏》中出现了“catunnaṃ kaññānaṃ”（四位少女的）。在巴利圣典的《娑那檀陀经》(Soṇadantasutta)等经中则有：“沙门乔达摩为四众所喜爱、悦意”。在义注中，《经藏义注》(Suttantaṭṭhakathā)有：“具足四种稀有未曾有法，为四众所喜爱、悦意”。《掷矛本生义注》(Sattilaṅghajātakaṭṭhakathā)有：“他的老师则通晓四矛投掷术”。

စတ္တာရိ, စတ္တာရိ, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတုန္နံ, စတူဟိ, စတူဘိ, စတုဗ္ဘိ, စတုန္နံ, စတူသု. ဣမာနိ နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

（主格/宾格：）cattāri；（工具格/离格：）catūhi、catūbhi、catubbhi；（与格/属格：）catunnaṃ；（处格：）catūsu。此为中性语形。

‘‘စတ္တာရော’’တိ ‘‘စတဿော’’တိ, ‘‘စတ္တာရီ’’တိ စ သဒ္ဒိတံ;

ရူပံ သမာသဘာဝမှိ, စတုပ္ပကတိကံ ဘဝေ.

被称为“cattāro”、“catasso”与“cattāri”的词形，在复合词中，其词干为“catu”。

နိဒဿနပဒါနေတ္ထ, ကမတော ကမကောဝိဒေါ;

‘‘စတုဗ္ဗိဓံ စတုဿာလံ, စတုသစ္စ’’န္တိ နိဒ္ဒိသေ.

于此，精通次第者应依次指出示例词：“四种”(catubbidhaṃ)、“四殿堂”(catussālaṃ)、“四谛”(catusaccaṃ)。

ဣမာနိ ဒွေအာဒိကာနိ သဗ္ဗနာမိကာနိ ဗဟုဝစနာနိယေဝ ဘဝန္တိ, န ဧကဝစနာနိ. စူဠနိရုတ္တိယံ ပန တီသု လိင်္ဂေသု ‘‘စတဿန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ အနိဇ္ဈာနက္ခမံ ဝိယ ဒိဿတိ.

这些从“二”开始的代词性数词只有复数，没有单数。但在《小义释》(Cūḷanirutti)中说catassannaṃ通用于三性，这似乎不可取。

ဣဒါနိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စန္တေ, တေသု ယေန ကထေတိ, တဿာလပနေ တုမှဝစနာနိ ဘဝန္တိ.

现在讲述“你”(tumha)与“我”(amha)的格变化式。其中，在对交谈者称呼时，使用“你”的语形。

တွံ, တုဝံ, တုမှေ. တံ, တုဝံ, တွံ, တဝံ, တုမှေ. တယာ, တွယာ, တုမှေဟိ, တုမှေဘိ. တုယှံ, တဝ, တုမှံ, တုမှာကံ. တယာ, တွယာ, တုမှေဟိ, တုမှေဘိ. တုယှံ, တဝ, တုမှံ, တုမှာကံ. တယိ, တွယိ, တုမှေသု[Pg.384]. တတြ ‘‘တွံ ပုရိသော, တွံ ဣတ္ထီ, တွံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

你，你，你们。你，你，你，你，你们。以你，以你，以你们，以你们。为你/你的，为你/你的，为你们/你们的，为你们/你们的。从你，从你，从你们，从你们。为你/你的，为你/你的，为你们/你们的，为你们/你们的。于你，于你，于你们中。此处应配合“你是男人，你是女人，你是心”等来使用。

အတ္တယောဂေ အမှဝစနာနိ ဘဝန္တိ.

当关涉自身时，使用“我”的语形。

အဟံ, အဟကံ, မယံ, အမှေ. မံ, မမံ, အမှေ. မယာ, အမှေဟိ, အမှေဘိ. မယှံ, မမ, အမှံ, အမှာကံ, အသ္မာကံ. မယာ, အမှေဟိ, အမှေဘိ. မယှံ, မမ, အမှံ, အမှာကံ, အသ္မာကံ. မယိ, အမှေသု, အသ္မေသု.

我，我，我们，我们。我，我，我们。以我，以我们，以我们。为我/我的，为我/我的，为我们/我们的，为我们/我们的，为我们/我们的。从我，从我们，从我们。为我/我的，为我/我的，为我们/我们的，为我们/我们的，为我们/我们的。于我，于我们中，于我们中。

ဧတ္ထ ပန ‘‘ကထံ အမှေ ကရောမသေ’’တိ ပါဠိဒဿနတော ‘‘တုမှေ’’တိ ပစ္စတ္တဝစနဿ ဝိယ ‘‘အမှေ’’တိ ပစ္စတ္တဝစနဿပိ အတ္ထိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ‘‘အဟက’’န္တိ ရူပန္တရမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ. တဿ အတ္ထိဘာဝေ ‘‘အဟကဉ္စ စိတ္တဝသာနုဂါ ဘာသိဿ’’န္တိ ဧသာ ပါဠိ နိဒဿနံ. ဧတ္ထ ဟိ အဟကန္တိ အဟံ ဣစ္စေဝတ္ထော. တတြ ‘‘အဟံ ပုရိသော, အဟံ ကညာ, အဟံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဣမာနိပိ လိင်္ဂတ္တယသာဓာရဏရူပါနိ.

于此，从“我们该如何做？”(kathaṃ amhe karomase)的巴利范例可知，应了知“amhe”一词如同“tumhe”一样，亦有单数用法，并且也应接受其异形“ahakaṃ”。关于其存在，“我亦将随心所欲而说”(ahakañca cittavasānugā bhāsissaṃ)这句巴利是例证。此处ahakaṃ即是“我”(ahaṃ)之义。此处应配合“我是男人，我是少女，我是心”等来使用。这些也是三性通用的语形。

ကစ္စာယနစူဠနိရုတ္တိနိရုတ္တိပိဋကေသု ပန ‘‘တုမှာကံ အမှာက’’န္တိ စ ဒုတိယာဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. ကစ္စာယနေ ‘‘တုမှာနံ အမှာန’’န္တိ စ ပဌမာဒုတိယာဗဟုဝစနံ, ‘‘တုမှံ အမှ’’န္တိ စ စတုတ္ထီဆဋ္ဌေကဝစနံ, ပဌမာဒုတိယာဗဟုဝစနဉ္စ ဝုတ္တံ, စူဠနိရုတ္တိနိရုတ္တိပိဋကေ ပန ‘‘တုမှံ အမှ’’န္တိ စ ဒုတိယေကဝစနံ ဝုတ္တံ, ‘‘တုမှေ အမှေ’’တိ စ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. ဧတာနိ ဥပပရိက္ခိတွာ သာဋ္ဌကထေသု သုတ္တန္တေသု ဒိဿန္တိ စေ, ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

但在《迦旃延》(Kaccāyana)、《小义释》(Cūḷanirutti)与《词释藏》(Niruttipiṭaka)中，tumhākaṃ与amhākaṃ被说成是第二格复数。在《迦旃延》中，tumhānaṃ与amhānaṃ被说成是第一格与第二格复数，tumhaṃ与amhaṃ被说成是第四格与第六格单数，以及第一格与第二格复数。但在《小义释》与《词释藏》中，tumhaṃ与amhaṃ被说成是第二格单数，tumhe与amhe被说成是第四格与第六格复数。如果在附有义注的诸经中，经检视而发现这些语形，则应采纳。

တုမှအမှသဒ္ဒါနံ ပန ပရပဒေဟိ သဒ္ဓိံ သမာသေ ‘‘မံဒီပါ’’တိအာဒယော ပယောဂါ တထာဂတာဒိမုခတော သမ္ဘဝန္တိ. ‘‘ဧတေ ဂါမဏိ မံဒီပါ မံလေဏာ မံသရဏာ’’တိ ဟိ တထာဂတမုခတော, ‘‘တယျောဂေါ မယျောဂေါ’’တိ နိရုတ္တညုမုခတော, ကာဗျာဒါသေ စ ‘‘တွံမုခံ ကမလေနေဝ, တုလျံ နာညေန [Pg.385] ကေနစီ’’တိ စ ‘‘စန္ဒေန တွံမုခံ တုလျ’’န္တိ စ ကဝိမုခတော.

然而，当“你”(tumha)和“我”(amha)这两个词与后面的词复合时，像“maṃdīpā”等用法，是出自如来等之口。例如，如来亲口说：“村长(gāmaṇi)，此等是maṃdīpā、maṃleṇā、maṃsaraṇā”；精通词源者(niruttaññu)说：“tayyogo、mayyogo”；在《诗镜》(Kābyādāsa)中，诗人也说：“你的脸如莲花，无有他物能相比”，以及“你的脸堪比月亮”。

တတ္ထ ဟိ အဟံ ဒီပေါ ဧတေသန္တိ မံဒီပါ, အဟံ လေဏံ ဧတေသန္တိ မံလေဏာ, ဧဝံ မံသရဏာ. တုမှေန ယောဂေါ တယျောဂေါ, တုမှသဒ္ဒေန ယောဂေါ ဣစ္စေဝတ္ထော. အမှေန ယောဂေါ မယျောဂေါ, အမှသဒ္ဒေန ယောဂေါ ဣစ္စေဝတ္ထော. တဝ မုခံ တွံမုခံ. ဗဟုဝစနဝသေနပိ နိဗ္ဗစနီယံ ‘‘တုမှာကံ မုခံ တွံမုခ’’န္တိ. ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘မံဒီပါ’’ဣစ္စာဒိဒဿနတော ‘‘တွံဒီပါ’’တိအာဒီနိ ကာဗျာဒါသေ စ ‘‘တွံမုခ’’န္တိ ဒဿနတော တွံဝဏ္ဏော, တွံသရော, မံမုခံ, မံဝဏ္ဏော, မံသရောအာဒီနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ တွံ ဒီပေါ ဧတေသန္တိ တွံဒီပါ, တုမှေ ဝါ ဒီပါ ဧတေသန္တိ တွံဒီပါ, တဝ ဝဏ္ဏော တွံဝဏ္ဏော. မမ မုခံ မံမုခံ, အမှာကံ ဝါ မုခံ မံမုခန္တိ နိဗ္ဗစနာနိ. ဧသ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု.

在此，“我是他们的岛屿”(ahaṃ dīpo etesaṃ)，是为“maṃdīpā”(我岛)；“我是他们的洞窟”(ahaṃ leṇaṃ etesaṃ)，是为“maṃleṇā”(我窟)；同理有“maṃsaraṇā”(我归宿)。“与你结合”(tumhena yogo)是为“tayyogo”，即与“你”(tumha)一词结合之义。“与我结合”(amhena yogo)是为“mayyogo”，即与“我”(amha)一词结合之义。“你的脸”(tava mukhaṃ)是为“tvaṃmukhaṃ”(你脸)。依复数亦可同样理解：“你们的脸”(tumhākaṃ mukhaṃ)是为“tvaṃmukhaṃ”(你脸)。此处，由于在巴利语中可见“maṃdīpā”等例，故应类推“tvaṃdīpā”(你岛)等；又由于在《诗镜》(Kābyādāsa)中可见“tvaṃmukha”(你脸)一例，故应采纳“tvaṃvaṇṇo”(你色)、“tvaṃsaro”(你声)、“maṃmukhaṃ”(我脸)、“maṃvaṇṇo”(我色)、“maṃsaro”(我声)等形式。其中，“你是他们的岛屿”(tvaṃ dīpo etesaṃ)是为“tvaṃdīpā”(你岛)，或“你们是他们的岛屿”(tumhe dīpā etesaṃ)亦是“tvaṃdīpā”(你岛)；“你的肤色”(tava vaṇṇo)是为“tvaṃvaṇṇo”(你色)。“我的脸”(mama mukhaṃ)是为“maṃmukhaṃ”(我脸)，或“我们的脸”(amhākaṃ mukhaṃ)亦是“maṃmukhaṃ”(我脸)，应如是理解。此方法亦适用于其他类似之处。

သမာသေ တုမှအမှာကံ, ဟောန္တိ ပရပဒေဟိ ဝေ;

‘‘တွံမုခ’’န္တိ စ ‘‘မံဒီပါ, တယျောဂေါ မယျောဂေါ’’တိ စ.

“你”“我”二词复合时， 恒与后方词相系； 如“你脸”与“我岛”， “你合”“我合”亦为例。

ဧတ္ထာဟ ‘‘ကိံ ဧတ္တကမေဝ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ ရူပံ, ဥဒါဟု အညမ္ပိ အတ္ထီ’’တိ? အတ္ထိ ‘‘တေ မေ’’ ဣစ္စာဒီနိ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ပဒမာလာ ဝိသုံ န ဝုတ္တာတိ? အဝစနေ ကာရဏမတ္ထိ. အတြိဒံ ကာရဏံ –

于此，有人问：“‘你’和‘我’这两个词只有这些形态吗？还是有其他的形态呢？”（答：）有，如“te”、“me”等。（问：）若是如此，为何其格位变化表没有被单独列出呢？（答：）不列出是有原因的。此即其原因——

‘‘တေ မေ ဝေါ နော’’တိ ရူပါနိ, ပရာနိ ပဒတော ယတော;

တတော နာမိကပန္တီသု, န တု ဝုတ္တာနိ တာနိ မေ.

“te、me、vo、no”此等形， 皆依附于前行词； 是故于名词列表中， 我未曾宣说此等。

ဧတ္ထ စ မယံ မေ ဝေါ နောသဒ္ဒါနမတ္ထုဒ္ဓါရော ဝုစ္စတေ – တေသဒ္ဒဿ ပန ဝုတ္တောဝ. ယသ္မာ အဋ္ဌကထာစရိယာ မယံသဒ္ဒဋ္ဌာနေပိ မယာသဒ္ဒေါ, မယာသဒ္ဒဋ္ဌာနေပိ စ မယံသဒ္ဒေါ ဣစ္စေဝ ဝဒန္တိ, တသ္မာ မယမ္ပိ တထေဝ ဝဒါမ. မယံသဒ္ဒေါ ‘‘အနုညာတပဋိညာတာ, တေဝိဇ္ဇာမယမသ္မုဘော’’တိအာဒီသု အသ္မဒတ္ထေ အာဂတော[Pg.386]. ‘‘မယံ နိဿာယ ဟေမာယ, ဇာတာ မန္ဒောသိသူပဂါ’’တိ ဧတ္ထ ပညတ္တိယံ. ‘‘မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ’’တိအာဒီသု နိဗ္ဗတ္တိအတ္ထေ. ဗာဟိရေန ပစ္စယေန ဝိနာ မနသာဝ နိဗ္ဗတ္တာတိ မနောမယာ. ‘‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗမတ္တိကာမယံ ကုဋိကံ ကရေယျ’’န္တိအာဒီသု ဝိကာရတ္ထေ. ‘‘ဒါနမယံ သီလမယ’’န္တိအာဒီသု ပဒပူရဏမတ္တေ. ‘‘ပီဌံ တေ သောဝဏ္ဏမယံ ဥဠာရ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိကာရတ္ထေ ပဒပူရဏမတ္တေ ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယဒါ ဟိ သုဝဏ္ဏမေဝ သောဝဏ္ဏန္တိ အယမတ္ထော, တဒါ သုဝဏ္ဏဿ ဝိကာရော သောဝဏ္ဏမယန္တိ ဝိကာရတ္ထေ မယသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နိဗ္ဗတ္တိအတ္ထောတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ယဒါ ပန သုဝဏ္ဏေန နိဗ္ဗတ္တံ သောဝဏ္ဏန္တိ အယမတ္ထော, တဒါ သောဝဏ္ဏမေဝ သောဝဏ္ဏမယန္တိ ပဒပူရဏမတ္တေ မယသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

于此，将说“mayaṃ”、“me”、“vo”、“no”诸词的释义。至于“te”一词，其义已说。由于诸义注师说，在“mayaṃ”（我们）一词之处也用“mayā”（由我），在“mayā”一词之处也用“mayaṃ”，因此我们也如此说。“mayaṃ”一词，在“anuññātapaṭiññātā, tevijjāmayamasmubho”（我们两者是同意并承诺的三明者）等句中，用于“我”(asmada)之义。在“mayaṃ nissāya hemāya, jātā mandosisūpagā”（因我赫玛(Hemā)，你们生为愚者入胎）句中，用于“假名”(paññatti)之义。在“manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā”（意所成，以喜为食，自发光）等句中，[-maya]用于“所产生”(nibatti)之义。“manomayā”意为无外在之缘，仅由意所产生。在“yaṃnūnāhaṃ sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ kareyya”（我当造一全由泥土所成的孤邸）等句中，[-maya]用于“变异”(vikāra)之义。在“dānamayaṃ sīlamayaṃ”（布施所成、戒所成）等句中，[-maya]仅为补足语。在“pīṭhaṃ te sovaṇṇamayaṃ uḷāra”（你的宝座由黄金所成，甚为华丽）句中，[-maya]应视为用于“变异”之义或仅为补足语。当“黄金本身即是金”是此义时，那么“sovaṇṇamayaṃ”中的“-maya”一词应视为“变异”之义，亦可说是“所产生”之义。而当“由黄金所产生的是金”是此义时，那么“sovaṇṇamayaṃ”中的“-maya”一词应视为仅为补足语。

မေသဒ္ဒေါ ‘‘ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတံ, ဟလံ ဒါနိ ပကာသိတု’’န္တိအာဒီသု ကရဏေ အာဂတော. မယာတိ အတ္ထော. ‘‘တဿ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိအာဒီသု သမ္ပဒါနေ, မယှန္တိ အတ္ထောတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ ဘိက္ခဝေ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော’’တိအာဒီသု သာမိအတ္ထေ, မမာတိ အတ္ထောတိ စ ဝဒန္တိ. ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

“me”一词，在“kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsitu”（我艰辛所证得，今已不宜再宣说）等句中，用于工具格，其义为“mayā”（由我）。在“tassa me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū”（世尊，请为我简要说法）等句中，用于与格，诸师言其义为“mayhaṃ”（为我）。在“pubbeva me bhikkhave sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato”（诸比丘，我于正觉之前，为尚未正觉的菩萨时）等句中，用于所有格，诸师亦言其义为“mama”（我的）。于此，有偈颂曰——

ကရဏေ သမ္ပဒါနေ စ, သာမိအတ္ထေ စ အာဂတော;

မေသဒ္ဒေါ ဣတိ ဝိညေယျော, ဝိညုနာ နယဒဿိနာ.

通晓义理的智者当知：“me”一词用于工具格、与格及所有格之义。

ဧတ္ထ [Pg.387] ပန ဌတွာ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ကတေ တေ မေသဒ္ဒါနမတ္ထဝိဝရဏေ ဝိနိစ္ဆယံ ဗြူမ တေသမဓိပ္ပာယပ္ပကာသနဝသေန သောတူနံ သံသယသမုဂ္ဃာဋနတ္ထံ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာစရိယာ တေမေသဒ္ဒါနံ သမ္ပဒါနတ္ထဝသေန ‘‘တုယှံ မယှ’’န္တိ အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေသုံ, သာမိအတ္ထဝသေန ပန ‘‘တဝ မမာ’’တိ. ဧဝံ ယွာယံ တေဟိ အသင်္ကရတော နိယမော ဒဿိတော, သော သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ကုတော လဗ္ဘာ. တထာ ဟိ တေမေသဒ္ဒတ္ထဝါစကာ တုယှံ မယှံသဒ္ဒါ တဝ မမသဒ္ဒါ စ သမ္ပဒါနသာမိအတ္ထေသု အနိယမတော ပဝတ္တန္တိ.

于此，我们将依据诸义注师对“te”和“me”二词所作的释义，为听者阐明其意趣、断除其疑惑，而作一决择。诸义注师在解释“te”和“me”二词时，以与格义将其解说为“tuyhaṃ”（为你）和“mayhaṃ”（为我），而以所有格义将其解说为“tava”（你的）和“mama”（我的）。他们所示此种无混淆的规则，在附有义注的三藏佛语中，于何处可得呢？实际上，表达“te”和“me”之义的“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”、“tava”、“mama”等词，在用于与格和所有格时，其运用并无固定规则。

တတြိမေ ပယောဂါ – ဣဒံ တုယှံ ဒဒါမိ. တုယှံ ဝိကပ္ပေမိ. တုယှံ မံသေန မေဒေန, မတ္ထကေန စ ဗြာဟ္မဏ, အာဟုတိံ ပဂ္ဂဟေဿာမိ. ဧသ ဟိ တုယှံ ပိတာ နရသီဟော. တုယှံ ပန မာတာ ကဟန္တိ. မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, န အညေသံ, မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, န အညေသံ. န မယှံ ဘရိယာ ဧသာ. အဿမော သုကတော မယှံ. သဗ္ဗညုတံ ပိယံ မယှံ. တာတ မယှံ မာတု မုခံ အညာဒိသံ, တုမှာကံ အညာဒိသံ. မယှံ သာမိကော ဣဒါနိ မရိဿတိ. တဝ ဒီယတေ, တဝ သိလာဃတေ, မမ သိလာဃတေ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ မမ ရုစ္စတိ. တဝ ပုတ္တော. ဥဘော မာတာပိတာ မမာတိ ဧဝံ အနိယမတော ပဝတ္တန္တိ.

此为其用例：“我将此物给你(tuyhaṃ)。”“我为你(tuyhaṃ)分配。”“婆罗门，我将以你的(tuyhaṃ)血肉、脂肪与头颅献祭。”“此人中狮子实为你的(tuyhaṃ)父亲。”“然而，你的(tuyhaṃ)母亲在哪里？”“布施应只给我(mayhaṃ)，不给他人；布施应只给我的(mayhaṃ)弟子，不给他人。”“此非我的(mayhaṃ)妻子。”“我的(mayhaṃ)净修林已善造。”“一切智于我(mayhaṃ)为可喜。”“父亲，我母亲的脸是一种模样，你的(tumhākaṃ)是另一种模样。”“我的(mayhaṃ)主人现在将死。”“给予你的(tava)。”“你(tava)被赞扬。”“我(mama)被赞扬。”“出家为我(mama)所喜。”“你的(tava)儿子。”“父母皆为我的(mama)。”如是，其运用并无固定规则。

စူဠနိရုတ္တိယဉှိ ယမကမဟာထေရေန စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ အနညရူပတ္တံ ဝုတ္တံ ‘‘စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ သဗ္ဗတ္ထ အနညံ, တတိယာပဉ္စမီနံ ဗဟုဝစနဉ္စာ’’တိ[Pg.388]. ယဒိ ဧဝံ အဋ္ဌကထာစရိယာ ‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည. နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထူ’တိအာဒီသု တုယှံသဒ္ဒဿ ဝသေန သမ္ပဒါနေ, တုယှန္တိ ဟိ အတ္ထော. ‘ကိန္တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယ’န္တိအာဒီသု သာမိအတ္ထေ, တဝါတိ ဟိ အတ္ထော’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ ‘‘အယုတ္တံ သံဝဏ္ဏနံ သံဝဏ္ဏေသု’’န္တိပိ, ‘‘ပဿိတဗ္ဗံ န ပဿိံသူ’’တိပိ အာပဇ္ဇန္တီတိ? ယုတ္တံယေဝ တေ သံဝဏ္ဏယိံသု, ပဿိတဗ္ဗဉ္စ ပဿိံသု. တထာ ဟိ တေ ‘‘သဒ္ဒသတ္ထမ္ပိ ဧကဒေသတော သာသနာနုကူလံ ဟောတီ’’တိ ပရေသမနုကမ္ပာယ သဒ္ဒသတ္ထတော နယံ ဂဟေတွာ သမ္ပဒါနတ္ထဝသေန တေ မေသဒ္ဒါနံ ‘‘တုယှံ မယှ’’န္တိ အတ္ထံ သံဝဏ္ဏယိံသု, သာမိအတ္ထဝသေန ပန ‘‘တဝ မမာ’’တိ. သဒ္ဒသတ္ထေ ဟိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနိ သဗ္ဗထာ ဝိသဒိသာနိ, သာသနေ ပန သဒိသာနိ. တသ္မာ သာသနေ သာမညေန ပဝတ္တာနိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနိ သဒ္ဒသတ္ထေ ဝိသေသေန ပဝတ္တေဟိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပေဟိ သမာနဂတိကာနိ ကတွာ ပရေသမနုကမ္ပာယ သမ္ပဒါနတ္ထေ တုယှံ မယှံသဒ္ဒါနံ ပဝတ္တိနိယမော, သာမိအတ္ထေ စ တဝ မမသဒ္ဒါနံ ပဝတ္တိနိယမော ဒဿိတော. ယသ္မာ ပန ပရေသမနုကမ္ပာယ အယံ နိယမော, တသ္မာ ကရုဏာယေဝါယံပရာဓော, န အဋ္ဌကထာစရိယာနံ. တာယ ဧဝ ဟိ တေဟိ ဧဝံ သံဝဏ္ဏနာ ကတာတိ.

在《小词释》(Cūḷanirutti)中，焰摩迦大长老(Yamakamahāthera)曾说第四格与第六格的形态并无不同：“第四格与第六格在一切处皆无不同，第三格与第五格则在复数时无不同。”若如此，诸义注师在解说“礼敬您，人中之杰！礼敬您，佛陀、勇者！”等句时，将“te”解为与格义，即“tuyhaṃ”之义；而在解说“您的誓言为何？您的梵行为何？”等句时，将“te”解为所有格义，即“tava”之义。他们难道因此会犯下“不当解说”或“应见而未见”的过失吗？实际上，他们的解说甚为恰当，也见到了所应见之处。他们确实是出于对他人的怜悯，认为“语法学亦有部分与教法相符”，从而采纳语法学之理，以与格义将“te”、“me”二词解说为“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”，以所有格义解说为“tava”、“mama”。在语法学中，第四格与第六格的形态完全不同，但在教法中却相似。因此，他们为了怜悯他人，将教法中普遍使用的第四、第六格形态，与语法学中特殊使用的第四、第六格形态视为同类，从而示现了在与格义上使用“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”，在所有格义上使用“tava”、“mama”的规则。然而，由于此规则是出于对他人的怜悯，因此这“过失”实是慈悲的过失，而非诸义注师之过失。正是因此，他们才作了如是解说。

ကေစိ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – နနု စ ဘော အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ သဒ္ဒနယံ နိဿာယ တေ မေသဒ္ဒါနံ သာမိအတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံ ‘‘တဝ မမာ’’တိ အတ္ထဝစနေန ‘‘တုယှံ မံသေန မေဒေန, န မယှံ ဘရိယာ ဧသာ’’တိအာဒီသု သာမိဝိသယေသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသနယော ဒဿိတောတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ, တထာ သဒ္ဒနယညေဝ နိဿာယ တေ မေသဒ္ဒါနံ သမ္ပဒါနတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံ [Pg.389] ‘‘တုယှံ မယှ’’န္တိ အတ္ထဝစနေန ‘‘ဘတ္တံ တဝ န ရုစ္စတိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ မမ ရုစ္စတီ’’တိအာဒီသုပိ သမ္ပဒါနဝိသယေသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသနယော ဒဿိတောတိ သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ? န သက္ကာ, ဂါထာသု ဝိယ စုဏ္ဏိယပဒဋ္ဌာနေပိ တုယှံ မယှံ တဝ မမသဒ္ဒါနံ အနိယမေန ဒွီသု အတ္ထေသု ပဝတ္တနတော. န ဟိ ဤဒိသေ ဌာနေ ဂါထာယံ ဝါ စုဏ္ဏိယပဒဋ္ဌာနေ ဝါ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော. ‘‘တဿ ရဇ္ဇဿဟံ ဘီတော. ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမီ’’တိအာဒီသုယေဝ ပန ဌာနေသု ဣစ္ဆိတဗ္ဗော.

于此，或有人言：“尊者，难道不可说，诸义注师依据语法之理，以“tava”、“mama”说明用于所有格义的“te”、“me”，是为了指出在“以你的(tuyhaṃ)肉和油”、“非我的(mayhaṃ)妻子”等所有格语境中，存在着格位互换的用法吗？同样，难道不可说，他们依据语法之理，以“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”说明用于与格义的“te”、“me”，是为了指出在“饭食不为你的(tava)所喜”、“出家为我的(mama)所喜”等与格语境中，也存在着格位互换的用法吗？”（答：）不可如此说。因为在偈颂及散文之处，“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”、“tava”、“mama”等词本就无固定规则地用于此二义。在此等之处，无论偈颂或散文，皆不应寻求格位互换的解释。格位互换的解释，只应在如“我畏惧他的(tassa)王权”、“我为何要畏惧他的(tassa)快乐”等之处寻求。

ယဒိ သဒ္ဒနယံ နိဿာယ ‘‘တုယှံ မံသေန မေဒေနာ’’တိအာဒီသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော သိယာ, ‘‘ဗြာဟ္မဏဿ ပိယပုတ္တဒါနံ အဒါသိ. ဗြာဟ္မဏဿ ပိတာ အဒါသီ’’တိအာဒီသုပိ သဒ္ဒနယံ နိဿာယ ‘‘ဗြာဟ္မဏာယာ’’တိအာဒိနာ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသတ္ထော ဝစနီယော သိယာ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနံ သတ္ထေ ဝိသုံ ဝစနတော. ဧဝဉ္စ သတိ ကော ဒေါသောတိ စေ? အတ္ထေဝ ဒေါသော, ယသ္မာ ဒါနယောဂေ ဝါ နမောယောဂေ ဝါ အာယာဒေသသဟိတာနိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနိ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ နုပလဗ္ဘန္တိ, တသ္မာ ‘‘ဗြာဟ္မဏာယာ’’တိအာဒိနာ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသတ္ထဝစနေ အယံ ဒေါသော ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏံ. ယသ္မာ ပန ဤဒိသေသု ဌာနေသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသကရဏံ သာဝဇ္ဇံ, တသ္မာ ‘‘တုယှံ မံသေန မေဒေနာ’’တိအာဒီသုပိ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော န ဣစ္ဆိတဗ္ဗော.

如果依据语法之理，在“以你的(tuyhaṃ)肉和油”等语中应希求格的转换，那么在“他将爱子之施给予婆罗门”(brāhmaṇassa piyaputtadānaṃ adāsi)等语中，也应依据语法之理，说有以“brāhmaṇāya”等形式出现的格转换之义，因为在语法论典中，第四格和第六格的形式是分别规定的。若如此，有何过失呢？确实有过失。因为在布施或敬礼的语境中，带有“āya”音变的第四格和第六格形式，在带有义注的三藏佛语中未曾出现。因此，在说以“brāhmaṇāya”等形式出现的格转换之义时，便有此过失，即执取了不存在者。再者，因为在此类地方进行格的转换是有过失的，所以在“以你的(tuyhaṃ)肉和油”等语中，也不应希求格的转换。

စတုတ္ထီဆဋ္ဌီရူပါနိ ဟိ အနညာနိ ဒိဿန္တိ ‘‘ပုရိသဿ အဒါသိ, ပုရိသဿ ဓနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အဒါသိ, ဗြာဟ္မဏာနံ သန္တက’’န္တိ. တထာ ဟိ ပါဝစနေ သ နံသဒ္ဒါ သမ္ပဒါနသာမိအတ္ထေသု သာမညေန [Pg.390] ပဝတ္တန္တိ, တပ္ပဝတ္တိ ‘‘အဂ္ဂဿ ဒါတာ မေဓာဝီ’’တိအာဒီဟိ ပယောဂေဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ. ‘‘အဂ္ဂဿ ဒါတာ မေဓာဝီ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘အဂ္ဂဿာ’’တိ အယံ သဒ္ဒေါ ယဒါ ကြိယာပဋိဂ္ဂဟဏံ ပဋိစ္စ သမ္ပဒါနတ္ထေ ပဝတ္တတိ, တဒါ ‘‘အဂ္ဂဿ ရတနတ္တယဿ ဒါတာ’’တိ အတ္ထဝသေန ပဝတ္တတိ. ယဒါ ပန ကြိယံ ပဋိစ္စ ကမ္မဘူတေ သာမိအတ္ထေ ပဝတ္တတိ, တဒါ ‘‘အဂ္ဂဿ ဒေယျဓမ္မဿ ဒါတာ’’တိ အတ္ထဝသေန ပဝတ္တတိ. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဝိပလ္လာသော တုမှာကံ သရဏံ န ဟောတီတိ. တထာ သဒ္ဒနယံ နိဿာယ ‘‘သမ္ပဒါနဝစန’’န္တိ တုမှေဟိ ဒဠှံ ဂဟိတဿ မယှံသဒ္ဒဿ သာမိအတ္ထဝသေန ပဏ္ဏတ္တိယံ ဒဿနတော ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော တုမှာကံ သရဏံ န ဟောတေဝ. တထာ ဟိ –

第四格和第六格的形式确实被视为无别，例如“他给予此人”(purisassa adāsi)、“此人的财富”(purisassa dhanaṃ)、“他给予诸婆罗门”(brāhmaṇānaṃ adāsi)、“诸婆罗门的所有物”(brāhmaṇānaṃ santakaṃ)。因为在圣典中，以“-ssa”和“-ānaṃ”结尾的词通常用于与格和所有格义，其用法应通过“智者布施最上者”(aggassa dātā medhāvī)等用例来阐明。在此句中，当“aggassa”一词关联于行为的接受，用于与格义时，其义为“布施于最上的三宝”；当其关联于行为，用于作为所施之物的所有格义时，其义为“布施最上的应施物”。如此，在任何情况下，格的转换都不能作为你们的依归。同样，对于你们依据语法之理而坚执为“与格表达”的“mayhaṃ”一词，因可见其用于具有所有格义的安立中，格的转换也绝不能作为你们的依归。即是：

‘‘သကုဏော မယှကော နာမ, ဂိရိသာနုဒရီစရော;

ပက္ကံ ပိပ္ဖလိမာရုယှ, ‘မယှံ မယှ’န္တိ ကန္ဒတီ’’တိ

“有名为‘我执鸟’(mayhako)者，山麓溪谷间游荡；攀上成熟毕钵罗，‘我的！我的！’地啼唱。”

ဧတ္ထ မယှကောတိ ဧကာယ သကုဏဇာတိယာ နာမံ. သော ဟိ လောလုပ္ပစာရိတာယ ‘‘ဣဒမ္ပိ မယှံ, ဣဒမ္ပိ မယှ’’န္တိ ကာယတိ ရဝတီတိ မယှကောတိ ဝုစ္စတိ မယှသဒ္ဒူပပဒဿ ကေ ရေ ဂေ သဒ္ဒေတိ ဓာတုဿ ဝသေန.

此处，“我执鸟”(mayhako)是一种鸟的名称。因为它贪婪的行为，鸣叫、啼唤着“这也是我的，这也是我的”，故被称为“我执鸟”。此名由前缀词‘mayhaṃ’与意为“发声”的‘ke’、‘re’、‘ge’词根构成。

အတြာယံ ပဒသောဓနာ – ယဒိ တုယှံ မယှံသဒ္ဒါ ဓုဝံ သမ္ပဒါနတ္ထေ, တဝ မမသဒ္ဒါ စ သာမိအတ္ထေ ဘဝေယျုံ, ဧဝံ သန္တေ လောကဝေါဟာရကုသလေန သဗ္ဗညုနာ တဿ သကုဏဿ ‘‘မယှကော’’တိ ပဏ္ဏတ္တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ အနန္တောဂဓသမ္ပဒါနတ္ထတ္တာ, အန္တောဂဓသာမျတ္ထတ္တာ ပန ‘‘မမကော’’ ဣစ္စေဝ ပညတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ. ဧတ္ထပိ ‘‘မယှကော’’တိ ဣဒံ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တန္တိ စေ? န, ပဏ္ဏတ္တိဝိသယေ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမဿ အဋ္ဌာနတ္တာ အနဝကာသတ္တာ.

于此有词语的辨析：如果“tuyhaṃ”和“mayhaṃ”二词恒为与格义，而“tava”和“mama”二词为所有格义，那么，精通世间言说惯例的全知者，就不应为那只鸟安立‘我执鸟’(mayhako)之名，因为它不包含与格义；反而，因为它包含所有格义，故应安立“mamako”之名。若说：此处‘我执鸟’一词是依格的转换而说，（答：）非也，因为在安立名称的范畴内，格的转换是没有根据、没有机会的。

အပိစေတ္ထ မယှံသဒ္ဒေါ သရူပတော ဝိဘတျန္တဘာဝေန တိဋ္ဌတိ ကသဒ္ဒေန ဧကပဒတ္တူပဂမနတော, ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘မယှကော’’တိ [Pg.391] အယံ သကုဏဝိသေသဝါစကော သဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တဝစနဘာဝေ ဌိတောယေဝ ဤသကံ သာမိအတ္ထမ္ပိ ဇောတယတိ သုဇမ္ပတိ ရာဇပုရိသသဒ္ဒါ ဝိယ. ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော တုမှာကံ သရဏံ န ဟောတိ. ဣတိ ‘‘မယှကော’’တိ ပဏ္ဏတ္တိယံ ဝတ္တမာနဿ ပဒါဝယဝဘူတဿ မယှသဒ္ဒဿ အဝိပလ္လာသဝစနလေသေန တုယှံ တဝ မမသဒ္ဒေသုပိ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော န ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ သိဒ္ဓံ. တသ္မာ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ သမ္ပဒါနသာမိအတ္ထေသု သာမညေန ပဝတ္တာနမ္ပိ သမာနာနံ တုယှံ မယှံ တဝ မမသဒ္ဒါနံ သဒ္ဒနယညေဝ နိဿာယ ပရေသမနုကမ္ပာယ ဝုတ္တပ္ပကာရော နိယမော ဒဿိတောတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ. ဣစ္စေဝံ –

再者，此处“mayhaṃ”一词，因与“ka”后缀结合成一词，故其本身即以变格词尾的形式存在。即便如此，‘我执鸟’(mayhako)这个指称特定鸟类的词，在作为第一人称表达的同时，也略微彰显了所有格义，如同“sujampati”和“rājapurisa”等词。亦因此故，格的转换不能作为你们的依归。因此，通过作为‘我执鸟’这一名称词素的“mayhaṃ”一词其表达无转换的迹象，可以证成：对于“tuyhaṃ”、“tava”、“mama”等词，也不应希求格的转换。是故当知，诸义注师出于对他人的悲悯，仅仅依据语法之理，开示了上述规则，即对于通常用于与格和所有格义的“tuyhaṃ”、“mayhaṃ”、“tava”、“mama”等词的规定。即是如此——

‘‘တုယှံ မယှ’’န္တိမေ သဒ္ဒေ, သမ္ပဒါနေ ဂရူ ဝဒုံ;

‘‘တဝ မမာ’’တိ သာမိမှိ, နယမာဒါယ သတ္ထတော.

“‘tuyhaṃ’‘mayhaṃ’此二词，诸师说为与格用；‘tava’‘mama’在所有格，此乃取自论中规。”

ဧဝံ သန္တေပိ ဧတေသံ, နိယမော နတ္ထိ ပါဠိယံ;

ကောစိ တေသံ ဝိသေသော စ, ဒိဋ္ဌော အမှေဟိ တံ သုဏ.

“虽然此等是如是，圣典之中无定则；我等已见其差别，汝今且听我分说。”

သာမျတ္ထသမ္ပဒါနတ္ထာ, သမ္ဘဝန္တိ ယဟိံ ဒုဝေ;

‘‘တုယှံ မယှ’’န္တိမေ သဒ္ဒါ, တေ ပယောဂါ န ဒုလ္လဘာ.

“所有格与格二义，于何处皆可生；‘tuyhaṃ’‘mayhaṃ’此二词，其用法语实非罕。”

‘‘တဝ မမာ’’တိမေ သဒ္ဒါ, ပါယာ သာမိမှိ ဝတ္တရေ;

သမ္ပဒါနေ ယဟိံ ဟောန္တိ, တေ ပယောဂါ ပနပ္ပကာ.

“‘tava’与‘mama’此二词，多用于属格义；其用于与格之处，此等用法甚为稀少。”

တဝတော မမတော တုယှံ-မယှံသဒ္ဒါဝ သာသနေ;

ပါဌေ နေကသဟဿမှိ, သာမိအတ္ထေ ပဝတ္တရေတိ.

“于教法中数千经文中，‘tuyhaṃ’与‘mayhaṃ’此二词，较之‘tava’与‘mama’，更常用于属格义。”

သဗ္ဗာပိ ဣမာ နီတိယော ပရမသုခုမာ သုဒုဒ္ဒသာ ဝီရဇာတိနာ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ.

所有这些规则都极为微细、极难见，勇者应善加作意。

ဝေါ နောသဒ္ဒေသု ပန ဝေါသဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တဥပယောဂကရဏသမ္ပဒါနသာမိဝစနပဒပူရဏေသု ဒိဿတိ. ‘‘ကစ္စိ ဝေါ [Pg.392] အနုရုဒ္ဓါ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ’’တိအာဒီသု ဟိ ပစ္စတ္တေ ဒိဿတိ. ‘‘ဂစ္ဆထ ဘိက္ခဝေ ပဏာမေမိ ဝေါ’’တိအာဒီသု ဥပယောဂေ. ‘‘န ဝေါ မမ သန္တိကေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိအာဒီသု ကရဏေ. ‘‘ဝနပတ္ထပရိယာယံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမီ’’တိအာဒီသု သမ္ပဒါနေ. ‘‘သဗ္ဗေသံ ဝေါ သာရိပုတ္တာ သုဘာသိတ’’န္တိအာဒီသု သာမိဝစနေ. ‘‘ယေ ဟိ ဝေါအရိယာ ပရိသုဒ္ဓါ ကာယကမ္မန္တာ’’တိအာဒီသု ပဒပူရဏမတ္တေ. ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

再者，在“vo”和“no”二词中，“vo”一词可见于主格、业格、工具格、与格、属格和补足语中。例如，在‘Kacci vo anuruddhā samaggā sammodamānā’(阿那律，你们是否和合、愉悦地共住？)等语中，见于主格。在‘Gacchatha bhikkhave paṇāmemi vo’(比丘们，去吧，我令你们离去)等语中，见于业格。在‘Na vo mama santike vatthabbaṃ’(你们不应住在我附近)等语中，见于工具格。在‘Vanapatthapariyāyaṃ vo bhikkhave desessāmī’(比丘们，我将为你们说《林野经》)等语中，见于与格。在‘Sabbesaṃ vo sāriputtā subhāsitaṃ’(舍利弗，你们所有人的话都是善说)等语中，见于属格。在‘Ye hi vo ariyā parisuddhā kāyakammantā’(因为你们圣者的身业是清净的)等语中，仅为补足语。于此有言——

‘‘ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂေ စ, ကရဏေ သမ္ပဒါနိယေ;

သာမိဿ ဝစနေ စေဝ, တထေဝ ပဒပူရဏေ;

ဣမေသု ဆသု ဌာနေသု, ဝေါသဒ္ဒေါ သမ္ပဝတ္တတိ’’.

“于主格与业格，工具格以及与格，亦复于属格之言，以及作为补足语；于此六种情况中，‘vo’一词得以运用。”

နောသဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တောပယောဂကရဏသမ္ပဒါနသာမိဝစနာဝဓာရဏနုသဒ္ဒတ္ထေသု ပဋိသေဓေ နိပါတမတ္တေ စ ဝတ္တတိ. အယဉှိ ‘‘ဂါမံ နော ဂစ္ဆေယျာမာ’’တိ ဧတ္ထ ပစ္စတ္တေ ဒိဿတိ. ‘‘မာ နော အဇ္ဇ ဝိကန္တိံသု, ရညော သူဒါ မဟာနသေ’’တိအာဒီသု ဥပယောဂေ. ‘‘န နော ဝိဝါဟော နာဂေဟိ, ကတပုဗ္ဗော ကုဒါစန’’န္တိအာဒီသု ကရဏေ. ‘‘သံဝိဘဇေထ နော ရဇ္ဇေနာ’’တိအာဒီသု သမ္ပဒါနေ. ‘‘သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိအာဒီသု သာမိဝစနေ. ‘‘န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေနာ’’တိ ဧတ္ထ အဝဓာရဏေ. ‘‘အဘိဇာနာသိ နော တွံ မဟာရာဇာ’’တိအာဒီသု နုသဒ္ဒတ္ထေ, ပုစ္ဆာယန္တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘သုဘာသိတညေဝ ဘာသေယျ, နော စ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏေ’’တိအာဒီသု ပဋိသေဓေ. ‘‘န နော သဘာယံ န ကရောန္တိ ကိဉ္စီ’’တိအာဒီသု နိပါတမတ္တေ. ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

“no”一词用于主格、业格、工具格、与格、属格、强调、疑问词义、否定和仅作助词。例如，在‘gāmaṃ no gaccheyyāmā’(我们去村庄吧)中，见于主格。在‘Mā no ajja vikantiṃsu, rañño sūdā mahānase’(今天在王的大厨房里，厨师们不要伤害我们)等语中，见于业格。在‘Na no vivāho nāgehi, katapubbo kudācana’(我们与龙族从未有过婚姻)等语中，见于工具格。在‘Saṃvibhajetha no rajjenā’(请与我们分享王国)等语中，见于与格。在‘Satthā no bhagavā anuppatto’(我们的导师世尊已经到达)等语中，见于属格。在‘Na no samaṃ atthi tathāgatenā’(确实没有谁能与如来平等)中，见于强调。在‘Abhijānāsi no tvaṃ mahārājā’(大王，你可认识？)等语中，见于疑问词义，亦可说用于询问。在‘Subhāsitaññeva bhāseyya, no ca dubbhāsitaṃ bhaṇe’(应只说善说，而不说恶说)等语中，见于否定。在‘Na no sabhāyaṃ na karonti kiñcī’(在集会中，他们并非什么都不做)等语中，仅作助词。于此有言——

ပစ္စတ္တေ [Pg.393] စုပယောဂေ စ, ကရဏေ သမ္ပဒါနိယေ;

သာမျာဝဓာရဏေ စေဝ, နုသဒ္ဒတ္ထေ နိဝါရဏေ;

တထာ နိပါတမတ္တမှိ, နောသဒ္ဒေါ သမ္ပဝတ္တတိ.

“于主格与业格，工具格以及与格，亦复于属格、强调，疑问词义与否定；以及仅作助词时，‘no’一词得以运用。”

ဣဒါနိ သဗ္ဗနာမာနံ ယထာရဟံ သံခိတ္တေန မိဿကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在，将依其适用性，简要说明一切代词的复合词列——

ယော သော, ယေ တေ. ယံ တံ, ယေ တေ. ယေန တေန. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ယာ သာ, ယာ တာ. ယံ တံ, ယာ တာ. ယာယ တာယ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ယံ တံ, ယာနိ တာနိ. သေသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဣမိနာ နယေန လိင်္ဂတ္တယယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

阳性：“yo so”，“ye te”。“yaṃ taṃ”，“ye te”。“yena tena”。其余应予详述。阴性：“yā sā”，“yā tā”。“yaṃ taṃ”，“yā tā”。“yāya tāya”。其余应予详述。中性：“yaṃ taṃ”，“yāni tāni”。其余应予详述。应以此方法组合三性。

‘‘ဧသော သော, ဧတေ တေ. အယံ သော, ဣမေ တေ. သော အယံ တေ ဣမေ’’တိအာဒိနာ ယထာပယောဂံ ပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ‘‘ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော. ဧတေ တေ ဘိက္ခဝေ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ. အယံ သော သာရထိ ဧတီ’’တိ ဧဝမာဒယော ဝိစိတ္တပ္ပယောဂါ ဒိဿန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗနာမိကပဒါနံ မိဿကပဒမာလာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

应根据用法组合词列，如：“eso so”(此即是彼)，“ete te”(此等即是彼等)。“ayaṃ so”(此即是彼)，“ime te”(此等即是彼等)。“so ayaṃ”(彼即是此)，“te ime”(彼等即是此等)。例如可见各种用法，如：‘yo so bhagavā sayambhū anācariyako’(彼即是世尊，是无师自证者)。‘Ete te bhikkhave ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā’(比丘们，如来不趋于此等彼等二边，现等觉了中道)。‘Ayaṃ so sārathi eti’(此即是彼御者前来)。如是，应组合代词的复合词列。

မယာ သဗ္ဗတ္ထသိဒ္ဓဿ, သာသနေ သဗ္ဗဒဿိနော;

သဗ္ဗတ္ထ သာသနေ သုဋ္ဌု, ကောသလ္လတ္ထာယ သောတုနံ.

我为令听者，于遍见者、一切成就者之教法中，于一切处皆善得善巧。

အသဗ္ဗနာမနာမေဟိ, သဗ္ဗနာမပဒေဟိ ဝေ;

သဟ သဗ္ဗာနိ ဝုတ္တာနိ, သဗ္ဗနာမာနိ ပန္တိတော.

一切代词，连同非代词之名词与代词之语词，皆已有序宣说。

ဧတေသု ကတယောဂါနံ, သုခုမတ္ထဝိဇာနနံ;

အကိစ္ဆပဋိဝေဓေန, ဘဝိဿတိ န သံသယော.

于此已作修习者，对微细义理的了知，必将无劳而通达，于此实无有怀疑。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具注释之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为得善巧而作的《声律论》中，

သဗ္ဗနာမတံသဒိသနာမာနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ နာမ

此即名为“代词及与彼相似之名词的名词词列分别”的

ဒွါဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第十二章。

၁၃. သဝိနိစ္ဆယသင်္ချာနာမနာမိကပဒမာလာ

13. 附决择的数词名词词形变化表

ဣတော [Pg.394] ပရံ ပဝက္ခာမိ, သင်္ချာနာမိကပန္တိယော;

ဘူဓာတုဇေဟိ ရူပေဟိ, အညေဟိ စုပယောဇိတုံ.

此后，我将解说数词名词的序列，以便与源自“是”词根的形态及其他形态相结合。

ယာ ဟိ သာ ဟေဋ္ဌာ အမှေဟိ ဧက ဒွိတိ စတုဣစ္စေတေသံ သင်္ချာသဗ္ဗနာမာနံ နာမိကပဒမာလာ ကထိတာ, တံ ဌပေတွာ ဣဓ အသဗ္ဗနာမာနံ ပဉ္စ ဆ သတ္တာဒီနံ သင်္ချာနာမာနံ နာမိကပဒမာလာ ဘူဓာတုမယေဟိ အညေဟိ စ ရူပေဟိ ယောဇနတ္ထံ ဝုစ္စတေ –

先前我们已解说“一”、“二”、“三”、“四”这些数词代名词的词形变化表。此处，暂且不论那些，为了与源自“是”词根的形态及其他形态结合，现在要说的是“五”、“六”、“七”等非代名词的数词名词的词形变化表——

ပဉ္စ, ပဉ္စဟိ, ပဉ္စဘိ, ပဉ္စန္နံ, ပဉ္စသု. သတ္တန္နံ ဝိဘတ္တီနံ ဝသေန ဉေယျံ. ‘‘ပဉ္စ ဘူတာ, ပဉ္စ အဘိဘဝိတာရော, ပဉ္စ ပုရိသာ, ပဉ္စ ဘူမိယော, ပဉ္စ ကညာယော, ပဉ္စ ဘူတာနိ, ပဉ္စ စိတ္တာနီ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဆ, ဆဟိ, ဆဘိ, ဆန္နံ, ဆသု, ဆဿု ဣတိပိ. ‘‘ဆဿု လောကော သမုပ္ပန္နော, ဆဿု ကြုဗ္ဗတိ သန္ထဝ’’န္တိ ဟိ ပါဠိ. သတ္တ, သတ္တဟိ, သတ္တဘိ, သတ္တန္နံ, သတ္တသု. အဋ္ဌ, အဋ္ဌဟိ, အဋ္ဌဘိ, အဋ္ဌန္နံ, အဋ္ဌသု. နဝ, နဝဟိ, နဝဘိ, နဝန္နံ, နဝသု. ဒသ, ဒသဟိ, ဒသဘိ, ဒသန္နံ, ဒသသု. ဧဝံ ဧကာဒသ. ဒွါဒသ, ဗာရသ. တေရသ, တေဒသ, တေဠသ. စတုဒ္ဒသ, စုဒ္ဒသ. ပဉ္စဒသ, ပန္နရသ. သောဠသ. သတ္တရသ. အဋ္ဌာရသ, အဋ္ဌာရသဟိ, အဋ္ဌာရသဘိ, အဋ္ဌာရသန္နံ, အဋ္ဌာရသသု. သဗ္ဗမေတံ ဗဟုဝစနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ.

五，以五、从五，五的，在五中。应知这是依七种格而有。例如：“五有情、五征服者、五人、五地、五少女、五元素、五心”等，都应在所有地方结合。六，以六、从六，六的，在六中（亦作chassu）。诚然，巴利语中有：“于六处世间生起，于六处建立亲交”。七，以七、从七，七的，在七中。八，以八、从八，八的，在八中。九，以九、从九，九的，在九中。十，以十、从十，十的，在十中。十一也是如此。十二（或bārasa）。十三（或tedasa、teḷasa）。十四（或cuddasa）。十五（或pannarasa）。十六。十七。十八，以十八、从十八，十八的，在十八中。所有这些都应理解为复数。

ဧကူနဝီသတိ, ဧကူနဝီသံ ဣစ္စာဒိပိ. ဧကူနဝီသာယ, ဧကူနဝီသာယံ, ဧကူနဝီသ ဘိက္ခူ တိဋ္ဌန္တိ, ဧကူနဝီသံ ဘိက္ခူ ပဿတိ, ဧဝံ ‘‘ကညာယော စိတ္တာနီ’’တိ စ အာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော, ဧကူနဝီသာယ ကညာဟိ ကတံ, ဧကူနဝီသာယ စိတ္တေဟိ ကတံ, ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ဒေတိ, ဧကူနဝီသာယ ကညာနံ ဓနံ ဒေတိ, ဧကူနဝီသာယ စိတ္တာနံ ရုစ္စတိ, ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူဟိ အပေတိ[Pg.395]. ဧဝံ ကညာဟိ စိတ္တေဟိ. ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူနံ သန္တကံ, ဧဝံ ကညာနံ စိတ္တာနံ. ဧကူနဝီသာယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ. ဧဝံ ‘‘ကညာသု စိတ္တေသူ’’တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧကူနဝီသတိ, ဧကူနဝီသတိံ, ဧကူနဝီသတိယာ, ဧကူနဝီသတိယံ.

十九（ekūnavīsati），亦作ekūnavīsaṃ等。其格变化有ekūnavīsāya、ekūnavīsāyaṃ。例如：十九位比丘站立，看见十九位比丘；像这样也应与“少女”和“心”等搭配。由十九位比丘说法，由十九位少女所作，由十九种心所作；给予十九位比丘僧衣，给予十九位少女钱财，为十九种心所喜；从十九位比丘那里离开，对“少女”和“心”也是如此。十九位比丘的所有物，对“少女”和“心”也是如此。安住于十九位比丘中，像这样也应与“在少女中”和“在心中”搭配。其词形变化亦有：ekūnavīsati、ekūnavīsatiṃ、ekūnavīsatiyā、ekūnavīsatiyaṃ。

ဝီသတိ, ဝီသတိံ, ဝီသတိယာ, ဝီသတိယံ. ဝီသ, ဝီသံ, ဝီသာယ, ဝီသာယံ. တထာ ဧကဝီသ ဒွါဝီသ ဗာဝီသ တေဝီသ စတုဝီသ ဣစ္စာဒီသုပိ. တိံသ, တိံသံ, တိံသာယ, တိံသာယံ. စတ္တာလီသ, စတ္တာလီသံ, စတ္တာလီသာယ, စတ္တာလီသာယံ. စတ္တာရီသ ဣစ္စာဒိပိ. ပညာသ, ပညာသံ, ပညာသာယ, ပညာသာယံ. ပဏ္ဏာသ, ပဏ္ဏာသံ, ပဏ္ဏာသာယ, ပဏ္ဏာသာယံ. သဋ္ဌိ, သဋ္ဌိံ, သဋ္ဌိယာ, သဋ္ဌိယံ. သတ္တတိ, သတ္တတိံ, သတ္တတိယာ, သတ္တတိယံ. သတ္တရိ ဣစ္စာဒိပိ. အသီတိ, အသီတိံ, အသီတိယာ, အသီတိယံ. နဝုတိ. နဝုတိံ, နဝုတိယာ, နဝုတိယံ.

二十（vīsati）：vīsati、vīsatiṃ、vīsatiyā、vīsatiyaṃ。或作二十（vīsa）：vīsa、vīsaṃ、vīsāya、vīsāyaṃ。同样，二十一、二十二（或bāvīsa）、二十三、二十四等也是如此。三十（tiṃsa）：tiṃsa、tiṃsaṃ、tiṃsāya、tiṃsāyaṃ。四十（cattālīsa）：cattālīsa、cattālīsaṃ、cattālīsāya、cattālīsāyaṃ；亦作cattārīsa等。五十（paññāsa）：paññāsa、paññāsaṃ、paññāsāya、paññāsāyaṃ；或作五十（paṇṇāsa）：paṇṇāsa、paṇṇāsaṃ、paṇṇāsāya、paṇṇāsāyaṃ。六十（saṭṭhi）：saṭṭhi、saṭṭhiṃ、saṭṭhiyā、saṭṭhiyaṃ。七十（sattati）：sattati、sattatiṃ、sattatiyā、sattatiyaṃ；亦作sattari等。八十（asīti）：asīti、asītiṃ、asītiyā、asītiyaṃ。九十（navuti）：navuti、navutiṃ、navutiyā、navutiyaṃ。

ဣတ္ထဉ္စ အညထာပိ သင်္ချာရူပါနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဧကူနဝီသေဟိ, ဧကူနဝီသာနံ, ဧကူနဝီသေသု. ‘‘ဆန္နဝုတီန’’န္တိ စ အာဒိနာပိ သင်္ချာရူပါနံ ကတ္ထစိ ဒဿနတော ကေစိ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူ ဦနဝီသတိသဒ္ဒံ သဗ္ဗဒါပိ ဧကဝစနန္တမိတ္ထိလိင်္ဂမေဝ ပယုဉ္ဇန္တိ. ကေစိ ‘‘ဝီသတိအာဒယော အာနဝုတိ ဧကဝစနန္တာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ပနာဟု –

此外，数词的形态也应以其他方式来理解。例如，十九亦有复数形式：ekūnavīsehi、ekūnavīsānaṃ、ekūnavīsesu。由于在“九十六的”（channavutīnaṃ）等例子中可见到数词的变化，一些语法家主张“十九”这个词总是作为单数阴性词使用。有些人说：“从二十到九十的数词是单数阴性。”但另一些人说——

‘‘သဒ္ဒါ သင်္ချေယျသင်္ခါသု, ဧကတ္တေ ဝီသတာဒယော;

သင်္ခတ္ထေ ဒွိဗဟုတ္တမှိ, တာ တု စာနဝုတိတ္ထိယော’’တိ.

“从二十起的数词，当指数字本身时为单数；当指被数之物时，则为双数和复数。而这些直到九十的数词都是阴性。”

ဧတ္ထ ဒွိဝစနံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဝစနေ တဒဘာဝတော. သဗ္ဗေသမ္ပိ စ တေသံ ယထာဝုတ္တဝစနံ ကိဉ္စိ ပါဠိပ္ပဒေသံ ပတွာ ယုဇ္ဇတိ, ကိဉ္စိ ပန ပတွာ န ယုဇ္ဇတိ ဝီသတိဝီသံတိံသံဣစ္စာဒီနဉှိ သင်္ခတ္ထာနံ သဒ္ဒါနံ ဗဟုဝစနပ္ပယောဂဝသေနပိ ပါဠိယံ ဒဿနတော[Pg.396], ကစ္စာယနေ စ ယောဝစနသမ္ဘူတရူပဝန္တတာဒဿနတော. တသ္မာ ယထာသမ္ဘဝံ ယထာပါဝစနဉ္စ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ တေသမေကဝစနန္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါနံ ဝိယ.

此处应舍弃双数，因其在佛陀的言教中付之阙如。对于所有这些词，前述规则适用于某些巴利语段落，但不适用于另一些。因为像“二十”、“三十”等表示被计数之物的词，在巴利语中也可见到其复数用法，并且在《迦旃延》（Kaccāyana）中也见到其具有随需而生的单复数形态。因此，当它们是阴性时，其作为单数词尾的性质，应当像“有”（atthi）和“无”（natthi）这两个词一样，根据可能性和圣典用法来理解。

အတ္ထိနတ္ထိသဒ္ဒါ ဟိ နိပါတတ္တာ ဧကတ္တေပိ ဗဟုတ္တေပိ ပဝတ္တန္တိ ‘‘ပုတ္တာ မတ္ထိ ဓနမ္မတ္ထိ. နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ. နတ္ထိ သမဏဗြာဟ္မဏာ’’တိအာဒီသု. အလိင်္ဂတ္တေပိ ပနေတေသံ ကတ္ထစိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ ဒိဋ္ဌော. အဘိဓမ္မေ ဟိ ဓမ္မသေနာပတိနာ အနုဓမ္မစက္ကဝတ္တိနာ ဝေါဟာရကုသလေန ဝေါဟာရကုသလသာဓကေန ‘‘အတ္ထိယာ နဝ. နတ္ထိယာ နဝါ’’တိ ဧကဝစနန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပံ ဒဿိတံ, တသ္မာ ဝီသတိဝီသတိမိစ္စာဒီနမ္ပိ ယထာသမ္ဘဝံ ယထာပါဝစနဉ္စ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေ ဧကဝစနန္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

诚然，“有”（atthi）和“无”（natthi）这两个词因为是不变词，所以在单数和复数中都可使用，例如在“我有诸子，我有财富”、“无有爱逾己者”、“无有沙门、婆罗门”等句中。而且，尽管它们没有性，但有时也可见到其阴性用法。诚然，在阿毗达摩(Abhidhamma)中，法将、随法转轮者、善于言说者（舍利弗）已开示了“有之九法，无之九法”（atthiyā nava, natthiyā nava）这样的单数阴性形式。因此，对于“二十”等词，当其为阴性时，其作为单数词尾的性质，也应当根据可能性和圣典用法来理解。

တတ္ထေကေ ‘‘ဟေတုယာ အဓိပတိယာ’’တိ စ ဣဒံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ မညန္တိ. တမ္မတိဝသေန ‘‘ဟေတုမှိ အဓိပတိမှီ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂဘာဝေါ ပဋိပါဒေတဗ္ဗော, ‘‘ဟေတုပစ္စယေ အဓိပတိပစ္စယေ’’ ဣစ္စေဝတ္ထော. အထ ဝါ ‘‘ဟေတုယာ အဓိပတိယာ’’တိ ဒွယမိဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပပဋိဘာဂံ ပုလ္လိင်္ဂရူပန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ ‘‘ဟေတုယော ဇန္တုယော’’တိအာဒီနံ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပပဋိဘာဂါနံ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနမ္ပိ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ, ‘‘အတ္ထိယာ နတ္ထိယာ’’တိ ဣဒံ ပန လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တန္တိ န ဂဟေတဗ္ဗံ အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါနံ အလိင်္ဂဘေဒတ္တာ. န ဟိ အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါ တီသု လိင်္ဂေသု ဧကသ္မိမ္ပိ အန္တောဂဓာ. ဧတေသု ဟိ အတ္ထိသဒ္ဒေါ အာချာတနိပါတဝသေန ဘိဇ္ဇတိ ‘‘အတ္ထိ သန္တိ သံဝိဇ္ဇတိ. အတ္ထိခီရာ ဗြာဟ္မဏီ’’တိအာဒီသု[Pg.397], နတ္ထိသဒ္ဒေါ ပန နိပါတောယေဝ. ဣစ္စေဝံ အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါနံ နိပါတာနဉ္စ လိင်္ဂဝစနဝသေန ကထနံ ယုဇ္ဇတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိဝသေန ဧကတ္တာဒိဝသေန စ အပ္ပဝတ္တနတော. ဝုတ္တဉ္စ –

于此，有些人认为“因”(hetuyā)、“增上”(adhipatiyā)应通过性的转换来理解。根据此见，应将阳性形式确立为“于因中”(hetumhi)、“于增上中”(adhipatimhi)，其义即是“在因缘中、在增上缘中”。或者，“因”(hetuyā)、“增上”(adhipatiyā)这两个词应被理解为与阴性形式相对应的阳性形式，因为也存在与“因所生”(hetuyo)、“众生所生”(jantuyo)等阴性形式相对应的阳性形式。然而，“有”(atthiyā)、“无”(natthiyā)不应被理解为是经由性的转换而说，因为“有”、“无”二词并无性的区别。诚然，“有”、“无”二词不包含在三性的任何一性之中。其中，“有”一词作为动词性不变词而有变化，如在“有”(atthi)、“有”(santi)、“存在”(saṃvijjati)、“婆罗门女有牛奶”(Atthikhīrā brāhmaṇī)等句中；而“无”一词则只是不变词。如是，就“有”、“无”这类不变词而言，依性别和数来论说是不恰当的，因为它们不依阴性等或单数等而运作。如所说——

‘‘သဒိသံ တီသု လိင်္ဂေသု, သဗ္ဗာသု စ ဝိဘတ္တိသု;

ဝစနေသု စ သဗ္ဗေသု, ယံ န ဗျေတိ တဒဗျယ’’န္တိ.

“于三性中皆相同，于一切格中，于一切数中，皆不变化者，即为不变词。”

ဧတ္ထ သိယာ – နနု စ ဘော ‘‘အတ္ထိ သက္ကာ လဗ္ဘာ ဣစ္စေတေ ပဌမာယာ’’တိ ဝစနတော အတ္ထိသဒ္ဒေါ ပဌမာယ ဝိဘတ္တိယာ ယုတ္တော, ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ ‘‘သဒိသံ တီသု လိင်္ဂေသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ? သစ္စံ အတ္ထိသဒ္ဒေါ ပဌမာယ ဝိဘတ္တိယာ ယုတ္တော, တထာ နတ္ထိသဒ္ဒေါ အတ္ထိသဒ္ဒဿ ဝစနလေသေန ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ယုဂဠပဒတ္တာ စ. ဣဒံ ပန ‘‘သဒိသံ တီသု လိင်္ဂေသူ’’တိအာဒိဝစနံ ဥပသဂ္ဂနိပါတသင်္ခါတေ အသင်္ချာသဒ္ဒေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ဧကေကမသင်္ချာသဒ္ဒံ သန္ဓာယ. တထာ ဟိ ‘‘အသင်္ချာ’’တိ စ ‘‘အဗျယာ’’တိ စ လဒ္ဓဝေါဟာရေသု ဥပသဂ္ဂနိပါတေသု ဥပသဂ္ဂါ သဗ္ဗေပိ သဗ္ဗဝိဘတ္တိဝစနကာ. နိပါတာနံ ပန ဧကစ္စေ ပဌမာဒီသု ယထာရဟံ ဝိဘတ္တိယုတ္တာ, ဧကစ္စေ အဝိဘတ္တိယုတ္တာ. တတ္ထ ယေ ယဒဂ္ဂေန ဝိဘတ္တိယုတ္တာ, တေ တဒဂ္ဂေန တဗ္ဗစနကာ. ဥပသဂ္ဂနိပါတေသု ဟိ ပစ္စေကံ ‘‘ဣဒံ နာမ ဝစန’’န္တိ လဒ္ဓုံ န သက္ကာ, သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန ပန ‘‘သဒိသံ တီသု လိင်္ဂေသူ’’တိအာဒိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ဝုတ္တံ. ကစ္စာယနာစရိယေနပိ ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘သဗ္ဗာသမာဝုသောပသဂ္ဂနိပါတာဒီဟိ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ အာဝုသောသဒ္ဒတော သဗ္ဗာပိ ဝိဘတ္တိယော လဗ္ဘန္တိ, အထ ခေါ အာလပနတ္ထဝါစကတ္တာ ဧကဝစနိကအနေကဝစနိကာ ပဌမာဝိဘတ္တိယောယေဝ လဗ္ဘန္တိ. အယမသ္မာကံ ခန္တိ.

于此，可能会有这样的疑问：“贤友！根据‘atthi、sakkā、labbhā，此等用于第一格’的规则，atthi一词是与第一格相连的，既然如此，为何又说‘于三性中皆相同’等话呢？”确实，atthi一词与第一格相连，同样，natthi一词也因可被视为atthi一词的引申且为成对词而如此。然而，‘于三性中皆相同’等语，是针对归类为前缀和不变词的非数词而说的，并非针对每一个非数词。诚然，在被称为‘非数词’和‘不变词’的前缀与不变词中，所有前缀都可用于一切格和数。至于不变词，有些根据情况与第一格等相应格相连，有些则不与格相连。其中，与何格相连者，即用于该格与该数。实际上，对于前缀和不变词，很难逐一确定‘此是某数’，但先辈阿阇梨们是从总摄的角度说出‘于三性中皆相同’等语。迦旃延阿阇梨也正是基于此义而说‘亦从一切……贤友、前缀、不变词等’。诚然，从‘贤友’(āvuso)一词并不能得到所有格，而是因其表达称呼之义，故只能得到单数和复数的第一格（呼格）。这是我们的意见。

ကေစိ [Pg.398] ပန သဗ္ဗေဟိပိ နိပါတေဟိ သဗ္ဗဝိဘတ္တိလောပံ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘အတ္ထိ သက္ကာ လဗ္ဘာ ဣစ္စေတေ ပဌမာယ. ဒိဝါ ဘိယျော နမော ဣစ္စေတေ ပဌမာယ စ ဒုတိယာယ စာ’’တိအာဒိဝစနတော, ပဒပူရဏမတ္တာနဉ္စ အဝိဘတ္တိယုတ္တာနံ အထ ခလု ဝတ ဝထ ဣစ္စာဒီနံ နိပါတာနံ ဝစနတော. ဧတ္ထာပိ သိယာ ‘‘နနု စ ဘော အဝိဘတ္တိယုတ္တာနမ္ပိ နိပါတာနံ သမ္ဘဝတော အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါနံ အဝိဘတ္တိကော နိဒ္ဒေသော ကာတဗ္ဗော, အထ ကိမတ္ထံ ‘အတ္ထိယာ နဝ, နတ္ထိယာ နဝါ’တိ သဝိဘတ္တိကော နိဒ္ဒေသော ကတော’’တိ? သဗ္ဗထာ ဝိဘတ္တီဟိ ဝိနာ အတ္ထဿ နိဒ္ဒိသိတုမသက္ကုဏေယျတ္တာတိ.

然而，有些人说所有不变词都省略一切格，此说不应采纳。因为有“atthi、sakkā、labbhā，此等用于第一格”、“divā、bhiyyo、namo，此等用于第一格和第二格”等规则，也因为有仅为补足音节、不与格相连的atha、khalu、vata、vatha等不变词。于此，又可能会问：‘贤友！既然也存在不与格相连的不变词，那么对atthi和natthi二词也应作不带格的解释，然则为何要作“有之九法，无之九法”(atthiyā nava, natthiyā nava)这样带格的解释呢？’答：因为完全无法在没有格的情况下指明其意义。

ယဒိ ဧဝံ ‘‘အတ္ထိ သက္ကာ လဗ္ဘာ ဣစ္စေတေ ပဌမာယာ’’တိ ဝစနတော အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါ လုတ္တာယ ပဌမာယ ဝိဘတ္တိယာ ဝသေန ပဌမာဝိဘတ္တိကာယေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, ဧဝမကတွာ ကသ္မာ သတ္တမျန္တဝသေန ‘‘အတ္ထိယာ နတ္ထိယာ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ? သစ္စံ, အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါ ပဌမာဝိဘတ္တိယုတ္တာယေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ, တထာပိ ‘‘အတ္ထိပစ္စယေ နဝ, နတ္ထိပစ္စယေ နဝါ’’တိ ဧတဿတ္ထဿ ပရိဒီပနေ ပဌမာယ ဩကာသော နတ္ထိ, သတ္တမိယာယေဝ ပန အတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘အတ္ထိယာ နဝ, နတ္ထိယာ နဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣတိ အတ္ထိယာနတ္ထိယာသဒ္ဒါနံ သတ္တမျန္တဘာဝေ သိဒ္ဓေယေဝ တတိယာစတုတ္ထီပဉ္စမီဆဋ္ဌိယန္တဘာဝေါပိ သိဒ္ဓေါယေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘အတ္ထိဘာဝေါ အတ္ထိတာ’’တိအာဒီသုပိ အတ္ထိယာ ဘာဝေါ အတ္ထိဘာဝေါ, နတ္ထိယာ ဘာဝေါ နတ္ထိဘာဝေါ, အတ္ထိယာ ဘာဝေါ အတ္ထိတာဘိအာဒိနာ သမာသတဒ္ဓိတဝိဂ္ဂဟော အဝဿမိစ္ဆိတဗ္ဗော. ယဒိဒမမှေဟိ ဝုတ္တံ, တံ ‘‘ပါဠိယာ ဝိရုဇ္ဈတီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ပါဠိနယာနုသာရေန ဝုတ္တတ္တာတိ.

若如此，依据“‘有’、‘可得’、‘可证’等词属于第一格”之说，那么‘有’、‘无’二词因省略了第一格，本应只标示为第一格，为何不这么做，反而以第七格的形式标示为‘于有’(atthiyā)、‘于无’(natthiyā)呢？诚然，‘有’、‘无’二词确实应当标示为第一格，但在阐明“有缘有九，无缘有九”此义时，第一格没有用处，而只有第七格才有，因此说“于有有九，于无有九”。这样，当‘有’、‘无’二词作为第七格的形式成立时，其作为第三、第四、第五、第六格的形式也就成立了。因此，在“有之状态”(atthibhāvo)、“有性”(atthitā)等词中，也必须以“‘于有’的状态是‘有之状态’”、“‘于无’的状态是‘无之状态’”、“‘于有’的状态是‘有性’”等方式来分析其复合词与派生词。我们所说的这些，不应被称为“与圣典相违”，因为这是遵循圣典的规则而说的。

ဧဝံ ဟောတု, ကသ္မာ ဘော ‘‘အတ္ထိယာ, နတ္ထိယာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ကတော, နနု နိပါတောပသဂ္ဂါ အလိင်္ဂဘေဒါတိ? သစ္စံ, ဣဒံ ပန ဌာနံ အတီဝ သုခုမံ, တထာပိ ပုဗ္ဗာစရိယာနုဘာဝညေဝ [Pg.399] နိဿာယ ဝိနိစ္ဆယံ ဗြူမ. ယထာ ဟိ ဝီသတိဣစ္စာဒီနံ သင်္ချာသဒ္ဒါနံ သရူပတော အဒဗ္ဗဝါစကတ္တေပိ ဒဗ္ဗဝါစကာနံ လတာမတိရတ္တိဣတ္ထီ ယာဂုဝဓူသဒ္ဒါနံ ဝိယ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူဟိ အနုမတော, ဧဝံ အဒဗ္ဗဝါစကတ္တေပိ အတ္ထိ နတ္ထိသဒ္ဒါနံ ကတ္ထစိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဘာဝေါ သဒ္ဓမ္မဝိဒူဟိ အနုမတော. တေနာဟ အာယသ္မာ ဓမ္မသေနာပတိ ‘‘အတ္ထိယာ နဝ, နတ္ထိယာ နဝါ’’တိ. အထ ဝါ ‘‘အတ္ထိယာ, နတ္ထိယာ’’တိ ဣမာနိ လိင်္ဂဘာဝဝိနိမုတ္တာနိ သတ္တမိယန္တာနိ နိပါတပဒါနီတိပိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ, န ဧတ္ထ စောဒေတဗ္ဗံ, ဧဝရူပါနိ နိပါတပဒါနိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ဝုတ္တာနိ န သန္တိ, တသ္မာ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗမိဒံ ဝစနန္တိ.

诚然如是。可是，贤者，为何要用阴性来解释“于有”、“于无”呢？不变词与前缀词难道不是没有性别区分的吗？是的，此问题甚为微细，然我等且依古阿阇梨(pubbācariya)之威力作一决断。譬如“二十”(vīsati)等数词，虽其本身不指称实体，但语法学家们亦承认其具有阴性，如同指称实体的“藤”(latā)、“意”(mati)、“夜”(ratti)、“女”(itthī)、“粥”(yāgu)、“媳”(vadhū)等词一样。同样地，“有”、“无”二词虽不指称实体，但在某些情况下，通晓正法者亦承认其具有阴性。因此，具寿法将(dhammasenāpati)说：‘于有有九，于无有九。’或者，亦可将‘于有’、‘于无’视为脱离了性别、以第七格结尾的不变词，于此不应诘难说：‘此类不变词古阿阇梨未曾说过，是故此说应舍弃。’

ပါဝစနသ္မိဉှိ ဂရူဟိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာနိပိ အနေကဝိဟိတာနိ နိပါတပဒါနိ သန္ဒိဿန္တိ, နာပိ ‘‘ဟေတုယာ, အဓိပတိယာ, အတ္ထိယာ, နတ္ထိယာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ‘‘အပသဒ္ဒါ ဣမေ’’တိ ဝိရောဓော ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗော. န ဟိ အစိန္တေယျာနုဘာဝေန ပါရမိတာပုညေန နိပ္ဖန္နေန အနာဝရဏဉာဏေန သဗ္ဗံ ဉေယျမဏ္ဍလံ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ပဿတော ဗုဒ္ဓဿ ဝစနေ အညေသံ ဝါစာဝိပ္ပလာပေါ အဝဿံ လဗ္ဘတီတိ. နနု စ ဘော ‘‘ဟေတုယာ, အဓိပတိယာ, အတ္ထိယာ, နတ္ထိယာ’’တိ စ ဣဒံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဝစနံ တေန နိက္ခိတ္တတ္တာ. တထာဂတေန ဟိ တာဝတိံသဘပနေ ဒေသိတကာလေ ဣမာနိ ပဒါနိ န သန္တိ, ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝစန’’န္တိ ဝဒထာတိ? ဗုဒ္ဓဝစနံယေဝ နာမ. အာယသ္မတော ဟိ သာရိပုတ္တဿ တထာဂတေန နယော ဒိန္နော, တေနပိ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒေန သတ္ထုကပ္ပေန အဂ္ဂသာဝကေန သတ္ထု သန္တိကာ နယံ လဘိတွာ ဗျဉ္ဇနံ သုရောပိတံ ကတံ. သဗ္ဗေပိ ဟိ ပဋိသမ္ဘိဒပ္ပတ္တာ အရိယာ ဒုန္နိရုတ္တိံ န ဝဒန္တိ နိရုတ္တိပဘေဒသ္မိံ သုကုသလတ္တာ, တသ္မာ အညေသမဝိသယော ဧသ အရိယာနံ ဝေါဟာရောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在圣言中，即使是导师们未曾指出的许多种不变词也能被发现，不应因“于因”(hetuyā)、“于增上”(adhipatiyā)、“于有”(atthiyā)、“于无”(natthiyā)等词，而生起“此等为错谬之词”的对立。因为佛陀以不可思议的威力、由圆满的波罗蜜福德所成就的无碍智，将一切所知范围如掌中庵摩罗果(āmalaka)般亲见，在他的言教中，他人的言语错乱是绝不会有的。“然而，贤者，‘于因、于增上、于有、于无’此乃舍利弗长老之言，是由他所安立的。如来在三十三天(Tāvatiṃsa)说法时，并无此等词语，既然如此，为何你们称之为‘佛语’呢？”这确实是佛语。因为如来已将义理传授给具寿舍利弗，而他，这位已达无碍解、堪比导师的上首弟子，从导师处领受义理后，善巧地安立了文句。所有已达无碍解的圣者，因善巧于词语的分别，故不说错谬之语。因此当知：圣者的言说方式，非是他人所能及的领域。

ဣဒါနိ [Pg.400] သတာဒီနံ နာမိကပဒမာလာ ဝုစ္စတေ –

现在说“百”(sata)等名词的词形系列——

သတံ, သတာနိ, သတာ. သတံ, သတာနိ, သတေ. သတေန, သတေဟိ, သတေဘိ. သတဿ, သတာနံ. သတာ, သတသ္မာ, သတမှာ, သတေဟိ, သတေဘိ. သတဿ, သတာနံ. သတေ, သတသ္မိံ, သတမှိ, သတေသု. ဧဝံ သဟဿံ, သဟဿာနီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဒသသဟဿံ သတသဟဿံ ဒသသတသဟဿန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပနေတ္ထ ပယောဂေါ ‘‘သတံ ဘိက္ခူ, သတံ ဣတ္ထိယော, သတံ စိတ္တာနိ. ဘိက္ခူနံ သတံ, ဣတ္ထီနံ သတံ, စိတ္တာနံ သတံ. သဟဿာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣတ္ထဉ္စ အညထာပိ သဒ္ဒရူပါနိ ဘဝန္တိ. ကောဋိ, ကောဋီ, ကောဋိယော. ရတ္တိနယေန ဉေယျံ.

百，诸百。百，诸百。以百，以诸百。百的，诸百的。从百，从诸百。百的，诸百的。于百，于诸百。如此，“千”、“诸千”也应同样组合。“万”、“十万”、“百万”也是此理。此处的用法如下：“一百位比丘，一百位女人，一百个心。”“比丘的一百位，女人的一百位，心的一百个。”“千”等词也同此理。于此，亦有其他词形。俱胝，诸俱胝。应按“夜”(ratti)的范例来理解。

ဧကပ္ပဘုတိတော ယာဝ, ဒသကာ ယာ ပဝတ္တတိ;

သင်္ချာ တာဝ သာ သင်္ချေယျ-ပ္ပဓာနာတိ ဂရူ ဝဒုံ.

从一开始至十数，此等数字之运行，导师曾作如是说：以其所数者为重。

ဝီသတိတော ယာဝ သတာ, ယာ သင်္ချာ တာဝ သာ ပန;

သင်္ချာပ္ပဓာနာ သင်္ချေယျ-ပ္ပဓာနာတိ စ ဝဏ္ဏယုံ.

从二十乃至一百，此等数字又不同，或以数字为主要，或以所数者为重。

အပိစ –

再者——

ဝီသတော ယာဝ ကောဋိယာ, သင်္ချာ တာဝ ဟိ သာ ခလု;

သင်္ချာပ္ပဓာနာ သင်္ချေယျ-ပ္ပဓာနာ စာတိ နိဒ္ဒိသေ.

从二十乃至俱胝，此等数字当指明：或以数字为主要，或以所数者为重。

တထာ ဟိ ‘‘အသီတိ ကောဋိယော ဟိတွာ, ဟိရညဿာပိ ပဗ္ဗဇိ’’န္တိ, ‘‘ခီဏာသဝါ ဝီတမလာ, သမိံသု သတကောဋိယော’’တိ စ ပါဠိ ဒိဿတိ.

诚然，可见如下圣典文句：“舍弃八十俱胝黄金而出家”，以及“诸漏已尽，远离尘垢，百俱胝众已寂灭”。

ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ သဗ္ဗေသံ သင်္ချာသဒ္ဒရူပါနံ ပါကဋီကရဏေန ဝိညူနံ သုခုမဉာဏပဋိလာဘတ္ထံ သာဋ္ဌကထံ ဥဒါနပါဠိပ္ပဒေသံ အညဉ္စ ပါဠိပ္ပဒေသမဋ္ဌကထာဝစနဉ္စ အာဟရိတွာ ဒဿယိဿာမိ –

于此，为令智者通过明了所有数词的词形而获得微细智，我将引用附有义注的《自说经》经文，以及其他经文和义注之语来展示——

‘‘ယေသံ [Pg.401] ခေါ ဝိသာခေ သတံ ပိယာနိ, သတံ တေသံ ဒုက္ခာနိ, ယေသံ နဝုတိ ပိယာနိ, နဝုတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ. ယေသံ အသီတိ…ပေ… ယေသံ သတ္တတိ. ယေသံ သဋ္ဌိ. ယေသံ ပညာသံ, ယေသံ စတ္တာရီသံ, ယေသံ တိံသံ. ယေသံ ခေါ ဝိသာခေ ဝီသံ ပိယာနိ, ဝီသတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ. ယေသံ ဒသ. ယေသံ နဝ. ယေသံ အဋ္ဌ. ယေသံ သတ္တ. ယေသံ ဆ. ယေသံ ပဉ္စ. ယေသံ စတ္တာရိ. ယေသံ တီဏိ. ယေသံ ဒွေ. ယေသံ ဧကံ ပိယံ, တေသံ ဧကံ ဒုက္ခ’’န္တိ.

“毘舍佉，谁有一百个可爱之物，谁就有一百种苦；谁有九十个可爱之物，谁就有九十种苦。谁有八十……乃至……谁有七十、六十、五十、四十、三十。毘舍佉，谁有二十个可爱之物，谁就有二十种苦。谁有十个、九个、八个、七个、六个、五个、四个、三个、二个。谁有一个可爱之物，谁就有一种苦。”

တတ္ထ သတံ ပိယာနီတိ သတံ ပိယာယိတဗ္ဗဝတ္ထူနိ. ‘‘သတံ ပိယ’’န္တိပိ ကေစိ ပဌန္တိ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ဧကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသ, တာဝ သင်္ချာသင်္ချေယျပ္ပဓာနာ, တသ္မာ ‘‘ယေသံ ဒသ ပိယာနိ, ဒသ တေသံ ဒုက္ခာနီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာဂတာ. ကေစိ ပန ‘‘ယေသံ ဒသ ပိယာနံ, ဒသ တေသံ ဒုက္ခာန’’န္တိအာဒိနာ ပဌန္တိ, တံ န သုန္ဒရံ. ယသ္မာ ပန ဝီသတိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သတံ, တာဝ သင်္ချေယျပ္ပဓာနာ သင်္ချာပ္ပဓာနာ စ, တသ္မာ တတ္ထာပိ သင်္ချေယျပ္ပဓာနံယေဝ ဂဟေတွာ ‘‘ယေသံ ခေါ ဝိသာခေ သတံ ပိယာနိ, သတံ တေသံ ဒုက္ခာနီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာဂတာ. သဗ္ဗေသမ္ပိ စ ယေသံ ဧကံ ပိယံ, ဧကံ တေသံ ဒုက္ခန္တိ ပါဌော, န ပန ဒုက္ခဿာတိ. ဧကသ္မိဉှိ ပဒက္ကမေ ဧကရသာဝ ဘဂဝတော ဒေသနာ ဟောတီတိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တနယာဝ ပါဠိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယံ တာဝ သာဋ္ဌကထော ဥဒါနပါဠိပ္ပဒေသော.

在此，“一百个可爱之物”意为一百个能被视为可爱的事物。有些人也读作“sataṃ piyaṃ”(单数)。于此，因为从一开始至十，数词是以所数者为主，因此圣典文句为“谁有十个可爱之物，谁就有十种苦”等。但有些人读作“yesaṃ dasa piyānaṃ, dasa tesaṃ dukkhānaṃ”(属格)，此读法不佳。又因为从二十开始至一百，数词既可以所数者为主，也可以数词本身为主，因此在此也是以所数者为主，圣典文句为“毘舍佉，谁有一百个可爱之物，谁就有一百种苦”等。并且对所有情况，读法都是“谁有一个可爱之物，谁就有一种苦”，而非“有一种苦的”(dukkhassa，属格)。因为在每一个步骤中，世尊的教法都是单一滋味的。因此，当依上述之理理解圣典。以上即是附有义注的《自说经》经文。

ဣဒါနိ အညော ပါဠိပ္ပဒေသော အဋ္ဌကထာပါဌပ္ပဒေသော စ နီယတေ –

现在引述另一段圣典经文与义注文句——

‘‘သတံ [Pg.402] ဟတ္ထီ သတံ အဿာ, သတံ အဿတရီရထာ;

သတံ ကညာ သဟဿာနိ, အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ;

ဧကဿ ပဒဝီတိဟာရဿ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိ’’န္တိ

“百象百骏马，百骡百车乘；十万美少女，环钏耀光明；不值一步行，十六分之一。”

ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘သတံ ဟတ္ထီ’’တိအာဒီနိ ဝိသေသိတာနိ, ‘‘သဟဿာနီ’’တိ ဝိသေသနံ, တသ္မာ သတံသဒ္ဒံ သဟဿသဒ္ဒေန ယောဇေတွာ ‘‘ဟတ္ထီ’’တိအာဒီနိ ပန ဥပပဒံ ကတွာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဟတ္ထီ သတံ သဟဿာနိ. အဿာ သတံ သဟဿာနိ. အဿတရီရထာ သတံ သဟဿာနိ. အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ ကညာ သတံ သဟဿာနိ. ဣဒံ သင်္ချေယျပ္ပဓာနဝသေနတ္ထဂဟဏံ. သင်္ချာပ္ပဓာနဝသေန ပန အယမ္ပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော ‘‘ဟတ္ထီနံ သတသဟဿံ, အဿာနံ သတသဟဿံ, အဿတရီရထာနံ သတသဟဿံ, အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာနံ ကညာနံ သတသဟဿ’’န္တိ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော. ‘‘ယောဇနာနံ သတာနုစ္စော, ဟိမဝါ ပဉ္စ ပဗ္ဗတော’’တိ အယမဋ္ဌကထာပါဌော. ဧတ္ထ ‘‘ပဉ္စာ’’တိ သဒ္ဒံ သတသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ‘‘သိပ္ပိကာနံ သတံ နတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတော ယောဇနာနံ ပဉ္စ သတာနိ ဥစ္စောတိ သင်္ချာပ္ပဓာနဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘ပဉ္စ သတာနီ’’တိ စ အဒ္ဓုနော အစ္စန္တသံယောဂဝသေန ဥပယောဂဝစနံ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော. သတမိတိ သဒ္ဒေါ ‘‘သတံ ဟောမိ, သဟဿံ ဟောမီ’’တိအာဒီသု ဧကဝစနော. ‘‘အထေတ္ထေကသတံ ခတျာ, အနုယန္တာ ယသဿိနော’’တိအာဒီသု ဗဟုဝစနော. ဧဝံ သဟဿာဒီနမ္ပိ ဧကဝစနဗဟုဝစနတာ လဗ္ဘတိ. တထာ ဟိ ‘‘ဘိယျော နံ သတသဟဿံ, ယက္ခာနံ ပယိရုပါသတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘သတသဟဿ’’န္တိ ဧကဝစနံ. ‘‘ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဧတ္ထ သဟဿန္တိ ဗဟုဝစနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

于此，“百象”等是被限定词，“千”是限定词，因此应将“百”词与“千”词结合，而将“象”等作为附加词来理解其义：象十万，马十万，骡车十万，佩戴珠宝耳环的少女十万。这是以被数者为主的方式来理解其义。而以数词为主的方式，也可理解此义为：“象的十万，马的十万，骡车的十万，佩戴珠宝耳环的少女的十万”。此理亦可用于其他此类之处。“雪山高五百由旬”，这是义注文。于此，应将“五”词与“百”词结合，如在“无百工匠”中那样，以数词为主的方式来理解其义，即“雪山高五百由旬”。而“五百”是表示路程连续的业格用法。此理亦可用于其他此类之处。“百”一词，在“我成百，我成千”等处为单数；在“于此有一百刹帝利，随从著名者”等处为复数。同样，“千”等词也可有单数和复数。例如，在“更有十万夜叉(yakkhānaṃ)常侍奉他”中，“十万”是单数。在“他将有超过一千个儿子”中，“千”是复数，应如是见。

‘‘ကပ္ပေ [Pg.403] စ သတသဟဿေ, စတုရော စ အသင်္ခိယေ;

အမရံ နာမ နဂရံ, ဒဿနေယျံ မနောရမ’’န္တိ

于十万劫，与四阿僧祇，有名不死城(Amaraṃ nāma nagaraṃ)，可爱又可意。

ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘ကပ္ပေ စ သတသဟဿေ စတုရော စ အသင်္ခိယေတိ သာမိအတ္ထေ ဥပယောဂဗဟုဝစနံ, တသ္မာ ‘‘မဟာကပ္ပာနံ သတသဟဿာနံ စတုန္နံ အသင်္ခိယာနံ မတ္ထကေ’’တိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော, ‘‘မတ္ထကေ’’တိ စေတ္ထ ဝစနသေသော. ‘‘ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနံ စတုန္နံ အသင်္ခိယာနံ မတ္ထကေ’’ဣစ္စေဝတ္ထော. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

于此，“于十万劫与四阿僧祇”是所有格意义上的复数业格，因此应理解其义为“在十万大劫与四个阿僧祇劫之上”，此处的“之上”是省略的词。其义即是“在超过十万劫的四个阿僧祇劫之上”。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ကပ္ပေ စ သတသဟဿေ, စတုရော စ အသင်္ခိယေ;

ဧတ္ထန္တရေ ယံ စရိတံ, သဗ္ဗံ တံ ဗောဓိပါစန’’န္တိ

于十万劫，与四阿僧祇，其间所行持，皆熟于菩提。

ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘ကပ္ပေ’’တိ အစ္စန္တသံယောဂဝသေန ဥပယောဂဗဟုဝစနံ. ‘‘သတသဟဿေ ကပ္ပေ’’တိ ကပ္ပသဒ္ဒသမ္ဗန္ဓေန စာယံ ပုလ္လိင်္ဂနိဒ္ဒေသော ဥပယောဂနိဒ္ဒေသော စ. သမာနာဓိကရဏဉှိ ဣဒံ ကပ္ပသဒ္ဒေန. ‘‘စတုရော စ အသင်္ခိယေ’’တိ အစ္ဆန္တသံယောဂဝသေန ဥပယောဂဗဟုဝစနာနိ. ကဿ ပန အသင်္ခိယေတိ? အညဿ အဝုတ္တတ္တာ ကပ္ပဿ စ ဝုတ္တတ္တာ ပကရဏတော ‘‘ကပ္ပာန’’န္တိ အယမတ္ထော ဝိညာယတေဝ. န ဟိ ဝုတ္တံ ဝဇ္ဇေတွာ အဝုတ္တဿ ကဿစိ ဂဟဏံ ယုတ္တန္တိ. စသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော ‘‘မဟာကပ္ပာနံ စတုရော အသင်္ချေယျေ သတသဟဿေ စ မဟာကပ္ပေ’’တိ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

于此，“于劫”是表示连续连接的复数业格。在“于十万劫”中，这是与“劫”一词相关的阳性指称和业格指称，此词与“劫”一词是同格关系。“与四阿僧祇”是表示连续连接的复数业格。那么，是“什么”的阿僧祇呢？由于未说及其他，而“劫”已被提及，故从文脉可知其义为“诸劫”。确实，不应舍弃已说者而取未说者。而“与”字是总括义，即“四个阿僧祇的大劫与十万大劫”。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ဃဋာနေကသဟဿာနိ, ကုမ္ဘီနဉ္စ သတာ ဗဟူ’’တိ ပါဠိ. ဧတ္ထ ဃဋာတိ ဃဋာနံ. သာမိအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ‘‘ဃဋာနံ အနေကသဟဿာနိ’’ ဣစ္စေဝတ္ထော. ကုမ္ဘီနဉ္စ သတာ ဗဟူတိ အနေကာနိ စ ကုမ္ဘီနံ သတာနိ. ဧတ္ထ နိကာရလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

“数千瓦罐，与众多百瓮”是经文。于此，“ghaṭā”是“ghaṭānaṃ”（瓦罐的）之义。这是所有格意义上的单数形式。其义即是“数千瓦罐”。“与众多百瓮”即是“与许多百个瓮”。于此，应见到“ni”的脱落。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ဒသဝီသသဟဿာနံ[Pg.404], ဓမ္မာဘိသမယော အဟု;

ဧကဒွိန္နံ အဘိသမယော, ဂဏနာတော အသင်္ခိယော’’တိ

一万二万众，得证于正法；一二之证悟，其数不可计。

ပါဠိ. ဧတ္ထ ဒသဝီသသဟဿာနန္တိ ဒသသဟဿာနံ ဝီသသဟဿာနဉ္စ. ဓမ္မာဘိသမယောတိ စတုသစ္စပ္ပဋိဝေဓော. ဧကဒွိန္နန္တိ သီသမတ္တကထနံ, တေန ‘‘ဧကဿ စေဝ ဒွိန္နဉ္စ တိဏ္ဏံ စတုန္နံ…ပေ… ဒသန္န’’န္တိအာဒိနာ နယေန အသင်္ချေယျောတိ အတ္ထော. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

于此，“一万二万”是指一万与二万。“法现观”是指对四圣谛的了悟。“一二”是仅举其首，因此其义为“一人、二人、三人、四人……乃至……十人”等，其数不可计算。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ, ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ;

ဒီပင်္ကရံ လောကဝိဒုံ, ပရိဝါရေန္တိ သဗ္ဗဒါ’’တိ

四十万六通、大神通力者，恒常围绕燃灯世间解。

ပါဠိ. ဧတ္ထ စတ္တာရိ သတသဟဿာနီတိ ဣဒံ လိင်္ဂဘေဒဝသေန ‘‘ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ’’တိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ သမာနာဓိကရဏံ. ဤဒိသေသု ဟိ ဌာနေသု အသင်္ချေယျ ဝါစကောပိ သဒ္ဒေါ နပုံသကောဝ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘စတ္တာရိ သတသဟဿာနီ’’တိ စ ‘‘ဆဠဘိညာ’’တိ စ ‘‘မဟိဒ္ဓိကာ’’တိ စ ဧတံ ပဒတ္တယံ သမာနာဓိကရဏံ. အထ ဝါ ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာတိ ဆဠဘိညာနံ မဟဒ္ဓိကာနန္တိ သာမိအတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ‘‘စတ္တာရိ သတသဟဿာနီ’’တိ အယံ သင်္ချာဝစနော ဘဝတိ. ‘‘တီဏိ သတသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ’’တိအာဒီသုပိ အယံ နယော နေတဗ္ဗော. ‘‘တာ စ သတ္တ သတာ ဘရိယာ, ဒါသျော သတ္တ သတာနိ စာ’’တိ ပါဠိ. ဧတ္ထ သတာတိ ‘‘သတာနီ’’တိ နပုံသကဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ, န ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန. ‘‘သတာ’’တိ ဟိ ‘‘ပဉ္စ စိတ္တာ ဝိပါကာ’’တိအာဒီနိ ဝိယ နပုံသကရူပံ. ဣတ္ထိလိင်္ဂဘူတာ ဟိ သတသဒ္ဒေါ နတ္ထိ, တထာ ပုလ္လိင်္ဂဘူတော. ယဒိ စ ဒွိလိင်္ဂေါ သတသဒ္ဒေါ သိယာ[Pg.405], ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘ပုရိသော, ကညာ’’တိ စ ဩကာရန္တပုလ္လိင်္ဂအာကာရန္တိတ္ထိရူပေဟိပိဘဝိတဗ္ဗံ. ရူပဒွယမ္ပိ သတသဒ္ဒဿ နတ္ထိ, တေန ဉာယတိ ‘‘သတသဒ္ဒေါ ဧကန္တနပုံသကော’’တိ.

于此，“四十万”一词，尽管性别不同，却与“六通者”、“大神通力者”这两个词是同格关系。在此类情况中，表示数目的词是中性的，因此“四十万”、“六通者”、“大神通力者”这三个词是同格关系。或者，“六通者、大神通力者”应被视为用于所有格意义的主格形式，意为“六通大神通力者的”。在此义中，“四十万”则成为数词。在“三十万盛装女子”等处，亦可运用此理。“彼七百妻子，与七百女仆”是圣典。于此，“百”应取为中性的“satāni”，而非阴性。因为“satā”如“五心是异熟”等例，是中性形式。“sata”一词实无阴性形式，亦无阳性形式。若“sata”一词有双性，则应有如“puriso”（男子）、“kaññā”（少女）那样以-o结尾的阳性形式和以-ā结尾的阴性形式。但“sata”一词此两种形式皆无，由此可知“sata”一词是纯中性的。

နနု စ ဘော ‘‘တာ ဒေဝတာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ’’တိ ဧတ္ထ သတသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဟုတွာ ဒိဿတီတိ? န, နပုံသကောယေဝါတိ. နနု စ ဘော ဒေဝတာသဒ္ဒေန သမာနာဓိကရဏောတိ? သစ္စံ သမာနာဓိကရဏော, တထာပိ နပုံသကောယေဝ. ဤဒိသေသု ဟိ သင်္ချာဝိသယေသု သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ အပ္ပမာဏော. တထာ ဟိ ‘‘ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနိ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရဝါသိနော အဟေသု’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂေန ပုလ္လိင်္ဂဿ သမာနာဓိကရဏတာ ဒိဿတိ, တသ္မာ ‘‘တာ ဒေဝတာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘သတ္တသတာနီ’’တိ နပုံသကဘာဝေါယေဝါတိ အဝဂန္တဗ္ဗော. ‘‘သတ္တ ဟတ္ထိသတေ ဒတွာ’’တိအာဒီသုပိ သတသဒ္ဒေါ နပုံသကောယေဝ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

尊者，在“彼等卓越天神七百”中，“百”一词难道不是作为阴性出现的吗？不，它就是中性。尊者，它难道不是与“天神”一词同格吗？确实是同格，但仍然是中性。在此类有关数词的场合，同格关系是不定的。例如，在“五百辟支佛曾长住于此吞仙山(Isigili)”中，可见中性与阳性的同格关系。因此，在“彼等卓越天神七百”中，也应了知“七百”就是中性。在“布施七百象”等处，“百”一词也只是中性。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘နဝုတိကောဋိသဟဿေဟိ, ပရိဝါရေသိ မဟာမုနီ’’တိ ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘နဝုတိကောဋိသဟဿေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိ ဝါ ‘‘ဘိက္ခူနံ နဝုတိကောဋိသဟဿေဟီ’’တိ ဝါ သင်္ချေယျသင်္ချာပဓာနဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

“大牟尼为九十俱胝千所围绕”是圣典。于此，应根据被数者或数词为主的方式，来理解其义为“以九十俱胝千比丘”或“以比丘的九十俱胝千”。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘သတသဟဿဝဿာနိ, အာယု တဿ မဟေသိနော’’တိ ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘သတသဟဿဝဿာနီ’’တိ ကာလဿ အစ္စန္တသံယောဂဝသေန ဥပယောဂဝစနံ. တထာ ‘‘ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရ’မဇ္ဈ သော ဝသီ’’တိ ပါဠိယမ္ပိ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

“彼大仙寿十万年”是圣典。于此，“十万年”是表示时间连续连接的业格。同样，在“彼居家一万年”的圣典中也是如此。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ဣတော [Pg.406] သတသဟဿမှိ, ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော’’တိ ပါဠိ, ‘‘ဧကနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ’’တိ ပါဠိ စ. ဧတ္ထ သတသဟဿမှိ ကပ္ပေတိ သတသဟဿာနံ ကပ္ပာနံ မတ္ထကေ. ဧကနဝုတေ ကပ္ပေတိ ဧကနဝုတိယာ ကပ္ပာနံ မတ္ထကေတိ ဘုမ္မဝစနဿ သာမိဘုမ္မဝစနဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘‘ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ ဧတ္ထ ဘုမ္မဝစနဿ ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ’’တိ သာမိဘုမ္မဝစနဝသေန အတ္ထော ဂဟိတော. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

“于此后十万劫，导师出世”是圣典，以及“于此后第九十一劫”是圣典。于此，“于十万劫”是指在十万劫之上。“于第九十一劫”是指在九十一劫之上，应以所有格-方位格的方式来理解方位格的意义。例如，在“于世尊处修梵行”中，方位格的意义被取为所有格-方位格的方式，即“在世尊跟前”。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ယဒိ တတ္ထ သဟဿာနိ, သတာနိ နဟုတာနိ စ;

နေဝမှာကံ ဘယံ ကောစိ, ဝနေ ဝါဠေသု ဝိဇ္ဇတီ’’တိ

纵于林中，有千、百、那由他猛兽，我等亦无任何怖畏。

ပါဠိ. အယမေတဿာ အတ္ထော – တတ္ထ ဝနေ ဝါဠာနံ သဟဿာနိ စ သတာနိ စ နဟုတာနိ စ ယဒိ ဝိဇ္ဇန္တိ. အထ ဝါ သဟဿာနိ သတာနီတိ သတသဟဿာနိ, ဝါဠာနံ သတသဟဿာနိ စ နဟုတာနိ စ ယဒိ ဝိဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ဝိဇ္ဇန္တေသုပိ ဝါဠေသု ကောစီတိ ကွစိ. ကောစိသဒ္ဒေါ ဟိ ‘‘ကော တေ ဗလံ မဟာရာဇာ’’တိ ဧတ္ထ ကောသဒ္ဒေါ ဝိယ ကွသဒ္ဒတ္ထေ ဝတ္တတိ, နိမိတ္တတ္ထေ စာယံ နိဒ္ဒေသော. တေန ‘‘ကောစိ ကွစိ ကိသ္မိဉ္စိ ဝါဠေ ဧကဿပိ ဝါဠမိဂဿ ကာရဏာ နေဝမှာကံ ဘယံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ကောစီတိ ကိဉ္စိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဝါဠေသူ’’တိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ. ဝါဠာနံ ကာရဏာ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ အမှာကံ ဘယံ န ဝိဇ္ဇတီတိ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

圣典。其义如下：若在那森林里有成千、上百、那由他的猛兽。或者，“千百”即十万，若有十万乃至那由他的猛兽，即使存在着这样的猛兽，“koci”即是“kvaci”（在某处）。“koci”一词，犹如在“大王，谁是你的力量？”一句中，“ko”（谁）一词用于“kva”（何处）之义，此为因由义的解释。因此，应理解为：“在任何地方，由于任何一只猛兽，我们都没有恐惧。”或者，“koci”意为“kiñci appamattakampi”（任何一点点）。于此，“vāḷesū”（于猛兽中）是用于因由义的处格。即：“由于猛兽，我们没有丝毫恐惧。”此理亦可用于其他此类之处。

‘‘သဗ္ဗံ သတသဟဿာနိ, ဆတ္တိံသပရိမဏ္ဍလံ;

ဒသဉ္စေဝ သဟဿာနိ, အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သတာနိ စာ’’တိ

总计三十六百千，周遍圆围；复加一万，以及三百五十。

အဋ္ဌကထာပါဌော[Pg.407]. ဧတ္ထ ယသ္မာ သဒ္ဒတော သမာနဝိဘတ္တိလိင်္ဂဝစနာနံ ပဒါနံ အသမာနဝိဘတ္တိလိင်္ဂဝစနာနံ ဝါ အတ္ထတော ပန သမာနာနံ ဒူရေ ဌိတာနမ္ပိ ဧကသမ္ဗန္ဓော ဟောတိ, ဣတရေသံ သမီပေ ဌိတာနမ္ပိ န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သဗ္ဗ’’န္တိဒံ ‘‘ပရိမဏ္ဍလ’’န္တိမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ‘‘ဆတ္တိံသာ’’တိ ဣဒံ ပန ‘‘သတသဟဿာနီ’’တိမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

义注。于此，由于一些词，无论其格、性、数在语法上是否相同，只要意义上一致，即使相距遥远也能建立关联；而其他的词，即使位置相近也无关联。因此，“sabbaṃ”（一切）应与“parimaṇḍalaṃ”（圆围）相联系，而“chattiṃsā”（三十六）则应与“satasahassāni”（十万）相联系。此理亦可用于其他此类之处。

‘‘ဒုဝေ သတသဟဿာနိ, စတ္တာရိ နဟုတာနိ စ;

ဧတ္တကံ ဗဟလတ္တေန, သင်္ခါတာယံ ဝသုန္ဓရာ’’တိ

厚度二十万，复加四那由他；此大地如是，经中已算定。

အဋ္ဌကထာပါဌော. ဧတ္ထ ‘‘ဒုဝေ’’တိ ဝိသေသနံ, ‘‘သတသဟဿာနီ’’တိ ဝိသေသိတဗ္ဗံ. တထာ ‘‘စတ္တာရီ’’တိ ဝိသေသနံ, ‘‘နဟုတာနီ’’တိ ဝိသေသိတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ ‘‘သတသဟဿာနိ နဟုတာနိ စာ’’တိ ဣမာနိ ‘‘ဒုဝေ စတ္တာရီ’’တိ ဣမေဟိ ဝိသေသိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒွိသတသဟဿံ စတုနဟုတ’’န္တိ အတ္ထပ္ပကာသနာနိ ဘဝန္တိ. ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘ဒုဝေ’’ဣစ္စာဒီနံ သင်္ချာသဒ္ဒါနံ ‘‘သတသဟဿာနီ’’တိအာဒီဟိ သင်္ချာသဒ္ဒေဟိ သမာနာဓိကရဏတာ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ န ဝုတ္တာ. ယသ္မာ ပန ယထာ ‘‘ဒုဝေ ပုထုဇ္ဇနာ ဝုတ္တာ. သတသဟဿံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒီသု သမာနာဓိကရဏတာ လဗ္ဘတိ ဒဗ္ဗဝါစကတ္တာ ဝိသေသိတဗ္ဗပဒါနံ, န တထာ ‘‘ဒုဝေ သတသဟဿာနီ’’တိအာဒီသု အဒဗ္ဗဝါစကတ္တာ ဝိသေသိတဗ္ဗပဒါနံ, တသ္မာ ဤဒိသေသု ဌာနေသု သမာနာဓိကရဏတာ န ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ ယုတ္တိယာ အဘာဝတော. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ကုသလာ, ရူပံ, စက္ခုမာ’’တိအာဒီနံ ဝိယ ဣမေသမညမညသမ္ဗန္ဓရဟိတာ သိယာတိ? န, ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ. ယဇ္ဇေဝံ သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ လဒ္ဓဗ္ဗောတိ? န, နိယမာဘာဝတော. ဧကန္တေန ဟိ [Pg.408] ဂုဏဂုဏီနံယေဝ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗာနံ သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ, န ဣတရေသံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗတ္တေပိ.

义注。于此，“duve”(二)是限定词，“satasahassāni”(十万)是被限定词。同样，“cattārī”(四)是限定词，“nahutāni”(万)是被限定词。确实，由于“satasahassāni ca nahutāni ca”(十万与万)被“duve cattārī”(二、四)所限定，故有“二十万与四万”之义。即便如此，古代大师们也未曾说过“duve”等数词与“satasahassāni”等数词有同格关系。因为，譬如在“二凡夫”、“十万比丘”等句中，由于被限定词是实体词，故可获得同格关系；但在“二十万”等句中，由于被限定词非实体词，则不然。因此，在此等之处，因缺乏理据，不应希求同格关系。若如此，此等词是否会像“善、色、有眼者”一样，彼此间无关联呢？并非如此，因为它们被理解为限定与被限定的关系。若如此，是否应获得同格关系呢？并非如此，因为没有此规定。确实，唯有属性与具属性者之间的限定与被限定关系，才必然是同格关系，其他的即使有此关系亦非必然。

တတ္ထ ‘‘ဧတ္တက’’န္တိ ပမာဏဝစနံ. ‘‘ဗဟလတ္တေနာ’’တိ ဝိသေသနေ တတိယာ. ဥဘယေန ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘အယံ ဝသုန္ဓရာ ဗဟလတ္တေန ယောဇနာနံ ဒုဝေ သတသဟဿာနိ စတ္တာရိ နဟုတာနိ စ ဧတ္တကံ သင်္ခါတာ’’တိ. ‘‘ဧတ္တက’’န္တိ ပဒဿ စ ‘‘ဒုဝေ သတသဟဿာနိ စတ္တာရိ နဟုတာနိ စာ’’တိ ဣမေဟိ ဝါ ‘‘ဝသုန္ဓရာ’’တိ ဣမိနာ ဝါ သမာနာဓိကရဏတာ န ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. ဧတ္တကန္တိ ဟိ ဘာဝနပုံသကံ, ယံ သဒ္ဒသတ္ထေ ကြိယာဝိသေသနန္တိ ဝဒန္တိ. တဿ ‘‘ဧတ္တကေန ပမာဏေန’’ဣစ္စေဝတ္ထော. အပိစ ‘‘ဒုဝေ သတသဟဿာနိ စတ္တာရိ န ဟုတာနိ စာ’’တိ ဣမေသမ္ပိ ‘‘ဝသုန္ဓရာ’’တိ ဣမိနာ သမာနာဓိကရဏတာ န ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘ဘိက္ခူနံ သတ’’န္တိ ဧတ္ထ သတသဒ္ဒဿ ဝိယ သင်္ချာဝစနမတ္တတ္တာ. တထာ ဟိ ‘‘ဧတ္တက’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သင်္ခါတာ’’တိ ပန ‘‘အယ’’န္တိ စ ဣမေသံ ‘‘ဝသုန္ဓရာ’’တိ ဣမိနာ သမာနာဓိကရဏတာ လဗ္ဘတိ. သဗ္ဗောပါယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

于此，“ettakaṃ”(这么多)是表度量的词。“bahalattena”(以厚度)是表限定的第三格。两者共同显示此义：“此大地以厚度计算有二十四万由旬这么多。”“ettakaṃ”一词，不应希求其与“二十四万”或“大地”有同格关系。因为“ettakaṃ”是中性抽象名词，语法学家称之为状语，其义即是“以这么多之量”。此外，“二十四万”这些词，亦不应希求其与“大地”有同格关系，犹如在“一百位比丘”中“一百”一词，仅为数词而已。确实，已说了“ettakaṃ”。然而，“saṅkhātā”(被计算)与“ayaṃ”(此)则可与“大地”获得同格关系。此理亦应引申至其他类似之处。

‘‘ဒသေတ္ထ ရာဇိယော သေတာ, ဒဿနီယာ မနောရမာ;

ဆ ပိင်္ဂလာ ပန္နရသ, ဟလိဒ္ဒါ တာ စတုဒ္ဒသာ’’တိ

“于此有十条白色条纹，美丽而悦意；六条与十五条是褐色的，十四条是姜黄色的。”

ပါဠိ. ဧတ္ထ ဆ ပိင်္ဂလာ ပန္နရသာတိ ဆ စ ပန္နရသ စာတိ ဧကဝီသတိ ပိင်္ဂလာ ရာဇိယောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

圣典。于此，“cha piṅgalā pannarasa”应理解为“cha ca pannarasa ca”(六与十五)，即二十一条褐色条纹之义。

တထာ –

同样——

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ‘ဧကနာမာ’တိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ’’တိ

“彼有众多子，我闻同此名；八十加十复一，因陀大强力。”

ပါဠိ[Pg.409]. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဧကနဝုတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အသီတိ ဒသ ဧကော စာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိစိတြသဒ္ဒရစနဉှိ ပါဝစနံ. အယံ နယော အညေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

圣典。于此，本应说“ekanavuti”(九十一)，却说了“asīti dasa eko ca”(八十、十与一)。圣言的措辞确实是丰富多彩的。此理亦应引申至其他类似之处。

‘‘တိံသပုရိသနာဝုတျော, သဗ္ဗေဝေကေကနိစ္စိတာ;

ယေသံ သမံ န ပဿာမိ, ကေဝလံ မဟိ’မံ စရ’’န္တိ

“三万九千人，人人皆坚信；我未见其匹，遍行此大地。”

ပါဠိ. ဧတ္ထ ‘‘ပုရိသာနံ တိံသသဟဿာနိ နဝုတိ စ သတာနိ တိံသ နာဝုတျော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ တိံသသဒ္ဒတော သဟဿသဒ္ဒဿ နဝုတိသဒ္ဒတော စ သတသဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ ‘‘တိံသ နာဝုတျော’’တိ ဝုတ္တန္တိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ဂဟဏေ သတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ ဧဒိသီ သဒ္ဒရစနာ ကာတဗ္ဗာ သိယာ, ကတာယ စ ဧဒိသာယ သဒ္ဒရစနာယ အတ္ထာဝဂမော ဝိနာ ဥပဒေသေန သုဏန္တာနံ န သိယာ, တသ္မာ နေဝံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ပန ဂဟေတဗ္ဗံ – ‘‘တိံသ နာဝုတျော’’တိ ဣဒံ လောကသင်္ကေတရူဠှံ ဝစနံ, သင်္ကေတရူဠှဿ ပန ဝစနဿတ္ထော ယသ္မာ ဂဟိတပုဗ္ဗသင်္ကေတေဟိ သုတွာ ဉာယတေ, န ဥပဒေသတော, တသ္မာ ဗြဟ္မဒတ္တေန ရညာ ဝုတ္တကာလေပိ သတ္ထာရာ တံ ကထံ အာဟရိတွာ ဝုတ္တကာလေပိ သဗ္ဗေ မနုဿာ ဝိနာပိ ဥပဒေသေန ဝစနတ္ထံ ဇာနန္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

圣典。于此，“三十千与九十百人”被称为“tiṃsa nāvutyo”。但不应认为，此处是在“tiṃsa”(三十)后省略了“sahassa”(千)，在“navuti”(九十)后省略了“sata”(百)，才说成“tiṃsa nāvutyo”。因为若如此理解，则任何地方都可以进行这样的构词；而进行了这样的构词，听者若无教导则无法理解其义，因此不应如此理解。而应这样理解：“tiṃsa nāvutyo”是世间约定俗成的说法。约定俗成的说法之义，是因听闻先前已接受的约定而得知，而非由教导而知。因此，应当理解为：无论是梵授(Brahmadatta)王说此话之时，还是导师引述此话之时，所有人即使没有教导也能了知此语之义。

တိံသဉ္စေဝ သဟဿာနိ, နဝုတိ စ သတာနိ တု;

တိံသ နာဝုတိယော နာမ, ဝုတ္တာ ဥမင်္ဂဇာတကေ.

三十千以及九十百，即是名为“三十九十”；此说出自《隧道本生》(Umaṅgajātaka)。

ယသ္မာ ပါဝစနေ သန္တိ, နယာ စေဝ အစိန္တိယာ;

ဝေါဟာရာ စ သုဂုဠှတ္ထာ, ဒယာပန္နေန ဒေသိတာ.

因为圣言中存在着不可思议的法门，以及意义深奥的表达，皆由具悲者所教示。

တသ္မာ သာဋ္ဌကထေ ဓီရော, ဂမ္ဘီရေ ဇိနဘာသိတေ;

ဥပဒေသံ သဒါ ဂဏှေ, ဂရုံ သမ္မာ ဥပဋ္ဌဟံ.

是故，智者对于甚深、带义注的胜者之语，应善事其师，恒受其教。

ဂရူပဒေသဟီနော ဟိ, အတ္ထသာရံ န ဝိန္ဒတိ;

အတ္ထသာရဝိဟီနော သော, သဒ္ဓမ္မာ ပရိဟာယတိ.

若乏师教导，难觅义之津；失却义津者，正法渐远离。

ဂရူပဒေသလာဘီ [Pg.410] စ, အတ္ထသာရသမာယုတော;

သဒ္ဓမ္မံ ပရိပါလေန္တော, သဒ္ဓမ္မသ္မာ န ဟာယတိ.

得遇良师教，义理皆通晓；护持此正法，永不离正道。

သဒ္ဓမ္မတ္ထာယ မေ တသ္မာ, သင်္ချာမာလာပိ ဘာသိတာ;

သပ္ပယောဂါ ယထာယောဂံ, သဟေဝတ္ထဝိနိစ္ဆယာ.

是故为正法，我今说数鬘；随宜善应用，并决择其义。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，在为了智者们于带义注的九分教和三藏的言语运用中，

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为获得善巧而造的《声律论》中，

သဝိနိစ္ဆယော သင်္ချာနာမာနံ နာမိကပဒမာလာဝိဘာဂေါ

含抉择的数词名词词干鬘之分别，

နာမ

名为

တေရသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第十三章。

၁၄. အတ္ထတ္တိကဝိဘာဂ

14. 义三法之分别

ဘူဓာတု တာယ နိပ္ဖန္န-ရူပဉ္စာတိ ဣဒံ ဒွယံ;

ကတွာ ပဓာနမမှေဟိ, သဗ္ဗမေတံ ပပဉ္စိတံ.

词根“bhū”与所生词，我等以此二为要，详尽阐明此一切。

ဘဝတိဿ ဝသာ ဒါနိ, ဝက္ခာမတ္ထတ္တိကံ ဝရံ;

အတ္ထုဒ္ဓါရော တုမန္တဉ္စ, တွာဒိယန္တံ တိကံ ဣဓ.

现在，我将依此宣说殊胜的义之三法：即义之解析、以“tum”结尾的词，以及以“tvā”等结尾的词这三者。

တသ္မာ တာဝ ဘူဓာတုတော ပဝတ္တဿ ဘူတသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော နီယတေ –

因此，首先，来阐明源于词根“bhū”的“bhūta”一词的含义——

ခန္ဓသတ္တာမနုဿေသု, ဝိဇ္ဇမာနေ စ ဓာတုယံ;

ခီဏာသဝေ ရုက္ခာဒိမှိ, ဘူတသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ.

蕴、有情与非人，存在、界与漏尽者，以及树木等等中，皆用“bhūta”一词。

ဥပ္ပာဒေ စာပိ ဝိညေယျော, ဘူတသဒ္ဒေါ ဝိဘာဝိနာ;

ဝိပုလေ သောပသဂ္ဂေါယံ, ဟီဠနေ ဝိဓမေပိ စ;

ပရာဇယေ ဝေဒိယနေ, နာမေ ပါကဋတာယ စ.

智者当知“bhūta”词，亦用于“生起”义；带前缀时为“广大”，亦用于轻蔑、摧毁；败北、感受与名称，以及显现亦复然。

ဝုတ္တဉှေတံ – ဘူတသဒ္ဒေါ ပဉ္စက္ခန္ဓာမနုဿဓာတုဝိဇ္ဇမာနခီဏာသဝသတ္တရုက္ခာဒီသု ဒိဿတိ. ‘‘ဘူတမိဒန္တိ ဘိက္ခဝေ သမနုပဿထာ’’တိအာဒီသု ဟိ အယံ ပဉ္စက္ခန္ဓေသု ဒိဿတိ. ‘‘ယာနီဓ [Pg.411] ဘူတာနိ သမာဂတာနီ’’တိ ဧတ္ထ အမနုဿေ. ‘‘စတ္တာရော ခေါ ဘိက္ခု မဟာဘူတာ ဟေတူ’’တိ ဧတ္ထ ဓာတူသု. ‘‘ဘူတသ္မိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိအာဒီသု ဝိဇ္ဇမာနေ. ‘‘ယော စ ကာလဃသော ဘူတော’’တိ ဧတ္ထ ခီဏာသဝေ. ‘‘သဗ္ဗေဝ နိက္ခိပိဿန္တိ, ဘူတာ လောကေ သမုဿယ’’န္တိ ဧတ္ထ သတ္တေ. ‘‘ဘူတဂါမပါတဗျတာယာ’’တိ ဧတ္ထ ရုက္ခာဒီသူတိ. မူလပရိယာယသုတ္တဋ္ဌကထာယ ဝစနံ ဣဒံ. ဋီကာယမာဒိသဒ္ဒေန ဥပ္ပာဒါဒီနိ ဂယှရေ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတ’’န္တိအာဒီသု ဘူတသဒ္ဒေါ ဥပ္ပာဒေ ဒိဿတိ. သဥပသဂ္ဂေါ ပန ‘‘ပဘူတမရိယော ပကရောတိ ပုည’’န္တိအာဒီသု ဝိပုလေ. ‘‘ယေဘုယျေန ဘိက္ခူနံ ပရိဘူတရူပေါ’’တိအာဒီသု ဟီဠနေ. ‘‘သမ္ဘူတော သာဏဝါသီ’’တိအာဒီသု ပညတ္တိယံ. ‘‘အဘိဘူတော မာရော ဝိဇိတော သင်္ဂါမော’’တိအာဒီသု ဝိဓမနေ. ‘‘ပရာဘူတရူပေါခေါ အယံ အစေလော ပါထိကပုတ္တော’’တိအာဒီသု ပရာဇယေ. ‘‘အနုဘူတံ သုခဒုက္ခ’’န္တိအာဒီသု ဝေဒိယနေ. ‘‘ဝိဘူတံ ပညာယာ’’တိအာဒီသု ပါကဋီကရဏေ ဒိဿတိ, တေ သဗ္ဗေ ‘‘ရုက္ခာဒီသူ’’တိအာဒိသဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ.

如是说：“bhūta”一词见于五蕴、非人、界、存在、漏尽者、有情、树木等。在“诸比丘，你们应观察此为‘已成之事’”等句中，此词见于五蕴。在“凡此处聚集之诸‘有’”一句中，指非人。在“比丘，四大种为因”一句中，指界。在“于实有事犯波逸提”等句中，指存在。在“彼已成时噬者”一句中，指漏尽者。在“世间一切‘有’，皆将弃此身”一句中，指有情。在“于毁坏草木”一句中，指树木等。此乃《根本法门经》义注（Mūlapariyāyasuttaṭṭhakathā）所言。在复注（ṭīkā）中，以“等”字含摄生起等义。如是说：在“已生、已成、有为”等句中，“bhūta”一词见于“生起”义。带前缀时，如在“圣者作广大福德”等句中，表“广大”。在“多为比丘所轻蔑之相”等句中，表“轻蔑”。在“舍那婆私（Sāṇavāsī）已成”等句中，表“名称”。在“魔已被征服，战事已得胜”等句中，表“摧毁”。在“此裸形外道跋提咖子现败相”等句中，表“败北”。在“已体验苦乐”等句中，表“感受”。在“以慧显了”等句中，表“显明”。当知此等皆由‘树木等’一语中的‘等’字所含摄。

ဣဒါနိ တုမန္တပဒါနိ ဝုစ္စန္တေ –

现在，宣说以“tum”结尾的词——

ဘဝိတုံ, ဥဗ္ဘဝိတုံ, သမုဗ္ဘဝိတုံ, ပဘဝိတုံ, ပရာဘဝိတုံ, အတိဘဝိတုံ, သမ္ဘဝိတုံ, ဝိဘဝိတုံ, ဘောတုံ, သမ္ဘောတုံ, ဝိဘောတုံ, ပါတုဘဝိတုံ, ပါတုဗ္ဘဝိတုံ ဝါ, ပါတုဘောတုံ. ဣမာနိ အကမ္မကာနိ တုမန္တပဒါနိ.

bhavituṃ, ubbhavituṃ, samubbhavituṃ, pabhavituṃ, parābhavituṃ, atibhavituṃ, sambhavituṃ, vibhavituṃ, bhotuṃ, sambhotuṃ, vibhotuṃ, pātubhavituṃ, pātubbhavituṃ 或 pātubhotuṃ。这些是不及物的以“tum”结尾的词。

ပရိဘောတုံ [Pg.412] ပရိဘဝိတုံ, အဘိဘောတုံ အဘိဘဝိတုံ, အဓိဘောတုံ အဓိဘဝိတုံ, အတိဘောတုံ အတိဘဝိတုံ, အနုဘောတုံ အနုဘဝိတုံ, သမနုဘောတုံ သမနုဘဝိတုံ, အဘိသမ္ဘောတုံ အဘိသမ္ဘဝိတုံ. ဣမာနိ သကမ္မကာနိ တုမန္တပဒါနိ, သဗ္ဗာနေတာနိ သုဒ္ဓကတ္တရိ ဘဝန္တိ.

paribhotuṃ/paribhavituṃ, abhibhotuṃ/abhibhavituṃ, adhibhotuṃ/adhibhavituṃ, atibhotuṃ/atibhavituṃ, anubhotuṃ/anubhavituṃ, samanubhotuṃ/samanubhavituṃ, abhisambhotuṃ/abhisambhavituṃ。这些是及物的以“tum”结尾的词，所有这些都是为己格动词。

‘‘ဘာဝေတုံ, ပဘာဝေတုံ, သမ္ဘာဝေတုံ, ဝိဘာဝေတုံ, ပရိဘာဝေတုံ’’ဣစ္စေဝမာဒီနိ ဟေတုကတ္တရိ တုမန္တပဒါနိ, သဗ္ဗာနိပိ ဟေတုကတ္တရိ တုမန္တပဒါနိ သကမ္မကာနိယေဝ ဘဝန္တိ. ဥဒ္ဒေသောယံ.

“bhāvetuṃ（修习）、pabhāvetuṃ（使生起）、sambhāvetuṃ（尊敬）、vibhāvetuṃ（阐明）、paribhāvetuṃ（熏染）”等等，是使役性的以‘tum’结尾的词。所有使役性的以‘tum’结尾的词也都是及物的。此为纲要。

တတြ သမာနတ္ထပဒေသု ဧကမေဝါဒိပဒံ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒေသော ကာတဗ္ဗော – ဘဝိတုန္တိ ဟောတုံ ဝိဇ္ဇိတုံ ပညာယိတုံ သရူပံ လဘိတုံ. ဧတ္ထ ဝုတ္တနယာနုသာရေန သေသာနမ္ပိ တုမန္တာနံ နိဒ္ဒေသော ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော, သဗ္ဗာနိ တုမန္တပဒါနိ စတုတ္ထိယတ္ထေ ဝတ္တန္တိ ‘‘တွံ မမ စိတ္တမညာယ, နေတ္တံ ယာစိတုမာဂတော’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ. ယာစိတုန္တိ ဟိ ယာစနတ္ထာယာတိ အတ္ထော. တသ္မာ ဘဝိတုန္တိအာဒီနမ္ပိ ‘‘ဘဝနတ္ထာယာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘဝနတ္ထ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဘဝနာယာ’’တိ ဝါ အာဒိနာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အပိစ ‘‘နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဒဋ္ဌု’’န္တိ ပဒဿ ‘‘ဒိသွာ’’တိ အတ္ထဒဿနတော ယထာရဟံ တုမန္တာနိ တွာသဒ္ဒန္တပဒတ္ထဝသေနပိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဧတာနိ စ နိပါတပဒေသု သင်္ဂဟံဂစ္ဆန္တိ. ဝုတ္တဉှိ နိရုတ္တိပိဋကေ နိပါတပဒပရိစ္ဆေဒေ ‘‘တုံ ဣတိ စတုတ္ထိယာ’’တိ. တတြာယမတ္ထော ‘‘တုံ ဣတိ ဧတဒန္တော နိပါတော စတုတ္ထိယာ အတ္ထေ ဝတ္တတီ’’တိ.

在此，对于意义相近的词，应选取一个作为范例来解释——“bhavituṃ”即是为了成为、为了存在、为了被了知、为了获得自相。依照上述方法，其余以“tum”结尾的词语也应详细解释，所有以“tum”结尾的词语都表示第四格的意义，如同“你既知我心，为求眼而来”这句话一样。“yācituṃ”即是“为了乞求”之意。因此，“bhavituṃ”等词也应理解为“为了存在”、“为存在故”或“为存在”等意思。此外，在“见离欲为安稳”一句中，“daṭṭhu”一词有“见过之后”之义，因此，在适当情况下，以“tum”结尾的词语也可以理解为以“tvā”结尾的词语的意义。这些词语都归属于小品词的范畴。《词释藏》（Niruttipiṭaka）的〈小品词章〉中曾说：“‘tuṃ’即是第四格”。这里的含义是：“以‘tuṃ’结尾的小品词表示第四格的意义”。

တုမန္တကထာ သမတ္တာ.

论“tum”尾词章 竟。

ဣဒါနိ [Pg.413] တွာဒိယန္တပဒါနိ ဝုစ္စန္တေ –

现在，宣说以“tvā”等结尾的词——

ဘဝိတွာ, ဘဝိတွာန, ဘဝိတုန, ဘဝိယ, ဘဝိယာန. ဥဗ္ဘဝိတွာ, ဥဗ္ဘဝိတွာန, ဥဗ္ဘဝိတုန, ဥဗ္ဘဝိယ, ဥဗ္ဘဝိယာန. ဧသ နယော ‘‘သမုဗ္ဘဝိတွာ, ပရာဘဝိတွာ, သမ္ဘဝိတွာ, ဝိဘဝိတွာ, ပါတုဗ္ဘဝိတွာ’’တိ ဧတ္ထာပိ. ဣမာနိ အကမ္မကာနိ ဥဿုက္ကနတ္ထာနိ တွာဒိယန္တပဒါနိ.

bhavitvā, bhavitvāna, bhavituna, bhaviya, bhaviyāna；ubbhavitvā, ubbhavitvāna, ubbhavituna, ubbhaviya, ubbhaviyāna。此理亦适用于“samubbhavitvā”（一同生起后）、“parābhavitvā”（衰败后）、“sambhavitvā”（生成后）、“vibhavitvā”（消失后）、“pātubbhavitvā”（出现后）。这些是不及物的、表示前时态的、以“tvā”等结尾的词。

ဘုတွာ, ဘုတွာန, ပရိဘဝိတွာ, ပရိဘဝိတွာန, ပရိဘဝိတုန, ပရိဘဝိယ, ပရိဘဝိယာန, ပရိဘုယျ. အဘိဘဝိတွာ, အဘိဘဝိတွာန, အဘိဘဝိတုန, အဘိဘဝိယ, အဘိဘဝိယာန, အဘိဘုယျ. ဧသ နယော ‘‘အဓိဘဝိတွာ, အတိဘဝိတွာ, အနုဘဝိတွာ’’တိ ဧတ္ထာပိ. ဣဒဉ္စေတ္ထ နိဒဿနံ. ‘‘တမဝေါစ ရာဇာ အနုဘဝိယာန တမ္ပိ, ဧယျာသိ ခိပ္ပံ အဟမပိ ပူဇံ ကဿ’’န္တိ. အနုဘုတွာ, အနုဘုတွာန. အဓိဘောတွာ, အဓိဘောတွာန.

bhutvā, bhutvāna；paribhavitvā, paribhavitvāna, paribhavituna, paribhaviya, paribhaviyāna, paribhuyya；abhibhavitvā, abhibhavitvāna, abhibhavituna, abhibhaviya, abhibhaviyāna, abhibhuyya。此理亦适用于“adhibhavitvā”（压倒后）、“atibhavitvā”（超越后）、“anubhavitvā”（体验后）。此为一例：“国王对他说：‘体验了那个之后，你快来，我也要向谁献供呢？’”anubhutvā, anubhutvāna；adhibhotvā, adhibhotvāna。

‘‘သဋ္ဌိ ကပ္ပသဟဿာနိ, ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ;

အညေ ဒေဝေ အဓိဘောတွာ, ဣဿရံ ကာရယိဿတီ’’တိ

六万劫时光，天界乐徜徉；胜彼诸天众，自在作主王。

ဣဒမေတ္ထ ပါဠိနိဒဿနံ, ဣမာနိ သကမ္မကာနိ ဥဿုက္ကနတ္ထာနိ တွာဒိယန္တပဒါနိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သုဒ္ဓကတ္တရိယေဝ ဘဝန္တိ.

此为经文之例。这些是及物的、表示前时态的、以“tvā”等结尾的词。这四种实为为己格动词。

‘‘ဘာဝေတွာ, ဘာဝေတွာန. ပဘာဝေတွာ, ပဘာဝေတွာန. သမ္ဘာဝေတွာ, သမ္ဘာဝေတွာန. ဝိဘာဝေတွာ, ဝိဘာဝေတွာန. ပရိဘာဝေတွာ, ပရိဘာဝေတွာန’’ဣစ္စေဝမာဒီနိ သကမ္မကာနိ ဥဿုက္ကနတ္ထာနိ တွာဒိယန္တပဒါနိ ဟေတုကတ္တရိယေဝ ဘဝန္တိ. ဥဒ္ဒေသောယံ.

“bhāvetvā, bhāvetvāna（修习后）；pabhāvetvā, pabhāvetvāna（使生起后）；sambhāvetvā, sambhāvetvāna（尊敬后）；vibhāvetvā, vibhāvetvāna（阐明后）；paribhāvetvā, paribhāvetvāna（熏染后）”等等，是以‘tvā’等结尾的词，具有使役性、及物性，并表示前时态。此为纲要。

တတြ သမာနတ္ထပဒေသု ဧကမေဝါဒိပဒံ ဂဟေတွာ နိဒ္ဒေသော ကာတဗ္ဗော – ဘဝိတွာတိ ဟုတွာ ပညာယိတွာ သရူပံ လဘိတွာ. ဧဝံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန သေသာနမ္ပိ တွာဒိယန္တပဒါနံ နိဒ္ဒေသော ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော. အယံ ပန ဝိသေသော [Pg.414] ဘုတွာတိ သမ္ပတ္တိံ အနုဘုတွာတိ သကမ္မကဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဘုတွာ အနုဘုတွာတိ ဣမေသဉှိ သမာနတ္ထတံ သဒ္ဓမ္မဝိဒူ ဣစ္ဆန္တိ. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

其中意义相同之处，应当选取一个起始词来解释——“bhavitvā”即是“hutvā”（成为后）、“paññāyitvā”（显现后）、“sarūpaṃ labhitvā”（获得自相后）。依照这样说明的方式，其余以“tvā”等结尾的词也应详细解释。但这里有一个区别，“bhutvā”应该理解为“体验到成就”的意思。“bhutvā”和“anubhutvā”，通晓正法者认为它们的意义相同。对此有这样的说法：

‘‘ဘုတွာ ဘုတွာန’’ဣစ္စေတေ, ‘‘အနုဘုတွာ’’တိမဿ ဟိ;

အတ္ထံ သူစေန္တိ ‘‘ဟုတွာ’’တိ, ပဒဿ ပန နေဝ တေ.

“bhutvā”与“bhutvāna”，此二词指示的是“anubhutvā”（体验后）的意义，而绝非“hutvā”（成为后）一词的意义。

ကေစိ ‘‘ဘူတွာ’’တိ ဒီဃတ္တံ, တဿ ဣစ္ဆန္တိ သာသနေ;

ဒီဃတာ ရဿတာ စေဝ, ဒွယမ္ပေတံ ပဒိဿတိ.

有人于圣教中，接受其长音“bhūtvā”；长音与短音，此二者皆可见。

သဒ္ဒသတ္ထေ စ ‘‘ဘူတွာ’’တိ, ဒီဃတ္တသဉှိတံ ပဒံ;

‘‘ဘဝိတွာ’’တိ ပဒဿတ္ထံ, ဒီပေတိ န တု သာသနေ.

于声论中，长音词“bhūtvā”，显“bhavitvā”（成为后）义，然于圣教中则不然。

‘‘ဟုတွာ’’ဣတိ ပဒံယေဝ, ဒီပေတိ ဇိနသာသနေ;

‘‘ဘဝိတွာ’’တိ ပဒဿတ္ထံ, နတ္ထိ အညတ္ထ တံ ပဒံ.

于胜者之教法中，唯有“hutvā”一词能显“bhavitvā”之义，别无他词。

ဣစ္စေဝံ သဝိသေသန္တု, ဝစနံ သာရဒဿိနာ;

သာသနေ သဒ္ဒသတ္ထေ စ, ဝိညုနာ ပေက္ခိတဗ္ဗကံ.

如是此等差别语，见实义之智慧者，于教法及声论中，皆应审慎善观察。

ဧဝံ ဥဿုက္ကနတ္ထေ ပဝတ္တာနိ တွာဒိယန္တပဒါနိပိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, သဗ္ဗာနေတာနိ အဝိဘတ္တိကာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. နိရုတ္တိပိဋကေ ဟိ နိပါတပရိစ္ဆေဒေ အဝိဘတ္တိကာနိ ကတွာ တွာဒိယန္တပဒါနိ ဝုတ္တာနိ. သဒ္ဒတ္ထဝိဒူနံ ပန မတေ ပဌမာဒိဝိဘတ္တိဝသေန သဝိဘတ္တိကာနိ ဘဝန္တိ.

如是，表示前时态的、以“tvā”等结尾的词也已指示。应知此等皆为无格变化词。诚然，在《词释藏》的〈小品词章〉中，以“tvā”等结尾的词被说成是无格变化的。但在声论家看来，它们可以通过第一格等格的变化而成为有格变化词。

ဣမသ္မိဉ္စ ပန တွာဒိယန္တာဓိကာရေ ဣဒဉ္စုပလက္ခိတဗ္ဗံ – ဘုတွာ ဂစ္ဆတိ, ဘုတွာ ဂတော, ဘုတွာ ဂမိဿသိ, ကသိတွာ ဝပတိ. ဥမင်္ဂါ နိက္ခမိတွာန, ဝေဒေဟော နာဝမာရုဟိ. ဘုတွာန ဘိက္ခု ဘိက္ခဿု ဣစ္စာဒီ သမာနကတ္တုကာနံ ဓာတူနံ ပုဗ္ဗကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂါ. ‘‘ဘုတွာ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘ဘုတွာ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗကာလကြိယာဒီပကံ ပဒံ. ‘‘ဂစ္ဆတီ’’တိ ဣဒံ ပန ဥတ္တရကာလကြိယာဒီပကံ, သမာနကတ္တုကာနိ စေတာနိ ပဒါနိ ဧကကတ္တုကာနံ ကြိယာနံ ဝါစကတ္တာ. တထာ ဟေတ္ထ ယော ဂမနကြိယာယ [Pg.415] ကတ္တာ, သော ဧဝ ဘုဉ္ဇနကြိယာယ ကတ္တုဘူတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ နယော အညတြာပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

在此关于以“tvā”等结尾词的章节中，还应当注意到这些：吃后走，吃后去了，吃后将走，耕后播种。维德哈(Vedeha)从地道出来后，登上了船。像‘比丘吃后去乞食’等，这些都是用于表示同一主体的动词，在前一动作中使用“tvā”等词。因为在‘吃后走’中，‘吃后’这个词是表示在前发生的动作，‘走’则是表示随后发生的动作，这些词语表达的是同一个主体的行为。同样地，在这里，行走这个动作的主体，应该被看作是进食这个动作的主体。这种方法也应该运用到其他类似的情况中。

‘‘အန္ဓကာရံ နိဟန္တွာန, ဥဒိတောယံ ဒိဝါကရော;

ဝဏ္ဏံ ပညာဝဘာသေဟိ, ဩဘာသေတွာ သမုဂ္ဂတော’’

“摧破了黑暗，此日轮已升起；以其色与光，普照而高升。”

ဣစ္စာဒီနိပိ ပန သမာနကတ္တုကာနံ သမာနကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂါ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘နိဟန္တွာနာ’’တိ ပဒံ သမာနကာလကြိယာဒီပကံ ပဒံ. ‘‘ဥဒိတော’’တိ ဣဒံ ပန ဥတ္တရကာလကြိယာဒီပကံ ပဒန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သမာနကာလကြိယာယ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ. တသ္မာယေဝ သမာနကာလကြိယာဒီပကံ ပဒန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အယံ နယော အညတြာပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

同样，对于具有相同主语的动词，在动作同时发生时，使用“tvā”等词。在此，“nihantvānā”一词是表征同时动作的词。而“udito”不应说是表征后续动作的词，因为此处意指同时的动作。因此，应将其理解为表征同时动作的词。此理亦应适用于其他类似之处。

ကေစိ ပန ‘‘မုခံ ဗျာဒါယ သယတိ, အက္ခိံ ပရိဝတ္တေတွာ ပဿတီ’’တိ ဥဒါဟရန္တိ. အပရေ ‘‘နိသဇ္ဇ အဓီတေ, ဌတွာ ကထေတီ’’တိ. တတ္ထ ဗျာဒါနပရိဝတ္တနုတ္တရကာလော ဗျာဒါနူပသမလက္ခဏံ ပဿနကြိယာယ လက္ခိယတိ. ‘‘နိသဇ္ဇ အဓီတေ, ဌတွာ ကထေတီ’’တိ စ သမာနကာလတာယပိ အဇ္ဈေနကထနေဟိ ပုဗ္ဗေပိ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနာနိ ဟောန္တီတိ သက္ကာ ပုဗ္ဗုတ္တရကာလတာ သမ္ဘာဝေတုံ, တသ္မာ ပုရိမာနိယေဝ ဥဒါဟရဏာနိ ယုတ္တာနိ. ဥဒယသမကာလမေဝ ဟိ တန္နိဝတ္တနီယနိဝတ္တနန္တိ.

然而，有些人举例说：“张着嘴睡觉，转动眼睛观看”；另一些人则说：“坐着诵读，站着说话”。在前者中，观看的动作标志着张嘴与转动之后的时刻，而此（时刻）又以张嘴动作的平息为特征。至于“坐着诵读，站着说话”，即使诵读与说话是同时的，但坐和站的姿态在诵读和说话之前就可能存在，因此可以设想有前后时间的差别。所以，还是前面的例子更恰当。因为（一法的）生起与其所应止息者（另一法）的止息，确实是同时的。

‘‘ဒွါရမာဝရိတွာ ပဝိသတိ’’ဣစ္စာဒိ သမာနကတ္တုကာနံ အပရကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ. ယသ္မာ ပနေတ္ထ ပဝိသနကြိယာ ပုရိမာ, အာဝရဏကြိယာ ပန ပစ္ဆိမာ, တသ္မာ ‘‘အာဝရိတွာ’’တိ ဣဒံ အပရကာလကြိယာဒီပကံ ပဒန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပဝိသတီ’’တိ ဣဒံ ပန ပုဗ္ဗကာလကြိယာဒီပကံ ပဒန္တိ. အယံ နယော [Pg.416] အညတြာပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော. အပရေ ‘‘ဓ’န္တိ ကစ္စ ပတိတော ဒဏ္ဍော’’တိ ဥဒါဟရဏန္တိ. အဘိဃာတဘူတသမာယောဂေ ပန အဘိဃာတဇသဒ္ဒဿ သမာနကာလတာ ဧတ္ထ လဗ္ဘတီတိ ဣဓာပိ ပုရိမာနိယေဝ ဥဒါဟရဏာနိ ယုတ္တာနီတိ.

“关上门后进入”等，是具有相同主语的动词在表示后时动作时使用‘tvā’等词的用法。因为在此，进入的动作是先发生的，而关门的动作是后发生的，因此应知‘āvaritvā’是表征后时动作的词，而‘pavisati’是表征前时动作的词。此理亦应适用于其他类似之处。另有人举例说：“‘dha’地一声，棍子掉落了。”然而，在撞击发生时，由撞击产生的声音与撞击是同时的，因此在这里也还是前面的例子更恰当。

‘‘ပိသာစံ ဒိသွာ စဿ ဘယံ ဟောတိ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ’’ဣစ္စာဒိ အသမာနေ ကတ္တရိ ပယောဂေါ. ဧတ္ထ ဟိ ပိသာစံ ဒိသွာ ပုရိသဿ ဘယံ ဟောတိ, ပညာယ ဒိသွာ အဿ ပုဂ္ဂလဿ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ. ဧဝံ သမာနကတ္တုကတာ ဓာတူနံ န လဗ္ဘတိ ဒဿနကြိယာယ ပုရိသေသု ပဝတ္တနတော, ဘဝနာဒိကြိယာယ စ ဘယာဒီသု ပဝတ္တနတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အယံ နယော အညတြာပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု နေတဗ္ဗော.

“见到毕舍遮(pisāca)则生起恐惧，以智慧见到则诸漏灭尽”等，是主语不同的用法。在此，见到毕舍遮，那个人生起恐惧；以智慧见到，那个人的诸漏灭尽。如是，应知由于见的动作发生在人身上，而生起等动作发生在恐惧等上，故动词不具有相同的主语。此理亦应适用于其他类似之处。

ဣဒမ္ပိ ပနေတ္ထ ဥပလက္ခိတဗ္ဗံ ‘‘အပ္ပတွာ နဒိံ ပဗ္ဗတော, အတိက္ကမ္မ ပဗ္ဗတံ နဒီ’’ဣစ္စာဒိ ပရာပရယောဂေါ. ‘‘သီဟံ ဒိသွာ ဘယံ ဟောတိ, ဃတံ ပိဝိတွာ ဗလံ ဇာယတေ, ‘ဓ’န္တိ ကတွာ ဒဏ္ဍော ပတိတော’’ဣစ္စာဒိ လက္ခဏဟေတုအာဒိပ္ပယောဂေါ. ‘‘နှတွာ ဂမနံ, ဘုတွာ သယနံ. ဥပါဒါယ ရူပ’’မိစ္စာပိ ဗျတ္တယေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိပ္ပယောဂေါတိ.

此处亦应注意：“未至河而山（现），越过山而河（现）”等前后相续的用法。“见到狮子则生恐惧，喝了酥油则生力量，‘dha’地一声，棍子掉落”等特征、原因等的用法。“洗浴后行走，吃饭后睡觉，取于色”等以显明的方式确立词语的用法。

ဣစ္စေဝံ သဗ္ဗထာပိ သမာနကတ္တုကာနံ ဓာတူနံ ပုဗ္ဗကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ, သမာနကတ္တုကာနံ သမာနကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ, သမာနကတ္တုကာနံ အပရကာလေ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ, အသမာနကတ္တုကာနံ တွာဒိသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ, ပရာပရယောဂေါ[Pg.417], လက္ခဏဟေတုအာဒိပ္ပယောဂေါ, ဗျတ္တယေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိပ္ပယောဂေါတိ သတ္တဓာ တွာဒိယန္တာနံ ပဒါနံ ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

如是，总而言之，应知以“tvā”等结尾之词的七种用法：同主语动词的前时用法，同主语动词的同时用法，同主语动词的后时用法，不同主语动词的用法，前后相续的用法，特征、原因等的用法，以及以显明的方式成立词语之用法。

ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ကစ္စာယနေ ‘‘ပုဗ္ဗကာလေကကတ္တုကာနံ တုန တွာန တွာ ဝါ’’တိ ပုဗ္ဗကာလေယေဝ ဧကကတ္တုကဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ? ယေတုယျေန တွာဒိယန္တာနံ ပဒါနံ ပုရိမကာလကြိယာဒီပနတော. ကစ္စာယနေ ဟိ ယေဘုယျေန ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ‘‘ပုဗ္ဗကာလေကကတ္တုကာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန ‘‘ဣတိ ကတွာ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ ဟေတုအတ္ထဝသေနပိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အတ္ထော သံဝဏ္ဏိတော, တသ္မာ ‘‘ဘဝိတွာ’’တိအာဒီနံ ဘူဓာတုမယာနံ တွာဒိသဒ္ဒန္တာနံ ပဒါနံ အညေသဉ္စ ‘‘ပစိတွာ’’တိအာဒီနံ ယထာပယောဂံ ‘‘ဘဝနဟေတု ပစနဟေတူ’’တိအာဒိနာ ဟေတုအတ္ထောပိ ဂဟေတဗ္ဗော. အတြိဒံ ဝုစ္စတိ –

既然如此，迦旃延(Kaccāyana)为何在“前时同主语的tuna、tvāna、tvā或”中，只取“前时同主语”呢？在《迦旃延》中，确实是针对通常用法而说“前时同主语”的。但由于古师们也曾依原因义来释义“iti katvā”等词，因此，对于“bhavitvā”等由“bhū”词根构成的以“tvā”等结尾之词，以及其他如“pacitvā”等词，都应按照其用法，如“为存在故、为烹煮故”等，亦应理解其原因义。于此，所说的是——

ဟေတုတ္ထေပိ ယတော ဟောန္တိ, သဒ္ဒါ ဥဿုက္ကနတ္ထကာ;

တသ္မာ ဟေတုဝသေနာပိ, ဝဒေယျတ္ထံ ဝိစက္ခဏော.

由于词语亦有原因义，及策励探求义；是故智者亦应依原因，解说其义理。

‘‘ဣတိ ကတွာ’’တိ သဒ္ဒဿ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနာသု ဟိ;

‘‘ဣတိ ကရဏဟေတူ’’တိ, အတ္ထော ဓီရေဟိ ဂယှတိ.

于“iti katvā”一词的意义释义中，智者们确实取“以此为因”之义。

‘‘ဂစ္ဆာမိ ဒါနိ နိဗ္ဗာနံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစတိ’’;

ဣတိ ပါဌေပိ ဟေတုတ္ထော, ဂယှတေ ပုဗ္ဗဝိညုဘိ.

“我今趣向涅槃，至彼则无忧”；于此偈颂中，前贤智者亦取其原因义。

‘‘ယသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ ဂမန-ဟေတူ’’တိ ဟိ ကထီယတေ;

ဟေတုတ္ထေဝံ ယထာယောဂ-မညတြာပိ အယံ နယော.

确实，此被解说为“去往彼涅槃是（无忧之）因”；如是，于其他原因义处，此理亦应适当地运用。

ဧဝံ ဘူတသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရော စ တုမန္တပဒဉ္စ တွာဒိယန္တပဒဉ္စာတိ အတ္ထတ္တိကံ ဝိဘတ္တံ.

如是，“bhūta”词的义理抉择、“tumanta”词以及以“tvādi”结尾之词——此意义三法已被辨析。

ယော [Pg.418] ဣမမတ္ထတိကံ သုဝိဘတ္တံ,ကဏ္ဏရသာယနမာဂမိကာနံ;

ဓာရယတေ သ ဘဝေ ဂတကင်္ခါ,ပါဝစနမှိ ဂတေ သုခုမတ္ထေ.

若人受持此善辨析之意义三法，此于学人为耳之甘露；彼于圣教甚深义，当能断除诸疑惑。

ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေ ဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ

如是，为令智者于具释义之九分教与三藏的言语之道中

ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ

为求善巧而作的《声律论》中，

အတ္ထတ္တိကဝိဘာဂေါ နာမ

名为“意义三法之辨析”

စုဒ္ဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

第十四章。

ဧဝံ နာနပ္ပကာရတော ဘူဓာတုရူပါနိ ဒဿိတာနိ.

如是，已从多种方面显示了“bhū”词根的诸形态。

ပဒမာလာ နိဋ္ဌိတာ.

词鬘，终。