නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
වුත්තොදයං
韵律学
1. සඤ්ඤාපරිභාසානිද්දෙස-පඨමපරිච්ඡෙද
1. 术语解释·第一章
රතනත්තයප්පණාම
礼敬三宝
1.
1.
නම’ත්ථු ජන සන්තාන, තම සන්තාන භෙදිනො;
ධම්මු’ජ්ජලන්ත රුචිනො, මුනින්දො’දාත රොචිනො.
礼敬彼破除众生心流黑暗者，其法光明炽盛，牟尼之主，其光清净。
නිමිත්ත
相
2.
2.
පිඞ්ගලා’චරියාදීහි, ඡන්දං ය මුදිතං පුරා;
සුද්ධමාගධිකානං තං, න සාධෙති යථිච්ඡිතං.
昔日宾伽罗(Piṅgala)等诸师所宣说之韵律，未能如纯粹摩揭陀语者所愿般成就。
ගන්ථපරිමාණ
著作的范围
3.
3.
තතො මාගධභාසාය, මත්තා,වණ්ණ,විභෙදනං;
ලක්ඛ්ය ලක්ඛණ සංයුත්තං, පසන්න’ත්ථ,පද,ක්කමං.
因此，以摩揭陀语，区分音时与音节，与范例及规则相应，义明、词顺、次第清晰。
අභිධානාදි
名称等
4.
4.
ඉදං වුත්තොදයං නාම, ලොකිය’ච්ඡන්දනිස්සිතං;
ආරභිස්ස’මහං දානි, තෙසං සුඛවිබුද්ධියා.
此名为《韵律学》(Vuttodaya)，依世间韵律而作；我今为令彼等易于理解而始撰述。
ගණසඞ්කෙතසඤ්ඤා
韵组的符号与术语
5.
5.
සබ්බග්ලා ම්නා,’දිගලහූ, භ්යා’,මජ්ඣ’න්ත ගරූ ජසා;
මජ්ඣ’න්තලා ර,තෙ’තෙ’ට්ඨ, ගණා ගො ගරු,ලො ලහු.
摩(m)者全重，那(n)者全轻；巴(bh)者首重，雅(y)者首轻；贾(j)者中重，萨(s)者尾重；拉(r)者中轻，塔(t)者尾轻。此为八韵组。重音为“go”，轻音为“lo”。
ගණනියම
韵组的规则
6.
6.
භ,ජ,සා [Pg.192] සබ්බග,ලහූ, පඤ්චි’මෙ සණ්ඨිතා ගණා;
අරියාදිම්හි විඤ්ඤෙය්යා, ගණො ඉධ චතු’ක්කලො.
巴(bha)、贾(ja)、萨(sa)、全重(sabbago)与全轻(sabba-lahu)，此五韵组被确立；在阿利耶(Ariyā)等韵律中应知，此处的韵组为四音时。
ගරු,ලහුසරූප
重音与轻音的体相
7.
7.
සංයොගා’දි ච, දීඝො ච, නිග්ගහීතපරො ච, යො;
ගරු, වඞ්කො, පාදන්තො,වා, රස්සො’ඤ්ඤො මත්තිකො ලු’ජු.
在辅音丛之前者、长音、以及其后有随韵者，是为重音。句(pāda)末的短音亦可为重音。其余的短音为一音时，是为轻音。
8.
8.
පරෙ පාදාදිසංයොගෙ, යො පුබ්බො ගරුක’ක්ඛරො;
ලහු ස ක්වචි විඤ්ඤෙය්යො, තදුදාහරණං යථා.
在后句开头的辅音丛前，其前置的重音节，有时应知其为轻音，其例如下。
9.
9.
දස්සනරසා’නුභාවනෙ, නිබද්ධගෙධා ජිනස්ස’යං ජනතා;
විම්හයජනනී සඤ්ඤත, ක්රියා නු කං නා’නුරඤ්ජයති.
体验见法之味时，此众生对胜者深怀渴求；其调伏之行，令人惊叹，又能不令谁人喜悦？
10.
10.
විඤ්ඤෙය්යා ලොකතො සඤ්ඤා, සමුද්දො,සු,රසාදිනං;
පාදොඤෙය්යො චතුත්ථං’සො, පදච්ඡෙදො යතී භවෙ.
应从世间了知诸如海、天神、味等术语；句(pāda)应知为四分之一，词语的切分处是为休止(yati)。
11.
11.
සම,මඩ්ඪසමං, වුත්තං, විසමං චා’පරං තිධා;
සමා ලක්ඛණතො පාදා, චත්තාරො යස්ස තං සමං.
等韵(sama)、半等韵(aḍḍhasama)与不等韵(visama)，如是宣说有三种。若其四句在特征上相等，则名为等韵。
12.
12.
යස්ස’න්තිමෙන දුතියො, තතියෙනා’දිමො සමො;
ත’දඩ්ඪසම, මඤ්ඤං තු, භින්න ලක්ඛණ පාදිකං.
若其第二句与第四句相等，第一句与第三句相等，则为半等韵。其余句之特征不同者，则为不等韵。
13.
13.
පාද’මෙකක්ඛරා’රබ්භ, යාව ඡබ්බීසත’ක්ඛරා;
භවෙ පාදෙහි තං ඡන්දං, නානානාමො’දිතං තතො.
句(pāda)从一音节开始，直至二十六音节；韵律由句构成，因此有各种名称。
14.
14.
දණ්ඩකා චණ්ඩවුට්ඨ්යා’දි, පාදෙහි ඡහි, තීහි තු;
‘ගාථා’ති ච පරත්ථෙ’වං, ඡන්දො සඤ්ඤා පකාසිතා.
丹达吉(Daṇḍakī)与烈雨(Caṇḍavuṭṭhi)等韵律，由六句或三句构成；在别处则被称为“偈颂”(gāthā)。如是，韵律的术语已被宣示。
15.
15.
අනන්තරො’දිතං ච’ඤ්ඤ, මෙතං සාමඤ්ඤ නාමතො;
‘ගාථා’ඉච්චෙව නිද්දිට්ඨං, මුනින්දවචනෙ පන.
然而，在牟尼之主(佛陀)的言教中，此前所宣说的以及其他韵律，通常仅被称为“偈颂”(gāthā)。
16.
16.
විසෙසනාමතො කිඤ්චි, ගහෙත්වා සබ්බථො’චිතං;
දස්සයිස්සාම’හං තෙ’ත්ථ, නාමානා’වි භවිස්සරෙ.
我将在此，从特殊名称中择取全然适宜者，为汝等展示，其名将得以显现。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි සඤ්ඤාපරිභාසා නිද්දෙසො නාම
如是，于《韵律学》中，名为“术语的解释”。
පඨමො පරිච්ඡෙදො.
第一章
2. මත්තාවුත්තිනිද්දෙස-දුතියපරිච්ඡෙද
2. 等时韵律的解释，第二章
ගණනියම
音步规则
17.
17.
ඡට්ඨො’ඛිලලහු,ජො [Pg.193] වා,ගයුතා’ඤ්ඤෙ,ඡ’ග්ගණා,න ජො විසමෙ,;
අරියාය’න්තඩ්ඪෙ ලො, ඡට්ඨො,’න්තෙ ගො,ගණා ඡ’ඤ්ඤෙ.
第六音步为全轻音(na-gaṇa)或ja-gaṇa；ja-gaṇa不在奇数位；[前半颂]有六音步。于Āriyā韵，半颂之末为轻音节，第六音步在末尾为重音节，其余六音步亦然。
යතිනියම
句读规则
18.
18.
පඨමඩ්ඪෙ ඡට්ඨො චෙ,සබ්බලහෙ,’ත්ථා’දිලහුනි භවතියති;
තප්පරකො,න්තෙපි, සචෙ, චරිමෙපි, භවති චතුත්ථො’න්තෙ.
于前半颂，若第六音步为全轻音，则于此音步之首轻音节处有句读；若其后，或在末尾，若在最后，则于末尾第四音节处有句读。
19. අරියාසාමඤ්ඤං චෙ, පුබ්බො’දිත ලක්ඛණං භවෙ යස්සා.
19. 若其具有前述之特征，则为通用Āriyā(Ariyāsāmañña)韵。
20. ආදිම’මථ පාදයුගං, යස්සා ත්යං’සෙහි සා පථ්යා.
20. 若其首双句由前述部分构成，则为Pathyā韵。
21.
21.
යත්ථ ගණත්තය මුල්ලඞ්ඝි,යො’භයත්ථා’දිමො භවෙ විපුලා.
若其中三音步[规则]被违越，且其在两处皆为首，则为Vipulā韵。
22. ගරුමජ්ඣගො ජකාරො, චතුත්ථකො දුතියකො චපලා.
22. 若中间为重音之ja-gaṇa出现于第四或第二位，则为Capalā韵。
23.
23.
චපලා’ගතා’ඛිලං චෙ, දලා’දිමං ලක්ඛණං භජති යස්සා;
පථ්යාලක්ඛණ’මඤ්ඤං, මුඛචපලා නාම සා භවති.
若其前半颂完全具有Capalā之特征，而另一半颂具有Pathyā之特征，则名为Mukhacapalā韵。
24.
24.
පථ්යාය ලක්ඛණං චෙ, පඨමඩ්ඪෙ ලක්ඛණං තු චපලාය;
දුතියෙ දලෙ’ථ යස්සා, පකිත්තිතා සා ජඝනචපලා.
若Pathyā韵之特征在于前半颂，而Capalā韵之特征在于后半颂，则其被称为Jaghanacapalā韵。
අරියාජාතියො.
Āriyā韵族。
25.
25.
සබ්බංපඨමදලෙ යදි, ලක්ඛණ’මරියාය වුත්ත’මුභයෙසු;
යස්සා දලෙසු යුත්තං,වුත්තා සා ගීති වුත්ත යති ලලිතා.
若Āriyā韵前半颂所说之全部特征，于其两半颂中皆适用，则彼被称为Gīti韵，其句读优美。
26.
26.
අරියායං දුතිය’ඩ්ඪෙ, ගදිතා’ඛිලලක්ඛණං යං තං;
භවති දලෙසු’භයෙසුපි,යදි යස්සා සා’ය මුපගීති.
若Āriyā韵后半颂所宣说之全部特征，于其两半颂中皆具足，则彼为Upagīti韵。
27.
27.
අරියාය’ඩ්ඪද්විතයං, පුබ්බොදිත ලක්ඛණො’පෙතං;
විපරියයෙනා’භිහිතං,යස්සා සම්භවති චෙ’හ සො’ග්ගීති.
若Āriyā韵之两半颂，具前述特征而顺序颠倒，于此则成Uggīti韵。
28.
28.
අරියාපුබ්බ’ඩ්ඪං [Pg.194] යදි, ගරුනෙ’කෙනා’ධිකෙන නිධනෙ යුත්තං;
යදි පුබ්බ’ඩ්ඪසමානං, දල මිතරං චො’දිතා’ය’මරියාගීති.
若Āriyā韵之前半颂，于末尾增加一重音节；若另一半颂与前半颂相同，此即Ariyāgīti韵。
ගීතිජාතියො.
Gīti韵族。
29.
29.
විසමෙ ඡ සියුං කලා මුඛෙ,සමෙ ත්ව’ට්ඨ, ර,ල,ගා, තතො’පරි;
වෙතාලීයං ත මුච්චතෙ, ලහු ඡක්කං න නිරන්තරං සමෙ.
于奇数句首有六时(kalā)，于偶数句则有八时，其后为ra-gaṇa、一轻音节及一重音节；此称Vetālīya韵。于偶数句中，六个轻音节不得相续。
30.
30.
වෙතාලීයොපමං මුඛෙ තං,ඔපච්ඡන්දසකං ර,යා ය’දන්තෙ.
若句首类似Vetālīya韵，而末尾为ra-gaṇa与ya-gaṇa，则为Opacchandasaka韵。
31. ආපාතලිකා කථිතා’යං, භගගා’න්තෙ යදි පුබ්බමිව’ඤ්ඤං.
31. 若其余部分同前，而末尾为bha-gaṇa及二重音节，此即被称为Āpātalikā韵。
32.
32.
යදා’දිතො දක්ඛිණන්තිකා,ඨිතෙ’ත්ථ පාදෙස්වා’ඛිලෙසු ජො.
若于所有句中皆有ja-gaṇa，此为Dakkhiṇantikā韵。
33.
33.
‘උදිච්චවුත්තී’ති වුච්චතෙ,ජො චා’දො විසමෙසු සණ්ඨිතො.
若ja-gaṇa位于奇数句之首，则被称为Udiccavuttī韵。
34. පුබ්බත්ථ, සමෙසු චෙ ග, ජා, ‘පච්චවුත්ති’ රුදිතා’ති සණ්ඨිතා.
34. 如前，若于偶数句中有重音节与ja-gaṇa，则被称为Paccavuttī韵。
35.
35.
සමාසමා’ත්රා’දිනං සමා,සංයුතා භවති තං පවත්තකං.
与Samāsamātrā等韵结合之Samā韵，即为Pavattakaṃ韵。
36. අස්ස සා සම කතා’ පරන්තිකා.
36. 此韵若被均等化，则为Aparantikā韵。
37. තද’ඤ්ඤජා චාරුහාසිනී.
37. 由他者所生者，为Cāruhāsinī韵。
වෙතාලීයජාතියො.
Vetālīya韵族。
38. ද්වික විහත වසු ලහු අචලධිති රි’හ.
38. 此处有二乘八（即十六）个轻音节，此为Acaladhiti韵。
39. මත්තාසමකං නවමො ල්ග’න්තෙ.
39. 第九种为Mattāsamakaṃ韵，其末尾为一轻一重音节。
40. ජො න්ලා’ ථවා’ණ්ණවා විසිලොකො.
40. 若有ja-gaṇa，或na-gaṇa与一轻音节，或四[na-gaṇa]，则为Visiloka韵。
41. තද්වයතො වානවාසිකා’ඛ්යා.
41. 由彼二者，得名瓦那瓦西卡(Vānavāsikā)韵。
42. පඤ්ච,ට්ඨ,නවසු යදි ලො චිත්රා.
42. 若于第五、八、九音节处为轻音节(la)，是为奇特(Citrā)韵。
43. ග,ල්යා’ට්ඨහි චෙ’සා වු’පචිත්රා.
43. 若于第八音节处为重音节(ga)与轻音节(la)，是为近奇特(Upacitrā)韵。
44.
44.
ය’මතීත ලක්ඛණ විසෙස යුතං, (චිත්රා)මත්තා සමා’දි පාදා’භිහිතං;
(විසිලොක)අනියත වුත්ත පරිමාණ සහිතං, (වානවාසිකා)පථිතං ජනෙසු පාදාකුලකං. (විසිලොක)
具足超胜特征者，是为奇特(Citrā)韵；于等量(Mattāsamā)等韵之韵脚中所说者，是为维西洛卡(Visiloka)韵；具足不定法(aniyata)所说之量者，是为瓦那瓦西卡(Vānavāsikā)韵；于众人间流传者，是为足乱(Pādākulaka)韵。
මත්තාසමක ජාතියො.
等量韵的种类。
45.
45.
විනා [Pg.195] වණ්ණෙහි මත්තා ගා, විනා වණ්ණා ගරූහි තු;
විනා ලහූහි ගරවො, දලෙ පථ්යාදිනො මතා.
音量(mattā)与重音节(garu)不依音节(vaṇṇa)；音节亦不依重音节；重音节不依轻音节(lahu)；于半颂中，此等被认为是钵陀(Pathyā)等韵。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි මත්තාවුත්තිනිද්දෙසො නාම
如是，《韵律学》中，名为“量韵的解释”。
දුතියො පරිච්ඡෙදො.
第二章
3. සමවුත්තිනිද්දෙස-තතියපරිච්ඡෙද
3. 等韵解释·第三章
46. ත්යා’ චෙ තනුමජ්ඣා.
46. 若具 ta, ya 二音组，则为纤腰(Tanumajjhā)韵。
ගායත්තී.
伽耶特黎韵。
47. කුමාර ලලිතා ජ්ස්ගා.
47. 若具 ja, sa, ga 音组，则为童子戏(Kumāralalitā)韵。
උණ්හිකා.
乌瑟尼诃(Uṣṇih)韵。
48. චිත්රපදා යදි භා ගා.
48. 若具 bha, ga 音组，则为奇足(Citrapadā)韵。
49. මො මො ගො ගො විජ්ජුම්මාලා.
49. 若具 ma, ma, ga, ga 音组，则为电鬘(Vijjummālā)韵。
50. භා ත, ල, ගා මාණවකං.
50. 若具 bha, ta, la, ga 音组，则为少年(Māṇavaka)韵。
51. ග්ලා සමානිකා ර,ජා ච.
51. 若具 ra, ja, ga, la 音组，则为等同(Samānikā)韵。
52. පමාණිකා ජ, රා ල, ගා.
52. 若具 ja, ra, la, ga 音组，则为量度(Pamāṇikā)韵。
අනුට්ඨුභා.
阿耨窣都(Anuṣṭubh)韵。
53. රා න,සා යදි හලමුඛී.
53. 若具 ra, na, sa 音组，则为犁面(Halamukhī)韵。
54. භුජග සුසු සටා නා මො.
54. 若具 na, ma 音组，则为蛇善率(Bhujagasusuta)韵。
බ්රහතී.
婆利喝底(Bṛhatī)韵。
55. ම්සාජ්ගා සුද්ධවිරාජිතං මතං.
55. 若具 ma, sa, ja, ga 音组，则被认为是纯净光耀(Suddhavirājita)韵。
56. ම්නා යො ගො යදි පණවො ඛ්යාතො.
56. 若具 ma, na, ya, ga 音组，则被称为鼓(Paṇava)韵。
57. ම්භා ස,ගයුත්තා රුම්මවතී සා.
57. 若具 ma, bha, sa, ga 音组，则为伦摩跋提(Rummavatī)韵。
58. ඤෙය්යා මත්තා ම, භ, ස, ගයුත්තා.
58. 应知，若具 ma, bha, sa, ga 音组，则为音量(Mattā)韵。
59. චම්පකමාලා චෙ භ, ම, සා ගො.
59. 若具 bha, ma, sa, ga 音组，则为瞻波迦鬘(Campakamālā)韵。
60. න, ර, ජ, ගෙහි සා මනොරමා.
60. 若具 na, ra, ja, ga 音组，则为悦意(Manoramā)韵。
61. උබ්භාසකං තං චෙ තො ම, රා ල්ච.
61. 若具 ta, ma, ra, la, ga 音组，则为光明(Ubbhāsaka)韵。
62. තො ජා ගරුනා’ය’මුපට්ඨිතා.
62. 若具 ta, ja 音组及一重音节(garu)，则为现前(Upaṭṭhitā)韵。
පන්ති.
般提。
63. ඉන්දාදිකා [Pg.196] තා වජිරා ජ, ගා ගො.
63. 因陀罗金刚韵(Indavajirā)等，由 ja、gā、go 组成。
64. උපාදිකා සා’ව ජ,තා ජ,ගා ගො.
64. 优波因陀罗金刚韵(Upendavajirā)，由 ja、tā、ja、gā、go 组成。
65.
65.
අනන්තරො’දීරිත ලක්ඛණා චෙ, (උපෙන්දවජිර)පාදා විමිස්සා උපජාතියො තා;
(ඉන්දවජිර)එවං කිල’ඤ්ඤාසුපි මිස්සිතාසු, (ඉන්දවජිර)වදන්ති ජාතිස්විද’ මෙව නාමං. (උපෙන්දවජිර)
若前述两种特征的诗行相混合，彼等即是优波阇提(Upajāti)；如是，据说于其他混合韵律中，亦称此为阇提(Jāti)之名。
66. න, ජ, ජ, ල, ගා ගදිතා සුමුඛී.
66. 由 na、ja、ja、la、gā 组成者，称为善面韵(Sumukhī)。
67. දොධක මිච්ඡති චෙ භ,භ,භා ගා.
67. 多陀迦韵(Dodhaka)，由 bha、bha、bhā、gā 组成。
68. වෙද,ස්සෙහි,ධ්තා ත්ගගා,සාලිනී සා.
68. 彼为具足韵(Sālinī)，由 ma、ta、ta、ga、ga 组成，于第四(veda)音节处停顿。
69. වාතොම්මී සා, යති සා ම්භා ත, ගා ගො.
69. 彼为风涛韵(Vātommī)，由 ma、bha、ta、ga、ga 组成，且有停顿。
70. භා ත, න, ගා ගො’සු, රස සිරී සා.
70. 彼为吉祥韵(Sirī)，由 bha、ta、na、ga、ga 组成，于第六(rasa)音节处停顿。
71. රො න, රා ඉහ රථොද්ධතා ල, ගා.
71. 此为车行猛韵(Rathoddhatā)，由 ra、na、ra、la、ga 组成。
72. ස්වාගතෙ’ති ර, න, භා ගරුකා ද්වෙ.
72. 善来韵(Svāgatā)，由 ra、na、bha 及两个重音(garukā dve)组成。
73. න,න,ර,ලහු,ගරූහි භද්දිකා.
73. 贤善韵(Bhaddikā)，由 na、na、ra、一轻音(lahu)及一重音(garu)组成。
තිට්ඨුභා.
提ṭṭhubhā。
74. වදන්ති වංසට්ඨමි’දං ජ, තා ජ, රා.
74. 称此为族姓韵(Vaṃsaṭṭhā)，由 ja、ta、ja、ra 组成。
75. සා ඉන්දවංසා ඛලු යත්ථ තා ජ,රා.
75. 彼因陀罗族姓韵(Indavaṃsā)，由 ta、ta、ja、ra 组成。
76. ඉධ තොටක මම්බුධි,සෙහි මිතං.
76. 此为多吒迦韵(Toṭaka)，由四个 sa-gaṇa 组成。
77. දුතවිලම්බිත මාහ න, භා භ,රා.
77. 称为速迟韵(Dutavilambita)，由 na、bha、bha、ra 组成。
78. වසු යුග විරතී නා,ම්යා’ පුටො’යං.
78. 此为 Nāmyāpuṭa 韵，于第八(vasu)及第四(yuga)音节处停顿。
79. න, ය, සහිතා න්යා’ කුසුමවිචිත්තා.
79. 杂花韵(Kusumavicittā)，由 na、ya、na、ya 组成。
80. භුජඞ්ග’ප්පයාතං භවෙ වෙද, යෙහි.
80. 蛇行韵(Bhujaṅgappayātaṃ)，由四个 ya-gaṇa 组成。
81. න, භ, ජ, රෙහි භවති’ප්පියංවදා.
81. 爱语韵(Piyaṃvadā)，由 na、bha、ja、ra 组成。
82. වුත්තා සුධීහි ලලිතා ත, භා ජ, රා.
82. 智者说游戏韵(Lalitā)，由 ta、bha、ja、ra 组成。
83. පමිතක්ඛරා ස, ජ, ස,සෙහු’දිතා.
83. 称为节音韵(Pamitakkharā)，由 sa、ja、sa、sa 组成。
84. න,න,භ,ර,සහිතා’භිහිතු’ජ්ජලා.
84. 光明韵(Ujjalā)，由 na、na、bha、ra 组成。
85. පඤ්ච’ස්ස’ච්ඡින්නා, වෙස්සදෙවී ම,මා යා.
85. 毗首天女韵(Vessadevī)，由 ma、ma、ya、ya 组成，于第五音节处停顿。
86. භවති [Pg.197] හි තාමරසං න, ජ, ජා යො.
86. 莲花韵(Tāmarasaṃ)，由 na、ja、ja、ya 组成。
87. ‘කමලා’ති ඤෙය්යා ස,ය,සෙහි යො චෙ.
87. 应知莲女韵(Kamalā)，由 sa、ya、sa、ya 组成。
ජගතී.
阇伽提。
88. ම්නා ජ්රා ගො, තිදසයති’ප්පහස්සිණී සා.
88. 彼为欢喜韵(Pahassiṇī)，由 ma、na、ja、ra、ga 组成，于第三(tidasa)音节处停顿。
89. චතු,ග්ගහෙ,හි’හ රුචිරා, ජ,භා ස්ජ,ගා.
89. 此为美丽韵(Rucirā)，由 ja、bha、sa、ja、ga 组成，于第四(catu)音节处停顿。
අතිජගතී.
Atijagatī。
90. න,න,ර,ස,ලහු,ගා,සරෙහි’පරාජිතා.
90. Aparājitā韵由那、那、罗、萨音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，在第五(sarehi)音节处停顿。
91. න,න,භ,න,ල,ගි’ති,ප්පහරණකලිකා.
91. Paharaṇakalikā韵由那、那、婆、那音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成。
92. වුත්තා වසන්තතිලකා ත,භ,ජා ජ,ගා ගො.
92. Vasantatilakā韵由多、婆、阇、阇音步和两个重音节(guru)组成。
සක්කරී.
Sakkarī。
93. ද්විහත හය ලහු ර’ථ ගි’ති සසිකලා.
93. Sasikalā韵由“双击”(dvihata)、“马”(haya)、轻音节(lahu)、ra音步和重音节(gi)组成。
94. වසු,හය,යති රි’හ,මණිගුණනිකරො.
94. Maṇiguṇanikaro韵，在此以第八(vasu)音节为句歇。
95. න,න,ම,ය,ය,යුතා’යං,මාලිනී භොගි’සීහි.
95. Mālinī格，由那、那、摩、耶、耶音步组成，并有在第八(bhogi)音节的停顿。
96. භවති න,ජා,භ,ජා රසහිතා පභද්දකං.
96. Pabhaddakaṃ格，由那、阇、婆、阇、罗音步组成，并有在第六(rasa)音节的停顿。
අතිසක්කරී.
Atisakkarī。
97. න,ජ,භ,ජ,රා සදා භවති වාණිනී ග, යුත්තා.
97. Vāṇinī格，常由那、阇、婆、阇、罗音步组成，并与一个重音节(guru)相连。
අට්ඨි.
Aṭṭhi。
98. ය, මා නො සො භල්ගා, රස, හරවිරාමා සිඛරණී.
98. Sikharaṇī格，由耶、摩、那、萨、婆音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasa)音节的停顿。
99. රස, යුගි, සිතො, නො සො ම්රා ස්ලා, ග්ය’දා හරිණී තදා.
99. Hariṇī格，由那、萨、摩、罗、萨音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasa)和第十(rasa+yugi)音节的停顿。
100. මන්දක්කන්තා, ම,භ,න,ත,ත,ගා, ගො යුගු,ත්ව,ස්සකෙහි.
100. Mandakkantā格，由摩、婆、那、多、多音步和两个重音节(guru)组成，并有在第四(yuga)和第十(yuga+ṛtu)音节的停顿。
අච්චට්ඨි.
Accaṭṭhi。
101. මො තො නො යො යා, කුසුමිතලතා, වෙල්ලිතා’ ක්ඛු,ත්වි,සීහි.
101. Kusumitalatāvellitā格，由摩、多、那、耶、耶、耶音步组成，并有在第五和第十一音节的停顿。
ධුති.
Dhuti。
102. රසු,ත්ව,ස්සෙහි ය්මා, න,ස,ර,ර,ගරූ, මෙඝවිප්ඵුජ්ජිතා සා.
102. Meghavipphujjitā格，由耶、摩、那、萨、罗、罗音步和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasu)和第十二(rasu+ṛtu)音节的停顿。
103. අක්කස්සෙහි යති ම්ස,ජාස,ත,ත,ගා, සද්දූලවික්කීළිතං.
103. Saddūlavikkīḷitaṃ格，由摩、萨、阇、萨、多、多音步和一个重音节(guru)组成，并有在第十二(akka)音节的停顿。
අතිධුති.
Atidhuti。
104. වුත්ත [Pg.198] මීදිසං තු නාමතො ර,ජා ර,ජා ර,ජා ගරූ,ලහූ ච.
104. 此韵被称为Vutta，由罗、阇、罗、阇、罗、阇音步，以及一个重音节(guru)和一个轻音节(lahu)组成。
කති.
Kati。
105. ම්රා භ්නා යො යො’ත්ර යෙන,ත්ති,මුනි, යතියුතා, සන්ධරා කිත්තිතා’යං.
105. 此韵被赞为Sandharā，由摩、罗、婆、那、耶、耶、耶音步组成，并有在第七(muni)和第十四(muni+muni)音节的停顿。
පකති.
Pakati。
106. ඔ න,ර,නා ර,නා ච ථ ගරූ දස,ක්ක,විරමඤ්හි භද්දක’මිදං.
106. 此为Bhaddakaṃ格，由那、罗、那、罗、那音步和一个重音节(guru)组成，并有在第十(dasa)和第十一(akka)音节的停顿。
ආකති.
Ākati。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි සමවුත්තිනිද්දෙසො නාම
如是，于《韵律学》中，此为“等韵的解释”。
තතියො පරිච්ඡෙදො.
第三章。
4. අඩ්ඪසමවුත්තිනිද්දෙස-චතුත්ථපරිච්ඡෙද
4. 半等韵的解释，第四章
107.
107.
විසමෙ යදි සා ස,ල,ගා සමෙ,භ,ත්තයතො ගරුකා වු’පචිත්තං.
若于奇数句足为萨、萨、拉、伽，于偶数句足为婆、陀、陀，且末为重音节，则称优波质多(Upacitta)格。
108.
108.
භ,ත්තයතො යදි ගා දුතමජ්ඣා;
යදි පුනරෙ’ව භවන්ති න, ජා ජ්යා.
若为婆、陀、陀、伽，则为杜多中(Dutamajjhā)格；若复为那、阇、阇，亦是此格。
109.
109.
යදි ස,ත්තිතයං ගරුයුත්තං,වෙගවතී යදි භ,ත්තිතයා ගා.
若为萨、陀、陀、伽，则为毗伽婆提(Vegavatī)格；若为婆、陀、陀、伽，亦是此格。
110.
110.
තො ජො විසමෙ රතො ගරූ චෙ;
ස්මා ජ්ගා භද්දවිරාජ මෙත්ථ ගො චෙ.
若于奇数句足为陀、阇，于偶数句足为罗、陀、伽；或于奇数句足为萨、摩、阇、伽，于偶数句足为摩、陀、伽，则为跋陀毗罗阇(Bhaddavirāja)格。
111.
111.
විසමෙ ස, ජා ස,ගරු,යුත්තා;
කෙතුමතී සමෙ භ,ර,න,ගා ගො.
若于奇数句足为萨、阇、萨、伽，于偶数句足为婆、罗、那、伽、伽，则为计都मती(Ketumatī)格。
112.
112.
ආඛ්යානකී තා විසමෙ ජ, ගා ගො;
(ඉන්දවජිර)ජ,තා ජ,ගා ගො තු සමෙ’ථ පාදෙ. (උපෙන්දවජිර)
阿ख्या那奇(Ākhyānakī)格：于奇数句足为陀、阇、伽、伽（同因陀罗金刚(Indavajirā)格）；于偶数句足则为阇、陀、阇、伽、伽（同优宾陀罗金刚(Upendavajirā)格）。
113.
113.
ජ,තා ජ,ගා ගො විසමෙ සමෙ තු;
(උපෙන්දවජිර)තා ජො ග,ගා චෙ විපරීතපුබ්බා. (ඉන්දවජිර)
若于奇数句足为阇、陀、阇、伽、伽（同优宾陀罗金刚(Upendavajirā)格），于偶数句足则为陀、阇、伽、伽（同因陀罗金刚(Indavajirā)格），则为毗婆利多富巴(Viparītapubbā)格。
114.
114.
ස,ස,තො ස,ල,ගා විසමෙ සමෙ;
න,භ,භ,රා භවතෙ හරිණප්ලුතා.
若于奇数句足为萨、萨、陀、萨、拉、伽，于偶数句足为那、婆、婆、罗，则为鹿跃(Hariṇaplutā)格。
115.
115.
යදි න,න,ර,ල,ගා න,ජා ජ,රා,යදි ච තදා’පරවත්ත මිච්ඡති.
若为那、那、罗、拉、伽，或为那、阇、阇、罗，则为阿婆罗跋多(Aparavatta)格。
116.
116.
විසම [Pg.199] මුපගතා න,නා ර,යා චෙ;
න,ජ,ජ,ර,ගා සමකෙ ච පුප්ඵිතග්ගා.
若于奇数句足为那、那、罗、耶，于偶数句足为那、阇、阇、罗、伽，则为华顶(Pupphitaggā)格。
ද්වයං මිදං වෙතාලීය’ප්පභෙදො.
此二者为毗陀利耶格之差别。
117.
117.
සා යවාදිකා මතී ර,ජා ර,ජා ත්ව,සමෙ සමෙ ජ,රා ජ,රා ගරූ භවෙය්යුං.
于奇数句足为罗、阇、罗、阇，于偶数句足为阇、罗、阇、罗，且末为重音节，此为耶婆提迦(Yavādikāmatī)格。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි අඩ්ඪසමවුත්තිනිද්දෙසො නාම
如是，《韵律学》中名为半等韵的解释。
චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.
第四章。
5. විසමවුත්තිනිද්දෙස-පඤ්චමපරිච්ඡෙද
5. 不等韵的解释——第五章
118. න’ට්ඨක්ඛරෙසු පාදෙසු, ස්නා’දිම්හා යො’ණ්ණවා වත්තං.
118. 于八音节的句足中，从第四音节起若为萨、那，则为Vatta格。
119. සමෙසු සින්ධුතො ජෙන, පථ්යාවත්තං පකිත්තිතං.
119. 于偶数句足，若第四音节后为阇，则称Pathyāvatta格。
120. ඔජෙසු ජෙන සින්ධුතො, ත’මෙව වීපරීතා’දි.
120. 于奇数句足，若第四音节后为阇，则称Viparītā等格。
121. න,කාරො චෙ ජලධිතො, චපලාවත්ත’මිච්චෙ’තං.
121. 若第四音节后为那，则此为Capalāvatta格。
122. සමෙ ලො සත්තමො යස්සා, විපුලා පිඞ්ගලස්ස සා.
122. 于偶数句足，若其第七音节为轻音，则彼为宾伽罗(Piṅgala)之Vipulā格。
123. සෙතවස්සා’ඛිලෙසුපි.
123. 于所有句足中，亦有Setavassā格。
124. භෙන’ණ්ණවා භ’බ්බිපුලා.
124. 若第四音节后为婆，则为Bha-vipulā格。
125. එව’මඤ්ඤා රො චතුත්ථා.
125. 如是，若第四音节后为罗，则为另一Vipulā格。
126. නො’ණ්ණවා චෙ නවිපුලා.
126. 若第四音节后为那，则为Na-vipulā格。
127. තො’ණ්ණවා තථා’ඤ්ඤා සියා.
127. 若第四音节后为陀，则应为另一Vipulā格。
වත්ත’ප්පභෙදො.
Vatta格之差别。
128.
128.
නදිස්සතෙ’ත්ථ යං ඡන්දං, පයොගෙ දිස්සතෙ යදි;
විසම’ක්ඛරපාදං තං, ගාථා සාමඤ්ඤනාමතො.
此处未见之韵律，若于应用中得见，彼为不等音节之句足，通名为“偈”(gāthā)。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි විසමවුත්ති නිද්දෙසො නාම
如是，《韵律学》中名为不等韵的解释。
පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.
第五章。
6. ඡප්පච්චයවිභාග-ඡට්ඨපරිච්ඡෙද
6. 六附缀分别——第六章
පත්ථාරනය
扩展法
129.
129.
පත්ථාරෙ [Pg.200] සබ්බගෙ පාදෙ, පුබ්බගා’ධො ල්ප’රෙ සමා;
පුබ්බෙ ගරු තෙ ච මිමෙ, කත්තබ්බා යාව සබ්බලා.
于扩展法中，于所有韵脚，前者置于下方，其后的短音节相同；前者为长音节，彼等为短音节，应如是操作，直至全是短音节。
නට්ඨනය
寻失法
130.
130.
නට්ඨස්ස යො භවෙය්ය’ඞ්කො, තස්මිං ලො’ද්ධිකතෙ සමෙ;
විසමෙ ත්වෙ’කසහිතෙ, භවෙය්ය’ද්ධිකතෙ ගරු.
所失韵律之数，若其为偶数，折半（所得之位）为短音节；若为奇数，则加一折半（所得之位）为长音节。
උද්දිට්ඨනය
标示法
131.
131.
එකා’දිනුක්කමෙන’ඞ්කෙ, පුබ්බාධො ද්විගුණෙ ලිඛෙ;
මිස්සකෙහි ලහුට්ඨෙහි, සෙ’කෙහු’ද්දිට්ඨකං භවෙ.
自一始，依次写下倍增之数。将（韵律中）短音节所在位置的数字相加，再加一，即为所标示（韵律之序号）。
සබ්බගලක්රියනය
计数法
132.
132.
වුත්ත’ක්ඛර සමා සඞ්ඛ්යා, ලික්ඛ්ය සෙකො’පරූ’පරි;
එකෙකහීන මෙකාදි, නු’ට්ඨානෙ සබ්බගාදිකං.
写下与所说音节数相等之数，其上再加一；从一开始，逐一递减，于其位上，（可得）全长音节等（之总数）。
වුත්තසඞ්ඛ්යානය
韵数法
133.
133.
ගරුක්රියා’ඞ්ක සන්දොහෙ, භවෙ සඞ්ඛ්යා විමිස්සිතෙ;
උද්දිට්ඨ’ඞ්ක සමාහාරො, සෙ’කො වෙ’මං සමා’නයෙ.
于长音节数之总和中，当有混合之数；所标示数之总和，再加一，确实能得出此数。
වුත්තඅද්ධානය
韵长法
134.
134.
සඞ්ඛ්යෙව ද්විගුණෙ’කූනා, විත්ථාරා’යාමසම්භවා;
වුත්තස්ස’ද්ධ’න්තරානඤ්ච, ගරුලානඤ්ච අඞ්ගුලං.
其数乘以二再减一，即由广与长所生；此为所说韵律、半间隔、长短音节之指量。
ඉති වුත්තොදයෙ ඡන්දසි ඡප්පච්චයවිභාගො නාම
如是，《韵律学》论中，名为六缘分别。
ඡට්ඨො පරිච්ඡෙදො.
第六章。
නිගමන
结语
135.
135.
සෙල’න්තරා’යතන [Pg.201] වාසික සීල’ත්ථෙර,පාදො ගරු ග්ගුණගරු ජ්ජයතං මමෙ’සො;
යස්ස ප්පභාව’මවලම්බ මයෙ’දිසොපි,සම්පාදිතො’භිමත සිද්ධිකරො පරත්ථො.
住于塞兰陀罗耶多那(Sela”ntarā”yatana)的具戒长老，愿其具德之足于我常胜。依其威德力，纵如我者亦能成就此所愿之利他事业。
136.
136.
පරත්ථ සම්පාදනතො, පුඤ්ඤෙනා’ධිගතෙන’හං;
පරත්ථ සම්පාදනකො, භවෙය්යං ජාති ජාතියං.
由成就利他之功德，愿我生生世世，皆能成就利他之行。
137.
137.
අවලොකිත මත්තෙන, යථා ඡප්පච්චයා මයා;
සාධිතා සාධයන්තෙ’ව, මිච්ඡිතත්ථම්පි පාණිනොති.
如我仅凭阅览即成就此六缘法，愿诸有情亦能成就其所愿之义利。
ඉති සඞ්ඝරක්ඛිතමහාසාමිත්ථෙරෙන විරචිතං
僧护大长老所造。
වුත්තොදයප්පකරණං පරිනිට්ඨිතං.
《韵律学》论终。