නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

කවිදප්පණනීති

诗法庄严论

මාතිකා

纲要

යථාධම්මිකරාජූනං, අමච්චා ච පුරොහිතා;

නීතිසත්ථං සුනිස්සාය, නිච්ඡයන්ති විනිච්ඡයං.

秉持正法的国王，其大臣与国师，善依治国之学(Nītisattha)，能作出裁决。

අඞ්ගානි වෙදා චත්තාරො, මීමංසාන්‍යාය විත්ථාරො;

ධම්මසත්ථං පුරාණඤ්ච, විජ්ජා හෙතා චතුද්දස.

四吠陀(Vedā)及其六支分(Aṅgāni)，弥曼差(Mīmaṃsā)与广博的正理(Nyāya)，以及法典(Dhammasattha)与古史(Purāṇa)，此乃十四明(Vijjā)。

ආයුබ්බෙදො මනුබ්බෙදො, ගන්ධබ්බො චෙති තෙ තයො;

අත්ථසත්ථං චතුත්ථඤ්ච, විජ්ජාහ්‍යාට්ඨරස මතා.

阿育吠陀(Āyubbeda)、人相学(Manubbeda)、乾闼婆乐(Gandhabba)，此为三者；第四为利益论(Atthasattha)，此等被认为是十八明(Vijjā)。

සුතිසමුතිසඞ්ඛ්‍යා ච, රොගානීති විසෙසකා;

ගන්ධබ්බා ගණිකා චෙව, ධනුබ්බෙදා ච පූරණා.

圣典(Suti)、传统(Smuti)与算术(Saṅkhyā)，病理(Rogānīti)与胜论(Visesikā)；音乐(Gandhabbā)与计算(Gaṇikā)，以及箭术(Dhanubbedā)与古史(Pūraṇā)。

තිකිච්ඡා ඉතිහාසො ච, ජොතිමායා ච ඡන්දති;

කෙතුමන්තා ච සද්දා ච, සිප්පාට්ඨාරසකා ඉමෙ.

医方(Tikicchā)、历史(Itihāsa)，占相(Jotimāyā)与诗律(Chandati)；幢幡(Ketumantā)、声明(Saddā)，此乃十八种技艺(Sippāṭṭharasakā)。

දමො දණ්ඩො ඉතිඛ්‍යාතො, තට්ඨාදණ්ඩො මහීපති;

තස්ස නීති දණ්ඩනීති, නයනානීති වුච්චති.

调伏(Dama)与刑罚(Daṇḍa)，此二者闻名；持杖之君王(Mahīpati)，其治道名为杖罚之学(Daṇḍanīti)，亦称引导之学(Nayanānīti)。

දණ්ඩෙන නීයතෙ චෙදං, දණ්ඩං නයති වා පුන;

දණ්ඩනීති ඉතිඛ්‍යාතො, තිලොකා නති වත්තතෙ.

若以此世间由刑罚(Daṇḍa)引导，或再次施行刑罚；此即名为杖罚之学(Daṇḍanīti)，三界(Tiloka)皆顺从于此。

නානාසත්ථොද්ධතං වක්ඛෙ, රාජනීති සමුච්චයං;

සබ්බබීජමිදුං සත්ථං, චාණක්‍ය සාරසඞ්ගහං.

我将宣说汇集自诸论典的王政纲要(Rājanīti)；此论是万法之种，乃迦尼迦(Cāṇakya)之精髓集。

මූලසුත්තං පවක්ඛාමි, චාණක්‍යෙන යථොදිතං;

යස්සං විඤ්ඤාතමත්තෙන, මූළ්හො භවති පණ්ඩිතො.

我将宣说根本经(Mūlasutta)，如迦尼迦(Cāṇakya)所说；仅凭通达此经，愚者亦能成为智者。

මිත්තලාභො සුහදභෙදො, විග්ගහො සන්ධිරෙව ච;

පඤ්චතන්ද්‍රා තථාඤ්ඤස්මා, ගන්ථා කස්සියලිඛ්‍යතෙ.

获得朋友(Mittalābha)、离间朋友(Suhadabheda)、战争(Viggaha)与和平(Sandhi)；五卷书(Pañcatantra)以及其他论著，由迦尸耶(Kassiya)所著。

ලොකනීතිම්හා –

出自《世间法训》(Lokanīti)

(1) පණ්ඩිතකණ්ඩ. (2) සුජනකණ්ඩ. (3) බාලදුජ්ජන කණ්ඩ. (4) මිත්තකණ්ඩ. (5) ඉත්ථිකණ්ඩ. (6) රාජකණ්ඩ. (7) පකිණ්ණක කණ්ඩ-

(1) 智者品(Paṇḍitakaṇḍa)、(2) 善人品(Sujanakaṇḍa)、(3) 愚人恶人品(Bāladujjana kaṇḍa)、(4) 朋友品(Mittakaṇḍa)、(5) 女人品(Itthikaṇḍa)、(6) 国王品(Rājakaṇḍa)、(7) 杂品(Pakiṇṇaka kaṇḍa)

ලොකනීති –

《世间法训》(Lokanīti)

පණ්ඩිතො සුජනො කණ්ඩො, දුජ්ජනො මිත්තඉත්ථී ච;

රාජපකිණ්ණකො චාති, සත්තකණ්ඩෙ විභූසිනො.

智者、善人、恶人、朋友、女人、国王与杂类，此书由七品(kaṇḍa)庄严而成。

චක්කින්දාභිසිරිනායං, සොධිතො කාසිකෙ සාකෙ;

ඡනොත්‍යං දුතියාසළ්හෙ, කාළසත්තම ආදිහෙ.

此由查金达比西里(Cakkindābhisiri)校订，于迦尸国(Kāsi)萨迦纪元(Sāka)；第六年，第二阿沙罗月(Āsaḷha)，黑分第七日始。

ලොකනීතිං පවක්ඛාමි, නානාසත්ථසමුද්ධටං;

මාගධෙනෙව සඞ්ඛෙපං, වන්දිත්වා රතනත්තයං.

礼敬三宝(Ratanattaya)后，我将以摩揭陀语(Māgadha)简要宣说萃集自诸论典的《世间法训》(Lokanīti)。

නීති ලොකෙ පුරිසස්ස සාරො,මාතා පිතා ආචරියො මිත්තො;

තස්මා හි නීතිං පුරිසො විජඤ්ඤා,ඤාණීමහා හොති බහුස්සුතො.

教诲(Nīti)是世间人的精髓，亦如父母、师长、朋友。是故，人应了知教诲，他将成为大智者且多闻。

මහාරහනීති –

《大宝教训》(Mahārahanīti)

(1) පණ්ඩිතකථා. (2) සම්භෙදකථා. (3) මිත්තකථා. (4) නායක කථා. (5) ඉත්ථිකථා

(1) 智者品(Paṇḍitakathā)、(2) 离间品(Sambhedakathā)、(3) 朋友品(Mittakathā)、(4) 导师品(Nāyakakathā)、(5) 女人品(Itthikathā)

මහාරහ රහංසක්‍ය-මුනිං නීවරණා තණ්හා;

මුත්තං මුත්තං සුදස්සනං, වන්දෙ බොධිවරං වරං.

我礼敬大宝释迦牟尼，远离诸盖与渴爱，解脱复解脱，具善见；我礼敬无上殊胜菩提。

නීතිධ ජන්තූනං සාරො, මිත්තාචරියා ච පිතරො;

නීතිමා සුබුද්ධිබ්‍යත්තො, සුතවා අත්ථදස්සිමා.

教诲(Nīti)是此世众生的精髓，亦如朋友、师长与父母。具足教诲者，善慧明晰，多闻且见义。

ධම්මනීති –

《法句教训》(Dhammanīti)

(1) ආචරියකථා (2) සිප්පකථා (3) පඤ්ඤාකථා (4) සුතකථා (5) කථානකථා (6) ධනකථා (7) දෙසකථා (8) නිස්සයකථා (9) මිත්තකථා (10) දුජ්ජනකථා (11) සුජනකථා (12) බලකථා (13) ඉත්ථිකථා (14) යුත්තකථා (15) දාසකථා (16) ඝරාවාසකථා (17) කාතබ්බකථා (18) අකාතබ්බකථා (19) ඤාතබ්බකථා (20) අලඞ්කාරකථා (21) රාජධම්මකථා (22) උපසෙවකකථා (23) දුක්ඛාදිමිස්සකකථා (24) පකිණ්ණකකථා

(1) 师长品(Ācariyakathā)、(2) 技艺品(sippakathā)、(3) 智慧品(paññākathā)、(4) 听闻品(sutakathā)、(5) 故事品(kathānakathā)、(6) 财富品(dhanakathā)、(7) 国家品(desakathā)、(8) 依止品(nissayakathā)、(9) 朋友品(mittakathā)、(10) 恶人品(dujjanakathā)、(11) 善人品(sujanakathā)、(12) 力量品(balakathā)、(13) 女人品(itthikathā)、(14) 相应品(yuttakathā)、(15) 仆人品(dāsakathā)、(16) 居家品(gharāvāsakathā)、(17) 应作事品(kātabbakathā)、(18) 不应作事品(akātabbakathā)、(19) 应知事品(ñātabbakathā)、(20) 庄严品(alaṅkārakathā)、(21) 王法品(rājadhammakathā)、(22) 侍奉品(upasevakakathā)、(23) 苦等杂品(dukkhādimissakakathā)、(24) 杂品(pakiṇṇakakathā)

චක්කාතිචක්කචක්කින්දො, දෙවාතිදෙවාදෙවින්දො,බ්‍රහ්මාති බ්‍රහ්මබ්‍රහ්මින්දො, ජිනො පූරෙතු මෙ භාවං.

轮中之轮转轮王，天中之天天中主，梵中之梵梵中主，愿胜者(Jina)圆满我愿。

චිරං තිට්ඨතු ලොකම්හි, ධංසකං සබ්බපාණිනං;

මහාමොහතමං ජයං, ජොතන්තං ජිනසාසනං.

愿胜者教法(Jinasāsana)久住于世，光明灿烂，摧破大愚痴之黑暗，息灭一切众生之苦。

වන්දිත්වා රතනං සෙට්ඨං, නිස්සාය පුබ්බකෙ ගරු;

නීතිධම්මං පවක්ඛාමි, සබ්බලොක සුඛාවහං.

礼敬最胜宝(Ratana)，依止往昔诸导师；我将宣说《法句教训》(Nītidhamma)，能为一切世间带来安乐。

ආචරියො ච සිප්පඤ්ච, පඤ්ඤාසුතකථාධනං;

දෙසඤ්ච නිස්සයො මිත්තං, දුජ්ජනො සුජනො බලං.

师长(Ācariya)、技艺(Sippa)、智慧(Paññā)、听闻(Suta)、故事(Kathāna)、财富(Dhana)；国家(Desa)、依止(Nissaya)、朋友(Mitta)、恶人(Dujjana)、善人(Sujana)、力量(Bala)。

ඉත්ථී පුත්තො ච දාසො ච, ඝරාවාසො කතාකතො;

ඤාතබ්බො ච අලඞ්කාරො, රාජධම්මා පසෙවකො;

දුක්ඛාදිමිස්සකො චෙව, පකිණ්ණකාති මාතිකා.

女人(Itthī)、儿子(Putta)与仆人(Dāsa)，居家(Gharāvāsa)、应作(Kata)与不应作(Akata)；应知之事(Ñātabba)、庄严(Alaṅkāra)，王法(Rājadhammā)、侍奉(Upasevaka)；苦等杂类(Dukkhādimissaka)与杂品(Pakiṇṇaka)，此为纲要(Mātikā)。

රාජනීති –

《王政宝训》(Rājanīti)

සීහා එකං බකා එකං, සික්ඛෙ චත්තාරි කුක්කුටා;

පඤ්ච කාකා රාජා නාම, ඡ සුනක්ඛා තීණි ගද්‍රභා.

从狮子学一，从白鹭学一；从鸡学四；从乌鸦学五，名为王者；从狗学六，从驴学三。

1.

1.

මහාකම්මං ඛුද්දකං වා, යං කම්මං කාතුමිච්ඡති;

සබ්බාරම්භෙන කාතබ්බං, සීහා එකං තදා භවෙ.

无论大事或小事，无论欲行何事，皆应全力以赴；此乃狮子之一德。

2.

2.

ඉන්ද්‍රියානි සුසංයම, බකොව පණ්ඩිතො භවෙ;

දෙසක ලොමපන්නානි, සබ්බකම්මානි සාධයෙ.

诸根善守护，智者当如鹭；审时度势，诸业皆得成。

3.

3.

පුබ්බට්ඨානඤ්ච යුද්ධඤ්ච, සංවිභාගඤ්ච බන්ධු හි;

ථියා අක්කම්ම භුත්තඤ්ච, සික්ඛෙ චත්තාරි කුක්කුටො.

早起、战斗、与亲族分享、护雌而食；此四者当从鸡学。

4.

4.

ගුය්හෙ මෙථුනං පෙක්ඛිත්වා, භොජනං ඤාතිසඞ්ගහො;

විලොකා පෙක්ඛනාලස්‍යං, පඤ්ච සික්ඛෙය්‍ය වායසා.

交合于隐秘处、观察后进食、惠养亲族、警觉环视、以及勤勉不怠；此五事当从乌鸦学。

5.

5.

අනාලස්සංතිසවන්තාසො, සුනිද්ධා සුප්පබොධනා;

දළ්හභත්ති ච සූරඤ්ච, ඡ එතෙස්වානතො ගුණො.

不懈亦无畏，善眠而易醒；忠诚且勇敢，此六乃犬德。

6.

6.

ඛින්නොව වහතෙ භාරං, සීතුණ්හඤ්ච න චින්තයී;

සන්තුට්ඨො ච භවෙ නිච්චං, තීණි සික්ඛෙය්‍ය ගද්‍රභා.

负重不以为疲，不虑寒暑；恒常知足，此三者当从驴学。

7.

7.

වීසති තානි ගුණානි, චරෙය්‍ය ඉහ පණ්ඩිතො;

විජෙය්‍ය රිපූ සබ්බෙපි, තෙජස්සී සො භවිස්සති.

智者于此世，应行此二十德；彼将克胜一切敌，威光赫奕。

(1) පණ්ඩිතකණ්ඩ (2) සුජනකණ්ඩ (3) බාලදුජ්ජනකණ්ඩ (4) මිත්තකණ්ඩ (5) රාජකණ්ඩ (6) නායකකණ්ඩ (7) පුත්තකණ්ඩ (8) වෙජ්ජාචරියකණ්ඩ (9) දාසකකණ්ඩ (10) ඉත්ථිකණ්ඩ (11) පකිණ්ණකකණ්ඩ

（1）智者品（二）善人品（三）愚恶品（四）友品（五）王品（六）领导品（七）子品（八）医药师品（九）仆役品（十）女品（十一）杂品

කවිදප්පණනීතිංයො, වාචුග්ගතං කරොති චෙ;

භුවනමජ්ඣෙ එසො හි, විඤ්ඤූ පණ්ඩිතජාතිකො.

若人能诵持《诗人明镜》之教诲，此人于世间，实乃具慧之智者。

කවිදප්පණනීති

诗人明镜

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

රතනත්තයපණාම

礼敬三宝

1.

1.

මහාකවිවරං [Pg.1] බුද්ධං, ධම්මඤ්ච තෙන සෙවිතං;

සඞ්ඝං නිරඞ්ගණඤ්චාපි, වන්දාමි සිරසා දරං.

我至诚顶礼最上大诗人佛陀，及其所行之法，与无垢之僧伽。

2.

2.

කරිස්සාමි සමාසෙන, නානාසත්ථ සමුද්ධටං;

හිතාය කවිනං නීතිං, කවිදප්පණනාමකං.

我将从诸论中撷取精华，为利诗人，简要撰写名为《诗人明镜》之教诲。

පණ්ඩිතකණ්ඩ

智者品

3.

3.

නීති [Pg.2] සාරො මනුස්සානං, මිත්තො ආචරියොපි ච;

මාතා පිතා ච නීතිමා, සුතවා ගන්ථකාරකො.

教诲是人之精髓，亦是良师益友；具教诲者如父母，如多闻之作者。

4.

4.

අලසස්ස [Pg.3] කුතො සිප්පං, අසිප්පස්ස කුතො ධනං;

අධනස්ස කුතො මිත්තං, අමිත්තස්ස කුතො සුඛං;

අසුඛස්ස කුතො පුඤ්ඤං, අපුඤ්ඤස්ස කුතො වරං.

懒惰者何来技艺？无艺者何来财富？无财者何来朋友？无友者何来安乐？无乐者何来福德？无福者何来胜果？

5.

5.

සුචින්තිතචින්තී [Pg.4] චෙව, සුභාසිතභාසීපි ච;

සුකතකම්මකාරී ච, පණ්ඩිතො සාධුමානුසො.

善思所思，善说所说，善作所作，此乃智者善人。

6.

6.

කවිහෙරඤ්ඤකා [Pg.5] කත්වා, උත්තත්තං සත්ථකඤ්චනං;

භූසනං ගජ්ජපජ්ජාදිං, කරොන්ති ච මනොහරං.

诗人如金匠，熔炼经论之金，以之巧制散文、诗歌等悦意饰物。

7.

7.

බහුං [Pg.6] ලහුඤ්ච ගහණං, සම්මූපධාරණම්පි ච;

ගහිත අසම්මුස්සනං, එතං සුවිඤ්ඤුලක්ඛණං.

博学而速于领会，善于忆持，所学不忘，此乃智者之相。

8.

8.

අජරාමරංව පඤ්ඤො, විජ්ජමත්ථඤ්ච චින්තයෙ;

ගහිතො ඉව කෙසෙසු, මච්චුනා ධම්මමාචරෙ.

智者应思惟学问与义利，犹如不老不死；又应修行正法，犹如死神已捉其发。

9.

9.

සිප්පසමං [Pg.7] ධනං නත්ථි, සිප්පං චොරා න ගණ්හරෙ;

ඉධ ලොකෙ සිප්පං මිත්තං, පරලොකෙ සුඛාවහං.

无有财富能等同技艺，技艺非盗贼所能夺；于此世，技艺是友，于他世，带来安乐。

10.

10.

භුඤ්ජනත්ථං [Pg.8] කථනත්ථං, මුඛං හොතීති නො වදෙ;

යං වාතං වා මුඛාරුළ්හං, වචනං පණ්ඩිතො නරො.

莫道口舌仅为食与言，智者不发轻率语。

11.

11.

දුම්මෙධෙහි පසංසා ච, විඤ්ඤූහි ගරහා ච යා;

ගරහාව සෙය්‍යො විඤ්ඤූහි, යඤ්චෙ බාලප්පසංසනා.

智者之责难，胜于愚者之赞叹；宁受智者责，不受愚者赞。

12.

12.

අචින්තියෙ [Pg.9] සාට්ඨකථෙ, පණ්ඩිතො ජිනභාසිතෙ;

උපදෙසං සදා ගණ්හෙ, ගරුං සම්මා උපට්ඨහං.

智者应于佛陀所说不可思议、具有义疏之法，恒常领受教诲，并善奉事师长。

තස්මා සාට්ඨකථෙ ධීරො, ගම්භීරෙ ජිනභාසිතෙ;

උපදෙසං සදා ගණ්හෙ, ගරුං සම්මා උපට්ඨහං.

是故，智者应于佛陀所说甚深、具有义疏之法，恒常领受教诲，并善奉事师长。

13.

13.

ගරූපදෙසහීනො [Pg.10] හි, අත්ථසාරං න වින්දති;

අත්ථසාරවිහීනො සො, සද්ධම්මා පරිහායති.

无有师长教诲者，不得义理之精髓；无有义理精髓者，从于正法而退失。

14.

14.

ගරූපදෙසලාභී ච, අත්ථසාරසමායුතො;

සද්ධම්මං පරිපාලෙන්තො, සද්ධම්මස්මා න හායති.

得师教诲者，具足义理精髓；彼护持正法，故不从正法退失。

15.

15.

සබ්බදබ්බෙසු [Pg.11] විජ්ජෙව, දබ්බමාහු අනුත්තරං;

අහාරත්තා අනග්ඝත්තා, අක්ඛයත්තා ච සබ්බදා.

于一切财富中，知识被称为无上之财；因其不可夺、不可估价、且永不耗尽。

16.

16.

අප්පකෙනපි මෙධාවී, පාභතෙන විචක්ඛණො;

සමුට්ඨාපෙති අත්තානං, අණුං අග්ගිංව සන්ධමං.

智者纵然资财少，凭其智慧善观察，能令自身兴隆起，犹如吹燃微小火。

17.

17.

පණ්ඩිතෙ [Pg.12] ච ගුණා සබ්බෙ, මූළ්හෙ දොසා හි කෙවලං;

තස්මා මූළ්හසහස්සෙසු, පඤ්ඤො එකො විසෙසියතෙ.

智者具足一切功德，愚者唯有诸过患；是故于千愚者中，一智者尤为殊胜。

18.

18.

බාලා [Pg.13] ඉස්සන්ති දුම්මෙධා, ගුණී නිද්දොසකාරිනො;

ගරුකො පණ්ඩිතො එතස-මිස්සං තෙහ්‍යවිද්වා සමො.

愚者与痴者常怀嫉妒，有德者则无过失；智者受人敬重，与彼等混杂之无知者，亦与彼等相同。

19.

19.

මනුඤ්ඤමෙව [Pg.14] භාසෙය්‍ය, නාමනුඤ්ඤං කුදාචනං;

මනුඤ්ඤං භාසමානස්ස, ගරුං භාරං උදද්ධරි;

ධනඤ්ච නං අලාභෙසි, තෙන චත්තමනො අහු.

当说悦耳之语，莫出不悦耳之辞；说悦耳之语者，能卸除重担；亦能获得财富，由此心生欢喜。

20.

20.

විජ්ජා [Pg.15] දදාති විනයං, විනයා යාති පත්තතං;

පත්තත්තා ධනං පප්පොති, ධනා ධම්මං තතො සුඛං.

学识带来律仪，从律仪获得成就；从成就获得财富，从财富获得法，然后是安乐。

21.

21.

යෙ වුඩ්ඪමපචයන්ති, නරා ධම්මස්ස කොවිදා;

දිට්ඨෙව ධම්මෙ පාසංසා, සම්පරායෙ ච සුග්ගතිං.

那些敬重长者且深谙法之人，在现生受人赞誉，来世得生善趣。

22.

22.

මාතරිව [Pg.16] පරදාරෙසු, පරදබ්බෙසු ලෙද්දුංව;

අත්තනීව සබ්බභූතෙසු, යො පස්සති සො පණ්ඩිතො.

视他人之妻如母，视他人之财如土块；于一切众生如己身，如是观者是智者。

23.

23.

ආසීසෙථෙව [Pg.17] පුරිසො, න නිබ්බින්දෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

අනවජ්ජෙසු කම්මෙසු, පසංසිතෙසු සාධුභි.

智者当常怀希望，于贤善者所赞叹之无过失业，不应厌倦。

ආසීසෙථෙව [Pg.18] පුරිසො, න නිබ්බින්දෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

පස්සාමි වොහං අත්තානං, යථා ඉච්ඡිං තථා අහු.

智者当常怀希望，不应厌倦；我见自身，如我所愿，皆已成就。

24.

24.

වායමෙථෙව පුරිසො, න නිබ්බින්දෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

පුඤ්ඤක්‍රියවත්ථූසු, පසංසිතෙසු විඤ්ඤුභි.

智者当勤发精进，于明智者所称扬之福德事，不应厌倦。

25.

25.

ලොකෙ [Pg.19] උස්සාහවන්තානං, ජනානං කිමසාධියං;

සාගරෙපි මහාසෙතුං, කපියූථෙහි බන්ධති.

世间精进勇毅者，何事不可成就？猿众亦能于海中，筑起宏伟大桥。

26.

26.

කිං කුලෙන විසාලෙන, ගුණහීනො තු යො නරො;

අකුලිනොපි සත්ථඤ්ඤො, දෙවතාහිපි පුජ්ජතෙ.

家世显赫有何益，若人无德？纵然出身卑微，若通晓经论，亦受天人敬仰。

27.

27.

උක්කට්ඨෙ [Pg.20] සූරමිච්ඡන්ති, මන්තීසු අකුතූහලං;

පියඤ්ච අන්නපානම්හි, අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිතං.

危急之时需要勇士，议事之时需要沉稳者；饮食之时需要亲爱者，事端发生时需要智者。

28.

28.

රූපයොබ්බන්නසම්පන්නා[Pg.21], විසාලකුලසම්භවා;

විජ්ජාහීනා න සොභන්තෙ, නිග්ගන්ධා ඉව කිං සුකා.

姿容与青春具足，出身显赫家族；若无学识，则不显光彩，犹如无香之紫铆花。

29.

29.

වුත්‍යං [Pg.22] විසදඤාණස්ස, ඤාතො අත්ථො තරස්සන;

සූරප්පභාය ආදාසො, ඡායං දිස්සෙ න මාකරෙ.

明智者之所言，其义理速为人知；犹如日光下之明镜，其影不现于海。

30.

30.

අවෙය්‍යාකරණො ත්වන්ධො, බධිරො කොසවජ්ජිතො;

සාහිච්චරහිතො පඞ්ගු, මූගො තක්කවිවජ්ජිතො.

不通文法者如盲，无词汇者如聋；无文学者如跛，无逻辑者如哑。

31.

31.

ධීරො [Pg.23] ච විවිධානඤ්ඤූ, පරෙසං විවරානුගූ;

සබ්බාමිත්තෙ වසීකත්වා, කොසියොව සුඛී සියා.

智者博学多闻，善察他人弱点；调伏一切怨敌，如憍尸迦般安乐。

32.

32.

මහාතෙජොපි [Pg.24] තෙජොයං, මත්තිකං න මුදුං කරෙ;

ආපො ආපෙසි මුදුකං, සාධුවාචාව කක්ඛළං.

烈火虽炽盛，不能使土柔软；水能使之柔软，善语亦能使顽固者柔顺。

33.

33.

කොත්ථො පුත්තෙන ජාතෙන, යො න විදූ න ධම්මිකො;

කාණෙන චක්ඛුනා කිං වා, චක්ඛු පීළෙව කෙවලං.

生子有何用，若彼无学识，亦不正直？独眼又有何用？唯是眼疾之苦罢了。

34.

34.

මුදුනාව [Pg.25] රිපුං ජෙති, මුදුනා ජෙති දාරුණං;

නො න සිද්ධං මුදු කිඤ්චි, තතො ච මුදුනා ජයෙ.

以柔克敌，以柔胜暴；无事不以柔成，是故应以柔取胜。

35.

35.

සජාතො යෙන ජාතෙන, යාති වංසො සමුන්නතිං;

පරිවත්තිනිසංසාරෙ, මතො කො වා න ජායතෙ.

族中若生贤德之子，家门由此得以兴盛；于此轮回之中，谁人死后不复生？

36.

36.

දානෙ [Pg.26] තපසි සූරෙ ච, යස්ස න පත්ථිතො යසො;

විජ්ජාය මත්ථලාභෙ ච, කෙවලං අධිකොවසො.

于布施、苦行与勇毅，于学问与获利，不希求名誉者，彼实为超胜。

37.

37.

වරො එකො ගුණී පුත්තො, න ච මූළ්හසතාන්‍යපි;

එකො චන්දො තමො හනති, න ච තාරාගණො තථා.

一贤德之子，胜过百千愚者；一轮明月能驱散黑暗，而众星则不能。

38.

38.

පුඤ්ඤතිත්ථකතො යෙන, තපො ක්වාපි සුදුක්කරො;

තස්ස පුත්තො භවෙ වස්සො, සමිද්ධො ධම්මිකො සුද්ධෙ.

若人已造功德之渡口，或已修极难之苦行，其子必将顺从、富足、正直且纯净。

39.

39.

ලාලයෙ පඤ්චවස්සානි, දසවස්සානි තාලයෙ;

පත්තෙතු සොළසෙ වස්සෙ, පුත්තං මිත්තංව ආචරෙ.

五年娇养，十年鞭策；待到十六岁时，待子当如友。

40.

40.

ලාලනෙ [Pg.28] බහවො දොසා, තාලනෙ බහවො ගුණා;

තස්මා පුත්තඤ්ච සිස්සඤ්ච, තාලයෙ න තු ලාලයෙ.

娇惯多有过失，管教多有功德；因此，对子女与门徒，当管教而非宠爱。

41.

41.

මාගධා පාකතා චෙව, සක්කතවොහාරොපි ච;

එතෙසු කොවිදො පඤ්ඤො, ධීරො පාළිං විසොධයෙ.

摩揭陀语、俗语以及梵语，精通此等之坚定智者，应当净化巴利圣典。

42.

42.

සක්කතං [Pg.29] පාකතඤ්චෙව-පභංසො ච පිසාචිකී;

මාගධී සොරසෙනීව, ඡ භාසා පරිකිත්තිතා.

梵语、俗语、阿帕布拉姆萨语、毗舍遮语、摩揭陀语与首罗犀语，此六种语言被称说。

43.

43.

චන්දනං [Pg.30] සීතලං ලොකෙ, චන්දිකා සීතලා තතො;

චන්දන චන්දිකාතොපි, වාක්‍යං සාධු සුභාසිතං.

世间檀香清凉，月光比其更清凉；然善说之嘉言，超胜檀香与月光。

44.

44.

පත්තකාලොදිතං අප්පං, වාක්‍යං සුභාසිතං භවෙ;

ඛුදිතස්ස කදන්නම්පි, භුත්තං සාදුරසං සියා.

应时所说之少语，亦是善说；饥饿之时食粗食，亦觉其味甘美。

45.

45.

සත්ථකාපි [Pg.31] බහූවාචා, නාදරා බහුභාණිනො;

සොපකාරමුදාසිනා, නනු දිට්ඨං නදීජලං.

纵然博学，言多者亦不受尊重；岂不见河水滔滔，于助人却漠然无情？

46.

46.

පාසාණඡත්තං ගරුකං, තතො දෙවානාචික්ඛනා;

තතො වුඩ්ඪානමොවාදො, තතො බුද්ධස්ස සාසනං.

石伞沉重，天神教诲更重；长老训诫又更重，佛陀教诲则最为沉重。

47.

47.

තූලං [Pg.32] සල්ලහුකං ලොකෙ, තතො චපලජාතිකො;

තතොනොසාවකො තතො, යති ධම්මපමාදකො.

世间棉絮轻，浮躁之人更轻；非佛弟子又更轻，懈怠于法之行者则最轻。

48.

48.

පණ්ඩිතස්ස පසංසාය, දණ්ඩො බාලෙන දීයතෙ;

පණ්ඩිතො පණ්ඩිතෙනෙව, වණ්ණිතොව සුවණ්ණිතො.

愚人因智者受赞而施以惩罚；智者唯有受智者赞叹，方为善赞。

49.

49.

සතෙසු ජායතෙ සූරො, සහස්සෙසු ච පණ්ඩිතො;

වුත්තා සතසහස්සෙසු, දාතා භවති වා න වා.

百人之中生英雄，千人之中现智者；十万之中有善说者，而布施者或有或无。

50.

50.

විද්වත්තඤ්ච රාජත්තඤ්ච, නෙව තුල්‍යං කදාචිපි;

සදෙසෙ පූජිතො රාජා, විද්වා සබ්බත්ථ පූජිතො.

学识与王权，从来不相等；国王于己国受敬，智者于处处受崇。

51.

51.

සතං [Pg.34] දීඝායුකං සබ්බ-සත්තානං සුඛකාරණං;

අසතං පන සබ්බෙසං, දුක්ඛහෙතු න සංසයො.

善人长寿，为一切众生安乐之因；而恶人长寿，则无疑为一切众生痛苦之源。

52.

52.

පණ්ඩිතෙ සුජනෙ සන්තෙ, සබ්බෙපි සුජනා ජනා;

ජාතෙකස්මිං සාරගන්ධෙ, සබ්බෙ ගන්ධමයා දුමා.

有智者善人在，则众人皆成善人；犹如一棵香木生，一切林木皆芬芳。

53.

53.

අත්තාව යදි විනීතො, නිජස්සිතා මහාජනා;

විනීතං යන්ති සබ්බෙපි, කො තං නාසෙය්‍ය පණ්ඩිතො.

若自身已调伏，则大众皆来依止；众人皆归于调伏者，何有智者会毁伤彼？

54.

54.

සරීරස්ස ගුණානඤ්ච, දූරමච්චන්තමන්තරං;

සරීරං ඛණවිද්ධංසී, කප්පන්තට්ඨායිනො ගුණා.

身体与诸功德，其间有极大差异；身体刹那即坏灭，功德住立至劫末。

55.

55.

අම්බුං පිවන්ති නො නජ්ජො, රුක්ඛො ඛාදති නො ඵලං;

මෙඝො ක්වචිපි නො සස්සං, පරත්ථාය සතං ධනං.

江河不饮自身水，树木不食自身果；云不食谷物，善人之财为利他。

56.

56.

සච්චං පුනපි සච්චන්ති, භුජමුක්ඛිප්ප මුච්චතෙ;

සකත්ථො නත්ථි නත්ථෙව, පරස්සත්ථ මකුබ්බතො.

“真实，复真实！”彼等举臂而言；不为他人行利益者，实无自利可言。

57.

57.

සතං [Pg.37] ඵරුසවාචාහි, න යාති විකතිං මනො;

තිණුක්කාහි න සක්කාව, තාපෙතුං සාගරෙ ජලං.

善人之心，不因恶语而变异；犹如草炬，实不能热沸大洋之水。

58.

58.

සෙලො යථා එකඝනො, වාතෙන න සමීරති;

එවං නින්දාපසංසාසු, න සමිඤ්ජන්ති පණ්ඩිතා.

犹如坚固之岩石，不为风所动摇；如是，智者于毁誉中，亦不动摇。

59.

59.

ධම්මත්ථකාමමොක්ඛානං[Pg.38], යස්සෙකොපි න විජ්ජති;

අජගලථනස්සෙව, තස්ස ජාති නිරත්ථකා.

于法、利、欲、解脱，若人一无所成，其生毫无意义，犹如山羊颈下之垂肉。

60.

60.

න කම්මමපි චින්තෙත්වා, චජෙ උය්‍යොගමත්තනො;

අනුය්‍යොගෙන තෙලානි, තිලෙහි න සක්කා ලද්ධුං.

不应思虑业报而放弃自身之努力；若不努力，则无法从芝麻中获得油。

61.

61.

යථා [Pg.39] හ්‍යෙකෙන චක්කෙන, න රථස්ස පති භවෙ;

එවං පුරිසකාරෙන, විනා කම්මං න සිජ්ඣති.

犹如独轮之车不能行，如是，若无个人努力，业亦不成就。

62.

62.

උය්‍යාමෙන හි සිජ්ඣන්ති, කාරියානි න මනොරථං;

න හි සුත්තස්ස සීහස්ස, පවිසන්ති මිගාමුඛෙ.

诸事由精进而成就，非由空想；野兽不会自动进入睡眠雄狮之口。

63.

63.

මාතාපිතු [Pg.40] කතාභ්‍යාසො, ගුණිතමෙති බාලකො;

න ගබ්භජාතිමත්තෙන, පුත්තො භවති පණ්ඩිතො.

孩童由父母所教习，方能获得技能；儿子不会仅因出身，便成为智者。

64.

64.

මාතා සත්තු පිතා වෙරී, යෙන බාලො න පාඨිතො;

න සොභතෙ සභාමජ්ඣෙ, හංසමජ්ඣෙ බකො යථා.

若父母不教育其子，则母为仇，父为敌；此子于集会中不显，犹如天鹅群中之鹭鸶。

65.

65.

කාචො [Pg.41] කඤ්චනසංසග්ගො, ධත්තෙ මරකතිං ජුතිං;

තථා සබ්භිසන්නිධානා, මූළ්හො යාති පවීණතං.

玻璃与黄金为伍，便带上绿宝石之光彩；如是，愚者亲近善人，亦能达到精通。

66.

66.

තස්මා අක්ඛරකොසල්ලං, සම්මාදෙය්‍ය හිතත්ථිකො;

උපට්ඨහං ගරුං සම්මා, උට්ඨානාදීහි පඤ්චහි.

是故，求益者应善学文字技艺，并以起立等五种方式，妥善侍奉师长。

67.

67.

උට්ඨානා [Pg.42] උපට්ඨානා, ච, සුස්සූසා පාරිචරීයා;

සක්කච්චං සිප්පුග්ගහණා, ගරුං ආරාධයෙ බුධො.

以起迎、侍奉、听从、服侍及恭敬领受技艺，智者应以此令师长欢喜。

68.

68.

කාබ්‍යසත්ථ [Pg.43] විනොදෙන, කාලො ගච්ඡති ධීමතං;

බ්‍යසනෙන ච මූළ්හානං, නිදාය කලහෙන වා.

智者之时光，在诗歌论典的愉悦中度过；愚者之时光，则在恶习、睡眠或争吵中度过。

69.

69.

ඡ දොසා පුරිසෙනෙහ, හාතබ්බා භූතිමිච්ඡතා;

නිද්දාතන්දී භයං කොධො, ආලස්‍යං දීඝසුත්තතා.

世间之人欲求兴盛，应舍弃六种过失：睡眠、迟钝、恐惧、愤怒、懒惰与拖延。

නිද්දාසීලී [Pg.44] සභාසීලී, අනුට්ඨාතා ච යො නරො;

අලසො කොධපඤ්ඤාණො, තං පරාභවතො මුඛං.

好眠、好交际、不勤奋、懒惰且易怒之人，是败亡之门。

70.

70.

නිග්ගුණෙසුපි සත්තෙසු, දයා කුබ්බන්ති සාධවො;

න හි සංහරතෙ ජුතිං, චන්දො චණ්ඩාලවෙස්මෙ.

善者即便对无德之人，亦行慈悲；月亮实不于旃陀罗之家收摄其光辉。

71.

71.

යත්‍ර [Pg.45] විද්වජ්ජනො නත්ථි, සීලාඝ්‍යො තත්‍ර අප්පධිපි;

නිරත්ථපාදමෙ දෙසෙ, එරණ්ඩොපි දුමායතෙ.

无有智者之处，即便少慧者亦受赞扬；于无树之地，蓖麻亦被视为大树。

72.

72.

ඨානභට්ඨා න සොභන්තෙ, දන්තා කෙසා නඛා නරා;

ඉතිවිඤ්ඤාය මතිමා, සට්ඨානං න පරිච්චජෙ.

牙、发、爪与人，一旦离其位，便不显光彩；有智者了知此理，故不应舍弃己位。

73.

73.

පරොපදෙසෙ [Pg.46] පණ්ඩිච්චං, සබ්බෙසං සුකරඤ්හි ඛො;

ධම්මෙ සයමනුට්ඨානං, කස්සචිසුමහත්තනො.

于教导他人之智慧，对所有人而言皆易；然于法亲自修行，则唯有某些伟人能为。

74.

74.

අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිග්ගණ්හාති පණ්ඩිතො.

智者于福业中，赞叹不放逸；不放逸的智者，能获得此世与他世两种利益。

75.

75.

නිධීනංව [Pg.47] පවත්තාරං, යං පස්සෙ වජ්ජදස්සිනං;

නිග්ගය්හවාදිං මෙධාවිං, තාදිසං පණ්ඩිතං භජෙ;

තාදිසං භජමානස්ස, සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

若见能指出过失、善于呵责之智者，当视其为宝藏指示者。应亲近如是贤者；亲近此等贤者，善增而不堕。

76.

76.

මුහුත්තමපි [Pg.48] චෙ විඤ්ඤූ, පණ්ඩිතං පයිරුපාසති;

ඛිප්පං ධම්මං විජානාති, ජිව්හා සූපරසං යථා.

若有智者，即使片刻亲近贤者，亦能迅速了知正法，犹如舌之于羹味。

77.

77.

දුල්ලභො පුරිසාජඤ්ඤො, න සො සබ්බත්ථ ජායති;

යත්ථ සො ජායතී ධීරො, තං කුලං සුඛ මෙධති.

人中善士实难得，彼非随处而出生。贤者所生之处，其家族安乐增长。

78.

78.

තගරඤ්ච [Pg.49] පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරති වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා.

若人以叶包裹塔伽罗(Tagara)香，其叶亦会散发香气；亲近贤者亦复如是。

79.

79.

නිපුණෙ සුතමෙසෙය්‍ය, විචිනිත්වා සුතත්ථිකො;

භත්තං උක්ඛලියං පක්කං, භාජනෙපි තථා භවෙ.

求闻者应辨别、寻求精妙之法义，犹如锅中所煮熟之饭，虽置于他器其味亦然。

80.

80.

අප්පකං [Pg.50] නාතිමඤ්ඤෙය්‍ය, චිත්තෙ සුතං නිධාපයෙ;

වම්මිකොදකබින්දූව, චිරෙන පරිපූරති.

莫轻于微少，应将所闻存于心。犹如蚁垤之水滴，日久亦能满。

81.

81.

ගච්ඡං [Pg.51] කිපිල්ලිකො යාති, යොජනානං සතානිපි;

අගච්ඡං වෙනය්‍යොඅපි, පදමෙකං න ගච්ඡති.

行走的蚂蚁能行数百由旬；不前行的迦楼罗(venayyo)，一步也走不了。

82.

82.

සෙලෙ සෙලෙ න මණිකං, ගජෙ ගජෙ න මුත්තිකං;

වනෙ වනෙ න චන්දනං, ඨානෙ ඨානෙ න පණ්ඩිතො.

非山山有宝，非象象有珠，非林林有檀香，非处处有智者。

83.

83.

පණ්ඩිතො [Pg.52] සුතසම්පන්නො, යත්ථ අත්ථීති චෙ සුතො;

මහුස්සාහෙන තං ඨානං, ගන්තබ්බංව සුතෙසිනා.

若闻某处有具足多闻之智者，求法者应以大精进前往彼处。

84.

84.

පොත්ථකෙසු ච යං සිප්පං, පරහත්ථෙසු යං ධනං;

යථාකිච්චෙ සමුප්පන්නෙ, න තං සිප්පං න තං ධනං.

书本中之技艺，他人手中之财富，当急难生起时，彼非真技艺，亦非真财富。

85.

85.

උප්පලෙන [Pg.53] ජලං ජඤ්ඤා, කිරියාය කුලං නරො;

බ්‍යත්තිප්පමාණ වාචාය, ජඤ්ඤා තිණෙන මෙදනිං.

以莲花可知水，以行为可知家族，以言语可知智慧，以草木可知大地。

ජලප්පමාණං කුමුදමාලං,කුලප්පමාණං විනයොපමාණං;

බ්‍යත්තිප්පමාණං කථිතවාක්‍යං,පථවියා පමාණං තිණමිලාතං –

水之量以睡莲为量，家族之量以戒行为量，智慧之量以言说为量，大地之量以枯草为量。

86.

86.

අප්පස්සුතො [Pg.54] සුතං අප්පං, බහුං මඤ්ඤති මානවා;

සින්ධුදකමපස්සන්තො, කූපෙ තොයංව මණ්ඩුකො.

寡闻之人，于少闻而生傲慢，犹如未见大海之井蛙，自矜其水多。

87.

87.

පඨමෙ සිප්පං ගණ්හෙය්‍ය, එසෙය්‍ය දුතියෙ ධනං;

චරෙය්‍ය තතියෙ ධම්මං, එසා ජනාන ධම්මතා.

初时应学艺，二时应求财，三时应行法，此乃世人法。

88.

88.

සුස්සූසා [Pg.55] සුත්තවද්ධනී, සුතං පඤ්ඤාය වද්ධනං;

පඤ්ඤාය අත්ථං ජානාති, අත්ථො ඤාතො සුඛාවහො.

乐闻增长所闻，所闻增长智慧；以智慧了知义理，了知义理则带来安乐。

89.

89.

නත්ථි [Pg.56] විජ්ජාසමං මිත්තං, න ච බ්‍යාධිසමො රිපු;

න ච අත්ථසමං පෙමං, න ච කම්මසමං බලං.

无友胜于智识，无敌胜于疾病，无爱胜于自身，无力胜于业力。

90.

90.

විනා සත්ථං න ගච්ඡෙය්‍ය, සූරො සඞ්ගාමභූමියං;

පණ්ඩිත්වද්ධගූ වාණිජො, විදෙසගමනො තථා.

勇士无武器不入战场；智者、旅人、商贾及远赴异国者，亦复如是（不应无备而行）。

91.

91.

ධනනාසං [Pg.57] මනොතාපං, ඝරෙ දුච්චරිතානි ච;

වඤ්චනඤ්ච අවමානං, පණ්ඩිතො න පකාසයෙ.

财富损失、心中忧苦、家中恶行、欺骗与侮辱，智者不应向外宣扬。

92.

92.

අනව්හායං ගමයන්තො, අපුච්ඡා බහුභාසකො;

අත්තගුණං පකාසන්තො, තිවිධො හීනපුග්ගලො.

不请自来，不问多言，自扬己德，此三者为下劣之人。

93.

93.

හංසො [Pg.58] මජ්ඣෙ න කාකානං, සීහො ගුන්නං න සොභතෙ;

ගද්‍රභමජ්ඣෙ තුරඞ්ගො, බාලමජ්ඣෙව පණ්ඩිතො.

天鹅在乌鸦群中不显，狮子在牛群中不显，骏马在驴群中不显，智者在愚者群中亦不显。

94.

94.

පත්තානුරූපකං වාක්‍යං, සභාවානුරූපං පියං;

අත්තානුරූපකං කොධං, යො ජානාති ස පණ්ඩිතො.

能知言语适时、慈爱合乎本性、忿怒适度者，彼为智者。

95.

95.

අප්පරූපො [Pg.59] බහුංභාසො, අප්පපඤ්ඤො පකාසකො;

අප්පපූරො ඝටො ඛොභෙ, අප්පඛීරා ගාවී චලෙ.

内涵浅薄却多言，智慧浅薄却喜炫耀；犹如半满之壶易晃荡，乳少之牛易躁动。

96.

96.

න තිත්ති රාජා ධනම්හි, පණ්ඩිතොපි සුභාසිතෙ;

චක්ඛුපි පියදස්සනෙ, න තිත්ති සාගරො ජලෙ.

国王于财富无足，智者于善说亦无足；眼于喜见之物无足，大海于水亦无足。

97.

97.

හීනපුත්තො [Pg.60] රාජමච්චො, බාලපුත්තො ච පණ්ඩිතො;

අධනස්ස ධනංබහු, පුරිසානං න මඤ්ඤථ.

卑贱之子可为王臣，愚昧之子可成智者，无财之人可拥巨富，故切莫轻视于人。

98.

98.

යො [Pg.61] සිස්සො සිප්පලොභෙන, බහුං ගණ්හාති තං සිප්පං;

මූගොව සුපිනං පස්සං, කථෙතුම්පි න උස්සහෙ.

若有学生因贪求技艺而广学，却犹如哑子见梦，不能言说。

99.

99.

න භිජ්ජෙතුං කුම්භකාරො, සොභෙතුං කුම්භ ඝටති;

න ඛිපිතුං අපායෙසු, සිස්සානං වුඩ්ඪිකාරණා.

陶匠制作陶罐，非为打破，乃为庄严；师长教导弟子，非为使其堕于恶趣，乃为使其增上。

100.

100.

අධනස්ස [Pg.62] රසංඛාදො, අබලස්ස හතො නරො;

අප්පඤ්ඤස්ස වාක්‍යකරො, උම්මත්තක සමාහිඛො.

无财者贪图美味，无力者好勇斗狠，无智者轻信人言，此皆如疯人。

101.

101.

එකෙනාපි සුරුක්ඛෙන, පුප්ඵිතෙන සුගන්ධිනා;

වාසිතං කානනං සබ්බං, සුපුත්තෙන කුලං යථා.

仅以一株盛开芬芳之善树，能令整个森林熏香；贤善之子于家族，亦复如是。

102.

102.

ඉණකත්තා [Pg.63] පිතා සත්තු, මාතා ච බ්‍යභිචාරිනී;

භරියා රූපවතී සත්තු, පුත්තො සත්තු අපණ්ඩිතො.

负债之父是敌，不贞之母是敌，美貌之妻是敌，愚昧之子亦是敌。

103.

103.

ගුණදොසමසත්ථඤ්ඤූ, ජනො විභජතෙ කථං;

අධිකාරො කිමන්ධස්ස, රූපභෙදොපලද්ධියං.

不辨善恶之愚人，如何能作分别？犹如盲人于色差，有何能力可辨识？

104.

104.

සබ්බත්ථ [Pg.64] සත්ථතොයෙව, ගුණදොසවිචෙචනං;

යං කරොති විනාසත්ථං, සාහසං කිමතොධිකං.

于一切事，功过之辨别，唯依教典；若无教典而行，有何比此更鲁莽？

105.

105.

නිහීයති [Pg.65] පුරිසො නිහීනසෙවී,න ච හායෙථ කදාචි තුල්‍යසෙවී;

සෙට්ඨමුපනමං උදෙති ඛිප්පං,තස්මා අත්තනො උත්තරිං භජෙ.

亲近卑劣者，人必堕落；亲近同等者，则不退堕；亲近贤胜者，能迅速提升。是故，应亲近比自己更优秀的人。

106.

106.

පච්චුප්පන්නඤ්ච [Pg.66] යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

若人于现前之法，处处善观察，不动摇、不扰乱，智者应培育此（观慧）。

107.

107.

ඡන්දා දොසා භයා මොහා, යො ධම්මං නාතිවත්තති;

ආපූරති තස්ස යසො, සුක්කපක්ඛෙව චන්දිමා.

若人不因贪欲、瞋恚、怖畏、愚痴而逾越法，其名声增长圆满，犹如白月盈满。

108.

108.

පණ්ඩිතො [Pg.67] සීලසම්පන්නො, සණ්හො ච පටිභානවා;

නිවාතවුත්ති අථද්ධො, තාදිසො ලභතෙ යසං.

智者具足戒行，温和且具辩才，行为谦逊，不傲慢，如是之人得美名。

109.

109.

දුල්ලභං [Pg.68] පාකතිකං වාක්‍යං, දුල්ලභො ඛෙමකරො සුතො;

දුල්ලභා සදිසී ජායා, දුල්ලභො සජනො පියො.

真实之语难得，带来安稳的儿子难得，相称的妻子难得，亲爱的善人难得。

110.

110.

අත්ථං මහන්තමාපජ්ජ, විජ්ජං සම්පත්තිමෙව ච;

චරෙය්‍යාමානථද්ධො යො, පණ්ඩිතො සො පවුච්චති.

若人获得巨大财富、知识与成就，却能谦逊不傲，此人被称为智者。

111.

111.

සුතසන්නිච්චයා [Pg.69] ධීරා, තුණ්හීභූතා අපුච්ඡිතා;

පුණ්ණාසුභාසිතෙනාපි, ඝණ්ටාදී ඝට්ටිතා යථා.

贤者积累多闻，未被询问时则沉默，纵然满腹善说，亦如钟待敲击。

112.

112.

අපුට්ඨො පණ්ඩිතො භෙරී, පජ්ජුන්නො හොති පුච්ඡිතො;

බාලො පුට්ඨො අපුට්ඨො ච, බහුං විකත්ථතෙ සදා.

未被询问时，智者如（静默之）鼓；被询问时，智者如（降甘霖之）雨云。愚者无论被问与否，总是夸夸其谈。

113.

113.

පරූපවාදෙ [Pg.70] බධිරො, පරවජ්ජෙ අලොචනො;

පඞ්ගුලො අඤ්ඤනාරීසු, දුස්සතක්කෙ අචෙතනො.

于他人之诽谤如聋，于他人之过失如盲，于他人之妻如跛，于邪恶之思虑如无心。

චක්ඛුමාස්ස යථා අන්ධො, සොතවා බධිරො යථා;

පඤ්ඤවාස්ස යථාමූගො, බලවා දුබ්බලොරිව;

අථ අත්ථෙ සමුප්පන්නෙ, සයෙථ මතසායිතං.

有眼者当如盲，有耳者当如聋；具慧者当如哑，有力者当如弱；若有事端生起，当如死者般躺卧。

114.

114.

පාපමිත්තෙ [Pg.71] විවජ්ජෙත්වා, භජෙය්‍යුත්තමපුග්ගලං;

ඔවාදෙ චස්ස තිට්ඨෙය්‍ය, පත්ථෙන්තො අචලං සුඛං.

远离诸恶友，亲近至上人；应安住于其教诲中，以求不动之乐。

115.

115.

අතිසීතං අතිඋණ්හං, අතිසායමිදං අහු;

ඉති විස්සට්ඨකම්මන්තෙ, අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ.

“太冷了！太热了！太晚了！”——如是荒废工作者，利益从其身边过。

116.

116.

යො [Pg.72] ච සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච, තිණාභිය්‍යො න මඤ්ඤති;

කරං පුරිසකිච්චානි, සො සුඛං න විහායති.

若人视寒暑轻于草芥，勤行男儿应行之事，彼安乐不失。

117.

117.

යස්මිංදෙසෙ [Pg.73] න සම්මානො, න පියො න ච බන්ධවො;

න ච විජ්ජාගමො කොචි, න තත්ථ දිවසං වසෙ.

在没有尊敬、没有挚爱、没有亲友，也没有任何学问可得的地方，不应在那里住哪怕一天。

118.

118.

ධනවා සුතවා රාජා, නදී වජ්ජො ඉමෙ පඤ්ච;

යත්ථ දෙසෙ න විජ්ජන්ති, න තත්ථ දිවසං වසෙ.

富人、多闻者、国王、河流、医生——此五者，若于一地不可得，不应于彼住一日。

119.

119.

නභස්ස [Pg.74] භූසනං චන්දො, නාරීනං භූසනං පති;

ඡමාය භූසනං රාජා, විජ්ජා සබ්බස්ස භූසනං.

月亮是天空的庄严，丈夫是女人的庄严，国王是土地的庄严，学问是一切的庄严。

120.

120.

සුඛත්ථිකො සචෙ විජ්ජං, විජ්ජත්ථිකො චජෙ සුඛං;

සුඛත්ථිනො කුතො විජ්ජා, කුතො විජ්ජත්ථිනො සුඛං.

若求安乐者欲求学问，则当舍弃安乐；求安乐者何来学问？求学问者何来安乐？

121.

121.

ඛණෙන [Pg.75] කණෙන චෙව, විජ්ජාමත්ථඤ්ච සාධයෙ;

ඛණචාගෙ කුතො විජ්ජා, කණචාගෙ කතො ධනං.

应于刹那与点滴中，成就学问与财富；舍弃刹那，何来学问？舍弃点滴，何来财富？

122.

122.

ආචරියා පාදමාදත්තෙ, පාදං සිස්සො සජානනා;

පාදං සබ්‍රහ්මචාරීහි, පාදං කාලක්කමෙන ච.

（学问）一分得自老师，一分得自弟子自学，一分得自同梵行者，一分得自岁月积累。

123.

123.

ධම්මො [Pg.76] ජයෙ නො අධම්මො, සච්චං ජයති නාසච්චං;

ඛමා ජයති නො කොධො, දෙවො ජයති නාසූරො.

法胜于非法，真实胜于虚妄；忍辱胜于瞋怒，天神胜于阿修罗。

124.

124.

හත්ථස්ස භූසනං දානං, සච්චං කණ්ඨස්ස භූසනං;

සොතස්ස භූසනං සත්ථං, භූසනෙ කිං පයොජනං.

布施是手的庄严，真实是颈的庄严，听闻经教是耳的庄严，（若有此三者），其余饰物何用？

125.

125.

විදෙසෙතු [Pg.77] ධනං විජ්ජා, බ්‍යසනෙසු ධනං මති;

පරලොකෙ ධනං ධම්මො, සීලං සබ්බත්ථ වෙ ධනං.

于异国，学问是财富；于危难，智慧是财富；于来世，正法是财富；而戒行，实为一切处之财富。

126.

126.

පදොසෙ [Pg.78] දීපකො චන්දො, පභාතෙ දීපකො රවි;

තිලොකෙ දීපකො ධම්මො, සුපුත්තො කුලදීපකො.

夜晚，月亮是明灯；清晨，太阳是明灯；三界，正法是明灯；贤子，是家族的明灯。

127.

127.

විද්වා එව විජානාති, විද්වජ්ජනපරිස්සමං;

න හි වඤ්ඣා විජානාති, ගුරුං පසවවෙදනං.

唯有智者能知晓智者的辛劳；正如不孕之妇不知晓分娩的剧痛。

128.

128.

යස්ස [Pg.79] නත්ථි සයං පඤ්ඤා, සත්ථං තස්ස කරොති කිං;

ලොචනෙහි විහීනස්ස, දප්පණො කිං කරිස්සති.

若人自身无智慧，经论于彼有何用？于双目失明之人，明镜岂有作用？

129.

129.

කිං කරිස්සන්ති වත්තාරො, සොතං යත්ථ න විජ්ජතෙ;

නග්ගකපණකෙ දෙසෙ, රජකො කිං කරිස්සති.

于无听者之处，说者能有何为？于赤身贫穷之国，染匠岂有作为？

130.

130.

මූළ්හසිධස්සාපදෙසෙන, [Pg.80] කුනාරීභරණෙන ච;

ඛලසත්තූහි සංයොගා, පණ්ඩිතොප්‍යාවසීදති.

因教导愚钝弟子，因供养恶妇，以及与恶人交往，即使智者也会沉沦。

131.

131.

නත්ථි අත්තසමං පෙමං, නත්ථි ධඤ්ඤසමං ධනං;

නත්ථි පඤ්ඤාසමා ආභා, වුට්ඨි වෙ පරමා සරා.

无爱胜于自爱，无财胜于谷物；无光胜于智慧，雨水乃最佳之源。

132.

132.

භුජඞ්ගමං [Pg.81] පාවකඤ්ච ඛත්තියඤ්ච යසස්සිනං;

භික්ඛුඤ්ච සීලසම්පන්නං, සම්මදෙව සමාචරෙ.

对于蛇、火、尊贵的刹帝利、具戒的比丘，皆应善加对待。

133.

133.

තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

බුද්ධෙ ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච, ධීරො සද්ධං නිවෙසයෙ.

是故，智者见己利，贤者应于佛、法、僧中建立信心。

134.

134.

ගුණො [Pg.82] සෙට්ඨඞ්ගතං යාති, න උච්චෙ සයනෙ වසෙ;

පාසාදසිඛරෙ වාසො, කාකො කිං ගරුළො සියා.

德行达到卓越，并非因住高床；住在宫殿顶上，乌鸦岂能成为金翅鸟？

135.

135.

අනාගතං භයං දිස්වා, දූරතො පරිවජ්ජයෙ;

ආගතඤ්ච භයං දිස්වා, අභීතො හොති පණ්ඩිතො.

见到未来之怖畏，应远远避开；见到已来之怖畏，智者则无畏。

136.

136.

අසජ්ජාය මලාමන්තා, අනුට්ඨානමලා ඝරා;

මලං වණ්ණස්ස කොසජ්ජං, පමාදො රක්ඛතො මලං.

不习诵是咒语的垢秽，不精勤是家的垢秽；懒惰是容颜的垢秽，放逸是守护者的垢秽。

137.

137.

අනුපුබ්බෙන [Pg.83] මෙධාවී, ථොකං ථොකං ඛණෙ ඛණෙ;

කම්මාරො රජතස්සෙව, නිද්ධමෙ මලමත්තනො.

慧者应次第地，点滴点滴地，刹那刹那地，如银匠般，除去自身的垢秽。

138.

138.

යඤ්හි [Pg.84] කයිරා තඤ්හි වදෙ, යං න කයිරා න තං වදෙ;

අකරොන්තං භාසමානං, පරිජානන්ති පණ්ඩිතා.

所当做者，方可说；所不当做者，不应说；对言而不行者，智者能知晓。

139.

139.

විසමං සභයං අතිවාතො, පටිච්ඡන්නං දෙවනිස්සිතං;

පන්ථො ච සඞ්ගාමො තිත්ථං, අට්ඨෙතෙ පරිවජ්ජියා.

险地、危地、大风、隐蔽处、神灵所依处、道路、战场、渡口——此八者应避开。

140.

140.

රත්තොදුට්ඨො [Pg.85] ච මුළ්හො ච, මානී ලුද්ධො තථාලසො;

එකචින්තී ච බාලො ච, එතෙ අත්ථවිනාසකා.

贪欲者、嗔恚者、愚痴者，我慢者、贪婪者、懈怠者，独思者、愚者——此等是利益的破坏者。

141.

141.

රත්තො දුට්ඨො ච මූළ්හො ච, භීරු ආමිසගරුකො;

ඉත්ථී සොණ්ඩො පණ්ඩකො ච, නවමො දාරකොපි ච.

贪欲者、嗔恚者、愚痴者，胆怯者、贪食者，女人、酒鬼、黄门，第九是孩童。

142.

142.

නවතෙ පුග්ගලා ලොකෙ, ඉත්තරා චලිතා චලා;

එතෙහි මන්තිතං ගුය්හං, ඛිප්පං භවති පාකටං.

世间有此九种人，他们轻浮、动摇、不稳定；与此等人商议的秘密，很快就会泄露。

143.

143.

යො [Pg.86] නිරුත්තිං න සික්ඛෙය්‍ය, සික්ඛන්තො පිටකත්තයං;

පදෙ පදෙ විකඞ්ඛෙය්‍ය, වනෙ අන්ධගජො යථා.

若不学习文法，即使学习三藏，也会步步疑惑，如同林中盲象。

144.

144.

සුත්තං [Pg.87] ධාතු ගණොණ්වාදි, නාමලිඞ්ගානුසාසනං;

යස්ස තිට්ඨති ජිව්හග්ගෙ, සබ්‍යාකරණකෙසරී.

经、词根、词组、乌那陀等词缀、名词与性的教导——此等若住于谁之舌尖，彼即为文法之狮。

145.

145.

සද්දත්ථලක්ඛණෙ භෙදී, යො යො නිච්ඡිතලක්ඛණෙ;

සො සො ඤාතුමකිච්ඡෙන, පහොති පිටකත්තයෙ.

谁能辨别词、义与相，并确定其相，他就能不费力地通晓三藏。

146.

146.

යො [Pg.88] සද්දසත්ථකුසලො කුසලො නිඝණ්ඩු,ඡන්දො අලඞ්කතිසු නිච්චකතාභියොගො;

සො යං කවිත්තවිකලොපි කවීසු සඞ්ඛ්‍යං,මොග්ගය්හ වින්දති හි කිත්ති’ මමන්දරූපං.

谁精通文法，精通词典，于韵律和修辞常加精进；他即使诗才不足，亦能在诗人中占一席位，获得不朽的声誉。

147.

147.

සුක්ඛොපි [Pg.89] චන්දනතරු න ජහාති ගන්ධං,නාගො ගතො නරමුඛෙ න ජහාති ලීළං;

යන්තගතො මධුරසං න ජහාති උච්ඡු,දුක්ඛොපි පණ්ඩිතජනො න ජහාති ධම්මං.

檀香树即使干枯也不失其香气，象即使面对人群也不失其威仪；甘蔗即使进入压榨机也不失其甜味，智者即使身处苦难也不舍弃正法。

148.

148.

ධනධඤ්ඤප්පයොගෙසු, තථා විජ්ජාගමෙසු ච;

ආහාරෙ බ්‍යවහාරෙ ච, චත්තලජ්ජො සදා භවෙ.

于财富谷物之运用，于学问知识之获得，于饮食交往中，应常无羞怯。

149.

149.

සාභාවිකී [Pg.90] ච පටිභා, සුතඤ්ච බහුනිම්මලං;

අමන්දො චාභියොගොයං, හෙතු හොතිහ බන්ධනෙ.

天生的才智，广博清净的听闻，以及不懈的精进——此乃今世创作之因。

150.

150.

ජහෙය්‍ය [Pg.91] පාපකෙ මිත්තෙ, භජෙය්‍ය පණ්ඩිතෙ ජනෙ;

සාධවො අභිසෙවෙය්‍ය, සුණෙය්‍ය ධම්මමුත්තමං.

应舍弃恶友，应亲近智者；应侍奉善人，应听闻最上之法。

151.

151.

කල්‍යාණකාරී කල්‍යාණං, පාපකාරී ච පාපකං;

යාදිසං වප්පතෙ බීජං, තාදිසං හරතෙ ඵලං.

行善者得善，行恶者得恶；播种何种种子，便收获何种果实。

152.

152.

ඡන්දො [Pg.92] නිදානං ගාථානං, අක්ඛරා තාසං වියඤ්ජනං;

නාමසන්නිස්සිතා ගාථා, කවි ගාථානමාසයො.

韵律是偈颂的根源，字母是它们的表达；偈颂依附于名，诗人是偈颂的依处。

153.

153.

තස්මා [Pg.93] හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං හිතමත්තනො;

පඤ්ඤවන්තංභිපූජෙය්‍ය, චෙතියං විය සාදරො.

是故，智者见自身之利益，应恭敬礼敬具慧者，犹如虔诚礼敬佛塔。

154.

154.

ධීරං පස්සෙ සුණෙ ධීරං, ධීරෙන සහසංවසෙ;

ධීරෙනල්ලාපසල්ලාපං, තං කරෙ තඤ්ච රොචයෙ.

应见智者，应闻智者，应与智者共住；应与智者交谈，行其所行，喜其所喜。

155.

155.

නයං [Pg.94] නයති මෙධාවී, අධුරායං න යුඤ්ජති;

සුනයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො න කුප්පති;

විනයං සො පජානාති, සාධු තෙන සමාගමො.

智者引导正道，不负不正之轭。善导者最为殊胜，被善言教导时不怒。他了知调伏之法，与他交往是善的。

156.

156.

සචෙ ලභෙථ නිපකං සහායං,සද්ධිං චරං සාධුවිහාරි ධීරං;

අභිභුය්‍ය සබ්බානි පරිස්සයානි,චරෙය්‍ය තෙනත්තමනො සතිමා.

若能觅得贤明、具慧、善住的同伴，则应克服一切危难，具念、欣然地与他同行。

157.

157.

නො [Pg.95] චෙ ලභෙථ නිපකං සහායං,සද්ධිං චරං සාධුවිහාරි ධීරං;

රාජාව රට්ඨං විජිතං පහාය,එකො චරෙ මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගො.

若不能觅得贤明、具慧、善住的同伴，则应如国王舍弃已征服之国，如林中大象，独自游行。

158.

158.

සොකට්ඨානසහස්සානි[Pg.96], භයට්ඨානසතානි ච;

දිවසෙ දිවසෙ මූළ්හ-මාවිසන්ති න පණ්ඩිතං.

千种忧愁处，百种怖畏处，日复一日侵扰愚者，而非智者。

159.

159.

ජලබින්දුනිපාතෙන, චිරෙන පූරතෙ ඝටො;

තථා සකලවිජ්ජානං, ධම්මස්ස ච ධනස්ස ච.

水滴不断下落，水瓮亦能充满；一切学问、正法与财富的积累，亦复如是。

160.

160.

පණ්ඩිතා [Pg.97] දුක්ඛං පත්වාන, න භවන්ති විසාදිනො;

පවිස්ස රාහුනො මුඛං, කිං නො දෙති පුන සසී.

智者遭遇痛苦，不生忧愁；月亮进入罗睺之口，岂不复明？

161.

161.

ජවෙන අස්සං ජානන්ති, වාහෙන ච බලිබද්ධං;

දුහෙන ධෙනුං ජානන්ති, භාසමානෙන පණ්ඩිතං.

以速度知马，以负重知牛，以产乳知母牛，以言谈知智者。

162.

162.

මනසා [Pg.98] චින්තිතං කම්මං, වචසා න පකාසයෙ;

අඤ්ඤලක්ඛිතකාරියස්ස, යතො සිද්ධි න ජායතෙ.

心中所思之事，不应以言语宣说；因为事情若被他人察知，则无法成功。

163.

163.

අනභ්‍යාසෙ විසං විජ්ජා, අජිණ්ණෙ භොජනං විසං;

විසං සභා දලිද්දස්ස, වුද්ධස්ස තරුණී විසං.

不修习，学问是毒；不消化，食物是毒；于贫者，集会是毒；于老者，少妇是毒。

චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ, ආභුත්වා උදකං පිවෙ;

අලං ඵාසුවිහාරාය, පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො.

食四五口，而后饮水；于精勤比丘，足以安乐住。

164.

164.

යස්ස එසො පසුතොපි, ගුණවා පුජ්ජතෙ නරො;

ධනු වංසවිසුද්ධොපි, නිග්ගුණො කිං කරිස්සති.

即使放逸之人，若具德亦受敬；纵是纯竹之弓，若无弦能何为？

165.

165.

ඉස්සී [Pg.100] දයී අසංතුට්ඨො, කොධනො නිච්චසඞ්කීතො;

පරභාග්‍යොපජීවී ච, ඡළෙතෙ දුක්ඛභාගිනො.

嫉妒者、吝啬者、不满足者、易怒者、常怀疑者，以及依他活命者，此六者为受苦之人。

166.

166.

සුමහන්තානි සත්තානී, ධාරයන්තා බහුස්සුතා;

ඡෙත්තාරො සංසයානඤ්ච, කලිං යන්ති ලොභමොහිතා.

即使是博学多闻、能断疑惑者，若为贪痴所惑，亦陷于争斗。

167.

167.

නදීතීරෙ [Pg.101] ඛතෙ කූපෙ, අරණීතාලවණ්ටකෙ;

න වදෙ දකාදී නත්ථීති, මුඛෙ ච වචනං තථා.

于河岸所掘之井，于钻木与棕榈扇，莫言无水等；口中之言亦如是。

168.

168.

සබ්බං සුණාති සොතෙන, සබ්බං පස්සති චක්ඛුනා;

න ච දිට්ඨං සුතං ධීරො, සබ්බං උච්චිතු මරහති.

以耳听一切，以眼见一切；然智者于所见闻，不应尽说。

169.

169.

බාලාදපි [Pg.102] ගහෙතබ්බං, යුත්තමුත්තමනීසිභි;

රවිස්සාවිසයෙ කිං න, පදීපස්ස පකාසනං.

即使是愚者所说，若其言合理，智者亦应听取；于太阳照耀之处，灯火岂不发光？

170.

170.

තස්මා [Pg.103] හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්තමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

是故，智者当省察己利，如理思择法，如是于此得清净。

171.

171.

කිං තෙන ජාතුජාතෙන, මාතුයොබ්බන්නහාරිනා;

ආරොහති න යො සක-වංසඅග්ගෙ ධජො යථා.

夺母青春之所生者，若不能如旗帜升于家族之巅，生之何用？

172.

172.

සම්මා උපපරික්ඛිත්වා, අක්ඛරෙසු පදෙසු ච;

චොරඝාතො සියා සිස්සො, ගුරු චොරට්ටකාරකො.

当善审察字与句，否则弟子成盗贼杀手，老师则成造贼者。

173.

173.

අදන්තදමනං [Pg.104] සත්ථං, ඛලානං කුරුතෙ මදං;

චක්ඛුසඞ්ඛාරකං තෙජං, උලූකානංමිවන්ධකං.

调伏未调伏者之教法，于恶人则增其骄慢；犹如能令眼见之光，于猫头鹰则使其盲。

174.

174.

නරත්තං දුල්ලභං ලොකෙ, විජ්ජා තත්‍ර සුදුල්ලභා;

කවිත්තං දුල්ලභං තත්‍ර, සත්ති තත්‍ර සුදුල්ලභා.

世间人身难得，于中博学更难得；于中诗才复难得，于中能力尤难得。

175.

175.

යෙභුය්‍යෙන [Pg.105] හි සත්තානං, විනාසෙ පච්චුපට්ඨිතෙ;

අනයො නයරූපෙන, බුද්ධිමාගම්ම තිට්ඨති.

大凡众生，当毁灭现前时，灾祸会以良策之貌，依附智慧而生。

සුජනකණ්ඩ

善人品

176.

176.

සද්ධාසීලාදිධම්මෙහි, [Pg.106] සප්පන්නො සෙට්ඨමානුසො;

වුත්තො බුද්ධාදිසන්තෙහි, සාධුසප්පුරිසො ඉති.

具足信、戒等法者，是为最上之人；为佛陀等圣者，称为善人、正士。

සද්දාධනං සීලධනං, හිරීඔත්තප්පියං ධනං;

සුතධනඤ්ච චාගො ච, පඤ්ඤා වෙ සත්තමං ධනං.

信财、戒财、惭财、愧财、闻财、施财，智慧实为第七财。

යස්ස එතෙ ධනා අත්ථි, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වා;

අදලිද්දොති තං ආහු, අමොඝං තස්ස ජීවිතං.

若有此等财，不问男或女，人言彼不贫，其生不空过。

තස්මා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච, පසාදං ධම්මදස්සනං;

අනුයුඤ්ජෙථ මෙධාවී, සරං බුද්ධානසාසනං.

是故，智者忆念佛陀教，当勤修信、戒、净信与见法。

177.

177.

සබ්භිරෙව [Pg.107] සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

当与善士交，当与善士亲；了知善士法，能进不能退。

178.

178.

චජ දුජ්ජනසංසග්ගං, භජ සාධුසමාගමං;

කර පුඤ්ඤමහොරත්තං, සර නිච්චමනිච්චතං.

舍恶人交，近善人会；昼夜行善，恒念无常。

179.

179.

යො [Pg.108] වෙ කතඤ්ඤූ කතවෙදී ධීරො,කල්‍යාණමිත්තො දළ්හභත්ති ච හොති;

දුක්ඛිතස්ස සක්කච්ච කරොති කිච්චං,තථාවිධං සප්පුරිසං වදන්ති.

知恩报恩之智者，为善友且心虔诚，于苦难者勤作事，人称如是为正士。

180.

180.

මාතාපෙත්තිභරං [Pg.109] ජන්තුං, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනං;

සණ්හං සඛිලසම්භාසං, පෙසුණෙය්‍යප්පහායිනං.

供养父母，尊敬族长，言语柔和，远离离间。

181.

181.

මච්ඡෙරවිනයෙ යුත්තං, සච්චං කොධාභිභුං නරං;

තං වෙ දෙවා තාවතිංසා, ආහු ‘‘සප්පුරිසො’’ඉති.

致力于除悭，住于实语，克制愤怒者，忉利诸天神，称彼为正士。

182.

182.

කුලජාතො කුලපුත්තො, කුලවංසසුරක්ඛතො;

අත්තනා දුක්ඛප්පත්තොපි, හීනකම්මං න කාරයෙ.

良家子生于良家，善护家族之传承；纵使自身陷于苦，亦不为卑劣之行。

183.

183.

උදෙය්‍ය [Pg.110] භාණු පච්ඡිමෙ, නමෙය්‍ය මෙරුඅද්දිපි;

සීතලං යදි නරග්ගි, පබ්බතග්ගෙ ච උප්පලං;

විකසෙ න විපරිතා, සාධුවාචා කුදාචනං.

纵使日西升，须弥山亦倾，纵使火变冷，山顶莲花生；善人之言语，永不作颠倒。

184.

184.

සුඛා රුක්ඛස්ස ඡායාව, තතො ඤාතිමාතාපිතු;

තතො ආචෙරස්ස රඤ්ඤො, තතො බුද්ධස්සනෙකධා.

树荫为乐，亲族父母之荫胜于彼；师长国王之荫又胜于彼；佛陀之荫复胜于彼，其乐多方。

185.

185.

භමරා [Pg.111] පුප්ඵමිච්ඡන්ති, ගුණමිච්ඡන්ති සජ්ජනා;

මක්ඛිකා පූතිමිච්ඡන්ති, දොසමිච්ඡන්ති දුජ්ජනා.

蜜蜂求花，善人求德；苍蝇求腐，恶人求过。

186.

186.

මාතුහීනො [Pg.112] දුබ්භාසො හි, පිතුහීනො දුක්කිරියො;

උභො මාතුපිතුහීනා, දුබ්භාසා ච දුක්කිරියා.

无母者言恶，无父者行恶；父母俱无者，言行皆恶。

187.

187.

මාතුසෙට්ඨො සුභාසො හි, පිතුසෙට්ඨො සුකිරියො;

උභොමාතු පිතුසෙට්ඨා, සුභාසා ච සුකිරියා.

有贤母者言善，有贤父者行善；父母俱贤者，言行皆善。

188.

188.

සුනඛො [Pg.113] සුනඛං දිස්වා, දන්තං දස්සෙති හිංසිතුං;

දුජ්ජනො සුජනං දිස්වා, රොසයං හිංසමිච්ඡති.

犬见他犬，露牙欲伤害；恶人见善人，忿怒而欲加害。

189.

189.

න ච වෙගෙන කිච්චානි, කත්තබ්බානි කුදාචනං;

සහසා කාරිතං කම්මං, බාලො පච්ඡානුතප්පති.

绝不应仓促行事；仓促所做之业，愚者事后追悔。

190.

190.

කොධං [Pg.114] වධිත්වා න කදාචි සොචති,මක්ඛප්පහානං ඉසයො වණ්ණයන්ති;

සබ්බෙසං වුත්තං ඵරුසං ඛමෙථ,එතං ඛන්තිං උත්තමමාහු සන්තො.

杀嗔者永不忧愁；诸仙赞叹舍弃伪善；应忍受一切粗恶之言，圣者称此忍辱为最上。

191.

191.

දුක්ඛො නිවාසො සම්බාධෙ, ඨානෙ අසුචීසඞ්කතෙ;

තතො අරිම්හි අප්පියෙ, තතොපි අකතඤ්ඤුනා.

在拥挤、不净之处居住是苦；与怨敌、不喜爱者同住是苦；与不知感恩者同住更是苦。

192.

192.

ඔවදෙය්‍යා’නුසාසෙය්‍ය[Pg.115], අසබ්භා ච නිවාරයෙ;

සතඤ්හි සො පියො හොති, අසතං හොතිඅප්පියො.

应劝诫，应教诲，阻止不善之行；彼为善人所喜爱，为恶人所不喜。

193.

193.

උත්තමත්තනිවාතෙන, කක්ඛළං මුදුනා ජයෙ;

නීචං අප්පකදානෙන, වායාමෙන සමං ජයෙ.

以谦卑胜高傲，以柔和胜粗暴；以小施胜卑劣，以精勤胜同等者。

194.

194.

න [Pg.116] විසං විසමිච්චාහ, ධනං සඞ්ඝස්ස උච්චතෙ;

විසං එකංව හනති, හනති සඞ්ඝස්ස සබ්බං.

我不称毒药为毒，僧伽之财方被称为毒；毒药仅害一人，侵损僧财则毁坏一切。

195.

195.

ධනමප්පම්පි [Pg.117] සාධූනං, කූපෙ වාරිව නිස්සයො;

බහුංඅපි අසාධූනං, න ච වාරිව අණ්ණවෙ.

善士之财虽少，如井中之水可为依止；恶人之财虽多，如海中之水不可为依止。

196.

196.

අපත්ථෙය්‍යං න පත්ථෙය්‍ය, අචින්තෙය්‍යං න චින්තයෙ;

ධම්මමෙව සුචින්තෙය්‍ය, කාලං මොඝං න ඉච්ඡයෙ.

不应求者不应求，不应思者不应思；唯应善思于正法，不应虚度光阴。

197.

197.

අචින්තිතම්පි [Pg.118] භවති, චින්තිතම්පි විනස්සති;

න හි චින්තාමයා භොගා, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වා.

未曾思量者亦会发生，纵然思量者亦会消亡；财富非由思虑而成，于男女皆是如此。

198.

198.

අසන්තස්ස පියො හොති, සන්තෙ න කුරුතෙ පියං;

අසතං ධම්මං රොචෙති, තං පරාභවතො මුඛං.

喜爱恶人，不喜善人；乐于恶人之法，此乃衰败之门。

199.

199.

ගුණා [Pg.119] කුබ්බන්ති දූතත්තං, දූරෙපි වසතං සතං;

කෙතකෙ ගන්ධං ඝායිත්වා, ගච්ඡන්ති භමරා සයං.

善人虽居远，德行能为使；犹如蜂嗅到计打迦花(Ketaka)之香，自然会前来。

200.

200.

පුබ්බජාතිකතං කම්මං, තං කම්මමීති කථ්‍යතෙ;

තස්මා පුරිසාකාරෙනං, යතං කරෙ අතන්දිතො.

往昔所造之业，被称为“业”；是故应以丈夫之力，不倦地努力。

201.

201.

මත්තිකපිණ්ඩතො කත්තා, කුරුතෙ යං යදිච්ඡති;

එවමත්තකතං කම්මං, මාණවො පටිපජ්ජතෙ.

陶师以泥团，随其所欲而造作；如是，人承受自己所造之业。

202.

202.

උට්ඨායොට්ඨාය [Pg.121] බොධෙය්‍යං, මහබ්භය මුපට්ඨිතං;

මරණබ්‍යාධිසොකානං, කිමජ්ජ නිපතිස්සති.

起身！起身！当觉悟，大怖畏已现前；死亡、疾病与忧愁，今日何者将降临？

203.

203.

පාණා යථාත්තනොභිට්ඨා, භූතානමපි තෙ තථා;

අත්තොපමෙන භූතෙසු, දයං කුබ්බන්ති සාධවො.

生命于己为至爱，于诸众生亦复然；善人以己为譬喻，于诸众生行悲悯。

සබ්බෙ [Pg.122] තසන්ති දණ්ඩස්ස, සබ්බෙ භායන්ති මච්චුනො;

අත්තානං උපමං කත්වා, න හනෙය්‍ය න ඝාතයෙ.

一切众生惧于刑罚，一切众生皆畏惧死亡；以己为喻，不应杀，不应教他杀。

204.

204.

බාලො වා යදි වා වුද්ධො, යුවා වා ගෙහමාගතො;

තස්ස පූජා විධාතබ්බා, සබ්බස්සාභ්‍යාගතො ගරු.

无论是幼、是老、是青年，凡来至家中者，皆应予以尊敬；于一切人，客为尊。

205.

205.

ආකිණ්ණොපි අසන්තෙහි, අසංසට්ඨොව භද්දකො;

බහුනා සන්නජාතෙන, ගච්ඡෙන උබ්බත්තෙනිධ.

纵然被恶人围绕，不与之为伍者为善；与众多恶人同行，于此世间将被卷走。

බාලදුජ්ජනකණ්ඩ

愚者恶人品

206.

206.

කායදුච්චරිතාදීහි[Pg.124], සම්පන්නො පාපමානුජො;

බාලොති ලොකනාථෙන, කිත්තිතො ධම්මසාමිනා.

具足身恶行等之恶人，为世间导师、法主所称为愚者。

207.

207.

දුචින්තිතචින්තී චෙව, දුබ්භාසිතභාසීපි ච;

දුක්කටකම්මකාරී ච, පාපකො බාලමානුජො.

常怀恶思，常说恶说，常作恶作，是为造恶之愚人。

208.

208.

අතිපියො [Pg.125] න කාතබ්බො, ඛලො කොතුහලං කරො;

සිරසා වහමානොපි, අඩ්ඪපූරො ඝටො යථා.

勿与制造骚动之恶人过于亲近；纵然顶戴于首，亦如半满之瓶。

209.

209.

සප්පො දුට්ඨො ඛලො දුට්ඨො, සප්පා දුට්ඨතරො ඛලො;

මන්තොසධෙහි තං සප්පං, ඛලං කෙනුපසම්මති.

毒蛇恶，恶人亦恶，恶人比毒蛇更恶；毒蛇可用咒药平息，恶人以何得平息？

210.

210.

යො [Pg.126] බාලො මඤ්ඤති බාල්‍යං, පණ්ඩිතො වාපි තෙනසො;

බාලො ච පණ්ඩිතමානී, ස වෙ බාලොති වුච්චති.

若愚者自知其愚，彼因此亦为智者；若愚者自以为智，彼实可称为愚者。

211.

211.

මධූව මඤ්ඤති බාලො, යාව පාපං න පච්චති;

යදා ච පච්චති පාපං, අථ දුක්ඛං නිගච්ඡති.

愚者视恶如蜜，于其恶业未成熟时；一旦恶业成熟，彼时即遭受痛苦。

212.

212.

න [Pg.127] සාධු බලවා බාලො, සාහසා වින්දතෙ ධනං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජති.

强壮之愚者，以暴力获取财富，实非为善；身坏命终时，无慧者堕于地狱。

213.

213.

ඝරෙ [Pg.128] දුට්ඨො මූසිකො ච, වනෙ දුට්ඨො ච වානරො;

සකුණෙ ච දුට්ඨො කාකො, නරෙදුට්ඨො ච බ්‍රාහ්මණො.

家中鼠为恶，林中猿为恶，鸟中鸦为恶，人中婆罗门(brāhmaṇo)为恶。

214.

214.

දීඝා ජාගරතො රත්ති, දීඝං සන්තස්ස යොජනං;

දීඝො බාලානසංසාරො, සද්ධම්මං අවිජානතං.

于不眠者，夜漫长；于疲惫者，路漫长；于不知正法之愚者，轮回漫长。

215.

215.

තිලමත්තං [Pg.129] පරෙසඤ්ච, අප්පදොසඤ්ච පස්සති;

නාළිකෙරම්පි සදොසං, ඛලජාතො න පස්සති.

恶人能见他人芝麻许之小过，却不见自身椰子般之大过。

216.

216.

නත්තදොසං පරෙ ජඤ්ඤා, ජඤ්ඤා දොසං පරස්සතු;

ගුය්හො කුම්මාව අඞ්ගානි, පරදොසඤ්ච ලක්ඛයෙ.

不见己之过，只见他人过；如龟藏肢体，专察他人非。

217.

217.

ලුද්ධං [Pg.130] අත්ථෙන ගණ්හෙය්‍ය, ථද්ධං අඤ්ජලිකම්මුනා;

ඡන්දානුවත්තියා මූළ්හං, යථාභූතෙන පණ්ඩිතං.

贪婪者以利诱之，傲慢者以合掌敬之，愚痴者以顺从其意，智慧者以如实言之。

218.

218.

යථා උදුම්බරපක්කා, බහි රත්තකා එව ච;

අන්තොකිමිල සම්පුණ්ණා, එවං දුජ්ජනහදයා.

犹如优昙钵(udumbara)果熟，其外鲜红，其内充满金毗罗(kimila)虫；恶人之心亦复如是。

219.

219.

යාවජීවම්පි [Pg.131] චෙ බාලො, පණ්ඩිතං පයිරුපාසති;

න සො ධම්මං විජානාති, දබ්බී සූපරසං යථා.

愚者虽终身亲近智者，却不识正法，犹如汤勺不知汤味。

220.

220.

චරඤ්චෙ නාධිගච්ඡෙය්‍ය, සෙය්‍යං සදිසමත්තනො;

එකචරියං දළ්හං කයිරා, නත්ථි බාලෙ සහායතා.

若行时未得胜己或等己者为伴，则应坚定独行；与愚者实无友谊可言。

221.

221.

අජාතමතමූළ්හානං[Pg.132], වරමාදයො න චන්තිමො;

සකිං දුක්ඛකරාවාද-යොන්තිමො තු පදෙ පදෙ.

于未生、已死、愚痴者三者中，前二者为胜，非最后者；前二者仅致一次之苦，而后者则步步皆苦。

222.

222.

දුජ්ජනෙන [Pg.133] සමං වෙරං, සඛ්‍යඤ්චාපි න කාරයෙ;

උණ්හො දහති චඞ්ගාරො, සීතො කණ්හායතෙ කරං.

莫与恶人结怨，亦莫与之交友；热炭灼手，冷炭污手。

223.

223.

දුජ්ජනො පියවාදී ච, නෙතං විස්සාසකාරණං;

මධු තිට්ඨති ජිව්හග්ගෙ, හදයෙ හලාහලං විසං.

恶人虽言语悦耳，然此非可信之由；其舌尖有蜜，其心中有剧毒。

224.

224.

දුජ්ජනො [Pg.134] පරිහාතබ්බො, විජ්ජායාලඞ්කතොපි ච;

මණිනා භූසිතො සප්පො, කිමෙසො න භයඞ්කරො.

恶人当远离，纵然有学识庄严；如蛇饰以摩尼宝，岂不令人畏惧？

225.

225.

නාළිකෙරසමාකාරා, දිස්සන්තෙපි හි සජ්ජනා;

අඤ්ඤෙ බදරිකාකාරා, බහිරෙව මනොහරා.

善人犹如椰子(nāḷikera)，另有恶人如枣(badarikā)，仅外表悦人。

යථාපි [Pg.135] පන සපක්කා, බහි කණ්ටකමෙව ච;

අන්තො අමතසම්පුණ්ණා, එවං සුජනහදයා.

犹如波那娑(panasa)果熟，外表有刺，内里充满甘露；善人之心亦复如是。

යථා උදුම්බරපක්කා, බහි රත්තකමෙව ච;

එවං කිමිලසම්පුණා, එවං දුජ්ජනහදයා.

犹如优昙钵(udumbara)果熟，其外鲜红，其内充满金毗罗(kimila)虫；恶人之心亦复如是。

226.

226.

දොසභීතො අනාරම්භො, තං කා පුරිසලක්ඛණං;

කොහ්‍යජිණ්ණභයා නනු, භොජනං පරිහීයතෙ.

因畏惧过失而不作为，此岂为丈夫之相？诚然，谁会因害怕不消化而放弃饮食呢？

227.

227.

පයොපානං භුජඞ්ගානං, කෙවලං විසවඩ්ඪනං;

උපදෙසො හි මූළ්හානං, පකොපාය න සන්තියා.

蛇饮牛乳，唯增其毒；教诲愚者，只长其怒，不为寂静。

228.

228.

න [Pg.136] ඨාතබ්බං න ගන්තබ්බං, දුජ්ජනෙන සමං ක්වචි;

දුජ්ජනො හි දුක්ඛං දෙති, න සො සුඛං කදාචිපි.

任何时候，皆不应与恶人共住同行；恶人只带来痛苦，从不给予安乐。

229.

229.

අබද්ධා තත්ථ බජ්ඣන්ති, යත්ථ බාලා පභාසරෙ;

බද්ධාපි තත්ථ මුච්චන්ති, යත්ථ ධීරා පභාසරෙ.

于愚者言谈之处，未缚者亦遭束缚；于智者言谈之处，已缚者亦得解脱。

230.

230.

පරිත්තං [Pg.137] දාරුමාරුය්හ, යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ;

එවං කුසිතමාගම්ම, සාධු ජීවිපි සීදති;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, කුසීතං හීනවීරියං.

犹如乘小木筏于大洋中沉没，亲近懈怠者，善活者亦沉沦；是故当远离彼懈怠、无精进者。

231.

231.

සද්ධාසීලාදිසම්පන්නො[Pg.138], සුමිත්තො සාධුමානුසො;

තාදිසං මිත්තං සෙවෙය්‍ය, වුද්ධිකාමො විචක්ඛණො.

具足信、戒等德，为善友、正直之人；有智者若欲求增长，当亲近如是之友。

232.

232.

දානාදිගුණසෙට්ඨෙහි, මිදිතබ්බො මිත්තො හි ඛො;

තාදිසං අවඞ්කෙනෙව, මනසා භජෙය්‍ය සුධී.

当以布施等殊胜之德衡量善友；智者应以正直之心亲近如是之人。

333.

333.

හිතක්කරො [Pg.139] පරො බන්ධු, බන්ධුපි අහිතො පරො;

අහිතො දෙහජො බ්‍යාධි, හිතං අරඤ්ඤමොසධං.

行益者是殊胜的亲属，亲属亦可为敌；身体所生之病为害，林中之药为益。

234.

234.

පරොක්ඛෙ [Pg.140] කිච්චහන්තාරං, පච්චක්ඛෙ පියවාදිනං;

වජ්ජයෙ තාදිසං මිත්තං, විසකුම්භං පයොමුඛං.

背后破坏事务，当面甜言蜜语；当远离如是之友，犹如毒瓶口涂乳。

135.

135.

ධනහීනෙ චජෙ මිත්තො, පුත්තදාරා සහොදරා;

ධනවන්තෙව සෙවන්ති, ධනං ලොකෙ මහාසඛා.

贫乏之时，朋友、妻儿、兄弟皆会舍弃；唯有富裕者受人奉承，财富是世间的大友伴。

236.

236.

ජානියා [Pg.141] පෙසනෙ භච්චෙ, බන්ධවෙ බ්‍යසනාගමෙ;

මිත්තඤ්ච ආපදිකාලෙ, භරියඤ්ච විභවක්ඛයෙ.

差遣仆役时可知其忠诚，灾祸临头时可知亲属，患难之际可知朋友，财富散尽时可知妻子。

237.

237.

උස්සවෙ බ්‍යසනෙ චෙව, දුබ්භික්ඛෙ සත්තුවිග්ගහෙ;

රාජද්වාරෙ සුසානෙ ච, යො තිට්ඨති සො බන්ධවා.

在庆典、灾厄、饥馑、战乱、王宫门前以及墓地，能常伴左右者，方为真亲属。

238.

238.

න [Pg.142]2 විස්සසෙ අමිත්තස්ස, මිත්තඤ්චාපි න විස්සසෙ;

කදාචි කුපිතෙ මිත්තෙ, සබ්බදොසං පකාසති.

莫信敌人，亦莫全信朋友；因为朋友一旦发怒，便会揭露你所有的过失。

239.

239.

මාතා මිත්තං පිතා චෙති, සභාවා තං තයං හිතං;

කම්මකරණතො චඤ්ඤෙ, භවන්ති හිතබුද්ධියො.

母亲为友，父亲亦然，此二者天生有益；其他人则因其行为而生起善意。

240.

240.

ආපදාසු [Pg.143] මිත්තං ජඤ්ඤා, යුද්ධෙ සූරං ඉණෙ සුචිං;

භරියං ඛීණෙසු විත්තෙසු, බ්‍යසනෙසු ච බන්ධවං.

患难之中可知朋友，战场之上可知勇士，负债之时可知清白者；财富耗尽时可知妻子，灾祸临头时可知亲属。

241.

241.

සකිං දුට්ඨඤ්ච යො මිත්තං, පුන සන්ධාතුමිච්ඡති;

ස මච්චුමුපගණ්හාති, ගබ්භං අස්සතරී යථා.

若有人欲与曾为敌的友人重归于好，他便是在拥抱死亡，犹如骡子怀孕一般。

242.

242.

ඉණසෙසො [Pg.144] අග්ගිසෙසො, රොගසෙසො තථෙව ච;

පුනප්පුනං විවඩ්ඪන්ති, තස්මා සෙසං න කාරයෙ.

剩余的债务、剩余的火苗、以及剩余的疾病，它们都会一再增长；因此，不应留下任何残余。

243.

243.

පදුමංව මුඛං යස්ස, වාචා චන්දනසීතලා;

තාදිසං නො පසෙවෙය්‍ය, හදයෙ තු හලාහලං.

其面如莲花，言语如檀香般清凉；但其心中却怀剧毒。莫亲近如是之人。

244.

244.

න [Pg.145] සෙවෙ ඵරුසං සාමිං, න ච සෙවෙය්‍ය මච්ඡරිං;

තතො අපග්ගණ්හ සාමිං, නෙව නිග්ගහිතං තතො.

莫亲近暴戾的主人，亦莫亲近悭吝的主人；当远离那样的主人，不要被他们所压制。

245.

245.

කුදෙසඤ්ච [Pg.146] කුමිත්තඤ්ච, කුකුලඤ්ච කුබන්ධවං;

කුදාරඤ්ච කුදාසඤ්ච, දූරතො පරිවජ්ජයෙ.

恶国、恶友、恶家族、恶亲属、恶妻、恶仆，皆当远远避开。

246.

246.

සීතවාචො බහුමිත්තො, ඵරුසො අප්පමිත්තකො;

උපමා එත්ථ ඤාතබ්බා, සූරියචන්දරාජූනං.

言语温和者朋友众多，言语粗暴者朋友稀少；此中当知日月之喻。

247.

247.

අහිතා පටිසෙධො ච, හිතෙසු ච පයොජනං;

බ්‍යසනෙ අපරිච්චාගො, ඉතිදං මිත්තලක්ඛණං.

阻止不善之事，引导有益之事，危难时不离弃——此乃朋友的特征。

248.

248.

පියො [Pg.147] ගරු භාවනීයො, වත්තා ච වචනක්ඛමො;

ගම්භීරඤ්ච කථං කත්තා, නො චට්ඨානෙ නියොජකො;

තාදිසං මිත්තං සෙවෙය්‍ය, භූතිකාමො විචක්ඛණො.

可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；智者若欲求繁荣，当亲近如是之友。

පියො [Pg.148] ගරු භාව නීයො, වත්තා ච වචනක්ඛමො;

ගම්භිරඤ්ච කථං කත්තා, නො චට්ඨානෙ නියොජකො.

可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处。

යම්හි එතානි ඨානානි, සංවිජ්ජන්තිධ පුග්ගලෙ;

සො මිත්තො මිත්තකාමෙන, අත්ථකාමානුකම්පතො;

අපි නාසියමානෙන, භජිතබ්බො තථාවිධො.

若于某人具足此等品德，则希求朋友者，为自利与悲悯故，纵使自身正趋败坏，亦应亲近如是之友。

249.

249.

ඔරසං කතසම්බන්ධං, තථා වංසක්කමාගතං;

රක්ඛකො බ්‍යසනෙහි, මිත්තං ඤෙය්‍යං චතුබ්බිධං.

亲生子、结交者、世代相传者、以及危难中的保护者——当知此四种朋友。

250.

250.

පියො ගරු භාවනියො, වත්තා ච වචනක්ඛමො;

ගම්භිරඤ්ච කථං කත්තා, න චට්ඨානෙ නියොජකො;

තං මිත්තං මිත්තකාමෙන, යාවජීවම්පි සෙවියං.

可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；渴望朋友者，应终生亲近如是之友。

පියො ගරු භාවනීයො, වත්තා ච වචනක්ඛමො;

ගම්භිරඤ්ච කථං කත්තා, නො චට්ඨානෙ නියොජකො;

තාදිසං මිත්තං සෙවෙය්‍ය, භූතිකාමො විචක්ඛණො.

可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；智者若欲求繁荣，当亲近如是之友。

රාජකණ්ඩ

王品

251.

251.

මහාජනං [Pg.150] යො රඤ්ජෙති, චතූහිපි වත්ථූහි වා;

රාජාති වුච්චතෙ ලොකෙ, ඉති සල්ලක්ඛයෙ විද්වා.

以四摄事令大众欢喜者，世间称之为王；智者当如是辨识。

252.

252.

දානඤ්ච අත්ථචරියා, පියවාචා අත්තසමං;

සඞ්ගහා චතුරො ඉමෙ, මුනින්දෙන පකාසිතා.

布施、利行、爱语、以及同事；此四摄事，乃是圣者所宣说。

දානම්පි [Pg.151] අත්ථචරියතඤ්ච, පියවාදිතඤ්ච සමානත්තතඤ්ච;

කරියචරියසුසඞ්ගහං බහූනං, අනවමතෙන ගුණෙන යාති සග්ගං;

布施、利行、爱语、以及同事；以这些善行摄受大众，以无瑕之德，得生善趣。

දානඤ්ච පෙය්‍යවජ්ජඤ්ච, අත්ථචරියා ච යා ඉධ;

සමානත්තතා ච ධම්මෙසු, තත්ථ තත්ථ යථාරහං;

එතෙ ඛො සඞ්ගහා ලොකෙ, රථස්සාණීව යායතො.

布施、爱语、利行，以及在诸法中平等对待，各适其所；此等摄事在世间，犹如行进中车轮之轮辖。

253.

253.

දානං සීලං පරිච්චාගං, අජ්ජවං මද්දවං තපං;

අක්කොධං අවිහිංසඤ්ච, ඛන්තී ච අවිරොධනං;

දසෙතෙ ධම්මෙ රාජානො, අප්පමත්තෙන ධාරය්‍යුං.

布施、持戒、舍离、正直、柔和、自制、无嗔、无害、忍辱、以及不违逆；国王应以不放逸之心受持此十法。

254.

254.

එකයාමං [Pg.152] සයෙ රාජා, ද්වියා මඤ්ඤෙව පණ්ඩිතො;

ඝරාවාසො තියාමොව, චතුයාමො තු යාචකො.

国王睡一更，智者睡两更；居家者睡三更，而乞丐则睡四更。

255.

255.

අපුත්තකං ඝරං සුඤ්ඤං, රට්ඨං සුඤ්ඤං අරාජකං;

අසිප්පස්ස මුඛං සුඤ්ඤං, සබ්බසුඤ්ඤං දලිද්දත්තං.

无子之家空虚，无王之国空虚；无技艺者之口空虚，贫穷则一切皆空虚。

256.

256.

ධනමිච්ඡෙ [Pg.153] වාණිජෙය්‍ය, විජ්ජමිච්ඡෙ භජෙ සුතං;

පුත්තමිච්ඡෙ තරුණිත්ථිං, රාජාමච්චං ඉච්ඡාගතෙ.

欲求财富者当经商，欲求知识者当亲近多闻者；欲求子嗣者当娶年轻女子，欲求王臣者当亲近王臣。

257.

257.

පක්ඛීනං බලමාකාසො, මච්ඡානමුදකං බලං;

දුබ්බලස්ස බලං රාජා, කුමාරානං රුදං බලං.

飞鸟之力在于天空，鱼之力在于水中；弱者之力在于国王，孩童之力在于哭泣。

258.

258.

ඛමා [Pg.154] ජාගරියුට්ඨානං, සංවිභාගො දයික්ඛණා;

නායකස්ස ගුණා එතෙ, ඉච්ඡිතබ්බා සතං සදා.

忍耐、警觉与奋起，分享与慈悯；此乃领袖之德，贤者恒应希求。

259.

259.

සකිං වදන්ති රාජානො, සකිං සමණබ්‍රාහ්මණා;

සකිං සප්පුරිසා ලොකෙ, එස ධම්මො සනන්තනො.

王者言出必行，沙门婆罗门亦然；世间善士亦如是，此乃恒常之法。

260.

260.

අලසො ගීහි කාමභොගී න සාධු,අසඤ්ඤතො පබ්බජිතො න සාධු;

රාජා න සාධු අනිසම්මකාරී,යො පණ්ඩිතො කොධනො තං න සාධු.

居家懈怠耽于欲乐者，非善；出家无节制者，非善；君王行事不审慎者，非善；智者怀嗔怒者，非善。

261.

261.

ආයං ඛයං සයං ජඤ්ඤා, කතාකතං සයං ජඤ්ඤා;

නිග්ගහෙ නිග්ගහාරහං, පග්ගහෙ පග්ගහාරහං.

当自知得失，当自辨善恶；应抑者当抑，应扬者当扬。

262.

262.

මාතා [Pg.156] පුත්තකතං පාපං, සිස්සකතං ගුරු තථා;

රාජා රට්ඨකතං පාපං, රාජකතං පුරොහිතො.

母亲因儿子所造之恶而受累，导师亦因弟子所造之恶而受累；国王因国民所造之恶而受累，祭司亦因国王所造之恶而受累。

263.

263.

අක්කොධෙන ජිනෙ කොධං, අසාධුං සාධුනා ජිනෙ;

ජිනෙ කදරියං දානෙන, සච්චෙනාලිකවාදිනං.

以无嗔战胜嗔怒，以善战胜不善；以布施战胜悭吝，以真实战胜妄语者。

264.

264.

අදන්තදමනං [Pg.157] දානං, දානං සබ්බත්ථසාධකං;

දානෙන පියවාචාය, උන්නමන්ති නමන්ති ච.

布施能调伏难调者，布施能成就一切事；以布施与爱语，人能升进亦能谦恭。

අදන්තදමනං [Pg.158] දානං, අදානං දන්තදූසකං;

දානෙන පියවාචාය, උන්නමන්ති නමන්ති ච.

布施能调伏难调者，不布施则败坏已调伏之德行；以布施与爱语，人能升进亦能谦恭。

265.

265.

දානං සිනෙහභෙසජ්ජං, මච්ඡෙරං දොසනොසධං;

දානං යසස්සීභෙසජ්ජං, මච්ඡෙරං කපණොසධං.

布施是亲爱良药，悭吝为嗔恚苦药；布施是名声妙药，悭吝是贫乏苦药。

266.

266.

න රඤ්ඤා සමකං භුඤ්ජෙ, කාමභොගං කුදාචනං;

ආකප්පං රසභුත්තං වා, මාලාගන්ධවිලෙපනං;

වත්ථසබ්බමලඞ්කාරං, න රඤ්ඤා සදිසං කරෙ.

不与君王同席坐，不染欲乐片刻间；莫贪佳肴与滋味，莫染香膏花鬘颜；衣饰莫求同王样，不与君王比装扮。

267.

267.

න [Pg.159] මෙ රාජා සඛා හොති, න රාජා හොති සමකො;

එසො සාමිකො මය්හන්ති, චිත්තෙ නිට්ඨං සණ්ඨාපයෙ.

国王非吾友，亦非吾同侪；“此乃吾之主”，心中恒常怀。

268.

268.

නාතිදූරෙ භජෙ රඤ්ඤො, නච්චාසන්නෙ පවාතකෙ;

උජුකෙ නාතිනින්නෙ ච, න භජෙ උච්චමාසනෙ;

ඡ දොසෙ වජ්ජෙ සෙවකො, අග්ගීව සංයතො තිට්ඨෙ.

侍君莫远亦莫近，不立于风口处；不立于正前，亦不过于低处，不坐于高位。侍者当避此六过，当如事火，谨慎而立。

න [Pg.160] පච්ඡතො න පුරතො, නාපි ආසන්නදූරතො;

න කච්ඡෙ නොපි පටිවාතෙ, න චාපි ඔණතුණ්ණතෙ;

ඉමෙ දොසෙ විවජ්ජෙත්වා, එකමන්තං ඨිතා අහු –

不立身后不趋前，莫近莫离适周全；不依腋下避亲昵，莫逆风而立；不卑不亢，如是诸过皆舍弃，寂然独立于一旁。

269.

269.

ජප්පෙන මන්තෙන සුභාසිතෙන,අනුප්පදානෙන පවෙණියා වා;

යථා යථා යත්ථ ලභෙථ අත්ථං,තථා තථා තත්ථ පරක්කමෙය්‍ය.

以低语、谋略、善语，或以馈赠、传统；无论于何处获得利益，即应于彼处勇猛精进。

270.

270.

කස්සකො [Pg.161] වාණිජො මච්චො, සමණො සුතසීල වා;

තෙසු විපුලජාතෙසු, රට්ඨම්පි විපුලං සියා.

农夫、商人、凡人，沙门或学富戒洁具德人，若彼诸业皆兴盛，邦国自然臻丰亨。

271.

271.

තෙසු [Pg.162] දුබ්බලජාතෙසු, රට්ඨම්පි දුබ්බලං සියා;

තස්මා සරට්ඨං විපුලං, ධාරයෙ රට්ඨභාරවා.

若彼诸业皆衰弱，国祚亦随之衰微；因此，肩负治国之责者，当使国土丰饶。

272.

272.

මහාරුක්ඛස්ස [Pg.163] ඵලිනො, ආමං ඡින්දති යො ඵලං;

රසඤ්චස්ස න ජානාති, බීජඤ්චස්ස විනස්සති.

巨树果实满枝桠，青涩摘取实堪嗟。未品甘甜真妙味，种子亦随落泥沙。

273.

273.

මහාරුක්ඛූපමං රට්ඨං, අධම්මෙන පසාසති;

රසඤ්චස්ස න ජානාති, රට්ඨඤ්චස්ස විනස්සති.

国如巨树荫蔽广，暴虐昏君法度丧；不识民膏滋味美，终教社稷委泥壤。

274.

274.

මහාරුක්ඛස්ස ඵලිනො, පක්කං ඡින්දති යො ඵලං;

රසඤ්චස්ස විජානාති, බීජඤ්ජස්ස න නස්සති.

嘉树硕果累累悬，熟时摘取味方鲜。品尝甘美知真味，留得佳种不毁残。

275.

275.

මහාරුක්ඛූපමං [Pg.164] රට්ඨං, ධම්මෙන යො පසාසති;

රසඤ්චස්ස විජානාති, රට්ඨඤ්චස්ස න නස්සති.

国如巨树荫庇广，以法治国德流长；洞悉世情施妙策，邦基永固祚无疆。

නායක කණ්ඩ

领袖品

276.

276.

අනායකා [Pg.165] විනස්සන්ති, නස්සන්ති බහුනායකා;

ථීනායකා විනස්සන්ති, නස්සන්ති සුසුනායකා.

无领导者则败亡，多领导者亦败亡；有懈怠之领导者则败亡，有躁进之领导者亦败亡。

277.

277.

ගවං [Pg.166] චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

若牛群渡河时，公牛正直而行，则所有牛皆正直而行，因领导者行路正直故。

278.

278.

එවමෙව මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො සචෙ ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා.ගවං චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා ගාවී උජුංයන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

于人类中亦复如是，若有被尊为贤首者，彼若行于正法，何况其余众人。若牛群渡河时，公牛正直而行，则所有牛皆正直而行，因领导者行路正直故。

එවමෙව [Pg.167] මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො සචෙ ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බං රට්ඨං සුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති ධම්මිකො.

于人类中亦复如是，若有被尊为贤首者，彼若行于正法，何况其余众人。若王为法治者，则全国安乐。

279.

279.

නොදයාහ විනාසාය, බහුනායකතා භුසං;

මිලායන්ති විනස්සන්ති, පද්මාන්‍යක්කෙහි සත්තහි.

多主则大为败坏，非为兴盛；犹如莲花，为七日所毁而枯萎。

280.

280.

සුතාරක්ඛො අභියොගො, කුලාරක්ඛො වත්තං භවෙ;

විජ්ජා හි කුලපුත්තස්ස, නායකස්සාපමාදකො.

守护所学在于精勤，守护家风在于德行；学问乃良家子(kulaputta)之所长，不放逸乃领导者之品德。

පුත්තකණ්ඩ

子品

281.

281.

අභිජාතං [Pg.168] අනුජාතං, පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

අවජාතං න ඉච්ඡන්ති, යො හොති කුලගන්ධනො.

智者欲求胜生子(abhijāta)与随生子(anujāta)，不欲求劣生子(avajāta)，彼乃败坏家族者。

282.

282.

පඤ්චට්ඨානානි [Pg.170] සම්පස්සං, පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

භතො වා නො භරිස්සති, කිච්චං වා නො කරිස්සති.

智者见于五事而欲求子：“我等所养之人，彼将奉养我等；或彼将为我等操持事务。”

283.

283.

කුලවංසො චිරං තිට්ඨෙ, දායජ්ජං පටිපජ්ජති;

අථ වා පන පෙතානං, දක්ඛිනං අනුපදස්සති.

“家族传承得以长久，彼将继承遗产；或又为亡者，行追荐布施。”

284.

284.

බහුපුත්තෙ [Pg.171] පිතා එකො, අවස්සං පොසෙති සදා;

බහුපුත්තා න සක්කොන්ති, පොසෙතුං පිතරෙකකං.

一个父亲必定恒常养育众多子女；众多子女却不能赡养一个父亲。

285.

285.

පුත්තං වා භාතරං දුට්ඨු, අනුසාසෙය්‍ය නො ජහෙ;

කින්නු ඡෙජ්ජං කරං පාදං, ලිත්තං අසුචිනා සියා.

若子或兄弟邪恶，应教诲而不应舍弃；手足为不净所染，岂能将其砍断？

වෙජ්ජාචරිය කණ්ඩ

医师品

286.

286.

ආයුබෙදකතාභ්‍යාසො[Pg.173], සබ්බෙසං පියදස්සනො;

අරියසීලගුණොපෙතො, එස වෙජ්ජො විධීයතෙ.

勤习医术，令众人喜见(piyadassī)；具足圣戒德，此可称为良医。

287.

287.

නානාගන්ථජානනඤ්ච, සුදිට්ඨකම්මසම්පදා;

දක්ඛතා හත්ථසීඝතා, පසාදසූරසත්තිතා.

通晓众典籍，诊疗经验丰富；技艺娴熟，手法迅捷，心意澄明，勇毅有力。

288.

288.

සාභාවිකතඞ්ඛණික-ඤාණසුභාසිතාපි ච;

උස්සාහො දබ්බො සබ්බතා, වෙජ්ජාචෙරස්ස ලක්ඛණං;

具足天生之刹那智，亦善于言辞；勤勉、干练、周全，此乃医师之相。

289.

289.

කිලිට්ඨවත්ථං [Pg.174] කොධො ච, අතිමානඤ්ච ගම්මතා;

අනිමන්තිතගමනං, එතෙ පඤ්ච විවජ්ජියා.

污衣、忿怒、傲慢、粗俗、不请自来，此五者当回避。

290.

290.

දිට්ඨකම්මතා [Pg.175] සොචඤ්ච, දක්ඛතා විදිතාගමො;

චත්තාරො සුභිසක්කස්ස, සුගුණා විඤ්ඤුනා මතා.

经验丰富、清净、善巧、通晓传承，此四者乃良医之善德，为智者所称许。

291.

291.

රුජාය ජයලක්ඛණං, රසො ච භෙසජ්ජම්පි ච;

තිලක්ඛණභෙදො චෙව, විඤ්ඤෙය්‍යො භිසක්කෙන වෙ.

病愈之相、药味与药物，此三相之差别，实为医者所应知。

දාසක කණ්ඩ

仆人篇

292.

292.

අන්තොජාතො [Pg.176] ධනක්කීතො, දාසබ්‍යොපගතො සයං;

දාසාකරමරානීතො-ච්චෙවං තෙ චතුධා සියුං.

生于家中者、以财购得者、自愿为仆者，以及因恐惧而为仆者；如是彼等有四种。

293.

293.

පුබ්බුට්ඨා පච්ඡානිපාතී, දින්නස්ස ආදායීපි ච;

සුකතකම්මකරො ච, කිත්තිවණ්ණහරොපි ච.

先主而起，后主而卧，听从吩咐，善作其业，亦能带来美誉。

294.

294.

දාසා 0.0177 පඤ්චෙව චොරය්‍ය-සඛාඤාත්‍යත්තසාදිසා;

තථා විඤ්ඤූහි විඤ්ඤෙය්‍යා, මිත්තදාරා ච බන්ධවා.

仆人有五：如盗贼者、如主人者、如朋友者、如亲族者、如自己者；智者应如是了知朋友、妻子与亲族。

ඉත්ථිකණ්ඩ

妇女篇

295.

295.

ආසා [Pg.178] ලොකිත්ථියො නාම, වෙලා තාසං න විජ්ජති;

සාරත්තා ච පගබ්භා ච, සිඛී සබ්බඝසො යථා;

තස්මා තායො හිත්වාන, බ්‍රූහෙය්‍ය විවෙකං සුධී.

世间女子名为欲望，其欲无有边际；贪爱炽盛且骄纵，犹如吞噬一切之火。是故智者应舍离彼等，培育远离。

ආසා [Pg.179] ලොකිත්ථියො නාම, වෙලා තාසං න විජ්ජති;

සාරත්ථා ච පගබ්භා ච, සිඛී සබ්බඝසො යථා;

තා හිත්වා පබ්බජිස්සාමි, විවෙකමනුබ්‍රූහයං.

世间女子名为欲望，其欲无有边际；贪爱炽盛且骄纵，犹如吞噬一切之火。我将舍离彼等而出家，培育远离。

296.

296.

ලොකෙ හි අඞ්ගනා නාම, කොධනා මිත්තභෙදිකා;

පිසුකා අකතඤ්ඤූ ච දූරතො පරිවජ්ජයෙ.

世间女子，易怒、离间朋友、好诽谤且不知感恩，应远远避开。

297.

297.

යථා නදී ච පන්ථො ච, පානාගාරං සභා පපා;

එවං ලොකිත්ථියො නාම, නාසං කුජ්ඣන්ති පණ්ඩිතා.

犹如河流与道路，酒肆、会堂与饮水处；世间女子亦复如是，智者不应于彼等生嗔。

298.

298.

සබ්බා [Pg.180] නදී වඞ්කගතී, සබ්බෙ කට්ඨමයා වනා;

සබ්බිත්ථියො කරෙ පාපං, ලභමානෙ නිවාතකෙ.

一切河流皆曲行，一切森林皆由木成；所有女子若得隐蔽处，皆会造作恶业。

299.

299.

ඝටකුම්භසමා [Pg.181] නාරී, තත්ථඞ්ගාරසමො පුමා;

තස්මා ඝතඤ්ච අග්ගිඤ්ච, නෙකත්‍ර ඨපයෙ බුධො.

女子如同酥油瓶，男子如同燃烧的炭火；是故智者不应将酥油与火置于一处。

300.

300.

ඉත්ථීනඤ්ච ධනං රූපං, පුරිසානං විජ්ජා ධනං;

භික්ඛූනඤ්ච ධනං සීලං, රාජානඤ්ච ධනං බලං.

女子之财为美貌，男子之财为学识；比丘之财为戒律，国王之财为权力。

301.

301.

පඤ්චාරත්‍යා [Pg.182] සුගන්ධබ්බා, සත්තාරත්‍යා ධනුග්ගහා;

එකමාසා සුභරියා, අඩ්ඪමාසා සිස්සා මලා.

芳香五夜而逝，弓手七夜而衰；良妻一月而厌，弟子半月而成垢。

302.

302.

ජිණ්ණෙ අන්නං පසංසෙය්‍ය, දාරඤ්ච ගතයොබ්බනෙ;

රණපුනාගතෙ සූරං, සස්සඤ්ච ගෙහමාගතෙ.

食物消化后方可赞，妻子青春逝后方可赞；勇士自战场归来后方可赞，谷物入仓后方可赞。

303.

303.

ද්විතිපති [Pg.183] නාරී චෙව, විහාරද්විති භික්ඛු ච;

සකුණො ද්විතිපාතො ච, කතමායාබහුතරා.

有二夫之女子，有二寺之比丘，有二栖之飞鸟，何者诡诈更多？

304.

304.

රත්ති විනා න චන්දිමා, වීචිවිනා ච සාගරො;

හංසවිනා පොක්ඛරණී, පතිවිනා කඤ්ඤා සොභෙ.

无夜则无月，无浪则无海；无天鹅则无莲池，无夫君少女亦放光彩。

305.

305.

අසන්තුට්ඨා [Pg.184] යතී නට්ඨා, සන්තුට්ඨාපි ච පත්ථි වා;

සලජ්ජා ගණිකා නට්ඨා, නිල්ලජ්ජා ච කුලිත්ථියො.

不知足的修行者会毁灭，知足的国王也会毁灭；知羞耻的妓女会毁灭，不知羞耻的良家妇女也会毁灭。

306.

306.

චොරීනං බහුබුද්ධීනං, යාසු සච්චං සුදුල්ලභං;

ථීනං භාවො දුරාජානො, මච්ඡස්සෙවො’දකෙ ගතං.

诡计多端的女子，于彼等中，真实难求；女人的心性难以了知，犹如鱼在水中的行迹。

307.

307.

අනලා [Pg.185] මුදුසම්භාසා, දුප්පූරා තා නදීසමා;

සීදන්ති නං විදිත්වාන, ආරකා පරිවජ්ජයෙ.

彼等言语温柔却贪得无厌，如河流般难以填满；了知会沉溺其中，故应远远避开。

308.

308.

ආවට්ටනී මහාමායා, බ්‍රහ්මචරියවිකොපනා;

සීදන්ති නං විදිත්වාන, ආරකා පරිවජ්ජයෙ.

彼等是诱惑者，具大幻术，能毁坏梵行；了知会沉溺其中，故应远远避开。

309.

309.

ඉත්ථීපි [Pg.186] හි එකච්චියා, සෙය්‍යා පොස ජනාධිප;

මෙධාවිනී සීලවතී, සස්සුදෙවා පතිබ්බතා;

大王啊，亦有某些女子胜于男子，她们有智慧、具戒行、敬事公婆、忠于夫君。

310.

310.

තස්සා යො ජායති පොසො,සූරො හොස දිසම්පති;

තාදිසා සුභගියා පුත්තො,රජ්ජම්පි අනුසාසති.

从此贤女生下之子，能成为英雄或一方之主；如此贤妇之子，甚至能统理国家。

311.

311.

සල්ලපෙ [Pg.187] අසිහත්ථෙන, පිසාචෙනාපි සල්ලපෙ;

ආසීවිසම්පි ආසීදෙ, යෙන දට්ඨො න ජීවති;

න ත්වෙව එකො එකාය, මාතුගාමෙන සල්ලපෙ.

可与持剑者交谈，亦可与毕舍遮交谈；可近于毒蛇，被其咬则不活；然绝不可与一女子独处交谈。

312.

312.

න [Pg.188] හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;

ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, තත්ථ තත්ථ විචක්ඛණා.

男子并非于一切事皆为智者；女子亦可为智者，于彼彼事中善于明辨。

313.

313.

න හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;

ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, ලහුං අත්ථවිචින්තිකා.

男子并非于一切事皆为智者；女子亦可为智者，能迅速思量义理。

314.

314.

කූපොදකං [Pg.189] වටච්ඡායා, සාමාථී ඉට්ඨකාලයං;

සීතකාලෙ භවෙ උණ්හං, උණ්හකාලෙ ච සීතලං.

井水、榕树荫、黑肤女子与砖房；此四者寒时则暖，热时则凉。

315.

315.

ඉත්ථියො එකච්චියාපි, සෙය්‍යා වුත්තාව මුනිනා;

භණ්ඩානං උත්තමා ඉත්ථී, අග්ගූපට්ඨායිකා ඉති.

亦有某些女子，被牟尼称为卓越者；（如说）“妻子是最佳的资具”，以及“首席女侍者”。

පකිණ්ණකකණ්ඩ

杂篇

316.

316.

කුලසීලගුණොපෙතො[Pg.191], සබ්බධම්මපරායණො;

පවීණො පෙසනාජ්ඣක්ඛො, ධම්මජ්ඣක්ඛො විධීයතෙ.

具足族姓、戒、德，通晓诸法；于教令善巧，被立为法之监督者。

317.

317.

වෙදවෙදඞ්ගතත්වඤ්ඤො, ජප්පහොමපරායණො;

ආසීවාදවචොයුත්තො, එස රාජපුරොහිතො.

通晓吠陀与吠陀支之真义，专精于咒诵与祭祀；常宣祝愿之语，此乃国王之祭司。

කප්පො [Pg.192] බ්‍යාකරණං ජොති – සත්ථං සික්ඛා නිරුත්ති ච;

ඡන්දොවිචිති චෙතානි, වෙදඞ්ගානි වදන්ති ඡ.

仪轨(Kappo)、语法(Byākaraṇaṃ)、星占学(Jotisatthaṃ)、语音学(Sikkhā)、词源学(Nirutti)及韵律学(Chandoviciti)，此等被称为六吠陀支。

318.

318.

සකිං වුත්තගහිතත්තො, ලහුහත්ථො ජිතක්ඛරො;

සබ්බසත්ථසමාලොකී, පකට්ඨො නාම ලෙඛකො.

闻一言即能领会，手巧且精通文字；博览一切学问，此人被称为优秀之书写者。

319.

319.

සමත්තනීතිසත්ථඤ්ඤො[Pg.193], වාහනෙ පූරිතස්සමො;

සූරවීරගුණොපෙතො, සෙනාඣක්ඛො විධීයතෙ.

精通全部政论，驾驭训练有素；具足英勇之德，被立为军队总监。

320.

320.

සුධී වාක්‍යපටු, පඤ්ඤො, පරචිත්තොපලක්ඛණො;

ධීරො යථාත්ථවාදී ච, එස දූතො විධීයතෙ.

智者善言辞，具慧能观他心；坚毅且如实语者，此人被立为使者。

321.

321.

පුත්තනත්තගුණොපෙතො, සත්ථඤ්ඤො රසපාචකො;

සූරො ච කථිනො චෙව, සූපකාරො ස වුච්චතෙ.

具足子孙之德，通达学问，善于烹饪；勇猛且坚韧者，此人被称为厨师。

322.

322.

ඉඞ්ගිතාකාරතත්තඤ්ඤො, බලවාපියදස්සනො;

අප්පමාදී සදා දක්ඛො, පතීහාරො ස උච්චතෙ.

善于察言观色，身强且样貌喜见；常勤勉且机敏，此人被称为护卫士。

323.

323.

ඉත්ථිමිස්සෙ කුතො සීලං, මංසභක්ඛෙ කුතො දයා;

සුරාපානෙ කුතො සච්චං, මහාලොභෙ කුතො ලජ්ජා;

මහාතන්දෙ කුතො සිප්පං, මහාකොධෙ කුතො ධනං.

与女人混杂者，何来戒德？食肉者，何来慈悲？饮酒者，何来真实？大贪者，何来羞耻？大懈怠者，何来技艺？大瞋者，何来财富？

324.

324.

සුරායොගො වෙලාලො ච, සමජ්ජචරණඞ්ගතො;

ඛිඩ්ඩා ධුත්තො පාපමිත්තො, අලසො භොගනාසකා.

沉湎饮酒与非时游荡，常去集会；嬉戏、赌博、恶友与懒惰，皆为耗财者。

325.

325.

ජීවන්තාපි [Pg.196] මතා පඤ්ච, බ්‍යාසෙන පරිකිත්තිතා;

දුක්ඛිතො බ්‍යාධිති මූළ්හො, ඉණවා නිච්චසෙවකො.

五种活死人，被简要宣说：受苦者、患病者、愚痴者、负债者、常为仆役者。

326.

326.

නිද්දාලුකො [Pg.197] පමාදො ච, සුඛිතො රොගවාලසො;

කාමුකො කම්මාරාමො ච, සත්තෙතෙ සත්ථවජ්ජිතා.

昏沉、放逸、贪乐、多病、懒惰、好色、乐于世俗作业，此七者为导师所摈弃。

327.

327.

ගොණාහි සබ්බගිහීනං, පොසකා භොගදායකො;

තස්මා හි මාතාපිතූව, මානයෙ සක්කරෙය්‍ය ච.

牛是所有居家者的养育者与财富给予者；因此，应如父母般尊敬和供养它们。

328.

328.

යථා [Pg.198] මාතා පිතා භාතා, අඤ්ඤෙවාපි ච ඤාතකා;

ගාවො නො පරමා මිත්තා, යාසු ජායන්ති ඔසධා.

如同母亲、父亲、兄弟，以及其他亲族；牛是我们的殊胜朋友，从其产生药物。

329.

329.

අන්නදා [Pg.199] බලදා චෙතා, වණ්ණදා සුඛදා තථා;

එතමත්ථවසං ඤත්වා, නාසු ගාවො හනිංසු තෙ.

它们施食、施力、施色，亦复施乐；了知此义利，昔人不杀牛。

330.

330.

යෙ ච ඛාදන්ති ගොමංසං, මාතුමංසංව ඛාදරෙ;

මතෙසු තෙසු ගිජ්ඣානං, දදෙ සොතෙ ච වාහයෙ.

食牛肉者，如同食母肉；彼等死后，应施予鹫鸟，并弃于水流。

331.

331.

ද්විගුණො [Pg.200] ථීනමාහාරො, බුද්ධිචාපි චතුග්ගුණො;

ඡග්ගුණො හොති වායාමො, කාමොත්වට්ඨගුණො භවෙ.

女人的食量是双倍，智慧是四倍；努力是六倍，而欲乐是八倍。

332.

332.

න [Pg.201] ලොකෙ සොභතෙ මූළ්හො, කෙවලත්තපසංසකො;

අපි සම්පිහිතෙ කූපෙ, කතවිජ්ජො පකාසතෙ.

愚者在世间不显耀，他只赞扬自己；即使在被遮蔽的井中，有学问者亦能显耀。

333.

333.

කොසජ්ජං භයතො දිස්වා, වීරියාරම්භඤ්ච ඛෙමතො;

ආරද්ධවීරියා හොථ, එසා බුද්ධානුසාසනී.

见懈怠为怖畏，见精进为安稳；当奋发精进，此乃诸佛之教诲。

334.

334.

විවාදං [Pg.202] භයතො දිස්වා, අවිවාදඤ්ච ඛෙමතො;

සමග්ගා සඛිලා හොථ, එසා බුද්ධානුසාසනී.

见诤论为怖畏，见无诤为安稳；当和合友爱，此乃诸佛之教诲。

335.

335.

පමාදං භයතො දිස්වා, අප්පමාදඤ්ච ඛෙමතො;

භාවෙථට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, එසා බුද්ධානුසාසනී.

见放逸为怖畏，见不放逸为安稳；当修习八支圣道，此乃诸佛之教诲。

336.

336.

ගරහා [Pg.203] ච පසංසා ච, අනිච්චා තාවකාලිකා;

අප්පකාචෙකදෙසාව, න තා ඉක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

ධම්මාධම්මංව ඉක්ඛෙය්‍ය, අත්ථානත්ථං හිතාහිතං.

毁与誉，无常且暂时，微末且片面；智者不应顾念。应观察法与非法，利与非利，益与非益。

කවිදප්පණනීති

诗人明镜论

1.

1.

පඛුක්කූපුරසෙට්ඨස්ස[Pg.204], පච්ඡිමෙ ආසි විස්සුතො;

චතුගාවුතදෙසම්හී, කනරයගාමො සුසොභනො.

在卓越的帕库固城(Pakhukkūpura)西方，有一座著名而美丽的伽那罗耶村(Kanarayagāma)，位于四伽浮陀(gāvuta)之地。

2.

2.

ද්විනො [Pg.205] ද්විවෙක සාකම්හි, තම්හි ජාතෙන ජාතියා;

ලඞ්කාභාරතආදීසු, වුට්ඨපුබ්බ සුතෙසිනා.

生于萨迦历1222年，为求学故，曾遍住于楞伽(Laṅkā)、婆罗多(Bhārata)等地。

3.

3.

විසුතාරාම සීහානං, සික්ඛිතෙන තිපෙටකං;

සන්තිකෙ නවවස්සානි, සංගීතිකිච්චකාරිනා.

于著名寺院之诸师(sīha)处学习三藏，亲近九年，从事结集(saṃgīti)事业。

4.

4.

දක්ඛිණාරාම වාසීනං, සන්තිකෙපි සුවිඤ්ඤුනං;

සික්ඛිතෙන සත්තවීස-වස්සිත්වාන යසස්සිනා.

亦于南寺(Dakkhiṇārāma)之住众及诸智者处，学习二十七年，声名远播。

5.

5.

සුන්දරෙ [Pg.206] පුරසෙට්ඨම්හි, සුන්දරෙ විසුතෙ සුභෙ;

සුන්දරෙ ජොතිපාලම්හි, වසතා ගණවාචිනා.

僧团之导师，住于美丽、著名、吉祥之都城，美丽之光护(Jotipāla)处。

6.

6.

නිස්සාය පෙටකෙ චෙව, අනෙකනීති පොත්ථකෙ;

බහුලෙ ගන්ථසෙට්ඨෙපි, කතොයං විධුමානිතො.

此论乃依三藏、诸尼提(nīti)论及众多善典而作，为智者所推崇。

7.

7.

තිට්ඨතං [Pg.207] අයං මෙ ගන්ථො, සුසාරො යාව සාසනං;

තිට්ඨතෙව සුතෙසීනං, සුසාරං සුපකාසයං.

愿我此论，精华永存，直至教法住世；愿其为求法者，善说妙义。

8.

8.

අනෙන සුවිසිට්ඨෙන, පුඤ්ඤෙනඤ්ඤෙන කම්මුනා;

මනිසිභිගුරූහෙව, ගච්ඡෙය්‍යං අමතං සිවං.

愿我以此殊胜功德及其他善业，如诸贤圣之师，得证不死(amata)吉祥(siva)之境。

‘‘අඞ්ගාරිනො [Pg.210] දානි දුමා භදන්තෙ’’

尊者，如今林木皆如燃炭。

‘‘යථාපි රම්මකො මාසො, ගිම්හානං හොති බ්‍රාහ්මණ;

අතෙ‘ව’ඤ්ඤෙහි මාසෙහි, දුමපුම්ඵෙහි සොභති’’.

婆罗门，夏日诸月中，有悦意之月；此月繁花似锦，远胜于余月。

‘‘වනප්පගුම්බෙ [Pg.211] යථඵුස්සිතග්ගෙ,ගිම්හාන මාසෙ පඨමස්මිං ගිම්හෙ’’ –

犹如林间树梢，繁花初绽，于夏季首月——

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්බාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正等正觉者。

පණාම පටිඤ්ඤා

礼敬与誓言

වත්ථුත්තයං [Pg.212] නමසිත්වා, ආචෙරෙ කවිපුඞ්ගවෙ;

කස්සං ද්වාදසමාසානං, බන්ධං තම්මාසවසිකං.

礼敬三事，以及诸师与诗中之贤；我将创作依于十二月份之诗篇。

1.

1.

චිත්තසම්මතමාසො [Pg.213] හි, අතෙවඤ්ඤෙහි සොභති;

රම්මකමාසො රම්මමාසො, තෙනෙව වොහාරො භවි.

质多月(Citta-māsa)实为殊胜，光华远胜余月；其名悦意之月、可爱之月，皆由此故。

2.

2.

තස්මිං සුචිත්තමාසම්හි, නාගදුමා සුපුප්ඵරෙ;

පුප්ඵන්ති අසනදුමා, වායන්ති කානනෙ හි වෙ.

于此美妙质多月，龙树(nāgaduma)繁花盛开；阿萨那树(asanaduma)亦然，于林中散发芬芳。

3.

3.

සඞ්කන්ත මහුස්සවොපි, තම්හි මාසම්හි වත්තතෙ;

ගන්ධොදකෙහි අඤ්ඤොඤ්ඤං, සිඤ්චමානා සුමොදරෙ.

盛大之新年节(Saṅkanta-mahussava)亦于此月举行；人们互洒香水，欢欣喜悦。

යථාපි [Pg.214] රම්මකො මාසො, ගිම්හානං හොති බ්‍රාහ්මණ;

අතෙ‘ව’ඤ්ඤෙහි මාසෙහි, දුමපුප්ඵෙහි සොභති.

婆罗门，夏日诸月中，有悦意之月；此月繁花似锦，远胜于余月。

සම්බුද්ධො චිත්තමාසස්ස, කාළපක්ඛෙ උපොසථෙ;

පාතොයෙව සමාදාය, පවරං පත්තචීවරං;

අනුකම්පාය නාගානං, නාගදීපමුපාගමි.

正等正觉者于质多月(Citta-māsa)黑分之布萨日，清晨即取殊胜衣钵；为悲悯诸龙，前往龙岛。

4.

4.

වෙසාඛව්හයමාසො තු, සුවිසිට්ඨො සුපාකටො;

ලොකග්ගනාථං පටිච්ච, සන්තෙහි අභිලක්ඛිතො.

卫塞月(Vesākha-māsa)极为殊胜，声名显赫；因世间至上导师之故，为诸贤者所铭记。

5.

5.

තම්හි [Pg.215] වෙසාඛමාසම්හි, චම්පකාපි සුපුප්ඵරෙ;

බොධිං දකෙහි සිඤ්චිත්වා, සජ්ජනා සම්පමොදරෙ.

于此卫塞月，瞻波迦花(campaka)盛开；善人们以水浇灌菩提树，心生欢喜。

6.

6.

වනෙසුව පොතකාපි, පක්ඛන්දන්ති දිසොදිසං;

විකූජන්තා සභාසාය, ජනසොතරසායනං.

林中雏鸟，四处跳跃；以其鸣声，悦人耳根。

දුතියෙ [Pg.216] දිවසෙ භත්ත-කාලෙ ආරොචිතෙ ජිනො;

රම්මෙ වෙසාඛමාසම්හි, පුණ්ණාමායං මුනිස්සරො.

于悦意卫塞月之月圆日，次日饭时，当向胜者(Jina)、牟尼主(Munissara)禀告时。

7.

7.

ජෙට්ඨසම්මතමාසොපි, සොගතජනබ්භන්තරෙ;

විඛ්‍යාතො ලක්ඛඤ්ඤො චෙව, ජෙට්ඨෙන සංයුතො හි වෙ.

被称为杰塔月(Jeṭṭha-māsa)者，于善逝(Sugata)之信众中，声名远播；此月与最上者相应，实具祥瑞之相。

8.

8.

තස්මිංහි ජෙට්ඨමාසම්හි, සුමනා වනමල්ලිකා;

පුප්ඵන්ති ච පවායන්ති, සබ්බජනමනොහරා.

于此杰塔月，素馨(sumanā)与林茉莉(vanamallikā)盛开，香气远播，悦怡众人心。

9.

9.

පරික්ඛණාසුසභාපි, අභවි ම්‍රනමාමණ්ඩලෙ;

ඛෙතලෙ ජෙට්ඨජොතිපි, පජ්ජලි තස්මිඤ්හි වෙ.

于缅甸国(Mranamāmaṇḍala)亦有考试盛会；于此之时，田野间最胜之光(jeṭṭhajoti)闪耀。

10.

10.

ආසාළ්හො නාම මාසොපි, අතීව විසිට්ඨො භවි;

පටිසන්ධිං ගණ්හි බුද්ධො, තස්මිඤ්හි මුනි සුධී.

阿沙荼月(Āsāḷha-māsa)亦极殊胜；于此月，具智慧之牟尼——佛陀，入胎结生(paṭisandhi)。

11.

11.

නික්ඛමිපි ච සම්බුද්ධො, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

උපසම්පදකම්මම්පි, කරොන්ති තස්මිංපි හි.

正等正觉者于此月出离，并初转法轮；人们亦于此月行具足戒(upasampadā)之仪式。

12.

12.

පුන්නාගදුමා පුප්ඵන්ති, පවායන්ති දිසොදිසං;

ආදිච්චො තිට්ඨති තම්හි, උත්තරායානකොටියං.

龙华树(punnāga)繁花盛开，香飘四方；于此之时，日轮正处于北道之极(uttarāyāna-koṭi)。

13.

13.

සීහෙ [Pg.219] සාවණමාසම්හි, සලාකදානමුත්තමං;

දෙන්ති සාධවො මානුසා, සද්දහන්තා වත්ථුත්තයං.

于狮子座(Sīha)萨瓦那月(Sāvaṇa)，贤善之人信奉三宝，行最上筹食之施。

14.

14.

පුප්ඵන්ති කටෙරුහාපි, තම්හි සාවණමාසකෙ;

ඛෙ සවණනක්ඛත්තම්පි, අතීව ජොතයී හි වෙ.

于萨瓦那月(Sāvaṇa)，迦提楼诃花(Kaṭeruhā)亦绽放；萨瓦那星(Savaṇanakkhatta)于空中亦极其闪耀。

15.

15.

වස්සබ්භන්තරභූතෙ ච, සමණා සුගතොරසා;

මාසෙ වාචනඋග්ගණ්හ-කම්මංකංසු සුඛාසයා.

于雨安居(vassabbhantara)期间，善逝之子诸沙门，安乐地进行读诵与学习。

16.

16.

කඤ්ඤාරාසිසම්මතෙහි[Pg.221], පොට්ඨපාදසුමාසකෙ;

නදීසු දකපූරිතා, කටපත්ථතසාදිසා.

于室女座(Kaññārāsi)之颇得婆陀月(Poṭṭhapāda)，江河水满，如同铺开的草席。

17.

17.

නාවාමහාඋස්සවම්පි, කරොන්ති මානුජා තදා;

කීළන්ති සම්පමොදන්ති, විජිතෙ නර නාරියො.

彼时人们亦举行盛大的船节(Nāvāmahāussava)；国土中的男女嬉戏欢庆。

18.

18.

කඤ්චනයමදුමාපි, විකසන්ති තදා හි වෙ;

මෙඝො ථොකං ථොකං හිමං, වස්සති පතතිපි ච.

彼时金双树(Kañcanayamadumā)亦盛开；云层亦降下些许霜雪，亦有飘落。

19.

19.

වස්සිකෙ [Pg.222] අස්සයුජිම්හි, විකසන්ති අනෙකධා;

පදුමාදිදකජානි, පුප්ඵානි මනුඤ්ඤානි වෙ.

于雨季之阿萨由吉月(Assayuja)，悦意的莲花等水生花卉，以多种姿态绽放。

20.

20.

මහාපදීපපන්තීහි, සකලම්‍රනමාභූතලෙ;

පූජෙන්ති ලොකග්ගනාථං, සාධවො සොගතාජනා.

贤善的佛弟子们以巨大的灯列，于整个缅甸大地上，供养世间至上导师。

21.

21.

තපොධනා විචරන්ති, වස්සංවුට්ඨා දිසොදිසං;

සාධවො දානසොණ්ඩාව, සීතායන්ති සුඛන්ති ච.

雨安居已毕，苦行者们(Tapodhanā)四方游行；贤善之人乐于布施，获得清凉与安乐。

22.

22.

කත්තිකමාසසෙට්ඨෙපි[Pg.223], සම්පමොදන්ති මානුජා;

කොසීතකීපුප්ඵානි ච, විකසන්ති වායන්ති ච.

于殊胜的迦提月(Kattika)，人们欢庆；拘翅陀花(Kosītakī)亦绽放，亦随风飘散。

23.

23.

කථිනමහාදානම්පි, දදන්ති සාධවො ජනා;

තදා චන්දකිරණොපි, අතීව පජ්ජොතො අහු.

贤善之人行盛大的迦絺那(Kathina)布施；彼时月光亦极其明亮。

24.

24.

අහොසි හිමපාතො ච, උත්තරවාතො පවායති;

කත්තිකජොතිඡණොපි, අහොසි තස්මිඤ්හි වෙ.

有霜降下，北风吹拂；迦提迦灯节(Kattikajotichaṇa)亦于彼时举行。

25.

25.

ධනුරාසීමාගසිර[Pg.224], මාසෙ හෙමන්තසම්මතෙ;

සත්තිධරසුපූජාව්හ, සභාපි සම්පවත්තිතා.

于人马座(Dhanurāsi)之鹿首月(Māgasira)，此月被视为冬季，名为“持矛者善供养”(Sattidharasupūjā)的集会亦得举行。

26.

26.

දෙවසම්මතපුප්ඵානි, මනුඤ්ඤරුචිරානිපි;

පුප්ඵන්ති තම්හි මාසම්හි, හිමපාතො අහොසි ච.

天神所嘉许的、悦意且美丽的花朵，于彼月盛开，亦有降霜。

27.

27.

වීහයො හොන්ති පක්කා ච, ඛෙත්තෙසු ම්‍රනමාභූතලෙ;

මිගසිරනක්ඛත්තම්පි, ජොතෙති ආකාසඞ්ගණෙ.

于缅甸大地的田野里，稻谷成熟；鹿首(Migasira)星宿亦在天空中闪耀。

28.

28.

මකාරෙ [Pg.225] ඵුස්සමාසෙපි, පුප්ඵන්ති පවායන්ති ච;

සුනීලවල්ලිපුප්ඵානි, ජනමනොහරානිපි.

于摩羯座(Makara)之普萨月(Phussa)，悦人心的深蓝藤蔓花(Sunīlavallī)亦盛开，亦随风飘散。

29.

29.

සෙනාබ්‍යූහම්පි [Pg.226] කරොන්ති, භූපාලා ම්‍රනමාරට්ඨිකා;

සපරිසා උදික්ඛන්ති, හත්ථිඅස්සාදිආදයො.

缅甸诸王亦列军阵；与随从一同检阅象、马等。

30.

30.

තම්හිසී අතිසීතලම්පි, දක්ඛිණායනකොටියං;

අට්ඨාපුණ්ණමදිනම්හි, සූරියො ලොකමානිතො.

彼时亦极其寒冷，在南回归线之端；于第八个满月之日，太阳受世人尊崇。

බොධිතො නවමෙ මාසෙ, ඵුස්සපුණ්ණමියං ජිනො;

ලංකාදීපං විසොධෙතුං, ලඞ්කාදීපමුපාගමි.

证觉后第九月，于普萨月(Phussa)满月日，胜者为净化楞伽岛(Laṅkādīpa)，而至楞伽岛。

31.

31.

කුම්භෙසු [Pg.227] මාඝමාසෙහි, තූලදුමා සුපුප්ඵරෙ;

පුම්තාලා මධුරරසං, මානුජානං දදන්ති ච.

于宝瓶座(Kumbha)之摩伽月(Māgha)，木棉树(tūladumā)盛开；糖棕树(Pumtālā)亦给予人们甜美的汁液。

32.

32.

යාගුමහාඋස්සවොපි, පාකටො ම්‍රනමාභූතලෙ;

අවසෙසසු මෙඝොපි, ථනයං අභිවස්සති.

盛大的粥节(Yāgumahāussava)亦在缅甸大地上闻名；残余的云层亦雷鸣并降雨。

33.

33.

නරනාරී මනුඤ්ඤානි, පදරානි පණ්ඩානි ච;

පුචිමන්දදුමා නව-පත්තානි ධාරෙන්තිපි ච.

男女穿着悦意的鞋履；苦楝树(Pucimanda)亦生出新叶。

34.

34.

මිනෙ [Pg.228] ඵග්ගුණමාසම්හි, සුරභිගන්ධිකා සුභා;

පුප්ඵන්ති වනම්හි දුමා, නවපත්තෙහි සොභරෙ.

于双鱼座(Mīna)之帕古那月(Phagguṇa)，芬芳美丽的树木在森林中盛开，因新叶而显得美丽。

35.

35.

දක්ඛිණදෙසතො තම්හි, වාතො පවායති හි වෙ;

වාළුකපිට්ඨෙ වාලුක-ථූපෙ කත්වාන පූජය්‍යුං.

彼时南风吹拂；人们在沙地上堆沙为塔(Vāḷukathūpa)，并进行供养。

36.

36.

පථමගිම්හ මාසම්හි, නානාදුමාති පුප්ඵරෙ;

තෙන සබ්බම්පි විපිනං, විචිත්තං දස්සනියඤ්හි වෙ.

于初夏之月，各种树木盛开；整个森林因此变得五彩斑斓，赏心悦目。

විසුතෙ ජොතිපාලම්හි, විසුතම්හි නිකෙතනෙ;

වසතා නෙකගන්ථානං, ලෙඛකෙන කතො අයං.

此乃居住于著名住所的著名光护(Jotipāla)所作，其为众多典籍的作者。