ชินจริตย

胜者行传

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

๑.

1.

อุตฺตมํ อุตฺตมงฺเคน นมสฺสิตฺวา มเหสิโน;

นิพฺพาณมธุทํ ปาทปงฺกชํ สชฺชนาลินํ.

以最上之首顶礼最上者、大仙；其莲足赐予涅槃甘露，为善士如蜂般亲近。

๒.

2.

มหาโมหตมํ โลเก ธํเสนฺตํ ธมฺมภากรํ;

ปาตุภูตํ มหาเตชํ ธมฺมราโชทยาจเล.

他破除世间的大痴暗，是正法之日；他大威势地显现，如法王出于日出之山。

๓.

3.

ชนฺตุจิตฺตสเร ชาตํ ปสาทกุมุทํ สทา;

โพเธนฺตํ สงฺฆวนฺทญฺจ สิโลรุกิรณุชฺชลํ.

他常令众生心湖中生起的净信白莲绽放，并启发因戒德之树的光辉而明亮的僧伽大众。

๔.

4.

ตหึ, ตหึ สุวิตฺถิณฺณํ ชินสฺส จริตํ หิตํ;

ปวกฺขามิ สมาเสน สทา’นุสฺสรณตฺถิโก.

那处处广为流传的、胜者有益的行传，我为令常得忆念故，将简要叙述。

๕.

5.

ปณิตํ ตํ สรนฺตานํ ทุลฺลภมฺปิ สิวํปทํ;

อทุลฺลภํ ภเว โภคปฏิลาภมฺหิ กา กถา?

忆念那殊胜者，虽难得的寂静境地亦不难得；于世间获得财富享乐，又何足道哉？

๖.

6.

ตสฺมา ตํ ภญฺญมานํ เม จิตฺตวุตฺตปทกฺกมํ;

สุนฺทรํ มธุรํ สุทฺธํ โสตุโสตรสายนํ.

因此，我所宣说的这篇行传诗句，美妙、甘甜、清净，是听者耳根的甘露。

๗.

7.

โสตหตฺถปุฏา สมฺมา คเหตฺวาน นิรนฺตรํ;

อชรามรมิ’จฺฉนฺตา สาธโว ปริภุญฺชถ.

贤善之人，若欲求不老不死，请以耳为杯，持续不断地善加领受！

๘.

8.

กปฺปสตสหสฺสสฺส จตุนฺนํ จา’ปิ มตฺถเก;

อสงฺเขยฺยานมา’วาสํ สพฺพทา ปุญฺญกามินํ.

在四阿僧祇（asaṅkheyya）又十万劫之前，有一座城，为一切求福者的居所。

๙.

9.

นานารตนสมฺปนฺนํ นานาชนสมากุลํ;

วิจิตฺตาปณ สํกิณฺณํ โตรณ คฺฆิก ภูสิตํ.

它具足种种珍宝，聚集种种人众；遍布多彩的店铺，饰以牌坊与拱门。

๑๐.

10.

ยุตฺตํ ทสหิ สทฺเทหิ เทวินฺทปุรสนฺนิภํ;

ปุรํ อมรสงฺขาตํ อโหสี รุจิรํ วรํ.

有一座名为阿摩罗（Amara）的美妙殊胜之城，具足十种声音，犹如天帝之城。

๑๑.

11.

ตหึ พฺราหฺมนฺวเย ชาโต สพฺพโลกาภิปูชิโต;

มหาทโย มหาปญฺโญ อภิรูโป มโนรโม.

在那里，他生于婆罗门族，为一切世间所敬仰；具大悲大慧，容貌端严，令人心悦。

๑๒.

12.

สุเมโธ นาม นาเมน เวทสาครปารคู;

กุมาโร’สิ ครูนํ โส อวสาเน ชินํกุโร.

有一位名为善慧（Sumedha）的青年，乃胜者之芽，已渡吠陀（veda）之海；在其尊长亡故时，（他如此思惟...）

๑๓.

13.

ราสิวฑฺฒกมจฺเจน ทสฺสิตํ อมิตํ ธนํ;

อเนกสตคพฺเภสุ นิจิตํ ตํ อุทิกฺขิย.

他见到由增财大臣（Rāsivaḍḍhaka）所展示的无量财富，堆积在数百个宝库中。

๑๔.

14.

ธนสนฺนิจยํ กตฺวา อโห มยฺหํ ปิตาทโย;

คตา มาสกเม’กมฺปิ เนวา’ทาย ทิวํ อิติ.

（他思惟道：）“唉，我的父辈们积累财富，去世时连一枚摩沙迦也未带往天界。”

๑๕.

15.

สํเวคมุ’ปยาโต’วจีมนฺเตสี’ติ คุณากโร;

ธนสารํ อิหํ คยฺห คนฺตุํ ยุตฺตนฺติ เม ปน.

那位具德者生起悚惧感，如此思惟：“然而，我理应带着这财富的精髓离去，这对我才是适当的。”

๑๖.

16.

รโหคโต นิสีทิตฺวา สุนฺทเร นิชมนฺทิเร;

เทเห โทโส อุทิกฺขนฺโต โอวทนฺโต’ปิ อตฺตโน.

他独坐于自己美妙的宅邸中，观察身体的过患，并自我训诫。

๑๗.

17.

เภทนํ ตนุโนทุกฺขํ ทุกฺโข ตสฺโส’ทโย’ปิ จ;

ชาติธมฺโม ชราธมฺโม วฺยาธิธมฺโม อหํ อิติ.

“身体的坏灭是苦，它的生起也是苦；我亦不免于生、老、病。”

๑๘.

18.

เอวมา’ทีหิ เทหสฺมึ ทิสฺวา โทเส อเนกธา;

ปุเร เภรึ จราเปตฺวา อาโรเจตฺวาน ราชิโน.

如是多方观察身体的过患后，他在城中命人击鼓宣告，并告知国王。

๑๙.

19.

เภรินาทสุคนฺเธน ยาจกาลิสมาคเต;

ทานกิญฺชกฺขโอเฆน สตฺตาหํ ปีนยี ตโต.

听闻鼓声的芬芳，乞者如蜂群般聚集；于是他以布施的花粉洪流，连续七日满足他们。

๒๐.

20.

ทานคฺคหิมพินฺทูนํ นิปาเตนา’ปิ ธํสนํ;

อยาตํ ตํ วิโลเกตฺวา รตนมฺพุชกานนํ.

他见到布施之物也会坏灭，并展望那尚未抵达、永不坏灭的宝莲林（涅槃）。

๒๑.

21.

รุทโต ญาติสงฺฆสฺส ชลิตานลกานนา;

คชินฺโท วิย เคหมฺหา นิกฺขมิตฺวา มโนรมา.

当亲族哭泣时，他美妙地走出家门，犹如象王走出燃烧的森林。

๒๒.

22.

มหนฺตํ โส มหาวีโร อุปคญฺฉิ หิมาลยํ;

หริจนฺทนกปฺปูราครุคนฺเธหิ วาสิตํ.

那位大雄前往宏伟的喜马拉雅山（Himālaya），那里由青旃檀、樟脑、沉香的香气所熏染。

๒๓.

23.

สุผลฺลจมฺปกาโสกปาฏลีติลเกหิ จ;

ปูคปุนฺนาคนาคาทิปาทเปหิ จ มณฺฑิตํ.

（那里）由盛开的瞻波迦（campaka）、无忧树、波吒厘（pāṭalī）、蒂拉迦（tilaka）树，以及槟榔、普那迦（punnāga）、龙树等树木所庄严。

๒๔.

24.

สีหวฺยคฺฆตรจฺเฉหิ อิภทีปิกปีหิ จ;

ตุรงฺคมาทิเนเกหิ มิเคหิ จ สมากุลํ.

（那里）遍布着狮、虎、鬣狗、象、豹、猴，以及马等众多野兽。

๒๕.

25.

สาฬิการวิหํเสหิ หํสโกญฺจสุเวหิ จ;

กโปตกรวีกาทิสกุนฺเตหิ จ กูชิตํ.

（那里回响着）鹩哥、孔雀、鸿雁、仙鹤、鹦鹉，以及鸽子、迦罗频伽鸟等鸟类的鸣叫。

๒๖.

26.

ยกฺขรกฺขสคนฺธพฺพเทวทานวเกหิ จ;

สิทฺธวิชฺชาธราทีหิ ภูเตหิ จ นิเสวิตํ.

（那里）有夜叉、罗刹、乾闼婆、天神、阿修罗，以及成就者、持明者等众生出没。

๒๗.

27.

มโนสีลินฺทนีโลรุจารุปพฺพตปนฺติหิ;

สชฺฌุเหมาทิเนเกหิ ภูธเรหิ จ ภาสุรํ.

（那里）因红雄黄（manosilā）、蓝宝石（indanīla）、宏伟美丽的山脉，以及银、金等众多山峦而辉煌。

๒๘.

28.

สุวณฺณมณิโสปานเนกติตฺถสเรหิ จ;

โสภิตํ ตตฺถ กีฬนฺตเนกเทวงฺคนาหิ จ.

（那里）因有着金、宝阶梯和众多渡口的湖泊，以及在那里嬉戏的众多天女而庄严美丽。

๒๙.

29.

สีตสีกรสญฺฉนฺนนิชฺฌรานํ สเตหิ จ;

กิณฺณโรรครงฺเคหิ รมฺเมหิ วิราชิตํ.

（那里）因数百个被清凉水珠覆盖的瀑布，以及紧那罗与龙的美妙舞台而壮丽。

๓๐.

30.

สิขณฺฑิสณฺฑนจฺเจหิ ลตานํ มณฺฑเปหิ จ;

เสตวาลุกสญฺฉนฺนมาลเกหิ จ มณฺฑิตํ.

为孔雀群的舞蹈、藤蔓的亭阁，以及白沙覆盖的庭院所庄严。

๓๑.

31.

สุวณฺณมณิมุตฺตาทิ อเนกรตนากรํ;

อิจฺฉนฺตานํ ชนาลีนํ ปุญฺญกิญฺชกฺขมา’ลยํ.

那里是黄金、珠宝、珍珠等众多宝藏的矿藏，是希求福德之人的归宿。

๓๒.

32.

ตม’ชฺโฌคยฺห โส ธีโร สหสฺสกฺเขน มาปิเต;

ทิสฺวา อิสิปริกฺขาเร ปณฺณสาลวเร ตหึ.

那位智者深入其中，在那里看见由帝释天(Sahassakkha)所造的仙人用品和殊胜的叶屋。

๓๓.

33.

อิสิเวสํ คเหตฺวาน วิหรนฺโต สมาหิโต;

สตฺตาห’พฺภนฺตเร ปญฺจ อภิญฺญ’ฏฺฐวิธา’ปิ จ.

他穿上仙人的装束，安住于定中；在七天之内，证得了五神通和八等至。

๓๔.

34.

อุปฺปาเทตฺวา สมาปตฺติสุเขเน’จ ตโปธโน;

นภสา ทิวเส’กสฺมึ คจฺฉนฺโต ชนตํ อิสิ.

那位苦行者生起等至之乐；一日，那位仙人经由空中去到众人那里。

๓๕.

35.

โสเธนฺตม’ญฺชสํ ทิสฺวา โอตริตฺวา นภา ตหึ;

อิติ ตํ ชนตํ ปุจฺฉิ กสฺมา โสเธถ อญฺชสํ.

他看见众人在清理道路，便从空中降落到那里；他如此问那些人：“你们为何清理这条路？”

๓๖.

36.

สุเมธ ตฺวํ นชานาสิ ทีปงฺกรตถาคโต;

สมฺโพธิมุ’ตฺตมํ ปตฺวา ธมฺมจกฺกม’นุตฺตรํ.

“善慧(Sumedha)，你不知道吗？燃灯(Dīpaṅkara)如来已证得无上正觉，转动无上法轮。

๓๗.

37.

ปวตฺเตตฺวาน โลกสฺส กโรนฺโต ธมฺมสงฺคหํ;

รมฺมํ รมฺมปุรํ ปตฺวา วสตี’ห สุทสฺสเน.

他为世间转动法轮，做着法的摄益；已抵达悦人的兰马城(Rammapura)，住在这善见(Sudassana)精舍中。”

๓๘.

38.

ภิกฺขุสตสหสฺเสหิ จตูหิ วิมเลหิ ตํ;

นิมนฺตยิมฺห ทาเนน มยํ โลเกกนายก.

“我们已邀请那位世间唯一的领导者，连同四十万无垢的比丘，要以布施来供养他们。

๓๙.

39.

ตสฺส อาคมนตฺถาย มคฺคํ โสเธม จกฺขุม;

อิติ โสตสฺส โส ตสฺส สุขํ เทนฺโต ชโน’พฺรวึ.

为了那位具眼者的到来，我们正在清理道路。”那些人如此说，为听闻此言的他(善慧)带来了喜悦。

๔๐.

40.

พุทฺโธ’ติ วจนํ สุตฺวา ปีติโย’ทคฺคมานโส;

สกภาเวน สณฺฐาตุํ เนวสกฺขิ คุณากโร.

听到“佛陀”这个词，他心生大喜悦；这位功德的矿藏无法保持镇定。

๔๑.

41.

เตนา’รทฺธญฺชสา ธีโร ยาจิตฺวาน ปเทสกํ;

ลภิตฺวา วิสมํ ฐานํ สมํ กาตุํ สมารภิ.

于是，那位智者请求负责一小段路，在得到一处不平的地方后，他便开始将它弄平。

๔๒.

42.

นา’ลงฺกเตเยว ตหึ ปเทเส,โลเกกนาโถ สนรามเรหิ;

สมฺปูชิโต โลกหิโต มเหสิ,วสีหิ สทฺธึ ปฏิปชฺชิ มคฺคํ.

在他那块地方还没铺好时，那位世间唯一的怙主、世间的利益者、为天人所崇敬的大仙，已与众位自在者一同走上那条路。

๔๓.

43.

ฉพฺพณฺณรํสิชาเลหิ ปชฺชลนฺตํ ตถาคตํ;

อาคจฺฉนฺตํ ตหิ ทิสฺวา โมทมาโน วิจินฺตยิ.

看见如来为六色光网所围绕，炽燃而来，他满心欢喜地思惟道：

๔๔.

44.

ยนฺนูนิ’มสฺส ธีรสฺส เสตุํ กตฺวาน กทฺทเม;

สกตฺตานํ นิปชฺชเย สสงฺฆสฺส มเหสิโน.

“我何不为这位智者在泥泞中造一座桥，让我自己为这位大仙和他的僧团躺下（作为桥梁）？”

๔๕.

45.

ทีฆรตฺตาม’ลํ ตํ เม หิตาย จ สุขาย จ;

อิจฺเจ’วํ จินฺตยิตฺวาน นิปนฺโน’โส ชินงฺกุโร.

“这将在长夜中为我带来利益与安乐。”如此思惟后，这位佛陀的幼芽便躺下了。

๔๖.

46.

ปโพเธตฺวาน ทิสฺวาน จารุโลจนปงฺกเช;

ปุน’เป’วํ วิจินฺเตสิ นิปนฺโน ธิติมา ตหึ.

那位坚毅之人躺在那里，当他看到佛陀那对美丽的莲花眼时，心中豁然开朗，又如此思惟：

๔๗.

47.

อิจฺเฉยฺยํ เจ’หม’ชฺเช’ว หนฺตฺวา’นนฺตรเณ ภเว;

สงฺฆสฺส นวโก หุตฺวา ปวิเสยฺยํ ปุรํ วรํ.

“倘若我愿意，今天就能断尽烦恼，作为僧团中的一名新学比丘，进入那座殊胜的城市(涅槃)。”

๔๘.

48.

กิม’ญฺญาตกเวเสน กฺเลสนิพฺพาปเณน เม;

อยํ พุทฺโธ’ว’หํ พุทฺโธ หุตฺวา โลเก อนุตฺตโร.

“我何必以不为人知的身份去熄灭烦恼呢？我将像这位佛陀一样，成为世间无上的佛陀。

๔๙.

49.

ชนตํ ธมฺมนาวาย ตาเรตฺวาน ภวณฺณวาว;

นิพฺพาณปุรมา’เนตฺวา เสยฺยํ เม ปรินิพฺพุตํ.

用佛法之舟将众人渡过生存的海洋，把他们带到涅槃城后，我再般涅槃，那会更好。”

๕๐.

50.

อิจฺเจ’วํ จินฺตยิตฺวาน นิปนฺโน กทฺทเม ตหึ;

สุวณฺณกทลิกฺขนฺธสนฺนิโภ โส’ติ โสภติ.

如此思惟后，他躺在那泥泞中，犹如一株金色的芭蕉树干，闪耀发光。

๕๑.

51.

ฉพฺพณฺณรํสีหิ วิราชมานํ,ทิสฺวา มนุญฺญํ สุคตตฺตภาวํ;

สญฺชาตปีตีหิ อุทคฺคจิตฺโต,สมฺโพธิยา ฉนฺทม’กาสิ ธีโร.

看见善逝悦意的色身闪耀着六色光芒，那位智者生起喜悦，心意高昂，立下了证得正觉的愿望。

๕๒.

52.

อาคนฺตฺวาน ตหึ ฐานํ อิสึ ปงฺเก นิปนฺนกํ;

โลกสฺส เสตุภูโต’ปิ เสตุภูตํ ตม’ตฺตโน.

来到那个地方，看见那位躺在泥泞中的仙人——他(佛陀)虽是世间的桥梁，而此人(善慧)却成了他(佛陀)的桥梁。

๕๓.

53.

ทิสฺวา อุสฺสีสเก ตสฺส ฐตฺวา โลเกกเสตุโน;

โลเกกโลจโน ธีโร ทีปงฺกรตถาคโต.

世间唯一的眼目、世间唯一的桥梁、那位智者燃灯如来，看见他之后，便站立在他的头边。

๕๔.

54.

โคตโม นาม นาเมน สมฺพุทฺโธ’ยํ อนาคเต;

ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ สาวเก จ ปุราทิเก.

他向面前的弟子们授记道：“此人于未来世，将成为一位名叫乔达摩(Gotama)的正自觉者。”

๕๕.

55.

อิทํ วตฺวาน กตฺวาน สสงฺโฆ ตํ ปทกฺขิณํ;

ปูเชสิ อฏฺฐมุฏฺฐิหิ กุสุเมหิ คุณปฺปิโย.

说完此话，那位喜爱功德者(佛陀)便与僧团一同右绕他，并以八把鲜花供养他。

๕๖.

56.

อิติ กาตูน ปายาสิ สสงฺโฆ โลกนายโกว;

รมฺมกํ นาม นครํ รมฺมารามาลยาลยํ

如此行事后，世间导师便与僧团一同离去，前往名为兰马迦(Rammaka)的城市，那是一座拥有悦人园林与住所的城市。

๕๗.

57.

ชินสฺส วจนํ สุตฺวา อุฏฺฐหิตฺวาน ปงฺกโต;

มุทิโต เทวสงฺเฆหิ กุสุมาทีหิ ปูชิโต.

听闻胜者的话语后，他从泥泞中站起，心生欢喜，并接受天众以鲜花等所作的供养。

๕๘.

58.

ปลฺลงฺกมา’ภุชิตฺวาน นิสีทิ กุสุมาสเน;

มหาตโป มหาปญฺโญ สุเมโธ ทมิตินฺทฺริโย.

大苦行者、大智慧者、诸根调伏的善慧，在花座上结跏趺坐。

๕๙.

59.

เทวา ทสสหสฺเสสุ จกฺกวาเฬสุ โมทิตา;

อภิตฺววึสุ ตํ ธีรํ นิสินฺนํ กุสุมาสเน.

一万个轮围世界中的天神们心生欢喜，他们赞颂那位坐在花座上的智者。

๖๐.

60.

นิสินฺโน อุปธาเรสิ ธมฺเม พุทฺธกเร ตทา;

กิมุทฺธํ วา อโธ วา’ปิ ทิสาสุ วิทิสาสุ จ.

那时，他坐着思惟那些能成就佛陀的法，无论是在上方、下方、四方或四隅。

๖๑.

61.

อิจฺเจ’วํ วิจินนฺโต โส สกลํ ธมฺมธาตุกํ;

อทฺทกฺขิ สกสนฺตาเน ปฐมํ ทานปารมึ.

如此思惟着整个法界，他看见自己相续中的第一波罗蜜——布施波罗蜜。

๖๒.

62.

เอวเม’วํ คเวสนฺโต อุตฺตรึ ปารมี วิทู;

สพฺพา ปารมิโย ทิสฺวา อตฺตโน ญาณจกฺขุนา.

这位智者如此寻求其余的波罗蜜，以自己的智慧之眼看见了所有波罗蜜。

๖๓.

63.

สํสาเร สํสรนฺโต โส พหุํ ทุกฺขํ ติติกฺขิย;

คเวสนฺโต’มตํ สนฺโต ปูเรตฺวา ทานปารมึ.

他在轮回中流转，忍受了许多痛苦，这位贤善者寻求不死，圆满了布施波罗蜜。

๖๔.

64.

สตฺตนํ กปฺปรุกฺโข’ว จินฺตามณิ’ว กามโท;

อิจฺฉิติจฺฉิตมนฺนาทึ ททนฺโต ททตํ วโร.

他犹如众生的如意树，犹如能满足愿望的如意宝珠，施予所愿的食物等，他是施者中的最胜者。

๖๕.

65.

ตารกาหิ พหุํ กตฺวา นเภ จารุวิโลจเน;

อุปฺปาเฏตฺวา ททํ ธีโร ยาจกานํ ปโมทิโต.

智者欢喜地将美丽的眼睛从眼中取出，数量比天上的星星还多，施予乞求者。

๖๖.

66.

มหิยา ปํสุโต จา’ปิ สมุทฺโททกโต’ธิกํ;

ททํ สรีรมํสญฺจ โลหิตมฺปิ จ อตฺตโน.

他所施予的身体血肉，比大地的尘土和海中的水还要多。

๖๗.

67.

โมลินา’ลงฺกเต สีเส’ธิกํ กตฺวา สิเนรุโต;

กมฺปยิตฺวา มหึ เทนฺโต สุเต จา’ปิ สกงฺคตาว.

他施予装饰着发髻的头颅，比须弥山还多；他甚至施予自己的亲生儿女，令大地为之震动。

๖๘.

68.

สีลเนกฺกมฺมปญฺญาที ปูเรตฺวา สพฺพปารมี;

เวสฺสนฺตรตฺตภาเว’ วมฺปตฺวา ตมฺภา จุโต ปน.

圆满了戒、出离、智慧等所有波罗蜜，在达到韦桑达拉(Vessantara)的生命形态后，他从那里命终。

๖๙.

69.

อุปฺปชฺชิตฺวา สุราวาเส สุนฺทเร ตุสิเต ปุเร;

วสนฺโต สุจิรํ กาลํ ภุตฺวานา’ตนฺตสมฺปทํ.

他投生于美丽的天界兜率天(Tusita)城，在那里长久居住，享受无尽的财富。

๗๐.

70.

กตญฺชลีหิ เทเวหิ ยาจิโต ทิปทุตฺตโม;

สมฺโพธาย มหาวีร กาโล ตุยฺหนฺติอาทินา.

这位两足之尊被诸天合掌请求：“大雄，您证得正觉的时机已到。”如此等等。

๗๑.

71.

วิโลเกตฺวาน กาลาทึ ญตฺวา กาลนฺติ โพธิยา;

ปฏิญฺญํ เทวสงฺฆสฺส ทตฺวา นนฺทนกานนํ.

他观察时机等，了知已是觉悟之时，便向天众作出承诺，离开了欢喜林(Nandana)。

๗๒.

72.

คนฺตฺวาน เทวสงฺเฆหิ สุคตึ คจฺฉิ’โต จุโต;

อภิตฺถุโต มหาปญฺโญ จวิตฺวาน ตโต อิธ.

这位大智慧者在众天神的赞叹中，从天界命终，由天众伴随着投生于此善趣。

๗๓.

73.

สุสชฺชิตงฺโครุตุรงฺคมากุเล,วิจิตฺตนานาปณปณฺยสมฺปเท;

มโนรมุตฺตุงฺคชินฺทราชิเต,วิภูสิเต โตรณเกตุราสิหิ.

那里挤满了装饰精美的骏马，拥有各种奇特的商品和货物，耸立着令人愉悦的高大宫殿，并以牌坊和旗帜装饰着。

๗๔.

74.

อลงฺกตฏฺฏาลวิสาลมาลเย,สุโคปุเร สุนฺทรสุนฺทราลเย;

สุทสฺสนีเย กปิฬวฺหเย ปุเร,ปุรินฺททสฺสา’ปิ ปุรสฺส หาสเก.

在美丽的迦毗罗卫(Kapiḷavatthu)城，有装饰精美的瞭望台和宽敞的房屋，有美丽的城门和美丽的住宅，它甚至令帝释天之城也为之失色。

๗๕.

75.

ภูปาลโมฬิรตนาลินิเสวิตงฺฆิ,ปงฺเกรุหํ วิมลเนกคุณาธิวาสํ;

โอกฺกากราชกุลเกตุมนาถนาถํ,สุทฺโธทนํ นรปตึ ปวรํ ปฏิจฺจ.

依止于殊胜的净饭王(Suddhodana)，其莲足为诸国王的宝冠所礼敬，他是众多无瑕功德的居所，是奥嘎咖(Okkāka)王族的旗帜，是无依者的依怙主。

๗๖.

76.

โส สชฺฌุทามธวลามลทสฺสนีย,โสณฺฑาย สํคหิตเสตวรารจินฺทํ;

จนฺทาวทาตวรวารณราชวณฺณํ,สนฺทสฺสยิตฺว สุปิเนน วิสาลปญฺโญ.

大智慧者以梦境示现，化为一头犹如月亮般皎洁的殊胜象王，他洁白如新磨的贝壳，以象鼻执持着一朵殊胜的白莲花。

๗๗.

77.

พิมฺพาธราย วิกจุปฺปลโลจนาย,เทวินฺทจาปรติจฑฺฒนภูลตาย;

สมฺปุณฺณโสมฺมวิมลินฺทุวรานนาย,โสวณฺณหํสยุคจารุปโยธราย.

其唇如频婆果，其眼如盛开的青莲，其眉胜过帝释天之弓，其面如圆满、寂静、无垢的月亮，其双乳如一对金鹅般美丽。

๗๘.

78.

ปาทารวินฺทกรปลฺลวสุนฺทราย,โสวณฺณวณฺณตนุวณฺณวิราชิตาย;

สีลาทิเนก คุณภูสนภูสิตาย,มายาย ราชวนิตายุ’ปคญฺฉิ กุจฺฉึ.

其莲足和嫩叶般的手美丽，其身色如金色般闪耀，以戒等众多功德庄严着，他进入了王妃摩耶(Māyā)的腹中。

๗๙.

79.

ปฏิสนฺธิกฺขเณ ตสฺส ชาตา’เนกวิธพฺภุตา;

อถา’ยํ คหิตารกฺโข นเรหิ อมเรหิ จ.

在他结生的刹那，出现了许多种类的奇迹；于是，他受到人类和天人的守护。

๘๐.

80.

มนุญฺญรตฺตมฺพุชกณฺณิกาย,มา’สีนสิงฺคีปฏิมา’ว รมฺมา;

สุวณฺณวณฺโณ ทิปทานมินฺโท,ปลฺลงฺกมา’ภุญฺฉิย มาตุคพฺเภ.

这位人中之主，肤色金黄，犹如一尊可爱的黄金雕像，在母胎中，于可意的红莲花蕊上结跏趺坐。

๘๑.

81.

มณิมฺหิ วิปฺปสนฺนมฺหิ รตฺตสุตฺตมิ’วา’วุตํ;

มาตุจิตฺตมฺพุชํ ธีโร โพธยนฺโต ปทิสฺสติ.

他被看见，犹如穿过清澈宝珠的红线，令母亲的心莲绽放。

๘๒.

82.

ทสมาสาวสานมฺหิ เทวี รญฺโญ กเถสิ’ทํ;

มยฺหํ ญาติฆรํ เทว คนฺตุมิ’จฺฉาม’หํ อิติ.

十个月期满时，王后对国王说：“大王，我希望能去我亲戚的家。”

๘๓.

83.

รญฺโญ’ถ สมนุญฺญตา คจฺฉนฺติ กุลม’ตฺตโน;

มหตา ปริหาเรน ทิพฺพญฺชส สมญฺชเส.

得到国王的允许后，她便在盛大的仪仗护送下，踏上宛如天界般平坦的道路，前往自己的家族。

๘๔.

84.

สุรภิกุสุมสณฺฑาลงฺกตสฺสาลสณฺฑํ,สมทหมรมาลาคียมานคฺคนาทํ;

นยนวิหคสงฺเฆ อวฺหยนฺตํ’ว ทิสฺวา,วิปุลรตินิวาสํ ลุมฺพินีกานนํ ตํ.

她看见了那蓝毗尼(Lumbinī)园林，一个无边喜乐的居所：那里的娑罗树林装饰着芬芳的花丛，回响着天人们欢唱的悦耳歌声，悦目的鸟群仿佛在发出邀请。

๘๕.

85.

วิปุลตรรตึ สา ตมฺหิ กาตูน รมฺเม,อมรยุวติลีลาจารุลีลาภิรามา;

วิกสิตวรสาลสฺโส’ปคนฺตฺวาน มูลํ,สยม’ตินมิเต กํ สาลสาขํ อคณฺหิ.

她在那可爱之处心生极大喜悦，仪态优雅，犹如天女般迷人。她走到一棵盛开的娑罗树下，握住一根自行垂下的树枝。

๘๖.

86.

ตสฺมึ ขเณ กมฺมชมาลุต’สฺสา,จลึสุ สานีหิ ปริกฺขิปิตฺวา;

เทวึ ชโน ตํ อภิปาลยนฺโต,ตมฺหา ปฏิกฺกมฺม สุสณฺฐิตา’ถ.

就在那一刻，她的产痛生起。人们用帷幕将王后围住，然后退到一旁，整齐地站好。

๘๗.

87.

สคจารุเหมวลยาทิวิภูสิเตน,อจฺจนฺตตมฺพนขรํสิสมุชฺชเลน;

ตุลาติโกมลสุรตฺตกเรน สาขํ,โอลมฺพ ตตฺถ มชเนสิ ฏฺฐิตา’ว ธีรํ.

她以那只手握住树枝，站立着生下了那位智者。她的手装饰着美丽的黄金手镯等饰物，因其极红的指甲所发出的光芒而闪耀，如棉絮般极为柔软且色泽红润。

๘๘.

88.

โสวณฺณวณฺณตนุวณฺณวิราชมานํ,เนตฺตาภิรามมตุลํ อตุลาย คพฺภา;

สมฺมา ปสาริตกรงฺฆียุคาภิรามํ,ปงฺเกรุหา กณกหํสมิ’โว’ตรนฺตํ.

身色金黄，光辉灿烂；从无与伦比的母胎中，诞生了悦目且无与伦比者；其手足伸展，姿态优美，犹如金天鹅从莲花中降临。

๘๙.

89.

พฺรหฺมา มนคฺฆรติวฑฺฒนเหมชาล,มา’ทาย เตน อุปคมฺม ปฏิคฺคเหตฺวา;

‘‘สมฺโมท เทวิ อย ม’คฺคตโร สุโต เต,ชาโต’’ติ ตาย ปุรโต กถยึสุ ฐตฺวา.

诸梵天手持能增长无价之喜悦的金网，上前接住了他；他们站在王后面前说道：“天女，请欢喜吧！你这位最卓越的儿子已经诞生了！”

๙๐.

90.

ชายนฺติ เสสมนุชา มลมกฺขิตงฺคา,ชาโต ปเน’ส ปวโร ทิปทานมินฺโท;

อจฺจนฺต สณฺหมลกาสิกวตฺถกมฺหิ,นิกฺขิตฺตนคฺฆตรจารุมณี’ว สุทฺโธ.

其余的人出生时身体沾染污秽，但这位两足中的尊主诞生时却是清净的；犹如一颗无价的美丽宝珠，被放置在极其细软洁净的迦尸（Kāsika）布上。

๙๑.

91.

เอว’มฺปิ สนฺเต สภโต’ปคนฺตฺวา,ทฺเว วาริธารา สุภคสฺส เทเห;

ชเนตฺติเทเห’ปิ อุตุํ มนุญฺญํ,คาหาปยุํ มงฺคลกิจฺจตาย.

即便如此，从空中降下两道水流，一道落在吉祥者的身上，一道落在母亲的身上，为行吉祥之事而使他们身体舒适。

๙๒.

92.

เตสํ กรํ รติกรา อชินปฺปเวณี,มา’ทาย เตน อุปคมฺม ปฏิคฺคเหสุํ;

เทวา ทุกูลมยจุมฺพฏเกน วีรํ,เตสํ กรํ นรวรา นรสีหราชํ.

四天王从他们（诸梵天）手中，用一张令人喜悦的黑羚羊皮接住了他；诸天神从他们（四天王）手中，用一块细布垫接住了这位英雄；卓越的人们从他们（诸天神）手中，接住了这位人中狮子王。

๙๓.

93.

เตสํ กรา รติกโร วิมโล’ว จนฺโท,จกฺกงฺกิโตรุจรเณหิ มหีตลสฺมึ;

สมฺมา ปติฏฺฐิย ปุรตฺถิมกํ ทิสํ โส,โอโลกยิตฺถ กมลายตโลจเนหิ.

从他们（人们）手中下来后，他，这位如无瑕明月般令人喜悦者，用他那标有轮相的卓越双足稳立于大地之上；他面向东方，以莲花般广阔的双眼环顾四周。

๙๔.

94.

เอกงฺคนา เนกสตานิ จกฺก,วาฬาน’เหสุํ สนรามรา’ถ;

ธีรํ สุคนฺธปฺปภูตีหิ เตสุ,สมฺปูชยนฺตา อิทม’พฺรวึสุ.

那时，人天众聚集，成千上万的铙钹和鼓乐响起；他们以香等物品供养那位贤哲，并如此说道：

๙๕.

95.

นตฺเถ’ตฺถ ตุมฺเหหิ สโม สุธีส,เอโก ปุมา’ป’คฺคตโร กุโต’ติ;

เอวํ ทิสา โลกิย โลกนาโถ,ตเปกฺขมาโน สทิส’มฺปิ เอกํ.

“在此世间，没有与你相等者，贤哲啊，又怎会有比你更卓越的人呢？”就这样，这位世界之主环顾十方，寻找哪怕一个与自己相等的人。

๙๖.

96.

อุตฺตรา’ภิมุโข สตฺตปทํ คนฺตฺวา กเถสิ’ทํ,‘‘อคฺโค’หมสฺมิ โลกสฺส เชฏฺโฐ เสฏฺโฐ’’ติอาทิกํ.

他面朝北方，走了七步，然后说道：“我是世间第一，我是世间最长，我是世间最胜。”等等。

๙๗.

97.

อนญฺญสาธารณนาทมุ’ตฺตมํ,สุราสุรพฺรหฺมนรินฺทปูชิตํ;

นรินฺท’มาทาย คโต มหาชโน,สุสชฺชิตํ ตํ กปิฬวฺหยํ ปุรํ.

发出那无与伦比的无上吼声之后，这位为天神、阿修罗、梵天和人王所尊敬者，被众人簇拥着，去往那装饰华美的、名为迦毗罗（Kapila）的城市。

๙๘.

98.

ภาราติภารนคปาทปเมรุราชํ,สพฺพ’มฺปิ สาครชลํ วหิตุํ สมตฺถา;

ชาตกฺขเณ,ปิ คุณภารม’สยฺหมานา,สงฺกมฺปยี’ว ปถวี ปวรสฺส ตสฺส.

大地能够承载山岳、树木和须弥山王（Merurāja）的沉重负担，也能容纳所有海洋之水；然而，在那位卓越者诞生的刹那，它却仿佛无法承受其功德的重量而震动起来。

๙๙.

99.

รมึสุ โสณา หริเณหิ สทฺธึ,กากา อุลูเกหิ มุทคฺคุทคฺคา;

สุปณฺณราชูหิ มโหรคา จ,มชฺชารสงฺฆา’ปิ จ อุนฺทุเรหิ.

狗与鹿一同嬉戏，乌鸦与猫头鹰欢欣雀跃，大蛇与金翅鸟王（Supaṇṇarājū）、猫群与老鼠也都和睦相处。

๑๐๐.

100.

มิคา มิคินฺเทหิ สมาคมึสุ,ปุตฺเตหิ มาตาปิตโร ยเถ’ว;

นาวา วิเทส’มฺปิ คตา สเทสํ,คตา’จ กณฺฑํ สรภงฺคสตฺถุ.

鹿与狮子相聚，犹如父母与子女；去往异国的船只返回了本国，萨拉邦咖（Sarabhaṅga）老师的箭也回到了箭筒。

๑๐๑.

101.

นานาวิราคุชฺชลปงฺกเชหิ,วิภูสิโต สนฺตตรงฺคมาโล;

มหณฺณโว อาสิ ตหึ ชล’มฺปิ,อจฺจนฺตสาตตฺตมุ’ปาคมาสิ.

大海洋溢着连绵的波浪，点缀着各种色彩绚丽的莲花；其中的海水也变得极其甘甜。

๑๐๒.

102.

สุผุลฺลโอลมฺพกปงฺกเชหิ,สมากุลตฺตํ คคนํ อคญฺฉิ;

ชหึสุ ปกฺขี คมนํ นภมฺหิ,ฐิตา’จ สินฺธู’ปิ อสนฺทมานา.

天空遍布盛开下垂的莲花；鸟儿停止了在空中的飞行，江河也静止不流。

๑๐๓.

103.

อกาลเมฆปฺปิยสงฺคเมน,มหีวธู โสมฺมตมา อโหสิ;

มรูหิ วสฺสาปิตเนกปุปฺผ,วิภูสิเตนา’ติวิภูสิตาว.

大地新娘因与非时之云的愉悦结合而变得无比喜悦；她本已因风神降下的万千花朵而装饰，如今更显华美。

๑๐๔.

104.

สุผุลฺลมาลาภรณาภิรามา,ลตงฺคนา’ลึคิตปาทปินฺทา;

สุคนฺธกิญฺชกฺขวรมฺพเรหิ,ทิสงฺคนาโย อติโสภยึสุ.

怀抱着树丛的藤蔓女郎，以盛开的花环为饰，显得分外美丽；她们以芬芳花粉作成的华服，令四方天女大放光彩。

๑๐๕.

105.

สุคนฺธธูเปหิ นภํ อเสสํ,ปวาสิตํ รมฺมตรํ อโหสิ;

สุราสุรินฺทา ฉนเวสธารี,สํคีติยุตฺตา วิจรึสุ สพฺเพ.

整个天空充满了芬芳的香气，变得更加宜人；天神主与阿修罗主们都穿着节日的盛装，载歌载舞地四处游行。

๑๐๖.

106.

ปิยํวทา สพฺพชนา อเหสุํ,ทิสา อเสสา’ปิ จ วิปฺปสนฺนา;

คชา’ติคชฺชึสุ นทึสุ สีหา,เหสารโว จา’สิ ตุรงฺคมานํ.

所有人都言语和善，四方都变得极其清朗；大象发出巨吼，狮子咆哮，马匹也发出嘶鸣。

๑๐๗.

107.

สเวณุวีณา สุรทุนฺทุภี นเภ,สกํ สกํ จารุสรมฺปโมจยุํ;

สปพฺพตินฺทปฺปุถุโลกธาตุยา,อุฬารโอภาสวโย มโนรโม.

在天空中，天鼓伴随着笛声和琴声，各自发出悦耳的声音；在包含山王和广阔大地的世界体系中，出现了一道壮丽悦目的光明。

๑๐๘.

108.

มนุญฺญคนฺโธ มุทุสีตลานิโล,สุขปฺปทํ วายิ อเสสชนฺตุโน;

อเนกโรคาทุปปีฬิตํคิโน,ตโต ปมุตฺตา สุขิโน สิยุํ ชนา.

一阵带着怡人香气的柔和凉风吹拂着，为一切众生带来安乐；那些身体为各种疾病所折磨的人们，都得以解脱而变得快乐。

๑๐๙.

109.

วิชมฺภมานามิตวาฬวีชนิปฺป,-ภาภิรามํ ภุวนํ อโหสิ.มหึหิ เภตฺวา จุ’ทกานิ สนฺทยุํ,คมึสุ พุชฺชา อุชุคตฺตตํ ชนา.

世间因无数毒虫的消失而光辉悦目；大地裂开，泉水涌出；驼背的人们身体也变直了。

๑๑๐.

110.

อนฺธา ปงฺคุลนจฺจานิ ลีโลเปตานิ เปกฺขยุํ;

สุณึสุ พธิรา มูค คีติโย’ปิ มโนรมา.

盲人看见了跛子们优美的舞蹈；聋人听见了，哑巴也唱出了悦耳的歌曲。

๑๑๑.

111.

สิตลตฺตมุ’ปาคญฺฉิ อวีจคฺคิ’ปิ ตาวเท;

โมทึสุ ชลชา ตสฺมึ ชนฺตโว ปหสึสุ จ.

无间（Avīci）地狱之火也即刻变得清凉；水生生物在那时欢喜，众生也欢笑起来。

๑๑๒.

112.

ขุปฺปิปาสาภิ ภูตานํ เปตานํ อาสิ โภชนํ;

โลกนฺตเร’ปิ อาโลโก อนฺธการนิรนฺตเร.

为饥渴所苦的饿鬼有了食物；在毫无间隙的黑暗笼罩的界间（Lokantara）地狱，也出现了光明。

๑๑๓.

113.

อติเรกตรา ตาราวฬิจนฺททิวากรา;

วิโรจึสุ นเภ ภูมิคตานิ รตนานิ จ.

天空中的星辰、月亮和太阳都比往常更加明亮地照耀着，地下的宝藏也发出了光芒。

๑๑๔.

114.

มหีตลาทโย เภตฺวา นิกฺขมฺม อุปรูปริ;

วิจิตฺตปญฺจวณฺณา’สุํ สุผุลฺลวิปุลมฺพุชา.

大地等处迸裂，莲花层层向上涌现；它们是五彩缤纷、盛开而巨大的莲花。

๑๑๕.

115.

ทุนฺทุภาที จ’ลงฺการา อวาทิต อฆฏฺฏิตา;

อจฺจนฺตมธุรํ นาทํ ปมุญฺจํสุ มหีตเล.

鼓等乐器与饰物，未经弹奏或敲击，在大地上发出极其甜美的声音。

๑๑๖.

116.

พทฺธา สงฺขลิกาทีหิ มุญฺจึสุ มนุชา ตโต;

ภุวเน ภวนทฺวารกวาฏา วิวฏา สยํ.

被锁链等束缚的人们由此获得解脱；世间的屋门自动开启。

๑๑๗.

117.

‘‘ปุเร กปิฬวตฺถุมฺหิ ชาโต สุทฺโธทนตฺรโช;

นิสชฺช โพธิมณฺเฑ’ติ อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ.’’

“往昔在迦毗罗卫城（Kapiḷavatthu），净饭王（Suddhodana）之子诞生；此人将坐于菩提座（bodhimaṇḍa），必成佛陀。”

๑๑๘.

118.

เจลุกฺเขปาทโย จา’ปี ปวตฺเตนฺตา ปโมทิตา;

กีฬึสุ เทวสงฺฆา เต ตาวตึสาลเย ตทา.

那时，在三十三天（Tāvatiṃsa）的天宫里，那些天神众欢喜地玩着抛掷衣物等游戏。

๑๑๙.

119.

อิทฺธิมนฺโต มหาปญฺโญ กาลเทวลตาปโส;

สุทฺโธทนนรินฺทสฺส ธีมโต โส กุลูปโค.

具神通、大智慧的苦行者迦罗提婆罗（Kāladevala），他是明智的净饭王的王室顾问。

๑๒๐.

120.

โภชนสฺสาวสานมฺหิ ตาวตึสาลยํ คโต;

คนฺตฺวา ทิวาวิหาราย นิสินฺโน ภวเน ตหึ.

用餐完毕，他前往三十三天(Tāvatiṃsa)的天宫；为作日住，他坐在那里的殿堂中。

๑๒๑.

121.

ฉนเวสํ คเหตฺวาน กีฬนฺเต เต อุทิกฺขิย;

สนฺโตสการณํ ปุจฺฉิ เตสํ เต’ปิ น’มพฺรวุํ.

他看见他们身着节庆的服装嬉戏，便询问他们喜悦的原因，但他们没有告诉他。

๑๒๒.

122.

สุตฺวา ตํ ตตฺตโต ตมฺหา ปีติโย’ทคฺคมานโส;

ตาวเทโว’ปคนฺตฺวาน สุทฺโธทนนิเวสนํ.

从他们那里听闻实情后，他内心喜悦昂扬，立即前往净饭王(Suddhodana)的住所。

๑๒๓.

123.

ปวิสิตฺวา สุปญฺญตฺเต นิสิสฺโส อาสเน อิสิ;

‘‘ชาโต กิร มหาราช ปุตฺโต เต นุตฺตโร สุธิ.

仙人进入后，在精心铺设的座位上坐下，说道：“大王，听说您的儿子诞生了，他是一位无上的智者。

๑๒๔.

124.

ทฏฺฏฺฐุ’มิจฺฉาม’หํ ตํ’’ติ อาห ราชา อลงฺกตํ;

อานาเปตฺวา กุมารํ ตํ วนฺทาเปตุ’มุปาคมี.

仙人说：“我希望能见到他。”国王命人将装饰好的王子带来，然后走上前去，想让王子礼拜那位仙人。

๑๒๕.

125.

กุมารภูตสฺส’ปิ ตาวเทว คุณานุภาเวน มโนรมานิ;

ปาทารวินฺทา ปริวตฺติย’คฺคา ปติฏฺฐิตา มุทฺธนิ ตาปสสฺส.

然而，就在那时，还是孩童的王子，凭借其功德威力，他那双殊胜的莲足自行翻转，安住于苦行者的头顶上。

๑๒๖.

126.

เตนตฺตภาเวน นรุตฺตมสฺส,น วนฺทิตพฺโพ ติภเวปิ โกจิ;

ติโลกนาถสฺส สเจ หิ สีสํ,ตปสฺสิโน ปาทตเล ฐเปยฺยํ.

这位人中至尊，在三界中不应礼拜任何人。如果我让这位三界之主的头置于我这苦行者的脚下，

๑๒๗.

127.

ผาเลยฺยมุทฺธา ขลุ ตาปสสฺส ปคฺคยฺห โส อญฺชลิมุตฺตมสฺส;

อฏฺฐาสิ ธีรสฺส คุณณฺณวสฺส นาเสตุ’มตฺตาน’มยุตฺตกนฺติ.

苦行者的头颅必将碎裂。于是他向那位至高者、智者、功德如海者举起合掌，站了起来，心想：“毁掉自己是不当的。”

๑๒๘.

128.

ทิสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ นรินฺโท เทวาติเทวสฺส สกตฺรชสฺส;

ปาทารวินฺทาน’ภิวนฺทิ ตุฏฺโฐ วิจิตฺตจกฺกงฺกิตโกมลานิ.

人王见到自己儿子——这位天中之天的奇迹后，心生欢喜，礼拜了他那双柔软、并印有各种轮相的莲足。

๑๒๙.

129.

ยทา’สิ รญฺโญ ปุถุวปฺปมงฺคลํ ตทา ปุรํ เทวปุรํ’ว สชฺชิตํ;

วิภูสิตา ตา ชนตา มโนรมา สมาคตา ตสฺส นิเกตมุตฺตมํ.

当国王举行盛大的耕作节时，都城装饰得如同天城；衣着华丽、令人悦目的民众聚集到他那绝佳的住所。

๑๓๐.

130.

วิภูสิตงฺโค ชนตาหิ ตาหิ โส ปุรกฺขโต ภูสนภูสิตตฺรชํ;

ตมา’ทยิตฺวา’ตุลวปฺปมงฺคลํ สุรินฺทลีลาย คโต นริสฺสโร.

那位人主，自身装饰华丽，在民众的簇拥下，带着他那佩戴着饰物的儿子，以天帝(surinda)般的气派，前往那无与伦比的耕作节。

๑๓๑.

131.

นานาวิราคุชฺชลจารุสานิ ปริกฺขิเต กมฺหิ จ ชมฺพุมูเล;

สยาปยิตฺวา พหิมงฺคลํ ตํ อุทิกฺขิตุํ ธาติคณา คมึสุ.

在一棵阎浮树(jambu)下，其处由种种鲜艳美丽的华盖围绕，（保姆们）让王子躺下后，便成群前去观看庆典了。

๑๓๒.

132.

สุวณฺณตาราทิวิราชมาน’วิตานโชตุชฺชลชมฺพุมูเล;

นิสชฺช ธีโร สยเน มนุญฺเญ’ฌานํ สมาปชฺชิ กตาวกาโส.

在阎浮树(jambu)下，由饰有金星等的华盖之光辉照亮着；得到机会后，那位智者在悦意的卧榻上坐下，进入了禅那。

๑๓๓.

133.

สุวณฺณพิมฺพํ วิย ตํ นิสินฺนํ ฉายญฺจ ตสฺสา ฐิตเม’ว ทิสฺวา;

ตมพฺรวี ธาติชโน’ปคนฺตฺวา ‘‘ปุตฺตสฺส เต อพฺภุตมี’ทิสนฺติ.’’

保姆们见到他端坐如金像，而树影也静止不动，便上前对国王说：“您儿子的这事实在是奇迹！”

๑๓๔.

134.

วิสุทฺธจนฺทานนภาสุรสฺส สุตฺวาน ตํ ปงฺกชโลจนสฺส;

สวนฺทนํ เม ทุติย’นฺติ วตฺวา ปุตฺตสฺส ปาเท สิรสา’ภิวนฺทิ.

国王听闻了关于他那面如净月、眼如莲花的儿子的那件事后，说道：“这是我的第二次礼拜。”然后以头顶礼其子之足。

๑๓๕.

135.

ตทญฺญานิปิ โลกสฺมึ ชาตา’เนกวิธพฺภุตา;

ทสฺสิตา เม สมาเสน คนฺถวิตฺถารภีรุนา.

此外，世间发生的其他种种奇迹，因我畏惧篇幅冗长，而仅作了简要的展示。

๑๓๖.

136.

ยสฺมึ วิจิตฺตมณิมณฺฑิตมนฺทิรานํ,นานาวิตานสยนาสนมณฺฑิตานํ;

นิสฺเสณิ เสณิ ปุถุภูมิกภูสิตานํ,ติณฺณํ อุตูนม’นุรูปม’ลงฺกตานํ.

那里的宫殿以种种宝饰庄严，以种种华盖、床座、坐具庄严，以成排的阶梯和宽广的楼层庄严，并为适应三时而装饰。

๑๓๗.

137.

สิงฺเคสุ รํสินิกรา สุรมนฺทิรานํ,สิงฺเคสุ รํสิมปหาสกรา’ว นิจฺจํ;

อาทิจฺจรํสิ วิย ปงฺกชกานนานิ,โลกานนมฺพุชวนานิ วิกาสยนฺติ.

天宫顶上的光芒，恒常犹如在嘲弄日轮的光辉；它们使世人脸庞的莲林绽放，犹如日光使莲花林绽放。

๑๓๘.

138.

นานา มณิวิจิตฺตาหิ ภิตฺตีติ วนิตา สทา;

วินา’ปิ ทปฺปณจฺฉายํ ปสาเธนฺติ สกํ ตนุํ.

在以种种宝饰庄严的墙壁前，女子们即便没有镜影，也总能装饰自己的身体。

๑๓๙.

139.

เตลาสนคสงฺกาสํ วิโลจนรสายนํ;

สุธาลงฺกตปาการวลยํ ยตฺถ ทิสฺสเต.

在那里，可见到悦目如眼药山的景象，以及以白灰粉饰的环形围墙。

๑๔๐.

140.

อินฺทนีโลรุวลยํ นานา รตนภูสิตํ;

ทิสฺสเต’ว สทา ยสฺมึ ปริขาเนกปงฺกชา.

在那里，总能见到以种种宝物装饰的巨大蓝宝石环，以及有众多莲花的护城河。

๑๔๑.

141.

ปตฺวาน วุทฺธึ วิปุเล มนุญฺเญ,ภุตฺวาน กาเม จ ตหึ วสนฺโต;

คจฺฉํ ติโลเกกวิโลจโน โส,อุยฺยานกีฬาย มหาปถมฺหิ.

他在那广阔悦意之处成长，享受着欲乐，安住于彼；那位三界之独眼者，为去园林游乐，正走在大道上。

๑๔๒.

142.

กเมน ชิณฺณํ พฺยธิตํ มตญฺจ,ทิสฺวาน รูปํ ติภเว วิรตฺโต;

มโนรมํ ปพฺพชิตญฺจ รูปํ,กตฺวา รตึ ตมฺหิ จตุตฺถวาเร.

他依次见到老、病、死之相，对三有生起厌离；第四次见到悦意的出家相时，他于此心生喜爱。

๑๔๓.

143.

สุผุลฺลนานาตรุสณฺฑมณฺฑิตํ สิขณฺฑิสณฺฑาทิทิชูปกูชิตํ;

สุทสฺสนียํ วิย นนฺทนํ วนํ มโนรมุยฺยานม’คา มหายโส.

彼大名声者前往那悦意的园林，其处以各种盛开的树丛装饰，孔雀等鸟类鸣叫不绝，美如欢喜林(Nandana vana)。

๑๔๔.

144.

สุรงฺคนา สุนฺทรสุนฺทรีนํ มโนรเม วาทิตนจฺจคีเต สุรินฺทลีลาย;

ตหึ นรินฺโท รมิตฺว กามํ ทิปทาน’มินฺโท.

在那里，人中之主，两足之尊，在美貌天女们悦耳的乐、舞、歌中，以天帝(surinda)之姿尽情享受欲乐。

๑๔๕.

145.

อาภุชิตฺวาน ปลฺลงฺกํ นิสินฺโน รุจิราสเน;

การาเปตุม’จินฺเตสิ เทหภูสน’มตฺตโน.

他结跏趺坐于庄严之座上，心想应庄严自身。

๑๔๖.

146.

ตสฺส จิตฺตํ วิทิตฺวาน วิสฺสกมฺมสฺสิ’ทํพฺรวี;

อลงฺกโรหิ สิทฺธตฺถ’มิติ เทวานมิสฺสโร.

诸天之主（帝释天）知其心意，对毗首羯磨(Vissakamma)说：“去庄严悉达多(Siddhattha)！”

๑๔๗.

147.

เตนา’ณตฺโต’ปคนฺตฺวาน วิสฺสกมฺโม ยสสฺสิโน;

ทสทุสฺสสหสฺเสหิ สีสํ เวเฐสิ โสภนํ.

受其命令，毗首羯磨(Vissakamma)随即前往，以万匹细布为那位名声显赫者庄严地缠绕头部。

๑๔๘.

148.

ตนุํ มนุญฺญมฺปิ อกาสิ โสภนํ,อนญฺญสาธารณลกฺขณุชฺชลํ;

วิจิตฺตนานุตฺตมภูสเนหิ โส,สุคนฺธิคนฺธุปฺปลจนฺทนาทินา.

他（毗首羯磨）以各种无上饰物，以及芬芳的香、青莲(uppala)、旃檀(candana)等，将那焕发着无与伦比之独特相好的身体，妆点得可爱而庄严。

๑๔๙.

149.

วิภูสิโต เตน วิภูสิตงฺคินา,ตหึ นิสินฺโน วิมเล สิลาตเล;

สุรงฺคนาสนฺนิภสุนฺทรีหิ โส,ปุรกฺขโต เทวปตีว โสภติ.

他被（毗首羯磨）庄严后，肢体华饰，安坐于无垢石板上；他被貌似天女的丽人簇拥着，犹如天主般光彩照人。

๑๕๐.

150.

สุทฺโธทนนรินฺเทน เปสิตํ สาสนุตฺตมํ;

‘‘ปุตฺโต เต ปุตฺต ชาโต’’ติ สุตฺวาน ทีปทุตฺตโม.

两足之尊听闻净饭王所传之无上讯息：“儿子，你的儿子出生了！”

๑๕๑.

151.

‘‘มม’ชฺช พนฺธนํ ชาตํ’’อิติ วตฺวาน ตาวเท;

สมิทฺธํ สพฺพกาเมหิ อคมา สุนฺทรํ ปุรํ.

他随即说道：“今日，我已生起系缚。”便前往那充满一切欲乐的殊胜城。

๑๕๒.

152.

ฐิตา อุปริปาสาเท กิสาโคตมิ ตํ ตทา;

ราเชนฺตํ สตรํสิ’ํว ราชํ ทิสฺวา กเถ สิ’ทํ.

那时，瘦乔达弥(Kisāgotamī)立于宫殿之上，见到国王如百道光芒者般辉煌，便说道：

๑๕๓.

153.

‘‘เยสํ สูนุ อยํ ธีโร ยา จ ชายา อิมสฺส ตุ;

เต สพฺเพ นิพฺพุตา นูน สทา’นูนคุณสฺส เว’’.

“这位恒具圆满功德的智者，他的父母以及他的妻子，想必都已得到寂静了。”

๑๕๔.

154.

อิตี’ทิสํ คิรํ สุตฺวา มนุญฺญํ ตาย ภาสิตํ;

สญฺชาตปีติยา ปีโน คจฺฉมาโน สกาลยํ.

听闻她所说的如此悦耳之语，他心中生起喜悦，喜悦充满地返回自己的住所。

๑๕๕.

155.

สีตลํ วิมลํ หารึ หารํ ตํ รติวฑฺฒนํ;

เปเสตฺวา สนฺติกํ ตสฺสา โอมุญฺจิตฺวาน กณฺฐโต.

他解下颈上那清凉、无垢、迷人且增添喜悦的项链，将其送至她处。

๑๕๖.

156.

ปาสาทม’ภิรูหิตฺวา เวชยนฺตํ’ว สุนฺทรํว;

นิปชฺชิ เทวราชา’ว สยเน โส มหารเห.

他登上宫殿，其华美如胜利殿(Vejayanta)，卧于珍贵卧榻之上，犹如天帝一般。

๑๕๗.

157.

สุนฺทรี ตํ ปุรกฺขตฺวา สุรสุนฺทริสนฺนิภา;

ปโยชยึสุ นจฺจานิ คีตานิ วิวิธานิ’ปิ.

貌似天女的丽人簇拥着他，表演了各种舞蹈和歌唱。

๑๕๘.

158.

ปพฺพชฺชาภิรโต ธีโร ปญฺจกาเม นิราลโย;

ตาทิเส นจฺจคีเต’ปิ น รมิตฺวา มโนรเม.

智者乐于出家，对五欲无所执着；即使面对如此悦意的歌舞，他亦不为所动。

๑๕๙.

159.

นิปนฺโน วิสฺสมิตฺวาน อีสกํ สยเน ตหึ;

ปลฺลงฺกมา’ภุชิตฺวาน มหาวีโร มหีปติ.

他卧于彼卧榻上稍作休息，这位大地之主、大雄者便结跏趺坐。

๑๖๐.

160.

นิสินฺโน’ว’เนกปฺปการํ วิการํ,ปทิสฺวาน นิทฺทุปคานํ วธูนํ;

คมิสฺสามิ’ทานี’ติ อุพฺพิคฺคจิตฺโต,ภเว ทฺวารมูลํ’ปคนฺตฺวาน รมฺมํ.

他坐着，看见那些熟睡女子的种种丑态，心中感到不安，想道：“我现在就该走了！”于是他来到那悦意的殿门前。

๑๖๑.

161.

ฐเปตฺวาน สีสํ สุภุมฺมารกสฺมึ,สุณิสฺสามิ ธีรสฺส สทฺทนฺติ ตสฺมึ;

นิปนฺนํ สุทนฺตํ ปสาทาวหนฺตํ,สหายํ อมจฺจํ มหาปุญฺญวนฺตํ.

他看见那位具大福德的同伴兼大臣，他善于调伏，能引人净信，正躺卧着，头枕在华美的门槛上，以便能听到智者的声音。

๑๖๒.

162.

อจฺฉนฺนสวนํ ฉนฺนํ อามนฺเตตฺวา กเถสิ’ทํ;

‘‘อาเนหิ อิติ กปฺเปตฺวา กนฺถกํ นาม สินฺธวํ.’’

他向那耳朵未被遮蔽的阐那(Channa)说道：“去备好名为犍陟(Kanthaka)的信度马，把它牵来。”

๑๖๓.

163.

โส ฉนฺโน ปติคณฺหิตฺวา ตํ คิรํ เตน ภาสิตํ;

ตโต คนฺตฺวาน กปฺเปตฺวา สีฆมา’เนสิ สินฺธวํ.

阐那领受了他所说的话，于是他去准备好，迅速牵来了信度马。

๑๖๔.

164.

อภินิกฺขมนํ ตสฺส ญตฺวา วรตุรงฺคโม;

เตน สชฺชิยมาโน โส เหสารวมุ’ทีรยิ.

那匹良马知道他要出离，当它被准备时，它发出了嘶鸣声。

๑๖๕.

165.

ปตฺถริตฺวาน คจฺฉนฺตํ สทฺทํ ตํ สกลํ ปุรํ;

สพฺเพ สุรคณา ตสฺมึ โสตุํ นา’ทํสุ กสฺสจิ.

那声音传遍了整个城市，但所有的天神都让它不被任何人听到。

๑๖๖.

166.

อถ โส สชฺชนานนฺโท อุตฺตมํ ปุตฺตม’ตฺตโน;

ปสฺสิตฺวา ปฐมํ คนฺตฺวา ปจฺฉา พุทฺโธ ภวาม’หํ.

于是他，为善人所喜悦者，心想：“我先去看看我那优秀的儿子，之后我将成为佛陀。”

๑๖๗.

167.

จินฺตยิตฺวาน เอว’มฺปิ คนฺตฺวา ชายานิเวสนํ;

ฐเปตฺวา ปาททุ’มฺมาเร คีวํ อนฺโต ปเวสิย.

如此思忖后，他来到妻子的住处，将脚放在门槛上，把头伸进去。

๑๖๘.

168.

กุสุเมหิ สมากิณฺเณ เทวินฺทสยนูปเม;

นิปนฺนํ มาตุยา สทฺธึ สยเน สกม’ตฺรชํ.

在那铺满鲜花、如同天帝卧榻的床上，他的儿子正和母亲一起躺着。

๑๖๙.

169.

วิโลเกตฺวาน จินฺเตสิ อิติ โลเกกนายโก;

สจา’หํ เทวิยา พาหุม’ปเนตฺวา มม’ตฺรชํ.

世间唯一的导师看了一眼，心想：“如果我移开王妃的手臂去抱我的儿子……”

๑๗๐.

170.

คณฺหิสฺสาม’นฺตราย’มฺปิ กเรยฺย คมนสฺส เม;

ปพุชฺฌิตฺวา มหนฺเตน เปเมเน’สา ยโสธรา.

“……那么耶输陀罗(Yasodharā)醒来后，会因巨大的爱而成为我离去的障碍。”

๑๗๑.

171.

พุทฺโธ หุตฺวา ปุนา’คมฺม ปสฺสิสฺสามี’ติ อตฺรชํ;

นราธิโป ตทา ตมฺหา ปาสาทตลโต’ตริ.

“我成佛后会再回来看我的儿子。”于是，这位人主从那宫殿的楼层下来。

๑๗๒.

172.

เปสลานนกรงฺฆิปงฺกชา หาสเผนภมุวีจิภาสุรา;

เนตฺตนีลกมลา ยโสธราโกมุที’ว นยนาลิปตฺถิตา.

耶输陀罗(Yasodharā)：她可爱的脸、手、足犹如莲花；笑容如泡沫，眉如波浪，焕发光彩；双眼是青莲花，如夜莲般为众目所希求。

๑๗๓.

173.

สมตฺโถ อสฺส โก ตสฺสา ชหิตุํ เทหสมฺปทํ;

วินฺทมาโน วินา ธีรํ ฐิตํ ปรมิมุทฺธนิ.

除了那位已达至高顶峰的智者，谁能舍弃她那完美的身体？

๑๗๔.

174.

‘‘อสฺโส สามิ มยานีโต กาลํ ชาน รเถสภ’’;

อิติ อพฺรวิ ฉนฺโน โส ภูปาลสฺส ยสสฺสิโน.

于是，阐那(Channa)对那位荣耀的君王说道：“主人，马我已经牵来了。车主中的雄牛啊，请知晓时机。”

๑๗๕.

175.

มหีปติ ตทา สุตฺวา ฉนฺเนโน’ทีริตํ คิรํ;

ปาสาทา โอตริตฺวาน คนฺตฺวา กนฺถกสนฺติกํ.

当时，君王听了阐那所说的话，从宫殿下来，走到犍陟(Kanthaka)身边。

๑๗๖.

176.

ตสฺสิ’ทํ วจนํ ภาสิ สพฺพสตฺตหิเต รโต;

‘‘กนฺถก’ชฺเช’กรตฺตึ มา ตาเรหิ’’ สนรามรํ.

他，乐于一切众生之利益者，对它说了这话：“犍陟，今夜不要嘶鸣，以免惊动人天。”

๑๗๗.

177.

โลกมุ’ตฺตารยิสฺสามิ พุทฺโธ หุตฺวา อนุตฺตโร;

ภวสาครโต โฆรชราทิมกรากรา.’’

“我将成为无上佛陀，度脱世间，使其脱离那以老等为巨鳄、充满怖畏的轮回大海。”

๑๗๘.

178.

อิทํ วตฺวา ตมา’รุยฺห สินฺธวํ สงฺขสนฺนิภํ;

คาหาเปตฺวาน ฉนฺเนน สุทฬฺหํ ตสฺส วาลธึ.

说完这话，他骑上那匹如海螺般洁白的信度马，让阐那紧紧抓住它的尾巴。

๑๗๙.

179.

ปตฺวาน โส มหาทฺวารสมีปํ สมจินฺตยิ;

ภเวยฺย วิวฏํ ทฺวารํ เยน เกนจิ โน สเจ.

他来到大门附近，心想：“如果城门没有被任何人打开……”

๑๘๐.

180.

วาลธึ คหิเตเนว สทฺธึ ฉนฺเนน กนฺถกํ,นิปฺปีฬยิตฺวา สตฺถีหิ อิมมจฺจุคฺคตํ สุภํ;

อุลฺลงฺฆิตฺวาน ปาการํ คจฺฉามี’ติ มหพฺพโล.

大力士（菩萨）用双腿夹紧由阐那抓着马尾、这匹极其高大吉祥的良马犍陟，心想：“我将跳过城墙而去。”

๑๘๑.

181.

ตถา ถามพลูเปโต ฉนฺโน’ปิ ตุรคุตฺตโม;

วิสุํ วิสุํ วิจินฺเตสุํ ปาการํ สมติกฺกมํ.

同样，具足力量的阐那和那匹卓越的骏马，也各自思忖着如何越过城墙。

๑๘๒.

182.

ตสฺส จิตฺตํ วิทิตฺวาน โมทิตา คมเน สุเภ;

วิวรึสุ ตทา ทฺวารํ ทฺวาเร’ธิคฺคหิตา สุรา.

诸天知道他的心意，为他吉祥的离去而欢喜，于是，守门的诸天打开了城门。

๑๘๓.

183.

ตํ สิทฺธตฺถม’สิทฺธตฺถํ กริสฺสามี’ติ จินฺติย;

อาคนฺตฺวา ตสฺสิ’ทํ ภาสิ อนฺตลิกฺเข ฏฺฐิตนฺติโก.

魔罗（Māra）心想：“我将使这位悉达多（Siddhattha）无法成功。”他来到空中，站在菩萨附近，对他说了这话。

๑๘๔.

184.

‘‘มา นิกฺขมิ มหาวีร อิโต เต สตฺตเม ทิเน;

ทิพฺพํ ตุ จกฺกรตนํ อทฺธา ปาตุภวิสฺสติ.’’

“大英雄，不要出家！从今日起的第七天，神圣的转轮宝必定会为你出现。”

๑๘๕.

185.

อิจฺเจวํ วุจฺจมาโน โส อนฺตเกน มหายโส;

‘‘โก’สิ ตฺวมิ’ติ’’ตํ ภาสิ มาโร จ’ตฺตานมา’ทิสิ.

当那位大名声者被终结者（Antaka）如此说道时，他问道：“你是谁？”魔罗便表明了自己的身份。

๑๘๖.

186.

‘‘มารชานาม’หํ มยฺหํ ทิพฺพจกฺกสฺส สมฺภวํ;

คจฺฉ ตฺวมิ’ธ มา ติฏฺฐ น’มฺหิ รชฺเชนมตฺถิโก.

“魔罗，我认得你，也知道神圣转轮宝会出现之事。你走开，不要站在这里！我并不希求王权。”

๑๘๗.

187.

สพฺพํ ทสสหสฺสิมฺปิ โลกธาตุม’หํ ปน;

อุนฺนาเทตฺวา ภวิสฺสามิ พุทฺโธ โลเกกนายโก.’’

“而我将使所有十千世界都为之轰鸣，我将成为佛陀，世间的唯一导师。”

๑๘๘.

188.

เอวํ วุตฺเต มหาสตฺเต อตฺตโน คิรมุ’ตฺตรึ;

คาหาเปตุม’สกฺโกนฺโต ตตฺเถ’ว’นฺตรธายิ’โส.

当大士说了这些话，魔罗无法让他接受自己的话，于是就在那里消失了。

๑๘๙.

189.

ปาปิมสฺส อิทํ วตฺวา จกฺกวตฺติสิริมฺปิ จ;

ปหาย เขปิณฺฑํ’ว ปจฺจุสสมเย วสึ.

对那恶者（Pāpimā）说了这话，并且像一团唾沫一样舍弃了转轮王的荣耀，我在黎明时分继续前行。

๑๙๐.

190.

คจฺฉนฺตม’ภิปูเชตุํ สมาคนฺตฺวาน ตาวเท;

รตนุกฺกาสหสฺสานิ ธารยนฺตา มรู ตหึ.

为了礼敬前行中的菩萨，诸天（marū）立刻聚集而来，他们手持数千盏宝炬。

๑๙๑.

191.

ปจฺฉโต ปุรโต ตสฺส อุโภปสฺเสสุ คจฺฉเร;

ตเถ’ว อภิปูเชนฺตา สุปณฺณา จ มโหรคา.

他们在他的前后和两侧行进。同样，前来供养的还有金翅鸟（supaṇṇa）和巨蛇（mahoraga）。

๑๙๒.

192.

สุวิปุลสุรเสนา จารุลีลาภิรามา,กุสุมสลิลธารา วสฺสยนฺตา นภมฺหา;

อิหหิ ทสสหสฺสี จกฺกวาฬา คตา ตา,สุขุมตนุตเมโตทคฺคุทคฺคา จรนฺติ.

极其广大的天神军队，以其优雅的姿态令人愉悦，从空中降下花雨和水流。在这里，十千世界的诸天都来了，他们以微细的身体，极其欢欣雀跃地行进。

๑๙๓.

193.

ยสฺมึ สุคนฺธวรปุปฺผสุธูป จุณฺณ,เหมทฺธชปฺปภุติภาสุรจารุมคฺเค;

คจฺฉํ มหาชววรงฺค ตุรํค ราชา,คนฺตุํ น สกฺขิ ชวโต กุสุมาทิลคฺโค.

在那美丽的道路上，散发着芬芳的鲜花、香料和粉末，闪耀着金色的幢幡等。那匹具大速度、肢体优美的马中之王，正在行进，却因被花等缠绕而无法快速前行。

๑๙๔.

194.

อิตฺถํ ตมฺหิ ปเถ รมฺเม วตฺตมาเน มหามเห;

คจฺฉนฺโต รตฺติเสเสน ตึสโยชนมญฺชเส.

如此，在那令人愉悦的道路上，当这场盛大的庆典正在进行时，他在夜晚的剩余时间里，平稳地行进了三十由旬。

๑๙๕.

195.

ปตฺวา’โนมานทีตีรํ ปิฏฺฐิโต ตุรคสฺส โส;

โอตริตฺวาน วิมเล สีตเล สิกตาตเล.

他来到阿诺摩（Anomā）河岸边，从马背上下来，站到那洁净、清凉的沙地上。

๑๙๖.

196.

วิสฺสมิตฺวา อิทํ วตฺวา ‘‘คจฺฉาหี’ติ สกํ ปุรํ;

อาภรณานิ อาทิย ฉนฺเน’มํ คุรคมฺปิ จ.’’

休息片刻后，他如此说道：“阐那，你带着这些饰品和这匹马，回你自己的城里去吧。”

๑๙๗.

197.

ฐิโต ตสฺมึ มหาวีโร อจฺจนฺต นิสิตา’สินา;

สุคนฺธวาสิตํ โมฬึ เฉตฺวา’นุกฺขิปิ อมฺพเร.

大英雄站在那里，用一把极其锋利的剑，斩断了他那芬芳的顶髻，将其抛向空中。

๑๙๘.

198.

จารุเหมสุมุคฺเคน เกสธาตุํ นภุคฺคตํ;

ปูชนตฺถํ สหสฺสกฺโข สิรสา สมฺปฏิจฺฉิย.

千眼天帝（Sahassakkho）为了供养，用一个美丽的黄金宝匣，恭敬地以头接住了那升入空中的发舍利。

๑๙๙.

199.

วิโลจนานนฺทกรินฺทนีลมเยหิ จูฬามณิ เจติยํ โส;

ปติฏฺฐเปสา’มลตาวตึเส อุพฺเพธโต โยชนมตฺตมคฺคา.

他在无瑕的三十三天（Tāvatiṃsa），建立了一座令人赏心悦目的蓝宝石制顶髻宝塔（Cūḷāmaṇicetiya），其顶高一由旬。

๒๐๐.

200.

อุตฺตมฏฺฐปริกฺขารํ ธาเรตฺวา พฺรหฺมุนาภตํ;

อมฺพเร’จ ปวิชฺฌิตฺถ วรํ ทุสฺสยุคมฺปิ จ.

他穿上了由一位梵天带来的八样最上等资具，并且也将那对殊胜的衣裳抛向空中。

๒๐๑.

201.

ตมา’ทาย มหาพฺรหฺมา พฺรหฺมโลเก มโนรมํ;

ทฺวาทสโยชนุพฺเพธํ ทุสฺสถูปํ อการยิ.

大梵天取此物，在悦意的梵天界，造了一座十二由旬高的衣塔。

๒๐๒.

202.

นาเมนา’นุปิยํ นาม คนฺตฺวา อมฺพวนํ ตหึ;

สตฺตาหํ วีตินาเมตฺวา ปพฺพชฺชาสุขโต ตโต.

然后，他前往一个名为阿奴频耶（Anupiya）的芒果园，在那里度过了七天，安住于出家之乐中。

๒๐๓.

203.

คนฺตฺวาเน’กทิเนเน’ว ตึสโยชนมญฺชสํ;

ปตฺวา ราชคหํ ธีโร ปิณฺฑาย จริ สุพฺพโต.

智者一日之内行了三十由旬，抵达王舍城（Rājagaha），善行者在那里托钵乞食。

๒๐๔.

204.

อินฺทนีลสิลายา’ปิ กตา ปาการโคปุรา;

เหมจลา’ว ทิสฺสนฺติ ตสฺสา’ภาคิ ตหึ ตทา.

当时，那里的城墙与城门由蓝宝石般的岩石建成，因其光辉，看起来犹如金山。

๒๐๕.

205.

โก’ยํ สกฺโก นุโข พฺรหฺมา มาโร นาโค’ติอาทินา;

ภิยฺโย โกตุหฬปฺปตฺโต ปทิสฺวา ตํ มหาชโน.

大众见到他，更加好奇，心想：“这是帝释天（Sakko）吗？还是梵天（Brahmā）？是魔罗（Māro）？还是龙（nāga）？”等等。

๒๐๖.

206.

ปวิสิตฺวา ครเหตูน ภตฺตํ ยาปนมตฺตกํ;

ยุคมตฺตํ’ว เปกฺขนฺโต คจฺฉนฺโต ราชวีถิยํ.

他进入城中，只为维生而乞食，目光只看一轭之地，在王家大道上行走。

๒๐๗.

207.

มถิตํ เมรุมนฺเถน สมุทฺท’ว มหาชนํ;

ตมฺหา โส อากุลี กตฺวา คนฺตฺวา ปณฺฑวปพฺพตํ.

他搅动了如大海般的众人，然后离开那里，前往畔达瓦山（Paṇḍavapabbata）。

๒๐๘.

208.

ตโต ตสฺเส’ว ฉายาย ภูมิภาเค มโนรเม;

นิสินฺโน มิสฺสกํ ภตฺตํ ปริภุญฺชิตุมา’รภิ.

然后，他坐在那悦意的荫凉之地，开始享用混合的食物。

๒๐๙.

209.

ปจฺจเวกฺขณมตฺเตน อนฺตสปฺปํ นิวาริส;

เทหวมฺมิกโต ธีโร นิกฺขมนฺตํ มหพฺพโล.

大力的智者仅以省察，便制止了从身体蚁丘中出来的内在毒蛇。

๒๑๐.

210.

ภุตฺวาน พิมฺพิสาเรน นรินฺเทน นราสโภ;

นิมนฺติโน’ปิ รชฺเชน อุปคนฺตฺวาน’เนกธา.

人中雄狮用餐之后，国王频婆娑罗(Bimbisāra)多次前来，以王位邀请他。

๒๑๑.

211.

ปฏิกฺขิปิย ตํ รชฺชํ อถ เตนา’ภิยาจิโต;

ธมฺมํ เทเสหิ มยฺหนฺติ พุทฺโธ หุตฺวา อนุตฺตโร.

他拒绝了那王位，然后被他请求：“成为无上佛陀后，请为我说法。”

๒๑๒.

212.

ทตฺวา ปฏิญฺญํ มนุชาธิปสฺส ธีโร’ปคนฺตฺวาน ปธานภูมึ;

อนญฺญสาธารณทุกฺกรานิ กตฺวา ตโต กิญฺจิ อปสฺสมาโน.

智者向人王许诺后，前往精进之地，行了他人无法做到的难行苦行，却一无所获。

๒๑๓.

213.

โอฬาริกนฺนปานานิ ภุญฺชิตฺวา เทหสมฺปทํ;

ปตฺวา’ชปาลนิคฺโรธมูลํ ปตฺโต สุโร วิย.

他食用了滋养的食物和饮料，身体恢复了健康，然后抵达牧羊榕树(Ajapālanigrodha)下，如天神一般。

๒๑๔.

214.

ปุรตฺถา’ภิมุโข หุตฺวา นิสินฺโน’สิ ชุตินฺธโร;

เทหวณฺเณหิ นิคฺโรโธ เหมวณฺโณ’สิ ตสฺส โส.

光芒持有者面朝东方而坐；因其身色，那尼拘律陀树也变得金黄。

๒๑๕.

215.

สมิทฺธปตฺถนา เอกา สุชาตา นาม สุนฺทรี;

เหมปาตึ สปายาสํ สีเสนา’ทาย โอนตา.

一位名叫善生(Sujātā)的美丽女子，其愿望已实现，头顶盛有乳糜的金钵，俯身前来。

๒๑๖.

216.

ตสฺมึ อธิคฺคหีตสฺส รุกฺขเทวสฺส ตาวเท;

พลึ ทมฺมี’ติ คนฺตฺวาน ทิสฺวา ตา ทีปทุตฺตมํ.

她心想：“我要向守护此树的树神献祭。”于是前往，却见到了最胜明灯。

๒๑๗.

217.

โทโว’ติ สญฺญาย อุทคฺคจิตฺตา ปายาสปาตึ ปวรสฺส ทตฺวา;

‘‘อาสึสนา อิชฺฌิยถา หิ มยฺหํ ตุยฺหมฺปิ สา สามิ สมิชฺฌิตู’ติ.’’

她心想：“这是天神！”于是心生欢喜，将乳糜钵供养给那位殊胜者，并说：“我的愿望已实现，愿您的愿望也实现吧，尊者！”

๒๑๘.

218.

อิจฺเจ’วํ วจนํ วตฺวา คตา ตมฺหา วรงฺคนา;

อถ ปายาสปาตึ ตํ คเหตฺวา มุนิปุงฺคโว.

那位殊胜女子说了这些话后便离开了；然后，那位牟尼中的雄狮接过了乳糜钵。

๒๑๙.

219.

คนฺตฺวา เนรญฺชราตีรํ ภูตฺวา ตํ วรโภชนํ;

ปฏิโสตํ ปวิสฺสชฺชิ ตสฺสา ปาตึ มโนรมํ.

他前往尼连禅河(Nerañjarā)岸，享用那殊胜的食物，然后将那悦意的钵逆流放入水中。

๒๒๐.

220.

ชนฺตาลิปาลิมนเนตฺตวิลุมฺปมานํ,สมฺผุลฺลสาลวนราชิวิราชมานํ;

เทวินฺทนนฺทนวนํ’ว’ภินนฺทนีย,มุ’ยฺยานมุ’ตฺตมตรํ ปวโร’ปคนฺตฺวา.

那位殊胜者前往一处最上等的园林，其景致夺人心目，盛开的娑罗树林闪耀光芒，如天帝的欢喜园(Nandanavana)般令人喜悦。

๒๒๑.

221.

กตฺวา ทิวาวิหารํ โส สายณฺหสมเย ตหึ;

คจฺฉํ เกสรลีลาย โพธิปาทปสนฺติกํ.

他在那里度过日间，于傍晚时分，以狮子般的姿态走向菩提树。

๒๒๒.

222.

พฺรหฺมสุราสุรมโหรคปกฺขิราช,สํสชฺชิโตรุวฏุเม ทิปทานมินฺโท;

ปายาสิ โสตฺถิยทฺวิโช ติณหารโก ตํ,ทิสฺวาน ตสฺส อททา ติณมุฏฺฐิโย โส.

两足尊者行于梵天、天神、阿修罗、大龙王、鸟王所庄严之大道上，一位名叫吉祥(Sotthiya)的婆罗门割草者见到他，便上前供养了数把青草。

๒๒๓.

223.

อินฺทิวรารวินฺทาทิกุสุมาน’มฺพรา ตหึ;

ปตนฺตี วุฏฺฐิธารา’ว คจฺฉนฺเต ทีปทุตฺตเม.

当最胜明灯行走时，青莲、红莲等天花如雨流般从空中落下。

๒๒๔.

224.

จารุจนฺทนจุณฺณาทิ’ธุปคนฺเธหิ เนกธา;

อโนกาโส’สิ อากาโส คจฺฉนฺเต ทีปทุตฺตเม.

当最胜明灯行走时，空中充满了各种美妙的旃檀香粉与熏香之气，以至于没有空隙。

๒๒๕.

225.

รตนุชฺชลฉตฺเตหิ จารุเหมทฺธเชหิ จ;

อโนกาโส’สิ อากาโส คจฺฉนฺเต ทิปทุตฺตเม.

当两足尊者行走时，空中充满了闪耀的宝伞和美丽的金幡，以至于没有空隙。

๒๒๖.

226.

เวลุกฺเขปสหสฺเสหิ กีฬนฺเตหิ มรูหิ’ปิ;

อโนกาโส’สิ อากาโส คจฺฉนฺเต ทิปทุตฺตเม.

当两足尊者行走时，空中也充满了数千嬉戏的天神所作的欢呼抛掷，以至于没有空隙。

๒๒๗.

227.

สุรทุนฺทุภิวชฺชานิ กโรนฺเตหิ มรูหิปิ;

อโนกาโส’สิ อากาโส คจฺฉนฺเต ทิปทุตฺตเม.

当两足尊者行走时，空中也充满了天神们敲响的天鼓声，以至于没有空隙。

๒๒๘.

228.

สุรงฺคนาหิ สงฺคิตึ คายนฺติหิ’ปิ’เนกธา;

อโนกาโส’สิ อากาโส คจฺฉนฺเต ทิปทุตฺตเม.

当两足尊者行走时，空中也充满了天女们以各种方式歌唱的乐声，以至于没有空隙。

๒๒๙.

229.

มโนรมา กิณฺณรกิณฺณรงฺคนา,มโนรมงฺคา อุรโครคงฺกนา;

มโนรมา ตมฺหิ จ นจฺจคีติโย,มโนรมา’เนกวิธา ปวตฺตยุํ.

在那里，悦意的紧那罗男女、悦意身姿的龙男女，以及各种悦意的歌舞，皆已呈现。

๒๓๐.

230.

ตทา มโหเฆ’ว มหามเคหิ,ปวตฺตมาเน อิติ โส มหายโส;

ติเณ คเหตฺวา ติภเวกนายโก,อุปาคโต โพธิทุมินฺทสนฺติกํ.

如是，当大名者、三界唯一的导师，如大洪流般行于大道时，他手持吉祥草，来到了菩提树王近旁。

๒๓๑.

231.

วิทฺทุมาสิตเสลคฺครชตาจลสนฺนิภํ;

กตฺวา ปทกฺขิณํ โพธิปาทปํ ทิปทุตฺตโม.

两足尊者右绕菩提树，其树犹如珊瑚、黑石山顶与银山。

๒๓๒.

232.

ปุรตฺถิมทิสาภาเค อจเล รณธํสเก;

มหีตเล ฐิโต ธีโร จาเลสิ ติณมุฏฺฐิโย.

智者立于东方不动摇、能摧毁烦恼之地，散开了那些草把。

๒๓๓.

233.

วิทฺทสหตฺถมตฺโต โส ปลฺลงฺโก อาสิ ตาวเท;

อถ นํ อพฺภุตํ ทิสฺวา มหาปญฺโญ วิจินฺตยิ.

那时，那宝座有十四肘高；大智者见到这奇迹后，便思惟道：

๒๓๔.

234.

‘‘มํสโลหิตมฏฺฐิ จ นหารู จ ตโจ จ เม;

กามํ สุสฺสตุ เนวา’หํ ชหามิ วีริยํ’’อิติ.

“我的肉、血、骨、筋和皮肤，任它们干枯吧，我绝不放弃精进！”

๒๓๕.

235.

อาภุชิตฺวา มหาวีโร ปลฺลงฺกม’ปราชิตํ;

ปาจินาภิมุโข ตสฺมึ นิสีทิ ทีปทุตฺตโม.

大雄者跏趺坐于那不败之座上，最胜明灯面朝东方而坐。

๒๓๖.

236.

เทวเทวสฺส เทวินฺโท สงฺขมา’ทาย ตาวเท;

วีสุตฺตรสตุพฺเพธํ ธมยนฺโต ตหึ ฐิโต.

那时，天帝为天中天手持长一百二十肘的法螺，站在那里吹响。

๒๓๗.

237.

ทุติยํ ปุณฺณจนฺทํ’ว เสตจฺฉตฺตํ ติโยชนํ;

ธารยนฺโต ฐิโต สมฺมา มหาพฺรหฺมา สหมฺปติ.

娑诃波提(Sahampati)大梵天王端正地站在那里，手持三由旬大、如第二满月般的白伞盖。

๒๓๘.

238.

จารุจามรมา’ทาย สุยาโม’ปิ สุราธิโป;

วีชยนฺโต ฐิโต ตตฺถ มนฺทํ มนฺทํ ติคาวุตํ.

天帝苏亚马(Suyāma)也手持美丽的拂尘，在那里轻轻地摇动，其拂尘长三俱卢舍。

๒๓๙.

239.

เพลุวํ วีณมา’ทาย สุโรปญฺจสิขวฺหโย;

นานาวิธลโยเปตํ วาทยนฺโต ตถา ฐิโต.

名叫般遮西卡(Pañcasikha)的天神手持白鲁瓦琴，在那里演奏着各种节奏的乐曲。

๒๔๐.

240.

ถุติคีตานิ คายนฺโต นาฏกีหิ ปุรกฺขโต;

ตเถ’ว’ฏฺฐาสิ โส นาคราชา กาลวฺหโย’ปิ จ.

名为迦罗(Kāla)的龙王，由舞女簇拥，唱诵赞歌，亦同样伫立于彼。

๒๔๑.

241.

คเหตฺวา เหมมญฺชุสา สุรปุปฺเผหิ ปูริตา;

ปูชยนฺตา’ว อฏฺฐํสุ พตฺตึสา’ปิ กุมาริกา.

三十二位少女手持盛满天花的金匣，伫立供养。

๒๔๒.

242.

เสนฺทเทวสงฺเฆหิ เตหิ อิตฺถํ มหามเห;

วตฺตมาเน ตทา มาโร ปาปิมา อิติ จินฺตยิ.

当有因陀罗(Inda)的天众正举行如此盛大庆典时，恶魔波旬心生此念：

๒๔๓.

243.

‘‘อติกฺกมิตุกาโม’ยํ กุมาโร วิสยํ มม;

สิทฺธตฺโถ อถ สิทฺธตฺถํ กริสฺสามี’’ติ ตาวเท.

“此悉达多(Siddhattho)王子欲超越我之境界，我绝不令其得偿所愿。”

๒๔๔.

244.

มาเปตฺว ภึสนตโรรุสหสฺสพาหุํ,สงฺคยฺห เตหิ ชลิตา วิวิธายุธานิ;

อารุยฺห จารุ ทิรทํ คิริเมขลากฺขฺยํ,จณฺฑํ ทิยฑฺฒสตโยชนมายตํ ตํ.

他化现出极其可怖的巨大千臂，手持各种炽燃的兵器；骑上名为山腰带(Girimekhala)的庄严大象，其象凶猛，身长一百五十由旬。

๒๔๕.

245.

นานานนาย’นลวณฺณสิโรรุหาย,รตฺโตรุวฏฺฏพหินิคฺคตโลจนาย;

ทฏฺโฐฏฺฐภึสนมุขายุ’รคพฺภุชาย,เสนาย โส ปริวุโต วิวิธายุธาย.

他为一支军队所围绕，其军众：面貌各异，发色如火，眼赤圆大而突出，咬唇咧嘴，面目可怖，手臂如蛇腹，手持各种兵器。

๒๔๖.

246.

ตตฺโถ’ปคมฺม อติภีมรมํ รวนฺโต,สิทฺธตฺถเม’ถ อิติ คณฺหถ พนฺธเถ’มํ;

อาณาปยํ สุรคณํ สหทสฺสเนน,จณฺฑานีลุคฺคตปิจุํ’ว ปลาปยิตฺถ.

他来到彼处，发出极其可怖的吼声，命令道：“抓住这悉达多！绑住他！”仅其一现，便令天众如狂风吹散的棉絮般逃散。

๒๔๗.

247.

คมฺภีรเมฆรวสนฺติภวณฺฑนาทํ,วาตํจ มาปิย ตโต สุภคสฺส ตสฺส;

กณฺณมฺปิ วีวรวรสฺส มโนรมสฺส,โน อาสิเยว จลิตุํ ปภุ อนฺตโกถ.

其后，死神(Antaka)造出如劫末深雷般的轰鸣与暴风，却无法令彼吉祥者美妙的耳窍有丝毫颤动。

๒๔๘.

248.

สํวฏฺฏวุฏฺฐิชวสนฺนิภภีมโฆร,วสฺสํ ปวสฺสิย ตโต’ทกพินฺทุกมฺปิ;

นาสกฺขิ เนตุม’ตุลสฺส สมีปกมฺปิ,ทิสฺวา ตม’พฺภุตม’โถ’ปิ สุทุมฺมุโข โส.

其后，他降下如劫末暴雨般迅猛、可怖、骇人的大雨，却无法令一滴水珠靠近彼无与伦比者。目睹此奇迹，他变得极其沮丧。

๒๔๙.

249.

อจฺจนฺตภีมนฬอจฺจิสมุชฺชโลรุ,ปาสานภสฺมกลลายุธวสฺสธารา;

องฺคารปชฺชลิตวาลุกวสฺสธารา,วสฺสาปยิตฺถ สกลานิ อิมานิ ตานิ.

他降下石块、灰烬、泥浆、兵器之雨，其雨极其可怖，巨大且如芦苇之焰般炽燃；又降下燃烧的炭火与热沙之雨，所有这些皆倾泻而下。

๒๕๐.

250.

มารานุภาวพลโต นภโต’ปคนฺตฺวา,ปตฺวาน ปุญฺญสิขรุคฺคตสนฺติกํ ตุ;

มาลาคุฬปฺปภูติภาวคตานิ’ถาปิ,โลกนฺตเร’ว ติมิรํ ติมิรํ สุโฆรํ.

然以魔罗(Māra)威力，彼等虽从天而降，一至功德之巅者近旁，却化为花环、花球等物。其后，他又造出如世界间隙般的极怖黑暗。

๒๕๑.

251.

มาเปตฺว โมหติมิรมฺปิ หตสฺส ตสฺส,เทหปฺปภาคิ สตรํสิสโตทิตํ’ว;

ชาตํ มโนรมตรํ อติทสฺสนีย,มา’โลกปุญฺชม’วโลกิย ปาปธมฺโม.

彼恶法者见，虽造痴暗以袭，然彼（菩萨）身光，反如百日升空，愈加悦意，殊胜庄严，宛如一团光明。

๒๕๒.

252.

โกโปปรตฺตวทโน ภุกุฏิปฺปวารา,อจฺจนฺตภึสนวิรูปกเวสธารี;

อจฺจนฺตติณฺหตรธารมสงฺคเม’ว,จกฺกายุธํ จรตรํ อปิ เมรุราชํ.

他怒容满面，双眉紧蹙，身着极其可怖丑陋之装束；手持轮宝，其刃锋利无比，无疑能迅速粉碎须弥山王。

๒๕๓.

253.

สงฺขณฺฑยนฺตมิ’ว ถูลกลีรกณฺฑํ,วิสฺสชฺชิ เตน’ปิ น กิญฺจิ คุณากรสฺส;

กาตุํ ปหุตฺตมุ’ปคญฺฉิ ตโต ตเม’ตํ,คนฺตฺวา นภา กุสุมฉตฺตตมา’ค สีสํ.

他掷出那能粉碎粗大竹笋的轮宝，然其对彼功德之源（菩萨）不能造成丝毫伤害。其后，此轮宝飞经空中，化为一顶至美花伞，来到彼之头顶。

๒๕๔.

254.

วิสฺสชฺชิตา’ปิ เสนาย เสลกูฏานลากุลา;

ปคนฺตฺวา นภสา มาลาคุลตฺตํ สมุปาคตา.

魔军所投掷的、如山峰般巨大、火焰炽燃的石块，飞经空中，亦化为花环与花球。

๒๕๕.

255.

ตมฺปิ ทิสฺวา สโสโก โส คนฺตฺวา ธีรสฺส สนฺติกํ;

ปาปุณาติ มเมวา’ยํ ปลฺลงฺโก อปราชิโต.

见此情景，他心怀忧伤，来到彼坚定者近旁，心想：“此不败之座，唯我所属。”

๒๕๖.

256.

อิโต อุฏฺฐห ปลฺลงฺกา อิติ’ภาสิตฺถ ธีมโต;

กตกลฺยาณกมฺมสฺส ปลฺลงฺกตฺถาย มาร เต.

他（魔罗）对彼坚定者说：“从这宝座上起来！”（菩萨答道：）“波旬(Māra)，此座非你所有，乃为行善业者而设。”

๒๕๗.

257.

โก สกฺขี’ติ ปวุตฺโต โส อิเม สพฺเพ’ติ สกฺขิโน;

เสนายา’ภิมุขํ หตฺถํ ปสาเรตฺวาน ปาปิมา.

当被问及“谁是你的证人？”时，那恶魔伸出手臂，面向其军队说：“所有这些，皆是我的证人！”

๒๕๘.

258.

โฆรนาเทน’หํ สกฺขิ อหํ สกฺขี’ติ ตาย’ปิ;

สกฺขิภาวํ วทาเปตฺวา ตสฺเส’วํ สมุทีรยิ.

其军队亦发出可怖吼声：“我是证人！我是证人！”他（魔罗）令其军队作证后，便对彼（菩萨）如是说：

๒๕๙.

259.

โก เต สิทฺธตฺถ สกฺขี’ติ อถ เตนา’ตุเลน’ปิ;

มเม’ตฺถ สกฺขิโน มาร นสนฺติ’ติ สเจตนา.

“悉达多，谁是你的证人？”其后，彼无与伦比者亦答道：“波旬，于此，我无有情识之证人。”

๒๖๐.

260.

รตฺตเมโฆปนิกฺขนฺตเหมวิชฺชุวภาสุรํ;

นีหริตฺวา สุรตฺตมฺภา จีวรา ทกฺขิณํ กรํ.

他从深红色的袈裟中伸出右手，其手辉耀，犹如自红云中现出的金色闪电。

๒๖๑.

261.

ภูมิยา’ภิมุขํ กตฺวา กสฺมา ปารมิภูมิยํ;

อุนฺนาเทตฺวา นิ’ทาเน’วํ นิสฺสทฺทาสี’ติ ภูมิยา.

他将手伸向大地，于此波罗蜜之地，原本寂静的大地，为之作证而发出巨响。

๒๖๒.

262.

มุญฺจาปิเต รเว เนกสเต เมฆรเว ยถา;

พุทฺธนาคพลา นาคํ ชานูหิ สุปปติฏฺฐิตํ.

当大地发出数百种如雷鸣般的声响时，菩萨龙象以其威力，令彼（魔罗的）大象双膝跪地。

๒๖๓.

263.

ทิสฺวานิ’ทานิ คณฺหาติ’ทานิ คณฺหาติ จินฺติย;

สมฺภินฺนทาฐสปฺโป’ว หตทปฺโป สุทุมฺมุโข.

（魔罗）见此情景，心想：“他现在得胜了！他现在得胜了！”，于是傲慢尽失，极其沮丧，犹如断牙之蛇。

๒๖๔.

264.

ปหายา’ยุธวตฺถานิ’ลงฺการานิ อเนกธา;

จกฺกวาฬาวลา ยาว สเสนาย ปลายิ โส.

他抛弃了各种兵器、衣物与饰品，与其军队一同逃离，直至轮围山(Cakkavāḷa)之边际。

๒๖๕.

265.

ตํ มารเสนํ สภยํ สโสกํ ปลายมานํ อิติ เทวสงฺฆา;

ทิสฺวาน มารสฺส ปราชโย’ยํ ชโย’ติ สิทฺธตฺถ กุมารกสฺส.

诸天众见魔军恐惧、忧伤地逃窜，便宣告：“此乃魔罗之败！悉达多(Siddhattha)太子之胜！”

๒๖๖.

266.

สมฺโมทมานํ อภิปูชยนฺตา ธีรํ สุคนฺธปฺปภูติหิ ตสฺมึ;

ปุนา’คตา เนกถุตีหิ สมฺมา อุคฺโฆสมานา ฉนเวสธาริ.

身着节庆服饰的天众再次前来，他们欢欣鼓舞，以香等物供养彼坚定者，并以种种赞颂之词，高声宣扬其胜利。

๒๖๗.

267.

เอวํ มารพลํ ธีโร วิทฺธํเสตฺวา มหพฺพโล;

อาทิจฺเจ ธรมาเน’ว นิสินฺโน อจลาสเน.

如是，彼大力之坚定者摧破魔军，于日落之前，安坐于不动之座上。

๒๖๘.

268.

ยามสฺมึ ปฐเม ปุพฺเพนิวาสํ ญาณ’มุตฺตโม;

วิโสเธตฺวาน ยามสฺมึ มชฺฌิเม ทิพฺพโลจนํ.

于初夜时分，彼无上者清净宿命智；于中夜时分，清净天眼。

๒๖๙.

269.

โส ปฏิจฺจสมุปฺปาเท อถ ปจฺฉิมยามเก;

โอตาเรตฺวาน ญาณํสํ สมฺมสนฺโน อเนกธา.

其后，于后夜时分，他将智慧之光导入缘起法，从多方面善加审察。

๒๗๐.

270.

โลกธาตุสตํ สมฺมา อุนฺนาเทตฺวา’รุโณทเย;

พุทฺโธ หุตฺวาน สมฺพุทฺโธสมฺพุทฺธชโลจโน.

于黎明时分，善令百世界轰鸣，已成佛陀、正等觉者，具正等觉之眼。

๒๗๑.

271.

‘‘อเนกชาติสํสารํ สนฺธาวิสฺส’’นฺติอาทินา;

อุทาเน’ทํ อุทาเนสิ ปีติเวเคน สาทิโส.

他以“我于无数生之轮回中流转……”等语，以喜悦之冲力，宣说了此优陀那(Udāna)。

๒๗๒.

272.

สลฺลกฺเขตฺวาคุเณ ตสฺส ปลฺลงฺกสฺส อเนกธา;

นา ตาว’อุฏฺฐหิสฺสามิ อิโต ปลฺลงฺกโต อิติ.

他多方面地审视那座席的功德，心想：“我暂时还不会从这座位上起来。”

๒๗๓.

273.

สมาปตฺตี สมาปชฺชี อเนกสตโกฏิโย;

สตฺถา ตตฺเถ’ว สตฺตาหํ นิสินฺโน อจลาสเน.

导师就在那里，于不动之座上，入于无数百俱胝等至，安坐了七日。

๒๗๔.

274.

อชฺชา’ปิ นูน ธีรสฺส สิทฺธตฺถสฺส ยสสฺสิโน;

อตฺถิ กตฺตพฺพกิจฺจญฺหิ ตสฺมา อาสนมาลยํ.

“如今，那有名的智者悉达多，一定还有应做之事，因此他依然执着于此座。”

๒๗๕.

275.

นชหาสี’ติ เอกจฺจเทวตานา’สิ สํสยํ;

ญตฺวา ตาสํ วิตกฺกํ ตํ สเมตุํ สนฺตมานโส.

“他还没有舍弃（此座）吗？”一些天神心生此疑。那心意寂静者知晓他们的思惟，为平息其疑，

๒๗๖.

276.

อุฏฺฐาย เหมหํโส’ว เหมวณฺโณ ปภงฺกโร;

อพฺภุคฺคนฺตฺวา นภํ นาโถ อกาสิ ปาฏิหาริยํ.

他站起身来，如同金色的天鹅，身色金黄且发光；导师升入空中，示现了神变。

๒๗๗.

277.

วิตกฺกเม’วํ อิมินา มรูนํ สมฺมุ’ปสมฺมา’นิมิเสสิ โพธึ;

สมฺปูชยนฺโต นยนมฺพุเชหิ สตฺตาหม’ฏฺฐาสิ ชยาสนญฺจ.

如此，他以此平息了天神们的思惟。他目不转睛地凝视菩提树，并以莲花般的眼睛供养着胜利之座，伫立了七日。

๒๗๘.

278.

สุภาสุรสฺมึ รตเนหิ ตสฺมึ สวงฺกมนฺโต วรจงฺกมสฺมึ;

มโนรมสฺมึ รตนาลเยหิ’ปิ วิสุทฺธธมฺมํ วิจินํ วิสุทฺโธ.

那清净者，在那由宝石构成、光辉灿烂的殊胜经行处经行，又在悦意的宝殿中，思惟着清净之法。

๒๗๙.

279.

มูเลชปาลตรุราชวรสฺส ตสฺส,มารงฺคนานม’มลานนปงฺกชานิ;

สมฺมา มิลาปิย ตโต มุจลินฺทมูเล,โภคินฺทจิตฺตกุมุทานิ ปโพธยนฺโต.

在那殊胜的阿阇波罗(Ajapāla)榕树王根部，他使魔女们纯洁的莲花面容完全枯萎；然后，在目支邻陀树下，他唤醒了龙王们心中的睡莲。

๒๘๐.

280.

มูเล’ปิ ราชยตนสฺส ตสฺส ตสฺมึ สมาปตฺติสุขมฺปิ วินฺทํ;

สํวีตินาเมสิ มนุญฺญวณฺโณ เอกูนปญฺญาสทินานิ ธีมา.

慧者亦于罗阇耶多那(Rājāyatana)树下，享受等至之乐，以其悦意之相度过了四十九日。

๒๘๑.

281.

อโนตตฺโตทกํ ทนฺตกฏฺฐนาคลตามยํ;

หรีฏกาคทํ ภุตฺวา เทวินฺเทนาภตุตฺตมํ.

他用阿耨达池之水，使用龙藤制的齿木，食用了天帝带来的殊胜诃梨勒果药。

๒๘๒.

282.

วานิเชหิ สมานีตํ สมตฺถมธุปิณฺฑิกํ;

มหาราชูปนีตมฺหิ ปตฺตมฺหิ ปติคณฺหิย.

他在四大天王所呈上的钵中，接受了商人们带来的适宜的蜜丸。

๒๘๓.

283.

โภชนสฺสาวสานมฺหิ ชปาลตรุมูลกํ;

คนฺตฺวาธิคตธมฺมสฺส คมฺภีรตฺตมนุสฺสริ.

食毕，前往阿阇波罗榕树下，忆念其所证得之法的甚深。

๒๘๔.

284.

มหีสนฺธารโก วาริกฺขนฺธสนฺนิภโก อยํ;

คมฺภีโรธิคโต ธมฺโม มยา สนฺโต’ติอาทินา.

“我所证得的此法，甚深、寂静，犹如大地之承载，又如水蕴之浩瀚……”

๒๘๕.

285.

ธมฺมคมฺภีรตํ ธมฺมราชสฺส สรโต สโต;

อาเสวํ ตกฺกณํ ธมฺมํ อิมํ เม ปฏิวิชฺฌิตุํ.

当具念的法王忆念其法之甚深时，便忆起为彻悟此法所曾付出的修行。

๒๘๖.

286.

วายมนฺโต สมฺปตฺตยาจกานํ มโนรมํ;

กนฺเตตฺวา อุตฺตมงฺคญฺจ โมฬิภูสนภูสิตํ.

（他曾）为令前来乞求者心生欢喜而精勤，割下自己佩戴着顶饰的头颅。

๒๘๗.

287.

สุวญฺชิตานิ อกฺขินิ อุปฺปาเฏตฺวาน โลหิตํ;

คฬโต นีหิริตฺวาน ภริยํ ลาวณฺณภาสุรํ.

他曾剜出涂饰过的双眼，曾从喉咙中放出鲜血，（布施了）容光焕发的妻子。

๒๘๘.

288.

อตฺรชญฺจ ททนฺเตน กุลวํสปฺปทีปกํ;

ทานํ นาม น ทินฺนญฺจ นตฺถิ สีลํ อรกฺขิตํ.

他曾布施身为家族明灯的亲生子；无有未曾行之布施，亦无未曾守护之戒行。

๒๘๙.

289.

ตถาหิ สงฺขปาลาทิอตฺตภาเวสุ ชีวิตํ;

มยา ปริจฺจชนฺเตน สีลเภทภเยน จ.

如是，在桑喀巴拉等生中，我曾因畏惧破戒而舍弃生命。

๒๙๐.

290.

ขนฺติวาทาทิเก เนกอตฺตภาเว อปูริตา;

เฉชฺชาทึ ปาปุนตฺเตน ปารมี นตฺถิ กาจิ เม.

在忍辱仙人(Khantivādī)等诸多生中，我曾遭受斩截等苦，无有任何波罗蜜未曾圆满。

๒๙๑.

291.

ตสฺส เม วิธมนฺตสฺส มารเสนํ วสุนฺธรา;

น กมฺปิตฺถ อยํ ปุพฺเพนิวาสํ สรโต’ปิ จ.

当我摧毁魔军时，此大地未曾震动；甚至忆念宿命时，亦未震动。

๒๙๒.

292.

วิโสเธนฺตสฺส เม ยาเม มชฺฌิเม ทิพฺพโลจนํ;

น กมฺปิตฺถ ปกมฺปิตฺถ ปจฺฉิเม ปน ยามเก.

中夜我清净天眼时，大地未曾震动；然而在后夜，大地却震动了。

๒๙๓.

293.

ปจฺจยาการญาณํ เม ตาวเท ปฏิวิชฺฌโต;

สาธุการํ ททนฺตี’จ มุญฺจมานา มหารวํ.

当我即刻彻悟缘起智时，大地发出善哉之声，并发出巨大轰鸣。

๒๙๔.

294.

สมฺปุณฺณลาปู วิย กญฺชิกาหิ,ตกฺเกหิ ปุณฺณํ วิย วาฏิกา’ว;

สมฺมกฺขิโต’ว’ญฺชนเกหิ หตฺโถ,วสาหิ สมฺปีต ปิโลติกา’ว.

犹如葫芦充满酸粥，犹如园圃充满芜菁；犹如手被煤灰涂抹，犹如布被油脂浸透。

๒๙๕.

295.

กิเลสปุญฺชพฺภริโต กิลิฏฺโฐ,ราเคน รตฺโต อปิ เทสทุฏฺโฐ;

โมเหน มูฬฺโห’ติ มหพฺพเลน,โลโก อวิชฺชานิกรากโร’ยํ.

此世间充满烦恼堆，染污不堪；为贪欲所染，亦有局部败坏；为强大之痴所蒙蔽，实乃无明之矿藏。

๒๙๖.

296.

กินฺนาม ธมฺมํ ปฏิวิชฺฌเต’ตํ,อตฺโถ หิ โก ตสฺสิ’ติ เทสนาย;

เอวํ นิรุสฺสาหม’คญฺฉิ นาโถ,ปชาย ธมฺมามตปานทาเน.

“谁能彻悟此法？宣说此法又有何益？”如是，世尊对施予众生法之甘露感到意兴阑珊。

๒๙๗.

297.

นิจฺฉาเรตฺวา มหานาทํ ตโต พฺรหฺมา สหมฺปตี;

นสฺสติ วต โภ โลโก อิติ โลโก วินสฺสติ.

于是，梵天娑婆主(Brahmā Sahampati)发出巨大声响：“呜呼，世间将要灭亡！世间将要毁灭！”

๒๙๘.

298.

พฺรหฺมสงฺฆํ สมาทาย เทวสงฺฆญฺจ ตาวเท;

โลกธาตุสเต สตฺถุ สมีปํ สมุปาคโต.

他即刻召集梵天众与天神众，从百个世界来到世尊近前。

๒๙๙.

299.

คนฺตฺวา มหีตเล ชานุํ นิหจฺจ สิรสญฺชลึ;

ปคฺคยฺห ‘‘ภควา ธมฺมํ เทเสตุ’’ อิติอาทินา.

他来到后，屈膝于地，合掌于顶，以“世尊，请说法……”等语而作劝请。

๓๐๐.

300.

ยาจิโต เตน สมฺพุทฺธรวินฺทวทโน ชิโน;

โลกธาตุสตํ พุทฺธจกฺขุนา’โลกยํ ตทา.

受其恳请，莲面正等觉者、胜者，随即以佛眼遍观百世界。

๓๐๑.

301.

ตสฺมึ อปฺปรชกฺขาทิมจฺจา ทิสฺวา’ติ เอตฺตกา;

วิภชิตฺวา’ถ เต สตฺเต ภพฺพาภพฺพวเสน โส.

他见有少尘等众生，便将彼等众生依其堪能与否而区分。

๓๐๒.

302.

อภพฺเพ ปริวชฺเชตฺวา ภพฺเพ’วา’ทาย พุทฺธิยา;

อุปเนตุ ชโน’ทานิ สทฺธาภาชนม’ตฺตโน.

舍弃不堪受法者，唯以智慧摄受堪能者；如今，愿人们自备信仰之器皿。

๓๐๓.

303.

ปูเรสฺสามี’ติ ตํ ตสฺส สทฺธมฺมามตทานโต;

วิสฺสชฺชิ พฺรหฺมสงฺฆสฺส วจนามตรํสิโย.

“我将以布施正法甘露来满足他。”于是，向梵天众放射出甘露般的言语光芒。

๓๐๔.

304.

ตโตชปาโลทยปพฺพโตทิโต,มหปฺปโภ พุทฺธทิวากโร นเภ;

มณิปฺปภาสนฺนิภภาสุรปฺปโภ,ปโมจยํ ภาสุรพุทฺธรํสิโย.

于是，佛日从阿阇波罗(Ajapāla)处升起，如自日出之山，于空中大放光明；其光辉灿烂如宝珠之光，放射出璀璨的佛陀光芒。

๓๐๕.

305.

ปโมทยนฺโต อุปกาทโย ตทา,กเมน อฏฺฐารสโยชนญฺชสํ;

อติกฺกมิตฺวาน สุผุลฺลปาทเป,วิชมฺภมานาลิคณาภิกูชิตํ.

那时，令优波迦(Upaka)等欢喜，世尊逐渐行经十八由旬之路，越过繁花盛开、蜂群嗡鸣的树林。

๓๐๖.

306.

นิรนฺตรํ เนกทิชุปกูชิตํ สุผฺรลฺลปงฺเกรุห คนฺธวาสิตํ คโต;

ยสสฺสี มิคทายมุตฺตมํ ตหึ ตปสฺสี อถ ปญฺจวคฺคิยา.

著名的世尊来到殊胜的鹿野苑(Migadāya)，那里鸟鸣不绝，盛开的莲花芬芳弥漫；彼处有五群苦行者。

๓๐๗.

307.

เทวาติเทวํ ติภเวกนาถํ,โลกนฺตทสฺสึ สุคตํ สุคตฺตํ;

ทิสฺวาน ธีรํ มุนิสีหราชํ,กุมนฺตณํ เต อิติ มนฺตยึสุ.

他们见到天中之天、三界唯一之主、世间边际之见者、善逝、身相端严、贤明之牟尼狮子王，便如此密谋道：

๓๐๘.

308.

‘‘ภุตฺวาน โอฬาริกอนฺนปานํ,สุวณฺณวณฺโณ ปริปุณฺณกาโย;

เอตา’วุโส’ยํ สมโณ อิมสฺส,กโรม นา’มฺเห อภิวาทนาทึ.

“贤友，此沙门食粗食，身色金黄，身体饱满。我们不应向他行礼等。”

๓๐๙.

309.

อยํ วิสาลนฺวยโต สสูโต,สมฺภาวนีโย ภุวิ เกตุภูโต;

ปฏิคฺคเหตุํ’รหตา’สนํ ตุ,ตสฺมา’สนํ’เยวิ’ติ ปญฺญเปม.’’

“此人出身高贵，在世间应受尊敬，犹如旗帜。然而，他只配接受一个座位。因此，我们只为他准备座位。”

๓๑๐.

310.

ญตฺวา’ถ ภควา เตสํ วิตกฺกํ ติกฺขพุทฺธิยา;

เมตฺตานิลกทมฺเพหิ มานเกตุํ ปธํสยี.

世尊以敏锐之智慧了知彼等之思惟，便以咖丹巴(kadamba)花般的慈爱之风，摧毁了他们慢心之幢。

๓๑๑.

311.

สมตฺถา นหิ สณฺฐาตุํ สกาย กติกาย เต;

อกํสุ โลกนาถสฺส วนฺทนาทีนิ ธีมโต.

他们无法坚守自己的约定，于是向贤明之世间主行礼等。

๓๑๒.

312.

พุทฺธภาวํ อชานนฺตา มุนโย มุนิราชิโน;

อาวุโส วาทโต ตสฺส เกวลํ สมุทีรยุํ.

彼等牟尼不识牟尼王之佛性，仅仅以“贤友”之言称呼他。

๓๑๓.

313.

อถ โลกวิทู โลกนาโถ เตสมุ‘‘ทีรถ;

อาวุโสวาทโต เนว สตฺถุโน’’ สมุทีรยิ.

于是，世间解、世间主对他们说：“切勿以‘贤友’之言称呼导师。”

๓๑๔.

314.

‘‘ภิกฺขเว อรหํ สมฺมา สมฺพุทฺโธ’ติ ตถาคโต’’;

พุทฺธภาวํ ปกาเสตฺวา อตฺตโน เตสมุ’ตฺตโม.

“比丘们，如来是阿罗汉、正等正觉者。”至上者如此向他们宣示了自己的佛性。

๓๑๕.

315.

นิสินฺโน เตหิ ปญฺญตฺเต ทสฺสเนยฺยุตฺตมาสเน;

พฺรหฺมนาเทน เต เถเร สีลภูสนภูสิเต.

世尊安坐于他们所设之悦意殊胜座上，以梵音对那些以戒德庄严的长老们说。

๓๑๖.

316.

อามนฺเตตฺวาน พฺรหฺมานํ เนกโกฏิปุรกฺขโต;

ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตนฺโต เทสนารํสินา ตทา.

那时，在无量亿众簇拥下，世尊呼唤梵天众，以教法之光芒转动法轮。

๓๑๗.

317.

โมหนฺธการราสิมฺปิ หนฺตฺวา โลเก มโนรมํ;

ธมฺมาโลกํ ปทสฺเสตฺวา เวเนยฺยมฺพุชพุทฺธิยา.

摧毁世间痴暗之堆，显现悦意的法光明，以智慧令所化众生之莲花绽放。

๓๑๘.

318.

มิคกานนสงฺขาโต รณภูมิตเล อิติ;

ราชา มหานุภาโว’วธมฺมราชา วิสารโท.

如是，在名为鹿野苑的战场上，大威德王、善巧的法王，

๓๑๙.

319.

เทสนาสึ สมาทาย ธีภุเชน มโนรมํ;

เวเนยฺยชนพนฺธุนํ มหานตฺถกรํ สทา.

以智慧之臂执持悦意的教法之剑，恒常为所化众生的亲友们消除巨大祸患。

๓๒๐.

320.

กิเลสารี ปทาเฬตฺวา สทฺธมฺมชยทุนฺทุภึ;

ปหริตฺวาน สทฺธมฺมชยเกตุํ สุทุชฺชยํ.

他摧毁了烦恼之敌，敲响了正法胜利之鼓，竖起了难胜的正法胜利之幢。

๓๒๑.

321.

อุสฺสาเปตฺวาน สทฺธมฺมชยตฺถุณุตฺตมํ สุภํ;

ปติฏฺฐาปิย โลเกกราชา หุตฺวา สิวงฺกโร.

建立殊胜吉祥的正法胜利之柱；成为世间唯一的王，带来安稳。

๓๒๒.

322.

ปโมเจตฺวาน ชนตํ พฺรหาสํสารพนฺธนา;

นิพฺพาณนครํ เนตุกาโม โลกหิเต รโต.

从广大轮回的束缚中解脱众生；他乐于世间之利益，欲引导他们至涅槃城。

๓๒๓.

323.

สุวณฺณาจลกูฏํ’ว ชงฺคมํ จารุทสฺสนํ;

ปตฺโว’รุเวลคามึ ตํ อญฺชสํ’ว สุรญฺชสํ.

他容貌庄严悦人，如移动的黄金山峰；他踏上前往优楼频螺(Uruvelā)之路，那是一条极悦意的坦途。

๓๒๔.

324.

ภทฺทวคฺคิยภูปาลกุมาเร ตึสมตฺตเก;

มคฺคตฺตยามตรสํ ปาเยนฺวา รสมุ’ตฺตมํ.

令三十位跋陀群(Bhaddavaggiya)王子饮用三道甘露之味，那最上之味。

๓๒๕.

325.

ปพฺพชฺชมุ’ตฺตมํ ทตฺวา โลกสฺส’ตฺถาย ภิกฺขโว;

อุยฺโยเชตฺวาน สมฺพุทฺโธ จาริกํ จรถา’ติ เต.

为世间之利益，赐予他们最上的出家后，正自觉者派遣他们说：“比丘们，你们去游行吧！”

๓๒๖.

326.

คนฺตฺโว’รุเวลํ ชฏิลานม’นฺโต-ชฏา จ เฉตฺวาน ชฏา พหิทฺธา;

ปาเปตฺว อคฺคญฺชสมุ’ตฺตโม เต,ปุรกฺขโต อินฺทุ’ว ตารกาภิ.

至上者前往优楼频螺，剪断结发修行者(jaṭila)们内在的缠结与外在的乱发；令他们达到最上之道，他被他们围绕，如月亮被众星围绕。

๓๒๗.

327.

ปุรกฺขโต เตหิ อนาสเวหิ,ฉพฺพณฺณรํสาภรนุตฺตเมหิ;

ทิสงฺคนาโย อติโสภยนฺโต,ปกฺขีนมกฺขีนิ’ปิ ปีณยนฺโต.

他被那些无漏者围绕，以六色光芒为最上庄严；他极大地庄严了诸方，也令鸟儿的眼睛感到喜悦。

๓๒๘.

328.

ทินฺนํ ปฏิญฺญํ สมนุสฺสรนฺโต,ตํ พิมฺพิสารสฺส มหายสสฺส;

โมเจตุกาโม วรราชวํสํ,ธชูปมานสฺส คุณาลยสฺส.

忆念起曾对大名声的频婆娑罗(Bimbisāra)王所作的承诺，他欲解脱那如幢幡、功德所依的殊胜王族。

๓๒๙.

329.

สิขณฺฑิมณฺฑลารทฺธนจฺจํ ลฏฺฐิวนวฺหยํ;

อุยฺยานม’คมา เนกตรุสณฺฑาภิมณฺฑิตํ.

他前往名为杖林园(Laṭṭhivana)的园林，那里孔雀群翩翩起舞，园中装饰着众多树丛。

๓๓๐.

330.

พิมฺพิสารนรินฺโท โส’คตภาวํ มเหสิโน;

สุณิตฺวา ปีติปาโมชฺชภูสเนน วิภูสิโต.

频婆娑罗王听闻大仙已来临，为喜悦与欢欣所庄严。

๓๓๑.

331.

ตมุ’ยฺยานุ’ปคนฺตฺวาน มหามจฺจปุรกฺขโต;

สตฺถุปาทารวินฺเทหิ โสภยนฺโต สิโรรุเห.

他为大臣所围绕，前往那园林；以导师之莲足，庄严其头顶。

๓๓๒.

332.

นิสินฺโน พิมฺพิสารํ ตํ สทฺธมฺมอมตมฺพุนา;

เทวินฺทคียมานคฺควณฺโณ วณฺณาภิราชิโต.

坐已，以正法甘露之水（滋润）那位频婆娑罗；他为天帝所歌颂之最上赞誉所庄严，以其光辉而闪耀。

๓๓๓.

333.

เทวทานวโภคินฺทปูชิโต โส มหายโส;

รมฺมํ ราชคหํ คนฺตฺวา เทวินฺทปุรสนฺนิภํ.

为天神、阿修罗、龙王所供养，那位大名声者，前往悦意的王舍城(Rājagaha)，其城犹如天帝之都。

๓๓๔.

334.

นรินฺทเคหํ อานีโต นรินฺเทน สราสโภ;

โภชนสฺสา’วสานมฺหิ จาลยนฺโต มหามหึ.

他为国王迎入王宫，如牛王一般；用膳结束时，他震动了大地。

๓๓๕.

335.

ปติคณฺหิย สมฺผุลฺลตรุราชวิราชิตํ;

รมฺมํ เวลุวนารามํ วิโลจน รสายนํ.

他接受了悦意的竹林园(Veḷuvana)，其园为盛开的树王所庄严，是眼睛的甘露。

๓๓๖.

336.

สิตปุลินสมูหจฺฉนฺนภาลงฺกตสฺมึ,สุรภิกุสุมคนฺธากิณฺณมนฺทานิลสฺมึ;

วิวิธกมลมาลาลงฺกตมฺพาสยสฺมึ,วิปุลวิมลตสฺมึ วลฺลิยามณฺฑปสฺมึ.

于白沙遍覆如额饰之地，于香花弥漫之微风中，于众莲花鬘所饰之水池，于广阔清净之藤蔓凉亭中。

๓๓๗.

337.

สุรนรมหนีโย จารุปาทารวินฺโท,วิมลกมลเนตฺโต กุนฺททนฺตาภิราโม;

คุณรตนสมุทฺโท นาถนาโถ มุนินฺโท,กณกกิรณโสโภ โสมโสมฺมานโน โส.

他为天人所敬，有庄严莲足；有清净莲眼，茉莉花般皓齿；是功德宝海，依怙中之依怙，牟尼中之王；他身如金色光，面容如月柔和。

๓๓๘.

338.

วิมลปวรสีลกฺขนฺธวารญฺจ กตฺวา,รุจิรวรสมาธีกุนฺตมุ‘‘สฺสาปยิตฺวา;

ติขิณตรสุภคฺคํ พุทฺธญาโณรุกณฺฑํ,วิหรติ ภมยนฺโต กามม’คฺคา วิหารา.

以清净殊胜戒蕴为甲，举悦意殊胜三昧为矛；挥舞极锐利、善破之佛智大箭，于最上住处，随欲而住。

๓๓๙.

339.

ตทา สุทฺโธทโน ราชา‘‘ปุตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ;

ปตฺวา ปวตฺตสทฺธมฺมจกฺโก โลกหิตาย เม.

那时，净饭王(Suddhodano)心想：“我子已证无上正觉，为世间利益，已转正法轮。

๓๔๐.

340.

ราชคหํ’จ นิสฺสาย รมฺเม เวลุวเน’ธุนา;

วสตี‘‘ติ สุณิตฺวาน พุทฺธภูตํ สกตฺรชํ.

听闻自己已成佛之子，如今正依止王舍城，住于悦意的竹林园中。

๓๔๑.

341.

ทฏฺฐุกาโม นวกฺขตฺตุํ นวามจฺเจ มเหสิโน;

นวโยธสหสฺเสหิ สทฺธึ เปเสสิ สนฺติกํ.

他欲觐见大仙，九次派遣九位大臣与九千勇士，一同前往其处。

๓๔๒.

342.

คนฺตฺวา เต ธมฺมราชสฺส สุตฺวา’โนปมเทสนํ;

อุตฺตมตฺถํ ลภิตฺวาน สาสนมฺปิ นเปสยุํ.

彼等前往，听闻法王无上教导，证得最上义利后，竟未传回任何信息。

๓๔๓.

343.

เตสฺเว’กมฺปิ อปสฺสนฺโต กาลุทายึ สุภารตึ;

อามนฺเตตฺวา มหามจฺจํ ปพฺพชฺชาภิรตํ สทา.

因不见彼等中任何一人，他便召见常乐于出家、言语善巧的大臣迦留陀夷(Kāḷudāyī)。

๓๔๔.

344.

‘‘สุคตฺตรตนํ เนตฺวา มม เนตฺตรสายนํ;

เยน เกนจุ’ปาเยน กโรหี’’ติ ตม’พฺรวี.

他对他说道：“无论用何方法，请将那善逝之宝，我眼之甘露，带到我面前。”

๓๔๕.

345.

อถ โยธสหสฺเสน ตมฺปิ เปเสสิ โส’ปิ จ;

คนฺตฺวา สปริโส สตฺถุ สุตฺวา สุนฺทรเทสนํ.

于是，他也派遣了此人，与一千勇士同行；他与随从前往，听闻导师的善妙教导后，

๓๔๖.

346.

อรหตฺตญฺชสํ ปตฺวา ปพฺพชิตฺวา นราสภํ;

นมสฺสนฺโต ส สมฺพุทฺธํ ปคฺคยฺห สิรสญฺชลึ.

证得阿罗汉道并出家后，他头顶合掌，顶礼人中之雄、正自觉者。

๓๔๗.

347.

‘‘วสนฺตกาลชฺชนีตาติรตฺตวณฺณาภิรามงฺกุรปลฺลวานิ;

สุนีลวณฺณุชฺชลปตฺตยุตฺตา สาขาสหสฺสานิ มโนรมานิ.

“春时生出悦人的嫩芽新叶，色泽艳红；千万枝条赏心悦目，长满深蓝亮泽的树叶。

๓๔๘.

348.

วิสิฏฺฐคนฺธากุลผาลิผุลฺลนานาวิจิตฺตานิ มหีรุหานิ;

สุจิตฺตนานามิคปกฺขิสงฺฆสงฺคียมานุตฺตมกานนานิ.

众树奇妙，开花结果，散发殊胜香气；最上之林，百兽珍禽，齐声鸣唱悦耳。

๓๔๙.

349.

สุนีลสาโตทกปูริตานิ สุนาทิกาทมฺพกทมฺพกานิ;

สุคนฺเธนฺทีวรกลฺลหารา รวินฺทรตฺตมฺพุชภูสิตานิ.

池水充满深蓝甘甜之水，咖丹巴(kadamba)鸟群鸣声悦耳；池中点缀着芬芳的青莲、白莲、红莲与日照之莲。

๓๕๐.

350.

ตีรนฺตเร ชาตทุเมสุ ปุปฺผกิญฺชกฺขราชีหิ วิราชิตานิ;

มุตฺตาติเสตามลเสกตานิ รมฺมานิ เนกานิ ชลาสยานิ.

岸边树木的花蕊飘落成行，点缀其间；池岸细沙洁白无垢如珍珠，众多水池如此悦意。

๓๕๑.

351.

มนุญฺญเวฬุริยกญฺจุกานิวคุณฺฐิตานิ’จ สุสทฺทเลหิ;

สุนีลภูตานิ มหีตลานิ นภานิ มนฺทานิล สงฺกุลานิ.

大地为嫩绿青草所覆，犹如披上悦意的琉璃外衣，呈现深蓝色；天空则弥漫着和煦的微风。

๓๕๒.

352.

อนนฺตโภเคหิ ชเนหิ ผีตํ,สุราชธานึ กปิฬาภิธานึ;

คนฺตุํ ภทนฺเต สมโย’’ติอาทึ,สํวณฺณิ วณฺณํ คมนญฺชสสฺส.

他赞美那旅程之道，说道：“尊者(bhadante)，是时候前往名为迦毗罗卫(Kapiḷa)的善妙王都了，那里人民富饶，财富无量。”

๓๕๓.

353.

สุวณฺณนํ ตํ สุคโต สุณิตฺวา,‘‘วณฺเณสิ วณฺณํ คมนสฺสุ’ทายิ;

กินฺนู‘‘ติ ภาสิตฺถ ตโต อุทายิ,กเถสิ’ทํ ตสฺส สิวงฺกรสฺส.

善逝听闻那赞美后，说道：“优陀夷(Udāyī)，你赞美此行，是为何故？”于是优陀夷对那位带来安稳者说了这番话。

๓๕๔.

354.

‘‘ภนฺเต ปิตา ทสฺสนมิ’จฺฉเต เต,สุทฺโธทโน ราชวโร ยสสฺสี;

ตถาคโต โลกหิเตกนาโถ,กโรตุ สญฺญาตกสงฺคหนฺติ.’’

“尊者，您声名显赫的父亲，殊胜之王净饭王(Suddhodano)，渴望见到您。愿为世间福祉之唯一依怙的如来，摄受您的亲族。”

๓๕๕.

355.

สุณิตฺวา มธุรํ ตสฺส คิรํ โลกหิเต รโต;

‘‘สาธุ’ทายิ กริสฺสามิ ญาตกานนฺติ สงฺคหํ.’’

乐于世间福祉者听闻他甜美的言语后，说道：“善哉，优陀夷，我将摄受亲族。”

๓๕๖.

356.

ชงฺคโม เหมเมรู’ว รตฺตกมฺพลลงฺกโต;

วิมโล ปุณฺณจนฺโท’ว ตารกาปริวาริโต.

他如移动的金色须弥山，身着红色衣袍以为庄严；又如清净的满月，为众星所围绕。

๓๕๗.

357.

สทฺธึ วีสสหสฺเสหิ สนฺตจิตฺเตหิ ตาทิหิ;

คจฺฉนฺโต สิริสมฺปนฺโน อญฺชเส สฏฺฐิโยชเน.

他具足吉祥，与两万名内心寂静的如是者(tādi)同行，走在六十由旬的道路上。

๓๕๘.

358.

ทิเน ทิเน วสิตฺวาน โยชเน โยชเน ชิโน;

ทฺวีหิ มาเสหิ สมฺปตฺโต พุทฺโธ ชาตปุรํ วรํ.

胜者日行一由旬，日日皆有驻锡；经两月，佛陀抵达其殊胜的出生之城。

๓๕๙.

359.

พุทฺธํ วิสุทฺธกมลานนโสภมานํ,พาลํสุมาลิสตภานุสมานภานุํ;

จกฺกงฺกิโตรุจรณํ จรณาธิวาสํ,โลกตฺตเยกสรณํ อรณคฺคกายํ.

佛陀，其面容庄严如清净莲花，其光芒堪比百个初升的太阳；双足印有卓越轮相，是善行之依处；是三界唯一皈依，具无诤最上之身。

๓๖๐.

360.

สมฺปุณฺณเหมฆฏโตรณธูมคนฺธ,มาเลหิ เวณุปณวาทิหิ ทุนฺทุภีหิ;

จิตฺเตหิ ฉตฺตธชจามรวีชนีหิ,สุทฺโธทนาทิวนิปา อภิปูชยึสู.

净饭王(Suddhodana)等王族，献上满盛的金瓶、牌楼、熏香与花鬘，奏响笛、鼓等乐器，高举华美的伞、旗、拂尘与扇子，以此恭敬供养佛陀。

๓๖๑.

361.

สุสชฺชิตํ ปุรํ ปตฺวา มุนินฺโท ตํ มโนรมํ;

สุคนฺธิปุปฺผกิญฺชกฺขาลงฺกโตรุตลากุลํ.

牟尼之主抵达了那座装饰精美、令人愉悦的都城，城中遍布着以芬芳花蕊和花粉为饰的树木。

๓๖๒.

362.

สุผุลฺลชลชากิณฺณ อจฺโฉทกชลาลยํ;

มยูรมณฺฑลารทฺธ รงฺเคหิ จ วิราชิตํ.

那里有清澈的湖泊，开满了盛放的莲花；还有成群的孔雀展示着斑斓的色彩，处处光彩照人。

๓๖๓.

363.

จารุจงฺกมปาสาท ลตามณฺฑปมณฺฑิตํ;

ปาเวกฺขิ ปวโร รมฺมํ นิคฺโรธารามมุตฺตมํ.

卓越者进入了那令人愉悦的、至上的尼拘律园(Nigrodhārāma)，园中点缀着优美的经行处、殿堂、藤蔓和亭台。

๓๖๔.

364.

‘‘อมฺหากเม’สสิทฺธตฺโถ ปุตฺโต นตฺโต’ติ’’อาทินา;

จินฺตยิตฺวาน สญฺชาตมานสตฺถทฺธสากิยา.

释迦族人心中生起傲慢与固执，他们想：“这个悉达多(Siddhattha)是我们的儿子、孙子。”

๓๖๕.

365.

ทหเร ทหเร ราช กุมาเร อิทม’พฺรวุํ;

‘‘ตุมฺเห วนฺทถ สิทฺธตฺถํ นวนฺทาม มยนฺติ ตํ.’’

他们对年幼的王子们说：“你们去礼敬悉达多，我们可不礼敬他。”

๓๖๖.

366.

อิทํ วตฺวา นิสีทึสุ กตฺวา เต ปุรโต ตโต;

อทนฺตทมโก ทนฺโต ติโลเกกวิโลจโน.

说完此话，他们便让那些年幼的王子们坐在自己前面，然后坐了下来。而那位能调伏未调伏者、自身已善调伏、三界唯一的眼目——佛陀，

๓๖๗.

367.

เตสํ อชฺฌาสยํ ญตฺวา ‘‘น มํ วนฺทนฺติ ญาตโย;

หนฺท วนฺทาปยิสฺสามิ’ทานิ เนสนฺติ’’ ตาวเท.

了知他们的心意后，佛陀心想：“我的亲族不礼敬我。那么，现在我就让他们来礼敬。”

๓๖๘.

368.

อภิญฺญา ปาทกชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา ฌานโต;

วุฏฺฐาย เหมหํโส’ว เหมวณฺโณ ปภงฺกโร.

他证入了作为神通基础的禅那，从禅定中出定后，他身色金黄，光芒四射，犹如一只金色的天鹅。

๓๖๙.

369.

อพฺภุคฺคนฺตฺวา นภํ สพฺพสตฺตเนตฺตรสายนํ;

คณฺฑมฺพรุกฺขมูลสฺมึ ปาฏิหาริยสนฺนิภํ.

他升入空中，为一切众生带来视觉的飨宴，在甘丹巴(Gaṇḍamba)芒果树下，展现了有如神变般的奇迹。

๓๗๐.

370.

อสาธารณม’ญฺเญสํ ปาฏิหาริยมุ’ตฺตมํ;

รมนียตเร ตสฺมึ อกาสิ มุนิปุงฺคโว.

在那无比愉悦之地，牟尼中的牛王展现了其他众生所不能及的无上神变。

๓๗๑.

371.

ทิสฺวา ตม’พฺภุตํ ราชา สุทฺโธทโนนราสโภ;

สญฺชาตปีติปาโมชฺโช สกฺยวํเสกนายโก.

释迦族唯一的领袖、人中之牛——净饭王，见到这稀有的奇迹，心中生起了喜悦与欢欣。

๓๗๒.

372.

สตฺถุปาทารวินฺเทหิ สเก จารุสิโรรุเห;

ภูสิเต’กาสิ เต สพฺเพ สากิย’ อกรุํ ตถา.

他将导师的双足——那对莲花——置于自己美丽的头顶，以此为庄严。所有释迦族人也都如此行。

๓๗๓.

373.

ธีโร โปกฺขรวสฺสสฺส อวสาเน มโนรมํ;

ธมฺมวสฺสํ ปวสฺเสตฺวา สตฺตจิตฺตาวนุคฺคตํ.

莲花雨停歇后，那位智者降下了愉悦的法雨，令众生的心田得以滋长。

๓๗๔.

374.

มหาโมหรชํ หนฺตฺวา สสงฺโฆ ทุติเย ทิเน;

ปเวกฺขิ สปทาเนน ปิณฺฑาย ปุรมุ’ตฺตมํ.

在摧毁了巨大的无明尘垢之后，第二天，他与僧团一同，为托钵乞食而次第进入那座至上之城。

๓๗๕.

375.

ตสฺส ปาทารวินฺทานิ’รวินฺทานิ อเนกธา;

อุคฺคนฺตฺวา ปติคณฺหึสุ อกฺกนฺตกฺกนฺตฐานโต.

在他那对莲足的每一步落下之处，都有无数莲花涌现，承接着他的脚步。

๓๗๖.

376.

เทหโชติกทมฺเพหิ โคปุรฏฺฏาลมนฺทิรา;

ปิญฺชรตฺตํ คตา ตสฺมึ ปาการปฺปภูติ ตทา.

那时，城中的城门、望楼、殿堂、城墙等等，皆因他身体散发出的万丈光芒而被染成了金黄色。

๓๗๗.

377.

จรนฺตํ ปวิสิตฺวาน ปิณฺฑาย ปุรวีถิยํ;

โลกาโลกกรํ วีรํ สนฺตํ ทนฺตํ ปภงฺกรํ.

那位勇者、世间的造光者、寂静者、已调伏者、光耀者，正为托钵乞食而行走在城中街道上。

๓๗๘.

378.

ปสาทชนเก รมฺเม ปาสาเท สา ยโสธรา;

สีหปญฺชรโต ทิสฺวา ฐิตา เปมปรายณา.

当时，满怀爱意的耶输陀罗(Yasodharā)站在那能启发净信的悦意宫殿中，从狮子窗望见了他。

๓๗๙.

379.

ภูสเน มณิรํสีหิ ภาสุรํ ราหุลํ วรํ;

อามนฺเตตฺวา ปทสฺเสตฺวา ‘‘ตุยฺหเม’โส ปิตา’’ติ ตํ.

她呼唤了优秀的罗睺罗(Rāhula)，他佩戴的珠宝正闪耀着光芒，然后指着佛陀对他说：“那是你的父亲。”

๓๘๐.

380.

นิเกตมุ’ปสงฺกมฺม สุทฺโธทนยสสฺสิโน;

วนฺทิตฺวา ตม’เนกาหิ อิตฺถีหิ ปริวาริตา.

在众多女眷的簇拥下，耶输陀罗来到声名显赫的净饭王的住所，并向他礼敬。

๓๘๑.

381.

‘‘เทว เทวินฺทลีลาย ปุตฺโต เต’ธ ปุเร ปุเร;

จริตฺวา จรเต’ทานิ ปิณฺฑายา’ติ ฆเร ฆเร’’.

“大王，您的儿子过去在宫殿里如天帝般游行，如今却挨家挨户地托钵乞食。”

๓๘๒.

382.

ปเวเทสิ ปเวเทตฺวา’คมา มนฺทิรม’ตฺตโน;

อานนฺทชลสนฺโทห ปูริโต’รุจิโลจนา.

她告知了国王，告知后便回到自己的住所。她那双大眼睛充满了喜悦的泪水。

๓๘๓.

383.

ตโต เสสนรินฺทานํ อินฺโท อินฺโทว ลงฺกโต;

กมฺปมาโน ปคนฺตฺวาน เวเคน ชินสนฺติกํ.

于是，诸王之首，如同庄严的帝释天般，颤抖着迅速来到胜者（佛陀）跟前。

๓๘๔.

384.

‘‘สกฺยปุงฺคว เต เน’ส วํโส มา จร มา จร;

วํเส ปุตฺเต’กราชา’ปิ น ปิณฺฑาย จรี ปุเร.’’

“释迦族之英杰，这不是你的家风，不要如此行，不要如此行！在我们的家族中，从来没有一个国王托钵乞食。”

๓๘๕.

385.

อิติ วุตฺเต นรินฺเทน มุนินฺโท คุณเสขโร;

‘‘ตุยฺหเม’โส มหาราช วํโส มยฺหํ ปน’นฺวโย.

国王如此说后，德行之巅的牟尼尊者说：“大王，那是您的家族，而我的传承是——”

๓๘๖.

386.

พุทฺธวํโส’’ติ สมฺพุทฺธวํสํ ตสฺส ปกาสยี;

อโถ ตสฺมึ ฐิโตเยว เทเสนฺโต ธมฺมมุ’ตฺตรึ.

“是佛陀的传承。”他向国王宣说了佛陀的传承。然后，他就在那里，宣讲了殊胜的佛法。

๓๘๗.

387.

‘‘อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย ธมฺมมิ’’จฺจาทิมุ’ตฺตมํ;

คาถํ มโนรมํ วตฺวา โสตูนํ สิวมา’วหํ.

他宣说了以“应奋起，不应放逸”等为开头的殊胜、悦意的偈颂，为听者们带来吉祥。

๓๘๘.

388.

ทสฺสนคฺครสํ ทตฺวา สนฺตปฺเปตฺวา ตมุ’ตฺตโม;

เตนา’ภิยาจิโต ตสฺส นิเกตํ สมุปาคโต.

无上尊者赐予了法味之最，使国王心满意足。应国王的请求，世尊来到了他的住所。

๓๘๙.

389.

สทฺธึ วิสสหสฺเสหิ ตาทีหิ ทิปทุตฺตมํ;

มธุโรทนปาเนน สนฺตปฺเปตฺวา มหีปติ.

国王以甘美的饮食，使人中之最胜者世尊，以及与他同行的两万位阿罗汉，都感到满足。

๓๙๐.

390.

จุฬามณีมรีจีหิ ปิญฺชรญฺชลิเกหิ ตํ;

ราชุหิ สห วนฺทิตฺวา นิสีทิ ชินสนฺติเก.

国王与诸王一同，以顶髻宝光般闪耀之合掌，礼敬世尊已，坐于胜者旁。

๓๙๑.

391.

ตา’ปิ เนกสตา คนฺตฺวา สุนฺทรา ราชสุนฺทรี;

นรินฺเทน อนุญฺญาตา นิสิทึสุ ตหึ ตทา.

那时，那数百位美丽的王室佳丽亦前往，蒙国王允许后，她们便坐在那里。

๓๙๒.

392.

เทเสตฺวา มธุรํ ธมฺมํ ติโลกติลโก ชิโน;

อหมฺป’ชฺช น คจฺเฉยฺยํ สเว พิมฺพาย มนฺทิรํ.

三界之严饰，胜者宣说甘美之法。他心想：“我今日若不去频婆（Bimbā）之殿，

๓๙๓.

393.

ทยาย หทยํ ตสฺสา ผาเลยฺยา’ติ ทยาลโย;

สาวกคฺคยุคํ คยฺห มนฺทิรํ ปิตรา คโต.

“……她的心将因悲伤而碎裂。”慈悲之尊如是思惟，便携双贤上首弟子，与父亲同往其殿。

๓๙๔.

394.

นิสีทิ ปวิสิตฺวาน พุทฺโธ พุทฺธาสเน ตหึ;

ฉพฺพณฺณรํสิชาเลหิ ภาสุรนฺโต’ว ภานุมา.

佛陀进入后，坐于彼处佛座之上，六色光网辉耀，犹如日轮。

๓๙๕.

395.

มโนสิลาจุณฺณสมานเทหมรีวิชาเลหิ วิราชมานา;

ปกมฺปิตา เหมลตา’ว พิมฺพา พิมฺพธรา สตฺถุ สมีป’มาค.

频婆（Bimbā）身光灿然，犹如雄黄之末，又如金色藤蔓，摇曳而来至导师跟前。

๓๙๖.

396.

สตฺถุ ปาเทสุ สมฺผสฺสสีตลุตฺตมวารินา;

นิพฺพาเปสิ มหาโสกปาวกํ หทยินฺธเน.

她以触碰导师双足之无上清凉水，熄灭了心薪上之大忧愁火。

๓๙๗.

397.

ราชา สตฺถุ ปเวเทสิ พิมฺพายา’ติ พหุํ คุณํ;

มุนินฺโท’ปิ ปกาเสสิ จนฺทกิณฺณรชาตกํ.

国王向导师称述频婆（Bimbā）之诸多功德。牟尼之主亦开示了《月光紧那罗本生》。

๓๙๘.

398.

ตทา นนฺทกุมารสฺส สมฺปตฺเต มงฺคลตฺตเย;

วิวาโห อภิเสโก จ อิติ เคหปฺปเวสนํ.

那时，难陀王子正值三件吉祥之事：婚礼、灌顶与入新宅。

๓๙๙.

399.

มงฺคลานํ ปุเรเยว ปพฺพาเชสิ ปภงฺกโร;

อนิจฺฉนฺตํ’ว เนตฺวา ตํ อารามํ รมฺมมุตฺตมํ.

甚至在这些吉祥事之前，光明者（佛陀）便将尚不情愿的他带到那殊胜悦意的园林，令他出家了。

๔๐๐.

400.

อตฺตานม’นุคจฺฉนฺตํ ทายชฺชตฺถํ สกตฺรชํ;

กุมารํ ราหุลํ จา’ปิ กุมาราภรณุชฺชลํ.

还有他的亲子罗睺罗童子，为求继承遗产而跟随着他，身上王子的饰品闪闪发光。

๔๐๑.

401.

‘‘สุขา’ว ฉายา เต เม’’ติ อุคฺคิรนฺตํ คิรํ ปิยํ;

‘‘ทายชฺชํ เม ททาหี’ติ ทายชฺชํ เม ททาหิ จ’’.

他口中说着亲爱的话语：“您的影子于我而言是安乐！”并一再恳求：“请给我我的继承！请给我我的继承！”

๔๐๒.

402.

อารามเมว เนตฺวาน ปพฺพาเชสิ นิรุตฺตรํ;

สทฺธมฺมรตนํ ทตฺวา ทายชฺชํ ตสฺส ธีมโต.

将他带至园林，令其无上出家；将正法之宝作为遗产赐予那位智者。

๔๐๓.

403.

นิกฺขมฺม ตมฺหา สุคตํสุมาลิ ตหึ ชนฺตุสโรรุหานิ;

สทฺธมฺมรํสีหิ วิกาสยนฺโต อุปาคโต ราชคหํ ปุนา’ปิ.

善逝如日，离于彼处，以正法之光令众生心莲绽放，复又来到王舍城。

๔๐๔.

404.

กุสุมากุล สุนฺทรตรุปวเน ปทุมุปฺปล ภาสุรสรนิกเร;

ปุถุจงฺกมมณฺฑิตสิตสิกเต สุภสีตวเน วิหรติ สุคโต.

善逝安住于殊胜的寒林，那里繁花簇拥，林木优美，莲花青莲点缀池塘，白沙之上经行处广布。

๔๐๕.

405.

ตทา สุทตฺตวฺหยเสฏฺฐิเสฏฺโฐ,พหูหิ ภณฺฑํ สกเฏหิ คยฺห;

สาวตฺถิโต ราชคเห มนุญฺเญ,สหายเสฏฺฐิสฺส ฆรู’ปคนฺตฺวา.

彼时，名为善施的大长者，用许多货车载着货物，从舍卫城(Sāvatthī)来到怡人的王舍城，并前往他长者朋友的家中。

๔๐๖.

406.

เตเน’ว วุตฺโต สุภเคน พุทฺโธ,ชาโต’ติ โลเก ทิปทานมินฺโท;

สญฺชาตปีตีหิ อุทคฺคจิตฺโต,รตฺตึ ปภาตํ อิติ มญฺญมาโน.

他被朋友告知：“具福者，两足中尊佛陀，已出现于世。”他听后心中生起喜悦，精神振奋，以为黑夜已是黎明。

๔๐๗.

407.

นิกฺขมฺม ตมฺหา วิคตนฺธกาเร,เทวานุภาเวน มหาปถมฺหิ;

คนฺตฺวาน ตํ สีตวนํ สุรมฺมํ,สมฺปุณฺณ จนฺทํ’ว วิราชมานํ.

他从住处出来，因天神之力，黑暗尽除，走上大路，前往那极其悦意的寒林，它如满月般辉耀。

๔๐๘.

408.

ตํ ทีปรุกฺขํ วิย ปชฺชลนฺตํ,วิโลจนานนฺทกรํ มเหสึ;

ทิสฺวาน ตสฺสุ’ตฺตมปาทราคํ,ปฏิคฺคเหตฺวา สิรสา สุธีมา.

见到那位如灯树般炽燃、令眼目欣悦的大仙，那位智者以头顶礼其殊胜之足。

๔๐๙.

409.

คมฺภีรํ นิปุณํ ธมฺมํ สุณิตฺวา วิมลํ วรํ;

โสตาปตฺติผล’มฺปตฺวา สหสฺสนย มณฺฑิตํ.

听闻深奥、微妙、清净、殊胜之法后，他证得了饰以千种智慧的预流果。

๔๑๐.

410.

นิมนฺเตตฺวาน สมฺพุทฺธํ สสงฺฆํ โลกนายกํ;

วณฺณคนฺธรสูเปตํ ทตฺวา ทานํ สุขาวหํ.

他恭请了世间导师、正自觉者及其僧团，并布施了色香味俱全、能带来安乐的供养。

๔๑๑.

411.

สตฺถุ อาคมนตฺถาย สาวตฺถินครํ วรํ;

ปฏิญฺญํ โส คเหตฺวาน คจฺฉนฺโต อนฺตราปเถ.

为迎请导师驾临殊胜的舍卫城，他立下誓愿，于途中行进。

๔๑๒.

412.

โยชเน โยชเน วารุ จิตฺตกมฺมสมุชฺชเล;

วิหาเร ปวเร ทตฺวา การาเปตฺวา พหุํ ธนํ.

他在每一由旬处，花费巨资，建造并布施了以彩画装饰、辉煌壮丽的殊胜精舍。

๔๑๓.

413.

สาวตฺถึ ปุน’ราคนฺตฺวา ปาสาทสตมณฺฑิตํ;

โตรณงฺฆิกปาการโคปุราทิวิราชิตํ.

重返舍卫城，那里饰以数百宫殿，门楼、围墙、城楼等辉煌壮丽。

๔๑๔.

414.

ปุรํ อปหสนฺตํ’ว เทวินฺทสฺสา’ปิ สพฺพทา;

สพฺพสมฺปตฺติสมฺปนฺนํ นจฺจคีตาทิโสภิตํ.

此城仿佛时常嘲讽天帝之城，它具足一切财富，以歌舞等为庄严。

๔๑๕.

415.

กสฺมึ โส วิหเรยฺยา’ติ ภควา โลกนายโก;

สมนฺตานุวิโลเกนฺโต วิหารารหภูมิกํ.

“世尊，世间导师，将安住于何处呢？”他如此思量着，环顾四周，寻找适合建造精舍的土地。

๔๑๖.

416.

เชตราชกุมารสฺส อุยฺยานํ นนฺทโนปมํ;

ฉายูทกาทิสมฺปนฺนํ ภูมิภาคํ อุทิกฺขิย.

他看到祇陀(Jeta)王子的园林，宛如欢喜园，具足荫凉、水源等，便看中了那片土地。

๔๑๗.

417.

หิรญฺญโกฏิสนฺถารวเสเน’ว มหายโส;

กิณิตฺวา ปวเร ตมฺหิ นรามรมโนหเร.

那位大名望者，以铺满亿万黄金的方式，购得了那片人天悦意之殊胜土地。

๔๑๘.

418.

นิจฺจํ กิงฺกิณิชาลนาทรุจิรํ สิงฺคีว สิงฺคากุลํ,รมฺมํเนกมณีหิ ฉนฺนฉทนํ อามุตฺตมุตฺตาวลึ;

นานาราควิตาน ภาสุรตรํ ปุปฺผาทินา’ลงฺกต,จิตฺรํ คนฺธกุฏึ วรํ สุวิปุลํ กาเรสิ ภูเสขรํ.

他建造了一座奇妙、殊胜、宏伟的香孤邸，堪为大地之冠：其尖顶林立如山峰，常有悦耳的铃网之声；屋顶覆以众多珍宝，悬挂珍珠串；各种彩幔使其更加辉煌，并以鲜花等装饰。

๔๑๙.

419.

ชินตฺรชานมฺปิ วิสาลมาลยํ,วิตานนานาสยนาสนุชฺชลํ;

สุมณฺฑิตํ มณฺฑปวงฺกมาทินา,วิลุมฺปมานํ มนโลจนํ สทา.

亦为佛子们建造了宽敞的住所，各种华盖、床铺、座位光彩夺目；以亭台、曲径等精心装饰，时常 captivating 心目。

๔๒๐.

420.

อถาปิ สณฺหามลเสตวาลุกํ,สเวทิกาจารุวิสาลมาลกํ;

ชลาสยํ สาต’ติสีตโลทกํ,สุคนฺธิโสคนฺธิกปงฺกชากุลํ.

又有细腻洁白的沙地，带有栏杆的优美宽敞平台；池塘里有清凉甘美的水，遍布芬芳的白莲与红莲。

๔๒๑.

421.

สุผุลฺลสาลาสนโสคนาค,ปุนฺนาคปูคาทิวิราชมานํ;

มโนรมํ เชตวนาภิธานํ,การาปยี เสฏฺฐิ วิหารเสฏฺฐํ.

长者建造了那名为祇陀林的殊胜精舍，它令人心旷神怡，那里有盛开的娑罗树、阿萨那树、无忧树、龙华树、胡桐树、槟榔树等，光彩夺目。

๔๒๒.

422.

วิสาลเกลาสธราธรุตฺตมา-ภิรามปาการผนินฺทโคปิโต;

ชนสฺส สพฺพาภิมนตฺถสาธโก,วิหารจินฺตามณิ โส วิราชิเต.

那座精舍如意宝光彩夺目，能满足众生的一切愿望；它有美丽的围墙环绕，犹如由大蛇王守护的宏伟凯拉萨(Kelāsa)山。

๔๒๓.

423.

ตโต อาคมนตฺถาย มุนินฺทํ นาถปิณฺฑิโก;

ทูตํ ปาเหสิ โส สตฺถา สุตฺวา ทูตสฺส สาสนํ.

于是，给孤独长者为迎请圣者之主而派遣了使者；导师听闻使者的讯息后，

๔๒๔.

424.

มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน ตทา ตมฺหา ปุรกฺขโต;

นิกฺขมิตฺวา’นุปุพฺเพน ปตฺโต สาวตฺถิมุตฺตมํ.

彼时，他由大比丘僧团簇拥着，从此地出发，次第行进，抵达了至上的舍卫城。

๔๒๕.

425.

สมุชฺชลานิ เนกานิ ธชานาทาย สุนฺทรา;

กุมารา ปุรโต สตฺถุ นิกฺขมึสุ สุรา ยถา.

众多美丽的王子们手持闪耀的旗帜，走在导师的前面，犹如天神一般。

๔๒๖.

426.

นิกฺขมึสุ ตโต เตสํ ปจฺฉโต ตรุณงฺคนา;

จารุปุณฺณฆฏาทาย เทวกญฺญา ยถา ตถา.

随后，年轻的女子们手持美丽的满瓶，犹如天女般，跟在他们身后走来。

๔๒๗.

427.

ปุณฺณปาตึ คเหตฺวาน เสฏฺฐิโน ภริยา ตถา;

สทฺธึ เนกสติตฺถิหิ เนกาลงฺการลงฺกตา.

长者之妻也同样手持满钵，与数百名佩戴各种饰品的女子一同走来。

๔๒๘.

428.

มหาเสฏฺฐิ มหาเสฏฺฐิสเตหิ สห นายกํ;

อพฺภุคฺคญฺฉิ มหาวีรํ ปูชิโต เตหิ เนกธา.

大长者与数百位大长者一同，前去迎接那位导师、大勇者，他受到了他们多种方式的供养。

๔๒๙.

429.

ฉพฺพณฺณรํสีหิ มโนรเมหิ,ปุรํ วรํ ปิญฺชรวณฺณภาวํ;

เนนฺโต มุนินฺโท สุคโต สุคตฺโต,อุปาวิสี เชตวนํ วิหารํ.

圣者之主，善逝，身形端严，以其悦意的六色光芒，使殊胜的城市染上金黄色，然后进入祇陀林精舍。

๔๓๐.

430.

จาตุทฺทิสสฺส สงฺฆสฺส สมฺพุทฺธปมุขสฺส’หํ;

อิมํ ทมฺมิ วิหารนฺติ สตฺถุ จารุกรมฺพุเช.

“我将此精舍献给以正自觉者为首的四方僧团”，此供养献于导师美丽的莲花般的手中。

๔๓๑.

431.

สุคนฺธวาสิตํ วารึ เหมภิงฺการโต วรํ;

อากิริตฺวา อทา รมฺมํ วิหารํ จารุทสฺสนํ.

他从殊胜的金瓶中倒出芬芳的香水，将那令人愉悦、美观的精舍布施出去。

๔๓๒.

432.

สุรมฺมํ วิหารํ ปฏิคฺคยห เสฏฺฐํ,อนคฺเฆ วิจิตฺตาสนสฺมึ นิสินฺโน;

ชนินฺทานมินฺโท ติโลเกกเนตฺโต,ติโลกปฺปสาทาวหํ ตํ มนุญฺญํ.

接受了那非常悦意、殊胜的精舍后，人中之主、三界独眼者，安坐在无价的华丽座榻上，为三界带来喜悦。

๔๓๓.

433.

อุทารานิสํสํ วิหารปฺปทาเน,อนาถปฺปทาเนน นาถสฺส ตสฺส;

สุทตฺตาภิธานสฺส เสฏฺฐิสฺส สตฺถา,ยสสฺสี หิเตสี มเหสี อเทสี.

声名远播、利益众生的大圣者导师，向那位名为善施(Sudatta)的给孤独长者，宣说了布施精舍的宏大果报。

๔๓๔.

434.

อุทารานิสํสํ วิหารปฺปทาเน,กเถตุํ สมตฺโถ วินา ภูริปญฺญํ;

ติโลเกกนาถํ นโร โกสิ ยุตฺโต,มุขานํ สหสฺเสหิ เนเกหิ จา’ปิ.

除了具足广博智慧、三界唯一的依怙主之外，谁又能宣说布施精舍的宏大果报呢？即使有成千上万张嘴也无法尽述。

๔๓๕.

435.

อิติ วิปุลยโส โส ตสฺส ธมฺมํ กเถตฺวา,อปิ สกลชนานํ มานเส โตสยนฺโต;

ปรมมธุรนาทํ ธมฺมเภรึ มหนฺตํ,วิหรติ ปหรนฺโต ตตฺถ ตตฺถูปคนฺตฺวา.

于是，那位声名远播者为他宣说佛法，也令一切众生心生欢喜；他敲响那声音极其甜美的大法鼓，随缘游化，处处安住。

๔๓๖.

436.

เอวํ ติโลกหิตเทน มหาทเยน,โลกุตฺตเมน ปริภุตฺตปเทสปนฺตึ;

นิจฺจํสุราสุรมโหรครกฺขสาทิ,สมฺปูชิตํ อหมิ’ทานิ นิทสฺสสิสฺสํ.

如此，我现在将指明那些由为三界带来利益、具大悲心、世间至上者所受用过的地方，这些地方常为天人、阿修罗、大龙、罗刹等所供奉。

๔๓๗.

437.

สทฺธมฺมรํสินิกเรหิ ชินํสุมาลิ,เวเนยฺยปงฺกชวนานิ วิกาสยนฺโต;

วาสํ อกาสิ ปวโร ปฐมมฺหิ วสฺเส,พาราณสิมฺหิ นคเร มิคกานนมฺหิ.

胜利者如日轮，以正法之光辉，令应受教化的众生心莲绽放；这位殊胜者在第一年雨安居时，住在波罗奈城的鹿野苑。

๔๓๘.

438.

นานาปฺปการรตนาปณปนฺติวีถิ,รมฺเม ปุเร ปวรราชคหาภิธาเน;

วาสํ อกาสิ ทุติเย ตติเย จตุตฺเถ,วสฺเสปิ กนฺตตรเวลุวเนว นาโถ.

在那名为殊胜王舍城的可爱城市里，街道上林立着各种珍宝店铺；导师在第二、第三、第四年雨安居时，都住在非常可爱的竹林精舍。

๔๓๙.

439.

ภูปาลโมฬิมณิรํสิวิราชมานํ,เวสาลินามวิทิตํ นครํ สุรมฺมํ;

นิสฺสาย สกฺยมุนิเกสริ ปญฺจมมฺหี,วสฺสมฺหิ วาสมกริตฺถ มหาวนสฺมึ.

释迦牟尼狮子在第五年雨安居时，依止名为毗舍离的怡人城市，它因国王们宝冠上宝石的光辉而闪耀；他住在大林(Mahāvana)中。

๔๔๐.

440.

ผุลฺลาตินีลวิมลุปฺปลจารุเนตฺโต,สึคีสมานตนุโชติหิ โชตมาโน;

พุทฺโธ อนนฺตคุณสนฺนิธิ ฉฏฺฐวสฺเส,วาสํ อกา วิปุลมงฺกุล ปพฺพตสฺมึ.

其眼如盛开的青莲般清净美丽，其身光芒如黄金般闪耀。具足无量功德的佛陀，在第六年安居于广阔的曼库拉山(Maṅkula)。

๔๔๑.

441.

คมฺภีรทุทฺทสตรํ มธุรํ มรูนํ,เทเสตฺว ธมฺมมตุโล สิริสนฺนิวาโส;

เทวินฺทสีตลวิสาลสิลาสนสฺมึ,วสฺสมฺหิ วาสม’กรี มุนิ สตฺตมมฺหิ.

无与伦比、为吉祥所依的牟尼，为诸天宣说了甚深、难见、甘美的法。在第七年，他在帝释天清凉广大的石座上安居。

๔๔๒.

442.

ผุลฺลารวินฺทจรโณ จรณาธิวาโส,โส สุํสุมารคิรินามธราธรมฺหิ;

วาสํ อกา ปรมมารชิ อฏฺฐมสฺมึ,วสฺสมฺหิ กนฺตรเภสกลาวนมฺหิ.

其足如盛开的莲花，为行持之所依。彼至上降魔者在第八年，安居于鳄鱼山(Suṃsumāragiri)的贝萨卡拉林(Bhesakalāvana)中。

๔๔๓.

443.

นานามตาติพหุติตฺถิยสปฺปทปฺปํ,หนฺตฺวา ติโลกติลโก นวมมฺหิ วสฺเส;

วาสํ อกาสิ รุจิเร อติทสฺสนีเย,โกสมฺพิสิมฺพลิวเน ชินปกฺขิราชา.

三界之顶饰、胜者鸟王，摧毁了众多持异见、极骄慢的外道之毒后，在第九年，于憍赏弥美丽而极悦人的尸舍婆林(Simbalivana)中安居。

๔๔๔.

444.

เตสํ มหนฺตกลหํ สมิตุํ ยตีนํ,นิสฺสาย วารณวรํ ทสมมฺหิ วสฺเส;

ปุปฺผาภิกิณฺณวิปุลามลกานนสฺมึ,วาสํ อกา มุนิวโร วรปารเลยฺโย.

为了平息那些比丘的巨大争执，最胜牟尼依靠一头贤善的大象，在第十年，于花朵遍布、广阔清净的林中，在殊胜的帕利雷亚卡(Pārileyyaka)安居。

๔๔๕.

445.

ธมฺมามเตน ชนตํ อชรามรตฺตํ,เนนฺโต วิโลจนมโนหรสุทฺธทนฺโต;

นาลาภิธานทิชคามวเร มุนินฺโท,วาสํ อกา อมิตพุทฺธิ ทเสกวสฺเส.

其眼悦意，其齿清净。牟尼之主、无量智慧者，以甘露法引导众生达到无老无死的状态。在第十一年，他在名为那拉(Nālā)的殊胜婆罗门村中安居。

๔๔๖.

446.

เวรญฺช จารุทิชคามสมีปภูเต,อารามเก สุรภิปุปฺผผลาภิราเม;

สพฺพญฺญุ สกฺยมุนิ พารสมมฺหิ วสฺเส,วาสํ อกาสิ ปุจิมนฺททุมินฺทมูเล.

在第十二年，一切知者释迦牟尼安居于维兰迦一个婆罗门村附近，在一座充满芬芳花果的怡人园林中，于一棵补旨曼达树王(Pucimanda)的树下。

๔๔๗.

447.

ผุลฺลารวินฺทวทโน รจิจารุโสโภ,โลกสฺส อตฺถจริยาย ทยาธิวาโส;

วาสํ อกา รุจิรจาลิยปพฺพตสฺมึ,วีโร ติโลกครุ เตรสมมฺหิ วสฺเส.

其面如盛开的莲花，容光焕发。彼为世间利益而行，为慈悲所依。三界之师、英雄，在第十三年安居于美丽的迦理耶山(Cāliya)。

๔๔๘.

448.

พนฺธูกปุปฺผสมปาทกราภิราโม,ธมฺมิสฺสโร ปวรเชตวเน สุรมฺเม;

ธีโร มหิทฺธิ มุนิ จุทฺทสมมฺหิ วสฺเส,วาสํ อกา สกลสตฺตหิเตสุ ยุตฺโต.

其手足如盘豆迦花(Bandhūka)般怡人。法自在者、智者、具大神通力的牟尼，在第十四年，为了一切众生的利益，安居于殊胜而美丽的祇陀林中。

๔๔๙.

449.

เวเนยฺยพนฺธุวนราคคเช วิหนฺตฺวา,วสฺสมฺหิ ปญฺจทสเม มุนิสีหราชา;

วาสํ อกา กปิลวตฺถุธราธโรรุ,นิคฺโรธรามรมณียมณิคฺคุหายํ.

牟尼狮子王摧毁了在应调伏的亲属之林中的贪欲之象。在第十五年，他在迦毗罗卫广阔的尼拘律园(Nigrodhārāma)中，安居于怡人的宝石洞穴里。

๔๕๐.

450.

ยกฺขมฺปิ กกฺขลตรํ สุวินีตภาวํ,เนตฺวา ปุเร วรตมาลวกาภิธาเน;

วสฺมมฺหิ วาสมกรี ทสฉฏฺฐมมฺหิ,เนนฺโต ชนํ พหุตรมฺปิ จ สนฺติมคฺคํ.

他引导了极为粗暴的夜叉，使其达到善调伏的状态。在第十六年，他在名为阿罗毗(Āḷavī)的最胜城中安居，并引导众多人走向寂静之道。

๔๕๑.

451.

ปาการโคปุรนิเกตนโตรณาทิ,เนตฺตาภิรามวรราชคเห มเหสิ;

วาสํ อกานธิวโร ทสสตฺตมมฺหิ,วสฺสมฺหิ ปตฺถยโส ภุวนตฺตยสฺมึ.

大仙、无上者，其名声遍布三界。在第十七年，他在具足城墙、门楼、房舍、牌坊等，令人赏心悦目的最胜王舍城中安居。

๔๕๒.

452.

ธมฺโมสเธน มธุเรน สุขาวเหน,โลกสฺส โฆรตรราครชํ วิหนฺตฺวา;

วสฺสมฺหิ วาสมกรี ทสอฏฺฐมสฺมึ,องฺคีรโส ปวรจาลิยปพฺพตสฺมึ.

鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)以甘美、带来安乐的法药，摧毁了世间极可怕的贪欲尘垢。在第十八年，他在最胜迦理耶山(Cāliya)中安居。

๔๕๓.

453.

เวนยฺยพนฺธุชนโมหริปุํ อุฬารํ,หนฺตฺวาน ธมฺมอสินา วรธมฺมราชา;

เอกูนวีสติมเก ปุน ตตฺถ วสฺเส,วาสํ อกา มธุรภารติ โลกนาโถ.

最胜法王、世间导师，以法之剑摧毁了应调伏的亲属们巨大的愚痴之敌。在第十九年，言语甘美的他再次在那里安居。

๔๕๔.

454.

สุทฺธาสโย ปวรราชคเห วิจิตฺเต,วาสํ อกาสิ สมวีสติมมฺหิ วสฺเส;

โลกสฺส อตฺถจรเณ สุภกปฺปรุกฺโข,จินฺตามณิปฺปวรภทฺทฆโฏ มุนินฺโท.

心意清净的牟尼之主，为世间利益而行，如吉祥的如意树、如意宝珠、最胜吉祥瓶。在第二十年，他在殊胜、美丽的王舍城中安居。

๔๕๕.

455.

เอวํ ติโลกมหิโต อนิพทฺธวาสํ,กตฺวา จรมฺปฐมโพธิยุทารปญฺโญ;

ฉพฺพณฺณรํสิสมุเปตวิจิตฺตเทโห,โลเกกพนฺธุ ภควา อวเสสกาเล.

如是，受三界崇敬者、世间唯一之友世尊，初证菩提后，具足广大智慧，其身具足六色光芒，奇妙庄严。在其余时间，他不住一处地游行。

๔๕๖.

456.

สาวตฺถิยํ ปวรเชตวเน จ รมฺเม,ทิพฺพาลเย จ สมลงฺกตปุพฺพราเม;

วาสํ อกาสิ มุนิ วีสติปญฺจวสฺเส,โลกาภิวุทฺธินิรโต สุขสนฺนิวาโส.

致力于世间繁荣、为安乐所依的牟尼，在二十五年中，安居于舍卫城(Sāvatthī)殊胜而怡人的祇陀林，以及如天宫般庄严的东园(Pubbārāma)中。

๔๕๗.

457.

อิติ อมิตทโย โย ปญฺจตาฬีสวสฺเส,มนุชมนวนสฺมึ ชาตราคคฺคิราสึ;

ปรมมธุรธมฺมมฺพุหิ นิพฺพาปยนฺโต,อวสิ สมุนิเมโฆ โลกสนฺตึ กโรตุ!

如是，无量慈悲者，在四十五年中，以最甘美的法水熄灭了人类心中如林般生起的贪欲之火。愿此牟尼之云带来世间和平！

๔๕๘.

458.

ปญฺญาวรงฺคนา มยฺหํ สญฺชาตา มนมนฺทิเร;

โตสยนฺตี สพฺพชนํ วุทฺธึ คจฺฉตุ สพฺพทา.

愿名为智慧的殊胜女子，在我心殿中生起，永远令所有人欢喜，并不断增长。

๔๕๙.

459.

จิตํ ยํ รจยนฺเตน ชินสฺส จริตํ มยา;

ปุญฺญํ ตสฺสานุภาเวน สมฺปตฺโต ตุสิตาลยํ.

我撰写此《胜者行传》所集功德，愿以此威力，得生兜率天。

๔๖๐.

460.

เมตฺเตยฺยโลกนาถสฺส สุณนฺโต ธมฺมเทสนํ;

เตน สทฺธึ จิรํ กาลํ วินฺทนฺโต มหตึ สิรึ.

愿我能听闻弥勒(Metteyya)世间导师的说法，与他一同长久享受大吉祥。

๔๖๑.

461.

พุทฺเธ ชาเต มหาสตฺโตรมฺเม เกตุมนีปุเร;

ราชวํเส ชนีตฺวาน ติเหตุปฏิสนฺธิโก.

当彼大士、佛陀在怡人的翅头末城(Ketumatī)诞生时，愿我能生于王族，具足三因结生。

๔๖๒.

462.

จิวรํ ปิณฺฑปาตญฺจ อนคฺฆํ วิปุลํ วรํ;

เสนาสนญฺจ เภสชฺชํ ทตฺวา ตสฺส มเหสิโน.

向那位大仙布施无价、广大、殊胜的衣、食、坐卧具与医药。

๔๖๓.

463.

สาสเน ปพฺพชิตฺวาน โชเตนฺโต ตมนุตฺตรํ;

อิทฺธิมา สติมา สมฺมา ธาเรนฺโต ปิฏกตฺตยํ.

在教法中出家，照耀那无上法，具神通、具念，正确地受持三藏。

๔๖๔.

464.

วฺยากโต เตน พุทฺโธ ยํ เหสฺสตีติ อนาคเต;

อุปฺปนฺนุปฺปนฺนพุทฺธานํ ทานํ ทตฺวา สุขาวหํ.

愿我被那位佛陀授记未来将成佛，并向每一位已出世的佛陀作带来安乐的布施。

๔๖๕.

465.

สํสาเร สํสรนฺโต หิ กปฺปรุกฺโข จ ปาณินํ;

อิจฺฉิติจฺฉิตมนฺนาทึ ททนฺโต มธุรํ จรํ.

愿我在轮回中流转时，能成为众生的如意树(kapparukkha)，施予他们所愿求的食物等，行持善美。

๔๖๖.

466.

มํสโลหิตเนตฺตาทึ ททํ จิตฺตสมาหิโต;

สีลเนกฺขมฺมปญฺญาทึ ปูเรนฺโต สพฺพปารมึ.

愿我能心意专注地施予血肉、眼睛等，圆满戒、出离、慧等一切波罗蜜。

๔๖๗.

467.

ปารมิสิขรํ ปตฺวา พุทฺโธ หุตฺวา อนุตฺตโร;

เทเสตฺวา มธุรํ ธมฺมํ ชนฺตูนํ สิวมาวหํ.

达到波罗蜜的顶峰，成为无上佛陀，宣说为众生带来吉祥的甘美之法。

๔๖๘.

468.

สพฺพํ สเทวกํ โลกํ พฺรหาสํสารพนฺธนา;

โมจยิตฺวา วรํ เขมํ ปาปุณฺเยํ สิวํ ปุรํ.

愿我能解脱包括天人在内的整个世界，使其脱离轮回的巨大束缚，到达那殊胜、安稳、吉祥之城（涅槃）。

๔๖๙.

469.

ลงฺกาลงฺการ ภูเตน ภูปาลนฺวยเกตุนา;

วิชยพาหุนา รญฺญา สกนาเมน การิเต.

此书作者所住的僧院，是由维阇耶巴胡(Vijayabāhu)王——楞伽岛的庄严、王族的旗帜——以自己的名字所建造。

๔๗๐.

470.

สโตยาสยปาการ โคปุราทิวิราชิเต;

ปริเวณวเร รมฺเม วสตา สนฺตวุตฺตินา.

他住于那座殊胜、美丽的僧院(pariveṇa)中，其行为寂静，院内有水池、围墙、门楼等作为装饰。

๔๗๑.

471.

เมธงฺกราภิธาเนน ทยาวาเสน ธีมตา;

เถเรน รจิตํ เอตํ สพฺภ สํเสวิตํ สทา.

此书由那位名为弥陀伽罗(Medhaṅkara)、慈悲的住处、具智慧的长老所撰写，愿它永远为善人所亲近。

๔๗๒.

472.

ภเว ภเว’ธ คาถานํ เตสตฺตติ จตุสฺสตํ;

คนฺถโต ปญฺจปญฺญาสา-ธิกํ ปญฺจสตํ อิติ.

此书关于各种生命(bhava)的偈颂有四百七十三首；从全书来看，则有五百五十五首。