นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者。

เวสฺสนฺตราคีติ

韦桑达拉颂

[ก]

[迦]

พาตฺตึสลกฺขณูเปต[Pg.1],ทาตพฺพํ ททตํ วร;

เวสฺสนฺตรตฺต มาปาทิ,สญฺจรํ ภวสาคเร.

具足三十二妙相，布施之中无上士；愿我能成为韦桑达拉，在生死海中流转。

[ข]

[佉]

ทฺวนฺทํทฺวนฺทํ [Pg.2] สญฺจรนฺตี,ชนานนฺเท ยโสธีเร;

มทฺทิตฺตํ สมุปาคญฺฉิ,ตฺวํปิเตน ภวณฺณเว.

成双成对地流转，于众生喜乐与荣耀中；愿你得为玛蒂，亦于此生死海中。

[ค]

[伽]

ตุมฺหํทานิ ปวกฺขามิ,อุปตฺตึ นนฺทินึ ตหึ;

ทชฺชหฺโวโว มโมกาสํ,กวโย ปฺยาภินนฺทถ.

现在我将为你们讲述那令人喜悦的诞生之事；诸位诗人，请给我机会，也请你们欢喜赞叹。

๑.

1.

เอกนวุเตหิโต กปฺเป,วิปสฺสีนาม นายโก;

วิเนยฺเย [Pg.3] ตารยํเขมํ,โลเก อุปฺปชฺชิจกฺขุมา.

九十一劫前，有导师名为毗婆尸；他引领应受调伏者至安稳处，具眼者出现于世。

๒.

2.

เขมารามมฺหิ สมฺพุทฺโธ,มิคทาเย มโนรเม;

นิสฺสาย พนฺธุมตึโส,วิหาสิ นครํตทา.

正自觉者住在吉祥园(Khemārāma)，在怡人的鹿野苑(Migadāya)中；他依止班度玛提城(Bandhumatī)，当时他住在那座城市。

๓.

3.

รชฺชํธมฺเมน กาเรสิ,นคเรตมฺหิ พนฺธุมา;

ราชาตสฺส ทุเวธีตา,อาสุํ สพฺพงฺคโสภณา.

在那座城中，班度玛王(Bandhumā)以正法治理国家。国王有两位女儿，她们四肢匀称，容貌美丽。

๔.

4.

เอโกหิ [Pg.4] เอกทาราชา,พนฺธุมสฺส สุเปสยิ;

สหสฺสคฺฆนิกํ โสณฺณ-มาลญฺจา นคฺฆ จนฺทนํ.

有一次，一位国王送给班度玛王一条价值千金的金项链，以及无价的旃檀香。

๕.

5.

อทาสิ พนฺธุมาราชา,ปิตาเชฏฺฐาย จนฺทนํ;

โสณฺณมาลํ กนิฏฺฐาย,ตหึ วิยาย ธีตุยา.

父亲班度玛王将旃檀香给了长女，将金项链给了幼女。

๖.

6.

อุโภตาปีติ [Pg.5] จินฺเตสุํ,นตฺถตฺโถวต เตหิโน;

ภคฺยวนฺตสฺส ปูเชม,สํปสาเทน เจตสา.

她们两人都想道：“这些东西对我们没有用处。让我们以清净虔诚之心，供养那位有福者(Bhagyavant)。”

๗.

7.

ตโตสาจนฺทนํ จุณฺณํ-การาเปตฺวาน เชฏฺฐกา;

คนฺตฺวาน วิหารํ โสณฺณ,วณฺณํปูเชสิ นายกํ.

于是长女将旃檀香磨成粉末，前往精舍，供养那位金色的导师。

๘.

8.

วิกิริตฺวา ตุ สาคนฺธ,กุฏิยํ เสสจนฺทนํ;

เอวญฺหิ ปตฺถนํ กาสิ,พุทฺธมาตา ภวามหํ.

她将剩余的旃檀香末散布在孤邸中，然后如此发愿：“愿我成为佛陀之母。”

๙.

9.

กาเรตฺวา [Pg.6] โสณฺณมาลํตุ,อุรจฺฉท ปสาทนํ;

ปูเชสิ เหมวณฺณํสา,ภควนฺตํ กนิฏฺฐกา.

幼女将金项链制作成悦意的胸饰，供养了那位金色的世尊。

๑๐.

10.

เอวมฺปิ ปตฺถนํกาสิ,อิทํมม ปสาทนํ;

สรีเร นิจฺจลา ฐาตุ,จรนฺติยา ภวาภวํ.

她也如此发愿：“愿我这件饰品，在我于各种生命形态中流转时，能恒常不动地留在我身上。”

๑๑.

11.

อุโภปิ [Pg.7] ราชกญฺญาตา,ฐตฺวาน ยาวตา ยุกํ;

อุปปชฺชึสุ โสวคฺคํ,จุตาสุข ปโมทนํ.

两位王女都活到寿终；从人间逝世后，她们投生天界，享受快乐与喜悦。

๑๒.

12.

มนุสฺสเทว โลเกสุ,สํสรึสุ สุขํทุเว;

เอกนวุติ กปฺปานิ,มุจฺจิตฺวา ปายทุกฺขโต.

她们两人在人界与天界中快乐地流转了九十一劫，脱离了恶趣之苦。

๑๓.

13.

กสฺสปสฺส กาเลตาสุ,กนิฏฺฐา กิกิราชิโน;

ธีตา อุรจฺฉทานาม,หุตฺวาน ปรินิพฺพุตา.

在迦叶佛时代，她们中的幼女是鸡奇王(Kiki)的女儿，名为乌拉恰达(Uracchadā)，她证入了般涅槃。

๑๔.

14.

เชฏฺฐกา [Pg.8] ปน ธีตาสิ,กิกิสฺส ราชิโน ตหึ;

ธมฺมานาม ทมิตา สา,โกมาร พฺรหฺมจารินี.

而长女是鸡奇王的女儿，名为达玛(Dhammā)，她已受调伏，是一位童贞梵行者。

๑๕.

15.

ตโตจ วิตฺวาน สา เทว,มนุสฺเสสุ ปุนปฺปุนํ;

สํสรนฺตี มเหสีสิ,ปูรินฺททสฺส เอกทา.

从那之后，她于天界与人界中一再流转；有一次，她成为普林达达(Purindada)的王后。

๑๖.

16.

รตฺตจนฺทน [Pg.9] เลเปน,ลิมฺปิต เทหินี หิสา;

กตปุญฺญ วิเสเสน,นาเมน ผุสฺสตีหฺวิตา.

因其所作的殊胜功德，她的身体涂有红旃檀香膏，故被称为普萨蒂(Phussatī)。

๑๗.

17.

เทวินฺโท อญฺญทาทิสฺวา,ปริกฺขีณายุกํ วิยํ;

เทวึ ตํ ปริวาเรน,มหตา เนสินนฺทนํ.

有一次，天帝看到那位天女寿元已尽，便率领庞大的眷属，将她带到欢喜园(Nandana)。

๑๘.

18.

สิรีสยน ปิฏฺฐมฺหิ,ตํสยาวิย มาฆวา;

ฐิโต [Pg.10] สยนปสฺสมฺหิ,ผุสฺสตึ เอตทพฺรวี.

摩伽(Māghavā)让她躺在华丽的床榻上，自己则站在卧榻旁，对普萨蒂如此说道：

๑๙.

19.

วเรเตทสทสฺสามิ,ผุสฺสเตวรวณฺณิเก;

ตฺวํญฺหิอิจฺฉสิเยลทฺธุํ,ลภาเปสฺสามิเตวเร.

“普萨蒂，容颜甚美者，我将给你十个愿望。你希望获得什么，我都会让你得到。”

๒๐.

20.

สุตฺวาตํ ผุสฺสตีเทวี,โลมหํ สนรูปินี;

ขีณายุตมชานนฺตี,อตฺตโน เอตทพฺรวี.

听到此话，普萨蒂天女毛骨悚然，了知自己寿元已尽，她如此说道：

๒๑.

21.

ปาปํนุ [Pg.11] ตฺวยิ เทวึนฺท,กตํเม อปฺปิยาถเต;

รมฺมาเม จวนํ อิจฺฉํ,มญฺเญภณํติ อีทิสํ.

“天帝，我是否对你做了什么恶事，或是我让你不悦？我想，你之所以这么说，是希望我从这悦人的地方离去。”

๒๒.

22.

นเตภทฺเท กตํปาปํ,นจเม อปฺปิยาตุวํ;

ปุญฺญํตุเต ปริกฺขีณํ,ตสฺมา เต วํวทามหํ.

“贤德者，你并未造作恶业，我也不厌恶你；只是你的福德已尽，因此我才对你这样说。”

๒๓.

23.

สนฺติเก [Pg.12] มรณํ ตุยฺหํ,วินาภาโว ภวิสฺสติ;

ปฏิคฺคณฺหาหิ เม เอเต,วเรทส ปวจฺฉโต.

死亡已临近于你，你将离此而去；请接受我所赐予的这十个愿望。

๒๔.

24.

สกฺกสฺสวจนํ สุตฺวา,ญาตฺวามรณ มตฺตโน;

วเรสา ลทฺธุมิจฺฉนฺตี,เทวินฺทเมต ทพฺรวี.

听了帝释天的话，了知自己将死，她想要获得那些愿望，便对天王说了这话。

๒๕.

25.

อิโต จุตาสหสฺสกฺขิ,สีวิราชนิเวสเน;

มเหสี ผุสฺสตีนาม,นีลเนตฺตา ยถามิคี.

哦，千眼者(Sahassakkhi)，当我从此处死去后，愿我投生于尸毗(Sivi)王的宫殿，成为名为普萨蒂(Phussatī)的王后，有如母鹿般的蓝色眼睛。

๒๖.

26.

อสฺสํ [Pg.13] นีลภมุกาหํ,ลเภยฺยํ ปุตฺตมุตฺตมํ;

ธาเรนฺติ ยาจเมคพฺภํ,มชฺฌิมงฺคํ อนุนฺนตํ.

愿我有绀青的眉毛，愿我能获得一个最优秀的儿子；当我怀着他时，愿我的腰身不会凸起。

๒๗.

27.

ปลิตาน วิรูหนฺตุ,อลมฺพาจ ปโยโร;

กาเยรโช นลิมฺเปถ,วชฺฌญฺจาปิ ปโมจเย.

愿白发不会长出，愿双乳不会下垂；愿尘垢不沾染我身，愿我能释放死囚。

๒๘.

28.

เยยาจิตา [Pg.14] วราภทฺเท,ตยาทส มยาตว;

ทินฺนาเต ตุฏฺฐจิตฺเตน,สพฺเพลจฺฉสิ มานุเส.

贤善的女士，你所请求的十个愿望，我以欢喜之心给予你；在人间，你将获得所有这些。

๒๙.

29.

ตโตจวิตฺวาน สาเทว-โลกา นิพฺพตฺติ อิจฺฉิยํ;

มเหสิยา ปฏิสนฺธิ-วเสน มทฺทราชิโน.

她从天界命终后，如其所愿地投生，在摩达(Madda)王的王后腹中结生。

๓๐.

30.

ทสมา [Pg.15] สจฺจเยเนสา,ธีตรํ มทฺทราชินี;

เหฏฺฐาสุเสตจฺฉตฺตสฺส,วิชายิ เสฏฺฐรูปินึ.

经过十个月后，摩达王后在纯白的伞盖下，生下了一位形貌最胜的女儿。

๓๑.

31.

รตฺตจนฺทน เลเปน,เอสาลิมฺปิ ตเทหินี;

เตนสฺสา พฺราหฺมณานามํ,อกํสุ ผุสฺสตีอิติ.

由于她的身体犹如涂了红檀香膏，婆罗门们为她取名为“普萨蒂”。

๓๒.

32.

สญฺญาการ โทฬารุฬ-มงฺคลาทีนิ กาตุน;

มหตา ปริหาเรน,โปสึสุ ขตฺติยานิโย.

举行了命名、摇篮等吉祥仪式后，刹帝利女人们以极大的照料养育她。

๓๓.

33.

มธูรขีร [Pg.16] สมฺปนฺนา,สินิทฺธปีณ โยพฺพนา;

ธาติโย ขตฺติยานีตํ,ขีรํปายึสุ ยาปนํ.

刹帝利的奶妈们正当年轻，丰腴柔润，富有甘甜的乳汁，她们喂养她以维持其生命。

๓๔.

34.

สงฺกมนฺตีว วุทฺธาสา,องฺกาองฺกํ กรากรํ;

ราชกญฺญาจ โตสึสุ,นจฺจคีเตหิ นาฏกี.

她渐渐长大，从一个怀抱传到另一个怀抱，从一只手传到另一只手；王女们和女演员们以舞蹈、歌唱和戏剧来取悦她。

๓๕.

35.

เทวจฺฉราวรูเปน,สุภาโสฬส วสฺสิกา;

หรนฺตี [Pg.17] เนตฺตรสํสา,ปสฺสนฺตานํสุเขธิตา.

十六岁时，她光彩照人，有着天界仙女般的绝佳容貌。她吸引了观看者的目光，让他们感到快乐。

๓๖.

36.

สิวิรฏฺเฐ ตทารชฺชํ,สิวิราชา เชตุตฺตเร;

กาเรสิสิญฺจโยนาม,ปุตฺโตตสฺส มหายโส.

当时，在尸毗(Sivi)国，尸毗王在胜域城(Jetuttara)统治。他有一个声名远播的儿子，名叫辛阇耶(Siñcaya)。

๓๗.

37.

วยปฺปตฺโต ภิรูโปสิ,เทวปุตฺโตว สิญฺจโย;

อโรห ปริณาเหน,นานาสิพฺเพสุ โกวิโท.

辛阇耶长大成人，容貌俊美，有如天子；他身材高大匀称，精通各种技艺。

๓๘.

38.

สิญฺจยสฺส [Pg.18] นิยฺยาเทสิ,รชฺชํปุตฺตสฺส อตฺตโน;

ชีวนฺโต ปสฺสิตุํราช-สิรึอิจฺฉํ มหารหํ.

他将王国交给了自己的儿子辛阇耶，希望在有生之年能见到他那伟大的王室辉煌。

๓๙.

39.

อาเนตฺวา มทฺทราชสฺส,ธีตรํ ผุสฺสตึตหึ;

โสฬสิตฺถิ สหสฺสานํ,มเหสึกาสิ เชฏฺฐิกํ.

他迎娶了摩达王的女儿普萨蒂，并立她为一万六千名宫女中的首席王后。

๔๐.

40.

ผุสฺสตีสิญฺจโยญฺโญญฺญ- [Pg.19]มุขํทฺเวปิยจกฺขุนา;

ปสฺสมานาวอจฺฉึสุ,อญฺญมญฺญปิยํวทา.

普萨蒂和辛阇耶两人以爱慕的眼神注视着对方的脸，说着亲爱的话语，生活在一起。

๔๑.

41.

อถจินฺติ ยเทวินฺโท,ทินฺนาผุสฺสติยามยา;

วราทส เตสุปุตฺต-วโรนหิสมิชฺฌติ.

于是天王心想：“我曾给予普萨蒂十个愿望，其中关于儿子的愿望尚未实现。”

๔๒.

42.

สมิชฺฌา เปสามิเอตํติ,อเชยฺเยภิทสาลเย;

อุปธาริตฺถติสฺสาย,ปุตฺตภาวารหํมรุํ.

“我将使之实现。”于是，帝释天在无敌天宫中，寻察到一位适合做普萨蒂之子的天神。

๔๓.

43.

จวิตฺวาหุอุทฺธํคามี[Pg.20],โพธิเทโวตโตตหึ;

พฺรหฺมํคนฺตฺวาสหสฺสกฺขี,ตสฺสตํเอตทพฺรวี.

一位菩萨天人正从天界命终，将上生梵天界。千眼者前去，对他说了这话。

๔๔.

44.

อิโต โภ สุคตึคจฺฉ,อนุกมฺปาหิมริส;

สิญฺจยํเทวิยํตสฺส,สนฺธึ คณฺหชุตินฺธร.

“朋友，为了慈悯世间，请去往善趣。光明者啊，请在辛阇耶王的王后腹中结生。”

๔๕.

45.

อญฺเญปิ [Pg.21] สฏฺฐิสหสฺส-เทเว จวน ธมฺมิเน;

อุปสงฺกมฺม โสยาจิ,คจฺฉหฺโว สุคตึอิติ.

他也去到其他六万名将要命终的天神那里，请求他们说：“你们都去善趣吧！”

๔๖.

46.

โพธิสตฺโตจ อญฺเญจ,สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิสุํ;

ตโตจุตา จเตเทวา,อาคุํ มานุสกํอิมํ.

菩萨与其他天神皆应允道：“善哉！”于是那些天神从天界命终后，便降生到这人间。

๔๗.

47.

ผุสฺสตฺยํหิ [Pg.22] มหาสตฺโต,นิพฺพตฺติ ปฏิสนฺธิยา;

กุเลสฺวญฺเญจ มจฺจานํ,นิพฺพตฺตึสุ วิสุํวิสุํ.

大士在普萨蒂的胎中结生，而其他天神则分别投生于人间的不同家族中。

๔๘.

48.

กุจฺฉิงฺคเต มหาสตฺเต,เทวี โท หฬินีอหุ;

ทาตุกามา มหาทานํ,วิสชฺชิย พุหุํธนํ.

大士入胎后，王后生起了一种妊娠渴求：她渴望行大布施，散发大量财物。

๔๙.

49.

ราชมนฺทิรทฺวารมฺหิ,เวมชฺเฌนครสฺสจ;

จตุทฺวาเรสุฉทฺทาน-สาลาโย เทยฺยปูริตา.

在王宫门口、城市中央，以及四个城门口，六个布施堂都装满了待施之物。

๕๐.

50.

การาเปตฺวาน [Pg.23] ฉสฺสต-สหสฺสานิ ทิเนทิเน;

วิสชฺชิตฺวาน สพฺเพสํ,อิจฺฉนฺตี อาสิทาตเว.

她每日令人布施六十万，希望能施予所有的人。

๕๑.

51.

อุตฺวาตํ การณํราชา,ปกฺโกสาวิย พฺราหฺมเณ;

นิมิตฺต ปาฐเกปุจฺฉิ,กึ ภวิสฺสตีติญาตเว.

国王听闻此事后，便召来婆罗门相师，询问他们以了知“将会发生什么？”

๕๒.

52.

ชานาม โน มหาราช,คโตกุจฺฉิมฺหิ เทวิยา;

เหหิตฺย [Pg.24] ภิรโตทาเน,เอวํวทึสุ พฺราหฺมณา.

“大王，我们知道，”婆罗门们说道，“王后腹中已有了胎儿，他将是一个乐于布施的人。”

๕๓.

53.

พฺราหฺมณานํ วโจสุตฺวา,นรินฺโท ตุฏฺฐมานโส;

ทานํอทาสิ ฉทฺทาน-สาลาโย สุฏฺฐุมาวิย.

国王听闻婆罗门之言，心生欢喜；他便在六所施舍堂中，极力行布施。

๕๔.

54.

ปฏิสนฺธิคฺคหณมฺหา,โพธิสตฺตสฺส วิญฺญุโน;

ปฏฺฐายณฺณว เวโคว,ลาโภฬาโร อนปฺปโก.

自从智者菩萨结生以来，如同海潮般，巨大的利益源源不断地涌现。

๕๕.

55.

ปณฺณาการํ [Pg.25] ปหิณึสุ,ราชิโน ชมฺพุมณฺฑเล;

โพธิสตฺตา นุภาเวน,นานารฏฺฐินฺทขตฺติยา.

阎浮提中，各国国王因菩萨之威神力，纷纷向国王进献贡品。

๕๖.

56.

ปริหารํ ปวจฺเฉสิ,มเหสึ ปฏิสนฺธินึ;

ราชาสุขํ วสาเปสิ,กาเรสิอิจฺฉิติจฺฉิตํ.

国王为怀有身孕的王后提供了周全的保护；他让她安乐居住，并满足她的一切愿望。

๕๗.

57.

พุทฺธงฺกุรานุภาเวน,ชนาสุํ โมทมานสา;

กาเลวสฺสติเมโฆปิ,สุภิกฺโขสมโยอหุ.

因佛种（菩萨）之威神力，人们皆心生欢喜；云朵亦应时降雨，时节丰饶安乐。

๕๘.

58.

สทฺธึปุตฺเตน [Pg.26] ชุณฺหาย,กิฬนฺติยาวมาตุยา;

มหนฺตีรติสพฺเพสํ,ชนานํวิปุลาตหึ.

当母亲在月光下与儿子嬉戏时，所有人都感到极大的喜悦。

๕๙.

59.

คพฺภํหิ ธาเรนฺตีเทวี,ทสมาสมฺหิปูริเต;

นครํทฏฺฐุ กามาสิ,ตทาโรเจสิราชิโน.

王后怀胎足十月后，她渴望游览都城，于是便告知了国王。

๖๐.

60.

สาธุภทฺเทติ [Pg.27] วตฺวาน,ปุรํเทว ปุรํวิย;

ราชา อลงฺกราเปสิ,เทวิยา ปิติวฑฺฒนํ.

国王说道：“善哉，甚好！”他将都城装饰得如同天城一般，以增添王后的喜悦。

๖๑.

61.

อาโรปิย ตโตเทวึ,วิจิตฺตํ ลกฺขิกํรถํ;

ปทกฺขิณํ การาเปสิ,นครํ สพฺพลงฺกตํ.

国王让王后乘坐上那辆华丽吉祥的马车，并让她右绕巡游这座装饰一新的都城。

๖๒.

62.

เวสฺสานํ [Pg.28] วีถิยามชฺเฌ,ฐานาฐานํ ปถาปถํ;

จลึสุ กมฺมชาวาตา,จรนฺติยาว เทวิยา.

当王后行至商人街中央时，业风（产兆）从各处生起。

๖๓.

63.

อุตฺวามจฺจาปวตฺตึตํ,รญฺโญโรจึสุสีฆโส;

สุติเคหํการาเปสิ,ตํวีถิยํวสิญฺจโย.

大臣们迅速将此事禀告国王；辛阇耶王(Siñcaya)便在那条街上，命人建造了一间产房。

๖๔.

64.

ตตฺถสาวสมานาว,วิชายิอกุโตภยา;

นิมฺมลํสุสุทฺธํปุตฺตํ,สุวณฺณกฺขนฺธสนฺนิภํ.

她便在那里安住，无所畏惧地诞下了一个儿子；他纯净无垢，犹如一团黄金。

๖๕.

65.

อกฺขีนิอุมฺมิลิตฺวาน[Pg.29],นิกฺขนฺโตมาตุ กุจฺฉิโต;

ปสนฺนปฺปิยากาเรน,ปสฺสิตฺตมาตุยามุขํ.

他睁开双眼，从母亲的胎中出来；带着喜悦可爱的神情，他望向母亲的脸庞。

๖๖.

66.

อมฺม ทานํ ททิสฺสามิ,อตฺถินุ กิญฺจิ เตธนํ;

หตฺตํโส ปสาเรตฺวาน,อิติพฺรวิตหึ มุหุํ.

“母亲，我将行布施。您可有财物？”他伸出手，如此反复说道。

๖๗.

67.

สุตฺวาโมทิย [Pg.30] ตํมาตา,เทหิทานํ ยถิจฺฉิตํ;

ตาตาติ ตสฺสปาทาสิ,สหสฺสตฺถวิกํตหึ.

母亲听闻此言，心生欢喜，说道：“我儿，随你所愿去布施吧！”她便给了他一千钱的钱袋。

๖๘.

68.

มโหสธ เวสฺสนฺตร-มหาสิทฺธตฺถ ชาติสุ;

กเถสิ มาตราโพธิ-สสตฺโต ชาตกฺขเณติสุ.

在摩诃萨陀(Mahosadha)、韦桑达拉、摩诃悉达多(Mahāsiddhattha)等本生中，菩萨在出生之时便对母亲说话。

๖๙.

69.

อจฺเฉร มพฺภุตํทิสฺวา,ชนาโมทึ สุตาวเท;

อปฺโผเฏนฺโต หสนฺตาจ,ชยนาทํ ปนาทยุํ.

人们见到这奇妙非凡之事，皆心生欢喜；他们拍手欢笑，发出胜利的欢呼声。

๗๐.

70.

เวสฺสนฺตโรติ [Pg.31] หฺวายึสุ,นามคฺคหณ มงฺคลํ;

สงฺขตา พฺราหฺมณาตสฺส,ชาตตฺตา เวสฺสวีถิยํ.

在命名仪式上，婆罗门们为他取名为韦桑达拉，因为他出生在商人街。

๗๑.

71.

วิชาต ทิวเสตสฺส,เอกาอากาสจารินี;

หตฺถินีหิ สพฺพเสตํ,เอกํ กุญฺชรโปสกํ.

在他诞生的那一天，一头空中行走的母象，带来了一头全身雪白的小公象。

๗๒.

72.

โพธิสตฺตา นุภาเวน,อาเนตฺวา มงฺคลสมฺมตํ;

ถเปตฺวาน ปกฺกามิ,หตฺถิสาลาย สาธุกํ.

因菩萨之威神力，这头被视为吉祥的象被带来；在象厩中被妥善安置后，那母象便离开了。

๗๓.

73.

อุปฺปนฺนตฺตามหาสตฺตํ[Pg.32],ตสฺสกตฺวานปจฺจยํ;

อกํสุนาครานามํ,สมคฺคาปจฺจโยอิติ.

由于大士的诞生，以此为因缘，市民们和合一致，为那头象取名为“波逸雅”(Paccaya)。

๗๔.

74.

ตทฺทิเนววิชายึสุ,อมจฺจานํกุมารกา;

เคเหสุสฐิสหสฺสา,มหาสตฺตสชาตกา.

就在那天，六万户大臣家中，诞生了与大士同时出生的儿子们。

๗๕.

75.

อติทีฆาทโยโทเส[Pg.33],วิวชฺเชตฺวานสิญฺจโย;

กุมารํจตุสฺสฐิกา,อุปฏฺฐาเปสิธาติโย.

辛阇耶王避免了（为王子选择的乳母有）过高等过失，为他安排了六十四位乳母来侍奉。

๗๖.

76.

อลมฺพตฺถนิโยเจตา,ภิรูปาโยพฺพเนฐิตา;

อาสุํมธุรถญฺญาโย,สํสุทฺธาเสฏฺฐโกลิโย.

她们美丽且正值青春，乳汁甜美，出身于纯洁高贵的科利(Koliya)家族。

๗๗.

77.

สุสุสฏฺฐิสหสฺสานํ[Pg.34],เอเกกาธาติโยตถา;

พุทฺธงฺกุรสชาตานํ,อุปฏฺฐาเปสิสุํนฺทรา.

同样地，也为那六万名与佛种（菩萨）一同出生的男孩们，各安排了一位乳母来侍奉。

๗๘.

78.

สทฺธึ สฏฺฐิสหสฺเสหิ,กุมาเรหิมหายโส;

มหตาปริวาเรน,สํวฑฺฒิโพธิสตฺตโว.

大名声的菩萨与六万位王子一同，在庞大的眷属围绕中成长起来。

๗๖.

76.

ราชาสตสหสฺสคฺฆ-นิกํ สุสุปิฬนฺธนํ;

การาเปตฺวาวิภูเสสิ,อตฺตชํทานนนฺทนํ.

国王命人制作了价值十万的精美装饰品，用来装饰他那以布施为乐的儿子。

๘๐.

80.

โอมุญฺจิตฺวานธาตีนํ[Pg.35],ตํจตุปฺปญฺจวสฺสิโก;

อทาสิโสมหาสตฺโต,โพธึ อเปกฺขมานโส.

那位大士在四五岁时，脱下（装饰品）给了乳母们，因为他渴望菩提。

๘๑.

81.

ปุนตํตาหิธาตีหิ,ทิยฺยมานํปิสาทรํ;

นโสคณฺหิตฺถกุมาโร,ทินฺเนสุอนเปขวา.

再次，即使乳母们恭敬地给他（装饰品），那位王子也不接受，对已施之物没有执着。

๘๒.

82.

อาโรจึสุปวตฺตึตํ[Pg.36],รญฺโญตาธาติโยตทา;

สุตฺวามุทิตจิตฺเตน,ตํโสโถมิตฺถอตฺตชํ.

那时，那些乳母们将此事禀告给国王；国王听后心生欢喜，赞叹他的儿子。

๘๓.

83.

ปุตฺเตนมมทินฺนํตํ,พฺรหฺมเทยฺยํปิฬนฺธนํ;

ตุมฺหากํสนฺตกํโหตุ,อิจฺจาปิพฺรวิสิญฺจโย.

我儿所赠此饰，乃梵天之赐，愿其归属于汝等。”他如是说，并灌水为证。

๘๔.

84.

ปุนาปรํปิกาเรตฺวา,ปาทาสิปุตฺตนนฺทโน;

ปุตฺตสฺสทาตุกามสฺส,สุวิจิตฺตปิฬนฺธนํ.

那位喜爱儿子的父亲又命人制作了一件非常精美的饰品，给了他那渴望布施的儿子。

๘๕.

85.

โอมุญฺจิตฺวานเอตํปิ[Pg.37],ธาตีนํทาสิทายโก;

ทารโกตุฏฺฐจิตฺเตน,สพฺพญฺญุตปฺปิยายโน.

那位童子脱下这件饰品，给了乳母们，心生欢喜，因为他渴望一切知智。

๘๖.

86.

เอวํวุตฺต นเยเนว,นว วาเร ปิฬนฺธนํ;

ทหโรทาสิ ธาตีนํ,นาถานาถ ปรายโน.

以如是方式，那位年幼的菩萨，无依者的依怙，九次将饰品布施给乳母们。

๘๗.

87.

อฏฺฐวสฺสิ [Pg.38] กกาเลตุ,เอวํจินฺเตสิ พุทฺธิมา;

นิสินฺโน สิริสยโน,ปาสาโท ปริมณฺฑเล.

八岁时，那位智者坐在宫殿的吉祥卧榻上，如是思惟：

๘๘.

88.

เทมิพาหิร ทานํว,นตาว มม มานสํ;

ปริโต เสติเอวญฺหิ,อชฺฌตฺติกํททามหํ.

我虽布施外在之物，但我的心意尚未满足；因此，我当布施内在之物。

๘๙.

89.

สเจมํ โกจิยาเจยฺย,สีสํส โมฬิมุตฺตธํ;

ฉิชฺช ตํ ตสฺสทชฺเชยฺยํ,นเหยฺยํ ลีนเจตโส.

若有人向我乞求这戴着宝冠与珍珠的头，我亦会将其斩下布施，心无丝毫退缩。

๙๐.

90.

หทยํมม [Pg.39] ยาเจยฺย,ภินฺทิตฺวา อสินาอุรํ;

นีหริตฺวานตํตสฺส,ทชฺเชยฺยํ ตุฏฺฐมานสา.

若有人乞求我的心，我亦会以剑破胸，欢喜地将它取出布施。

๙๑.

91.

อกฺขีนิ มมยาเจยฺย,อุปฺปาเฏตฺวาน ตาวเท;

สตฺเถน ตสฺสทชฺเชยฺยํ,สโลหิตานิ ตานิเม.

若有人乞求我的眼睛，我亦会即刻用刀将它们连血挖出布施。

๙๒.

92.

หตฺเถปาเทจกณฺเณจ[Pg.40],ยาเจยฺยมมสาธุกํ;

ฉินฺทิตฺวา ตานิทชฺเชยฺยํ,ตสฺสปูเร มโนรถํ.

若有人善巧地乞求我的手、足与耳，我亦会斩下布施，以满足他的愿望。

๙๓.

93.

มํสํเมโกจิยาเจยฺย,สีฆํสพฺพสรีรโต;

ขณฺฑาขณฺฑํ ฉินฺทิตฺวาน,ทชฺเช มํสํ สโลหิตํ.

若有人乞求我的肉，我亦会立刻从全身将血肉一块块地割下布施。

๙๔.

94.

โหหิตฺวํมมทาโสติ,วเทยฺยโกจิเจตหึ;

สยํอามาติสาเวตฺวา,อตฺตานํปิ ททามหํ.

若有人对我说：“你做我的奴隶吧”，我亦会亲自应诺，将自身布施于他。

๙๕.

95.

ตสฺเสวํ [Pg.41] จินฺตยนฺตสฺส,กมฺปิตฺถ ปถวีมหา;

สมนฺตาคชฺชมานายํ,มตฺโตว กุญฺชโรวเน.

当他如是思惟时，大地震动，四方轰鸣，犹如林中毒醉之象。

๙๖.

96.

เมรุราโช นมิตฺวาน-ภิมุโขว เชตุตฺตรํ;

นครํ ฐาสิ เสริต-เวตฺตงฺกุโรว ตาวเท.

须弥山王向着杰都多罗城(Jetuttara)俯首，而后伫立，当时它犹如被风吹动的嫩竹。

๙๗.

97.

มหีสทฺทสนฺตาเสน[Pg.42],เมโฆปาวสฺสิ ตาวเท;

ฆนวสฺสํมหาธารํ,คชฺชมาโน ทิโสทิสํ.

因大地的轰鸣声，云朵立刻降下倾盆大雨，雷声响彻四方。

๙๘.

98.

นิจฺฉรึสุ พหูวิชฺชุ-ลตาโยจ สมนฺตโต;

อินฺทจาปา อุฏฺฐหึสุ,อุกฺกาปาโต ตทา อหุ.

无数电光从四面八方闪现，彩虹升起，那时亦有流星坠落。

๙๙.

99.

อปฺโผเฏสิ ตหึเทว-ราชาตุฏฺโฐ สุชมฺปติ;

สาธุสาธูติ สาเวสิ,มหาพฺรหฺมา กตญฺจลี.

天王帝释(Sujampati)欢喜拍手；大梵天合掌宣说：“善哉！善哉！”

๑๐๐.

100.

พฺรหฺมโลกา [Pg.43] ตทายาว,อิโตปถวิ มณฺฑลา;

อจฺเฉรํ อพฺภุตํ อาสิ,เอกโกลาหลํ มหา.

那时，从这大地界直到梵天界，出现了一个奇妙、不可思议的巨大喧哗声。

๑๐๑.

101.

เอวํญฺหิ เนกพฺภูตานิ,ชเนตฺวาน มหาชนํ;

หาสยํ สุสุขํวฑฺฒ-มาโนโสฬส วสฺสิโก.

他如此为大众示现许多奇迹，令他们欢欣，自己也安乐地成长，年届十六。

๑๐๒.

102.

กุมาโร [Pg.44] สพฺพสิพฺเพสุ,โกวิโทจ ปารงฺคโต;

ผุลฺลสาโลว โสภนฺโต,วณฺเณน วยสา ตทา.

那位王子精通所有技艺，并已达彼岸；那时，他以其容貌和年龄，犹如盛开的娑罗树般光彩照人。

๑๐๓.

103.

อถสฺส ทาตุกาโมว,รชฺชํมนฺติย เทวิยา;

ปิตาสิ สิญฺจิราชตฺเต,ปุตฺตํโสฬส วสฺสิกํ.

尔后，他的父亲渴望将王国传授于他，与王后商议后，便为十六岁的儿子举行了王位灌顶。

๑๐๔.

104.

มทฺทรฏฺเฐ ตทามทฺท-ราชกุลา ภิวณฺณินึ;

เนตฺวามเห สิตฺเตมทฺทึ-ภิสิญฺจิ ธมฺมจารินึ.

那时，他从摩达国(Maddaraṭṭha)的摩达王族中，迎娶了一位美丽的女子，为奉行正法的玛蒂(Maddī)举行了王后灌顶。

๑๐๕.

105.

มทฺทีมาตุลธีตาสา[Pg.45],ภคินี มนฺทหาสินี;

เวสฺสนฺตรกุมารสฺส,เสฏฺฐลกฺขณธารินี.

那位玛蒂是韦桑达拉(Vessantara)王子的表妹，即他舅舅的女儿。她面带微笑，拥有最殊胜的相好。

๑๐๖.

106.

ปุพฺพอุฏฺฐายินี มทฺที,นิจฺจํ ปจฺฉานิปาตินี;

มนาปจารินี เทวี,กึการ ปฏิสาวินี.

玛蒂总是早起晚睡；那位王后行为端庄，凡有吩咐，无不听从。

๑๐๗.

107.

โสฬสิตฺถิ [Pg.46] สหสฺสาตํ,มทฺทึสพฺพงฺค โสภณํ;

นจฺจวาทิต คีเตหิ,ปริจารึสุ สพฺพทา.

一万六千名女子，恒常以歌舞和音乐侍奉着身姿曼妙的玛蒂。

๑๐๘.

108.

เวสฺสนฺตโร มหาราชา,รชฺเชภิ สิตฺตกาลโต;

ปฐาย ทานสาลาโย,ฉทฺทานํ ทาสิการิย.

韦桑达拉大王从接受王位灌顶之时起，便命人建造了六座布施堂，广行布施。

๑๐๙.

109.

มหาทานํ ปวตฺเตสิ,วิสฺสชฺชนฺโต ทิเนทิเน;

สมฺโมทมาโน ฉสฺสต-สหสฺสานิ ธนานิโส.

他日复一日地进行大布施，欢喜地施予了六十万财富。

๑๑๐.

110.

เอวํทาเน [Pg.47] รมนฺตสฺส,มเหสีตสฺสราชิโน;

ปุตฺตํวิชายิอปร-ภาเคมทฺที สุทสฺสนํ.

当那位国王如此乐于布施时，他的王后玛蒂后来生下了一个容貌俊美的儿子。

๑๑๑.

111.

สมฺปฏิจฺฉึสุ วิชาต-กาเลตํ โสณฺณสนฺนิตํ;

โสณฺณ ชาเลนเตนสฺส,นามํชาลีติ โวหรุํ.

在他出生时，他们迎接了这位如黄金般的孩子；因他生来带有金网，他们称他为“贾利”(Jāli)。

๑๑๒.

112.

ปทสา [Pg.48] คมเน กาเล,ปุตฺตสฺส ตสฺสชาลิโน;

วิชายิ ธีตรํเอกํ,นารีนํ เสฏฺฐํสมฺมตํ.

当他的儿子贾利能够行走时，她又生了一个女儿，被认为是女子中最优秀的。

๑๑๓.

113.

กณฺหาชิเนน ธีตํตํ,สมฺปฏิจฺฉึสุ สาทรํ;

เตนสฺสา ธิตุยานามํ,กณฺหาชินาติ โวหรุํ.

彼等恭敬地接纳了那位因黑羚皮而得的女儿；是故，他们称其女名为黑羚女(Kaṇhājinā)。

๑๑๔.

114.

มหตา ปริวาเรน,วุทฺธึนฺวายึสุ เตทุเว;

สยนฺตา นจฺจคีเตน,นจฺจคีต ปโพธนา.

彼二子在众多侍从的簇拥下长大成人；他们在歌舞声中入睡，亦在歌舞声中醒来。

๑๑๕.

115.

มหาสตฺโตหิ [Pg.49] มาสสฺส,ฉกฺขตฺตุํ ทานมณฺฑเป;

โอโลเกสิ อลงฺกต-หตฺถิกฺขนฺธ วเรฐิโต.

大士每月六次，立于装饰华丽的优良象背上，视察布施堂。

๑๑๖.

116.

ตหึ กลิงฺกรฏฺฐมฺหิ,ทุพฺพุฏฺฐิกา ภยานกา;

สสฺสานิ นสมฺปชฺชึสุ,ทุพฺภิกฺโข สมโยอหุ.

其时迦陵伽国(Kaliṅgaraṭṭha)，发生可怕旱灾；庄稼歉收，时逢饥馑。

๑๑๗.

117.

โจรกมฺมํ [Pg.50] อกรึสุ,อสกฺโกนฺตาว ชีวิตุํ;

ชนา นิคมคาเมสุ,วิลุมฺปนฺติ ทามริกา.

因无法维生，人们行窃；暴民在市镇与村落中抢掠。

๑๑๘.

118.

กลิงฺกรฏฺฐํ สกลํ,ทุพฺภิกฺขภยปีฬิตํ;

ฆเฏ วิโลลปารีว,สงฺขุมฺภิตฺถ อนาถกํ.

整个迦陵伽国为饥馑之惧所迫，无依无靠，犹如锅中沸水，动荡不安。

๑๑๙.

119.

เนคมา ชานปทาสพฺเพ,นาคราจ สมคฺคตา;

ราชงฺคเณ อุกฺโกสึสุ,ทุพฺภิกฺขภย โจทิตา.

为饥馑之惧所驱使，所有镇民、乡民与市民，齐集于王家庭院中大声呼号。

๑๒๐.

120.

ตทาสุตฺวาน [Pg.51] ตํราชา,สีฆํอุพฺพิคฺค มานสา;

โกยํสทฺโทติ ปุจฺฉิตฺถ,มหามจฺเจ สกนฺติเก.

国王闻彼声，心生惊惧，速问身边诸大臣曰：“此是何声？”

๑๒๑.

121.

อาโรจยึสุ ราชานํ,ปวตฺตึ ตํอเสสโต;

ราชาปิ ปฏิชานาสิ,เมฆํ วสฺสาปเย-อิติ.

彼等将事情原委，无有遗漏地禀告国王。国王亦承诺曰：“我将使天降雨。”

๑๒๒.

122.

ตโตโส ปตฺถนํกาสิ,สมาทิย อุโปสถํ;

เทวํ วสฺสาปนตฺถาย,สตฺตาหํสตฺตการุโณ.

于是，那位对众生慈悲的国王，为求降雨，立下誓愿，受持布萨七日。

๑๒๓.

123.

นหิเอวํปิโสสกฺขิ[Pg.52],วสฺสาเปตุํ นริสฺสโร;

เมฆํกลิงฺก รฏฺฐมฺหิ,ทุพฺพุฏฺฐิกาว ชายหิ.

然即便如此，彼人主亦未能使天降雨；于迦陵伽国，旱灾依旧。

๑๒๔.

124.

ตโตโส สนฺนิปาเตตฺวา,นาคเร เอตทพฺรวี;

วสาเปตุํ นสกฺโกมิ,เทวํ กึ นุกเร-อิติ.

于是他召集市民，对他们说：“我无法使天降雨，如今该当如何？”

๑๒๕.

125.

ตทาเอวมโวจึสุ[Pg.53],นรากลิงฺกราชิโน;

เทวํ วสฺสาปนตฺถาย,สุภิกฺขกาลกามิโน.

那时，渴望丰饶时节的人们，为求降雨，如此对迦陵伽王说：

๑๒๖.

126.

สิวิรฏฺเฐมหาราช,รชฺเชธมฺเมนโยฐิโต;

เชตุตฺตเรมหาเวสฺส-นฺตโร สิญฺจยโอรโส.

“大王，于尸毗国(Siviraṭṭha)，有山伽耶(Sañjaya)王以正法治国；其子乃大韦桑达拉，住于阇都多罗城(Jetuttara)。”

๑๒๗.

127.

ทาเนสุภิรโตเหส,กิรมงฺคลกุญฺชโร;

ตสฺสตฺถิปจฺจโยนาม,ปวโรสพฺพปณฺฑโร.

“他非常乐善好施。他有一头吉祥大象，名为帕查亚(Paccayo)，全身洁白，至为优良。”

๑๒๘.

128.

คตฐาเนกุญฺชรสฺส[Pg.54],ตสฺเสกนฺเตนขตฺติย;

ปาวสฺสิกิรคชฺชนฺโต,มหาเมโฆสวิชฺชุโก.

“大王，据说那头大象所到之处，必定会有带着闪电的乌云雷鸣降雨。”

๑๒๙.

129.

เปเสตฺวาพฺราหฺมาเณราช,ยาจาเปตุํสุปณฺฑรํ;

หตฺถึวฏฺฏติตํเตน,สีฆํเปเสหิพฺราหฺมเณ.

“大王，请派遣婆罗门去乞求那头纯白大象。理应如此，请速速派遣婆罗门。”

๑๓๐.

130.

สมฺปฏิจฺฉิยสาธูติ,สุตฺวาตํตุฏฺฐมานโส;

ราชงฺคณมฺหิราชาโส,สนฺนิปาเตสิพฺราหฺมเณ.

国王听后，心生欢喜，道：“善哉！”并接纳此议，遂于王家庭院中召集婆罗门。

๑๓๑.

131.

คุณวณฺเณหิสมฺปนฺเน[Pg.55],วิจินิตฺวานพฺรหฺมเณ;

อฏฺฐเตสุราชาเตสํ,เนกํทาสิปริพฺพยํ.

国王挑选了八位品德与仪表兼备的婆罗门，并赐予他们丰厚的旅费。

๑๓๒.

132.

อาเนถกุญฺชรํโภนฺโต,เวสฺสนฺตรสฺสสนฺติกํ;

คนฺตฺวายาจิย-เอวํเต,ราชาวตฺวานเปสยึ.

国王对他们说：“诸位，去到韦桑达拉跟前，向他乞求，将那头大象带来。”说完，便派遣他们出发了。

๑๓๓.

133.

พฺราหฺมาณา [Pg.56] อฏฺฐราชานํ,เตกตฺวาน ปทกฺขิณํ;

คญฺฉึสุ เชตุตฺตรํ นาคํ,เนถุํ สพฺพงฺคสุนฺทรํ.

那八位婆罗门向国王行右绕礼后，便前往阇都多罗城，欲将那头肢体完美的象带来。

๑๓๔.

134.

อนุปุพฺเพน คนฺตฺวาน,เตปาปุณึสุ พฺราหฺมณา;

เชตุตฺตรํ ภุญฺชมานา,ทานสาลาสุ อจฺฉยุํ.

彼等婆罗门次第前行，抵达阇都多罗城；他们在布施堂中饮食、等候。

๑๓๕.

135.

ตโตปุณฺณ มทินมฺหิ,กตฺวาสรีรมตฺตโน;

เตปํสุมกฺขิตํอาคุํ,ปาจีนทฺวารมณฺฑลํ.

然后，于月圆之日，他们将灰土涂满己身，来到东门之处。

๑๓๖.

136.

สํยาจิสฺสามนาคนฺติ[Pg.57],จินฺตมานาวราชิโน;

อาคเมนฺตาอาคมนํ,ตตฺถอจฺฉึ สุพฺราหฺมาณา.

彼等婆罗门心想：“我等将乞求此象。”他们就在那里，等候着那位尊贵王子的到来。

๑๓๗.

137.

ทานคฺคํ โอเลเกยฺยนฺติ,ตทาสุร สโภชโน;

ปาโตนูตฺวา มหาสตฺโต,อลงฺกาเรน ลงฺกริ.

大士为视察最上等布施，于清晨沐浴，享用美食，然后佩戴所有饰物庄严其身。

๑๓๘.

138.

อลงฺกต หตฺถิกฺขนฺธํ,อรุยฺห อคมาตโต;

ราชา [Pg.58] ปุรตฺถิมํ ทฺวารํ,ปริสาย มหนฺติยา.

他骑上装饰华丽的象背，在众多侍从的簇拥下，前往东门。

๑๓๙.

139.

มหนฺตึ ปริสํทิสฺวา,ภิตา อุพฺพิคฺค มานสา;

ตตฺโถกาสํ นลภึสุ,ยาจิตุํ พฺราหฺมณา ตหึ.

彼等婆罗门见人群庞大，心生恐惧，惊惶不安，于彼处未得乞求之机。

๑๔๐.

140.

ตมฺหา ทกฺขิณทฺวารํ เต,สงฺกมิตฺวาน อุนฺนเต;

ปเทเส เสฏฺฐราชานํ,อาคเมสุํ ฐิตา ตโต.

是故，他们转移至南门，立于一高地之上，等候那位最胜王子的到来。

๑๔๑.

141.

โอโลเกตฺวาน [Pg.59] ปาจีน-ทารมฺหิ ทานมณฺฑเป;

หตฺถิกฺขนฺธคโต ราชา,ทฺวารมา คญฺจิทกฺขิณํ.

王子坐于象背，视察了东门的布施堂后，便来到南门。

๑๔๒.

142.

ราชานํ อาคตํ ทิสฺวา,ปสาเรตฺวาน พฺราหฺมณา;

หตฺเถ ‘‘เวสฺสนฺตโรเชตุ’’ติกฺขตฺตุํ อิติภาสึสุ.

婆罗门见王子到来，便伸出双手，三度高呼：“愿韦桑达拉胜利！”

๑๔๓.

143.

ชยสทฺทํ ปนาทนฺเต,ราชาทิสฺวาน พฺราหฺมเณ;

หตฺถึ เตสํ ฐิตฐานํ,ปาเชสิ ทานมานสา.

王子闻胜利之声，既见婆罗门，遂心怀布施之念，驱象至彼等所立之处。

๑๔๔.

144.

หตฺถิกฺขนฺเธ [Pg.60] นิสินฺโนว,ปสนฺเนน มุเขนโส;

มฺหิตปุพฺพํ ตโตโวจ,คิเรวํ หทยงฺคมํ.

他坐于象背，面带安详，先露微笑，而后说出此悦人心意之语。

๑๔๕.

145.

ทกฺขิณาวฏฺฏสงฺเขน,พาหุํปคฺคยฺห ทกฺขิณ;

ปุรโต มม ติฏฺฐนฺตา,กึ มํยาจนฺติ พฺราหฺมณา.

他举起如右旋海螺般的右臂，问道：“诸位婆罗门，你们立于我前，欲向我乞求何物？”

๑๔๖.

146.

เอวํสีฆม [Pg.61] โวจึสุ,ปหฏฺฐา พฺราหฺมณา ตหึ;

รตนํราช ยาจาม,กุญฺชรํ สพฺพปณฺฑรํ.

欢喜的婆罗门们迅速答道：“大王，我们乞求一件宝物，即此纯白之象。”

๑๔๗.

147.

อิทํสุตฺวานโสจินฺติ,อชฺฌตฺติกํ ปิทาตเว;

อหมิจฺฉามิเตทานิ,มมํ ยาจนฺติ พาหิรํ.

闻此，他思惟道：“我尚欲布施自身内物，如今彼等仅向我乞求身外之物。”

๑๔๘.

148.

อิทานิ ปูรยิสฺสามิ,ยาจนฺตานํ มโนรถํ;

เอวํจินฺติยโสภาสิ[Pg.62],หตฺถิกฺขนฺธฐิโต อิติ.

“如今我当满足乞求者之愿。”如是思惟后，他立于象背，如是说道：

๑๔๙.

149.

เทมิตํ นวิกมฺปามิ,ยํมํยาจนฺติ พฺราหฺมณา;

เกลาส สทิสํ เสตํ,อลงฺกตํ คชุตฺตมํ.

“我将施与，心不犹豫，婆罗门向我乞求之物——此头装饰华丽、洁白如凯拉萨(Kelāsa)山之最上大象。”

๑๕๐.

150.

หตฺถิกฺขนฺธา ตโต รุยฺห,ราชา จาคาธิมานโส;

โอโลเกสิติกฺขตฺตุํตํ,กตฺวา นาคํ ปทกฺขิณํ.

于是，那位心怀布施之念的王子从象背下来，右绕大象，并三度注视它。

๑๕๑.

151.

คเหตฺวา [Pg.63] โสณฺณภิงฺคารํ,สุคนฺโธทก ปูริตํ;

อหฺวายิ เอถ โภนฺโตติ,กุญฺชรํเอส ทาตเว.

他拿起一个装满香水的金瓶，为布施此象，呼唤道：“诸位，请过来。”

๑๕๒.

152.

คเหตฺวา รชตทาม-สทิสํ เสต หตฺติโน;

โสณฺฑํฏฺฐปิย หตฺเถสุ,พฺราหฺมณานํ คชิสฺสโร.

韦桑达拉(Vessantara)握住白象那如同银链般的象鼻，将其放在婆罗门们的手中。

๑๕๓.

153.

สาลงฺกตํ มหานาคํ,ปาเตตฺวา ทกฺขิโณทกํ;

อทาสิ เสฏฺฐทนฺตึตํ,อสลฺลิเนน เจตสา.

倾泻净水后，他以无吝之心施予了那头装饰庄严、最胜的大象。

๑๕๔.

154.

สทฺธึ [Pg.64] วีสติลกฺเขน,จตุลกฺขานิ อคฺฆติ;

อลงฺกาโรหิ นาคสฺส,นานารตนจิตฺติโต.

大象的装饰以各种珠宝点缀，价值二百四十万。

๑๕๕.

155.

อถาปิอนคฺฆา โหนฺติ,ฉเฬว องฺกุสาทิสุ;

มณโย วารโณจาปิ,อนงฺโฆ สตฺตนคฺฆิกา.

此外，象钩等六件饰物皆为无价；此象亦为无价，此即七无价宝。

๑๕๖.

156.

ยตาวุตฺต รตเนหิ,สทฺธึ อทาสิ กุญฺชรํ;

นาโคปิโยปิ เตเนว,ตโต สพฺพญฺญุตํ ปิยํ.

他将象与上述珍宝一同布施。正因那象对他如此珍爱，一切知智于他更为珍爱。

๑๕๖.

156.

อถาปิ [Pg.65] ปญฺจสตานิ,ปริจารานิ หตฺถิโน;

กุลานิ หตฺถิโคเปหิ,สทฺธึ อทาสิ สาทรํ.

此外，他亦恭敬地布施了侍奉此象的五百户象夫家族。

๑๕๘.

158.

เวสฺสนฺตเรน ทินฺนมฺหิ,เสต มงฺคล กุญฺชเร;

อเจตนาปินาเทนฺตี,เมทนี สมฺป กมฺปถ.

当韦桑达拉施予吉祥白象时，无情之大地亦出声而震动。

๑๕๙.

159.

ตหึ [Pg.66] ภีสนกํ อาสิ,นานํ โลมหํสนํ;

มหนฺโต วิปุโล โฆโส,ขุมฺภิตฺถ สกลํ ปุรํ.

彼处有种种可怖骇人之事，巨大广阔的声响，令全城骚动。

๑๖๐.

160.

มหีสทฺทสนฺตาเสน,เมโฆ ปาวสฺสิ ตาวเท;

ฆนวสฺสํ มหาธารํ,คชฺชมาโน ทิโส ทิสํ.

因大地之声的恐怖，云立即降下大雨，雨势滂沱，雷声响彻四方。

๑๖๑.

161.

นิจฺฉรึสุ พหูวิชฺชุ-ลตา โยจ สมนฺตโต;

อินฺทจาปา อุฏฺฐหีํสุ,อุกฺกาปาโต ตทา อหุ.

许多藤蔓般的闪电四处闪耀，彩虹升起，那时亦有流星坠落。

๑๖๒.

162.

หตฺถึ [Pg.67] ลทฺธานเต ตุฏฺฐา,พฺราหฺมณา กิรทกฺขิณา-ทฺวารา นคร มชฺเฌน,คชกฺขนฺธ คตานยุํ.

那些婆罗门得到象后，确实心生欢喜。他们骑在象背上，从南门穿过城市中央而去。

๑๖๓.

163.

มหาชนปริวาเร,คชารุฬฺเหฏฺฐ พฺราหฺมเณ;

ปสฺสึ สุนาครา สพฺเพ,ตทาเต เอตทพฺรวุํ.

当婆罗门骑在象背上，被大众围绕时，所有市民都看见了他们，于是他们这样说道：

๑๖๔.

164.

อมฺหากํ [Pg.68] กุญฺชรํ หมฺโภ,อารุฬฺหา โว อิธาคตา;

ทินฺโนยํ เกน ตุมฺหากํ,กทา ลทฺโธ กุโต-อิติ.

“喂，你们骑着我们的象来到这里！这是谁给你们的？何时何地得到的？”

๑๖๕.

165.

เวสฺสนฺตเรน ทินฺโน โน,กถํตุมฺเห วทิสฺสถ;

นกเถยฺยาม วิตฺถารํ,คจฺเฉม นครํ มยํ.

“是韦桑达拉施予我们的。你们能说什么？我们不欲详谈，我们要回自己的城了。”

๑๖๖.

166.

เอวํวตฺวา นิกฺขมึสุ,ทฺวาเรน อุตฺตเรนเต;

จิตฺตํวิโลล [Pg.69] มานาว,นาครานํ กลิงฺกชา.

那些迦陵伽(Kāliṅga)人说完这话，便从北门离开，搅动了市民们的心。

๑๖๗.

167.

ตทาหิ นาครา สพฺเพ,โพธิสตฺตสฺส กุชฺฌิตา;

ราชทฺวาเร สนฺนิปจฺจ,อุปกฺโกสมกํสุ เต.

那时，所有市民都对菩萨感到愤怒，他们聚集在王宫门前，大声斥责。

๑๖๘.

168.

อธมฺเมเนวโภนฺตฺโตโน,นาคํ รฏฺฐสฺส ปูชิตํ;

อทาเวสฺสนฺตโรทุฏฺฐ-พฺราหฺมณานมลงฺกตํ.

“诸位，韦桑达拉竟不义地将王国所敬奉的、装饰华丽的大象，施予了那些邪恶的婆罗门。”

๑๖๙.

169.

สงฺขุมฺภิตจิตฺตา [Pg.70] สพฺเพ,ตโตนครวาสิโน;

คนฺตฺวา สิญฺจยราชสฺส,สนฺติกํ เอวมพฺรวุํ.

所有市民都心绪不宁，于是他们来到信阇耶王(Siñcaya)面前，这样说道：

๑๗๐.

170.

วิธมํเทวเตรฏฺฐํ,ปุตฺโตเวสฺสนฺตโรตว;

กตํโสกุญฺชรํทาสิ,สิวิรฏฺฐสฺสปูชิตํ.

“大王，您的儿子韦桑达拉正在毁坏王国！他竟将尸毗国(Sivi)所敬奉的象施予了他人。”

๑๗๑.

171.

กถํโส [Pg.71] วารณํทาสิ,เสตํ เกลาสสนฺนิภํ;

ปณฺฑุกมฺปลสญฺฉนฺนํ,ชย ภูมิ วิชนานํ.

“他怎能施予那如凯拉萨山般洁白的象？它身披黄毯，能知胜利之地。”

๑๗๒.

172.

สเจ โส ทาตุมิจฺเฉยฺย,อนฺนํปาณญฺจโภชนํ;

วตฺถํ เสนาสนํ โสณฺณํ,ยุตฺตํทาตุํ ยถิจฺฉิตํ.

“如果他想布施食物、饮料、资具、衣物、卧具、黄金，随其心意布施方为适当。”

๑๗๓.

173.

สเจตฺวํ นกริสฺสสิ,สิวีนํ วจนํอิทํ;

มญฺเญตํ สหปุตฺเตน,สิวีหตฺเถ กริสฺสเร.

如果你不听从尸毗人(Sivīnaṃ)的这些话，要知道，他们会将你和你的儿子掌握在手中。

๑๗๔.

174.

ตชฺชมานาหิ [Pg.72] เอวญฺหิ,สุตฺวา สิวีหิ ภาสิตํ;

มญฺญิตฺถ สิญฺจโย ปุตฺตํ,มาเรตุํ อิจฺฉเรอิติ.

信阇耶王(Siñcayo)听到尸毗人如此威胁的话语后，心想：“他们想要杀死我的儿子。”

๑๗๕.

175.

เอวํพฺยากาสิ เตเนว,สีฆํวิพฺภนฺต มานโส;

ปุตฺตเปม โจทิโต โส,โสกสลฺล สมปฺปิโต.

他如此宣称，心绪迅速不安，被爱子之情所驱使，被悲伤之箭所刺穿。

๑๗๖.

176.

กามํ [Pg.73] ชนปโท สพฺพํ,รฏฺฐญฺจาปิ วินสฺสตุ;

นาหํ สิวีนํวจนา,ปพฺพาเชยฺยํ มมตฺรชํ.

任凭整个国家，乃至王国都毁灭吧，我不会因为尸毗人的话而放逐我的儿子。

๑๗๗.

177.

กถํ หํ ตมฺหิ ทุพฺเภยฺยํ,สนฺโตโส สุทฺธเจตโส;

ปุตฺตํกถญฺจ นิทฺโทสํ,สตฺเถน ฆาตเย มม.

我怎能背叛他，他心满意足且心性纯洁？我怎能用武器杀死我无辜的儿子？

๑๗๘.

178.

สิวโย ตสฺส สุตฺวาน,ภาสิตํ ปุตฺตคิทฺธิโน;

อโวจุํ วิสฏฺฐา วีต-ภหาเอวํ ยถาตถํ.

尸毗人听了那贪恋儿子的国王的话后，便无拘无束、无所畏惧地如实说道。

๑๗๙.

179.

มานํ [Pg.74] ทณฺเฑน สตฺเถน,นาปิ โส พนฺธนารโห;

ปพฺพาเชหิ วนํ รฏฺฐา,วงฺเก วสตุ ปพฺพเต.

不要用棍棒或武器惩罚他，他也不应被囚禁。将他从王国放逐到森林里，让他住在弯曲山(Vaṅke pabbate)。

๑๘๐.

180.

ตทาจินฺตยิ โสราชา,นยุตฺตํ ปนูเทตเว;

ฉนฺทํ หิ สิวินํ ทานิ,ตโต โวจ สุภาสิตํ.

那时，国王心想：“放逐他是不对的。”然而，现在这是尸毗人的意愿。于是他说了善语。

๑๘๑.

181.

ยถาฉนฺทํ [Pg.75] กเรยฺยามิ,รฏฺฐ ปพฺพาชเยถ ตํ;

เอโกกาสญฺจ ยาจาม,รตฺตึ โส วสตํ อิมํ.

我将如你们所愿。让王国放逐他吧。但我请求一个机会：让他今晚留宿。

๑๘๒.

182.

อมนฺเตตุ ยถากามํ,กณฺหาชินาย ชาลินา;

ตถาจ มทฺทิยา สทฺธึ,กาเมจ ปริภุญฺชตุ.

让他随心所欲地召见阇利(Jāli)和迦ṇ्हा耆那(Kaṇhājinā)，也让他与玛蒂(Maddī)一同享受欲乐。

๑๘๓.

183.

ตโต รตฺยา วิวสาเน,สูริยุคฺคมเนสติ;

สมคฺคา สิวโย หุตฺวา,รฏฺฐา ปพฺพชยนฺตุ ตํ.

然后，在夜尽天明，旭日东升之时，让尸毗人团结一致，将他从王国放逐。

๑๘๔.

184.

ปจฺจาคญฺฉุํ [Pg.76] ตทา สพฺเพ,สิวโย ตุฏฺฐมานสา;

สมฺปฏิจฺฉิตฺวาน สาธูติ,วจนํ สิวิราชิโน.

那时，所有尸毗人都心满意足地回去了，他们接受了尸毗王的话，说道：“善哉！”

๑๘๕.

185.

ตโตโส สิญฺจโยเอกํ,กตฺตารํ ปุตฺตสนฺติกํ;

สาสนํ เปสนตฺถาย,ตุริตํ เอวมพฺรวี.

那时，信阇耶王为了向他儿子传达信息，迅速地对一名使者(kattāraṃ)如此说道：

๑๘๖.

186.

อุฏฺเฐหิ กตฺเต ตรมาโน,คนฺตฺวา วสฺสนฺตรํ วท;

สิวโย เทว เตกุทฺธา,เนคมาจ สมาคตา.

“使者，快起来，去告诉韦桑达拉(Vessantara)：‘王子，尸毗人对你很生气，市民们也聚集起来了。

๑๘๗.

187.

อสฺมา [Pg.77] รตฺยา วิวสาเน,สูริยุคฺคมเน สติ;

สมคฺคา สิวโย หุตฺวา,รฏฺฐา ปพฺพาชยนฺติตํ.

在这夜尽天明，旭日东升之时，尸毗人将团结一致，把你从王国放逐。”’

๑๘๘.

188.

สกตฺตา ตรมาโนว,สิวิราเชน เปสิโต;

อุปาคมิ ปุรํรมฺมํ,เวสฺสนฺตร นิเวสนํ.

那名被尸毗王派遣的使者，迅速地来到韦桑达拉那令人愉悦的城中住所。

๑๘๙.

189.

ตตฺถทฺทส [Pg.78] กุรํโส,รมมานํ สเก ปุเร;

ปริกิณฺณํ อมจฺเจหิ,ติทสานํว วาสวํ.

他在那里看见王子在自己的城市里享乐，被大臣们围绕着，如同天神中的帝释天。

๑๙๐.

190.

วนฺทิตฺวา โรทมาโนโส,กตฺตา เวสฺสนฺตรํ พฺรวี;

ทุกฺขํ เต เวทยิสฺสามิ,มาเมกุชฺฌ รเถสภ.

使者顶礼后，哭泣着对韦桑达拉说：“我将告诉你痛苦之事；车乘之主(rathesabha)啊，请不要对我生气。”

๑๙๑.

191.

อสฺมารตฺยา วิวสาเน,สูริยุคฺคมเน สติ;

สิวโย เทว เตกุทฺธา,รฏฺฐา ปพฺพาชยนฺติตํ.

“在这夜尽天明，旭日东升之时，王子，尸毗人对你很生气，他们将把你从王国放逐。”

๑๙๒.

192.

สุตฺวาน [Pg.79] ภาสิตํ เอตํ,หสมาโน ปโมทยํ;

เอวํปุจฺฉิตฺถ กตฺตารํ,เวสฺสนฺตโร สุธีติมา.

听了这番话，有智慧的韦桑达拉笑着，欢喜着，如此问使者。

๑๙๓.

193.

กิสฺมึ เม สิวโย กุทฺธา,ยํ นปสฺสามิ ทุกฺกฏํ;

ตํเม กตฺเต วิยาจิกฺข,กสฺมา ปพฺพาชยนฺติ มํ.

“尸毗人为何对我发怒？我未见自己有何恶作(dukkaṭa)。使者，请你为我说明，他们为何将我放逐？”

๑๙๔.

194.

ตหึ [Pg.80] กตฺตา อิทํโวจ,หตฺถิทาเนน กุชฺฌเร;

ขียนฺติ สิวโย ราช,ตสฺมา ปพฺพาชยนฺติ ตํ.

于是使者如此说：“他们因你布施大象而发怒。大王啊，尸毗人正日渐衰落，因此他们将你放逐。”

๑๙๕.

195.

ตํสุตฺวาน มหาสตฺโต,ทาเนสุ ถีรมานโส;

วจนํ มฺหิตปุพฺพํ โส,กตฺตารํ เอตทพฺรวี.

大士听后，于布施心意更坚，他微笑着对使者说了这番话：

๑๙๖.

196.

หทยํ [Pg.81] จกฺขุมหํ ทชฺชํ,พาหุํปิ ทกฺขิณํ มม;

หิรญฺญ มณิโสณฺณาทึ,นกึ พาหิรกํ ธนํ.

“我愿献出心脏与眼睛，也愿献出我的右臂；何况是黄金、珠宝等身外之财呢？”

๑๙๗.

197.

กามํมํสิ วโยสพฺเพ,ปพฺพาเชนฺตุ หนนฺตุวา;

เนวทานา วิรมิสฺสํ,กามํฉินฺทนฺตุ สตฺตธา.

“任凭所有尸毗人将我放逐或杀害，我绝不停止布施，任凭他们将我碎为七块。”

๑๙๘

198

ตโตโส เทวตาวิฏฺโฐ,กตฺตามคฺคม เทสยิ;

ปพฺพาชิตานํ สพฺเพสํ,คตปุพฺพํ ปุราณกํ.

于是，那被天神附身的使者，指明了所有被放逐者往昔所走的古道。

๑๙๙.

199.

โกนฺตีมาราย [Pg.82] ตีเรน,คีริมา รญฺจรํ ปติ;

เยนปพฺพาชิตายนฺติ,เตนคจฺฉตุ สุพฺพโต.

“沿着孔提玛拉(Kontīmārā)河岸，朝向阿兰伽罗山(Arañjara)；被放逐者所走之路，愿持善戒者由此而去。”

๒๐๐.

200.

ตํสุตฺวาน โพธิสตฺโต,สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิย;

เอโกกาสํ นาครานํ,ยาเจตุํ เอวมพฺรวี.

菩萨听后，道：“善哉！”并接受了。他如此说，以向市民们请求一天的宽延。

๒๐๑.

201.

ทานํสตฺตสตกํหํ[Pg.83],กตฺเตทชฺชํ สุเวตโต;

ปรสฺเว นิกฺขมิสฺสามิ,รตฺตึทิวํ ขมนฺตุเม.

“使者，我明天将行‘七百大布施’。后天我将离开。请他们允我一日一夜。”

๒๐๒.

202.

สาธุเทวปวกฺขามิ,ขมาเปตุํนิสาทิวํ;

นาครานํติวตฺวาน,ตทากตฺตาปิปกฺกมิ.

“好的，王子，我将去向市民们禀告，为您求得一日一夜的宽限。”使者说完此话，随即离去。

๒๐๓.

203.

มหาสตฺโตมหาเยน- [Pg.84]กุตฺตํสกลกมฺมิกํ;

ปกฺโกสาวิยสฺเวทานํ,เอวํพฺยากาสิทาตเว.

大士为行大布施，召其总管库塔(Kutta)，为明日之布施，如是宣说。

๒๐๔.

204.

หตฺถีอสฺเสรเตอิตฺถี,ทาสีทาเสจเธนุโย;

ปฏิยาเทหิตฺวํสตฺต-สเตจาคายมาริส.

朋友，请为布施准备大象、马、车、女子、女仆、男仆与乳牛，每样各备七百之数。

๒๐๕.

205.

อโถนานปฺปการานิ,อนฺนปานานิสพฺพโส;

สุรํปิ ปฏิยาเทหิ,สพฺพํทาตพฺพยุตฺตกํ.

此外，准备各种饮食，以及酒，所有适合布施之物皆需备妥。

๒๐๖.

206.

เอวํโสพฺยากริตฺวาน[Pg.85],เปมจิตฺเตนโจทิโต;

เอโกวมทฺทิยารมฺมํ,ปาสาทมภิรูหถ.

他如此吩咐后，为爱心所驱使，独自登上玛蒂(Maddī)那令人愉悦的宫殿。

๒๐๗.

207.

รตฺตจนฺทน คนฺเธหิ,คนฺโธทเกหิวาสิตํ;

โสปาเวกฺขิสิรีคพฺภํ,มทฺทีเทวีนิวาสนํ.

他进入玛蒂王后的居所，那庄严的内室，以红檀之香与香水熏染。

๒๐๘.

208.

มทฺทีทิสฺวานอายนฺตํ[Pg.86],มฺหิตานเนนสามิกํ;

อุฏฺฐาสิอาสนาสีฆํ,เรณุมตฺตาวกินฺนรี.

玛蒂见到面带微笑的夫君前来，便迅速从座位起身，犹如陶醉于花粉的紧那罗女(kinnarī)。

๒๐๙.

209.

อุฏฺฐาหิตฺวานสามทฺที,วามหตฺเถสุ ราชิโน;

ทกฺขิเณ นสหตฺเถน,คณฺหิตฺถมนฺทหาสินี.

那面带微笑的玛蒂站起身来，以自己的右手，执起国王的左手。

๒๑๐.

210.

ตโตสิริสยนมฺหิ[Pg.87],นสินฺนํสกสามิกํ;

พีชยนฺตีวสาฏฺฐาสิ,มทฺทีสญฺญตวาสินี.

其后，当她的夫君在华丽卧榻上坐下时，端庄自持的玛蒂立于一旁为他扇风。

๒๑๑.

211.

มทฺทึองฺเกฏฺฐเปตฺวาถ,คณฺหํหตฺเตสุเทวิยา;

มุขํมุเขนกตฺวาน,ราชามนฺทมภาสถ.

于是，国王让玛蒂坐于膝上，执其手，脸贴着脸，温柔地说道：

๒๑๒.

212.

ยํเตสเจมยาทินฺนํ,ยญฺจเตเปตฺติกํธนํ;

สพฺพํตํนิทเหยฺยาสิ,ภทฺเทโกมารเปมิเก.

贤妻，爱子之人啊！我曾予你之物，及汝父系之财，汝当将此一切布施出去。

๒๑๓.

213.

ตหึนวุตฺตปุพฺพํเม[Pg.88],สามิเกนมมีทิสํ;

กทาจิเอตฺถกํกาลํ,มทฺทีเอวญฺหิจินฺตยิ.

玛蒂如是思惟：“在如此长的时间里，我的夫君从未对我说过这样的话。”

๒๑๔.

214.

ตโต อุพฺพิคฺคจิตฺเตน,มทฺทีเอว มภาสถ;

กุหึ เทว นิทหามิ,ตํเม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

于是玛蒂心怀忧虑，如是说道：“大王，我当布施于何处？我问您，请告诉我。”

๒๑๕.

215.

สีลวนฺเตสุ [Pg.89] ทุชฺชาสิ,ทานํ มทฺที ยถารหํ;

นหิทานา ปรํอตฺถิ,ปติฏฺฐา สพฺพปาณินํ.

玛蒂，汝当如法布施予具戒者；于一切有情，无有比布施更殊胜之依处。

๒๑๖.

216.

นิธานํ นาม เอตํว,ธนานํ นนฺทิวฑฺฒเน;

ทานํหิ นิธิ สตฺตานํ,เอวํพฺยากาสิ ขตฺติโย.

增喜者啊，此诚为财富之宝藏；布施实为众生之宝藏。刹帝利如是说。

๒๑๗.

217.

มทฺทีวตฺวาน [Pg.90] สาธูติ,โอนมิตฺวา สิรุตฺตมํ;

สมฺปฏิจฺฉิ ตโต ราชา,ปุนาปิ เอวมพฺรวี.

玛蒂道：“善哉！”并顶礼接受。其后，国王复如是言：

๒๑๘.

218.

ชาลิมฺหิมทฺทิทเยสิ,สาธุกณฺหาชินายจ;

คารวํนิวาตํกาสิ,สสฺสุยาสสฺสุรมฺหิจ.

玛蒂，汝当善护阇利(Jāli)与黑鹿女(Kaṇhājinā)，亦当于公婆前恭敬谦逊。

๒๑๙.

219.

โยหิตํ เปม จิตฺเตน,มยาวิปฺปวเสน เต;

อิจฺเฉ เจภวิตุํ อตฺตา,สกฺกจฺจํ ตํอุปฏฺฐเห.

因与我分离，若有他人以爱心待汝，愿为汝夫，汝当尽心侍奉之。

๒๒๐.

220.

สเจ [Pg.91] เอวํ นภเวยฺย,ภตฺตารํ มาทิสํ วิยํ;

ปริเร เสหิ อญฺญํ ตฺวํ,มากิ สฺสิตฺโถ มยาวินา.

若无如我之夫，汝当另觅他人，莫因无我而憔悴。

๒๒๑.

221.

ตทาหิ ทุมฺมุขี มทฺที,ราชาน เมว มพฺรวี;

ทุสฺสุตํ วต สุโณมิ,อีทิสํ กินฺนุภาสสิ.

其时，玛蒂面带愁容，对国王如是言：“哀哉，我闻此恶言！汝何以作如是语？”

๒๒๒.

222.

วิยาจิกฺขามิ [Pg.92] เมภ ทฺเท,สกลํ ทานิ การิณํ;

หตฺถิทาเนนกุชฺฌนฺติ,สมคฺคา สิวโย มม.

贤妻，我今为汝解释全部原由：全体西维人(Sivayo)因我布施大象而对我发怒。

๒๒๓.

223.

ปพฺพาเชนฺติ มมํ เตน,สิวโย สิวิรฏฺฐโต;

มหาทานํ ททิสฺสามิ,สุเว โกมารสงฺคเม.

因此，西维人将我从西维国(Siviraṭṭha)放逐。明日，我将于王子集会处行大布施。

๒๒๔.

224.

ปรสฺเว นิกฺขมิสฺสามิ,รฏฺฐา เอโกว โสภเณ;

นานาภเยหิ สํกิณฺณํวงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพต.

后日，我将独自离开此美丽国土，前往充满种种危险的弯伽山(Vaṅka)。

๒๒๕.

225.

ปาณีกตปิเย [Pg.93] ชาลึ,กณฺหาชินญฺจ อตฺตชํ;

ตญฺจโอหาย คจฺเฉยฺยํ,วเสยฺยํ เอกโกวเน.

我将舍弃汝，及如生命般亲爱的孩子阇利与黑鹿女，独自一人前往，居住于林中。

๒๒๖.

226.

รญฺโญ สุตฺวาน สงฺกมฺปิ,วจนํโสกวฑฺฒนํ;

มาลุเตริตปตฺตํว,มทฺทียา หทยํ ตทา.

闻王增忧之语，其时玛蒂之心颤动，犹如风中之叶。

๒๒๗.

227.

มามเมวมวจุตฺถ[Pg.94],กมฺเปสิ หทยํ มม;

ตตฺตเตเลนสิตฺตํว,สริรํ ราช ทยฺหเต.

请勿对我如是言，此言令我心颤；大王，我身燃烧，犹如被浇热油。

๒๒๘.

228.

เนสธมฺโม มหาราช,ยํ ตฺวํ คจฺเฉยฺย เอกโก;

อหํปิ เตน คจฺฉามิ,เยนคจฺฉสิ ขตฺติย.

大王，汝独自前往，此非正法。刹帝利啊，汝所往之处，我亦随行。

๒๒๙.

229.

มรณํวา [Pg.95] ตยา สทฺธึ,ชีวิตํวา ตยา วินา;

ตเทว มรณํ เสยฺโย,ยญฺเจชีเว ตยาปินา.

与君同死，或无君而生；死亦为佳，胜于无君而生。

๒๓๐.

230.

อคฺคึ อุชฺชาลยิตฺวาน,เอกชาล สมาหิตํ;

ตตฺเถ วมรณํ เสยฺโย,ยญฺเจ ชีเว ตยา วินา.

燃起一团烈焰，投身其中而死，亦胜于无君而生。

๒๓๑.

231.

จรนฺตา รญฺญนาคํว,ทุคฺเคสฺวนฺเวตฺติ หตฺถินี;

เอวํตํ [Pg.96] อนุคจฺฉามิ,ปุตฺเตอาทายปจฺฉโต.

犹如母象追随林中象王，跋涉于险地；我亦将如是随汝，携子于身后。

๒๓๒.

232.

วิมํเสตุํ ตทา ราชา,มานสํ มทฺทิเทวิยา;

นานาภยํ ปกาเสนฺโต,เอวํพฺรวิ ภยาปยํ.

其时，国王为试探玛蒂王后之心，宣说种种怖畏，以恐吓之，如是言：

๒๓๓.

233.

วิยาจิกฺขามิ [Pg.97] เตสจฺจํ,วนมฺหิ มุทุมานเส;

นานาภยํ ขรํ โฆรํ,เหสฺมํ หทยกมฺปนํ.

心意柔弱者，我当如实告汝知；林中有种种怖畏，粗厉恐怖，令心颤栗。

๒๓๔.

234.

เกสรีนาม เยภทฺเท,มิคราชา ขรสฺสรา;

หึ สนฺตึ เต สสทฺเทน,มิเคติกฺขคฺค ทาฐิโน.

贤妻，有名为狮子者，乃兽中之王，其声粗厉；彼等具锐利尖牙，以其吼声伤害群兽。

๒๓๕.

235.

ทีปีพฺยคฺฆากณฺหาจฺฉาจ,ติกฺขคฺค นข ธาริโน;

ขคฺคา [Pg.98] วนมหึสาจ,ติกฺขคฺคสิงฺคธาริโน.

豹、虎与黑熊，有利爪尖锐；犀牛与野水牛，有利角锋利。

๒๓๖.

236.

ติกฺขคฺค นข สิงฺเคหิ,เอเต โปสํปิ ฉินฺทิย;

ขณฺฑาขณฺฑํ กริตฺวาน,มูลาลํวิย ภกฺขเร.

彼等以利爪尖角，亦能撕裂人身；将其碎尸万段，如食莲藕般吞噬。

๒๓๗.

237.

ยาจยกฺขินิโยยกฺขา,พหูมนุสฺสขาทกา;

นรํนารึ คเวสนฺติ,ทุมฺมุขา ขคฺคปาณิโน.

亦有夜叉女与夜叉，多为食人者；彼等面目丑陋，手持刀剑，寻觅男女。

๒๓๘.

238.

อโถ [Pg.99] อชคราสปฺปา,โฆรวีสาจ วิชฺชเร;

วึสาจา รกฺขสาวาฬา,สชฺชุโลหิตโภชนา.

此外尚有巨蟒毒蛇，其毒猛烈；亦有毕舍遮、罗刹、恶兽，专食鲜血。

๑๓๙.

139.

อญฺเญปิ พหโวสนฺติ,ภยาเภสฺมการกา;

กึนภายสิ เอเตสํ,ภยานํ ภยมานเส.

尚有众多其他可怖之物，能致怖畏惊骇；心怀恐惧者，汝何以不畏此等怖畏？

๒๔๐.

240.

มา [Pg.100] มมํ ตฺวํ นุคจฺฉาหิ,คจฺฉนฺตํ ภยสํยุตํ;

วนํ อิเธว อจฺฉาหิ,วุตฺเตหิสหภีรุเก.

汝切莫跟随我，进入那充满怖畏的森林；胆怯者，汝当留于此处，与被留下者为伴。

๑๔๑.

141.

ตฺเวกทาสิริคพฺภมฺหิ,วสนฺตี สหเม สุเภ;

สุตฺวาคเวสิตาณงฺเก,กึเม มญฺชารคชฺชิตํ.

贤妻，昔日汝与我同住于华丽宫室，仅闻猫叫声，便来寻我庇护。

๒๔๒.

242.

ตฺเวกทากึวิโพเธสิ[Pg.101],เภมิเภมีติ ภาสิย;

รตฺติยํ หิ สยนฺตํ มํ,สุตฺวา นุลุงฺกวสฺสิตํ.

昔日汝曾于深夜，因闻猫头鹰鸣叫，唤醒沉睡之我，连呼：“我好怕！我好怕！”

๒๔๓.

243.

ตฺเวกทา เมฆสทฺทํหิ,สุตฺวาทิวา มมนฺติกํ;

ธาวิตฺวามํ ปริสฺสชฺช,กึ มุจฺฉิโลมหํสีนี.

昔日白昼汝闻雷声，即奔至我身旁，紧紧相拥；为何毛骨悚然乃至昏厥？

๑๔๔.

144.

เอวํภย [Pg.102] จญฺจลาย,สุขุมาลาย เทวิยา;

นาลํหิ วสิตุํรญฺเญ,เภสฺเม อวนวาสิเก.

如此惊惧易动摇，娇弱之天女，实不宜居住于此恐怖无庇之林中。

๒๔๕.

245.

มทฺทีสุตฺวาน ราชสฺส,ภาสิตฺตํ ถีรมานสา;

วิสารเทน จิตฺเตน,สามิกํ เอวมพฺรวี.

玛蒂(Maddī)闻王所言，心意坚定，以无畏之心，对其夫君如是说。

๒๔๖.

246.

ตยิเม เปม จิตฺตญฺจ,อรญฺเญ ภยมานสํ;

ตยิเตสุมหาราช[Pg.103],สุติกฺขํ เปม เจตสํ.

大王，我心虽畏惧森林，然于君处，我心唯有爱恋；我对君之爱恋之心，甚为猛利。

๒๔๗.

247.

สนฺทเต สีฆโสตํเม,ตยิสาคร สนฺนิเภ;

นิจฺจํเปโมทกํราช,คงฺโคทกํว สาคเร.

大王，君如大海，我心如急流奔赴于君；爱恋之水恒常不断，犹如恒河之水奔流入海。

๒๔๘.

248.

มรณํเปมจิตฺเตน,ชีวิตํ ภย เจตสา;

ตเทว มรณํเสยฺโย,ยญฺเจตํ ชีวิตํจิรํ.

怀爱恋之心而死，胜于怀怖畏之心而活；如是长久之生，不如彼死之为愈。

๒๔๙.

249.

ปาการํ [Pg.104] มมูรํราช,กตฺวาน ปุรโตวนํ;

นานาภยํ นิวาเรนฺตี,คจฺฉํ หํเวรหึสินี.

大王，请以我为城墙，行于前方；我将阻挡种种怖畏，如母鹿般无害而行。

๒๕๐.

250.

ตยิหํ เปมจิตฺตาสึ,คเหตฺตฺวา วงฺกปพฺพเต;

ผลาผลํคเวสนฺตี,วเสยฺยามิ ตยาสห.

我心对君充满爱意，愿随君往槃迦山(Vaṅkapabbata)；寻觅种种果实，与君共住。

๒๕๑.

251.

เอวํญฺหิ [Pg.105] สูรภาวํ สา,ทสฺสยิตฺวาน อตฺตโน;

หิมวนฺต วาสินีว-ราชานํ วีติโตสยิ.

如是，彼（玛蒂）展现自身之英勇，犹如雪山中之天女，令国王心生大喜。

๒๕๒.

252.

ยทาทกฺขสินจฺจนฺเต,กุมาเร มาลธาริเน;

กีฬนฺเต อสฺสเมรมฺเม,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你看见佩戴花环的童子们，在悦意的净修林中嬉戏舞蹈时，你将不会思念王国。

๒๕๓.

253.

ยทาทกฺขสิคายนฺเต[Pg.106],อญฺโญญฺญมุขทสฺสิเน;

กุมาเรวนคุมฺพมฺหิ,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你看见童子们在林丛中歌唱，彼此相视时，你将不会思念王国。

๒๕๔.

254.

ยทาทกฺขสิมาตงฺคํ,สายํปาตํพฺรหาวเน;

อสหายํวิจรนฺตํ,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你看见大象于广阔林中，朝暮独自游荡时，你将不会思念王国。

๒๕๕.

255.

นาทํกเรณุสงฺฆสฺส[Pg.107],นทมานสฺสปูรโต;

นาคสฺสวชโตสุตฺวา,นรชฺชสฺสสริสฺสสิ.

当你听见前方母象群的吼声，以及公象行进的鸣叫时，你将不会思念王国。

๒๕๖.

256.

มิคํทิสฺวานสายนฺหํ,ปญฺจมาลินมาคตํ;

กึ ปูริเสจนจฺจนฺเต,นรชฺฌสฺสสริสฺสสิ.

当你傍晚看见鹿群，以及跳舞的紧那罗(Kiṃpurisa)时，你将不会思念王国。

๒๕๗.

257.

ยทาสุสฺสสินิคฺโฆสํ[Pg.108],สนฺทมานายสินฺธุยา;

คีตํกึปุริสานญฺจ,นรชฺชสฺสสริสฺสสิ.

当你听见河流的潺潺水声，以及紧那罗的歌声时，你将不会思念王国。

๒๕๘.

258.

สรตสฺสจสีหสฺส,พฺยคฺฆสฺสจฺฉสฺสทิวิโน;

สทฺทํ สุตฺวานขคฺคสฺส,นรชฺชสฺสสริสฺสสิ.

当你听见狮子、老虎、熊、豹与犀牛的吼声时，你将不会思念王国。

๒๕๙.

259.

ยทาโมรีหิปริกิณฺณํ[Pg.109],วิจิตฺรปุจฺฉปกฺขินํ;

โมรํทกฺขสินจฺจนฺตํ,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你看见被雌孔雀围绕、拥有斑斓尾羽的雄孔雀跳舞时，你将不会思念王国。

๒๖๐.

260.

ยทาทกฺขสิ เหมนฺเต,ปุปฺผิเตธรณีรุเห;

สุรพฺภิสมฺปวายนฺเต,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你看见寒冬时节，大地林木繁花盛开，散发芬芳时，你将不会思念王国。

๒๖๑.

261.

ยทา [Pg.110] เหมนฺติ เกมาเส,หริตํ ทกฺขสิ เมทนึ;

อินฺทโคปก สญฺฉนฺนํ,นรชฺชสฺส สริสฺสสิ.

当你在冬季月份，看见大地一片翠绿，覆满胭脂虫时，你将不会思念王国。

๑๖๒.

162.

ตทาหิผุสฺสตีเทวี,ฐิตาสิ ปุตฺตโสกินี;

สีรีปคพฺภสฺสทฺวารมฺหิ,วิมํสนฺตีกถากถํ.

那时，弗萨蒂(Phussatī)天女因其子而悲伤，伫立于华丽宫室之门前，思忖着如何是好。

๒๖๓.

263.

กลุนํปริเทวิตฺถ[Pg.111],อญฺโญญฺญาภาสิตํคิรํ;

สุตฺวานผุสฺสตีเทวี,วุตฺตสฺสสุณิสายจ.

她们悲伤地哭泣，彼此交谈；弗萨蒂天女听见了儿媳所说的话。

๒๖๔.

264.

วิสํเมขาทิตํเสยฺโย,ปพฺพตาจ ปปาตนํ;

มตญฺจรชฺชุยาพชฺฌ,นตฺถตฺโถชีวิเตนเม.

宁可服毒，宁可坠落山崖；宁可被绳索勒死，我的生命已无意义。

๒๖๕.

265.

อชฺฌายกํ [Pg.112] ทาน ปตึ,ยสสฺสินํ อมจฺฉรึ;

กสฺมา เวสฺสรํ ปุตฺตํ,ปพฺพาชนฺติ อทูสกํ.

为何要放逐韦桑达拉(Vessantara)王子？他是一位学者、布施之主，声名远播，无有悭吝，且无过失。

๒๖๖.

266.

ปูชิตํ ปติรา ชูหิ,สพฺพโลกหิ เตสินํ;

กสฺมา เวสฺสนฺตรํ วุตฺตํ,ปพฺพาเชนฺติอทูสกํ.

为何要放逐韦桑达拉王子？他受诸王敬仰，为一切世间寻求利益，且无过失。

๒๖๗.

267.

กลุนํ ปริ เทวิตฺวา,อสฺสา เสตฺวาน ผุสฺสตี;

วุตฺตญฺจ สุณิสํ สีฆํ,อคา สิญฺจย สนฺติกํ.

弗萨蒂悲伤地哭泣后，安慰了自己，并迅速来到儿媳身边。

๒๖๘.

268.

ตโตตํ [Pg.113] สิญฺจยํเทวี,วิสฏฺฐา เอตทพฺรวี;

นานูปายํ ปกาเสนฺตี,วิจิตฺต วาท วิญฺญุนี.

于是，那位善于巧妙言辞、明示种种方便的天女，忧伤地对她说道：

๒๖๙.

269.

มธูนิว ปลา ตานิ,อมฺพาวปติ ตาฉมา;

เอวํเห สฺสติเต รฏฺฐํ,ปพฺพาชิเตอทูสเก.

如同蜂群已离去，芒果树倒伏于地；当无辜者被放逐时，你的国家也将如此。

๒๗๐.

270.

หํโส [Pg.114] นิขีณ ปตฺโตว,ปลฺลสฺมึ อนูทเก;

อปวิฏฺโฐ อมจฺเจหิ,เอโกราชาวิหิยฺยสิ.

大王啊，你将被大臣们抛弃，独自一人被遗下，如同羽翼脱落的天鹅，在干涸的池塘里。

๒๗๐.

270.

ตนฺตํพฺรูมิ มหาราช,อตฺโถเตมา อุปจฺจคา;

มานํสิวีนํวจนา,ปพฺพาเชสิอทูสกํ.

大王啊，我告诉你，利益不要离你而去；不要因为尸毗人的言语，而放逐无辜者。

๑๗๒.

172.

เทวิยาวจนํสุตฺวา[Pg.115],ธมฺมราชาธมฺมญฺจโร;

ธมฺเมนธมฺมิกํพฺรูสิ,มเหสึ ปุตฺตโสกินึ.

听闻天女之言后，行持正法的法王，以正法对为子悲伤的王后说道：

๒๗๓.

273.

เอโสเวสฺสนฺตโรภทฺเท,ปาณาปิยตโรหิเม;

ตถาปินํ ปพฺพาเชมิ,ธมฺมสตฺถวสานุโค.

贤妻啊，这位韦桑达拉，他比我的生命更珍贵；然而我仍将他放逐，因为我遵循法教的权威。

๒๗๔.

274.

สีวิรฏฺฐมฺหิโปราณ- [Pg.116]ราชูนํธมฺมตนฺติยา;

อหญฺหิปจิตึกุมฺมิ,วินยนฺโตมโมรสํ.

在尸毗国，我遵循古代诸王的法统；我以此表达敬意，并放逐我的亲生儿子。

๒๗๕.

275.

รญฺโญตํ วจนํสุตฺวา,ขินฺนาหทยกมฺปินี;

ปุนสาปริเทวนฺตี,เอวํวิลวิผุสฺสตี.

听闻国王之言，她心生忧伤，心颤不已；弗萨蒂再次哀叹，如此哭泣道：

๒๗๖.

276.

ยสฺสปุพฺเพธชคฺคานิ,กณิการาวปุปฺผิตา;

ยายนฺตมนุยายนฺติ,สฺวชฺเชโกวคมิสฺสติ.

往昔，如盛开的翅子树(kaṇikāra)花的旗帜，在他前行时跟随；今日，谁将与他同行？

๒๗๗.

277.

อินฺทโคปกวณฺณาภา[Pg.117],คนฺธารา ปณฺฑุกมฺปลา;

ยายนฺตมนุยายนฺติ,สฺวชฺเชโกวคมิสฺสสิ.

往昔，如胭脂虫(indagopaka)般色泽的犍陀罗(Gandhāra)毛毯，在他前行时跟随；今日，谁将与他同行？

๒๗๘.

278.

โยปุพฺเพหตฺถินายาติ,สิวิกายรเถนจ;

สฺวชฺชเวสฺสโรราชา,กถํคจฺฉติปตฺถิกา.

往昔他乘坐大象、轿子与马车而行，今日韦桑达拉王如何能徒步而行？

๒๗๙.

279.

กถํจนฺทนลิตฺตงฺโค[Pg.118],นจฺจคีตปโพธโน;

ขุราชินํ ผรุสญฺจ,ขาริกาชญฺจหาหิติ.

他曾身涂旃檀香，在歌舞中醒来；如今如何能身穿粗糙的兽皮、肩负扁担？

๒๘๐.

280.

ปวีสนฺโต พฺรหารญฺญํ,กาสาวํ อชินา นิวา;

ขรํ กุส มยํ จีรํ,กถํ ปริ ทหิสฺสติ.

进入大森林，他将如何穿上袈裟与兽皮，以及粗糙的草衣与树皮衣？

๒๘๑.

281.

กาสิยานิจ [Pg.119] ธเรตฺวา,โขมโก ฏุมฺปรานิจ;

กุสจีรานิ ธาเรนฺตี,กถํมทฺทีกริสฺสติ.

她曾穿着迦尸(Kāsī)丝绸、亚麻布与细棉布，玛蒂(Maddī)如今如何能穿着草衣与树皮衣？

๒๘๒.

282.

วยฺหาหิ ปริยายิตฺวา,สิวิกาย รเถนจ,สากถชฺช อนุชฺฌงฺคี,ปถํ คจฺฉติ ปตฺถิกา.

她曾乘坐轿子与马车四处游历，今日身体娇弱，如何能徒步走在路上？

๒๘๓.

283.

สุเขธิตาหิหิรญฺญ- [Pg.120]ปาทุการุฬฺหคามินี,สากถชฺชสุขานนฺที,ปถํคจฺฉติปตฺถิกา.

她曾在安乐中长大，脚踏金履而行；今日这位惯于享乐之人，如何能徒步走在路上？

๒๘๔.

284.

คนฺตฺวาอิตฺถิสหสฺสานํ,ปูรโตยาหิมาลินี;

สากถชฺชยสานนฺที,วนํคจฺฉติเอกิกา.

她曾为成千女性所围绕，如佩戴花环，如江河满溢；今日这位惯于享受声名之人，如何能独自一人进入森林？

๒๘๕.

285.

สทฺทํสิวายสุตฺวายา[Pg.121],มุหุํอุตฺตสฺสเตปุเร;

วสนฺตีสาพฺรหารญฺเญ,กถํ วจฺฉติภีรุกา.

往昔在城里，她听闻胡狼(sivā)之声也时常惊恐；她这个胆怯之人，如何能住在大森林里？

๒๘๙.

289.

สทฺทํสุตฺวานุลุงฺกสฺส,มุหุํอุตฺตสเตปุเร;

วสนฺตีสาพฺรหารญฺเญ,กถํวจฺฉติภีรุกา.

往昔在城里，她听闻猫头鹰(uluṅka)之声也时常惊恐；她这个胆怯之人，如何能住在大森林里？

๒๘๗.

287.

สกุณีหต [Pg.122] ปุตฺตาว,สุญฺญํทิสฺวา กุลาวกํ;

จีรํทุกฺเขน ฌายิสฺสํ,สุญฺญํอาคมฺมิมํปุรํ.

就像一只雏鸟被杀的母鸟，看见空空的巢穴；回到这座空城，我将长久地为悲伤所焚烧。

๒๘๘.

288.

กุรุรี หตฉาปาว,สุญฺญํทิสฺวา กุลาวกํ;

เตนเตน ปธาวิสฺสํ,ปิเยปุตฺเตอปสฺสตี.

就像一只雏鸟被杀的鹧鸪(kurarī)，看见空空的巢穴；我将四处奔跑，因为看不见我亲爱的儿子。

๒๘๙.

289.

เอวํเมวิล [Pg.123] ปนฺติยา,ราชปุตฺตํ อทูสกํ;

ปพฺพาเชสิ วนํรฏฺฐา,มญฺเญหิสฺสามิชีวิตํ.

当我如此哀叹之时，你却将无辜的王子从国中放逐到森林；我想我将失去生命。

๒๙๐.

290.

ผุสฺสตฺยา ลวิตํสุตฺวา,สพฺพา สิญฺจยรา ชิโน;

พาหาปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ,สิวิกญฺญา สมาคตา.

听闻弗萨蒂的哀叹，所有尸毗的少女们都聚集起来，举起手臂哭泣。

๒๙๑.

291.

ปกฺกนฺทิตรวํตาสํ[Pg.124],สุตฺวา โสกปมทฺทิตา;

สิวิกญฺญาจ ปกฺกนฺทุํ,เวสฺสนฺตรนิเวสเน.

听闻她们的哭声，为悲伤所碎的尸毗少女们，也在韦桑达拉的住所哭泣。

๒๙๒.

292.

โอโรธาจ กุมาราจ,เวสิยานา พฺรหฺมณา;

พาหาปคฺคยฺหปกฺกนฺทุํ,เวสฺสนฺตรนิเวสเน.

后宫的嫔妃与王子们，吠舍与婆罗门，都在韦桑达拉的住所举起手臂哭泣。

๒๙๓.

293.

หตฺถาโรหาอนีกฏฺฐา[Pg.125],รถิกา ปตฺถิการกา;

พาหาปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ,เวสฺสนฺตร นิเวสเน.

象兵、车兵、步兵与诸军士，皆举起手臂，于韦桑达拉之住所哭号。

๒๙๔.

294.

ตสฺสารตฺยา อจฺจเยน,สูริเย อุคฺคเตสติ;

อาโรจยึสุ ราชานํ,ทานคฺคํ อุปคนฺตเว.

那一夜过后，当太阳升起时，他们向国王禀报，请他前往布施大殿。

๒๙๕.

295.

อถปาโตว โสราชา,นฺหตฺวาภูสน ภูสิโต;

ทานสาล มุปาคญฺฉิ,มหาชน ปุรกฺขโต.

于是，清晨那位国王沐浴并盛装打扮后，在大众的簇拥下前往布施堂。

๒๙๖.

296.

ทานสาลาสุ [Pg.126] ทาตพฺพํ,ทิสฺวาน ปฏิยาทิตํ;

อมจฺเจว มาณาเปสิ,ราชาภิ ตุฏฺฐมานโต.

国王看到各个布施堂里准备好的待施之物，心生欢喜，便命令大臣们。

๒๙๗.

297.

วตฺตานิวตฺถกามานํ,โสณฺฑานํ เทถวารุณึ;

โภชนํ โภชนตฺถินํ,สมฺมเทว ปวจฺฉถ.

给求衣者衣物，给嗜酒者瓦鲁尼酒；给求食者食物，你们要妥善地布施。

๒๙๘.

298.

เยยํยํ [Pg.127] ลทฺธุมิจฺฉนฺติ,ตํตํตสฺสปวจฺฉถ;

มายาจเก นิวาเรถ,ทานสาลาสุ อาคเต.

凡他们想要得到的，就给他们；不要阻止来到布施堂的乞求者。

๒๙๙.

299.

ตทาสิยํ ภีสนกํ,ตทาสิ โลมหํสนํ;

มหาทาเน ปทินฺนมฺหิเมทินี สมฺปกมฺปถ.

那时，那景象令人恐惧，令人毛骨悚然；当大布施进行时，大地颤动。

๓๐๐.

300.

ปริเทวึสุ เวสฺสนฺตฺต-รราชํ ปติตาวเท;

ปกิตฺเตตฺวาน นานปฺป-การํ เอวํ วณิพฺพกา.

乞求者们以各种方式赞颂韦桑达拉王后，如此为他哀叹道：

๓๐๑.

301.

อมฺเหหิตฺวาน [Pg.128] เวสฺสนฺต-รราชา ทานทายโก;

อจิเร เนว รฏฺฐมฺหา,นิกฺขมิสฺสติกานนํ.

“布施者韦桑达拉王将离开我们，不久后将从国中前往森林。”

๓๐๒.

302.

สตฺตหตฺถิสเตทตฺวา,สพฺพาลงฺการ ภูสิเต;

เอสเวสฺสนฺตโร สมฺหา,รฏฺฐมฺหา นิกฺขมิสฺสติ.

“施舍了七百头全身饰满庄严的大象后，这位韦桑达拉将从我们的国中离开。”

๓๐๓.

303.

สตฺตอสฺส สเต ทตฺวา,สินฺธเว สีฆ วาหเน;

เอส เวสฺสนฺตโรสมฺหา,รฏฺฐมฺหา นิกฺขมิสฺสติ.

“施舍了七百匹奔跑迅速的信度(Sindhava)良马后，这位韦桑达拉将从我们的国中离开。”

๓๐๔.

304.

รเถสตฺตสเตทตฺวา[Pg.129],สนฺนนฺเธ อุสฺสิตทฺธเช;

เอส เวสฺสนฺตโรสมฺหา,รฏฺฐมฺหา นิกฺขมิสฺสติ.

“施舍了七百辆装备齐全、旗帜高扬的战车后，这位韦桑达拉将从我们的国中离开。”

๓๐๕.

305.

สตฺตกญฺญา สเตทตฺวา,สุรูปินี วิภูสิตา;

เอส เวสฺสนฺตโรสมฺหา,รฏฺฐมฺหา นิกฺขมิสฺสติ.

“施舍了七百名美丽且装饰华丽的少女后，这位韦桑达拉将从我们的国中离开。”

๓๐๖.

306.

สตฺตเธนุ [Pg.130] สเต ทตฺวา,สพฺพากํสุ ปธารณา;

เอสเวสฺสนฺตโรราชา,สมฺหารฏฺฐานิรจฺฉติ.

“施舍了七百头附带青铜奶桶的母牛后，这位韦桑达拉王将从我们的国中离去。”

๓๐๗.

307.

สตฺตทาสิ สเต ทตฺวา,สตฺตทาส สตานิจ;

เอสเวสฺสนฺตโรราชา,สมฺหารฏฺฐานิรจฺฉติ.

“施舍了七百名女仆和七百名男仆后，这位韦桑达拉王将从我们的国中离去。”

๓๐๘.

308.

อเถตฺถวตฺตเตสทฺโท,ตุมุโลเภ รโวมหา;

สมากุลํ ปุรํอาสิ,อโหสิ โลมหํสนํ.

那时，城中响起巨大、嘈杂、可怕的声响；整个城市都骚动了，令人毛骨悚然。

๓๐๙.

309.

โสทตฺวาน [Pg.131] มหาทานํ,เวสฺสนฺตโร อมจฺฉรี;

ปุรกฺขโต อมจฺเจหิ,อคาสกนิเวสนํ.

慷慨的韦桑达拉作了大布施后，在大臣们的簇拥下，前往自己的住所。

๓๑๐.

310.

ตโตหิ มทฺทิยาสทฺธึ,มาตาปิตูน สนฺติกํ;

วนฺทนตฺถาย อคญฺฉิ,อลงฺกต รเถนโส.

于是，他与玛蒂一同，乘坐装饰华丽的马车，前往父母那里行礼。

๓๑๑.

311.

วนฺทิตฺวา [Pg.132] ปิตรํโพธิ-สตฺโตพฺรวิกตญฺชลี;

เอวํอาวีกโรนฺโตว,คมิสฺสมานอญฺชสํ.

菩萨合掌向父亲行礼后说道，如此表明他将要走的路：

๓๑๒.

312.

มมํตาต ปพฺพาเชสิ,ยมฺหารฏฺฐา อทูสกํ;

สิวีนํ วจนตฺเถน,เตนํ-คจฺฉามิ กานนํ.

“父亲，因为西维人(Sivi)的话，你将无辜的我从国中放逐，因此我将前往森林。”

๓๑๓.

313.

สุเวอหํ มหาราช,สูริยุคฺค มเน สติ,นิกฺขมิสฺสามิ รฏฺฐมฺหา,วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ.

“大王，明日日出时，我将离开此国，前往弯曲山(Vaṅka)。”

๓๑๔.

314.

วเนวาฬ [Pg.133] มิคากิณฺเณ,ขคฺคทีปินิอิเส วิเต;

อหํปุญฺญานิ กโรมิ,ตุมฺเห ปงฺกมฺหี สีทถ.

“在野兽遍布、犀牛和豹子出没的林中，我将修习功德，而你们却沉沦于泥沼中。”

๓๑๕.

315.

ตโตโสตรมาโนว,คนฺตฺวานมากุสนฺติกํ;

วนฺทมาโนอาโรจิตฺต,เอวํญฺหิสกมาตุยา.

于是他迅速前往母亲那里，顶礼后如此向自己的母亲禀告：

๓๑๖.

316.

อนุชานาหิมํอมฺมา,คจฺฉามิวงฺกปพฺพตํ;

วเนปุญฺญานิกาหามิ[Pg.134],ปพฺพชฺชามมรุจฺจติ.

“母亲，请允许我，我将前往弯曲山；我将在林中修习功德，我乐于出家。”

๓๑๗.

317.

ตํสุตฺตฺวารุณฺณมุเขน,ชนนีเอวมพฺรวี;

อนุชานามิตํวุตฺตํ,ปพฺพชฺชาเตสมิชฺฌภุ.

母亲听后，泪流满面地说道：“我允许你所说的，愿你的出家成功。”

๓๑๘.

318.

อยญฺหิวุตฺต เมมทฺที,สุณฺหา สุขุมวทฺธินี;

อจฺฉตํ สห วุตฺเตหิ,กึ อรญฺเญกริสฺสติ.

“儿子，这是我的儿媳玛蒂，她娇生惯养。让她和亲属们待在一起吧，她在森林里能做什么呢？”

๓๑๙.

319.

มาตุยาวจนํสุตฺวา[Pg.135],เวสฺสนฺตโร กตญฺชลี;

มฺหิตปุพฺพมภา สิตฺต,ญาเปนฺโตอตฺตโนมตึ.

韦桑达拉听了母亲的话，合掌，微笑着说，表明自己的意愿：

๓๒๐.

320.

นาหํอกา มาทาสํวิ,อรญฺญํเนตุ มุสฺสเห;

สเจอิจฺฉ ติอนฺเวตุ,สเจนิจฺฉติ อจฺฉตุ.

“我无法强行将不情愿的她带入林中。如果她愿意，就让她跟随；如果她不愿意，就让她留下。”

๓๒๑.

321.

ตโตสุณฺหํมหาราชา[Pg.136],ยาจิตุํปฏิปชฺชถ;

มาจนฺทนสมาจาเร,รโชชลฺลํมธารยิ.

于是大王开始劝说儿媳：“你品行如旃檀，切莫沾染尘垢。”

๓๒๒.

322.

กาสิยานิจธาเรตฺวา,กุสจีรมธารยิ;

ทุกฺโขวาโสอรญฺญสฺมึ,มาหิตฺวํลกฺขเณคมิ.

“你一向穿迦尸(Kāsi)的丝绸，难道要去穿草与树皮的衣服吗？林中的生活是痛苦的，我的美人，你不要去啊。”

๓๒๓.

323.

ตโต [Pg.137] ปติพฺพตา สุณฺหา,สสฺสุรํ เอวมพฺรวี;

นาหํ ตํสุขมิจฺฉยฺยํ,ยํเม เวสฺสนฺตรํ วินา.

于是，忠贞的儿媳对公公如此说道：“我不要那种没有韦桑达拉的快乐。”

๓๒๔.

324.

ตโต สุณฺหํ มหาราชา,ทุสฺสหานิ พฺรหาวเน;

นานาภยานิ ญาเปนฺโต,วนํ ยาจิ อคนฺตเว.

于是，大王向儿媳说明了广林中难以忍受的种种危险，请求她不要去森林。

๓๒๕.

325.

ยาน สนฺติ มหาราช,ภยานิตานิ กานเน;

สพฺพานิ [Pg.138] หํ สหิสฺสมิ,อนุคจฺฉามิ เมปตึ.

大王，林中所有那些危险，我皆能忍受，我将跟随我的丈夫。

๓๒๖.

326.

ปูรโตหํ คมิสฺสามิ,ททนฺตี ภตฺถุโน ปถํ;

อุรสา ปนุทหิตฺวาน,กุส นฬ วนาทโย.

我将走在前面，为我夫君开辟道路，用胸膛推开吉祥草、芦苇、林木等。

๓๒๗.

327.

พหูหิ วตวริยาหิ,กุมารี วินฺทเต ปตึ;

เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก,คจฺฉญฺเญว รเถสภ.

少女通过众多誓言与修行觅得夫君；世间寡居是痛苦的，人中之雄啊，我定要前去。

๓๒๘.

328.

นานากาเรหิ [Pg.139] ปีเฬนฺติ,อนาถํวิธวํ ชนา;

อติวากฺเยน ภาสนฺติ,มิตฺตาจาปิ สโลหิตา.

人们以种种方式欺凌无依的寡妇；朋友与亲属亦用恶语相向。

๓๒๙.

329.

นคฺคา นที อนูทกา,นคฺคํ รฏฺฐํ อราชกํ;

อิตฺถีปิ วิธวา นคฺคา,ยสฺสาสุํทส ภาตโร.

无水之河是裸露，无王之国是裸露；寡妇亦是裸露，纵有十个兄弟。

๓๓๐.

330.

ธโช [Pg.140] รถสฺส ปญฺญานํ,ธุโม ปญฺญา นมคฺคิโน;

ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญานํ,ภตฺตา ปญฺญานมิตฺถิยา.

旗帜是战车的标识，烟是火的标识；国王是国家的标识，丈夫是女人的标识。

๓๓๑.

331.

ยา ทลิทฺทสฺส โปสสฺส,ทลิทฺที ภริยา สิยา;

อฑฺฒา อฑฺฒสฺส ราชินฺท,ตํ เว เทวา ปสํสเร.

人主啊，若为贫夫之贫妻，若为富夫之富妻，天神实赞叹斯人。

๓๓๒.

332.

กถํ นุตาสํ หทยํ,สุขราวต อิตฺถิโย;

ยา [Pg.141] สามิเก ทุกฺขิตมฺหิ,สุขมิจฺฉนฺติ อตฺตโน.

当夫君受苦之时，那些为自己寻求快乐的女人，她们的心究竟是怎样的呢？

๓๓๓.

333.

อปิสาครปริยนฺตํ,พหุวิตฺตธรํมหึ;

นานารตนปริปูรํ,นิจฺเฉเวสฺสนฺตรํวินา.

即使是直至海际、拥有众多财富、充满种种珍宝的大地，若无韦桑达拉，我亦不欲。

๓๓๔.

334.

สามิกํ อนุคจฺฉิสฺสํ,อหํ กาสายวาสินี;

ธีรตฺถุตํ [Pg.142] นิสฺสีริกํ,เวธพฺยํยญฺจ นาริยา.

我将身穿袈裟，跟随我的夫君；女人那不幸而可鄙的寡居生活，当受谴责！

๓๓๕.

335.

สุณฺหาย ภาสิตํ สุตฺวา,สสฺสุโร นิกฺขิเปตเว;

ทุเว อิเธว นตฺตาโร,สุณฺหํโส เอว มพฺรวี.

听了儿媳所言，公公欲将两个孙儿留在此处，他如此对儿媳说道：

๓๓๖.

336.

อิเมเต ทหราปุตฺตา,ชาลีกณฺหาชินา จุโภ;

นิกฺขิปฺป ลกฺขเณ คจฺฉ,มยํเต โปสิสามเส.

这两个年幼的孩子，贾利(Jāli)和甘哈吉娜(Kaṇhājinā)，贤美之人啊，你留下他们走吧，我们将抚养他们。

๓๓๗.

337.

ปิยาเม [Pg.143] ปุตฺตกา เทว,ชาลี กณฺหาชินา จุโภ;

ตฺยมฺหํ ตตฺถ รเมสฺสนฺติ,อรญฺเญ ชีวิโส กินํ.

天王啊，我此二爱子，贾利与甘哈吉娜，他们将在彼处令我等欢喜，林中生活何足道哉？

๓๓๘.

338.

ปุตฺเตเนตฺวาน คจฺฉาม,ทฺเวมยํ วงฺกปพฺพตํ,ทกฺขมานา วสิสฺสาม,เอเต ปโมทมานสา.

我俩将带子前去弯曲山(Vaṅkapabbata)，我俩将住于彼处，心怀喜悦，看顾他们。

๓๓๙.

339.

สุณมานา [Pg.144] วสิสฺสาม,คีตญฺจ วิยภาณินํ;

เอเตสํ นจฺจมานานํ,อรญฺเญ มาลธารินํ.

我俩将住于彼处，听他们歌唱嬉语，看他们在林中头戴花环而舞。

๓๔๐.

340.

สุณฺหาย ภาสิตํสุตฺวา,สสฺสุโรขินฺน มานโส;

เอวญฺหิโส วิลวิตฺถ,ปฏิจฺจทารเก ทุเว.

公公听闻儿媳所言，心生忧愁；他如此为这两个孩子而哀叹：

๓๔๑.

341.

สาลินํ [Pg.145] โอทนํ ภุตฺวา,สุจึ มํสุปเสจนํ;

รุกฺขผลานิ ภุญฺชนฺตา,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾食香稻米饭，配以洁净肉羹；将来食树果，孩儿们将如何是好？

๓๔๒.

342.

ภุตฺวา สตปเล กํเส,โสวณฺเณ สตราชิเต;

รุกฺขปตฺเตสุ ภุญฺชนฺตา,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾用百金之碗、百银之盘而食；将来以树叶为食，孩儿们将如何是好？

๓๔๓.

343.

กาสิยานิจ ธาเรตฺวา,โขม โกฏุมฺปรานิจ;

กุสจีรานิ [Pg.146] ธาเรนฺตา,กถํ กาหนฺติ ทารกา.

曾着迦尸(Kāsi)丝绸、亚麻与棉布之衣；将来身穿吉祥草衣，孩儿们将如何是好？

๓๔๔.

344.

วยฺหาหิปริยายิตฺวา,สิวิกาย รเถนจ;

ปตฺถิกา ปริธาวนฺตา,กถํ กาหนฺติ ทารกา.

曾乘轿、乘舆、乘车而行；将来徒步奔走，孩儿们将如何是好？

๓๔๕.

345.

กุฏาคาเร สยิตฺวาน,นิวาเต ผุสิตคฺคเล;

สยนฺตา รุกฺขมูลสฺมึ,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾于无风且门闩紧闭之尖顶楼阁安眠；将来卧于树下，孩儿们将如何是好？

๓๔๖.

346.

ปลฺลงฺเกสุ [Pg.147] สยิตฺวาน,โคนเก จิตฺตสนฺถเต;

สยนฺตา ติณสนฺถาเร,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾于铺设长毛绒毯与彩绘床单之卧榻安眠；将来卧于草席，孩儿们将如何是好？

๓๔๗.

347.

คนฺธเกน วิลิมฺเปตฺวา,อคลุจนฺทเนนจ;

รโชชลฺลานิ ธาเรนฺตา,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾涂香料、沉香与檀香；将来满身尘垢，孩儿们将如何是好？

๓๔๘.

348.

จามรี [Pg.148] โมร หตฺเถหิ,พีชิตงฺคา สุเขธิตา;

ผุฏฺฐา ฑํเสหิ มกเสหิ,กถํกาหนฺติ ทารกา.

曾由人持牦牛尾拂尘与孔雀羽扇拂身，安乐长大；将来遭虻蚊叮咬，孩儿们将如何是好？

๓๔๙.

349.

ตหึวํพฺรวิ ราชานํ,วิลปนฺตํ โสกฏฺฏิตํ;

ปฏิจฺจ ทารเก สุณฺหา,เวสฺสนฺตรปิยญฺชนา.

其时，韦桑达拉之爱妻，彼位儿媳，对为孩儿们哀叹悲伤的国王说道：

๓๕๐.

350.

มา [Pg.149] เทว ปริเทเวสิ,มาจ ตฺวํ วิมโนอหุ;

ยถามยํ ภวิสฺสาม,ตถา เหสฺสนฺติ ทารกา.

天王啊，请勿悲叹，亦勿心烦意乱；我等将如何，孩儿们亦将如何。

๓๕๑.

351.

เอวญฺหิ สลฺลปนฺตานํ,เตสํ ขตฺติยชาตินํ;

อญฺโญญฺญํ วิภาตา รตฺติ,สมุคฺคญฺฉิตฺถ สูริโย.

彼等刹帝利种姓者如此互相交谈之时，长夜已尽，红日东升。

๓๕๒.

352.

ตทาเนตฺวา [Pg.150] ฐปยึสุ,จตุสินฺธวยุญฺชิตํ;

อลงฺกต รถํราช-ทฺวาเร มงฺคลสมฺมตํ.

其时，彼等牵来一辆由四匹信度马驾驭、装饰华丽且被视为吉祥之马车，停于王宫门前。

๓๕๓.

353.

วนฺทิตฺวา สสฺสุเร มทฺที,อาทาย ปุตฺตเก ทุเว;

ภตฺตุโน ปุรโต คนฺตฺวา,ปถมํ รถมารุหิ.

玛蒂礼敬了公公，带着两个孩子；她走到丈夫面前，首先登上了马车。

๓๕๔.

354.

ตโตเวสฺสนฺตโรมาตา-ปิตโร อติวนฺทิย;

ปทกฺขิณญฺจ กตฺวาน,สีฆโส รถมารุหิ.

其后韦桑达拉深深礼敬了父母；向右绕行之后，迅速登上马车。

๓๕๕.

355.

ตโต [Pg.151] มงฺคลทฺวาเรน,รถํ เปเสสิ ลงฺกตํ;

โตสาปยํ มหาสตฺโต,มทฺทึ ชาลิสฺส มาตรํ.

其后，他驾着华丽的马车，从吉祥门而出；大士令佳理(Jāli)的母亲玛蒂，心中欢喜。

๓๕๖.

356.

ปถนฺเตสุ ภิวนฺทนฺติ,สกฺกจฺจํ พหโว ชนา;

เวสฺสนฺตรญฺจ มทฺทิญฺจ,ปสฺสมานา กตญฺจลี.

当他们行于路上时，许多人恭敬地合掌致敬，瞻仰着韦桑达拉与玛蒂。

๓๕๗.

357.

อาปุจฺฉนฺโตจ [Pg.152] ปกฺกามิ,คจฺฉิสฺสามีหิ ปตฺถยํ;

นิทุกฺขา สุขิตาโหถ,อิติโส วนฺทเก ชเน.

他告辞离去，说道：“我将要走了”；并对致敬的人们说：“愿你们无苦、安乐！”

๓๕๘.

358.

รเถ ฐิโตว โสราชา,โอวทนฺโต อปกฺกมิ;

ทานอาทีนิ ปุญฺญานิ,กโรถาติ มหาชนํ.

那位王子站在车上，训诫着众人离去：“你们要行布施等种种福德善业！”

๓๕๙.

359.

คจฺฉนฺเต โพธิสตฺตมฺหิ,มาตา เอวญฺหิ จินฺตยิ;

ทาตุกาโมสิ เมวุตฺโต,ปฏฺฐาย ชาตกาลโต.

当菩萨启程时，母亲这样想：“我的儿子，你从出生之时起，就喜爱布施。”

๓๖๐.

360.

ตโตทานํ [Pg.153] ทโทเปตุํ,ปุตฺตํรตน ปูริเต;

ปุตฺตสฺสุโภสุ ปสฺเสสุ,เปเสสิ สกเฏพหู.

于是，为让儿子能行布施，她派遣了许多装满珍宝的货车，跟随在他道路的两旁。

๓๖๑.

361.

เวสฺสนฺตโรหิ สมฺปโรหิ สมฺปตฺต-ยาจกานํ อเสสกํ;

อฏฺฐารสวาเร ทาสิ,กายารุฬฺหํปิอตฺตโน.

韦桑达拉确实将一切都布施给了前来乞求的乞丐；他十八次地布施，乃至自己身上的穿戴。

๓๖๒.

362.

นครา [Pg.154] นิกฺขมนฺตมฺหิ,เวสฺสนฺตเรส เปตฺติกํ;

นครํ ทฏฺฐุกาโมสิ,ตทา สงฺกมฺปิ เมทนี.

当韦桑达拉离开城市时，他希望能再看一眼父亲的城；那时，大地也为之震动。

๓๖๓.

363.

ตหึ รถปฺปมาณมฺหิ,ฐาเน ภิชฺชิย เมทนี,ปริวตฺติตฺถ กุลาล-จกฺกํวนครามุขี.

在那里，一块车轮大小的地方，大地裂开并旋转，如同陶工的转轮，转而面向着城市。

๓๖๔.

364.

นครํ โอโลเกตฺวาน,นคราภิมุเข รเถ,ฐิโตมทฺทึปิ ทกฺเขตุํ,เอวํโสพฺรวิ หาสยํ.

他看着城市，站在面向城市的车上，为了也让玛蒂看到，他微笑着这样说：

๓๖๕.

365.

อิงฺฆ [Pg.155] มทฺทิ นิสาเมหิ,รมฺมรูปํว ทิสฺสติ;

อาวาโส สิวิเสฏฺฐสฺส,เปตฺติกํ ภวนํ มม.

“来，玛蒂，请看！看那美丽的景象！那是西维(Sivi)族之翘楚的住所，我父亲的王宫。”

๓๖๖.

366.

สหชาตอมจฺเจจ,นิวตฺเตตฺวา มหาชนํ;

รถํ ปาเชสิ โส สีฆํ,โมทนฺโตมทฺทิยาตโต.

他遣返了与他一同出生的臣子以及广大的民众；然后他迅速地驾驶马车，与玛蒂一同欢喜前行。

๓๖๗.

367.

อนฺวาคมึสุ [Pg.156] ปาเชนฺตํ,จตฺตาโร พฺรหฺมณา ตหึ;

ยาจิตุํ สินฺธเว เอเต,มทฺที ปสฺสิตฺถ ตาวเท.

当他驾车前行时，有四位婆罗门前来向他乞求信度良马；那时，玛蒂看见了他们。

๓๖๘.

368.

มทฺทีปิ มนฺทสทฺเทน,ยาจกา วิย อาคตา;

อิตฺยาโรเจสิ ภตฺตารํ,คณฺหนฺตี ตสฺส ปิฏฺฐิยํ.

玛蒂也触摸着丈夫的后背，轻声地告诉他：“好像有乞丐来了。”

๓๖๙.

369.

สาธุ [Pg.157] ภทฺเทติ วตฺวาน,รถสฺสาคมนํ อกา;

พฺรหฺมณา อุปคนฺตฺวาน,ยาจึสุ สินฺธเว ตหึ.

他说道：“好的，贤妻！”便停下了马车；婆罗门们走上前来，在那里乞求信度良马。

๓๗๐.

370.

โมทมาโนว โสทาสิ,พฺรหฺมณานํ สุสินฺธเว;

พฺรหฺมณาทาย คญฺฉึสุ,อสฺเสสก นิเวสนํ.

他欢喜地将良种信度马布施给了婆罗门；婆罗门们带着马，回到了自己的住处。

๓๗๑.

371.

อสฺเสสุ ปน ทินฺเนสุ,จตฺตาโร เทวปุตฺตกา;

โรหิจฺจมิควณฺเณน,รถํ วหิย คญฺฉิสุํ.

但当马匹被布施出去后，四位天子化作赤鹿的模样，前来拉着马车前行。

๓๗๒.

372.

เทวา [Pg.158] โรหิจฺจวณฺเณน,วหนฺตีติ สุพุทฺธิมา;

วิชานิตฺวาน มทฺทึปิ,ญาเปนฺโต เอวมพฺรวี.

那位大智慧者了知，是诸天神化作赤鹿在拉车，为了也让玛蒂知道，他便如此说道：

๓๗๓.

373.

อิงฺฆปฺมทฺทิ นิสาเมหิ,จิตฺตรูปํว ทิสฺสติ;

มิคโร หิจฺจวณฺเณน,ทกฺขิณสฺสาวหนฺติมํ.

“来，玛蒂，请看！看这奇妙的景象！这些赤色的鹿，正巧妙地拉着我前行。”

๓๗๔.

374.

มทฺทีเจวํ [Pg.159] นิจฺฉาเรสิ,คิรํ อจฺเฉรรูปินี;

เวสฺสนฺตรสฺสเตเชน,รถํวหนฺติเทวตา.

玛蒂也发出了赞叹之语：“真是奇妙！因韦桑达拉的威力，诸天神正在拉着马车！”

๓๗๕.

375.

อาคนฺตฺวาน รถํ ยาจิ,อปโร พฺราหฺมโณ ตโต;

โพธิสตฺโตปิโสทาสิ,รถํ ตสฺส อนิคฺฆิยํ.

其后，另一位婆罗门前来乞求这辆马车；那位菩萨也将这辆无价的马车布施给了他。

๓๗๖.

376.

สกปฺปิเย ททนฺตมฺหิ,มทฺที ปหฏฺฐมานสา;

สาธุการํ ปวตฺเตสิ,สทา มจฺเฉรหึสินี.

当他布施自己的车乘时，玛蒂心生欢喜；一向破除悭吝的她，发出了“善哉”的赞叹声。

๓๗๗.

377.

ทินฺเน [Pg.160] รถมฺหิ อนฺตร-ธาริยึสุ เทวปุตฺตกา;

สพฺเพ เต ปตฺถิกา อาสุํ,ราชามทฺทึ ตทาพฺรวี.

当马车被布施出去后，天子们便消失了；他们所有人都成了步行者，那时，王子对玛蒂说：

๓๗๘.

378.

ตฺวํ มทฺทิ กณฺหํคณฺหาหิ,ลหุเอสา กนิฏฺฐกา;

อหํ ชาลึ คเหสฺสามิ,ครุโก ภาติโกหิโส.

“玛蒂，你抱着甘哈(Kaṇhā)，她是妹妹，比较轻；我来抱着佳理，他是哥哥，比较重。”

๓๗๙.

379.

ราชา [Pg.161] กุมารมาทาย,ราชปุตฺตีจ ทาริกํ;

สมฺโมทมานา ปกฺกามุํ,อญฺญมญฺญ ปิยํ วทา.

王子抱着男孩，公主抱着女孩，他们彼此说着爱语，欢喜地一同前行。

๓๘๐.

380.

อาคจฺฉนฺเต ปฏิปถํ,ทิสฺวาน อทฺธิเกชเน;

เอวํ ปุจฺฉิยคญฺฉึสุ,กุหึ วงฺกตปพฺพโต.

他们遇见迎面而来的旅人，便这样询问着前行：“请问弯格陀山(Vaṅkata-pabbata)在何处？”

๓๘๑.

381.

กลุณํ [Pg.162] ปริเทวิตฺวา,ปุจฺฉิตา อทฺธิกาชนา;

เอวํ เต ปฏิเวเทสุํ,ทูเรวงฺกตปพฺพโต.

被问及的旅人们都悲伤地哀叹，他们这样回答道：“弯格陀山还很远。”

๓๘๒.

382.

มคฺคาสนฺเนสุ ปสฺสนฺตา,ทารกา ผลิเน ทุเม;

เตสํผลานํ เหตุมฺหิ,ปิตโร อุปโรทเร.

孩子们看见路旁结满果实的树木，为了得到那些果子，便向父母哭闹起来。

๓๘๓.

383.

โรทนฺเต ทารเก ทิสฺวา,อุพฺพิคฺคา วิปุลา ทุมา;

ยสเมโวนมิตฺวาน,อุปคจฺฉนฺติ ทารเก.

见诸子哭泣，高大诸树亦惊；彼等自行垂首，来到诸子跟前。

๓๘๔.

384.

อิทํ [Pg.163] อจฺเฉรกํ ทิสฺวา,มทฺที สสงฺกสนฺนิภา;

ปิติปุณฺเณน กาเยน,เอวํคายิตฺถ นนฺทนา.

见到此奇妙景象，玛蒂(Maddī)虽惊如兔，然身体充满喜悦，欢喜地如此诵言：

๓๘๕.

385.

อจฺเฉรํ วต โลกสฺมึ,อพฺภูตํ โลมหํสนํ,เวสฺสนฺตรสฺส เตเชน;

สยเม โวนตา ทุมา.

“啊，世间实奇妙，未曾有，令人毛骨悚然！因韦桑达拉(Vessantara)之威力，诸树竟自行垂首！”

๓๘๖.

386.

สํขิปึสุ [Pg.164] ปถํ ยกฺขา,อนุกมฺปาย ทารเก;

นิกฺขนฺตทิวเสเนว,เชตรฏฺฐมุปาคมุํ.

夜叉(yakkha)出于对诸子之怜悯，缩短其路程；于出发之日，彼等即抵达支提国(Jetaraṭṭha)。

๓๘๗.

387.

เอกาเหเนวเต ตึส-โยชนานิ อติกฺกมุํ;

สายนฺเห มาตุลํนาม,สมฺปตฺตา นครํ สุภํ.

彼等于一日之内，即行过三十由旬；至傍晚时，抵达名为舅父(Mātula)之美城。

๓๘๘.

388.

นครสฺสสฺส ทฺวารมฺหิ,สาลายํ นิสิทึ สุเต;

เขทํ วิโนทมานาว,โตเสนฺตา ทารเก ทุเว.

于城门口一厅堂内，彼等坐下消除疲劳，并令二子欢喜。

๓๘๙.

389.

มทฺทีปิ [Pg.165] โพธิสตฺตสฺส,รชํ ปาเทสุ ปุญฺฉิย;

สมฺพหิตฺวาน ปาเทจ,วิชยนฺตี ฐิตา ตทา.

玛蒂亦为菩萨拭去足尘，并按摩其双足，尔后立于一旁为彼扇风。

๓๙๐.

390.

สาลาย นิกฺขมิตฺวาน,ภตฺตุจกฺขุปเถ ฐิตา;

ทิโสทิสํ โอโลเกสิ,มทฺที กนฺตารเขทินี.

因旷野之行而疲惫的玛蒂，走出厅堂，立于其夫君视线可及之处，眺望四方。

๓๙๑.

391.

เชติโย [Pg.166] ปริวารึสุ,ทิสฺวาน อสหายิกํมทฺทึ เอวํอุคฺโฆสึสุ,อิตฺถี อิจฺเฉรรูวินี.

支提国诸女子围绕于她，见玛蒂孤身无伴，乃高声赞叹：“此女实有绝色！”

๓๙๒.

392.

วยฺหาหิ ปริยายิตฺวา,สิวิกาย รเถนจ;

สาชฺช มทฺทีอรญฺญสฺมิ,ปตฺถิกา ปริธาวติ.

“昔日乘坐肩舆、轿子与马车之玛蒂，今日竟于林中徒步奔波。”

๓๙๓.

393.

อนาถาคมนํ มทฺทึ,ภตฺตารา ปุตฺตเกหิจ,ทิสฺวาคนฺตฺวานา จิกฺขํสุ,เชตินฺทานํ ขเณน ตา.

彼等见玛蒂与夫君及诸子无助前来，便立即前去禀告支提诸王。

๓๙๔.

394.

ตํ [Pg.167] สุตฺวา เชตปาโมกฺขา,โรทมานา อุปาคมุํ;

เวสฺสนฺตรสฺส ปาเทส,นิปจฺจ อิติ ปุจฺฉิสุํ.

闻此，支提诸首领哭泣而前，于韦桑达拉足下拜倒，如是问道：

๓๙๕.

395.

กิจฺจินุ เทว กุสลํ,กิจฺจิ เทว อนามยํ;

กิจฺจิปิตา อโรโคเต,สิวีนญฺจ อนามยํ;

โก เต พลํ มหาราช,โกนุ เต รถมณฺฑลํ.

“天王，您安好否？天王，您无恙否？您父亲无病否？悉毗(Sivī)国人亦安好否？大王，您之军队何在？您之车队何在？”

๓๙๖.

396.

อนสฺสโก [Pg.168] อรถโก,ทีฆมทฺธาน มาคโต;

กิจฺจามิตฺเตหิ ปกโต,อนุปฺปตฺโต สิมํทิสํ.

“我无马亦无车，长途跋涉而来；为敌所迫，方至此边界之地。”

๓๙๗.

397.

อถ เวสฺสนฺตโรราชา,อาคตเหตุมตฺตโน;

ญาเปตุํ เชตราชูนํ,อิมาคาถา อภาสถ.

于是，韦桑达拉王为向支提诸王说明自己前来之缘由，而说此等偈颂：

๓๙๘.

398.

กุสลญฺเจว [Pg.169] เมสมฺม,อโถ สมฺม อนามยํ;

อโถ วิภา อโรโคเม,สิวีนญฺจ อานามยํ.

“朋友，我安好，朋友，我亦无恙。我父无病，悉毗国人亦皆安好。”

๓๙๙.

399.

อหญฺหิกุญฺชรํ ทชฺชํ,สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ;

พฺราหฺมณานํ สาลงฺการํ,เขตฺตญฺญุํ รฐปูชิตํ.

“因我已将彼全身洁白、最上之象，彼通晓战阵、为国所敬之象，连同其饰物，布施予诸婆罗门。”

๔๐๐.

400.

ตสฺมึ เม สิวโยกุทฺธา,วิภา อุปหโตมโน;

อวรุทฺธสิ มํ ราชา,วงฺกํคจฺฉามิปพฺพตํ.

“为此，悉毗人于我生怒，我父心亦烦乱。国王放逐我，我正前往槃伽山(Vaṅka)。”

๔๐๑.

401.

ตทา [Pg.170] เต เชตราชาโน,พลานุปฺปทมานสา;

เอวํ โตสึสุ ราชานํ,นิกฺขนฺตํ สกรฐโต.

于是，彼等心灰意冷之支提诸王，如此安慰已离开己国之国王：

๔๐๒.

402.

สฺวาคตนฺเต มหาราช,อโถเตอทุราคตํ;

อิสฺสโร สิอนุปฺปตฺโต,ยํอิธตฺถิปเวทย.

“大王，欢迎您！您之到来实为幸事。您乃作为主君驾临，此处所有，请尽管吩咐。”

๔๐๓.

403.

อิเธว [Pg.171] ตาว อจฺฉสฺสุ,เชตรฏฺเฐ รเถสภ;

ยาว เชตา คมิสฺสนฺติ,รญฺโญ สนฺติก ยาจิตุํ.

“车主中之雄者啊，请您暂留于此支提国，待我等支提人前往国王面前为您请求。”

๔๐๔.

404.

ตทา เวสฺสนฺตโร อาห,มาโวคมิตฺถ สนฺติกํ;

ยาจิตุํ มม ปิตุสฺส,ราชาปิ ตตฺถ นิสฺสโร.

尔时韦桑达拉言：“汝等勿往我父之处请求，国王于此事亦无权力。”

๔๐๕.

405.

อจฺจุคฺคตาหิ สิวโย,พลคฺคาเน คมาจเย,เตปอธํสิ ตุมิจฺฉนฺติ,ราชานํ มม การณา.

“因悉毗人甚为傲慢，无论军中或村中，彼等皆欲因我之故而废黜国王。”

๔๐๖.

406.

สเจเอวํ [Pg.172] มหาราช,สิยา เชตุตฺตเร ปุเร;

อิเธวรชฺชํ กาเรหิ,เชเตหิ ปริวาริโต.

“大王，若果真如此，便请于此捷陀多罗城(Jetuttara)，由我等支提人围绕护卫，治理此国。”

๔๐๗.

407.

อิทฺธํ ผิตญฺจิทํรฏฺฐํ,อิทฺโธ ชนปโท มหา;

มตึ กโรหิ ตฺวํ เทว,รชฺชสฺส มนุสฺสติตุํ.

“此王国繁荣昌盛，此国土辽阔富饶。天王，请下定决心，治理此国吧。”

๔๐๘.

408.

อลํ [Pg.173] เม รชฺชสุเขน,ปพฺพาชิตสฺส รฏฺฐโต;

อตุฏฺฐา สิวโยจาสุํ,มญฺเจรชฺเชภิเสจยฺยูํ.

“王国之乐于我足矣，我乃自国中被放逐之人。若拥立我为王，悉毗人必不悦。”

๔๐๙.

409.

อสมฺโมทนี ยมฺปิโวอสฺส,อจฺจนฺตํ มมการณา;

สิวีหิ ภณฺฑนญฺจาวิ,วิคฺคโห เม นรุจฺจติ.

“完全因我之故，汝等之间将有不和，亦将与悉毗人争吵。冲突非我所喜。”

๔๑๐.

410.

ปฏิคฺคหิตํ ยํ ทินฺนํ,สพฺพสฺส อคฺฆิยํ กตํ;

อวรุทฺธสิ มํ ราชา,วงฺก คจฺฉามิปพฺพตํ.

“汝等所予，我已领受；一切礼遇，亦皆周到。国王放逐我，我将往槃伽山。”

๔๑๑.

411.

อเนก [Pg.174] ปริยาเยน,เชตราชูหิ ยาจิโต;

อนิจฺฉนฺโต ปฏิกฺขีปิ,รชฺชํ โส เชตรฏฺฐเก.

虽为支提诸王再三请求，然彼无意，拒绝了支提国之王位。

๔๑๒.

412.

นครํ อปวีสิตฺวา,สาลํ สาณิปริกฺขิปํ;

กาเรตฺวา เอกรตฺตึโส,สยี สปุตฺตทารโก.

彼未入城，而命人建一布幔围绕之厅堂，与妻儿于彼处共住一夜。

๔๑๓.

413.

ปุพฺพณฺหสมเย [Pg.175] ภุตฺวา,นานคฺคํ รสโภชนํ;

นูตฺวา โส เชตราชูหิ,ปริวุโตว นิกฺขมิ.

清晨时分，他享用了种种美味佳肴，沐浴之后，在捷达诸王的簇拥下出发了。

๔๑๔.

414.

เชตราชา ปนฺนรส-โยชนํ เชตรฏฺฐโต;

คนฺตฺวาน วนทฺวารมฺหิฐิตามคฺค มภาสิสุํ.

捷达诸王从捷达国走了十五由旬，站在森林入口处，为他说明路径：

๔๑๕.

415.

เอสเสโลมหาราช,ปพฺพโต คนฺธมาทโน;

ยตฺต ตฺวํ สห ปุตฺเตหิ,สหภริยาย วจฺฉสิ.

“大王，此即香醉山，您将与妻儿一同居住于此。”

๔๑๖.

416.

ตํ [Pg.176] เชตา อนุสาสึสุ,อสฺสุเนตฺตา รุทมฺมุขา;

อิโต คจฺฉํมหาราช,อุชุํ เยนุตฺตราภิมุโข.

捷达人泪流满面，如此指点他：“大王，从此处径直朝北而去。”

๔๑๗.

417.

อถ ทกฺขสิ ภทฺทนฺเต,เวปุลฺลํนาม ปพฺพตํ;

นานาทุมคณากิณฺณํ,สีตจฺฉายํ มโนรมํ.

“尊者，然后您会看见一座名为毗富罗(Vepulla)的山，彼处遍布种种树木，树荫清凉，令人心悦。”

๔๑๘.

418.

ตมติกฺกมภทฺทนฺเต[Pg.177],อถทกฺขสิอาปคํ;

นทึเกตุมทึนาม,คมฺภีรํคิริคพฺภรํ.

“尊者，越过彼山之后，您会看见一条名为计都摩底(Ketumatī)的河，其水甚深，源于山涧。”

๔๑๙.

419.

ปุถุโลมจฺฉอากิณฺณํ,สุปฺปติตฺถํมโหทกํ;

ถตฺตนูตฺวาปิวิตฺวาจ,อสฺสาเสตฺวาสปุตฺตเก.

“彼处多有大鱼，渡口良好，水量丰沛。您可于彼处沐浴、饮水，并让您的子女休息。”

๔๒๐.

420.

อถทกฺขสิภทฺทนฺเต,นคฺโรธํมธุวิปฺผลํ;

รมฺมเก สิขเรชาตํ,สีตจฺฉายํมโนรมํ.

“尊者，然后您会看见一棵尼拘律树，其果甜美，生于怡人山峰之上，树荫清凉，令人心悦。”

๔๒๑.

421.

อถ [Pg.178] ทกฺขสิ ภทฺทนฺเต,นาฬิกํนาม ปพฺพตํ;

นานาทิช คณากิณฺณํ,เสลํ กึ ปุริสายุตํ.

“尊者，然后您会看见那利伽(Nāḷika)山，彼处遍布种种鸟群，亦是紧那罗出没之岩山。”

๔๒๒.

422.

ตสฺสอุตฺตรปุพฺเพน,มุจลินฺโทนามโสสโร;

ปุณฺฑริเกหิสญฺฉนฺโน,เสตโสคนฺธิเกหิจ.

“于其山之东北，有名为目支邻陀之湖，湖面覆满白莲与白色香莲。”

๔๒๓.

423.

โสวนํ เมฆสงฺกาสํ,ธุวํ หริตสทฺทลํ;

สีโหวา มิสเปกฺขีว,วนสณฺฑํ วิคาหย.

他进入了那片如云、常有绿草的林苑，犹如一头寻觅猎物的狮子。

๔๒๔.

424.

ตตฺถ [Pg.179] พินฺทุสฺสรา วคฺคู,นานาวณฺณา พหูทิชา;

กูชนฺติ มุปกูชนฺติ,อุตุสํปุปฺผิเต ทุเม.

于彼处，众多色彩各异之鸟，于应季盛开之树上，以悦耳之声鸣叫、唱和。

๔๒๕.

425.

คนฺตฺวา คิริวิทุคฺคานํ,นทีนํ ปภวานิจ;

โส อทฺทส โปกฺขรณึ,กรญฺจ-ก กุธายุตํ.

行至山间险径与诸河之源，他看见一个莲池，其周长有迦兰阇(Karañja)树与拘陀(Kakudha)树。

๔๒๖.

426.

ปุถุโล มจฺฉอากิณฺณํ,สุปฺปติตฺถํ มโหทกํ;

สมญฺจ จตุรํ สญฺจ,สาทุํ อปฺปติคนฺธิยํ.

池中多有大鱼，渡口良好，水量丰沛，池岸平坦呈四方形，水质甘甜而无异味。

๔๒๗.

427.

ตสฺสา [Pg.180] อุตฺตรปุพฺเพน,ปณฺณสาลํ อมาปย;

ปณฺณสาลํ อมาเปตฺวา,อุญฺฉาจริยาย อีหถ.

他在莲池之东北，建造了一座叶茅屋。建好叶茅屋后，他便努力过着拾穗为生的生活。

๔๒๘.

428.

เอวญฺหิ เชตราชาโน,อาจิกฺขิตฺวาน อญฺชสํ;

เอกํ เชตปุตฺตํ พฺยตฺตํ,อามนฺเตสุํ สุสิกฺขิตํ.

捷达诸王如此指明路径之后，便对一位聪明能干、训练有素的捷达人说道：

๔๒๙.

429.

คจฺฉนฺเตจา [Pg.181] คจฺฉนฺเตจ,ปริคฺคณฺหสฺสุ ลุทฺธก;

อิจฺเจวํ สญฺญาเปตฺวาน,วนทฺวาเร ฐปึ สุตํ.

“猎人啊，你要看护好所有来往之人。”如此嘱咐之后，他们便将他安置在森林入口处。

๔๓๐.

430.

นานาภย วิโนทาย,เวสฺสนฺตรสฺส ราชิโน;

อารกฺขํ เต ฐเปตฺวาน,อาคมึสุ สกํปุรํ.

为消除韦桑达拉王的种种恐惧，他们为他设下护卫后，便返回自己的城邦了。

๔๓๑.

431.

เวสฺสนฺตโรจ คจฺฉนฺโต,คนฺธ มาทนปพฺพตํ;

สปุตฺต [Pg.182] ทารโก ปตฺโต;

วิสฺสมี ทิวสํ ตหึ.

韦桑达拉与妻儿一同前往香醉山，抵达后，于彼处休息了一日。

๔๓๒.

432.

ตโตตฺตราหิ มุโขโส,คจฺฉ เวปุลฺล ปพฺพตํ;

ปตฺวา ตปฺปาท มคฺเคน,ปตฺโต เกตุมตึ นทึ.

然后他面朝北方，走向毗富罗山。沿着山脚小径，他抵达了计都摩底河。

๔๓๓.

433.

ติสฺสา ตีเร นิสีทิตฺวา,มํสํขาทิย สุนฺทรํ;

ทินฺนเมเกน ลุทฺเธน,นูตฺวา ปิตฺวาจ วิสฺสมี.

他坐于其河岸，食一位猎人所赠之美味的肉；沐浴、饮水之后，他休息了。

๔๓๔.

434.

โสณฺณสูจึ [Pg.183] ลุทฺธกสฺส,ทตฺวาน โส ตโตปรํ;

คจฺฉนฺโต ทกฺขินิคฺโรธํ,ปพฺพตสิขเร ฐิตํ.

将金针给予猎人后，他继续前行，走向位于山顶的南尼拘律树。

๔๓๕.

435.

ตสฺสมูเล นิสีทิตฺวา,โถกํผลานิ ภุญฺชิย;

ตโตปรํ ส คจฺฉนฺโต,ปตฺโต นาฬิกปพฺพตํ.

他坐于其树下，食少许果实；然后继续前行，抵达了那利迦山。

๔๓๖.

436.

นาฬิกํ ปริหริตฺวา,คจฺฉนฺโต โส มหาสรํ;

มุจลินฺทํ อุปาคญฺฉิ,นานากมล ภูสิตํ.

绕过那利迦山，他继续前行，来到饰有种种莲花的目支邻陀大湖。

๔๓๗.

437.

ตสฺส [Pg.184] ปุพฺพอุตฺตเรน,ขุทฺทมคฺเคน คจฺฉตา;

ทิฏฺฐํ พฺรหาวนํ รมฺมํ,ผล ปุปฺผาน ปูริตํ.

沿其东北方的小径前行，他见到一座宜人的大森林，其中遍满花与果。

๔๓๘.

438.

ตมติกฺกมฺม คจฺฉนฺโต,อนุปุพฺเพน ขตฺถิโย;

จตุรํส โปกฺขรณึ,สมฺปตฺโต, สิ มโหทกํ.

刹帝利依次前行，经过那座森林，抵达一个水量丰沛的四方形莲池。

๔๓๙.

439.

เวสฺสนฺตโรจ [Pg.185] มทฺทีจ,ชาลีกณฺหาชินา จุโภ;

ตตฺเถว เต วิสฺสมึสุ,อญฺญมญฺญปิยํวทา.

韦桑达拉、玛蒂，以及佳利(Jāli)与罽拏(Kaṇhājinā)二人，他们就在彼处休息，互相说着爱语。

๔๔๐.

440.

อาวชฺชนฺโต ตทา สกฺโก,ปสฺสิตฺถ เทวกุญฺชโร;

หิมวนฺตํ มหาสตฺตํ,ปวิฏฺฐํภยเภรวํ.

那时，天神之主帝释在省察时，看见大士已进入那可怖可畏的雪山之中。

๔๔๑.

441.

วิสฺสุกมฺมํ เทวปุตฺตํ,ปกฺโกสาปิย โส ตโต;

อสฺสมํ มาปนตฺถาย,เปเสสิ วงฺกปพฺพตํ.

于是，他召来天子毗首羯磨(Vissukamma)，为建造一座净修处，而将他派往弯伽山(Vaṅkapabbata)。

๔๔๒.

442.

วิสฺสุกมฺโมปิ [Pg.186] โส สีฆํ,โอตริตฺวา เทวโลกโต;

วงฺกปพฺพต กุจฺฉิมฺหิ,มาเปสิ อสฺสเม ทุเว.

那位毗首羯磨亦迅速从天界降下，在弯伽山的山谷中造了两座净修处。

๔๔๓.

443.

ทุเวจ จงฺกเมรตฺติ-ทิวา ฐานานิมาปยิ;

ปฏิรูเปสุ ฐาเนสุ,ปุปฺผิเต ผลิเต ทุเม.

他建造了两条经行道，以及日夜的住处，都位于开花结果的树木之间的适宜地点。

๔๔๔.

444.

ปฏิยาทิยิตฺวา สมณ-ปริกฺขาเร อเสสโต;

อกฺขรานิปิ โสกาสิ,เอวํอสฺสม ภิตฺติยํ.

他毫无遗漏地备妥所有沙门的必需品，并且在净修处的墙上写下文字。

๔๔๕.

445.

ปพฺพชฺชํ [Pg.187] อิจฺฉมานาเจ,โยเต อิเม คณฺหนฺตุเว;

ปพฺพชิตฺวาน อจฺฉนฺตุ,อิมมฺหิอสฺสเม สุขํ.

“若有欲出家者，可取用这些资具；出家后，可安乐地住于此净修处。”

๔๔๖.

446.

เอวํลิขิตฺวาน โสเทโว,อมนุสฺเสจ เภรเว;

มิเค ขเค ปลาเปตฺวา,สกฐาน คโต อหุ.

如此写完后，那位天神赶走了可怕的非人、野兽和飞鸟，然后返回自己的住处。

๔๔๗.

447.

โส [Pg.188] เอกปทิกํ มคฺคํ,ทิสฺวา เวสฺสนฺตโร ตโต;

ปพฺพชิตาน มาวาโส,อยํ เหหีติ จินฺติย.

其后，韦桑达拉(Vessantara)看到一条单人小径，心想：“这必定是出家人的住所。”

๔๔๘.

448.

มทฺทึ อสฺสม ทฺวารมฺหิ,ฐเปตฺวา ปุตฺตเกปิจ;

อสฺสมํ ปวิสิตฺวาน,ปสฺสิตฺถ อกฺขรานิโส.

他让玛蒂(Maddī)和孩子们待在净修处的门口，自己进入净修处后，看见了那些文字。

๔๔๙.

449.

อิทํสกฺเกน ทินฺนํติ,อุตฺวา โส ตุฏฺฐมานโส;

ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺถ,เอกโก ปพฺพเชตเว.

他了知“此乃帝释(Sakka)所赐”后，心生欢喜，独自进入叶茅屋，准备出家。

๔๕๐.

450.

ตหึ [Pg.189] ธนุญฺจ ขคฺคญฺจ,อปเนตฺวา สสาฏเก;

โอมุญฺจิตฺวาน โสรตฺต-วากจีรํ นิวาสยิ.

他在那里放下弓和剑，脱下衣物，然后穿上了红色的树皮衣。

๔๕๑.

451.

อํเส กตฺวาน อชิน-จมฺมญฺจ สกฺกทตฺติยํ;

คณฺหิตฺถ อิสิเวสํโส,พนฺธิตฺวา ชฏมณฺฑลํ.

他将帝释所赐的羚羊皮搭在肩上，束起顶髻，取了仙人的形相。

๔๕๒.

452.

ทณฺฑมาทาย [Pg.190] นิกฺขมฺม,ปณฺณสาลาย จงฺกมํ;

อารุยฺห อุท, เนตฺวานํ,จงฺกมี อปราปรํ.

他手持拐杖走出叶茅屋，登上经行道，来回经行。

๔๕๓.

453.

ตโตโส ปุตฺตทารานํ,สนฺติกํ สํวุตินฺทฺริโย;

อาคญฺฉิ สฏฺฐิ วสฺโสว,เถโร โอรุยฺห จงฺกมา.

然后，他从经行道上下来，守护诸根，像一位六十岁的长老一样，来到妻儿的身边。

๔๕๔.

454.

มทฺทีทิสฺวา มหาสตฺตํ,กลุนํ ปริเทวยิ;

นิปจฺจ ตสฺส ปาเทสุ,ปุราณานิ อนุตฺถุนํ.

玛蒂见到大士，便悲伤地哀叹。她俯伏在他的脚下，悲叹他往日的荣耀。

๔๕๕.

455.

ตโต [Pg.191] สา โพธิสตฺเตน,สทฺธึ ปวิสิ อสฺสมํ;

คนฺตฺวา สกปณฺณสาลํ,อิสิเวสคฺคหา อหุ.

然后她与菩萨一起进入净修处；去到她自己的叶茅屋后，她也取了女修行者的形相。

๔๕๖.

456.

ปจฺฉาปุตฺเตปิ ตาปส-กุมารเก กรึสุเต;

วสึสุ วงฺกกุจฺฉิมฺหิ,จตฺตาโร ขตฺติยาชนา.

之后，他们也让两个孩子成为小修行者。这四位刹帝利便住在弯伽山(Vaṅka)的山谷中。

๔๕๗.

457.

อถมทฺที วรํยาจิ,มหาสตฺตํ มหาอิสึ;

มาตุมฺเห เทวคญฺฉิตฺถ,ผลาผล คเวสนํ.

那时，玛蒂向大士、大仙人求一个恩典：“夫君，请您不要去寻觅各种林果。”

๔๕๘.

458.

อิธปุตฺเต [Pg.192] คเหตฺวาน,วเสยฺยาถ ยถาสุขํ;

อหเมวา หริสฺสามิ,มูลาเลจ ผลาผเล.

“请您带着孩子们安乐地住在这里，我自会去采摘根、茎和各种果实。”

๔๕๙.

459.

เอวํวรํ ยาจิตฺวาน,อรญฺญโต ผลาผลํ;

อาหริตฺวาน โปเสสิ,ชฏินีสา ตโยชเน.

如此请求后，那位结发女修行者便从森林中采来各种林果，养育那三个人。

๔๖๐.

460.

โพธิสตฺโตปิ [Pg.193] ยาจิตฺต,วรํมทฺทึ สุจารินึ;

มาคจฺฉ อากาเลภทฺเท,ปฏฺฐายิโต มมนฺติกํ.

菩萨也向行为贤善的玛蒂求一个恩典：“贤妻，从今以后，请不要在不适当的时候来到我面前。”

๔๖๑.

461.

อิตฺถีจ พฺรหฺมจริย-มลํนาม สุเมธเส;

พฺรหฺมจารึหิ นาเสนฺติ,ตสฺมา ยาจามิ มํวรํ.

“贤慧的妻子，女人确实是梵行之垢，她们会毁坏梵行者。因此我向你求此恩典。”

๔๖๒.

462.

สมฺปฏิจฺฉิตฺถ สาธูติ,สามทฺที พฺรหฺมจารินี;

สกฏฺฐาเน เต วสึสุ,ภาเวนฺตา ปิย ภาวนํ.

梵行女玛蒂道：“善哉！”并接受了。他们住在各自的地方，修习慈爱之培育。

๔๖๔.

464.

เมตฺตาย [Pg.194] อานุภาเวน,มเหสิสฺส ติโยชเน;

อญฺญมญฺญํ เมตฺตายึสุ,สมนฺตา สพฺพปาณิโน.

以大仙人慈心的威力，方圆三由旬内，所有众生皆互相友爱。

๔๖๔.

464.

ปาโตวุฏฺฐาย มทฺทีปิ,อุปฏฺฐาปิย ปานิยํ;

ปริโภชนิยญฺเจว,มุโขทกญฺจ อาหริ.

玛蒂也清晨早起，准备好饮用水、食物和盥洗水。

๔๖๕.

465.

ทนฺตกฏฺฐญฺจ [Pg.195] ปาทาสิ,ตโต อสฺสมมณฺฑลํ;

สมฺมชิตฺวาน ทฺเวปุตฺเต,ฐเปตฺวา ปิตุสนฺติเก.

她递上齿木，然后打扫了净修处，再将两个孩子安置在父亲身边。

๔๖๖.

466.

ขณิตฺตึ ปจฺฉิ มาทาย,องฺกุสญฺจาปิ คณฺหิย;

วนมูลผลตฺถาย,ปาเวกฺขิ เอกิกาวนํ.

她带着挖掘的工具、篮子和钩竿，为了采摘林中的根与果，独自一人进入森林。

๔๙๗.

497.

สายนฺหสมเย ปจฺฉึ,มูลาเลหิ ผเลหิจ;

ปูราเปตฺวาน สาคญฺฉิ,ปณฺณสาลํ อรญฺญโต.

傍晚时分，她将篮子装满了根、茎和果实，从森林回到叶茅屋。

๔๖๘.

468.

ผลปจฺฉึ [Pg.196] นิกฺขิเปตฺวา,สยํ นฺหาตฺวาน ปุตฺตเก;

นฺหาเปตฺวาจ ภุญฺชึสุ,โมเทนฺตา จตุโรชนา.

放下果篮，自己沐浴并为孩子们沐浴后，四人欢喜地一起用餐。

๔๖๙.

469.

ภุตฺวา นลฺลาป สลฺลาปํ,กตฺวาน ปุตฺตเก ทุเว;

มทฺทีอาทาย ปาวีสิ,สาปณฺณสาลมตฺตโน.

吃过饭，交谈之后，玛蒂带着两个孩子进入她自己的叶茅屋。

๔๗๐.

470.

เอวํวุตฺตนิยาเมน,จตฺตาโรขตฺติยาชนา;

วงฺกปพฺพตกุจฺฉิมฺหิ,สตฺตมาเสวสึสุเต.

就这样，那四位刹帝利在弯伽山的山谷中，住了七个月。

๔๗๑.

471.

ตทากลิงฺครฏฺฐมฺหิ[Pg.197],คามมฺหิทุนฺนิวิฏฺฐเก;

พฺรหฺมโณชูจโกนาม,ภิกฺขาจาโร อลกฺขิโก.

那时，在迦陵伽(Kaliṅga)国的顿尼维塔(Dunniviṭṭha)村，有一位名叫朱迦(Jūjaka)的婆罗门，他靠乞食为生，命运多舛。

๔๗๒.

472.

กหาปณสตํลทฺธา,ภิกฺขาจาเรนพฺราหฺมโณ;

เอกพฺราหฺมณกุลมฺหิ,ถเปตฺวาปุนโสคโต.

那位婆罗门通过乞食获得了一百钱，他将钱寄放在一个婆罗门家庭后，又再次离开了。

๔๗๓.

473.

อนาคนฺตฺวาจิรายนฺเต,ชูจกมฺหิคหาปณํ,ขีณํพฺราหฺมณเคหมฺหิ,วลญฺเชตฺวาอเสสโต.

未过几时，给朱茶迦(Jūcaka)的钱财，已在其婆罗门家中被挥霍殆尽。

๔๗๔.

474.

โจเทสิคหาปณํโส[Pg.198],ปจฺฉาคนฺตฺวานชูจโก;

กหาปณสฺสขีณตฺตา,ทาตุํนาสกฺขิพฺราหฺมโณ.

其后，债主前来向朱茶迦索要钱财；因钱财已尽，彼婆罗门无能偿付。

๔๗๕.

475.

ธีตา ตสฺส พฺราหฺมณสฺส,นาเมนามิตฺตตาปนา;

ยุวตีรูปวนฺตีจ,ชูจกสฺสอทํสุตํ.

彼婆罗门之女，名为阿弥陀塔帕娜(Amittatāpanā)，年轻貌美，他们将她给了朱茶迦。

๔๗๖.

476.

วสิตฺถทุนฺนิวิฏฺฐมฺหิ[Pg.199],อาทายามิตฺตตาปนํ;

ทหรึชิณฺณโกปาโป,ชูจโกยาจชีวโก.

邪恶年老的乞丐朱茶迦，带着年轻的阿弥陀塔帕娜，住在一个婆私吒(Vasittha)族的偏僻村落里。

๔๗๗.

477.

อมิตฺตตาปนาสมฺมา,ครุํกตฺวานพฺราหฺมณํ;

ปฏิชคฺคติอินฺทํว,สูชาอุฏฺฐานสีลินี.

勤勉的阿弥陀塔帕娜恭敬地对待那婆罗门，照顾他，犹如修嘉(Sujā)之于因陀罗(Inda)。

๔๗๘.

478.

ยุวาโนพฺราหฺมณาอญฺเญ,ทิสฺวานามิตฺตตาปนํ;

ชายาวตฺเตนสมฺปนฺนํ,สทาเรอิติตชฺชเร.

其他年轻的婆罗门见阿弥陀塔帕娜如此善尽妻子之责，便斥责自己的妻子。

๔๗๙.

479.

อยํมหลฺลกํสมฺมา[Pg.200],ปฏิชคฺคติชูจกํ;

กึ ปมชฺชถ อมฺหากํ,ยุวานานํตุ โว สตํ.

“此女妥善照顾年老的朱茶迦，而你们身为我等年轻人的妻子，为何对我们如此懈怠？”

๔๘๐.

480.

ปฏิชคฺคถโนพาลา,ปสฺสิตฺวา มิตฺตตาปนํ;

โนเจปฏิชคฺเคยฺยาถ,ทณฺเฑสฺสามขรํภุสํ.

“你们这些愚人，看看阿弥陀塔帕娜！你们要好好照顾我们。若不照顾，我们将严厉地惩罚你们。”

๔๘๑.

481.

ตชฺชิตา [Pg.201] ภริยาสพฺพา,ปตีหิ ภยมานสา;

สนฺนิสินฺนา มนฺตลึสุ;

อารพฺภามิตฺตตาปนํ.

所有的妻子都被丈夫斥责，心中恐惧。她们聚集在一起，商议关于阿弥陀塔帕娜之事。

๔๘๒.

482.

ปลาเปสฺสาม อยฺยาโย,อิมมฺหาทุนฺนิ วิฏฺฐโต;

เอวํสุขํ วิหิสฺสาม,ชูจกสฺส ปชาปตึ.

“女士们，让我们将朱茶迦的妻子从这恶劣之地赶走，这样我们就能安乐地生活了。”

๔๘๓.

483.

มนฺตยิตฺวานตา เอวํ,นทึ อุทกหาริยา;

สมาคนฺตา อุชฺฌายึสุ,ติตฺเถ อมิตฺตตาปนํ.

她们如此商议后，便去河边取水。她们在渡口聚集起来，一同嘲弄阿弥陀塔帕娜。

๔๘๔.

484.

อมิตฺตานุนเตมาตา[Pg.202],อมิตฺโตนุนเตปิตา;

เยสํชิณฺณสฺสปาทํสุ,เอวํ ทหริยํ สตึ.

“你的母亲定是你的敌人，你的父亲定是你的敌人，他们竟将如此年轻贤淑的你，嫁给一个老人。”

๔๘๕.

485.

อหิตํวตเตญฺญาตี,มนฺตยึสุ รโหคตา;

เยตํชิณฺณสฺส ปาทํสุ,เอวํ ทหริยํสตึ.

“你的亲戚们定是私下商议要加害于你，才会将如此年轻贤淑的你，嫁给一个老人。”

๔๘๖.

486.

อมนาปวาสํวสติ[Pg.203],ชิณฺเณนปตินาสห;

ยาตฺวํวสสิชิณฺณสฺส,มตนฺเตชีวิตาวรํ.

“你与年老的丈夫同住，生活实不愉快。既然你与此老人共住，对你而言，死比生好。”

๔๘๗.

487.

นหินุนเตวินฺทึสุ,มาตาปิตาจโสภเณ;

ตุยฺหตฺถายชูจกมฺหา,ปตึอญฺญํสุโยพฺพนํ.

“哦，美人，难道你的父母除了朱茶迦，就找不到另一个年轻俊美的丈夫给你吗？”

๔๘๘.

488.

ทุยิฏฺฐํเตนวมิยา,อกตํอคฺคิหุตกํ;

เยตํชิณฺณสฺสปาทํสุ,เอวํทหริยํสตึ.

“你定是在初九祭祀不当，或未行火供，他们才会将如此年轻贤淑的你，嫁给一个老人。”

๔๘๙.

489.

สมเณ [Pg.204] พฺราหฺมเณ สุทฺเธ,อกฺโกสิ พฺราหฺมจาริเน;

เยนเตนทหรีตฺวํ,มญฺเญชิณฺเณนสงฺคมี.

“我想，你定是辱骂过清净的沙门、婆罗门与梵行者，因此你这年轻女子才会嫁给一个老人。”

๔๙๐.

490.

นทุกฺขํอหินาทฏฺฐํ,นทุกฺขํสตฺติยาหตํ;

ตญฺจทุกฺขญฺจติพฺพญฺจ,ยํปสฺเสชิณฺณกํปตึ.

“被蛇咬不是苦，被矛刺也不是苦；见到年老的丈夫，那才是剧烈的痛苦。”

๔๙๑.

491.

นตฺถิขิฏฺฏานตฺถิรติ[Pg.205],ชิณฺเณนปตินาสห;

นตฺถิอลฺลาปสลฺลาโป,ชคฺฆิตุํวินโสภติ.

“与年老的丈夫在一起，没有嬉戏，没有欢乐，也没有亲切的交谈，甚至连欢笑都不快活。”

๔๙๒.

492.

ยทาทหโรทหรี,มนฺตยึสุรโหคตา;

สพฺพโสกาวินสฺสนฺติ,เยเกจิหทยสฺสิตา.

“当年轻男子与年轻女子私下密语时，心中所有的一切忧愁都会消失。”

๔๙๓.

493.

ทหรีตฺวํรูปาตี,ปุริสาตฺวมภิปตฺถิตา;

คจฺฉ ญาติกุเล อจฺฉ,กึ ชิณฺโณ รมยิสฺสติ.

“你年轻貌美，为众男子所渴求。回你亲族家去吧！一个老人能给你什么乐趣呢？”

๔๙๔.

494.

โรทมานาวอาคญฺฉิ[Pg.206],สาฆรํปริภาสิตา;

พฺราหฺมณีหิ หิรายนฺตี,ฆฏมาทายสีฆโส.

她被婆罗门女们羞辱斥责，心怀惭愧，哭泣着迅速拿起水罐回家了。

๔๙๕.

495.

โรทนฺตึ อาคตํชายํ,ทิสฺวากึ โภติโรทิย;

อาคจฺฉ สีติปุจฺฉิตฺถ,ปจฺจุคฺคจฺฉํ วชูจโก.

朱茶迦出门迎接，见到妻子哭着回来，便问道：“夫人，你为何哭泣？”

๔๙๖.

496.

นเตพฺราหฺมณ [Pg.207] คจฺฉามิ,นทึ อุทกหาริยา;

ถิโยมํปริภาสึสุ,ตยาชิณฺเณนพฺราหฺมณ.

“婆罗门，我不要再为你去河边取水了！那些女人因为你这个老头而羞辱我，婆罗门！”

๔๙๗.

497.

พฺราหฺมณฺยาภาสมานาย,กถํสุตฺวานพฺราหฺมโณ;

โตเสนฺโตภริยํรุณฺณํ,ชิณฺโณโสเอตทพฺรวี.

听了那婆罗门女的话，年老的婆罗门为安慰哭泣的妻子，便如此说道：

๔๙๘.

498.

มาเมตฺวํอกรากมฺมํ,มเมอุทกมาหริ;

อหํอุทกมาหิสฺสํ,มาโภติกุปิตาอหุ.

“你不要为我做事，不要为我取水。我来取水，夫人，请不要生气。”

๔๙๙.

499.

นาหํตมฺหิกุเลชาตา[Pg.208],ยํตฺวํอุทกมาหริ;

เอวํพฺราหฺมณชานาหิ,นเตวจฺฉามิหํฆเร.

“我并非生于让你为我取水之家。婆罗门，你要知道，若是如此，我便不住在你家了。”

๕๐๐.

500.

สเจเมทาสํทาสึ วา,นานยิสฺสสิพฺราหฺมณ;

เอวํพฺราหฺมณชานาหิ,นเตวจฺฉามสนฺติเก.

“婆罗门，你若不为我带来男仆或女仆，那么，婆罗门，你要知道，我便不待在你身边了。”

๕๐๑.

501.

นตฺถิเม [Pg.209] สิพฺพฏฺฐานํวา,ธนธญฺญญฺจ พฺรหฺมณิ;

กุโตตํ ทาสํทาสึ วา,อานยิสฺสามิ โภติยา,อหํโภตึ อุปฏฺฐิสฺสํ,มาโภติกุ ปิตาอหุ.

“婆罗门女，我既无手艺，也无财富谷物。我从何处为夫人带来男仆女仆呢？我来侍奉你，夫人，请不要生气。”

๕๐๒.

502.

เอหิเต อห มกฺขิสฺสํ,ยถาเมวจนํสุตํ;

เอสเวสฺสนฺตโร ราชา,วงฺเกวสติ ปพฺพเต.

“来，我告诉你我所听闻之事：有位国王名为韦桑达拉(Vessantara)，他住在槃迦(Vaṅka)山上。”

๕๐๓.

503.

ตํตฺวํคนฺตฺวาน ยาจสฺสุ,ทาสํทาสิญฺจ พฺรหฺมณ;

โสเตทสฺสติ ยาจิโต,ทาสํทาสิญฺจ ขตฺถิโย.

“婆罗门，你且前去向他乞求男仆与女仆；那位刹帝利一经请求，必将赐予你男仆与女仆。”

๕๐๔.

504.

ชิณฺโณหสฺมิ [Pg.210] ทุพฺพโล,ทีโฆจทฺธาสุ ทุคฺคโม;

กถํคนฺตุํ สกฺขิสฺสมิ,อุปฐิสฺสามิ ตํ อหํ.

“我已年迈且衰弱，路途漫长而难行。我如何能去？我还是侍奉你吧。”

๕๐๕.

505.

ยถาอคนฺตฺวา สงฺคามํ,อยุทฺโธว ปราชิโต,เอวเมว ตุวํพฺรหฺเม,อคนฺตฺวาว ปราชิโต.

“犹如未赴战场，未经战斗而败；婆罗门，你亦如是，尚未出发已败。”

๕๐๖.

506.

สเจเม [Pg.211] ทาสํทาสึ วา,นานยิสฺสสิ พฺรหฺมณ;

เอวํ พฺรหฺมณ ชานาหิ,นเตวจฺฉา มหํฆเร;

อมนาปํ เตกริสฺสามิ,ตํเตทุกฺขํ ภวิสฺสติ.

“婆罗门，你若不为我带来男仆或女仆，那么，婆罗门，你当知晓：我将不住于你家。我将行令你不悦之事，那将成为你的痛苦。”

๕๐๗.

507.

นกฺขตฺเต อุตุปุปฺเผสุ,ยทามํทกฺขสิ ลงฺกตํ;

อญฺเญหิ สทฺธึ รมมานํ,ตนฺเตทุกฺขํ ภวิสฺสติ.

“于节庆之日、繁花盛开之时，当你见我盛装打扮，与他人欢娱，那将成为你的痛苦。”

๕๐๘.

508.

อทสฺสเนน [Pg.212] มยฺหํเต,ชิณฺณสฺส ปริเทวโต;

ภิยฺโยวงฺกา ปลิตาจ,พหูเหสฺสนฺติ พฺรหฺมณ.

“婆罗门，因不见我而悲叹，你这老朽的皱纹与白发将愈发增多。”

๕๐๙.

509.

ตโต โส พฺรหฺมโณ ภีโต,พฺรหฺมณิยาว สานุโค;

อฏฺฏิโต กามราเคน,พฺรหฺมณึ เอตทพฺรวี.

于是，那婆罗门心生畏惧，顺从于婆罗门女，为情欲所困，便对她如是说道：

๕๑๐.

510.

ปาเถยฺยํเมกโรหิตฺวํ[Pg.213],สํกุลฺยาสกลานิจ;

มธุปิณฺฑิกาจสุกตาโย,สตฺถุ ภตฺตญฺจพฺรหฺมณิ.

“婆罗门女，请为我准备路粮：各式糕点、精制蜜丸，以及炒麦粉。”

๕๑๑.

511.

อานยิสฺสํ เมถุนเก,อุโภทาสกุมารเก;

เตตํปริจริสฺสนฺติ,รตฺตึทิวมตนฺทิตา.

“我将带回一对年轻奴仆，他们会日夜不懈地侍奉你。”

๕๑๒.

512.

สาขิปฺปํปฏิยาเทสิ[Pg.214],ปาเถยฺยํมิตฺตตาปนา;

ปฏิยาทิตนฺติ อาจิกฺขิ,พฺรหฺมณสฺสอลกฺขิโน.

于是，阿弥多塔帕娜(Amittatāpanā)迅速备好路粮，然后告知那不幸的婆罗门：“已备妥。”

๕๑๓.

513.

เคเหทุพฺพลฐานํโส,ถิรํกตฺวานพฺรหฺมโณ;

ภริยายโคปนตฺถํ,คุตฺตทฺวารญฺจสงฺขริ.

那婆罗门加固了家中薄弱之处；为守护其妻，他又修缮了防护门。

๕๑๔.

514.

ทารูนิอาหริตฺวาน,ฆเฏปูเรสิวารินา;

ชายายสุขวาสตฺถํ,อนิกฺขนฺตุํจเคหโต.

他运来木柴，将水罐注满清水；为令妻子安住，无需离家外出。

๕๑๕.

515.

ปจฺจกฺเขเยว [Pg.215] ชายาย,อิสิเวสํสมาทิย;

ปสฺสิตฺวาภริยํเอวํ,โอวเทสิสชูจโก.

他就在妻子面前，穿上行者装束。朱茶迦(Jūjaka)看着妻子，如是教诫道：

๕๑๖.

516.

อิโตปฐายตฺวํภทฺเท,วิกาเลมาสฺสุนิกฺขมิ;

มมอาคมนายาว,วเสสิอปฺปมตฺตกา.

“贤妻，从今以后，切莫非时外出；直到我回来为止，你当安住不放逸。”

๕๑๗.

517.

อิทํวตฺวานลคฺคิตฺวา[Pg.216],โสปาเถยฺยปสิพฺพหํ;

อุปาหนญฺจอารุยฺห,คณฺหีกตฺตรทณฺฑกํ.

说完此话，他背上行囊，穿上鞋履，手持拐杖。

๕๑๘.

518.

ตโตโสรุณฺณมุเขน,ภริยํกตฺวาปทกฺขิณํ;

โสจมาโน วปกฺกามิ,ทาสเก ปริเยสิตุํ.

于是他泪流满面，右绕其妻，满怀哀伤地离去，以寻找奴仆。