Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។

Vinayapiṭake

ក្នុងវិន័យបិដក

Cūḷavagga-aṭṭhakathā

ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា

1. Kammakkhandhakaṃ

១. កម្មក្ខន្ធកៈ

Tajjanīyakammakathā

តជ្ជនិយកម្មកថា

1. Cūḷavaggassa [Pg.1] paṭhame kammakkhandhake tāva paṇḍukalohitakāti paṇḍuko ceva lohitako cāti chabbaggiyesu dve janā; tesaṃ nissitakāpi paṇḍukalohitakātveva paññāyanti. Balavābalavaṃ paṭimantethāti suṭṭhubalavaṃ paṭivadatha. Alamatthatarāti samatthatarā.

១. ក្នុងកម្មក្ខន្ធកៈ ដែលជាខន្ធកៈទីមួយនៃចូឡវគ្គនោះ ជាដំបូង ពាក្យថា «បណ្ឌុកលោហិតកា» បានแก่ ភិក្ខុពីររូប គឺភិក្ខុឈ្មោះបណ្ឌុកៈ១ និងភិក្ខុឈ្មោះលោហិតកៈ១ ក្នុងចំណោមភិក្ខុឆព្វគ្គិយទាំងឡាយ ៦ រូប សូម្បីតែពួកសិស្សដែលអាស្រ័យនឹងភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថា «បណ្ឌុកលោហិតកៈ» ដូចគ្នាដែរ។ ពាក្យថា «ពោលតបតបវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លា» (balavābalavaṃ paṭimantetha) គឺពោលតបវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត។ ពាក្យថា «អ្នកមានសមត្ថភាពជាង» (alamattatarā) គឺអ្នកមានសមត្ថភាពខ្លាំងជាង។

Tajjanīyakammakathā niṭṭhitā.

តជ្ជនិយកម្មកថា ចប់។

Adhammakammadvādasakakathā

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា

4. Asammukhā katantiādīsu saṅghadhammavinayapuggalasammukhānaṃ vinā kataṃ, cuditakaṃ appaṭipucchitvā kataṃ, tasseva appaṭiññāya kataṃ. Adesanāgāminiyāti pārājikāpattiyā vā saṅghādisesāpattiyā vā. Ettha purimakesu tīsu tikesu nava padā adhammenakataṃ vaggenakatanti imehi saddhiṃ ekekaṃ gahetvā nava tikā vuttā. Evaṃ sabbepi dvādasa tikā honti. Paṭipakkhavasena sukkapakkhesupi eteyeva dvādasa tikā vuttā.

៤. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានពាក្យថា «អសម្មុខាកតំ» (ធ្វើមិនចំពោះមុខ) ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ (កម្មដែលធ្វើ) វៀរចាកសង្ឃសម្មុខភាព ធម្មសម្មុខភាព វិនយសម្មុខភាព និងបុគ្គលសម្មុខភាព ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ, (កម្មដែលធ្វើ) ដោយមិនបានសាកសួរចំពោះបុគ្គលដែលគេចោទប្រកាន់ ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ, (កម្មដែលធ្វើ) ដោយមិនបានទទួលប្តេជ្ញារបស់ភិក្ខុនោះឯង ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ។ ពាក្យថា «អទេសនាគាមិនិយា» គឺដោយអាបត្តិមិនដល់នូវការសម្តែង បានแก่ ដោយអាបត្តិបារាជិក ឬដោយអាបត្តិសង្ឃាទិសេស។ ក្នុងតជ្ជនិយកម្មនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកនូវតិកៈ ៩ ដោយកាន់យកបទទាំង ៩ ក្នុងតិកៈ ៣ ខាងដើម មួយៗ រួមជាមួយបទទាំងពីរនេះគឺ «អធម្មេន កតំ» (ធ្វើដោយមិនធម៌) និង «វគ្គេន កតំ» (ធ្វើដោយបែកពួក)។ តិកៈទាំងអស់សូម្បីតែ ១២ យ៉ាង ក៏មានយ៉ាងនេះដែរ។ ដោយអំណាចនៃបដិបក្ខ សូម្បីក្នុងសុក្កបក្ខ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់សម្តែងទុកនូវតិកៈទាំង ១២ នេះដូចគ្នាដែរ។

6. Ananulomikehi [Pg.2] gihisaṃsaggehīti pabbajitānaṃ ananucchavikehi sahasokitādīhi gihisaṃsaggehi.

៦. ពាក្យថា «ដោយការច្រឡូកច្រឡំជាមួយគ្រហស្ថដែលមិនសមគួរ» (ananulomikehi gihisaṃsaggehi) គឺការច្រឡូកច្រឡំជាមួយគ្រហស្ថ ដែលមិនសមគួរដល់បព្វជិតទាំងឡាយ មានការសោកសៅរួមគ្នាជាដើម។

Tiṇṇaṃ, bhikkhave, bhikkhūnantiādi ekekenāpi aṅgena tajjanīyakammaṃ kātuṃ vaṭṭatīti dassanatthaṃ vuttaṃ. Tajjanīyassa hi visesena bhaṇḍanakārakattaṃ aṅgaṃ, niyassassa abhiṇhāpattikattaṃ, pabbājanīyassa kuladūsakattaṃ vuttaṃ. Imesu pana tīsu aṅgesu yena kenaci sabbānipi kātuṃ vaṭṭati. Yadi evaṃ yaṃ campeyyakkhandhake vuttaṃ – ‘‘tajjanīyakammārahassa niyassakammaṃ karoti…pe… upasampadārahaṃ abbheti; evaṃ kho upāli adhammakammaṃ hoti avinayakammaṃ, evañca pana saṅgho sātisāro hotī’’ti idaṃ virujjhatīti. Idañca na virujjhati. Kasmā? Vacanatthanānattato, ‘‘tajjanīyakammārahassā’’ti imassa hi vacanassa kammasanniṭṭhānaṃ attho. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave’’tiādivacanassa aṅgasambhavo, tasmā yadā saṅghena sannipatitvā ‘‘idaṃ nāma imassa bhikkhuno kammaṃ karomā’’ti sanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti, tadā kammāraho nāma hoti. Tassa iminā lakkhaṇena tajjanīyādikammārahassa niyassakammādikaraṇaṃ adhammakammañceva avinayakammañcāti veditabbaṃ. Yassa pana bhaṇḍanakārakādīsu aṅgesu aññataraṃ aṅgaṃ atthi, tassa ākaṅkhamāno saṅgho yathānuññātesu aṅgesu ca kammesu ca yena kenaci aṅgena yaṃkiñci kammaṃ vavatthapetvā taṃ bhikkhuṃ kammārahaṃ katvā kammaṃ kareyya. Ayamettha vinicchayo. Evaṃ pubbenāparaṃ sameti.

ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៣ រូប» ជាដើម ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដើម្បីបង្ហាញថា សូម្បីតែដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរធ្វើតជ្ជនិយកម្មបានដែរ។ ព្រោះថា ក្នុងអដ្ឋកថា លោកពោលទុកថា អង្គនៃតជ្ជនិយកម្មដោយវិសេស គឺភាពជាអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក, អង្គនៃនិយស្សកម្ម គឺភាពជាអ្នកត្រូវអាបត្តិរឿយៗ, អង្គនៃបព្វាជនីយកម្ម គឺភាពជាអ្នកប្រទូស្តត្រកូល។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចំណោមអង្គទាំង ៣ នេះ ដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរធ្វើកម្មទាំងអស់បានដែរ។ ប្រសិនបើដូច្នោះ មតិដែលចោទសួរថា៖ «សេចក្តីដែលព្រះអង្គសម្តែងទុកក្នុងចម្បេយ្យខន្ធកៈថា 'សង្ឃធ្វើនិយស្សកម្មដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម...បេ... ឲ្យអព្ភានដល់បុគ្គលដែលគួរដល់ឧបសម្បទា ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអធម្មកម្ម ជាអវិនយកម្ម ហើយសង្ឃក៏ត្រូវមានទោសកំហុសផងដែរ' ដូច្នេះ មិនផ្ទុយគ្នាទេឬ?»។ សេចក្តីនេះ មិនផ្ទុយគ្នាឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះអត្ថនៃពាក្យផ្សេងគ្នា។ ព្រោះថា ពាក្យថា «ដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម» នេះ មានអត្ថសំដៅលើការសម្រេចកម្ម។ ចំណែកពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៣ រូប» ជាដើម មានអត្ថសំដៅលើការកើតឡើងនៃអង្គ ហេតុនោះ កាលណាដែលសង្ឃប្រជុំគ្នាហើយសម្រេចថា «យើងនឹងធ្វើកម្មឈ្មោះនេះដល់ភិក្ខុនេះ» ក្នុងខណៈនោះ ភិក្ខុនោះទើបឈ្មោះថាជា «អ្នកគួរដល់កម្ម»។ ដោយលក្ខណៈនេះ ត្រូវដឹងថា ការធ្វើនិយស្សកម្មជាដើម ដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្មជាដើម គឺជាអធម្មកម្ម និងជាអវិនយកម្ម។ ចំណែកភិក្ខុណាដែលមានអង្គណាមួយ ក្នុងចំណោមអង្គទាំងឡាយមានភាពជាអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែកជាដើម សង្ឃកាលបើប្រាថ្នា ក៏អាចកំណត់កម្មណាមួយ ដោយអង្គណាមួយ ក្នុងចំណោមអង្គ និងកម្មទាំងឡាយដែលទ្រង់អនុញ្ញាតទុកហើយនោះ ធ្វើភិក្ខុនោះឲ្យជាអ្នកគួរដល់កម្ម ហើយធ្វើកម្មនោះបាន។ នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្នុងរឿងនេះ។ កាលបើសម្រេចយ៉ាងនេះ សេចក្តីខាងដើម និងខាងចុងរមែងស្របគ្នាល្អ។

Tattha kiñcāpi tajjanīyakamme bhaṇḍanakārakavasena kammavācā vuttā, atha kho bālassa abyattassa āpattibahulassa tajjanīyakammaṃ karontena bālaabyattavaseneva kammavācā kātabbā. Evañhi bhūtena vatthunā kataṃ kammaṃ hoti, na ca aññassa kammassa vatthunā. Kasmā? Yasmā idampi anuññātanti. Esa nayo sabbattha. Aṭṭhārasa sammāvattanavatthūni pārivāsikakkhandhake vaṇṇayissāma.

ក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះ ទោះបីជាព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងកម្មវាចាដោយអំណាចនៃភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែកក៏ដោយ ប៉ុន្តែ កាលដែលសង្ឃនឹងធ្វើតជ្ជនិយកម្មដល់ភិក្ខុពាល មិនឈ្លាសវៃ និងត្រូវអាបត្តិរឿយៗ សង្ឃត្រូវសូត្រកម្មវាចាដោយអំណាចនៃភាពជាបុគ្គលពាល និងមិនឈ្លាសវៃនោះឯង។ ព្រោះថា កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ កម្មរមែងជាកម្មដែលធ្វើឡើងដោយវត្ថុពិតប្រាកដ និងមិនមែនជាកម្មដែលធ្វើឡើងដោយវត្ថុនៃកម្មដទៃឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា សូម្បីតជ្ជនិយកម្មនេះ ក៏ទ្រង់អនុញ្ញាតទុកចំពោះភិក្ខុពាល និងមិនឈ្លាសវៃដែរ។ វិធីនេះ ត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកម្មទាំងពួង។ យើងនឹងពន្យល់អំពីសម្មាវត្តនវត្ថុ ១៨ យ៉ាង ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈខាងមុខ។

Adhammakammadvādasakakathā niṭṭhitā.

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា ចប់។

Nappaṭippassambhetabbaaṭṭhārasakādikathā

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្វអដ្ឋារសកាទិកថា

8. Lomaṃ [Pg.3] pātentīti pannalomā honti; bhikkhū anuvattantīti attho. Netthāraṃ vattantīti nittharantānaṃ etanti netthāraṃ; yena sakkā nissāraṇā nittharituṃ, taṃ aṭṭhārasavidhaṃ sammāvattanaṃ vattantīti attho. Kittakaṃ kālaṃ vattaṃ pūretabbanti? Dasa vā pañca vā divasāni. Imasmiñhi kammakkhandhake ettakena vattaṃ pūritameva hoti.

៨. ពាក្យថា «ទម្លាក់រោមចុះ» (lomaṃ pātentī) សេចក្តីថា ជាអ្នកមានរោមធ្លាក់ចុះហើយ គឺប្រព្រឹត្តតាមភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអត្ថ។ ពាក្យថា «ប្រព្រឹត្តវត្តដែលនាំចេញ» (netthāraṃ vattanti) សេចក្តីថា វត្តនេះជារបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងឆ្លងផុត ហេតុនោះទើបឈ្មោះថា នេត្ថារៈ គឺប្រព្រឹត្តតាមសម្មាវត្ត ១៨ យ៉ាង ដែលជាហេតុអាចឆ្លងផុតពីនិស្សារណកម្មបាន នេះជាអត្ថ។ សួរថា៖ «តើត្រូវបំពេញវត្តអស់រយៈពេលប៉ុន្មាន?» ឆ្លើយថា៖ «១០ ថ្ងៃ ឬ ៥ ថ្ងៃ»។ ព្រោះថា ក្នុងកម្មខន្ធកៈនេះ វត្តដែលបំពេញត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ឈ្មោះថាពេញលេញហើយ។

Nappaṭippassambhetabbaaṭṭhārasakādikathā niṭṭhitā.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្វអដ្ឋារសកាទិកថា ចប់។

Niyassakammakathā

និយស្សកម្មកថា

11. Seyyasakavatthusmiṃ – apissu bhikkhū pakatāti apissu bhikkhū niccaṃ byāvaṭā honti. Sesaṃ tajjanīye vuttasadisameva.

១១. ក្នុងរឿងភិក្ខុឈ្មោះសេយ្យសកៈ ពាក្យថា «សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយជាប្រក្រតី» (apissu bhikkhū pakatā) សេចក្តីថា សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏តែងតែខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងសេចក្តីដែលពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

Niyassakammakathā niṭṭhitā.

និយស្សកម្មកថា ចប់។

Pabbājanīyakammakathā

បព្វាជនីយកម្មកថា

21. Assajipunabbasukavatthu saṅghādisesavaṇṇanāyaṃ vuttaṃ.

២១. រឿងភិក្ខុឈ្មោះអស្សជិ និងបុនព្វសុកៈ ខ្ញុំបានពោលទុកហើយក្នុងសង្ឃាទិសេសវណ្ណនា។

27. Kāyikena davenātiādīsu panettha kāyiko davo nāma kāyakīḷā vuccati. Sesapadadvayepi eseva nayo. Kāyiko anācāro nāma kāyadvāre paññattasikkhāpadavītikkamo vuccati. Sesadvayepi eseva nayo. Kāyikaṃ upaghātikaṃ nāma kāyadvāre paññattasikkhāpadassa asikkhanabhāvena upahananaṃ vuccati; nāsanaṃ vināsananti attho. Sesadvayepi eseva nayo. Kāyiko micchājīvo nāma paṭikkhittavejjakammādivasena telapacanaariṭṭhapacanādīni. Vācasiko micchājīvo nāma gihīnaṃ sāsanasampaṭicchanārocanādīni. Kāyikavācasiko nāma tadubhayaṃ. Sesaṃ tajjanīye vuttanayameva.

២៧. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានពាក្យថា «ដោយការលេងសើចតាមផ្លូវកាយ» (kāyikena davena) ជាដើមនេះ ពាក្យថា «ការលេងសើចតាមផ្លូវកាយ» សំដៅលើការលេងកម្សាន្តដោយកាយ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «អនាចារតាមផ្លូវកាយ» (kāyiko anācāro) សំដៅលើការកន្លងសិក្ខាបទដែលទ្រង់បញ្ញត្តទុកតាមទ្វារកាយ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «ការបៀតបៀនតាមផ្លូវកាយ» (kāyikaṃ upaghātikaṃ) សំដៅលើការបំផ្លាញសិក្ខាបទដែលទ្រង់បញ្ញត្តទុកតាមទ្វារកាយ ដោយការមិនសិក្សា ពោលគឺការធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យខូចខាត នេះជាអត្ថ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវកាយ» (kāyiko micchājīvo) សំដៅលើការរំងាស់ប្រេង ការរំងាស់ថ្នាំអរិដ្ឋៈជាដើម ដោយអំណាចនៃវេជ្ជកម្មដែលទ្រង់ហាមឃាត់។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវវាចា» (vācasiko micchājīvo) សំដៅលើការទទួលនាំសារ និងការប្រាប់សាររបស់គ្រហស្ថជាដើម។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវកាយនិងវាចា» (kāyikavācasiko) សំដៅលើការប្រព្រឹត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងវិធីដែលពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

Pabbājanīyakammakathā niṭṭhitā.

បព្វាជនីយកម្មកថា ចប់។

Paṭisāraṇīyakammakathā

បដិសារណីយកម្មកថា

33. Sudhammavatthusmiṃ pana – anapaloketvāti na āpucchitvā. Etadavocāti kiṃ te gahapati therānaṃ paṭiyattanti sabbaṃ vivarāpetvā disvā etaṃ avoca. Ekā ca kho idha natthi yadidaṃ tilasaṃguḷikāti yā ayaṃ tilasakkhalikā nāma vuccati, sā natthīti attho. Tassa kira gahapatino [Pg.4] vaṃse ādimhi eko pūviyo ahosi. Tena naṃ thero jātiyā khuṃsetukāmo evamāha. Yadeva kiñcīti evaṃ bahuṃ buddhavacanaṃ ratanaṃ pahāya kiñcideva tilasaṃguḷikāvacanaṃ bhāsitaṃ. Kukkuṭapotakaudāharaṇena idaṃ dasseti ‘‘yathā so neva kākavassitaṃ na kukkuṭavassitaṃ akāsi, evaṃ tayāpi neva bhikkhuvacanaṃ na gihivacanaṃ vutta’’nti.

៣៣. ចំណែកក្នុងរឿងព្រះសុធម្មត្ថេរ ពាក្យថា «ដោយមិនបានលា» (anapaloketvā) គឺដោយមិនបានសួរនាំ។ ពាក្យថា «បានពោលពាក្យនេះ» (etadavoca) គឺព្រះថេរៈបានសួរថា «ម្នាលគហបតី តើអ្នកបានចាត់ចែងបង្អែមចម្អាបអ្វីខ្លះសម្រាប់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ?» រួចហើយឲ្យគេបើកបង្ហាញទាំងអស់ កាលបើបានឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះ។ ពាក្យថា «ប៉ុន្តែ នំម្យ៉ាងឈ្មោះនំល្ងបំពង មិនមានក្នុងទីនេះឡើយ» (ekā ca kho idha natthi yadidaṃ tilasaṃguḷikā) សេចក្តីថា នំណាដែលគេហៅថា នំល្ងបំពង (tilasakkhalikā) នំនោះមិនមានឡើយ នេះជាអត្ថ។ ឮថា ក្នុងដើមត្រកូលរបស់គហបតីនោះ មានបុព្វបុរសម្នាក់ជាអ្នកធ្វើនំលក់។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះថេរៈប្រាថ្នានឹងជេរប្រមាថគហបតីនោះដោយជាតិកំណើត ទើបពោលយ៉ាងនេះ។ ពាក្យថា «ទោះបីជាពាក្យណាមួយក៏ដោយ» (yadeva kiñci) សេចក្តីថា លះបង់ព្រះពុទ្ធវចនៈដ៏មានតម្លៃជាច្រើនយ៉ាងនេះ ហើយពោលតែពាក្យដែលទាក់ទងនឹងនំល្ងបំពងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសេចក្តីនេះដោយឧបមាអំពីកូនមាន់ថា «កូនមាន់នោះ មិនរៀនយំតាមសម្លេងក្អែក ឬសម្លេងមាន់យ៉ាងណា សូម្បីតែលោក ក៏មិនពោលពាក្យរបស់ភិក្ខុ ឬពាក្យរបស់គ្រហស្ថយ៉ាងនោះដែរ»។

Paṭisāraṇīyakammakathā niṭṭhitā.

បដិសារណីយកម្មកថា ចប់។

Adhammakammādidvādasakakathā

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា

37. Asammukhā katantiādayo tikā vuttappakārā eva.

៣៧. តិកៈទាំងឡាយមានពាក្យថា «អសម្មុខា កតំ» ជាដើម មានសភាពដូចដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។

39. Aṅgasamannāgamo purimehi asadiso. Tattha yathā lābhaṃ na labhanti; evaṃ parisakkanto parakkamanto alābhāya parisakkati nāma. Esa nayo anatthādīsu. Tattha anatthoti atthabhaṅgo. Anāvāsoti tasmiṃ ṭhāne avasanaṃ. Gihīnaṃ buddhassa avaṇṇanti gihīnaṃ santike buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati. Dhammikaṃ paṭissavaṃ na saccāpetīti yathā sacco hoti, evaṃ na karoti; vassāvāsaṃ paṭissuṇitvā na gacchati, aññaṃ vā evarūpaṃ karoti. Pañcannaṃ bhikkhavetiādi ekaṅgenapi kammārahabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ. Sesamettha uttānatthañceva, tajjanīye ca vuttanayameva.

៣៩. ការប្រកបដោយអង្គ មិនដូចគ្នានឹងកម្មមុនៗឡើយ។ ក្នុងអង្គទាំងនោះ ភិក្ខុដែលព្យាយាម ប្រឹងប្រែងធ្វើដោយប្រការណា ដើម្បីកុំឲ្យគេបានលាភ ឈ្មោះថា ព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យបានលាភ (alābhāya parisakkati)។ វិធីនេះ ក៏ត្រូវយកទៅប្រើក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «អនត្ថៈ» ជាដើមដែរ។ ក្នុងបទទាំងនោះ ពាក្យថា «អនត្ថៈ» គឺការខូចខាតប្រយោជន៍។ ពាក្យថា «មិនឲ្យមានទីលំនៅ» (anāvāso) គឺការមិនឲ្យរស់នៅក្នុងទីកន្លែងនោះ។ ពាក្យថា «ពោលទោសព្រះពុទ្ធដល់គ្រហស្ថ» (gihīnaṃ buddhassa avaṇṇaṃ) គឺពោលទោសរបស់ព្រះពុទ្ធនៅចំពោះមុខគ្រហស្ថទាំងឡាយ។ ពាក្យថា «មិនធ្វើការសន្យាដ៏ធម៌ឲ្យពិតប្រាកដ» (dhammikaṃ paṭissavaṃ na saccāpeti) គឺមិនធ្វើឲ្យដូចពាក្យសន្យា ពោលគឺសន្យាថានឹងនៅចាំវស្សាហើយមិនទៅ ឬធ្វើការខុសសន្យាដទៃទៀតដែលមានសភាពបែបនេះ។ ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៥ រូប» ជាដើម ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដើម្បីបង្ហាញថា សូម្បីតែដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរដល់ការធ្វើកម្មបានដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ មានន័យច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ និងមានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

Adhammakammādidvādasakakathā niṭṭhitā.

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា ចប់។

Āpattiyā adassane ukkhepanīyakammakathā

អាបត្តិយាអទស្សនេឧក្ខេបនីយកម្មកថា

46. Channavatthusmiṃ – āvāsaparamparañca bhikkhave saṃsathāti sabbāvāsesu ārocetha.

៤៦. ក្នុងរឿងភិក្ខុឈ្មោះឆន្នៈ ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរប្រាប់តៗគ្នាតាមអាវាស» (āvāsaparamparañca bhikkhave saṃsatha) សេចក្តីថា ចូរប្រាប់ដល់គ្រប់អាវាសទាំងអស់។

50. Bhaṇḍanakārakotiādīsu bhaṇḍanādipaccayā āpannaṃ āpattiṃ ropetvā tassā adassaneyeva kammaṃ kātabbaṃ. Tikā vuttappakārā eva.

៥០. ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «ភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក» ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ សង្ឃត្រូវចោទប្រកាន់នូវអាបត្តិដែលភិក្ខុនោះបានត្រូវ ព្រោះហេតុមានការឈ្លោះប្រកែកជាដើម រួចហើយទើបធ្វើកម្មព្រោះតែការមិនព្រមមើលឃើញនូវអាបត្តិនោះឯង។ តិកៈទាំងឡាយ មានសភាពដូចដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។

51. Sammāvattanāyaṃ panettha tecattālīsa vattāni. Tattha na anuddhaṃsetabboti na codetabbo. Na bhikkhu bhikkhūhīti añño bhikkhu aññehi bhikkhūhi na bhinditabbo. Na gihiddhajoti odātavatthāni acchinnadasapupphadasāni ca na dhāretabbāni. Na titthiyaddhajoti kusacīrādīni na dhāretabbāni. Na āsādetabboti na apasādetabbo. Anto vā bahi vāti vihārassa anto vā bahi vā. Na titthiyādipadattayaṃ uttānameva[Pg.5]. Sesaṃ sabbaṃ pārivāsikakkhandhake vaṇṇayissāma. Sesaṃ tajjanīye vuttanayameva. Āpattiyā appaṭikamme ukkhepanīyakammaṃ iminā sadisameva.

៥១. ក្នុងសម្មាវត្តនៈនេះ មានវត្ត ៤៣ យ៉ាង។ ក្នុងវត្តទាំងនោះ ពាក្យថា «មិនត្រូវតាមកម្ចាត់» (na anuddhaṃsetabbo) គឺមិនត្រូវចោទប្រកាន់។ ពាក្យថា «មិនត្រូវញែកភិក្ខុចេញពីភិក្ខុទាំងឡាយ» (na bhikkhu bhikkhūhi) គឺមិនត្រូវញែកភិក្ខុដទៃឲ្យបែកចេញពីភិក្ខុទាំងឡាយដទៃទៀតឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវទង់គ្រហស្ថ» (na gihiddhajo) គឺមិនត្រូវស្លៀកដណ្តប់សំពត់ពណ៌ស និងសំពត់ដែលមិនបានកាត់ជាយ ឬសំពត់ដែលមានផ្កាជាយឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវទង់ដទៃ» (na titthiyaddhajo) គឺមិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវសំពត់ស្បូវស្បែកជាដើមឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវរុកគួន» (na āsādetabbo) គឺមិនត្រូវបណ្តេញចេញ។ ពាក្យថា «ខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ» (anto vā bahi vā) គឺខាងក្នុង ឬខាងក្រៅវត្ត។ បទទាំង ៣ មានពាក្យថា «មិនត្រូវសេពគប់នឹងពួកនិរ្ថីយ» ជាដើម មានន័យច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ទាំងអស់ យើងនឹងពន្យល់ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ មានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។ ឧក្ខេបនីយកម្មព្រោះការមិនកែខៃអាបត្តិ ក៏មានសភាពដូចគ្នានឹងកម្មនេះដែរ។

65. Ariṭṭhavatthu khuddakavaṇṇanāyaṃ vuttaṃ. ‘‘Bhaṇḍanakārako’’tiādīsu yaṃ diṭṭhiṃ nissāya bhaṇḍanādīni karoti, tassā appaṭinissaggeyeva kammaṃ kātabbaṃ. Sesaṃ tajjanīye vuttanayameva. Sammāvattanāyampi hi idha tecattālīsaṃyeva vattānīti.

៦៥. រឿងភិក្ខុឈ្មោះអរិដ្ឋៈ ខ្ញុំបានពោលទុកហើយក្នុងខុទ្ទកវណ្ណនា។ ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «ភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក» ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ ភិក្ខុអាស្រ័យនូវទិដ្ឋិណា ហើយធ្វើការឈ្លោះប្រកែកជាដើម សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មព្រោះតែការមិនព្រមលះបង់នូវទិដ្ឋិនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ មានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។ ព្រោះថា សូម្បីក្នុងសម្មាវត្តនៈក្នុងទីនេះ ក៏មានវត្ត ៤៣ យ៉ាងដូចគ្នាដែរ។

Āpattiyā adassane ukkhepanīyakammakathā niṭṭhitā.

អាបត្តិយាអទស្សនេឧក្ខេបនីយកម្មកថា ចប់។

Kammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

កម្មខន្ធកវណ្ណនា ចប់។

2. Pārivāsikakkhandhakaṃ

២. បារិវាសិកខន្ធកៈ

Pārivāsikavattakathā

បារិវាសិកវត្តកថា

75. Pārivāsikakkhandhake [Pg.6] – pārivāsikāti parivāsaṃ parivasantā. Tattha catubbidho parivāso – appaṭicchannaparivāso, paṭicchannaparivāso, suddhantaparivāso, samodhānaparivāsoti. Tesu ‘‘yo, bhikkhave, aññopi aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, tassa cattāro māse parivāso dātabbo’’ti (mahāva. 86) evaṃ mahākhandhake vutto titthiyaparivāso appaṭicchannaparivāso nāma. Tattha yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Ayaṃ pana idha anadhippeto. Sesā tayo yena saṅghādisesāpatti āpannā ceva hoti paṭicchāditā ca, tassa dātabbā. Tesu yaṃ vattabbaṃ taṃ samuccayakkhandhake vakkhāma. Ete pana idha adhippetā. Tasmā etesu yaṃkiñci parivāsaṃ parivasantā ‘‘pārivāsikā’’ti veditabbā.

៧៥. ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈ ពាក្យថា «បារិវាសិកៈ» គឺភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនៅបរិវាស។ ក្នុងពាក្យនោះ បរិវាសមាន ៤ យ៉ាង គឺ អប្បដិច្ឆន្នបរិវាស១ បដិច្ឆន្នបរិវាស១ សុទ្ធន្តបរិវាស១ សមោធានបរិវាស១។ ក្នុងបរិវាសទាំងនោះ បរិវាសសម្រាប់អន្យតិរ្ថីយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងមហាខន្ធកៈយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនណាដែលធ្លាប់ជាអន្យតិរ្ថីយពីមុន ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ សង្ឃត្រូវឲ្យបរិវាសអស់ ៤ ខែ ដល់ជននោះ» ឈ្មោះថា អប្បដិច្ឆន្នបរិវាស។ សេចក្តីណាដែលគួរនិយាយក្នុងអប្បដិច្ឆន្នបរិវាសនោះ ខ្ញុំបាននិយាយរួចមកហើយ។ ប៉ុន្តែ បរិវាសនេះ មិនមានបំណងយកក្នុងទីនេះឡើយ។ ចំណែកបរិវាស ៣ យ៉ាងដែលនៅសល់ សង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសផង និងបានលាក់ទុកផង។ សេចក្តីណាដែលគួរនិយាយក្នុងបរិវាសទាំងនោះ យើងនឹងនិយាយក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ។ ប៉ុន្តែ បរិវាសទាំង ៣ នោះឯង ទើបជាបរិវាសដែលចង់បានក្នុងទីនេះ។ ហេតុនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនៅបរិវាសណាមួយ ក្នុងចំណោមបរិវាសទាំងនោះ ត្រូវដឹងថា «បារិវាសិកៈ»។

Pakatattānaṃ bhikkhūnanti ṭhapetvā navakataraṃ pārivāsikaṃ avasesānaṃ antamaso mūlāyapaṭikassanārahādīnampi. Abhivādanapaccuṭṭhānanti yaṃ te abhivādanādiṃ karonti, taṃ sādiyanti, sampaṭicchanti; na paṭikkhipantīti attho. Tattha sāmīcikammanti ṭhapetvā abhivādanādīni aññassa anucchavikassa bījanavātadānādino ābhisamācārikassetaṃ adhivacanaṃ. Āsanābhihāranti āsanassa abhiharaṇaṃ, āsanaṃ gahetvā abhigamanaṃ paññāpanameva vā. Seyyābhihārepi eseva nayo. Pādodakanti pādadhovanaudakaṃ. Pādapīṭhanti dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakathalikanti adhotapādaṭṭhapanakaṃ pādaghaṃsanaṃ vā. Āpatti dukkaṭassāti saddhivihārikānampi sādiyantassa dukkaṭameva, tasmā te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace saddhāpabbajitā kulaputtā ‘‘tumhe, bhante, tumhākaṃ vinayakammaṃ karothā’’ti vatvā vattaṃ karonti, gāmappavesanampi āpucchantiyeva, vāritakālato paṭṭhāya anāpatti. Mithu yathāvuḍḍhanti pārivāsikabhikkhūnaṃ aññamaññaṃ yo yo vuḍḍho tena tena navakatarassa sādituṃ.

ពាក្យថា Pakatattānaṃ bhikkhūnaṃ សេចក្តីថា លើកលែងតែភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលខ្ចីជាង (មានវស្សាតិចជាង) ចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងឡាយ សូម្បីតែភិក្ខុដែលគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម (មូលាយបដិកស្សនារហៈ) ជាដើម។ ពាក្យថា Abhivādanapaccuṭṭhānaṃ សេចក្តីថា ការដែលភិក្ខុទាំងឡាយនោះធ្វើការអភិវាទជាដើមណា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រេកអរ ទទួលយក មិនបដិសេធឡើយ នេះជាអត្ថន័យក្នុងពាក្យនេះ។ ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា Sāmīcikammaṃ គឺជាឈ្មោះនៃវត្តប្រតិបត្តិដ៏សមគួរដទៃទៀត មានការបក់ផ្លិតជាដើម ក្រៅពីការអភិវាទជាដើម ដែលជាអភិសមាចារិកវត្ត។ ពាក្យថា Āsanābhihāraṃ គឺការនាំមកនូវអាសនៈ ឬការកាន់យកអាសនៈដើរទៅរក ឬការរៀបចំអាសនៈនោះឯង។ សូម្បីក្នុងពាក្យថា Seyyābhihāra ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Pādodakaṃ គឺទឹកសម្រាប់លាងជើង។ ពាក្យថា Pādapīṭhaṃ គឺតាំងសម្រាប់ដាក់ជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ ពាក្យថា Pādakathalikaṃ គឺកម្រាលសម្រាប់ដាក់ជើងដែលមិនទាន់លាង ឬគ្រឿងសម្រាប់ដុសខាត់ជើង។ ពាក្យថា Āpatti dukkaṭassāti សេចក្តីថា សូម្បីតែការត្រេកអរនឹងការអភិវាទជាដើមរបស់ពួកសទ្ធិវិហារិក ក៏ជាអាបត្តិទុក្កដៈដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះដែរ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រូវប្រាប់សទ្ធិវិហារិកទាំងនោះថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយកុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើពួកកុលបុត្រដែលបួសដោយសទ្ធា ពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ធ្វើវិនយកម្មរបស់លោកម្ចាស់ចុះ» ហើយនៅតែធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ និងនៅតែសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ។ ពាក្យថា Mithu yathāvuḍḍhaṃ សេចក្តីថា ក្នុងចំណោមភិក្ខុអ្នកបរិវាសដូចគ្នា ភិក្ខុណាដែលចាស់ជាង ភិក្ខុនោះអាចត្រេកអរនឹងការអភិវាទជាដើមរបស់ភិក្ខុដែលខ្ចីជាងបាន។

Pañca [Pg.7] yathāvuḍḍhanti pakatattehipi saddhiṃ vuḍḍhapaṭipāṭiyā eva. Tasmā pātimokkhe uddissamāne hatthapāse nisīdituṃ vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘pāḷiyā anisīditvā pāḷiṃ vihāya hatthapāsaṃ amuñcantena nisīditabba’’nti vuttaṃ. Pārisuddhiuposathe karīyamāne saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pārisuddhiuposatho kātabbo. Pavāraṇāyapi saṅghanavakaṭṭhāne nisīditvā tattheva nisinnena attano pāḷiyā pavāretabbaṃ. Saṅghena ghaṇṭiṃ paharitvā bhājīyamānaṃ vassikasāṭikampi attano pattaṭṭhāne gahetuṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា Pañca yathāvuḍḍhaṃ សេចក្តីថា សូម្បីតែជាមួយភិក្ខុបកតត្តៈទាំងឡាយ ក៏ត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមលំដាប់វស្សាដែរ។ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើព្រះបាតិមោក្ខកំពុងសម្តែងឡើង ការអង្គុយក្នុងហត្ថបាស គឺជារឿងគួរគប្បី។ ប៉ុន្តែក្នុងមហាបច្ចរី លោកពោលថា «មិនត្រូវអង្គុយតាមលំដាប់ជួរឡើយ គឺត្រូវលះបង់ជួរនោះ ហើយអង្គុយដោយមិនឲ្យលះហត្ថបាសឡើយ»។ កាលបើឧបោសថដ៏បរិសុទ្ធ (បារិសុទ្ធិឧបោសថ) កំពុងធ្វើឡើង ភិក្ខុអ្នកបរិវាសត្រូវអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ហើយអង្គុយក្នុងទីនោះឯង ធ្វើបារិសុទ្ធិឧបោសថតាមលំដាប់របស់ខ្លួន។ សូម្បីក្នុងកាលបវារណា ក៏ត្រូវអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ហើយអង្គុយក្នុងទីនោះឯង បវារណាតាមលំដាប់របស់ខ្លួន។ សូម្បីតែសំពត់សាដកសម្រាប់ងូតទឹកភ្លៀង (វស្សិកសាដក) ដែលសង្ឃទះជួងចែកគ្នា ក៏គួរដើម្បីទទួលយកក្នុងទីដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួនដែរ។

Oṇojananti vissajjanaṃ vuccati. Sace hi pārivāsikassa dve tīṇi uddesabhattādīni pāpuṇanti, aññā cassa puggalikabhattapaccāsā hoti, tāni paṭipāṭiyā gahetvā ‘‘bhante, heṭṭhā gāhetha, ajja mayhaṃ bhattapaccāsā atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vatvā vissajjetabbāni. Evaṃ tāni punadivasesu gaṇhituṃ labhati. Punadivase sabbapaṭhamaṃ etassa dātabbanti kurundiyaṃ vuttaṃ. Yadi pana na gaṇhāti na vissajjeti, punadivase na labhati, idaṃ oṇojanaṃ nāma pārivāsikasseva odissa anuññātaṃ. Kasmā? Tassa hi saṅghanavakaṭṭhāne nisinnassa bhattagge yāgukhajjakādīni pāpuṇanti vā na vā, tasmā so ‘‘bhikkhāhārena mā kilamitthā’’ti idamassa saṅgahakaraṇatthāya odissa anuññātaṃ.

ពាក្យថា Oṇojanaṃ គឺលោកហៅថា ការលះបង់ (ការបរិច្ចាគ)។ ព្រោះថា ប្រសិនបើភត្តដែលគេឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃ (ឧទ្ទេសភត្ត) ជាដើម ពីរឬបីភាគ ដល់វេនមកដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាស ហើយភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសង្ឃឹមនឹងបានភត្តផ្ទាល់ខ្លួន (បុគ្គលិកភត្ត) ផ្សេងទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវទទួលយកតាមលំដាប់ ហើយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់ឲ្យភិក្ខុថ្នាក់ក្រោមចុះ ថ្ងៃនេះខ្ញុំមានសេចក្តីសង្ឃឹមនឹងបានភត្តហើយ ថ្ងៃស្អែកខ្ញុំនឹងទទួលយក» ដូច្នេះហើយទើបលះបង់ចេញ។ កាលបើធ្វើបែបនេះ ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកភត្តទាំងនោះក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ៗ។ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ត្រូវប្រគល់ភត្តនោះដល់ភិក្ខុនេះមុនគេបង្អស់ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងកុរុន្ទិយអដ្ឋកថា។ តែបើភិក្ខុនោះមិនទទួលយកផង មិនលះបង់ចេញផង ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់រមែងមិនបានឡើយ។ ការលះបង់ (ឱណោជនៈ) នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតចំពោះតែភិក្ខុអ្នកបរិវាសប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា កាលដែលភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ក្នុងរោងភត្ត យាគូ និងខាទនីយភោជនីយាហារជាដើម ជួនកាលក៏ដល់វេនមកដល់ ជួនកាលក៏មិនដល់វេនមកដល់ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ភិក្ខុនោះកុំបីលំបាកដោយសារអាហារបិណ្ឌបាតឡើយ» ទើបទ្រង់អនុញ្ញាតការលះបង់នេះចំពោះភិក្ខុនោះ ដើម្បីជាការសង្គ្រោះ។

Bhattanti āgatāgatehi vuḍḍhapaṭipāṭiyā gahetvā gantabbaṃ vihāre saṅghassa catussālabhattaṃ, etaṃ yathāvuḍḍhaṃ labhati. Pāḷiyā pana gantuṃ vā ṭhātuṃ vā na labhati, tasmā pāḷito osakkitvā hatthapāse ṭhitena hatthaṃ pasāretvā yathā seno nipatitvā gaṇhāti, evaṃ gaṇhitabbaṃ. Ārāmikasamaṇuddesehi āharāpetuṃ na labhati. Sace sayameva āharanti, vaṭṭati. Rañño mahāpeḷabhattepi eseva nayo. Catussālabhatte pana sace oṇojanaṃ kattukāmo hoti, attano atthāya ukkhitte piṇḍe ‘‘ajja me bhattaṃ atthi, sve gaṇhissāmī’’ti vattabbaṃ. Punadivase dve piṇḍe labhatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Uddesabhattādīnipi pāḷito osakkitvāva gahetabbāni. Yattha pana nisīdāpetvā parivisanti, tattha sāmaṇerānaṃ jeṭṭhakena bhikkhūnaṃ saṅghanavakena hutvā nisīditabbaṃ.

ពាក្យថា Bhattaṃ គឺចតូសាលភត្ត (ភត្តក្នុងសាលាមានល្វែង៤) របស់សង្ឃក្នុងវត្ត ដែលភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗ ត្រូវទទួលយកតាមលំដាប់វស្សាហើយទៅ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសរមែងបានភត្តនោះតាមលំដាប់វស្សា។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនបានដើម្បីដើរទៅ ឬឈរតាមលំដាប់ជួរឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវចៀសចេញពីជួរ ឈរក្នុងហត្ថបាស លូកដៃទៅទទួលយក ដូចជាសត្វខ្លែងហើរឆាបយកចំណីយ៉ាងណាមិញ ត្រូវទទួលយកយ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះមិនបានដើម្បីប្រើពួកអារាមិកជន ឬសាមណេរឲ្យនាំយកមកឲ្យឡើយ។ ប្រសិនបើជនទាំងនោះនាំមកឲ្យដោយខ្លួនឯង ទើបគួរគប្បី។ សូម្បីក្នុងមហាបេឡាភត្ត (ភត្តក្នុងកន្ត្រកធំ) របស់ព្រះរាជា ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចតូសាលភត្ត ប្រសិនបើភិក្ខុនោះចង់ធ្វើការលះបង់ (ឱណោជនៈ) កាលបើគេលើកភត្តឡើងដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន ត្រូវពោលថា «ថ្ងៃនេះខ្ញុំមានភត្តហើយ ថ្ងៃស្អែកខ្ញុំនឹងទទួលយក»។ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ភិក្ខុនោះរមែងបានភត្តពីរភាគ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងមហាបច្ចរី។ សូម្បីតែឧទ្ទេសភត្តជាដើម ក៏ភិក្ខុនោះត្រូវចៀសចេញពីជួរទើបទទួលយកបាន។ តែក្នុងកន្លែងណាដែលគេឲ្យអង្គុយហើយខ្នះខ្នែងបម្រើ ក្នុងកន្លែងនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវអង្គុយធ្វើជាធំជាងពួកសាមណេរ ឬធ្វើជាភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ។

76. Idāni [Pg.8] yā ayaṃ sammāvattanā vuttā, tattha na upasampādetabbanti upajjhāyena hutvā na upasampādetabbaṃ; vattaṃ nikkhipitvā pana upasampādetuṃ vaṭṭati. Ācariyena hutvāpi kammavācā na sāvetabbā, aññasmiṃ asati vattaṃ nikkhipitvā sāvetuṃ vaṭṭati. Na nissayoti āgantukānaṃ nissayo na dātabbo. Yehipi pakatiyāva nissayo gahito, te vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukattherassa nāma santike nissayaṃ gaṇhatha, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti.

៧៦. ឥឡូវនេះ ក្នុងសម្មាវត្តនៈ (ការប្រព្រឹត្តដ៏សមគួរ) ណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ក្នុងសម្មាវត្តនៈនោះ ពាក្យថា na upasampādetabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើជាឧបជ្ឈាយ៍ញ៉ាំងបុគ្គលដទៃឲ្យឧបសម្បទាឡើយ ប៉ុន្តែបើដាក់វត្ត (វត្តនិក្ខេបៈ) ចេញហើយ ទើបគួរដើម្បីញ៉ាំងបុគ្គលដទៃឲ្យឧបសម្បទាបាន។ សូម្បីធ្វើជាអាចារ្យ ក៏មិនត្រូវសូត្រកម្មវាចាឡើយ កាលបើអាចារ្យដទៃមិនមាន ត្រូវដាក់វត្តចេញហើយ ទើបគួរដើម្បីសូត្រកម្មវាចាបាន។ ពាក្យថា Na nissayo សេចក្តីថា មិនត្រូវប្រគល់និស្ស័យដល់ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈឡើយ។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលបានកាន់យកនិស្ស័យតាមប្រក្រតីរួចហើយ ក៏ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុទាំងនោះថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយចូរទៅកាន់យកនិស្ស័យក្នុងសំណាក់នៃព្រះថេរៈឈ្មោះឯណោះចុះ កុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើកាលដែលប្រាប់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងនោះនៅតែធ្វើដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងនោះកំពុងធ្វើវត្តនោះក៏ដោយ។

Na sāmaṇeroti añño sāmaṇero na gahetabbo. Upajjhaṃ datvā gahitasāmaṇerāpi vattabbā – ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, mayhaṃ vattaṃ mā karotha, mā maṃ gāmappavesanaṃ āpucchathā’’ti. Sace evaṃ vuttepi karontiyeva, vāritakālato paṭṭhāya karontesupi anāpatti. Bhikkhunovādakasammuti nāma ādhipaccaṭṭhānabhūtāti paṭikkhittā, tasmā bhikkhusaṅghassa vattabbaṃ – ‘‘bhante, ahaṃ vinayakammaṃ karomi, bhikkhunovādakaṃ jānāthā’’ti, paṭibalassa vā bhikkhussa bhāro kātabbo. Āgatā bhikkhuniyo ‘‘saṅghasantikaṃ gacchatha, saṅgho vo ovādadāyakaṃ jānissatī’’ti vā ‘‘ahaṃ vinayakammaṃ karomi, asukabhikkhussa nāma santikaṃ gacchatha, so vo ovādaṃ dassatī’’ti vā vattabbā.

ពាក្យថា Na sāmaṇero សេចក្តីថា មិនត្រូវកាន់យកសាមណេរដទៃឡើយ។ សូម្បីតែពួកសាមណេរដែលបានកាន់យកដោយការឲ្យឧបជ្ឈាយ៍រួចហើយ ក៏ត្រូវប្រាប់ថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយកុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើកាលដែលប្រាប់យ៉ាងនេះហើយ សាមណេរទាំងនោះនៅតែធ្វើដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ សូម្បីតែសាមណេរទាំងនោះកំពុងធ្វើវត្តនោះក៏ដោយ។ ម៉្យាងទៀត សម្មតិជាគ្រឿងប្រដៅភិក្ខុនី (ភិក្ខុនោវាទកសម្មតិ) ឈ្មោះថាជាទីតាំងនៃភាពជាធំ (អាធិបតេយ្យ) ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបទ្រង់ហាមឃាត់។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រូវប្រាប់ភិក្ខុសង្ឃថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម សូមលោកទាំងឡាយជ្រាបនូវភិក្ខុអ្នកប្រដៅភិក្ខុនីចុះ» ឬត្រូវប្រគល់ភារៈនោះដល់ភិក្ខុដទៃដែលមានសមត្ថភាព។ កាលបើពួកភិក្ខុនីមកដល់ ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនីទាំងនោះថា «នាងទាំងឡាយចូរទៅកាន់សំណាក់នៃសង្ឃចុះ សង្ឃនឹងជ្រាបនូវភិក្ខុអ្នកផ្តល់ឱវាទដល់នាងទាំងឡាយ» ឬពោលថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម នាងទាំងឡាយចូរទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុឈ្មោះឯណោះចុះ ភិក្ខុនោះនឹងផ្តល់ឱវាទដល់នាងទាំងឡាយ»។

Sā āpattīti sukkavissaṭṭhiyā parivāse dinne sukkavissaṭṭhi nāpajjitabbā. Aññā vā tādisikāti kāyasaṃsaggādigarukāpatti. Tato vā pāpiṭṭhatarāti pārājikāpatti; sattasu hi āpattīsu dubbhāsitāpatti pāpiṭṭhā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhatarā; dukkaṭāpatti pāpiṭṭhā, pāṭidesanīyāpatti pāpiṭṭhatarāti evaṃ pācittiyathullaccayasaṅghādisesapārājikāpattīsu nayo netabbo. Tāsaṃ vatthūsupi dubbhāsitavatthu pāpiṭṭhaṃ, dukkaṭavatthu pāpiṭṭhataranti purimanayeneva bhedo veditabbo. Paṇṇattivajjasikkhāpade pana vatthupi āpattipi pāpiṭṭhā. Lokavajje ubhayampi pāpiṭṭhataraṃ.

ពាក្យថា Sā āpatti សេចក្តីថា កាលបើព្រះសង្ឃឲ្យបរិវាសព្រោះអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិហើយ មិនត្រូវប្រព្រឹត្តកន្លងអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិទៀតឡើយ។ ពាក្យថា Aññā vā tādisikā គឺអាបត្តិធ្ងន់ដទៃទៀត មានអាបត្តិការសំសគ្គៈ (ការប៉ះពាល់កាយ) ជាដើម។ ពាក្យថា Tato vā pāpiṭṭhatarā គឺអាបត្តិបារាជិក។ ព្រោះថា ក្នុងបណ្តាអាបត្តិទាំង៧ពួក អាបត្តិទុព្ភាសិត ឈ្មោះថាអាក្រក់ អាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង។ អាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ អាបត្តិបាដិទេសនីយៈ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង គប្បីនាំយកន័យនេះទៅប្រើប្រាស់ក្នុងអាបត្តិបាចិត្តិយៈ ថុល្លច្ច័យ សង្ឃាទិសេស និងបារាជិក តាមលំដាប់យ៉ាងនេះចុះ។ សូម្បីក្នុងវត្ថុនៃអាបត្តិទាំងនោះ វត្ថុនៃអាបត្តិទុព្ភាសិត ឈ្មោះថាអាក្រក់ វត្ថុនៃអាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង គប្បីជ្រាបសេចក្តីប្លែកគ្នាតามន័យមុននេះឯង។ ប៉ុន្តែ ក្នុងបណ្ណត្តិវជ្ជសិក្ខាបទ (សិក្ខាបទដែលមានទោសត្រឹមតែការបញ្ញត្តិហាមឃាត់) សូម្បីវត្ថុ សូម្បីអាបត្តិ ក៏ឈ្មោះថាអាក្រក់។ ចំណែកក្នុងលោកវជ្ជសិក្ខាបទ (សិក្ខាបទដែលមានទោសខាងលោកិយ ឬទោសដោយធម្មជាតិ) ទាំងពីរយ៉ាងនោះ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង។

Kammanti parivāsakammavācā vuccati. Taṃ kammaṃ ‘‘akataṃ dukkaṭa’’ntiādīhi vā ‘‘kiṃ idaṃ kammaṃ nāma kasikammaṃ gorakkhakamma’’ntiādīhi vā vacanehi na garahitabbaṃ. Kammikāti yehi bhikkhūhi kammaṃ kataṃ, te vuccanti, te ‘‘bālā abyattā’’tiādīhi vacanehi na garahitabbā. Na [Pg.9] savacanīyaṃ kātabbanti palibodhatthāya vā pakkosanatthāya vā savacanīyaṃ na kātabbaṃ, palibodhatthāya hi karonto ‘‘ahaṃ āyasmantaṃ imasmiṃ vatthusmiṃ savacanīyaṃ karomi, imamhā āvāsā ekapadampi mā pakkāmi, yāva na taṃ adhikaraṇaṃ vūpasantaṃ hotī’’ti evaṃ karoti. Pakkosanatthāya karonto ‘‘ahaṃ te savacanīyaṃ karomi, ehi mayā saddhiṃ vinayadharānaṃ sammukhībhāvaṃ gacchāmā’’ti evaṃ karoti; tadubhayampi na kātabbaṃ.

ពាក្យថា Kammaṃ គឺលោកហៅថា បរិវាសកម្មវាចា។ សង្ឃកម្មនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវតិះដៀលbyពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «កម្មដែលសង្ឃធ្វើមិនត្រឹមត្រូវ ធ្វើមិនល្អ» ឬដោយពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «តើកម្មនេះជាអ្វី? ជាកសិកម្ម ឬជាគោរក្ខកម្ម (ការឃ្វាលគោ)?» ឡើយ។ ពាក្យថា Kammikā គឺលោកហៅពួកភិក្ខុដែលធ្វើសង្ឃកម្មនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវតិះដៀលភិក្ខុទាំងនោះដោយពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «ជាមនុស្សពាល ជាមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ» ឡើយ។ ពាក្យថា Na savacanīyaṃ kātabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើសវចនីយកម្ម (ការចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការ) ដើម្បីរារាំង ឬដើម្បីហៅមកឡើយ ព្រោះថា ភិក្ខុដែលធ្វើសវចនីយកម្មដើម្បីរារាំង រមែងធ្វើបែបនេះថា «ខ្ញុំសូមធ្វើសវចនីយកម្មចំពោះលោកដ៏មានអាយុក្នុងរឿងនេះ លោកកុំដើរចេញពីវត្តនេះសូម្បីតែមួយជំហានឡើយ ដរាបណាអធិករណ៍នោះមិនទាន់រំងាប់នៅឡើយ»។ ចំណែកភិក្ខុដែលធ្វើសវចនីយកម្មដើម្បីហៅមក រមែងធ្វើបែបនេះថា «ខ្ញុំសូមធ្វើសវចនីយកម្មចំពោះលោក ចូរលោកមកជាមួយខ្ញុំ ដើម្បីទៅកាន់ចំពោះមុខពួកភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ (វិន័យធរ)»។ សវចនីយកម្មទាំងពីរយ៉ាងនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវធ្វើឡើយ។

Na anuvādoti vihāre jeṭṭhakaṭṭhānaṃ na kātabbaṃ. Pātimokkhuddesakena vā dhammajjhesakena vā na bhavitabbaṃ. Nāpi terasasu sammutīsu ekasammutivasenāpi issariyakammaṃ kātabbaṃ. Na okāsoti ‘‘karotu me āyasmā okāsaṃ, ahaṃ taṃ vattukāmo’’ti evaṃ pakatattassa okāso na kāretabbo, vatthunā vā āpattiyā vā na codetabbo, ‘‘ayaṃ pubbe te doso’’ti na sāretabbo. Na bhikkhūhi sampayojetabbanti aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo.

ពាក្យថា Na anuvādo សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើការងារក្នុងឋានៈជាធំ (ជាប្រធាន) ក្នុងវត្តឡើយ។ មិនត្រូវធ្វើជាអ្នកសម្តែងព្រះបាតិមោក្ខ ឬជាអ្នកសម្តែងធម៌ឡើយ។ ហើយមិនត្រូវធ្វើកិច្ចការដែលជាអំណាច (ឥស្សរិយកម្ម) សូម្បីតែដោយអំណាចនៃសម្មតិណាមួយ ក្នុងបណ្តាសម្មតិទាំង១៣ឡើយ។ ពាក្យថា Na okāso សេចក្តីថា មិនត្រូវឲ្យភិក្ខុបកតត្តៈធ្វើឱកាស (បើកឱកាស) ឲ្យខ្លួនឡើយ ដូចជាពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុបើកឱកាសឲ្យខ្ញុំ ខ្ញុំចង់និយាយនឹងលោក» មិនត្រូវចោទប្រកាន់ភិក្ខុបកតត្តៈដោយវត្ថុ ឬដោយអាបត្តិឡើយ ហើយមិនត្រូវរំលឹកទោសឡើយថា «នេះជាទោសរបស់លោកពីមុន»។ ពាក្យថា Na bhikkhūhi sampayojetabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវញុះញង់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យទាស់ទែងគ្នាឡើយ។

Puratoti saṅghattherena hutvā purato na gantabbaṃ, dvādasahatthaṃ upacāraṃ muñcitvā ekakena gantabbaṃ. Nisīdanepi eseva nayo. Āsanapariyantoti bhattaggādīsu saṅghanavakāsanaṃ vuccati; svāssa dātabbo, tattha nisīditabbaṃ. Seyyāpariyantoti seyyānaṃ pariyanto, sabbalāmakaṃ mañcapīṭhaṃ. Ayañhi vassaggena attano pattaṭṭhāne seyyaṃ gahetuṃ na labhati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā maṅkulagūthabharitā vettalatādivinaddhā lāmakaseyyā assa dātabbā. Vihārapariyantoti yathā ca seyyā, evaṃ vasanaāvāsopi vassaggena attano pattaṭṭhāne tassa na vaṭṭati. Sabbabhikkhūhi vicinitvā gahitāvasesā pana rajohatabhūmi jatukamūsikabharitā paṇṇasālā assa dātabbā. Sace pakatattā sabbe rukkhamūlikā abbhokāsikā ca honti, channaṃ na upenti, sabbepi etehi vissaṭṭhāvāsā nāma honti. Tesu yaṃ icchati, taṃ labhati. Vassūpanāyikadivase paccayaṃ ekapasse ṭhatvā vassaggena gaṇhituṃ labhati. Senāsanaṃ na labhati, nibaddhavassāvāsikaṃ senāsanaṃ gaṇhitukāmena vattaṃ nikkhipitvā gahetabbaṃ.

ពាក្យថា Purato សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើជាសង្ឃត្ថេរ (ព្រះសង្ឃនាយក) ហើយដើរទៅខាងមុខឡើយ ត្រូវវៀរចម្ងាយ១២ហត្ថ ហើយដើរទៅតែម្នាក់ឯង។ សូម្បីក្នុងការអង្គុយ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Āsanapariyanto គឺលោកហៅថា អាសនៈរបស់ភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ក្នុងរោងភត្តជាដើម អាសនៈនោះ គេត្រូវប្រគល់ឲ្យភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ ហើយភិក្ខុនោះត្រូវអង្គុយលើអាសនៈនោះ។ ពាក្យថា Seyyāpariyanto គឺទីបំផុតនៃសេនាសនៈ គឺគ្រែនិងតាំងដែលអន់បំផុតក្នុងបណ្តាគ្រឿងសេនាសនៈទាំងអស់។ ព្រោះថា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះមិនបានដើម្បីកាន់យកសេនាសនៈក្នុងទីដែលដល់លំដាប់វស្សារបស់ខ្លួនឡើយ។ គេត្រូវប្រគល់សេនាសនៈដ៏អន់ ដែលនៅសល់ពីការជ្រើសរើសរបស់ភិក្ខុទាំងពួង ដែលពេញដោយអាចម៍ចៃ (ក្អែលចៃ) និងដែលចងរឹតដោយផ្តៅឬវល្លិជាដើម ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ។ ពាក្យថា Vihārapariyanto សេចក្តីថា សេនាសនៈយ៉ាងណាមិញ សូម្បីតែអាវាសសម្រាប់គង់នៅ ក៏មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះក្នុងទីដែលដល់លំដាប់វស្សារបស់ខ្លួនយ៉ាងនោះដែរ។ គេត្រូវប្រគល់សាលាស្លឹកឈើដ៏សែនអន់ ដែលនៅសល់ពីការជ្រើសរើសរបស់ភិក្ខុទាំងពួង ដែលមានដីហុយហុយ និងពេញដោយសត្វប្រចៀវនិងកណ្តុរ ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុបកតត្តៈទាំងអស់ជាអ្នកកាន់រុក្ខមូលិកធុតង្គ និងអព្ភោកាសិកធុតង្គ មិនចូលទៅកាន់ទីប្រក់ឡើយ អាវាសទាំងអស់នោះឈ្មោះថាជាអាវាសដែលភិក្ខុទាំងនោះលះបង់ហើយ។ ក្នុងបណ្តាអាវាសទាំងនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសចង់បានអាវាសណាក៏បាន។ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសឈរក្នុងទីមួយចំហៀង ហើយអាចទទួលយកបច្ច័យតាមលំដាប់វស្សាបាន។ ប៉ុន្តែមិនបានដើម្បីទទួលយកសេនាសនៈឡើយ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលចង់បានសេនាសនៈដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការនៅចាំវស្សា (និពទ្ធវស្សាវាសិកសេនាសនៈ) ត្រូវដាក់វត្តចេញសិន ទើបកាន់យកបាន។

Tena [Pg.10] ca so sāditabboti yaṃ assa āsanādipariyantaṃ bhikkhū denti, so eva sāditabbo. Puresamaṇena vā pacchāsamaṇena vāti ñātipavāritaṭṭhāne ‘‘ettake bhikkhū gahetvā āgacchathā’’ti nimantitena ‘‘bhante, asukaṃ nāma kulaṃ bhikkhū nimantesi, etha tattha gacchāmā’’ti evaṃ saṃvidhāya bhikkhū puresamaṇe vā pacchāsamaṇe vā katvā na gantabbaṃ. ‘‘Bhante, asukasmiṃ nāma gāme manussā bhikkhūnaṃ āgamanaṃ icchanti, sādhu vatassa sace tesaṃ saṅgahaṃ kareyyāthā’’ti evaṃ pana pariyāyena kathetuṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា Tena ca so sāditabbo សេចក្តីថា ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យនូវទីបំផុតនៃអាសនៈជាដើមណា ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ, ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ គប្បីត្រេកអរតែនឹងទីបំផុតនៃអាសនៈជាដើមនោះឯង។ ពាក្យថា Puresamaṇena vā pacchāsamaṇena vā សេចក្តីថា ក្នុងទីកន្លែងដែលញាតិ ឬអ្នកដែលបានបវារណាទុក និមន្តថា «សូមលោកម្ចាស់នាំភិក្ខុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះមក» ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលគេនិមន្តយ៉ាងនោះ មិនគប្បីចាត់ចែងយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ និមន្តភិក្ខុទាំងឡាយ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយអញ្ជើញមក យើងនឹងទៅក្នុងទីនោះ» ហើយធ្វើភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យជាសមណៈដើរមុន ឬជាសមណៈដើរក្រោយ ហើយទៅនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនោះគប្បីនិយាយដោយបរិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មនុស្សទាំងឡាយក្នុងស្រុកឈ្មោះឯណោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយទៅកាន់ទីនោះ បើលោកម្ចាស់ទាំងឡាយធ្វើសង្គ្រោះដល់មនុស្សទាំងនោះ នោះជាការប្រពៃណាស់» យ៉ាងនេះ ទើបគួរ។

Na āraññikaṅganti āgatāgatānaṃ ārocetuṃ harāyamānena āraññikadhutaṅgaṃ na samādātabbaṃ. Yenāpi pakatiyā samādinnaṃ, tena dutiyaṃ bhikkhuṃ gahetvā araññe aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ, na ca ekakena vatthabbaṃ. Tathā bhattaggādīsu āsanapariyante nisajjāya harāyamānena piṇḍapātikadhutaṅgampi na samādātabbaṃ. Yo pana pakatiyāva piṇḍapātiko tassa paṭisedho natthi.

ពាក្យថា Na āraññikaṅgaṃ សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកខ្មាសអៀនក្នុងការប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកហើយៗ មិនគប្បីសមាទាននូវអារញ្ញិកធុតង្គឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុណាបានសមាទានទុកជាប្រក្រតីហើយក៏ដោយ ភិក្ខុនោះគប្បីនាំយកភិក្ខុទីពីរទៅជាមួយ ហើយធ្វើឲ្យអរុណរះឡើងក្នុងព្រៃ មិនគប្បីនៅតែម្នាក់ឯងឡើយ។ ដូចគ្នានោះដែរ ភិក្ខុអ្នកខ្មាសអៀនក្នុងការអង្គុយនៅទីបំផុតនៃអាសនៈក្នុងរោងភត្តជាដើម មិនគប្បីសមាទាននូវបិណ្ឌបាតិកធុតង្គឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុណាជាអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតជាប្រក្រតីស្រាប់ហើយ ការហាមឃាត់ចំពោះភិក្ខុនោះ មិនមានឡើយ។

Na ca tappaccayāti ‘‘nīhaṭabhatto hutvā vihāreyeva nisīditvā bhuñjanto rattiyo gaṇayissāmi, gacchato me bhikkhuṃ disvā anārocentassa ratticchedo siyā’’ti iminā kāraṇena piṇḍapāto na nīharāpetabbo. Mā maṃ jāniṃsūti ‘‘mā maṃ ekabhikkhupi jānātū’’ti ca iminā ajjhāsayena vihāre sāmaṇerehi pacāpetvā bhuñjitumpi na labhati. Gāmaṃ piṇḍāya pavisitabbameva. Gilānassa pana navakammaācariyupajjhāyakiccādipasutassa vā vihāreyeva acchituṃ vaṭṭati. Sacepi gāme anekasatā bhikkhū vicaranti, na sakkā hoti ārocetuṃ, gāmakāvāsaṃ gantvā sabhāgaṭṭhāne vasituṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា Na ca tappaccayā សេចក្តីថា ភិក្ខុមិនគប្បីឲ្យគេនាំយកចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមក ដោយហេតុយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញនឹងជាអ្នកមានភត្តដែលគេនាំមកឲ្យ ហើយអង្គុយឆាន់នៅក្នុងវត្តនេះឯង រាប់រាត្រីទាំងឡាយ ព្រោះកាលបើអាត្មាអញដើរទៅ ឃើញភិក្ខុហើយមិនបានប្រាប់វត្ត រាត្រីរបស់អាត្មាអញគប្បីដាច់» ដូច្នេះឡើយ។ ពាក្យថា Mā maṃ jāniṃsu សេចក្តីថា ភិក្ខុមិនបានសូម្បីតែការឆាន់ចង្ហាន់ដែលឲ្យសាមណេរដាំស្លក្នុងវត្ត ដោយអធ្យាស្រ័យយ៉ាងនេះថា «កុំឲ្យភិក្ខុសូម្បីតែមួយអង្គដឹងថាអាត្មាអញកំពុងប្រព្រឹត្តបរិវាសឡើយ» ដូច្នេះឡើយ។ ភិក្ខុនោះត្រូវតែចូលទៅកាន់ស្រុកដើម្បីបិណ្ឌបាតជាដាច់ខាត។ ប៉ុន្តែ ចំពោះភិក្ខុឈឺ ឬភិក្ខុដែលខ្វល់ខ្វាយក្នុងនវកម្ម និងកិច្ចរបស់អាចារ្យនិងឧបជ្ឈាយ៍ជាដើម គប្បីនៅក្នុងវត្តបាន។ ទោះបីជាមានភិក្ខុជាច្រើនរយអង្គត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកក្នុងស្រុក ហើយភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រាប់វត្តបានទេ ភិក្ខុនោះគប្បីទៅកាន់អាវាសតូចក្នុងស្រុក ហើយនៅក្នុងទីកន្លែងរបស់ភិក្ខុដែលមានសង្ឃកម្មស្មើគ្នា (សភាគដ្ឋាន) ទើបគួរ។

Āgantukenāti kañci vihāraṃ gatena tattha bhikkhūnaṃ ārocetabbaṃ. Sace sabbe ekaṭṭhāne ṭhite passati, ekaṭṭhāne ṭhiteneva ārocetabbaṃ. Atha rukkhamūlādīsu visuṃ visuṃ ṭhitā honti, tattha tattha gantvā ārocetabbaṃ. Sañcicca anārocentassa ratticchedo ca hoti, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Atha vicinanto ekacce na passati, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ.

ពាក្យថា Āgantukena សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលទៅកាន់វត្តណាមួយ គប្បីប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងវត្តនោះ។ បើឃើញភិក្ខុទាំងអស់ឈរនៅក្នុងទីកន្លែងជាមួយគ្នា គប្បីឈរប្រាប់ក្នុងទីកន្លែងជាមួយគ្នានោះឯង។ បើភិក្ខុទាំងឡាយឈរនៅផ្សេងៗគ្នា នាទៀបគល់ឈើជាដើម គប្បីទៅកាន់ទីនោះៗ ហើយប្រាប់វត្ត។ កាលបើដឹងខ្លួនច្បាស់ហើយមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្ត (វត្តិភេទ) ផង។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើស្វែងរកហើយ មិនឃើញភិក្ខុខ្លះ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។

Āgantukassāti [Pg.11] attano vasanavihāraṃ āgatassāpi ekassa vā bahūnaṃ vā vuttanayeneva ārocetabbaṃ. Ratticchedavattabhedāpi cettha vuttanayeneva veditabbā. Sace āgantukā muhuttaṃ vissamitvā vā avissamitvā eva vā vihāramajjhena gacchanti, tesampi ārocetabbaṃ. Sace tassa ajānantasseva gacchanti, ayañca pana gatakāle jānāti, gantvā ārocetabbaṃ. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yepi antovihāraṃ appavisitvā upacārasīmaṃ okkamitvā gacchanti, ayañca nesaṃ chattasaddaṃ vā ukkāsitasaddaṃ vā khipitasaddaṃ vā sutvāva āgantukabhāvaṃ jānāti, gantvā ārocetabbaṃ. Gatakāle jānantenapi anubandhitvā ārocetabbameva. Sampāpuṇituṃ asakkontassa ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Yopi rattiṃyeva āgantvā rattiṃyeva gacchati, sopissa ratticchedaṃ karoti, aññātattā pana vattabhedadukkaṭaṃ natthi. Sace ajānitvāva abbhānaṃ karoti, akatameva hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Tasmā adhikā rattiyo gahetvā kātabbaṃ, ayaṃ apaṇṇakapaṭipadā.

ពាក្យថា Āgantukassa សេចក្តីថា ទោះបីជាភិក្ខុអាគន្តុកៈតែមួយអង្គ ឬច្រើនអង្គ មកកាន់វត្តដែលខ្លួនស្នាក់នៅក៏ដោយ ក៏គប្បីប្រាប់វត្តតាមវិធីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ សូម្បីតែការដាច់រាត្រី និងការទម្លាយវត្តក្នុងទីនេះ ក៏គប្បីដឹងតាមវិធីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ សម្រាកមួយស្របក់ក្តី មិនសម្រាកក្តី ហើយដើរកាត់កណ្តាលវត្តទៅ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសក៏គប្បីប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងនោះដែរ។ បើភិក្ខុទាំងនោះដើរទៅក្នុងខណៈដែលភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនដឹងខ្លួន ប៉ុន្តែភិក្ខុអ្នកបរិវាសដឹងក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះទៅផុតហើយ គប្បីតាមទៅប្រាប់វត្ត។ កាលបើមិនអាចតាមទាន់ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយណា មិនបានចូលទៅក្នុងវត្ត ប៉ុន្តែដើរកាត់តាមឧបចារសីមា ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះឮសូរសំឡេងឆត្រក្តី សំឡេងក្អកក្តី សំឡេងកណ្តាស់ក្តី របស់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយដឹងថាជាភិក្ខុអាគន្តុកៈ គប្បីទៅប្រាប់វត្ត។ ទោះបីដឹងក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះទៅផុតហើយក៏ដោយ ក៏គប្បីតាមទៅប្រាប់វត្តជាដាច់ខាត។ កាលបើមិនអាចតាមទាន់ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុណា មកក្នុងវេលាយប់ ហើយទៅវិញក្នុងវេលាយប់នោះឯង ភិក្ខុនោះក៏ធ្វើឲ្យរាត្រីរបស់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះដាច់ដែរ ប៉ុន្តែព្រោះតែមិនដឹង អាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្ត មិនមានឡើយ។ ក្នុងគម្ពីរករុន្ធី ពោលថា បើភិក្ខុមិនដឹងហើយធ្វើអព្ភានកម្ម អព្ភានកម្មនោះ ឈ្មោះថាជាកិច្ចដែលមិនបានធ្វើឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុគប្បីកាន់យករាត្រីឲ្យលើស ហើយធ្វើអព្ភានកម្ម នេះជាអបណ្ណកបដិបទា (ការប្រតិបត្តិមិនខុស)។

Nadīādīsu nāvāya gacchantampi paratīre ṭhitampi ākāsena gacchantampi pabbatatalaaraññādīsu dūre ṭhitampi bhikkhuṃ disvā sace ‘‘bhikkhū’’ti vavatthānaṃ atthi, nāvādīhi vā gantvā mahāsaddaṃ katvā vā vegena anubandhitvā vā ārocetabbaṃ, anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Sace vāyamantopi sampāpuṇituṃ vā sāvetuṃ vā na sakkoti, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Saṅghasenābhayatthero pana visayāvisayena katheti – ‘‘visaye kira anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca hoti, avisaye pana ubhayampi natthī’’ti. Karavīkatissatthero ‘‘samaṇo ayanti vavatthānameva pamāṇaṃ, sacepi avisayo hoti, vattabhedadukkaṭameva natthi, ratticchedo pana hotiyevā’’ti āha.

កាលបើឃើញភិក្ខុដែលកំពុងទៅដោយទូកក្នុងស្ទឹងជាដើមក្តី ឈរនៅត្រើយម្ខាងក្តី ទៅតាមអាកាសក្តី ឈរនៅក្នុងទីឆ្ងាយមានលើកំពូលភ្នំ និងក្នុងព្រៃជាដើមក្តី បើមានការកំណត់ដឹងច្បាស់ថា «នេះជាភិក្ខុ» គប្បីទៅដោយទូកជាដើមក្តី ធ្វើសំឡេងឲ្យខ្លាំងក្តី តាមទៅដោយល្បឿនក្តី ហើយប្រាប់វត្ត កាលបើមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើទោះជាខំប្រឹងប្រែងហើយ ក៏មិនអាចតាមទាន់ ឬមិនអាចធ្វើឲ្យឮបាន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ចំណែកព្រះសង្ឃសេនាភយត្ថេរ ពោលដោយកំណត់យកវិស័យ និងអវិស័យថា «ឮថា ក្នុងវិស័យ កាលបើមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង ចំណែកក្នុងអវិស័យ ការដាច់រាត្រី និងអាបត្តិទុក្កដទាំងពីរយ៉ាងនេះ មិនមានឡើយ» ដូច្នេះ។ ព្រះករវីកតិស្សត្ថេរ ពោលថា «ការកំណត់ដឹងច្បាស់ថា នេះជាសមណៈ នេះឯងជាប្រមាណ ទោះបីជាអវិស័យក៏ដោយ គ្រាន់តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តប៉ុណ្ណោះ ចំណែកការដាច់រាត្រី គឺត្រូវតែដាច់ជាប្រាកដ» ដូច្នេះ។

Uposatheti ‘‘uposathaṃ sampāpuṇissāmā’’ti āgantukā bhikkhū āgacchanti, iddhiyā gacchantāpi uposathabhāvaṃ ñatvā otaritvā uposathaṃ karonti, tasmā āgantukasodhanatthaṃ uposathadivase ārocetabbaṃ. Pavāraṇāyapi eseva nayo. Gilānoti gantuṃ asamattho. Dūtenāti ettha anupasampannaṃ pesetuṃ na vaṭṭati, bhikkhuṃ pesetvā ārocāpetabbaṃ.

ពាក្យថា Uposathe សេចក្តីថា ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងមកដោយគិតថា «យើងនឹងទៅឲ្យទាន់ឧបោសថ» ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយឫទ្ធិ កាលបើដឹងថាជាថ្ងៃឧបោសថ ក៏ចុះមកធ្វើឧបោសថដែរ ព្រោះហេតុនោះ ដើម្បីជម្រះភិក្ខុអាគន្តុកៈ គប្បីប្រាប់វត្តក្នុងថ្ងៃឧបោសថ។ ក្នុងថ្ងៃបវារណា ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Gilāno សេចក្តីថា ភិក្ខុដែលមិនអាចនឹងទៅបាន។ ពាក្យថា Dūtena ក្នុងទីនេះ មិនគួរចាត់អនឧបសម្បន្នឲ្យទៅឡើយ គប្បីចាត់ភិក្ខុឲ្យទៅ ហើយប្រាប់វត្ត។

Abhikkhuko [Pg.12] āvāsoti suññavihāro; yattha ekopi bhikkhu natthi, tattha vāsatthāya na gantabbaṃ. Na hi tattha vuttharattiyo gaṇanūpikā honti, pakatattena pana saddhiṃ vaṭṭati. Dasavidhantarāye pana sacepi rattiyo gaṇanūpikā na honti, antarāyato parimuccanatthāya gantabbameva. Tena vuttaṃ – ‘‘aññatra antarāyā’’ti. Nānāsaṃvāsakehi saddhiṃ vinayakammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Tesaṃ anārocanepi ratticchedo natthi, abhikkhukāvāsasadisameva hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘yatthassu bhikkhū nānāsaṃvāsakā’’ti. Sesaṃ uposathakkhandhake vuttanayameva.

ពាក្យថា Abhikkhuko āvāso សេចក្តីថា វត្តដ៏សូន្យ (គ្មានភិក្ខុ)។ វត្តណាដែលគ្មានភិក្ខុសូម្បីតែមួយអង្គ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីទៅកាន់វត្តនោះដើម្បីស្នាក់នៅឡើយ។ ព្រោះថារាត្រីទាំងឡាយដែលនៅចាំក្នុងវត្តនោះ មិនចូលទៅក្នុងការរាប់ឡើយ ប៉ុន្តែ បើទៅជាមួយភិក្ខុប្រក្រតី ទើបគួរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើមានអន្តរាយ ១០ យ៉ាង ទោះបីរាត្រីទាំងឡាយមិនចូលទៅក្នុងការរាប់ក៏ដោយ ក៏គប្បីទៅដើម្បីរួចផុតពីអន្តរាយនោះជាដាច់ខាត។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា «លើកលែងតែមានអន្តរាយ»។ ការធ្វើវិនយកម្មជាមួយភិក្ខុមានសំវាសផ្សេងគ្នា មិនគួរឡើយ។ ទោះបីមិនប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មិនមានការដាច់រាត្រីដែរ ព្រោះវត្តនោះមានសភាពដូចជាវត្តដែលគ្មានភិក្ខុដូច្នោះឯង។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា «ក្នុងអាវាសណា មានភិក្ខុទាំងឡាយជាណានាសំវាសកៈ»។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គប្បីដឹងតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងឧបោសថក្ខន្ធកៈចុះ។

81. Ekacchanne āvāsetiādīsu āvāso nāma vasanatthāya katasenāsanaṃ. Anāvāso nāma cetiyagharaṃ bodhigharaṃ sammuñjaniaṭṭako dāruaṭṭako pānīyamāḷo vaccakuṭi dvārakoṭṭhakoti evamādi. Tatiyapadena tadubhayampi gahitaṃ. Etesu yattha katthaci ekacchanne chadanato udakapatanaṭṭhānaparicchinne okāse ukkhittako vasituṃ na labhati. ‘‘Pārivāsiko pana antoāvāseyeva na labhatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘avisesena udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Kurundiyaṃ ‘‘etesu ettakesu pañcavaṇṇacchadanabaddhaṭṭhānesu pārivāsikassa ca ukkhittakassa ca pakatattena saddhiṃ udakapātena vārita’’nti vuttaṃ. Tasmā nānūpacārepi ekacchanne na vaṭṭati. Sace panettha tadahupasampannepi pakatatte paṭhamaṃ pavisitvā nipanne saṭṭhivassopi pārivāsiko pacchā pavisitvā jānanto nipajjati, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Ajānantassa ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Sace pana tasmiṃ paṭhamaṃ nipanne pacchā pakatatto pavisitvā nipajjati, pārivāsiko ca jānāti, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. No ce jānāti, ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ.

៨១. ក្នុងពាក្យថា Ekacchanne āvāse ជាដើម សេចក្តីថា ដែលហៅថា អាវាស គឺសេនាសនៈដែលគេធ្វើឡើងដើម្បីស្នាក់នៅ។ ដែលហៅថា អនាវាស គឺរោងចេតិយ រោងពោធិ៍ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស ទីតម្កល់ទឹកផឹក វច្ចកុដិ ខ្លោងទ្វារ ជាដើម។ ដោយបទទីបី ទ្រង់កាន់យកនូវទីទាំងពីរនោះឯង។ ក្នុងទីទាំងនោះ ក្នុងកន្លែងណាមួយដែលមានដំបូលតែមួយ ដែលកំណត់ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀងពីដំបូល ភិក្ខុដែលសង្ឃឧក្ខេបនីយកម្មមិនបានដើម្បីនៅឡើយ។ ចំណែកក្នុងមហាបច្ចរី ពោលថា «ភិក្ខុអ្នកបរិវាស មិនបានដើម្បីនៅក្នុងខាងក្នុងអាវាសឡើយ»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងមហាអដ្ឋកថា ពោលថា «ទ្រង់ហាមឃាត់ដោយមិនមានការប្លែកគ្នា ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀង»។ ក្នុងគម្ពីរករុន្ធី ពោលថា «ក្នុងទីទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ដែលប្រកបដោយដំបូលមានពណ៌ ៥ យ៉ាង ការនៅរួមគ្នារវាងភិក្ខុអ្នកបរិវាសក្តី ភិក្ខុដែលសង្ឃឧក្ខេបនីយកម្មក្តី ជាមួយភិក្ខុប្រក្រតី ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀង»។ ព្រោះហេតុនោះ ទោះបីជាមានឧបចារផ្សេងគ្នាក៏ដោយ បើស្ថិតនៅក្រោមដំបូលតែមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បើក្នុងទីនោះ ភិក្ខុប្រក្រតីទោះបីជាអ្នកទើបនឹងឧបសម្បទាក្នុងថ្ងៃនោះ ចូលទៅដេកមុន ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសទោះបីមានវស្សា ៦០ ចូលទៅតាមក្រោយ ដឹងខ្លួនហើយដេក រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើមិនដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះដេកមុន ហើយភិក្ខុប្រក្រតីចូលទៅដេកតាមក្រោយ ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើមិនដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។

Vuṭṭhātabbaṃ nimantetabboti tadahupasampannampi disvā vuṭṭhātabbameva; vuṭṭhāya ca ‘‘ahaṃ iminā sukhanisinno vuṭṭhāpito’’ti parammukhena na gantabbaṃ, ‘‘idaṃ ācariya-āsanaṃ, ettha nisīdathā’’ti evaṃ nimantetabboyeva. Navakena pana ‘‘mahātheraṃ obaddhaṃ karomī’’ti pārivāsikattherassa santikaṃ na gantabbaṃ. Ekāsaneti samānavassikāsane mañce vā pīṭhe vā. Na chamāyaṃ nisinneti pakatatte bhūmiyaṃ nisinne itarena antamaso tiṇasanthārepi uccatare vālikātalepi vā na nisīditabbaṃ, dvādasahatthaṃ pana upacāraṃ [Pg.13] muñcitvā nisīdituṃ vaṭṭati. Ekacaṅkameti sahāyena viya saddhiṃ caṅkamanto ekasmiṃ caṅkame.

ពាក្យថា Vuṭṭhātabbaṃ nimantetabbaṃ សេចក្តីថា ទោះបីឃើញភិក្ខុប្រក្រតីដែលទើបនឹងឧបសម្បទាក្នុងថ្ងៃនោះ ក៏ត្រូវតែក្រោកឈរឡើងជាដាច់ខាត។ កាលបើក្រោកឈរឡើងហើយ មិនគប្បីបែរខ្នងដើរចេញទៅ ដោយគិតថា «អាត្មាអញកំពុងអង្គុយជាសុខ ត្រូវបានភិក្ខុនេះធ្វើឲ្យក្រោកឡើងហើយ» ដូច្នេះឡើយ គប្បីនិមន្តយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ នេះជាអាសនៈ សូមលោកម្ចាស់គង់ក្នុងទីនេះចុះ» ដូច្នេះជាដាច់ខាត។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុខ្ចីមិនគប្បីចូលទៅជិតភិក្ខុថេរៈអ្នកបរិវាស ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើការរំខានដល់ព្រះមហាថេរ» ឡើយ។ ពាក្យថា Ekāsane សេចក្តីថា លើគ្រែក្តី លើតាំងក្តី ដែលជាអាសនៈសម្រាប់ភិក្ខុមានវស្សាស្មើគ្នា។ ពាក្យថា Na chamāyaṃ nisinne សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីអង្គុយលើផែនដី ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីអង្គុយលើកម្រាលស្មៅក្តី លើទីធ្លាខ្សាច់ក្តី ដែលខ្ពស់ជាង សូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ ប៉ុន្តែ គប្បីវៀរចាកឧបចារ ១២ ហត្ថ ហើយអង្គុយ ទើបគួរ។ ពាក្យថា Ekacaṅkame សេចក្តីថា ដើរចង្ក្រមក្នុងចង្ក្រមជាមួយគ្នា ដូចជាដើរជាមួយមិត្តសម្លាញ់ដូច្នោះ។

Chamāyaṃ caṅkamantanti chamāyaṃ caṅkamante, ayameva vā pāṭho. Ayaṃ panettha attho – akataparicchedāya bhūmiyā caṅkamante paricchedaṃ katvā vālikaṃ ākiritvā ālambanaṃ yojetvā katacaṅkame nīcepi na caṅkamitabbaṃ, ko pana vādo iṭṭhakācayasampanne vedikāparikkhitteti! Sace pana pākāraparikkhitto hoti dvārakoṭṭhakayutto pabbatantaravanantaragumbantaresu vā suppaṭicchanno, tādise caṅkame caṅkamituṃ vaṭṭati. Appaṭicchannepi upacāraṃ muñcitvā vaṭṭati.

ពាក្យថា Chamāyaṃ caṅkamantaṃ សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីដើរចង្ក្រមលើផែនដី ម្យ៉ាងទៀត នេះជាបាឋៈពិតប្រាកដ។ សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងទីនេះថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីដើរចង្ក្រមលើផែនដីដែលមិនបានកំណត់ភាគ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីដើរចង្ក្រម សូម្បីតែក្នុងចង្ក្រមដ៏ទាប ដែលគេបានកំណត់ភាគ រាយខ្សាច់ និងធ្វើបង្កាន់ដៃសម្រាប់តោងឡើយ នឹងបាច់និយាយទៅថ្វី ដល់ចង្ក្រមដែលក្រាលដោយឥដ្ឋ និងព័ទ្ធជុំវិញដោយរបងនោះ! ប៉ុន្តែ បើចង្ក្រមនោះព័ទ្ធជុំវិញដោយកំផែង ប្រកបដោយខ្លោងទ្វារ ឬបិទបាំងជិតល្អក្នុងចន្លោះភ្នំ ចន្លោះព្រៃ និងចន្លោះគុម្ពឈើ គប្បីដើរចង្ក្រមក្នុងចង្ក្រមបែបនោះបាន។ ទោះបីជាក្នុងចង្ក្រមដែលមិនបិទបាំង បើវៀរចាកឧបចារ ហើយដើរចង្ក្រម ក៏គួរដែរ។

Vuḍḍhatarenāti ettha sace vuḍḍhatare pārivāsike paṭhamaṃ nipanne itaro jānanto pacchā nipajjati, ratticchedo cassa hoti vattabhede ca dukkaṭaṃ. Vuḍḍhatarassa pana ratticchedova na vattabhedadukkaṭaṃ. Ajānitvā nipajjati, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Atha navakapārivāsike paṭhamaṃ nipanne vuḍḍhataro pacchā nipajjati, navako ca jānāti, ratti cassa chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ hoti. Vuḍḍhatarassa ratticchedova na vattabhedo. No ce jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, vuḍḍhatarassa ratticchedova itarassa vattabhedopīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Dve pārivāsikā samavassā, eko paṭhamaṃ nipanno, eko jānantova pacchā nipajjati, ratti ca chijjati, vattabhede ca dukkaṭaṃ. Paṭhamaṃ nipannassa ratticchedova na vattabhedo. Sace pacchā nipajjantopi na jānāti, dvinnampi vattabhedo natthi, ratticchedo pana hoti. Sace dvepi apacchāpurimaṃ nipajjanti, dvinnampi ratticchedoyeva, na vattabhedo. Sace hi dve pārivāsikā ekato vaseyyuṃ, te aññamaññassa ajjhācāraṃ ñatvā agāravā vā vippaṭisārino vā hutvā pāpiṭṭhataraṃ vā āpattiṃ āpajjeyyuṃ vibbhameyyuṃ vā, tasmā nesaṃ sahaseyyā sabbappakārena paṭikkhittā. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ. Mūlāyapaṭikassanārahādayo cettha pārivāsikānaṃ pakatattaṭṭhāne ṭhitāti veditabbā.

ក្នុងពាក្យថា Vuḍḍhatarena នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែលមានវស្សាចាស់ជាង ដេកមុន ភិក្ខុមួយរូបទៀត (ដែលខ្ចីជាង) ដឹងខ្លួនហើយដេកតាមក្រោយ ការដាច់រាត្រីផង អាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័តផង រមែងមានដល់ភិក្ខុ (ខ្ចីជាង) នោះ។ ចំណែកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើដេកដោយមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែលខ្ចីជាង ដេកមុន ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ដេកតាមក្រោយ ហើយភិក្ខុខ្ចីជាងដឹងខ្លួន រាត្រីរបស់ភិក្ខុខ្ចីជាងនោះរមែងដាច់ និងមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងពីររូបដេកមិនមុនមិនក្រោយគ្នា (ដេកព្រមគ្នា) ការដាច់រាត្រីរមែងមានដល់ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ចំណែកការដាច់វ័តក៏រមែងមានដល់ភិក្ខុមួយរូបទៀត (ដែលខ្ចីជាង) ដូចនេះ មានសម្តែងទុកក្នុងកុរុន្ទី។ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសពីររូបមានវស្សាស្មើគ្នា រូបមួយដេកមុន រូបមួយទៀតដឹងខ្លួនហើយដេកតាមក្រោយ រាត្រីរមែងដាច់ និងមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលដេកមុន មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុដែលដេកតាមក្រោយមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងពីររូបដេកមិនមុនមិនក្រោយគ្នា (ដេកព្រមគ្នា) ការដាច់រាត្រីរមែងមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ព្រោះថា ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសពីររូបស្នាក់នៅជាមួយគ្នា ភិក្ខុទាំងនោះដឹងនូវការល្មើសវិន័យរបស់គ្នាណាមួយហើយ ក៏ក្លាយជាអ្នកមិនគោរព ឬជាអ្នកក្តៅក្រហាយចិត្ត រួចហើយក៏ត្រូវអាបត្តិដែលអាក្រក់ក្រៃលែងជាងនោះទៅទៀត ឬក៏សឹកចេញទៅ ហេតុនោះ ការដេករួមគ្នា (សហសេយ្យា) របស់ភិក្ខុទាំងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ដោយគ្រប់ប្រការ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គួរជ្រាបតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយមានភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមជាដើម គួរជ្រាបថា ស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសទាំងឡាយ។

Pārivāsikacatuttho ce, bhikkhave, parivāsanti ettha pārivāsikaṃ catutthaṃ katvā aññassa parivāsadānādīni kātuṃ na vaṭṭati. Etesvevāyaṃ gaṇapūrako [Pg.14] na hoti, sesasaṅghakammesu hoti. Gaṇe pana appahonte vattaṃ nikkhipāpetvā gaṇapūrako kātabboti.

ក្នុងពាក្យថា Pārivāsikacatuttho ce, bhikkhave, parivāsa នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ ការធ្វើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសឱ្យជាគម្រប់ ៤ រូប ហើយឱ្យបរិវាសជាដើមដល់ភិក្ខុដទៃ មិនគួរធ្វើឡើយ។ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនេះ មិនមែនជាអ្នកបំពេញគណៈ (គណបូរណៈ) ក្នុងកម្មទាំងឡាយមានការឱ្យបរិវាសជាដើមនេះឡើយ ប៉ុន្តែក្នុងសង្ឃកម្មដែលនៅសល់ រមែងជាអ្នកបំពេញគណៈបាន។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើគណៈ (ភិក្ខុ ៤ រូប) មិនគ្រប់គ្រាន់ គួរតែឱ្យភិក្ខុនោះដាក់វ័តសិន ហើយសឹមធ្វើជាអ្នកបំពេញគណៈចុះ។

83. Imaṃ pana vattakathaṃ sutvā vinayadharaupālittherassa rahogatassa evaṃ parivitakko udapādi – ‘‘bhagavatā bahu pārivāsikavattaṃ paññattaṃ, katihi nu kho ettha kāraṇehi ratticchedo hotī’’ti! So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā tamatthaṃ pucchi. Bhagavā cassa byākāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho āyasmā upāli…pe… ratticchedā’’ti. Tattha sahavāsoti yvāyaṃ pakatattena bhikkhunā saddhiṃ ekacchannetiādinā nayena vutto ekato vāso. Vippavāsoti ekakasseva vāso. Anārocanāti āgantukādīnaṃ anārocanā. Etesu tīsu ekekena kāraṇena ratticchedo hoti.

៨៣. ម្យ៉ាងទៀត កាលដែលបានស្តាប់នូវវត្សកថានេះហើយ សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងដល់ព្រះឧបាលិត្ថេរជាវិន័យធរ ដែលនៅក្នុងទីស្ងាត់ថា «ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បញ្ញត្តវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសទុកជាច្រើន តើការដាច់រាត្រីក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនេះ រមែងមានដោយហេតុប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?»។ ព្រះឧបាលិត្ថេរនោះ ក៏បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយទូលសួរនូវសេចក្តីនោះ។ ព្រះមានព្រះភាគក៏ទ្រង់ដោះស្រាយដល់ព្រះឧបាលិត្ថេរនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយពោលថា «Atha kho āyasmā upāli...pe... ratticchedā» (លំដាប់នោះឯង ព្រះឧបាលិមានអាយុ...ល... ការដាច់រាត្រីទាំងឡាយ)។ ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា សហវាសៈ (ការនៅរួមគ្នា) បានដល់ ការនៅរួមគ្នាតែមួយជាមួយភិក្ខុជាប្រក្រតត្តៈ តាមន័យដែលបានពោលទុកជាដើមថា នៅក្នុងដំបូលជាមួយគ្នា។ ពាក្យថា វិប្បវាសៈ (ការនៅប្រាសប្រាស) បានដល់ ការនៅតែមួយរូបឯង (ដោយគ្មានប្រក្រតត្តភិក្ខុនៅជាមួយ)។ ពាក្យថា អនារោចនា (ការមិនប្រាប់) បានដល់ ការមិនប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយមានអាគន្តុកភិក្ខុជាដើម។ ក្នុងហេតុទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ដោយហេតុណាមួយ ក៏រមែងនាំឱ្យមានការដាច់រាត្រី។

84. Na sakkontīti saṅghassa mahantatāya tattha tattha gantvā sabbesaṃ ārocetuṃ asakkontā sodhetuṃ na sakkonti. Parivāsaṃ nikkhipāmi, vattaṃ nikkhipāmīti imesu dvīsu padesu ekenāpi nikkhittova hoti parivāso; dvīhi sunikkhittoyeva. Samādānepi eseva nayo. Evaṃ vattaṃ samādiyitvā parivutthaparivāsassa mānattaṃ gaṇhato puna vattasamādānakiccaṃ natthi, samādinnavattoyeva hesa tasmāssa chārattaṃ mānattaṃ dātabbaṃ, ciṇṇamānatto abbhetabbo. Evaṃ anāpattiko hutvā suddhante patiṭṭhito tisso sikkhā pūretvā dukkhassantaṃ karissatīti.

៨៤. ពាក្យថា Na sakkonti (មិនអាច) សេចក្តីថា ព្រោះតែសង្ឃមានចំនួនច្រើន ភិក្ខុទាំងឡាយមិនអាចទៅកាន់ទីនោះៗ ដើម្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងអស់បាន ទើបមិនអាចជម្រះ (បរិវាស) បាន។ ក្នុងពាក្យទាំងពីរគឺ «Parivāsaṃ nikkhipāmi» (តថាគតសុំដាក់បរិវាស) និង «Vattaṃ nikkhipāmi» (តថាគតសុំដាក់វ័ត) នេះ សូម្បីតែពោលត្រឹមតែមួយម៉ាត់ ក៏ឈ្មោះថាបានដាក់បរិវាសហើយដែរ បើពោលទាំងពីរម៉ាត់ ឈ្មោះថាបានដាក់ដោយប្រពៃហើយ។ សូម្បីក្នុងការសមាទាន ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ភិក្ខុដែលបានសមាទានវ័តយ៉ាងនេះ ហើយបាននៅគ្រប់បរិវាសរួចហើយ កាលដែលនឹងទទួលនូវមានត្ត មិនបាច់ធ្វើកិច្ចសមាទានវ័តម្តងទៀតឡើយ ព្រោះភិក្ខុនោះជាអ្នកមានវ័តសមាទានរួចហើយ ហេតុនោះ សង្ឃគប្បីឱ្យមានត្តអស់ ៦ រាត្រីដល់ភិក្ខុនោះ ភិក្ខុដែលបានប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយ គប្បីសង្ឃអព្ភាន (ហៅចូលពួក)។ ភិក្ខុនោះកាលបើជាអ្នកមិនមានអាបត្តិ ស្ថិតនៅក្នុងចំណែកដ៏បរិសុទ្ធយ៉ាងនេះហើយ ពេញលេញក្នុងសិក្ខាទាំង ៣ ហើយ នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ដូចនេះឯង។

Pārivāsikavattakathā niṭṭhitā.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាស ចប់ហើយ។

Mūlāyapaṭikassanārahavattakathā

វត្សកថារបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម

86. Mūlāyapaṭikassanārahā bhikkhū sādiyanti pakatattānanti ṭhapetvā navakataraṃ mūlāyapaṭikassanārahaṃ avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampi. Imesañhi pārivāsikamūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattācārikabbhānārahānaṃ pañcannaṃ ṭhapetvā attano attano navakataraṃ, sesā sabbe pakatattā eva. Kasmā? Mithu yathāvuḍḍhaṃ abhivādanādīnaṃ anuññātattā. Tena vuttaṃ – ‘‘avasesānaṃ antamaso pārivāsikādīnampī’’ti. Mūlāyapaṭikassanārahādilakkhaṇaṃ pana nesaṃ parato [Pg.15] āvibhavissati. Sesamettha ito paresu ca mānattārahādivattesu pārivāsikavatte vuttanayeneva veditabbaṃ.

៨៦. ក្នុងពាក្យថា Mūlāyapaṭikassanārahā bhikkhū sādiyanti pakatattānaṃ នេះ សេចក្តីថា លើកលែងតែភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមដែលមានវស្សាខ្ចីជាងចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម (ក៏ឈ្មោះថាជាប្រក្រតត្តភិក្ខុដែរ)។ ព្រោះថា ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំង ៥ ពួកនេះ គឺ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាស ១ ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម ១ ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត ១ ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ១ ភិក្ខុគួរដល់អព្ភាន ១ លើកលែងតែភិក្ខុដែលមានវស្សាខ្ចីជាងខ្លួនចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងអស់ សុទ្ធតែជាប្រក្រតត្តភិក្ខុពិតប្រាកដ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតការសំពះជាដើមទៅតាមលំដាប់វស្សាចាស់ខ្ចីចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំព្រះករុណាពោលថា «ភិក្ខុដែលនៅសល់ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម»។ ចំណែកឯលក្ខណៈរបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមជាដើមរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ នឹងមានប្រាកដច្បាស់ក្នុងខាងមុខ (ក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ)។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ និងក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុគួរដល់មានត្តជាដើមបន្ទាប់ពីនេះ គួរជ្រាបតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនោះឯង។

87. Mūlāyapaṭikassanārahacatuttho cetiādīsupi yatheva pārivāsiko; evaṃ etepi etesu vinayakammesu gaṇapūrakā na honti, sesasaṅghakammesu honti.

៨៧. សូម្បីក្នុងពាក្យជាដើមថា Mūlāyapaṭikassanārahacatuttho ca នេះ ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ក៏មិនមែនជាអ្នកបំពេញគណៈក្នុងវិន័យកម្មទាំងឡាយនេះឡើយ ដូចគ្នានឹងភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែរ ប៉ុន្តែក្នុងសង្ឃកម្មដែលនៅសល់ រមែងជាអ្នកបំពេញគណៈបាន។

Mūlāyapaṭikassanārahavattakathā niṭṭhitā.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម ចប់ហើយ។

Mānattacārikavattakathā

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត

90. Mānattacārikassa vattesu ‘‘devasikaṃ ārocetabba’’nti viseso.

៩០. ក្នុងវ័តទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត មានសេចក្តីប្លែកគ្នាត្រង់ពាក្យថា «ត្រូវប្រាប់រាល់ថ្ងៃ»។

92. Ratticchedesu ūne gaṇeti ettha gaṇoti cattāro vā atirekā vā; tasmā sacepi tīhi bhikkhūhi saddhiṃ vasati, ratticchedo hotiyeva. Mānattanikkhepasamādānesu vuttasadisova vinicchayo. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

៩២. ក្នុងអធិករណ៍ស្តីពីការដាច់រាត្រី ត្រង់ពាក្យថា Ūne gaṇe នេះ ពាក្យថា គណៈ បានដល់ ភិក្ខុ ៤ រូប ឬច្រើនជាងនោះ ហេតុនោះ សូម្បីតែភិក្ខុនោះស្នាក់នៅជាមួយភិក្ខុ ៣ រូប ក៏រមែងមានការដាច់រាត្រីពិតប្រាកដ។ សេចក្តីសម្រេចក្នុងការដាក់មានត្ត និងការសមាទានមានត្ត ក៏មានសេចក្តីដូចគ្នាទៅនឹងសេចក្តីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

Mānattacārikavattakathā niṭṭhitā.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ចប់ហើយ។

Pārivāsikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ការអធិប្បាយបរិវាសិកខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

3. Samuccayakkhandhakaṃ

៣. សមុច្ចយខន្ធកៈ

Sukkavissaṭṭhikathā

សុក្កវិសដ្ឋិកថា

97. Samuccayakkhandhake [Pg.16] – chārattaṃ mānattanti ettha catubbidhaṃ mānattaṃ – appaṭicchannamānattaṃ, paṭicchannamānattaṃ, pakkhamānattaṃ, samodhānamānattanti. Tattha appaṭicchannamānattaṃ nāma – yaṃ appaṭicchannāya āpattiyā parivāsaṃ adatvā kevalaṃ āpattiṃ āpannabhāveneva mānattārahassa mānattaṃ diyyati. Paṭicchannamānattaṃ nāma – yaṃ paṭicchannāya āpattiyā parivutthaparivāsassa diyyati. Pakkhamānattaṃ nāma – yaṃ paṭicchannāya vā appaṭicchannāya vā āpattiyā addhamāsaṃ bhikkhunīnaṃ diyyati. Samodhānamānattaṃ nāma – yaṃ odhāya ekato katvā diyyati. Tesu idaṃ ‘‘appaṭicchannāya chārattaṃ mānatta’’nti vacanato ‘‘appaṭicchannamānatta’’nti veditabbaṃ. Taṃ dentena sace ekaṃ āpattiṃ āpanno hoti, idha vuttanayena dātabbaṃ. Sace dve vā tisso vā tatuttariṃ vā āpanno, yatheva ‘‘ekaṃ āpatti’’nti vuttaṃ; evaṃ ‘‘dve āpattiyo, tisso āpattiyo’’ti vattabbaṃ. Tatuttari pana sacepi sataṃ vā sahassaṃ vā hoti, ‘‘sambahulā’’ti vattabbaṃ. Nānāvatthukāyopi ekato katvā dātabbā, tāsaṃ dānavidhiṃ parivāsadāne kathayissāma.

៩៧. ក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ ត្រង់ពាក្យថា Chārattaṃ mānattaṃ នេះ មានមានត្ត ៤ យ៉ាង គឺ អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត ១ បដិច្ឆន្នមានត្ត ១ បក្ខមានត្ត ១ សមោធានមានត្ត ១។ ក្នុងមានត្តទាំង ៤ នោះ ដែលហៅថា អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត ដោយគ្រាន់តែត្រូវអាបត្តិប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបានឱ្យបរិវាស ព្រោះអាបត្តិដែលមិនបានបិទបាំង។ ដែលហៅថា បដិច្ឆន្នមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុដែលបាននៅគ្រប់បរិវាសរួចហើយ ព្រោះអាបត្តិដែលបានបិទបាំង។ ដែលហៅថា បក្ខមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយអស់កន្លះខែ ព្រោះអាបត្តិដែលបានបិទបាំងក្តី មិនបានបិទបាំងក្តី។ ដែលហៅថា សមោធានមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃប្រមូលអាបត្តិបញ្ចូលគ្នាជាតែមួយហើយឱ្យ។ ក្នុងមានត្តទាំងនោះ មានត្តនេះ គួរជ្រាបថាជា «អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត» ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «Chārattaṃ mānattaṃ appaṭicchannāya» (មានត្តអស់ ៦ រាត្រី ព្រោះអាបត្តិមិនបានបិទបាំង)។ កាលដែលសង្ឃនឹងឱ្យមានត្តនោះ ប្រសិនបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិមួយ គប្បីឱ្យតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងទីនេះ។ ប្រសិនបើត្រូវអាបត្តិពីរ ឬបី ឬលើសពីនោះ កាលបើពោលថា «Ekaṃ āpattiṃ» (ត្រូវអាបត្តិមួយ) យ៉ាងណា គប្បីពោលថា «Dve āpattiyo» (ត្រូវអាបត្តិពីរ) ឬ «Tisso āpattiyo» (ត្រូវអាបត្តិបី) យ៉ាងនោះដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអាបត្តិដែលលើសពីនោះ សូម្បីតែត្រូវអាបត្តិមួយរយ ឬមួយពាន់ ក៏គប្បីពោលថា «Sambahulā» (ត្រូវអាបត្តិច្រើន)។ សូម្បីតែអាបត្តិដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា ក៏គប្បីប្រមូលបញ្ចូលគ្នាជាតែមួយហើយឱ្យ វិធីនៃការឱ្យអាបត្តិទាំងនោះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងពោលក្នុងកថាស្ដីពីការឱ្យបរិវាស។

Evaṃ āpattivasena kammavācaṃ katvā dinne mānatte ‘‘evametaṃ dhārayāmī’’ti kammavācāpariyosāne māḷakasīmāyameva ‘‘mānattaṃ samādiyāmi, vattaṃ samādiyāmī’’ti vuttanayena vattaṃ samādātabbaṃ. Vattaṃ samādiyitvā tattheva saṅghassa ārocetabbaṃ, ārocentena ca evaṃ ārocetabbaṃ –

កាលបើបានសូត្រកម្មវាចាតាមចំណែកនៃអាបត្តិយ៉ាងនេះ ហើយឱ្យមានត្តរួចហើយ ក្នុងពេលចប់កម្មវាចាថា «Evametaṃ dhārayāmi» (តថាគតសុំចាំទុកនូវសេចក្តីនេះយ៉ាងនេះ) ភិក្ខុនោះគប្បីសមាទានវ័តក្នុងបរិវេណនៃសីមា (មាលកសីមា) នោះឯង តាមន័យដែលបានពោលហើយថា «Mānattaṃ samādiyāmi, vattaṃ samādiyāmi» (តថាគតសុំសមាទាននូវមានត្ត សុំសមាទាននូវវ័ត)។ លុះសមាទានវ័តរួចហើយ គប្បីប្រាប់ដល់សង្ឃក្នុងទីនោះឯង កាលដែលនឹងប្រាប់ គប្បីប្រាប់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiṃ appaṭicchannaṃ, sohaṃ saṅghaṃ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā appaṭicchannāya chārattaṃ mānattaṃ yāciṃ, tassa me saṅgho ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā appaṭicchannāya chārattaṃ mānattaṃ adāsi. Sohaṃ mānattaṃ carāmi, vedayāmahaṃ, bhante ‘vedayatī’ti maṃ saṅgho dhāretū’’ti.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមមានត្តអស់ ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឱ្យមានត្តអស់ ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាសុំប្រាប់ (ឱ្យទ្រង់ជ្រាប) សូមព្រះសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត ដូចនេះ»

Imañca pana atthaṃ gahetvā yāya kāyaci bhāsāya ārocetuṃ vaṭṭatiyeva. Ārocetvā sace nikkhipitukāmo, vuttanayeneva saṅghamajjhe [Pg.17] nikkhipitabbaṃ. Māḷakato bhikkhūsu nikkhantesu ekassapi santike nikkhipituṃ vaṭṭati. Māḷakato nikkhamitvā satiṃ paṭilabhantena sahagacchantassa santike nikkhipitabbaṃ. Sace sopi pakkanto, aññassa yassa māḷake nārocitaṃ, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ. Ārocentena pana avasāne ‘‘vedayatīti maṃ āyasmā dhāretū’’ti vattabbaṃ. Dvinnaṃ ārocentena ‘‘āyasmantā dhārentū’’ti, tiṇṇaṃ ārocentena ‘‘āyasmanto dhārentū’’ti vattabbaṃ. Nikkhittakālato paṭṭhāya pakatattaṭṭhāne tiṭṭhati.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុយកសេចក្តីនេះជាគោល ហើយប្រាប់ដោយភាសាណាមួយ ក៏គួរពិតប្រាកដ។ លុះប្រាប់រួចហើយ ប្រសិនបើចង់ដាក់វ័ត គប្បីដាក់ក្នុងកណ្តាលសង្ឃតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ សូម្បីតែដាក់ក្នុងសំណាក់ភិក្ខុមួយរូប ក៏គួរដែរ។ ភិក្ខុដែលចេញពីមាលកសីមាហើយ នឹកឃើញឡើងវិញ (ចង់ដាក់វ័ត) គប្បីដាក់ក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលដើរទៅជាមួយគ្នា។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះចៀសចេញទៅបាត់ហើយ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុដទៃណាមួយដែលខ្លួនមិនទាន់បានប្រាប់ក្នុងមាលកសីមា ហើយសឹមដាក់ចុះ។ ចំណែកភិក្ខុកាលដែលនឹងប្រាប់ ក្នុងពេលចុងក្រោយ គប្បីពោលថា «Vedayatīti maṃ āyasmā dhāretu» (សូមលោកមានអាយុចាំទុកនូវខ្ញុំថា ជាអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត)។ បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុពីររូប គប្បីពោលថា «Āyasmantā dhārentu» (សូមលោកមានអាយុទាំងពីរចាំទុក) បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុបីរូប គប្បីពោលថា «Āyasmanto dhārentu» (សូមលោកមានអាយុទាំងឡាយចាំទុក)។ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានដាក់វ័តរួចហើយ ភិក្ខុនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុវិញ។

Sace appabhikkhuko vihāro hoti, sabhāgā bhikkhū vasanti, vattaṃ anikkhipitvā antovihāreyeva rattiyo gaṇetabbā. Atha na sakkā sodhetuṃ, vuttanayeneva vattaṃ nikkhipitvā paccūsasamaye catūhi pañcahi vā bhikkhūhi saddhiṃ parikkhittassa vihārassa parikkhepato, aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkamitvā mahāmaggato okkamma gumbena vā vatiyā vā paṭicchannaṭṭhāne nisīditabbaṃ. Antoaruṇeyeva vuttanayena vattaṃ samādiyitvā ārocetabbaṃ. Sace añño koci bhikkhu kenacideva karaṇīyena taṃ ṭhānaṃ āgacchati, sace esa taṃ passati, saddaṃ vāssa suṇāti, ārocetabbaṃ. Anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedo ca.

ប្រសិនបើវត្តមានភិក្ខុតិច ហើយមានភិក្ខុជាសភាគ (ត្រូវអាបត្តិដូចគ្នា) ស្នាក់នៅជាមួយ ភិក្ខុនោះមិនបាច់ដាក់វ័តឡើយ គប្បីរាប់រាត្រីនៅក្នុងវត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើមិនអាចជម្រះបាន គប្បីដាក់វ័តតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ហើយក្នុងវេលាជិតភ្លឺ គប្បីទៅជាមួយភិក្ខុ ៤ ឬ ៥ រូប ហើយឆ្លងឱ្យហួសពីរបងវត្ត (ចំពោះវត្តដែលមានរបងព័ទ្ធជុំវិញ) ឬឆ្លងឱ្យហួសពីចម្ងាយពីរចោលដីកំប៉ែត (ចំពោះវត្តដែលគ្មានរបងព័ទ្ធជុំវិញ) វាងចេញពីផ្លូវធំ ហើយអង្គុយក្នុងទីកំបាំងដោយគុម្ពឈើ ឬរបង។ ក្នុងវេលាមុនអរុណរះ គប្បីសមាទានវ័តតាមន័យដែលបានពោលហើយ ហើយប្រាប់ (ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ)។ ប្រសិនបើមានភិក្ខុដទៃណាមួយ ដើរមកកាន់ទីនោះដោយកិច្ចការណាមួយ ប្រសិនបើភិក្ខុនេះឃើញភិក្ខុនោះ ឬបានឮសំឡេងរបស់ភិក្ខុនោះ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនោះ។ បើមិនប្រាប់ទេ រមែងមានការដាច់រាត្រីផង និងការដាច់វ័តផង។

Atha dvādasahatthaṃ upacāraṃ okkamitvā ajānantasseva gacchati, ratticchedo hoti eva, vattabhedo pana natthi. Ārocitakālato paṭṭhāya ca ekaṃ bhikkhuṃ ṭhapetvā sesehi sati karaṇīye gantumpi vaṭṭati. Aruṇe uṭṭhite tassa bhikkhussa santike vattaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace sopi kenaci kammena purearuṇeyeva gacchati, aññaṃ vihārato nikkhantaṃ vā āgantukaṃ vā yaṃ paṭhamaṃ passati, tassa santike ārocetvā vattaṃ nikkhipitabbaṃ. Ayañca yasmā gaṇassa ārocetvā bhikkhūnañca atthibhāvaṃ sallakkhetvāva vasi, tenassa ūne gaṇe caraṇadoso vā vippavāso vā na hoti. Sace na kañci passati, vihāraṃ gantvā attanā saddhiṃ gatabhikkhūsu ekassa santike nikkhipitabbanti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘yaṃ paṭhamaṃ passati, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ; ayaṃ nikkhittavattassa parihāro’’ti āha.

ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុដើរទៅហួសឧបចារៈ ១២ ហត្ថ ទាំងដែលខ្លួនមិនដឹងសោះ ការដាច់រាត្រីរមែងមានជាប្រាកដ ប៉ុន្តែការដាច់វ័តរមែងមិនមានឡើយ។ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានប្រាប់វ័តហើយ វៀរលែងភិក្ខុមួយរូបទុក ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងឡាយ កាលបើមានកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ ទោះបីជាដើរទៅក៏គួរ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ត្រូវដាក់ចុះនូវវ័តក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះ (ដែលនៅសល់) ដើរទៅមុនអរុណរះដោយសារកិច្ចការណាមួយ ភិក្ខុដទៃដែលចេញពីវត្តក្តី ឬជាភិក្ខុអាគន្តុកៈក្តី ដែលខ្លួនជួបប្រទះមុនគេ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុនោះហើយដាក់ចុះនូវវ័ត។ ក៏ព្រោះតែភិក្ខុ (អ្នកដើរមានត្ត) នេះ បានប្រាប់ដល់គណៈ និងបានកំណត់ដឹងនូវភាពមាននៅនៃភិក្ខុទាំងឡាយហើយទើបនៅ ហេតុនោះ ទោសនៃការប្រព្រឹត្តក្តី ឬការនៅប្រាសក្តី ក្នុងគណៈដែលមានចំនួនថយចុះ (តិចជាង ៤ រូប) រមែងមិនមានដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ប្រសិនបើមិនជួបប្រទះភិក្ខុណាមួយឡើយ ត្រូវទៅកាន់វត្ត ហើយដាក់ចុះនូវវ័តក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុមួយរូប ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅជាមួយខ្លួន ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលយ៉ាងនេះ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ជួបប្រទះភិក្ខុណាជាដំបូង ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយដាក់ចុះនូវវ័ត នេះជាការរក្សានូវភិក្ខុអ្នកដាក់ចុះនូវវ័តហើយ»។

Evaṃ chārattaṃ mānattaṃ akhaṇḍaṃ caritvā yattha siyā vīsatigaṇo bhikkhusaṅgho, tattha so bhikkhu abbhetabbo. Abbhentehi ca paṭhamaṃ abbhānāraho [Pg.18] kātabbo. Ayañhi nikkhittavattattā pakatattaṭṭhāne ṭhito, pakatattassa ca abbhānaṃ kātuṃ na vaṭṭati, tasmā vattaṃ samādāpetabbo. Vatte samādinne abbhānāraho hoti. Tenāpi vattaṃ samādiyitvā ārocetvā abbhānaṃ yācitabbaṃ. Anikkhittavattassa puna vattasamādānakiccaṃ natthi. So hi chārattātikkameneva abbhānāraho hoti, tasmā so abbhetabbo. Tatra yvāyaṃ ‘‘evañca pana, bhikkhave, abbhetabbo’’ti pāḷiyaṃyeva abbhānavidhi vutto, ayañca ekāpattivasena vutto. Sace pana dve tisso sambahulā vā ekavatthukā vā nānāvatthukā vā āpattiyo honti, tāsaṃ vasena kammavācā kātabbā. Evaṃ appaṭicchannamānattaṃ dātabbaṃ. Paṭicchannamānattaṃ pana yasmā paṭicchannāya āpattiyā parivutthaparivāsassa dātabbaṃ hoti, tasmā naṃ parivāsakathāyaṃyeva kathayissāma.

កាលបើបានប្រព្រឹត្តមានត្តអស់ ៦ រាត្រី មិនឲ្យដាច់មិនឲ្យធ្លាយយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងសីមាណាដែលមានភិក្ខុសង្ឃជាគណៈ ២០ រូប គង់នៅ ក្នុងសីមានោះ ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភាន (ស្រង់ចេញពីអាបត្តិ)។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងអព្ភាន ជាដំបូង ត្រូវធ្វើភិក្ខុនោះឲ្យជាអ្នកគួរដល់អព្ភានជាមុនសិន។ ព្រោះថា ភិក្ខុនេះ ដោយសារតែខ្លួនបានដាក់ចុះនូវវ័តហើយ ទើបឋិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ហើយការធ្វើអព្ភានដល់ប្រក្រតត្តភិក្ខុ រមែងមិនគួរឡើយ ហេតុនោះ ត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសមាទានវ័តឡើងវិញ។ កាលបើបានសមាទានវ័តហើយ ទើបជាអ្នកគួរដល់អព្ភាន។ ភិក្ខុនោះសូម្បីសមាទានវ័តហើយ ប្រាប់ហើយ ត្រូវសូមអព្ភាន។ ចំណែកភិក្ខុដែលមិនបានដាក់ចុះនូវវ័ត កិច្ចក្នុងការសមាទានវ័តជាថ្មី រមែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះថា ភិក្ខុនោះ គ្រាន់តែល่วงហួស ៦ រាត្រីទៅ ក៏ជាអ្នកគួរដល់អព្ភានតែម្តង ហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភាន។ ក្នុងពាក្យនោះ វិធីអព្ភានណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងព្រះបាលីថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភានយ៉ាងនេះ» វិធីអព្ភាននេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬច្រើនក្តី ដែលមានវត្ថុដូចគ្នាក្តី មានវត្ថុផ្សេងគ្នាក្តី ត្រូវធ្វើកម្មវាចាដោយអំណាចនៃអាបត្តិទាំងនោះ។ ត្រូវឲ្យអប្បដិច្ឆន្នមានត្តយ៉ាងនេះ។ ចំណែកឯបដិច្ឆន្នមានត្ត ព្រោះតែត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសរួចហើយ ព្រោះតែអាបត្តិដែលលាក់ទុក ហេតុនោះ យើងនឹងសម្តែងនូវបដិច្ឆន្នមានត្តនោះ ក្នុងបរិវាសកថាឯណោះវិញ។

Parivāsakathā

បរិវាសកថា

102. ‘‘Tena hi, bhikkhave, saṅgho udāyissa bhikkhuno ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ detū’’tiādinā nayena pāḷiyaṃ anekehi ākārehi parivāso ca mānattañca vuttaṃ. Tassa yasmā āgatāgataṭṭhāne vinicchayo vuccamāno pāḷi viya ativitthāraṃ āpajjati, na ca sakkā hoti sukhena pariggahetuṃ, tasmā naṃ samodhānetvā idheva dassayissāma.

១០២. ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងព្រះបាលីនូវបរិវាសផង នូវមានត្តផង ដោយអាការៈជាច្រើន ដោយន័យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យឯកាហបរិវាស (បរិវាស ១ ថ្ងៃ) ដល់ភិក្ខុឧទាយី ព្រោះអាបត្តិសញ្ចេតនិកាសុក្កវិសដ្ឋិមួយ ដែលលាក់ទុកអស់ ១ ថ្ងៃ»។ ព្រោះតែបរិវាសនិងមានត្តនោះ កាលបើពោលនូវសេចក្តីវិនិច្ឆ័យក្នុងកន្លែងដែលមកដល់ហើយៗ រមែងដល់នូវសេចក្តីពិស្តារហួសហេតុ ដូចជាព្រះបាលីដែរ និងមិនអាចដើម្បីកំណត់យកបានដោយងាយឡើយ ហេតុនោះ យើងនឹងប្រមូលរួមបញ្ចូលគ្នានូវបរិវាសនិងមានត្តនោះ ហើយនឹងបង្ហាញក្នុងទីនេះតែម្តង។

Ayañhi idha adhippeto parivāso nāma – paṭicchannaparivāso, suddhantaparivāso, samodhānaparivāsoti tividho hoti. Tattha paṭicchannaparivāso tāva yathāpaṭicchannāya āpattiyā dātabbo. Kassaci hi ekāhapaṭicchannā āpatti hoti yathā ayaṃ udāyittherassa, kassaci dvīhādipaṭicchannā yathā parato āgatā udāyittherasseva, kassaci ekā āpatti hoti yathā ayaṃ, kassaci dve tisso tatuttari vā yathā parato āgatā, tasmā paṭicchannaparivāsaṃ dentena paṭhamaṃ tāva paṭicchannabhāvo jānitabbo.

ព្រោះថា បរិវាសដែលបំណងយកក្នុងទីនេះ មាន ៣ យ៉ាងគឺ បដិច្ឆន្នបរិវាស សុទ្ធន្តបរិវាស និងសមោធានបរិវាស។ ក្នុងបរិវាសទាំងនោះ ជាដំបូង បដិច្ឆន្នបរិវាស ត្រូវឲ្យតាមចំនួនថ្ងៃដែលលាក់ទុកនូវអាបត្តិ។ ព្រោះថា ភិក្ខុខ្លះ មានអាបត្តិដែលលាក់ទុកអស់ ១ ថ្ងៃ ដូចជាអាបត្តិនេះរបស់ព្រះឧទាយិត្ថេរ ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិដែលលាក់ទុកអស់ ២ ថ្ងៃជាដើម ដូចជាអាបត្តិទាំងឡាយដែលមកខាងក្រោយរបស់ព្រះឧទាយិត្ថេរនោះឯង ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិមួយ ដូចជាអាបត្តិនេះ ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬលើសពីនោះទៅទៀត ដូចជាអាបត្តិទាំងឡាយដែលមកខាងក្រោយ ហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកឲ្យនូវបដិច្ឆន្នបរិវាស ជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវដឹងនូវភាពនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកជាមុនសិន។

Ayañhi āpatti nāma dasahākārehi paṭicchannā hoti. Tatthāyaṃ mātikā – āpatti ca hoti āpattisaññī ca, pakatatto ca hoti pakatattasaññī [Pg.19] ca, anantarāyiko ca hoti anantarāyikasaññī ca, pahu ca hoti pahusaññī ca, chādetukāmo ca hoti chādeti cāti.

ព្រោះថា អាបត្តិនេះ រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក ដោយអាការៈ ១០ យ៉ាង។ ក្នុងអាការៈទាំងនោះ នេះជាមាតិកា៖ ជាអាបត្តិផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិផង, ជាប្រក្រតត្តភិក្ខុផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាប្រក្រតត្តភិក្ខុផង, ជាអ្នកមិនមានអន្តរាយផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអ្នកមិនមានអន្តរាយផង, ជាអ្នកអាច (ដើម្បីប្រាប់) ផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអ្នកអាចផង, ជាអ្នកចង់លាក់បាំងផង និងលាក់បាំងផង។

Tattha āpatti ca hoti āpattisaññī cāti yaṃ āpanno, sā āpattiyeva hoti. Sopi ca tattha āpattisaññīyeva. Iti jānanto chādeti, channāva hoti. Atha panāyaṃ tattha anāpattisaññī, acchannā hoti, anāpatti pana āpattisaññāyapi anāpattisaññāyapi chādentenāpi acchāditāva hoti. Lahukaṃ vā garukāti garukaṃ vā lahukāti chādeti, alajjipakkhe tiṭṭhati, āpatti pana acchannā hoti. Garukaṃ lahukāti maññamāno deseti, neva desitā hoti, na channā. Garukaṃ garukāti ñatvā chādeti, channā hoti. Garukalahukabhāvaṃ na jānāti, āpattiṃ chādemīti chādeti, channāva hoti.

ក្នុងមាតិកានោះ ពាក្យថា «ជាអាបត្តិផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិផង» នោះគឺ អាបត្តិណាដែលភិក្ខុត្រូវហើយ អាបត្តិនោះជាអាបត្តិពិតប្រាកដ ហើយភិក្ខុនោះសោត ក៏មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងអាបត្តិនោះថាជាអាបត្តិពិតប្រាកដ។ កាលបើដឹងយ៉ាងនេះហើយលាក់បាំងទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុនេះ មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងអាបត្តិនោះថា មិនមែនជាអាបត្តិទៅវិញ រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯអនាបត្តិ (ការមិនត្រូវអាបត្តិ) ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអនាបត្តិក្តី ទោះបីជាលាក់បាំងទុកក្តី ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើលាក់បាំងអាបត្តិស្រាលថាជាអាបត្តិធ្ងន់ក្តី ឬលាក់បាំងអាបត្តិធ្ងន់ថាជាអាបត្តិស្រាលក្តី ភិក្ខុនោះរមែងឋិតនៅក្នុងចំណែកនៃភិក្ខុទ្រុស្តសីល (អលជ្ជី) ប៉ុន្តែអាបត្តិនោះ រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ភិក្ខុដែលសម្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ថាជាអាបត្តិស្រាលហើយសម្តែង រមែងមិនឈ្មោះថា បានសម្តែងឡើយ ហើយក៏មិនឈ្មោះថា លាក់ទុកដែរ។ ភិក្ខុដឹងថាអាបត្តិធ្ងន់ជាអាបត្តិធ្ងន់ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ភិក្ខុដែលមិនដឹងនូវភាពជាអាបត្តិធ្ងន់ឬអាបត្តិស្រាល ប៉ុន្តែលាក់ទុកដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងលាក់ទុកនូវអាបត្តិ» រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។

Pakatattoti tividhaṃ ukkhepanīyakammaṃ akato – so ce pakatattasaññī hutvā chādeti, channā hoti. Atha ‘‘mayhaṃ saṅghena kammaṃ kata’’nti apakatattasaññī hutvā chādeti, acchannā hoti. Apakatattena pakatattasaññinā vā apakatattasaññinā vā chāditāpi acchannāva hoti. Vuttampi cetaṃ –

ពាក្យថា «ជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ» នោះគឺ ភិក្ខុដែលសង្ឃមិនបានធ្វើឧក្ខេបនីយកម្មទាំង ៣ យ៉ាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ដោយគិតថា «សង្ឃបានធ្វើកម្ម (ឧក្ខេបនីយកម្ម) ដល់អាត្មាអញហើយ» ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ អាបត្តិដែលភិក្ខុមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុលាក់ទុក ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុក្តី ទោះបីជាលាក់ទុកហើយក៏ដោយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។ សេចក្តីនេះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយក៏បានពោលទុកមកហើយថា៖

‘‘Āpajjati garukaṃ sāvasesaṃ,Chādeti anādariyaṃ paṭicca;

Na bhikkhunī no ca phuseyya vajjaṃ,Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);

«ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិធ្ងន់ដែលមានចំណែកសេសសល់ (គឺសង្ឃាទិសេស) ហើយលាក់ទុកព្រោះតែភាពមិនអើពើ ភិក្ខុនោះមិនមែនជាភិក្ខុនីឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវពាល់ត្រូវនូវទោស (អាបត្តិទុក្កដព្រោះការលាក់បាំង) ឡើយ ប្រស្នានេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានគិតគូរហើយ»។

Ayañhi pañho ukkhittakena kathito.

ព្រោះថា ប្រស្នានេះ ត្រូវបានដោះស្រាយដោយភិក្ខុដែលត្រូវសង្ឃលើកវត្ត (ឧក្ខិត្តកភិក្ខុ)។

Anantarāyikoti yassa dasasu antarāyesu ekopi natthi, so ce anantarāyikasaññī hutvā chādeti, channā hoti. Sacepi so bhīrukajātikatāya andhakāre amanussacaṇḍamigabhayena antarāyikasaññī hutvā chādeti, acchannāva hoti. Yassa hi pabbatavihāre vasantassa kandaraṃ vā nadiṃ vā atikkamitvā ārocetabbaṃ hoti, antarāmagge ca caṇḍavāḷaamanussādibhayaṃ atthi, magge ajagarā nipajjanti, nadī pūrā hoti, ekasmiṃ pana satiyeva antarāye antarāyikasaññī hutvā [Pg.20] chādeti, acchannāva hoti. Antarāyikassa pana antarāyikasaññāya vā anantarāyikasaññāya vā chādayato acchannāva hoti.

ពាក្យថា «ជាអ្នកមិនមានអន្តរាយ» នោះគឺ ភិក្ខុណាដែលមិនមានអន្តរាយសូម្បីតែមួយ ក្នុងចំណោមអន្តរាយទាំង ១០ យ៉ាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមានអន្តរាយ ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ទោះបីជាភិក្ខុនោះ ដោយសារតែខ្លួនជាមនុស្សមានជាតិខ្លាច ក្នុងទីងងឹត មានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយ ព្រោះតែខ្លាចអមនុស្ស និងសត្វសាហាវ ហើយលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ព្រោះថា ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងវត្តលើភ្នំ ត្រូវឆ្លងកាត់ជ្រោះក្តី ស្ទឹងក្តី ដើម្បីទៅប្រាប់អាបត្តិ ហើយនៅកណ្តាលផ្លូវសោត ក៏មានភ័យអំពីសត្វសាហាវ និងអមនុស្សជាដើម មានពស់ថ្លាន់ដេកពាំងនៅលើផ្លូវ ទឹកស្ទឹងក៏ពេញប្រៀប ប៉ុន្តែ កាលបើមានអន្តរាយសូម្បីតែមួយយ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយ ហើយលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមានអន្តរាយពិតប្រាកដ ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមានអន្តរាយក្តី កាលដែលលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។

Pahūti yo sakkoti bhikkhuno santikaṃ gantuñceva ārocetuñca; so ce pahusaññī hutvā chādeti, channā hoti. Sacassa mukhe appamattako gaṇḍo vā hoti, hanukavāto vā vijjhati, danto vā rujjati, bhikkhā vā mandā laddhā hoti, tāvatakena pana neva vattuṃ na sakkoti na gantuṃ; apica kho na sakkomīti saññī hoti, ayaṃ pahu hutvā appahusaññī nāma. Iminā chāditāpi acchāditā. Appahunā pana vattuṃ vā gantuṃ vā asamatthena pahusaññinā vā appahusaññinā vā chāditā hotu, acchāditāva.

ពាក្យថា «ជាអ្នកអាច» នោះគឺ ភិក្ខុណាដែលអាចដើម្បីទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុផង និងដើម្បីប្រាប់ផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនអាច ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប្រសិនបើក្នុងមាត់របស់ភិក្ខុនោះ មានបូសបន្តិចបន្តួចក្តី មានខ្យល់ចាក់ស្រពោនថ្គាមក្តី ឈឺធ្មេញក្តី ឬបានចង្ហាន់តិចតួចក្តី ប៉ុន្តែ ដោយសារហេតុត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាមិនអាចដើម្បីនិយាយ ឬមិនអាចដើម្បីដើរទៅនោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ភិក្ខុនោះបែរជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថា «អាត្មាអញមិនអាចឡើយ» ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកអាច ប៉ុន្តែមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនអាច។ អាបត្តិដែលភិក្ខុនេះលាក់ទុកហើយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមិនអាចពិតប្រាកដ គឺមិនអាចដើម្បីនិយាយក្តី ដើម្បីដើរទៅក្តី ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនអាចក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនអាចក្តី ទោះបីជាលាក់ទុកហើយក៏ដោយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។

Chādetukāmo ca hoti chādeti cāti idaṃ uttānatthameva. Sace pana chādessāmīti dhuranikkhepaṃ katvā purebhatte vā pacchābhatte vā paṭhamayāmādīsu vā lajjidhammaṃ okkamitvā antoaruṇeyeva āroceti, ayaṃ chādetukāmo na chādeti nāma.

ពាក្យមាតិកាទាំងពីរថា «ជាអ្នកចង់លាក់បាំងផង និងលាក់បាំងផង» នេះ មានសេចក្តីច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុបានទម្លាក់ចោលនូវធុរៈ (គឺការមិនប្រាប់អាបត្តិ) ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងលាក់ទុក» ក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ឬក្នុងបឋមយាមជាដើមក្តី ហើយត្រឡប់មកកាន់លជ្ជីធម៌ (ធម៌គឺសេចក្តីខ្មាស) វិញ ក៏ប្រាប់អាបត្តិក្នុងរវាងអរុណមិនទាន់រះតែម្តង ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកចង់លាក់បាំង ប៉ុន្តែមិនបានលាក់បាំងឡើយ។

Yassa pana abhikkhuke ṭhāne vasantassa āpattiṃ āpajjitvā sabhāgassa bhikkhuno āgamanaṃ āgamentassa sabhāgasantikaṃ vā gacchantassa addhamāsopi māsopi atikkamati, ayaṃ na chādetukāmo chādeti nāma, ayampi acchannāva hoti.

ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងកន្លែងដែលមិនមានភិក្ខុ ត្រូវអាបត្តិហើយ កាលរង់ចាំការមកដល់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគ (ភិក្ខុដូចគ្នា) ឬកាលដែលដើរទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគនោះ ទោះបីជាកន្លះខែក្តី មួយខែក្តី កន្លងហួសទៅ ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនចង់លាក់បាំង ប៉ុន្តែលាក់បាំង អាបត្តិនេះសោត ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។

Yo pana āpannamattova aggiṃ akkantapuriso viya sahasā apakkamitvā sabhāgaṭṭhānaṃ gantvā āvi karoti, ayaṃ na chādetukāmova na chādeti nāma. Sace pana sabhāgaṃ disvāpi ‘‘ayaṃ me upajjhāyo vā ācariyo vā’’ti lajjāya nāroceti, channāva hoti āpatti. Upajjhāyādibhāvo hi idha appamāṇaṃ averisabhāgamattameva pamāṇaṃ, tasmā averisabhāgassa santike ārocetabbā.

ចំណែកឯភិក្ខុណា គ្រាន់តែត្រូវអាបត្តិភ្លាម ក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ចៀសចេញទៅ ដូចជាបុរសដែលជាន់លើភ្លើង ហើយទៅកាន់កន្លែងនៃភិក្ខុដែលមានសភាគ រួចធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ (បើកចំហ) ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនចង់លាក់បាំងផង និងមិនបានលាក់បាំងផង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ទោះបីជាឃើញភិក្ខុដែលមានសភាគហើយក៏ដោយ ហើយមិនប្រាប់ព្រោះតែសេចក្តីខ្មាស ដោយគិតថា «ភិក្ខុនេះជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ឬជាព្រះអាចារ្យរបស់អាត្មាអញ» អាបត្តិនោះ រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។ ព្រោះថា ភាពជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ជាដើមក្នុងទីនេះ មិនមែនជាប្រមាណ (មិនមែនជាគ្រឿងវាស់វែង) ឡើយ គឺមានតែភាពជាភិក្ខុដែលមានសភាគមិនមែនជាសត្រូវប៉ុណ្ណោះ ទើបជាប្រមាណ ហេតុនោះ ត្រូវប្រាប់ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគមិនមែនជាសត្រូវ។

Yo pana visabhāgo hoti sutvā pakāsetukāmo, evarūpassa upajjhāyassāpi santike na ārocetabbā. Tattha purebhattaṃ vā āpattiṃ āpanno hotu pacchābhattaṃ vā, divā vā rattiṃ vā yāva aruṇaṃ na uggacchati tāva ārocetabbaṃ. Uddhaste aruṇe paṭicchannā hoti, paṭicchādanapaccayā ca dukkaṭaṃ āpajjati. Sabhāgasaṅghādisesaṃ āpannassa pana santike āvi [Pg.21] kātuṃ na vaṭṭati. Sace āvi karoti, āpatti āvikatā hoti, dukkaṭā pana na muccati, tasmā suddhassa santike āvikātabbā. Āvikaronto ca ‘‘tuyhaṃ santike ekaṃ āpattiṃ āvikaromī’’ti vā ‘‘ācikkhāmī’’ti vā ‘‘ārocemī’’ti vā ‘‘mama ekaṃ āpattiṃ āpannabhāvaṃ jānāhī’’ti vā vadatu, ‘‘ekaṃ garukāpattiṃ āvikaromī’’tiādinā vā nayena vadatu, sabbehipi ākārehi appaṭicchannāva hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Sace pana lahukāpattiṃ āvikaromītiādinā nayena vadati, paṭicchannā hoti, vatthuṃ āroceti, āpattiṃ āroceti, ubhayaṃ āroceti, tividhenāpi ārocitāva hoti. Iti imāni dasa kāraṇāni upalakkhetvā paṭicchannaparivāsaṃ dentena paṭhamameva paṭicchannabhāvo jānitabbo.

ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណាជាវិសភាគ (មិនមែនជាសភាគ) កាលបើបានឮហើយ ចង់ផ្សព្វផ្សាយ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះឧបជ្ឈាយ៍សូម្បីមានសភាពបែបនោះ ក៏មិនត្រូវប្រាប់ឡើយ។ ក្នុងរឿងនោះ ទោះបីជាត្រូវអាបត្តិក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ក្នុងពេលថ្ងៃក្តី យប់ក្តី ដរាបណាអរុណមិនទាន់រះឡើង ត្រូវប្រាប់ក្នុងរវាងនោះ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក និងព្រោះតែបច្ច័យគឺការលាក់ទុកនោះ រមែងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសមានសភាគគ្នា ការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ រមែងមិនគួរឡើយ។ ប្រសិនបើធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ប៉ុន្តែមិនរួចផុតចាកអាបត្តិទុក្កដឡើយ ហេតុនោះ ត្រូវធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលស្អាតស្អំ (មិនត្រូវអាបត្តិ)។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ទោះបីជានិយាយថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិមួយក្នុងសំណាក់របស់លោក» ក្តី ឬថា «ខ្ញុំសូមប្រាប់» ក្តី ឬថា «ខ្ញុំសូមជម្រាប» ក្តី ឬនិយាយថា «សូមលោកជ្រាបនូវភាពដែលខ្ញុំត្រូវអាបត្តិមួយ» ក្តី ឬនិយាយដោយន័យជាដើមថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិធ្ងន់មួយ» ក្តី ដោយអាការៈទាំងពួងសូម្បីទាំងអស់នេះ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ សេចក្តីនេះមានពោលទុកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនិយាយដោយន័យជាដើមថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិស្រាល» (ទាំងដែលខ្លួនត្រូវអាបត្តិធ្ងន់) អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប្រសិនបើប្រាប់តែវត្ថុ ប្រាប់តែអាបត្តិ ឬប្រាប់ទាំងពីរយ៉ាង ទោះបីជាប្រាប់ដោយវិធីទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ក៏រមែងឈ្មោះថា ប្រាប់ហើយដូចគ្នា។ កាលបើបានកំណត់ដឹងនូវហេតុទាំង ១០ យ៉ាងនេះយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុអ្នកឲ្យនូវបដិច្ឆន្នបរិវាស ជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវដឹងនូវភាពនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក។

Tato paṭicchannadivase ca āpattiyo ca sallakkhetvā sace ekāhapaṭicchannā hoti – ‘‘ahaṃ, bhante, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiṃ ekāhapaṭicchanna’’nti evaṃ yācāpetvā idha vuttanayeneva kammavācaṃ vatvā parivāso dātabbo. Atha dvīhatīhādipaṭicchannā hoti, dvīhapaṭicchannaṃ tīhapaṭicchannaṃ catūhapaṭicchannaṃ pañcāhapaṭicchannaṃ chāhapaṭicchannaṃ sattāhapaṭicchannaṃ aṭṭhāhapaṭicchannaṃ navāhapaṭicchannaṃ dasāhapaṭicchannaṃ ekādasāhapaṭicchannaṃ dvādasāhapaacchannaṃ terasāhapaṭicchannaṃ cuddasāhapaṭicchannanti evaṃ yāva cuddasa divasāni divasavasena yojanā kātabbā. Pañcadasa divasāni paṭicchannāya pakkhapaṭicchannanti vatvā yojanā kātabbā. Tato yāva ekūnatiṃsatimo divaso, tāva atirekapakkhapaṭicchannanti.

បន្ទាប់ពីនោះមក ភិក្ខុត្រូវកំណត់ដឹងនូវថ្ងៃដែលបិទបាំង និងអាបត្តិទាំងឡាយ បើសិនជាអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យសូមយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេស គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ មួយលើក...» រួចហើយសូត្រកម្មវាចាតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងទីនេះ ហើយត្រូវឲ្យបរិវាស។ បើជាអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់ ២ ថ្ងៃ ឬ ៣ ថ្ងៃជាដើម ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យតាមចំនួនថ្ងៃ រហូតដល់ ១៤ ថ្ងៃ គឺ អាបត្តិបិទបាំងទុក ២ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៣ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៤ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៥ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៦ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៧ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៨ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៩ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១០ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១១ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១២ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១៣ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១៤ ថ្ងៃ។ ចំពោះអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់ ១៥ ថ្ងៃ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា «អាបត្តិបិទបាំងទុកកន្លះខែ» (បក្ខប្បដិច្ឆន្នៈ)។ បន្ទាប់ពីនោះមក រហូតដល់ថ្ងៃទី ២៩ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា «អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងកន្លះខែ» (អតិរេកបក្ខប្បដិច្ឆន្នៈ)។

Tato māsapaṭicchannaṃ atirekamāsapaṭicchannaṃ dvemāsapaṭicchannaṃ atirekadvemāsapaṭicchannaṃ temāsapaṭicchannaṃ atirekatemāsapaṭicchannaṃ catumāsapaṭicchannaṃ atirekacatumāsapaṭicchannaṃ pañcamāsapaṭicchannaṃ atirekapañcamāsapaṭicchannaṃ chamāsapaṭicchannaṃ atirekachamāsapaṭicchannaṃ sattamāsapaṭicchannaṃ atirekasattamāsapaṭicchannaṃ aṭṭhamāsapaṭicchannaṃ atirekaaṭṭhamāsapaṭicchannaṃ navamāsapaṭicchannaṃ atirekanavamāsapaṭicchannaṃ dasamāsapaṭicchannaṃ atirekadasamāsapaṭicchannaṃ ekādasamāsapaṭicchannaṃ atirekaekādasamāsapaṭicchannanti evaṃ yojanā kātabbā. Saṃvacchare paripuṇṇe ekasaṃvaccharapaṭicchannanti. Tato paraṃ atirekaekasaṃvacchara… dvesaṃvacchara… atirekadvesaṃvacchara… tisaṃvacchara… atiraketisaṃvacchara… catusaṃvacchara… atirekacatusaṃvacchara… pañcasaṃvacchara… atirekapañcasaṃvaccharapaṭicchannanti [Pg.22] evaṃ yāva saṭṭhisaṃvacchara… atirekasaṭṭhisaṃvaccharapaṭicchannanti vā tato vā bhiyyopi vatvā yojanā kātabbā.

បន្ទាប់ពីនោះមក ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យយ៉ាងនេះថា អាបត្តិបិទបាំងទុកមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកដប់ខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងដប់ខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកដប់មួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងដប់មួយខែ។ កាលបើគ្រប់មួយឆ្នាំ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា អាបត្តិបិទបាំងទុកមួយឆ្នាំ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងមួយឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកពីរឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងពីរឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកបីឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបីឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកបួនឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបួនឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំឆ្នាំ រហូតដល់អាបត្តិបិទបាំងទុកហុកសិបឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងហុកសិបឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនោះទៅទៀត ក៏ត្រូវពោលផ្គូផ្គងពាក្យយ៉ាងនោះដែរ។

Sace pana dve tisso tatuttari vā āpattiyo honti, yathā idha ekaṃ āpattinti vuttaṃ; evaṃ dve āpattiyo tisso āpattiyoti vattabbaṃ. Tato paraṃ pana sataṃ vā hotu sahassaṃ vā, sambahulāti vattuṃ vaṭṭati. Nānāvatthukāsupi ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ – ekaṃ sukkavissaṭṭhiṃ, ekaṃ kāyasaṃsaggaṃ, ekaṃ duṭṭhullavācaṃ, ekaṃ attakāmaṃ, ekaṃ sañcarittaṃ, ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ gaṇanavasena vā ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ nānāvatthukāyo ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ vatthukittanavasena vā, ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ nāmamattavasena vā yojanā kātabbā.

ម៉្យាងទៀត បើសិនជាមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬច្រើនជាងនោះ ដូចដែលក្នុងទីនេះពោលថា «អាបត្តិមួយលើក» យ៉ាងណា ក្នុងទីនោះក៏ត្រូវពោលថា «អាបត្តិពីរលើក» ឬ «អាបត្តិបីលើក» យ៉ាងនោះដែរ។ តែបើលើសពីនោះទៅ ទោះបីជា ១០០ ឬ ១០០០ លើកក៏ដោយ គួរពោលថា «អាបត្តិច្រើនលើក» (សម្ពហុលា)។ សូម្បីក្នុងអាបត្តិដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា ក៏ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យតាមវិធីផ្សេងៗ គឺតាមអំណាចនៃការរាប់ចំនួនថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិមួយលើក កាយសំសគ្គមួយលើក ទុដ្ឋុល្លវាចាមួយលើក អត្តកាមមួយលើក សញ្ចរិត្តមួយលើក ដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ ឬតាមអំណាចនៃការបញ្ចេញឈ្មោះវត្ថុថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក មានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ ឬតាមអំណាចនៃឈ្មោះត្រឹមតែម៉្យាងថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ។

Tattha nāmaṃ duvidhaṃ – sajātisādhāraṇañca sabbasādhāraṇañca. Tattha saṅghādisesoti sajātisādhāraṇaṃ, āpattīti sabbasādhāraṇaṃ; tasmā ‘‘sambahulā āpattiyo āpajjiṃ ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ sabbasādhāraṇanāmavasenapi vattuṃ vaṭṭati. Idañhi sabbampi parivāsādikaṃ vinayakammaṃ vatthuvasena gottavasena nāmavasena āpattivasena ca kātuṃ vaṭṭatiyeva.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ឈ្មោះមាន ២ យ៉ាង គឺ សជាតិសាធារណៈ (ឈ្មោះទូទៅក្នុងជាតិរបស់ខ្លួន) និង សព្វសាធារណៈ (ឈ្មោះទូទៅដល់ទាំងអស់)។ ក្នុងឈ្មោះទាំងពីរនោះ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាសជាតិសាធារណៈ ពាក្យថា «អាបត្តិ» ជាសព្វសាធារណៈ ព្រោះហេតុនោះ សូម្បីការនិយាយតាមអំណាចនៃឈ្មោះសព្វសាធារណៈថា «ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិច្រើនលើក បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ក៏គួរពោលបានដែរ។ ព្រោះថា វិនយកម្មទាំងអស់នេះ មានបរិវាសជាដើម ភិក្ខុគួរធ្វើតាមអំណាចនៃវត្ថុខ្លះ តាមអំណាចនៃគោត្រខ្លះ តាមអំណាចនៃឈ្មោះខ្លះ និងតាមអំណាចនៃអាបត្តិខ្លះ ពិតប្រាកដណាស់។

Tattha ‘‘sukkavissaṭṭhī’’ti vatthu ceva gottañca. ‘‘Saṅghādiseso’’ti nāmañceva āpatti ca. ‘‘Kāyasaṃsaggo’’ti vatthu ceva gottañca. ‘‘Saṅghādiseso’’ti nāmañceva āpatti ca, tattha ‘‘sukkavissaṭṭhiṃ kāyasaṃsagga’’ntiādinā vacanenāpi ‘‘nānāvatthukāyo’’ti vacanenāpi vatthu ceva gottañca gahitaṃ hoti. ‘‘Saṅghādiseso’’ti vacanenāpi ‘‘āpattiyo’’ti vacanenāpi nāmañceva āpatti ca gahitā hoti. Idha pana ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ ‘‘sukkavissaṭṭhi’’nti nāmampi vatthugottānipi gahitāneva. Yathā ca idha ‘‘ayaṃ udāyi bhikkhū’’ti vuttaṃ; evaṃ yo yo āpanno hoti, tassa tassa nāmaṃ gahetvā ‘‘ayaṃ itthannāmo bhikkhū’’ti kammavācā kātabbā.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា «សុក្កវិសដ្ឋិ» ជាវត្ថុផង ជាគោត្រផង។ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាឈ្មោះផង ជាអាបត្តិផង។ ពាក្យថា «កាយសំសគ្គ» ជាវត្ថុផង ជាគោត្រផង។ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាឈ្មោះផង ជាអាបត្តិផង។ ក្នុងចំណោមពាក្យទាំងនោះ សូម្បីតែពាក្យថា «សុក្កវិសដ្ឋិ កាយសំសគ្គ» ជាដើមក្តី ពាក្យថា «មានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា» ក្តី ក៏ឈ្មោះថាបានកាន់យកនូវវត្ថុ និងគោត្ររួចហើយ។ សូម្បីតែពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ក្តី ពាក្យថា «អាបត្តិទាំងឡាយ» ក្តី ក៏ឈ្មោះថាបានកាន់យកនូវឈ្មោះ និងអាបត្តិរួចហើយ។ ប៉ុន្តែក្នុងទីនេះ ពាក្យថា «បានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា» ឈ្មោះថាកាន់យកទាំងឈ្មោះ ទាំងវត្ថុ និងគោត្ររួចជាស្រេចហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីនេះ លោកពោលទុកយ៉ាងណាថា «ភិក្ខុឈ្មោះឧទាយីនេះ» ភិក្ខុណាដែលត្រូវអាបត្តិ ក៏ត្រូវបញ្ចេញឈ្មោះរបស់ភិក្ខុនោះៗ រួចធ្វើកម្មវាចាថា «ភិក្ខុមានឈ្មោះនេះ...» យ៉ាងនោះដែរ។

Kammavācāpariyosāne ca tena bhikkhunā māḷakasīmāyameva ‘‘parivāsaṃ samādiyāmi, vattaṃ samādiyāmī’’ti vuttanayeneva vattaṃ samādātabbaṃ[Pg.23]. Samādiyitvā tattheva saṅghassa ārocetabbaṃ, ārocentena ca evaṃ ārocetabbaṃ –

លុះចប់កម្មវាចាហើយ ភិក្ខុនោះត្រូវសមាទានវត្តក្នុងមាលកសីមានោះឯង តាមវិធីដែលពោលហើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសមាទាននូវបរិវាស ខ្ញុំព្រះករុណាសមាទាននូវវត្ត»។ លុះសមាទានរួចហើយ ត្រូវប្រាប់ដល់ព្រះសង្ឃក្នុងមាលកសីមានោះឯង កាលបើប្រាប់ ត្រូវប្រាប់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiṃ ekāhapaṭicchannaṃ, sohaṃ saṅghaṃ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ yāciṃ, tassa me saṅgho ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ adāsi, sohaṃ parivasāmi – ‘vedayāmahaṃ, bhante, vedayatī’ti maṃ saṅgho dhāretū’’ti.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះកំពុងនៅបរិវាស បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាដឹងខ្លួន (ថាកំពុងនៅបរិវាស) សូមព្រះសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាអ្នកដឹងខ្លួន (ថាកំពុងនៅបរិវាស)»។

Imañca panatthaṃ gahetvā yāya kāyaci bhāsāya ārocetuṃ vaṭṭatiyeva. Ārocetvā sace nikkhipitukāmo, vuttanayeneva saṅghamajjhe nikkhipitabbaṃ. Māḷakato bhikkhūsu nikkhantesu ekassāpi santike nikkhipituṃ vaṭṭati. Māḷakato nikkhamitvā satiṃ paṭilabhantena sahagacchantassa santike nikkhipitabbaṃ. Sace sopi pakkanto, aññassa yassa māḷake nārocitaṃ, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ. Ārocentena ca avasāne ‘‘vedayatīti maṃ āyasmā dhāretū’’ti vattabbaṃ. Dvinnaṃ ārocentena ‘‘āyasmantā dhārentū’’ti, tiṇṇaṃ ārocentena ‘‘āyasmanto dhārentū’’ti vattabbaṃ. Nikkhittakālato paṭṭhāya pakatattaṭṭhāne tiṭṭhati.

ភិក្ខុកាន់យកសេចក្តីនេះហើយ នឹងប្រាប់ដោយភាសាណាមួយក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។ លុះប្រាប់រួចហើយ បើចង់ដាក់វត្តចុះ ត្រូវដាក់ក្នុងកណ្តាលជំនុំសង្ឃតាមវិធីដែលពោលហើយ។ កាលបើពួកភិក្ខុចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ ទោះបីដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុមួយរូប ក៏គួរដែរ។ ភិក្ខុដែលចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ កាលបើបានរលឹកដឹងខ្លួនឡើង ត្រូវដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលដើរទៅជាមួយគ្នា។ បើសិនជាភិក្ខុនោះចៀសចេញទៅបាត់ហើយ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុដទៃដែលខ្លួនមិនទាន់បានប្រាប់ក្នុងមាលកសីមា រួចហើយសឹមដាក់វត្តចុះ។ កាលបើប្រាប់ ក្នុងទីបំផុតត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុចាំទុកនូវខ្ញុំថា ជាអ្នកដឹងខ្លួន»។ បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ២ រូប ត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយពីររូបចាំទុក...» បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៣ រូប ត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយចាំទុក...»។ ចាប់តាំងពីពេលដែលដាក់វត្តចុះហើយ ភិក្ខុនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តភិក្ខុ (ភិក្ខុប្រក្រតី)។

Sace appabhikkhuko vihāro hoti, sabhāgā bhikkhū vasanti, vattaṃ anikkhipitvā vihāreyeva rattipariggaho kātabbo. Atha na sakkā sodhetuṃ, vuttanayeneva vattaṃ nikkhipitvā paccūsasamaye ekena bhikkhunā saddhiṃ mānattavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva upacārasīmaṃ atikkamitvā mahāmaggā okkamma paṭicchanne ṭhāne nisīditvā antoaruṇeyeva vuttanayeneva vattaṃ samādiyitvā tassa bhikkhuno parivāso ārocetabbo. Ārocentena sace navakataro hoti, ‘‘āvuso’’ti vattabbaṃ. Sace vuḍḍhataro, ‘‘bhante’’ti vattabbaṃ. Sace añño koci bhikkhu kenacideva karaṇīyena taṃ ṭhānaṃ āgacchati, sace esa taṃ passati, saddaṃ vāssa suṇāti, ārocetabbaṃ; anārocentassa ratticchedo ceva vattabhedo ca. Atha dvādasahatthaṃ upacāraṃ okkamitvā ajānantasseva gacchati, ratticchedoyeva hoti, vattabhedo pana natthi.

បើសិនជាវត្តមានភិក្ខុតិច ហើយមានភិក្ខុជាសភាគៈ (ត្រូវអាបត្តិដូចគ្នា) រស់នៅជាមួយគ្នា ភិក្ខុមិនត្រូវដាក់វត្តចុះឡើយ ត្រូវកំណត់រាត្រីក្នុងវត្តនោះឯង។ បើមិនអាចជម្រះបានទេ ត្រូវដាក់វត្តចុះតាមវិធីដែលពោលហើយ រួចហើយក្នុងវេលាជិតភ្លឺ ត្រូវដើរទៅជាមួយភិក្ខុមួយរូប ឆ្លងកាត់ឧបចារសីមា វាងចេញពីផ្លូវធំ ទៅអង្គុយក្នុងទីកំបាំង តាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងមហាកម្មមានត្តវណ្ណនា ហើយត្រូវសមាទានវត្តក្នុងពេលដែលអរុណមិនទាន់រះ តាមវិធីដែលពោលហើយ រួចប្រាប់បរិវាសដល់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើប្រាប់ បើភិក្ខុនោះមានវស្សាតិចជាង ត្រូវពោលថា «អាវុសោ»។ បើមានវស្សាច្រើនជាង ត្រូវពោលថា «ភន្តេ»។ បើសិនជាមានភិក្ខុដទៃណាមួយ ដើរមកកាន់ទីនោះដោយកិច្ចការណាមួយ បើភិក្ខុនេះឃើញលោក ឬឮសំឡេងលោក ត្រូវតែប្រាប់ បើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវដាច់វត្ត (វត្តភេទ) ផង។ តែបើភិក្ខុនោះដើរវាងហួសឧបចារៈ ១២ ហត្ថទៅ ដោយមិនដឹងខ្លួនទាល់តែសោះ ក្នុងករណីនេះ នាំឲ្យដាច់រាត្រីតែម៉្យាង ប៉ុន្តែមិនដាច់វត្តឡើយ។

Uggate [Pg.24] aruṇe vattaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace so bhikkhu kenacideva karaṇīyena pakkanto hoti, yaṃ aññaṃ sabbapaṭhamaṃ passati, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ. Sace pana kañci na passati, vihāraṃ gantvā attanā saddhiṃ gatabhikkhussa santike nikkhipitabbanti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘yaṃ paṭhamaṃ passati, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ, ayaṃ nikkhittavattassa parihāro’’ti āha.

កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ត្រូវដាក់វត្តចុះ។ បើសិនជាភិក្ខុ (ជាគូកន) នោះ ចៀសចេញទៅដោយកិច្ចការណាមួយ ភិក្ខុនោះឃើញភិក្ខុដទៃណាជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយសឹមដាក់វត្តចុះ។ តែបើមិនឃើញភិក្ខុណាម្នាក់សោះ ត្រូវត្រឡប់ទៅកាន់វត្តវិញ ហើយដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលទៅជាមួយខ្លួននោះ នេះជាគំនិតរបស់ព្រះមហាសុមត្ថេរ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ភិក្ខុឃើញភិក្ខុណាជាដំបូង ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយសឹមដាក់វត្តចុះ នេះជាការរក្សានូវភិក្ខុអ្នកដាក់វត្តហើយ»។

Evaṃ yattakāni divasāni āpatti paṭicchannā hoti, tattakāni tato adhikatarāni vā kukkuccavinodanatthāya parivasitvā saṅghaṃ upasaṅkamitvā vattaṃ samādiyitvā mānattaṃ yācitabbaṃ. Ayañhi vatte samādinne eva mānattāraho hoti nikkhittavattena parivutthattā. Anikkhittavattassa pana puna samādānakiccaṃ natthi, so hi paṭicchannadivasātikkameneva mānattāraho hoti, tasmā tassa mānattaṃ dātabbameva. Idaṃ paṭicchannamānattaṃ nāma. Taṃ dentena sace ekāpatti hoti, pāḷiyaṃ vuttanayeneva dātabbaṃ. Atha dve vā tisso vā ‘‘sohaṃ parivutthaparivāso saṅghaṃ dvinnaṃ āpattīnaṃ tissannaṃ āpattīnaṃ ekāhapaṭicchannānaṃ chārattaṃ mānattaṃ yācāmī’’ti parivāse vuttanayeneva āpattiyo ca divase ca sallakkhetvā yojanā kātabbā.

ភិក្ខុនៅបរិវាសអស់ថ្ងៃមានចំនួនប៉ុន្មាន ដែលខ្លួនបានបិទបាំងអាបត្តិទុក ឬនៅឲ្យលើសជាងនោះ ដើម្បីបន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យ (កុក្កុច្ចៈ) យ៉ាងនេះរួចហើយ ត្រូវចូលទៅរកព្រះសង្ឃ សមាទានវត្ត ហើយសូមមានត្ត។ ព្រោះថា ភិក្ខុនេះ លុះត្រាតែសមាទានវត្ត ទើបគួរទទួលមានត្តបាន ព្រោះខ្លួនជាអ្នកបាននៅបរិវាសដោយវត្តដែលបានដាក់ចុះហើយ។ ចំណែកភិក្ខុដែលមិនបានដាក់វត្តចុះ មិនបាច់ធ្វើកិច្ចសមាទានវត្តម្តងទៀតឡើយ ព្រោះភិក្ខុនោះ គ្រាន់តែឆ្លងផុតថ្ងៃដែលបិទបាំងហើយ ក៏គួរទទួលមានត្តបានភ្លាម ហេតុនោះ ព្រះសង្ឃត្រូវតែឲ្យមានត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ នេះហៅថា បដិច្ឆន្នមានត្ត (មានត្តចំពោះអាបត្តិបិទបាំង)។ កាលបើព្រះសង្ឃឲ្យមានត្តនោះ បើជាអាបត្តិមួយលើក ត្រូវឲ្យតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងព្រះបាលី។ តែបើជាអាបត្តិ ២ ឬ ៣ លើក ត្រូវកំណត់ដឹងនូវអាបត្តិទាំងឡាយ និងថ្ងៃទាំងឡាយ រួចផ្គូផ្គងពាក្យតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងបរិវាសថា «ខ្ញុំព្រះករុណានោះ បាននៅបរិវាសរួចហើយ សូមសូមមានត្ត ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិ ២ លើក... ចំពោះអាបត្តិ ៣ លើក... ដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ នឹងព្រះសង្ឃ»។

Appaṭicchannāpattiṃ paṭicchannāpattiyā samodhānetvāpi dātuṃ vaṭṭati. Kathaṃ? Paṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ vasitvā –

ទោះបីការរួមបញ្ចូលអាបត្តិដែលមិនបិទបាំង ទៅក្នុងអាបត្តិដែលបិទបាំង (សមុទាន) ហើយឲ្យមានត្ត ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ ធ្វើដូចម្តេច? គឺភិក្ខុនៅបរិវាសអស់មួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិដែលបិទបាំងរួចហើយ–

‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiṃ ekāhapaṭicchannaṃ, sohaṃ saṅghaṃ ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ yāciṃ, tassa me saṅgho ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ adāsi, sohaṃ parivutthaparivāso. Ahaṃ, bhante, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiṃ appaṭicchannaṃ. Sohaṃ, bhante, saṅghaṃ tāsaṃ āpattīnaṃ sañcetanikānaṃ sukkavissaṭṭhīnaṃ paṭicchannāya ca appaṭicchannāya ca chārattaṃ mānattaṃ yācāmī’’ti.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបាននៅបរិវាសរួចហើយ។ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា មិនបានបិទបាំងទុកឡើយ។ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ សូមសូមមានត្ត ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិទាំងឡាយនោះ គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា ទាំងដែលបិទបាំងទុកផង ទាំងដែលមិនបានបិទបាំងទុកផង នឹងព្រះសង្ឃ»។

Athassa tadanurūpaṃ kammavācaṃ katvā mānattaṃ dātabbaṃ. Sace paṭicchannā dve, appaṭicchannā ekā ‘‘paṭicchannānañca appaṭicchannāya cā’’ti vattabbaṃ. Atha paṭicchannā [Pg.25] ekā, appaṭicchannā dve, ‘‘paṭicchannāya ca appaṭicchannānañcā’’ti vattabbaṃ. Sace paṭicchannāpi dve, appaṭicchannāpi dve, ‘‘paṭicchannānañca appaṭicchannānañcā’’ti vattabbaṃ. Sabbattha anurūpaṃ kammavācaṃ katvā mānattaṃ dātabbaṃ. Ciṇṇamānattassa ca tadanurūpameva kammavācaṃ katvā abbhānaṃ kātabbaṃ. Idha pana ekāpattivasena vuttaṃ. Iti yaṃ paṭicchannāya āpattiyā parivāsāvasāne mānattaṃ diyyati, idaṃ paṭicchannamānattaṃ nāma. Evamettha ekeneva yojanāmukhena paṭicchannaparivāso ca paṭicchannamānattañca vuttanti veditabbaṃ. Pakkhamānattaṃ samodhānamānattañca avasesaparivāsakathāvasāne kathayissāma.

បន្ទាប់មក សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់ការសូមនោះ ហើយប្រទានមានត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើអាបត្តិដែលលាក់ទុកមាន ២ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកមាន ១ ត្រូវពោលថា «paṭicchannānañca appaṭicchannāya ca» (នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកផង)។ បើអាបត្តិដែលលាក់ទុកមាន ១ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកមាន ២ ត្រូវពោលថា «paṭicchannāya ca appaṭicchannānañca» (នៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលមិនលាក់ទុកផង)។ ប្រសិនបើអាបត្តិដែលលាក់ទុកក៏មាន ២ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកក៏មាន ២ ត្រូវពោលថា «paṭicchannānañca appaṭicchannānañca» (នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលមិនលាក់ទុកផង)។ ក្នុងអាបត្តិទាំងពួង សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរ ហើយប្រទានមានត្ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលបានប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយ សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់មានត្តនោះឯង ហើយធ្វើអព្ភាន។ ប៉ុន្តែ ក្នុងទីនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ។ ដូច្នេះ មានត្តណាដែលសង្ឃប្រទានក្នុងទីបំផុតនៃបរិវាស ព្រោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក មានត្តនេះឈ្មោះថា បដិច្ឆន្នមានត្ត។ ក្នុងបដិច្ឆន្នមានត្តនេះ គប្បីជ្រាបថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកនូវបដិច្ឆន្នបរិវាសផង នូវបដិច្ឆន្នមានត្តផង ដោយវិធីនៃការប្រកបតែមួយយ៉ាងនេះឯង។ យើងនឹងពោលនូវបក្ខមានត្ត និងសមោធានមានត្ត ក្នុងទីបំផុតនៃបរិវាសកថាដែលនៅសល់។

Suddhantaparivāso samodhānaparivāsoti hi dve parivāsā avasesā. Tattha ‘‘suddhantaparivāso’’ nāma parato adhammikamānattacārāvasāne ‘‘tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpanno hoti, āpattipariyantaṃ na jānāti, rattipariyantaṃ na jānātī’’ti imasmiṃ vatthusmiṃ anuññātaparivāso. So duvidho – cūḷasuddhanto, mahāsuddhantoti. Duvidhopi cesa rattiparicchedaṃ sakalaṃ vā ekaccaṃ vā ajānantassa ca assarantassa ca tattha vematikassa ca dātabbo. Āpattipariyantaṃ pana ettakā ahaṃ āpattiyo āpannoti jānātu vā mā vā, akāraṇametaṃ.

ព្រោះថា បរិវាសដែលនៅសល់មាន ២ គឺ សុទ្ធន្តបរិវាស និងសមោធានបរិវាស។ ក្នុងបរិវាសទាំងពីរនោះ បរិវាសដែលឈ្មោះថា «សុទ្ធន្តបរិវាស» គឺបរិវាសដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតទុកក្នុងរឿងនេះថា «សម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើន មិនដឹងកំណត់នៃអាបត្តិ មិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី» ក្នុងទីបំផុតនៃការប្រព្រឹត្តមានត្តមិនជាធម៌ខាងមុខ។ សុទ្ធន្តបរិវាសនោះមាន ២ យ៉ាងគឺ ចូឡសុទ្ធន្តបរិវាស និងមហាសុទ្ធន្តបរិវាស។ សុទ្ធន្តបរិវាសទាំងពីរយ៉ាងនេះ សង្ឃត្រូវប្រទានដល់ភិក្ខុដែលមិនដឹងក្តី មិនរលឹកឃើញក្តី មានសេចក្តីសង្ស័យក្តី នូវកំណត់នៃរាត្រីទាំងអស់ ឬកំណត់នៃរាត្រីខ្លះ។ ចំណែកឯការកំណត់នៃអាបត្តិថា «អាត្មាអញត្រូវអាបត្តិមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ភិក្ខុនោះនឹងដឹងក្តី មិនដឹងក្តី មិនមែនជាហេតុឡើយ។

Tattha yo upasampadato paṭṭhāya anulomakkamena vā ārocitadivasato paṭṭhāya paṭilomakkamena vā ‘‘asukañca asukañca divasaṃ vā pakkhaṃ vā māsaṃ vā saṃvaccharaṃ vā tava suddhabhāvaṃ jānāsī’’ti pucchiyamāno ‘‘āma, bhante, jānāmi, ettakaṃ nāma kālaṃ ahaṃ suddho’’ti vadati, tassa dinno suddhantaparivāso ‘‘cūḷasuddhanto’’ti vuccati.

ក្នុងសុទ្ធន្តបរិវាសទាំងពីរនោះ ភិក្ខុណា កាលដែលព្រះវិន័យធរសួរដោយលំដាប់អនុលោម ចាប់តាំងពីថ្ងៃឧបសម្បទាទៅក្តី សួរដោយលំដាប់បដិលោម ចាប់តាំងពីថ្ងៃប្រាប់អាបត្តិមកក្តី ថា «លោកដឹងនូវភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួន អស់ថ្ងៃឯណោះ ឬអស់បក្ខឯណោះ អស់ខែឯណោះ អស់ឆ្នាំឯណោះខ្លះដែរឬទេ?» ហើយឆ្លើយតបថា «ករុណា លោកម្ចាស់ ខ្ញុំដឹង ខ្ញុំជាអ្នកស្អាតស្អំអស់កាលមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» សុទ្ធន្តបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដល់ភិក្ខុនោះ ហៅថា «ចូឡសុទ្ធន្តបរិវាស»។

Taṃ gahetvā parivasantena yattakaṃ kālaṃ attano suddhiṃ jānāti, tattakaṃ apanetvā avasesaṃ māsaṃ vā dvemāsaṃ vā parivasitabbaṃ. Sace māsamattaṃ asuddhomhīti sallakkhetvā aggahesi parivasanto ca puna aññaṃ māsaṃ sarati, tampi māsaṃ parivasitabbameva. Puna parivāsadānakiccaṃ natthi. Atha dvemāsaṃ asuddhomhīti sallakkhetvā aggahesi, parivasanto ca māsamattamevāhaṃ asuddhomhīti sanniṭṭhānaṃ karoti, māsameva parivasitabbaṃ. Puna [Pg.26] parivāsadānakiccaṃ natthi. Ayañhi suddhantaparivāso nāma uddhampi ārohati, heṭṭhāpi orohati, idamassa lakkhaṇaṃ. Aññasmiṃ pana āpattivuṭṭhāne idaṃ lakkhaṇaṃ – yo appaṭicchannaṃ āpattiṃ paṭicchannāti vinayakammaṃ karoti, tassa āpatti vuṭṭhāti. Yo paṭicchannaṃ appaṭicchannāti vinayakammaṃ karoti, tassa na vuṭṭhāti. Acirapaṭicchannaṃ cirapaṭicchannāti karontassāpi vuṭṭhāti. Cirapaṭicchannaṃ acirapaṭicchannāti karontassa na vuṭṭhāti. Ekaṃ āpattiṃ āpajjitvā sambahulāti karontassāpi vuṭṭhāti, ekaṃ vinā sambahulānaṃ abhāvato. Sambahulā pana āpajjitvā ekaṃ āpajjinti karontassa na vuṭṭhāti.

ភិក្ខុកាលដែលកាន់យកនូវចូឡសុទ្ធន្តបរិវាសនោះហើយ នៅបរិវាស ដឹងនូវភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួនអស់កាលមានប្រមាណប៉ុន្មាន ត្រូវដកកាលមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះចេញ ហើយត្រូវនៅបរិវាសអស់កាលដែលសល់ គឺមួយខែក្តី ពីរខែក្តី។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះកំណត់ថា «អាត្មាអញជាអ្នកមិនស្អាតស្អំអស់ប្រមាណមួយខែ» ហើយកាន់យកបរិវាស កាលកំពុងនៅបរិវាស ក៏រលឹកឃើញខែដទៃទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់ខែនោះថែមទៀត។ កិច្ចក្នុងការប្រទានបរិវាសជាថ្មី មិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុនោះកំណត់ថា «អាត្មាអញជាអ្នកមិនស្អាតស្អំអស់ពីរខែ» ហើយកាន់យកបរិវាស កាលកំពុងនៅបរិវាស ក៏ធ្វើការសម្រេចចិត្តថា «អាត្មាអញមិនស្អាតស្អំត្រឹមតែមួយខែប៉ុណ្ណោះ» ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសត្រឹមតែមួយខែប៉ុណ្ណោះ។ កិច្ចក្នុងការប្រទានបរិវាសជាថ្មី មិនមានឡើយ។ ព្រោះថា សុទ្ធន្តបរិវាសនេះ តែងឡើងទៅខាងលើខ្លះ ចុះមកខាងក្រោមខ្លះ នេះជាលក្ខណៈនៃសុទ្ធន្តបរិវាសនោះ។ ចំណែកឯក្នុងការចេញចាកអាបត្តិដទៃ មានលក្ខណៈដូច្នេះគឺ៖ ភិក្ខុណាធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលមិនបានលាក់ទុក ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុក អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ តែងរួច។ ភិក្ខុណាធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលមិនបានលាក់ទុក អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។ ភិក្ខុធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុកមិនយូរ ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុកយូរ អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចដែរ។ ភិក្ខុធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុកយូរ ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុកមិនយូរ អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។ ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិមួយ ហើយធ្វើវិន័យកម្មដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិច្រើន អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចដែរ ព្រោះថា បើលើកលែងអាបត្តិមួយនោះចេញហើយ អាបត្តិច្រើនក៏មិនមានឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុត្រូវអាបត្តិច្រើន ហើយធ្វើវិន័យកម្មដោយសំគាល់ថា «អាត្មាអញត្រូវអាបត្តិមួយ» អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។

Yo pana yathāvuttena anulomapaṭilomanayena pucchiyamānopi rattipariyantaṃ na jānāti neva sarati vematiko vā hoti, tassa dinno suddhantaparivāso ‘‘mahāsuddhanto’’ti vuccati. Taṃ gahetvā gahitadivasato paṭṭhāya yāva upasampadadivaso, tāva rattiyo gaṇetvā parivasitabbaṃ. Ayaṃ uddhaṃ nārohati, heṭṭhā pana orohati. Tasmā sace parivasanto rattiparicchede sanniṭṭhānaṃ karoti, māso vā saṃvaccharo vā mayhaṃ āpannassāti māsaṃ vā saṃvaccharaṃ vā parivasitabbaṃ. Parivāsayācanadānalakkhaṇaṃ panettha parato pāḷiyaṃ āgatanayeneva veditabbaṃ. Kammavācāpariyosāne vattasamādānamānattaabbhānāni vuttanayāneva. Ayaṃ suddhantaparivāso nāma.

ចំណែកភិក្ខុណា ទោះបីព្រះវិន័យធរសួរតាមវិធីអនុលោម និងបដិលោម ដូចដែលបានពោលមកហើយក្តី ក៏នៅតែមិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី មិនរលឹកឃើញទាល់តែសោះ ឬមានសេចក្តីសង្ស័យ សុទ្ធន្តបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដល់ភិក្ខុនោះ ហៅថា «មហាសុទ្ធន្តបរិវាស»។ ភិក្ខុនោះត្រូវកាន់យកមហាសុទ្ធន្តបរិវាសនោះ ហើយរាប់រាត្រីទាំងឡាយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលកាន់យកបរិវាស ថយក្រោយទៅរហូតដល់ថ្ងៃឧបសម្បទា ហើយត្រូវនៅបរិវាសអស់រាត្រីមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ។ មហាសុទ្ធន្តបរិវាសនេះ មិនឡើងទៅខាងលើឡើយ ប៉ុន្តែចុះមកខាងក្រោមបាន។ ព្រោះហេតុនោះ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលកំពុងនៅបរិវាស ធ្វើការសម្រេចចិត្តក្នុងកំណត់រាត្រីថា «មួយខែក្តី មួយឆ្នាំក្តី ជាកាលដែលអាត្មាអញត្រូវអាបត្តិ» ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយខែ ឬមួយឆ្នាំនោះ។ ចំណែកឯលក្ខណៈនៃការសូម និងការប្រទានបរិវាសក្នុងទីនេះ គប្បីជ្រាបតាមលំដាប់ដែលមកហើយក្នុងព្រះបាលីខាងមុខ។ ក្នុងទីបំផុតនៃកម្មវាចា ការសមាទានវ័ត មានត្ត និងអព្ភាន ក៏មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយដែរ។ នេះឈ្មោះថា សុទ្ធន្តបរិវាស។

‘‘Samodhānaparivāso’’ nāma tividho hoti – odhānasamodhāno, agghasamodhāno, missakasamodhānoti. Tattha ‘‘odhānasamodhāno’’ nāma – antarāpattiṃ āpajjitvā paṭicchādentassa parivutthadivase odhunitvā makkhetvā purimāya āpattiyā mūladivasaparicchede pacchā āpannaṃ āpattiṃ samodahitvā dātabbaparivāso vuccati. So parato ‘‘tena hi bhikkhave saṅgho udāyiṃ bhikkhuṃ antarā ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā pañcāhapaṭicchannāya mūlāya paṭikassitvā purimāya āpattiyā samodhānaparivāsaṃ detū’’ti ito paṭṭhāya vitthārato pāḷiyaṃyeva āgato.

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «សមោធានបរិវាស» នោះមាន ៣ យ៉ាងគឺ ឱធានសមោធានបរិវាស អគ្ឃសមោធានបរិវាស និងមិស្សកសមោធានបរិវាស។ ក្នុងសមោធានបរិវាសទាំង ៣ នោះ បរិវាសដែលឈ្មោះថា «ឱធានសមោធានបរិវាស» គឺបរិវាសដែលសង្ឃត្រូវប្រទានដល់ភិក្ខុដែលត្រូវអន្តរាបត្តិហើយលាក់ទុក ដោយការច្រានចោលនូវថ្ងៃដែលបាននៅបរិវាសរួចហើយ ហើយយកអាបត្តិដែលត្រូវក្នុងខាងក្រោយ ទៅបូកបញ្ចូលគ្នា (សមោធាន) ក្នុងកំណត់ថ្ងៃដើមនៃអាបត្តិមុន។ ឱធានសមោធានបរិវាសនោះ មានមកដោយពិស្តារក្នុងព្រះបាលីផ្ទាល់ ចាប់តាំងពីពាក្យខាងមុខនេះទៅថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរទាញឧទាយិភិក្ខុទៅរកវិន័យដើម ព្រោះអន្តរាបត្តិគឺសញ្ចេតនិកាសុច្ចសិទ្ធិមួយ ដែលលាក់ទុកអស់ ៥ ថ្ងៃ ហើយចូរប្រទានសមោធានបរិវាស ជាមួយនឹងអាបត្តិមុនចុះ»។

Ayaṃ panettha vinicchayo – yo paṭicchannāya āpattiyā parivāsaṃ gahetvā parivasanto vā mānattāraho vā mānattaṃ caranto vā abbhānāraho vā aññaṃ āpattiṃ āpajjitvā purimāya āpattiyā samā vā ūnatarā vā rattiyo paṭicchādeti, tassa mūlāyapaṭikassanena te [Pg.27] parivutthadivase ca mānattaciṇṇadivase ca sabbe odhunitvā adivase katvā pacchā āpannāpattiṃ mūlāpattiyaṃ samodhāya parivāso dātabbo. Tena sace mūlāpatti pakkhapaṭicchannā, antarāpatti ūnakapakkhapaṭicchannā, puna pakkhameva parivāso parivasitabbo. Athāpi antarāpatti pakkhapaṭicchannāva pakkhameva parivasitabbaṃ. Etenupāyena yāva saṭṭhivassapaṭicchannā mūlāpatti, tāva vinicchayo veditabbo. Saṭṭhivassāni parivasitvā mānattāraho hutvāpi hi ekadivasaṃ antarāpattiṃ paṭicchādetvā punapi saṭṭhivassāni parivāsāraho hoti.

សេចក្តីសម្រេចក្នុងឱធានសមោធានបរិវាសនេះ មានដូច្នេះ៖ ភិក្ខុណា កាន់យកបរិវាសព្រោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក កាលកំពុងនៅបរិវាសក្តី ជាអ្នកគួរដល់មានត្តក្តី កាលកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្តក្តី ជាអ្នកគួរដល់អព្ភានក្តី ហើយត្រូវអាបត្តិដទៃទៀត លាក់ទុកអស់រាត្រីទាំងឡាយដែលស្មើគ្នា ឬតិចជាងអាបត្តិមុន សង្ឃត្រូវទាញភិក្ខុនោះទៅរកវិន័យដើម ដោយច្រានចោលនូវថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ និងថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយទាំងអស់នោះ ធ្វើមិនឲ្យជាថ្ងៃ ហើយបូកបញ្ចូលអាបត្តិដែលត្រូវខាងក្រោយ ទៅក្នុងអាបត្តិដើម រួចហើយទើបប្រទានបរិវាស។ ហេតុនោះ ប្រសិនបើអាបត្តិដើម លាក់ទុកអស់មួយបក្ខ (កន្លះខែ) អន្តរាបត្តិ លាក់ទុកតិចជាងមួយបក្ខ ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយបក្ខដដែលជាថ្មីទៀត។ មួយវិញទៀត ទោះបីអន្តរាបត្តិ លាក់ទុកអស់មួយបក្ខពេញក្តី ក៏ត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយបក្ខដដែល។ ដោយវិធីនេះ គប្បីជ្រាបសេចក្តីសម្រេច រហូតដល់អាបត្តិដើមដែលលាក់ទុកអស់ ៦០ ឆ្នាំ។ ព្រោះថា ភិក្ខុទោះបីនៅបរិវាសអស់ ៦០ ឆ្នាំ រួចជាអ្នកគួរដល់មានត្តហើយក្តី បើលាក់ទុកអន្តរាបត្តិត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ក៏ត្រូវត្រឡប់ទៅនៅបរិវាសអស់ ៦០ ឆ្នាំជាថ្មីទៀត។

Sace pana antarāpatti mūlāpattito atirekapaṭicchannā hoti, tattha ‘‘kiṃ kātabba’’nti vutte mahāsumatthero āha – ‘‘atekiccho ayaṃ puggalo, atekiccho nāma āvikārāpetvā vissajjetabbo’’ti. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘kasmā atekiccho nāma, nanu ayaṃ samuccayakkhandhako nāma buddhānaṃ ṭhitakālasadiso, āpatti nāma paṭicchannā vā hotu appaṭicchannā vā samakaūnataraatirekapaṭicchannā vā vinayadharassa kammavācaṃ yojetuṃ samatthabhāvoyevettha pamāṇaṃ, tasmā yā atirekapaṭicchannā hoti, taṃ mūlāpattiṃ katvā tattha itaraṃ samodhāya parivāso dātabbo’’ti. Ayaṃ ‘‘odhānasamodhāno’’ nāma.

ប្រសិនបើអន្តរាបត្តិ លាក់ទុកលើសជាងអាបត្តិដើម ក្នុងរឿងនោះ កាលបើមានសំនួរថា «តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច?» ព្រះមហាសុមត្ថេរ ពោលថា «បុគ្គលនេះជាអតេកិច្ឆៈ (អ្នកកែខៃមិនបាន) បុគ្គលដែលឈ្មោះថា អតេកិច្ឆៈ ត្រូវតែឲ្យសម្តែងចេញ ហើយបណ្តេញចេញ»។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរ ពោលថា «ហេតុអ្វីបានជាឈ្មោះថា អតេកិច្ឆៈ? សមុច្ចយខន្ធកៈនេះ ប្រៀបដូចជាកាលដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយនៅធរមាន មិនមែនឬ? អាបត្តិ ទោះបីលាក់ទុកក្តី មិនលាក់ទុកក្តី លាក់ទុកស្មើគ្នា លាក់ទុកតិចជាង ឬលាក់ទុកលើសជាងក្តី ក្នុងទីនេះ សេចក្តីសមត្ថភាពរបស់ព្រះវិន័យធរក្នុងការប្រកបកម្មវាចា ប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ។ ហេតុនោះ អាបត្តិណាដែលលាក់ទុកលើសជាង ត្រូវធ្វើអាបត្តិនោះឲ្យជាអាបត្តិដើម ហើយបូកបញ្ចូលអាបត្តិដទៃទៀតទៅក្នុងអាបត្តិនោះ រួចហើយទើបប្រទានបរិវាស»។ នេះឈ្មោះថា ឱធានសមោធានបរិវាស។

‘‘Agghasamodhāno’’ nāma sambahulāsu āpattīsu yā ekā vā dve vā tisso vā sambahulā vā āpattiyo sabbacirapaṭicchannāyo, tāsaṃ agghena samodhāya tāsaṃ rattiparicchedavasena avasesānaṃ ūnatarapaṭicchannānaṃ āpattīnaṃ parivāso diyyati. Ayaṃ vuccati agghasamodhāno. Sopi parato ‘‘tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpanno hoti, ekā āpatti ekāhapaṭicchannā ekā āpatti dvīhapaṭicchannā’’tiādinā nayena pāḷiyaṃ āgatoyeva.

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «អគ្ឃសមោធានបរិវាស» គឺក្នុងបណ្តាអាបត្តិច្រើន អាបត្តិណាដែលលាក់ទុកយូរជាងគេបំផុត ទោះមួយក្តី ពីរក្តី បីក្តី ច្រើនក្តី សង្ឃបូកបញ្ចូលគ្នាដោយតម្លៃ ហើយប្រទានបរិវាសដល់អាបត្តិដែលនៅសល់ ដែលលាក់ទុកតិចជាង ដោយអំណាចនៃកំណត់រាត្រីនៃអាបត្តិទាំងនោះ។ នេះហៅថា អគ្ឃសមោធានបរិវាស។ អគ្ឃសមោធានបរិវាសនោះ ក៏មានមកហើយក្នុងព្រះបាលីខាងមុខ ដោយវិធីជាដើមថា «សម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើន អាបត្តិមួយលាក់ទុកមួយថ្ងៃ អាបត្តិមួយលាក់ទុកពីរថ្ងៃ»។

Yassa pana sataṃ āpattiyo dasāhapaṭicchannā, aparampi sataṃ āpattiyo dasāhapaṭicchannāti evaṃ dasakkhattuṃ katvā āpattisahassaṃ divasasatapaṭicchannaṃ hoti, tena kiṃ kātabbanti? Sabbaṃ samodahitvā dasa divase parivasitabbaṃ. Evaṃ ekeneva dasāhena divasasatampi parivasitameva hoti. Vuttampi cetaṃ –

ចំណែកភិក្ខុណា ត្រូវអាបត្តិ ១០០ លាក់ទុក ១០ ថ្ងៃ ត្រូវអាបត្តិ ១០០ ផ្សេងទៀត លាក់ទុក ១០ ថ្ងៃ ធ្វើដូច្នេះអស់ ១០ ដង រហូតដល់ត្រូវអាបត្តិ ១០០០ លាក់ទុកអស់ ១០០ ថ្ងៃ ភិក្ខុនោះត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ភិក្ខុនោះត្រូវបូកបញ្ចូលអាបត្តិទាំងអស់នោះចូលគ្នា ហើយនៅបរិវាសត្រឹមតែ ១០ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើនៅបរិវាសយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាបាននៅបរិវាសអស់ ១០០ ថ្ងៃ ដោយការនៅបរិវាសត្រឹមតែ ១០ ថ្ងៃតែម្តងប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកនូវពាក្យនេះថា៖

‘‘Dasasataṃ [Pg.28] rattisataṃ, āpattiyo chādayitvāna;

Dasa rattiyo vasitvāna, mucceyya pārivāsiko’’ti. (pari. 477);

«ភិក្ខុលាក់ទុកអាបត្តិទាំងឡាយ ១០ ដងនៃ ១០០ (គឺ ១០០០ អាបត្តិ) អស់រាត្រី ១០០ កាលបើនៅបរិវាសអស់ ១០ រាត្រី ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនោះ គប្បីរួចចាកអាបត្តិបាន»។

Ayaṃ agghasamodhāno nāma.

នេះឈ្មោះថា អគ្ឃសមោធានបរិវាស។

‘‘Missakasamodhāno’’ nāma – yo nānāvatthukā āpattiyo ekato katvā diyyati. Tatrāyaṃ nayo –

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «មិស្សកសមោធានបរិវាស» គឺបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដោយការរួមបញ្ចូលអាបត្តិទាំងឡាយដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នាឲ្យជាតែមួយ។ ក្នុងមិស្សកសមោធានបរិវាសនោះ មានវិធីដូច្នេះ៖

‘‘Ahaṃ, bhante, sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ ekaṃ sukkavissaṭṭhiṃ, ekaṃ kāyasaṃsaggaṃ, ekaṃ duṭṭhullavācaṃ, ekaṃ attakāmaṃ, ekaṃ sañcarittaṃ, ekaṃ kuṭikāraṃ, ekaṃ vihārakāraṃ, ekaṃ duṭṭhadosaṃ, ekaṃ aññabhāgiyaṃ, ekaṃ saṅghabhedaṃ, ekaṃ bhedānuvattakaṃ, ekaṃ dubbacaṃ, ekaṃ kuladūsakaṃ, sohaṃ, bhante, saṅghaṃ tāsaṃ āpattīnaṃ samodhānaparivāsaṃ yācāmī’’ti –

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនគឺ ត្រូវអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិមួយ ត្រូវអាបត្តិកាយសំសគ្គៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុដ្ឋុល្លវាចាមួយ ត្រូវអាបត្តិអត្តកាមៈមួយ ត្រូវអាបត្តិសញ្ចរិត្តៈមួយ ត្រូវអាបត្តិកុដិការៈមួយ ត្រូវអាបត្តិវិហារការៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុដ្ឋទោសៈមួយ ត្រូវអាបត្តិអញ្ញភាគិយៈមួយ ត្រូវអាបត្តិសង្ឃភេទមួយ ត្រូវអាបត្តិភេទានុវត្តកៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុព្វចៈមួយ ត្រូវអាបត្តិកុលទូសកៈមួយ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ សូមនូវសមោធានបរិវាស ដើម្បីអាបត្តិទាំងនោះ ចំពោះព្រះសង្ឃ»

Tikkhattuṃ yācāpetvā tadanurūpāya kammavācāya parivāso dātabbo.

សង្ឃត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសូម ៣ ដង រួចហើយត្រូវប្រទានបរិវាស ដោយកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់ការសូមនោះ។

Ettha ca saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ nānāvatthukāyotipi saṅghādisesā āpattiyo āpajjintipi evaṃ pubbe vuttanayena vatthuvasenapi gottavasenapi nāmavasenapi āpattivasenapi yojetvā kammavācaṃ kātuṃ vaṭṭatiyevāti ayaṃ missakasamodhāno. Sabbaparivāsakammavācāvasāne pana nikkhittānikkhittavattādikathā purimanayeneva veditabbāti.

ក្នុងមិស្សកសមោធានបរិវាសនេះ គប្បីប្រកបកម្មវាចា ដោយអំណាចនៃវត្ថុក្តី ដោយអំណាចនៃគោត្រក្តី ដោយអំណាចនៃនាមក្តី ដោយអំណាចនៃអាបត្តិក្តី តាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងខាងដើមថា «saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ nānāvatthukāyo» (ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសទាំងឡាយដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា) ក្តី ថា «saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ» (ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសទាំងឡាយ) ក្តី ពិតជាគួរពិតមែន នេះឈ្មោះថា មិស្សកសមោធានបរិវាស។ ចំណែកឯក្នុងទីបំផុតនៃកម្មវាចាសម្រាប់បរិវាសទាំងពួង គប្បីជ្រាបនូវកថាមានការដាក់វ័ត និងការមិនដាក់វ័តជាដើម តាមវិធីមុននោះឯង។

Parivāsakathā niṭṭhitā.

បរិវាសកថា ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Idāni yaṃ vuttaṃ ‘‘pakkhamānattañca samodhānamānattañca avasesaparivāsakathāvasāne kathayissāmā’’ti, tassokāso sampatto, tasmā vuccati – ‘‘pakkhamānatta’’nti bhikkhuniyā dātabbamānattaṃ. Taṃ pana paṭicchannāyapi appaṭicchannāyapi āpattiyā aḍḍhamāsameva dātabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘garudhammaṃ ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabba’’nti (cūḷava. 403). Taṃ pana bhikkhunīhi attano sīmaṃ sodhetvā vihārasīmāya vā [Pg.29] vihārasīmaṃ sodhetuṃ asakkontīhi khaṇḍasīmāya vā sabbantimena paricchedena catuvaggagaṇaṃ sannipātāpetvā dātabbaṃ. Sace ekā āpatti hoti ekissā vasena, sace dve vā tisso vā sambahulā vā ekavatthukā vā nānāvatthukā vā tāsaṃ tāsaṃ vasena vatthugottanāmaāpattīsu yaṃ yaṃ icchati taṃ taṃ ādāya yojanā kātabbā.

ឥឡូវនេះ សេចក្តីណាដែលបានពោលទុកថា «យើងនឹងសម្តែងនូវបក្ខមានត្តផង សមោធានមានត្តផង ក្នុងពេលបញ្ចប់កថាដែលសេសសល់អំពីបរិវាស» ឱកាសនៃសេចក្តីនោះក៏មកដល់ហើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពោលថា «បក្ខមានត្ត» គឺមានត្តដែលសង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុនី។ ក៏បក្ខមានត្តនោះ សង្ឃត្រូវឲ្យអស់កន្លះខែ (១៥ ថ្ងៃ) ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះអាបត្តិដែលបិទបាំងក្តី មិនបិទបាំងក្តី។ ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់ទុកថា «ភិក្ខុនីកាលបើត្រូវគរុធម៌ហើយ ត្រូវប្រព្រឹត្តបក្ខមានត្តក្នុងឧភតោសង្ឃ»។ ក៏បក្ខមានត្តនោះ ភិក្ខុនីទាំងឡាយត្រូវជម្រះសីមាជារបស់ខ្លួន ហើយឲ្យក្នុងវិហារសីមាក្តី កាលបើមិនអាចជម្រះវិហារសីមាបាន ត្រូវប្រជុំគណៈសង្ឃមានភិក្ខុនី ៤ រូបជាកំណត់យ៉ាងតិចបំផុត ក្នុងខណ្ឌសីមាក្តី ហើយត្រូវឲ្យ។ ប្រសិនបើមានអាបត្តិមួយ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយនោះក្តី ប្រសិនបើមានអាបត្តិ ២ ក្តី ៣ ក្តី ច្រើនក្តី មានវត្ថុដូចគ្នាក្តី មានវត្ថុផ្សេងគ្នាក្តី ដោយអំណាចនៃអាបត្តិទាំងនោះៗ ក្នុងបណ្តាវត្ថុ គោត្រ នាម និងអាបត្តិទាំងឡាយ ភិក្ខុនីប្រាថ្នានូវវត្ថុជាដើមណាៗ គប្បីកាន់យកនូវវត្ថុជាដើមនោះៗ ហើយធ្វើការប្រៀបធៀប (យោជនា) ចុះ។

Tatridaṃ ekāpattivasena mukhamattadassanaṃ, tāya āpannāya bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhunīnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo – ‘‘ahaṃ, ayye, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ gāmantaraṃ, sāhaṃ, ayye, ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ yācāmī’’ti.

ក្នុងយោជនាដែលត្រូវធ្វើនោះ នេះជាការបង្ហាញត្រឹមតែជាឧទាហរណ៍ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ ភិក្ខុនីអ្នកត្រូវអាបត្តិនោះ គប្បីចូលទៅរកភិក្ខុនីសង្ឃ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ថ្វាយបង្គំជើងភិក្ខុនីទាំងឡាយដ៏មានអាយុច្រើន អង្គុយច្រហោង ប្រណម្យអញ្ជលី ហើយគប្បីពោលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់នោះ សូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយនោះ»។

Evaṃ tikkhattuṃ yācāpetvā byattāya bhikkhuniyā paṭibalāya saṅgho ñāpetabbo –

កាលឲ្យសូមយ៉ាងនេះអស់បីដងហើយ ភិក្ខុនីអ្នកឈ្លាសវៃ អាចប្រកាសសង្ឃឲ្យដឹងបានថា៖

‘‘Suṇātu me ayye saṅgho, ayaṃ itthannāmā bhikkhunī ekaṃ āpattiṃ āpajji gāmantaraṃ, sā saṅghaṃ ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ yācati, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmāya bhikkhuniyā ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ dadeyya, esā ñatti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់ ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះឯណោះ បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ នាងសូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ចំពោះសង្ឃ ប្រសិនបើកម្មមានកាលគួរដល់សង្ឃហើយ សង្ឃគប្បីឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ នេះជាញត្តិ។

‘‘Suṇātu me ayye saṅgho, ayaṃ…pe… dutiyampi… tatiyampi etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me ayye saṅgho…pe… deti… dinnaṃ saṅghena itthannāmāya bhikkhuniyā ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ, khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī; evametaṃ dhārayāmī’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់ ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ...សេចក្តីនោះ ខ្ញុំម្ចាស់ពោលអស់វារៈពីរដងផង... បីដងផង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់... សង្ឃឲ្យហើយ... សង្ឃបានឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះហើយ ការឲ្យបក្ខមានត្តនេះ គួរដល់សង្ឃ ព្រោះហេតុនោះ សង្ឃទើបស្ងៀម ខ្ញុំម្ចាស់ចាំទុកនូវសេចក្តីនេះ ដោយអាការយ៉ាងនេះ»។

Kammavācāpariyosāne vattaṃ samādiyitvā bhikkhumānattakathāya vuttanayeneva saṅghassa ārocetvā nikkhittavattaṃ vasitukāmāya tattheva saṅghamajjhe vā pakkantāsu bhikkhunīsu ekabhikkhuniyā vā dutiyikāya vā santike vuttanayeneva nikkhipitabbaṃ. Aññissā pana āgantukāya santike ārocetvā nikkhipitabbaṃ. Nikkhittakālato paṭṭhāya pakatattaṭṭhāne tiṭṭhati. Puna samādiyitvā aruṇaṃ uṭṭhāpentiyā pana bhikkhunīnaṃyeva santike vasituṃ na labhati. ‘‘Ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabba’’nti hi vuttaṃ. Tasmā assā ācariyupajjhāyāhi vihāraṃ gantvā saṅgāhakapakkhe ṭhito [Pg.30] eko mahāthero vā dhammakathiko vā bhikkhu vattabbo – ‘‘ekissā bhikkhuniyā vinayakammaṃ kattabbamatthi, tatra no ayyā, cattāro bhikkhū pesethā’’ti. Saṅgahaṃ akātuṃ na labbhati, pesessāmīti vattabbaṃ. Catūhi pakatattabhikkhunīhi mānattacāriniṃ bhikkhuniṃ gahetvā antoaruṇeyeva nikkhamitvā gāmūpacārato dve leḍḍupāte atikkamitvā maggā okkamma gumbavatiādīhi paṭicchannaṭṭhāne nisīditabbaṃ. Vihārūpacāratopi dve leḍḍupātā atikkamitabbā catūhi pakatattabhikkhūhipi tattha gantabbaṃ. Gantvā pana bhikkhunīhi saddhiṃ na ekaṭṭhāne nisīditabbaṃ, paṭikkamitvā avidūraṭṭhāne nisīditabbaṃ. Kurundimahāpaccarīsu pana ‘‘bhikkhunīhipi byattaṃ ekaṃ vā dve vā upāsikāyo bhikkhūhipi ekaṃ vā dve vā upāsake attarakkhaṇatthāya gahetvā gantabba’’nti vuttaṃ. Kurundiyaṃyeva ca bhikkhunupassayassa ca vihārassa ca upacāraṃ muñcituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, gāmassāti na vuttaṃ.

ក្នុងពេលបញ្ចប់កម្មវាចា ភិក្ខុនីនោះត្រូវសមាទានវត្ត ហើយប្រាប់ដល់សង្ឃតាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងភិក្ខុមានត្តកថា កាលបើប្រាថ្នានឹងនៅដោយវត្តដែលដាក់ចុះហើយ គប្បីដាក់វត្តចុះក្នុងកណ្តាលសង្ឃនោះឯង ឬកាលបើភិក្ខុនីទាំងឡាយចៀសចេញទៅហើយ គប្បីដាក់វត្តចុះក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីមួយរូប ឬភិក្ខុនីជាគម្រប់ពីររូប តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។ ក៏ប៉ុន្តែ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនីដទៃដែលជាអាគន្តុកៈ ហើយដាក់វត្តចុះ។ ចាប់តាំងពីពេលដែលដាក់វត្តចុះហើយ ភិក្ខុនីនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តភិក្ខុនី (ភិក្ខុនីប្រក្រតី)។ ក៏ភិក្ខុនីកាលបើបានសមាទានវត្តជាថ្មី ហើយធ្វើឲ្យអរុណរះឡើង មិនត្រូវនៅ (ប្រព្រឹត្តវត្ត) ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីទាំងឡាយតែម្យ៉ាងនោះឡើយ។ ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ទុកថា «បក្ខមានត្ត ភិក្ខុនីត្រូវប្រព្រឹត្តក្នុងឧភតោសង្ឃ»។ ព្រោះហេតុនោះ អាចារ្យ ឬឧបជ្ឈាយ៍របស់ភិក្ខុនីនោះ គប្បីទៅកាន់វិហារ (របស់ភិក្ខុ) ហើយពោលនឹងព្រះមហាថេរៈ ឬភិក្ខុជាធម្មកថិកមួយរូប ដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណែកអ្នកសង្គ្រោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ វិន័យកម្មដែលត្រូវធ្វើដល់ភិក្ខុនីមួយរូបមាននៅ ក្នុងវិន័យកម្មនោះ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចាត់ភិក្ខុ ៤ រូប ទៅកាន់សំណាក់របស់យើងខ្ញុំម្ចាស់ផង»។ ភិក្ខុនោះមិនត្រូវធ្វើការមិនសង្គ្រោះឡើយ គប្បីពោលថា «អាត្មាភាពនឹងចាត់ទៅ»។ ភិក្ខុនីជាបកតត្តៈ ៤ រូប គប្បីនាំយកភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ចេញទៅក្នុងវេលាមុនអរុណរះ កន្លងហួសនូវចម្ងាយពីរដេញដី (ចម្ងាយចោលដុំដីពីរដង) អំពីឧបចារស្រុក វាងចេញពីផ្លូវ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏កំបាំងដោយគុម្ពឈើជាដើម។ សូម្បីអំពីឧបចារវិហារ ក៏ត្រូវកន្លងហួសនូវចម្ងាយពីរដេញដីដែរ ហើយភិក្ខុជាបកតត្តៈ ៤ រូប ក៏គប្បីទៅក្នុងទីនោះដែរ។ លុះទៅដល់ហើយ មិនត្រូវអង្គុយក្នុងទីជាមួយគ្នាជាមួយភិក្ខុនីទាំងឡាយឡើយ ត្រូវថយចេញទៅអង្គុយក្នុងទីមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី និងមហាបច្ចរី លោកពោលថា «ភិក្ខុនីទាំងឡាយគប្បីនាំយកឧបាសិកាម្នាក់ ឬពីរនាក់ដែលឈ្លាសវៃទៅក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីនាំយកឧបាសកម្នាក់ ឬពីរនាក់ទៅក្តី ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការរក្សាខ្លួន»។ និងក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទីនោះឯង លោកពោលថា «ការលះបង់នូវឧបចារនៃភិក្ខុនីឧបស្ស័យ (លំនៅភិក្ខុនី) ផង នៃវិហារផង គួរពិត» តែលោកមិនបានពោលថា «លះបង់នូវឧបចារនៃស្រុក» ឡើយ។

Evaṃ nisinnesu pana bhikkhūsu ca bhikkhunīsu ca tāya bhikkhuniyā ‘‘mānattaṃ samādiyāmi, vattaṃ samādiyāmī’’ti vattaṃ samādiyitvā bhikkhunīsaṅghassa tāva evaṃ ārocetabbaṃ –

កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ និងភិក្ខុនីទាំងឡាយ អង្គុយយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនីនោះត្រូវសមាទានវត្តថា «ខ្ញុំម្ចាស់សូមសមាទាននូវមានត្ត ខ្ញុំម្ចាស់សូមសមាទាននូវវត្ត» ហើយគប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនីសង្ឃជាមុនសិន យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Ahaṃ, ayye, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ gāmantaraṃ, sāhaṃ saṅghaṃ ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ yāciṃ, tassa me saṅgho ekissā āpattiyā gāmantarāya pakkhamānattaṃ adāsi, sāhaṃ pakkhamānattaṃ carāmi, ‘vedayāmahaṃ, ayye, vedayatī’ti maṃ saṅgho dhāretū’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ខ្ញុំម្ចាស់នោះបានសូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ចំពោះសង្ឃ សង្ឃបានឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ខ្ញុំម្ចាស់នោះ ខ្ញុំម្ចាស់នោះកំពុងប្រព្រឹត្តបក្ខមានត្ត បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់សូមប្រាប់ សូមសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាអ្នកប្រាប់»។

Tato bhikkhusaṅghassa santikaṃ gantvā evaṃ ārocetabbaṃ – ‘‘ahaṃ, ayyā, ekaṃ āpattiṃ āpajjiṃ …pe… vedayāmahaṃ, ayyā, vedayatīti maṃ saṅgho dhāretū’’ti. Idhāpi yāya kāyaci bhāsāya ārocetuṃ vaṭṭati.

បន្ទាប់ពីនោះ គប្បីចូលទៅរកភិក្ខុសង្ឃ ហើយប្រាប់យ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមួយ... បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់សូមប្រាប់ សូមសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាអ្នកប្រាប់»។ សូម្បីក្នុងបក្ខមានត្តនេះ ការប្រាប់ដោយភាសាណាមួយ ក៏គួរដែរ។

Ārocetvā ca bhikkhunisaṅghasseva santike nisīditabbaṃ, ārocitakālato paṭṭhāya bhikkhūnaṃ gantuṃ vaṭṭati. Sace sāsaṅkaṃ hoti, bhikkhuniyo tattheva ṭhānaṃ paccāsīsanti, ṭhātabbaṃ. Sace añño bhikkhu vā bhikkhunī [Pg.31] vā taṃ ṭhānaṃ eti, passantiyā ārocetabbaṃ. No ce āroceti, ratticchedo ceva vattabhedadukkaṭañca. Sace ajānantiyā eva upacāraṃ okkamitvā gacchati, ratticchedova hoti, na vattabhedadukkaṭaṃ. Sace bhikkhuniyo upajjhāyādīnaṃ vattakaraṇatthaṃ pageva gantukāmā honti, rattivippavāsagaṇaohīyanagāmantarāpattirakkhaṇatthaṃ ekaṃ bhikkhuniṃ ṭhapetvā gantabbaṃ. Tāya aruṇe uṭṭhite tassā santike vattaṃ nikkhipitabbaṃ. Etenupāyena akhaṇḍā pañcadasa rattiyo mānattaṃ caritabbaṃ.

លុះប្រាប់រួចហើយ គប្បីអង្គុយក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីសង្ឃនោះឯង ចាប់តាំងពីពេលប្រាប់រួចហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងនិមន្តទៅវិញ ក៏គួរ។ ប្រសិនបើទីនោះជាទីគួររង្កៀស (មានភ័យខ្លាច) ហើយភិក្ខុនីទាំងឡាយប្រាថ្នាចង់ឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយស្ថិតនៅទីនោះដដែល ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីនៅ (រង់ចាំ)។ ប្រសិនបើមានភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីដទៃមកកាន់ទីនោះ ភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្តកាលបើឃើញហើយ ត្រូវតែប្រាប់។ បើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីនោះមិនដឹងខ្លួន ហើយដើរចូលទៅកាន់ឧបចារ ត្រូវដាច់រាត្រីយ៉ាងเดียว តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងត្រឡប់ទៅវិញតាំងពីព្រលឹម ដើម្បីធ្វើវត្តដល់ឧបជ្ឈាយ៍ជាដើម គប្បីទុកភិក្ខុនីមួយរូបឲ្យនៅ ដើម្បីការពារអាបត្តិរត្តិវិប្បវាស អាបត្តិគណឱហីយនៈ និងអាបត្តិគាមន្តរៈ ហើយសឹមទៅ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្តនោះ ត្រូវដាក់វត្តចុះក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីនោះ។ ដោយឧបាយនេះ ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រព្រឹត្តមានត្តឲ្យគ្រប់ ១៥ រាត្រី កុំឲ្យដាច់ កុំឲ្យធ្លាយ។

Anikkhittavattāya pana pārivāsikakkhandhake vuttanayeneva sammā vattitabbaṃ. Ayaṃ pana viseso – ‘‘āgantukassa ārocetabba’’nti ettha yattakā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā taṃ gāmaṃ bhikkhū vā bhikkhuniyo vā āgacchanti, sabbesaṃ ārocetabbaṃ. Anārocentiyā ratticchedo ca vattabhedadukkaṭañca. Sacepi rattiṃ koci bhikkhu taṃ gāmūpacāraṃ okkamitvā gacchati, ratticchedo hotiyeva, ajānanapaccayā pana vattabhedato muccati. Kurundiādīsu pana anikkhittavattabhikkhūnaṃ vuttanayeneva kathetabbanti vuttaṃ. Taṃ pārivāsikavattādīnaṃ upacārasīmāya paricchinnattā yuttataraṃ dissati. Uposathe ārocetabbaṃ, pavāraṇāya ārocetabbaṃ, catunnaṃ bhikkhūnañca bhikkhunīnañca devasikaṃ ārocetabbaṃ. Sace bhikkhūnaṃ tasmiṃ gāme bhikkhācāro sampajjati, tattheva gantabbaṃ. No ce sampajjati, aññatra caritvāpi tatra āgantvā attānaṃ dassetvā gantabbaṃ. Bahigāme vā saṅketaṭṭhānaṃ kātabbaṃ – ‘‘asukasmiṃ nāma ṭhāne amhe passissasī’’ti. Tāya saṅketaṭṭhānaṃ gantvā ārocetabbaṃ. Saṅketaṭṭhāne adisvā vihāraṃ gantvā ārocetabbaṃ. Vihāre sabbabhikkhūnaṃ ārocetabbaṃ. Sace sabbesaṃ sakkā na hoti ārocetuṃ, bahiupacārasīmāya ṭhatvā bhikkhuniyo pesetabbā. Tāhi ānītānaṃ catunnaṃ bhikkhūnaṃ ārocetabbaṃ. Sace vihāro dūro hoti sāsaṅko, upāsake ca upāsikāyo ca gahetvā gantabbaṃ. Sace pana ayaṃ ekā vasati, rattivippavāsaṃ āpajjati, tasmāssā ekā pakatattā bhikkhunī sammannitvā dātabbā ekacchanne vasanatthāya.

ក៏ភិក្ខុនីដែលមិនទាន់បានដាក់វត្តចុះ ត្រូវប្រព្រឹត្តឲ្យប្រពៃ តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងបរិវាសិកខន្ធកៈ។ ប៉ុន្តែ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា៖ ក្នុងពាក្យថា «ត្រូវប្រាប់ដល់អាគន្តុកៈ» នេះ មានកំណត់ថា ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មាន និមន្តមកកាន់ស្រុកនោះ ក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ និងភិក្ខុនីទាំងអស់នោះ។ កាលបើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តផង។ ទោះបីក្នុងវេលាយប់ បើមានភិក្ខុណាមួយដើរចូលមកកាន់ឧបចារស្រុកនោះ ក៏ត្រូវដាច់រាត្រីដែរ តែភិក្ខុនីនោះរមែងរួចចាកអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្ត ព្រោះហេតុមិនដឹង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយមានគុរុន្ទីជាដើម លោកពោលថា «គប្បីពោលតាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយ សម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានដាក់វត្តចុះ»។ ពាក្យនោះ ព្រោះតែឧបចារសីមានៃបរិវាសិកវត្តជាដើមត្រូវបានកំណត់ទុក ទើបមើលទៅឃើញថាសមរម្យជាង។ ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ត្រូវប្រាប់ ក្នុងថ្ងៃបវារណា ត្រូវប្រាប់ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៤ រូប និងភិក្ខុនី ៤ រូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ប្រសិនបើការត្រេកអរក្នុងការដើរទៅកាន់ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងស្រុកនោះមាន ភិក្ខុនីនោះត្រូវទៅក្នុងស្រុកនោះឯង។ ប្រសិនបើគ្មានទេ សូម្បីទៅត្រេកអរ (ដើរបិណ្ឌបាត) ក្នុងស្រុកដទៃហើយ ក៏ត្រូវមកក្នុងស្រុកនោះ បង្ហាញខ្លួនហើយសឹមទៅ។ ឬគប្បីធ្វើកន្លែងណាត់ជួបគ្នានៅខាងក្រៅស្រុកថា «នាងនឹងជួបយើងខ្ញុំក្នុងទីឈ្មោះឯណោះ»។ ភិក្ខុនីនោះត្រូវទៅកាន់កន្លែងណាត់ជួបនោះហើយប្រាប់។ កាលបើមិនជួបក្នុងកន្លែងណាត់ជួបទេ ត្រូវទៅកាន់វិហារហើយប្រាប់។ ក្នុងវិហារ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងពួង។ ប្រសិនបើមិនអាចប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងពួងបានទេ ត្រូវឈរនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា ហើយចាត់ភិក្ខុនីទាំងឡាយឲ្យទៅ។ ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៤ រូបដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយនោះនិមន្តមក។ ប្រសិនបើវិហារនៅឆ្ងាយ ជាទីគួររង្កៀស គប្បីនាំយកឧបាសក និងឧបាសិកាទាំងឡាយទៅជាមួយផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីនេះនៅតែម្នាក់ឯង រមែងត្រូវអាបត្តិរត្តិវិប្បវាស ព្រោះហេតុនោះ សង្ឃគប្បីសន្មតភិក្ខុនីជាបកតត្តៈមួយរូបឲ្យដល់ភិក្ខុនីនោះ ដើម្បីនៅជាមួយគ្នាក្នុងទីមានដំបូលតែមួយ។

Evaṃ akhaṇḍaṃ mānattaṃ caritvā vīsatigaṇe bhikkhunisaṅghe vuttanayeneva abbhānaṃ kātabbaṃ. Sace mānattaṃ caramānā antarāpattiṃ āpajjati, mūlāya paṭikassitvā [Pg.32] tassā āpattiyā mānattaṃ dātabbanti kurundiyaṃ vuttaṃ. Idaṃ ‘‘pakkhamānattaṃ’’ nāma.

កាលបើបានប្រព្រឹត្តមានត្តមិនឲ្យដាច់យ៉ាងនេះហើយ គប្បីធ្វើអព្ភានក្នុងភិក្ខុនីសង្ឃមានគណៈ ២០ រូប តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។ ប្រសិនបើកាលកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត ត្រូវអាបត្តិក្នុងចន្លោះ ត្រូវទាញមកកាន់ឫស (មូលាយបដិកស្សនៈ) ហើយត្រូវឲ្យមានត្តព្រោះអាបត្តិនោះ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី។ នេះហៅថា «បក្ខមានត្ត»។

‘‘Samodhānamānattaṃ’’ pana tividhaṃ hoti – odhānasamodhānaṃ, agghasamodhānaṃ, missakasamodhānanti. Tattha yadetaṃ parato udāyittherassa pañcāhapaṭicchannāya āpattiyā parivāsaṃ parivasantassa parivāse ca mānattārahaṭṭhāne ca antarāpattiṃ āpajjitvā mūlāyapaṭikassitassa ‘‘tena hi, bhikkhave, saṅgho udāyissa bhikkhuno tissannaṃ āpattīnaṃ chārattaṃ mānattaṃ detū’’ti mānattaṃ anuññātaṃ, idaṃ ‘‘odhānasamodhānaṃ’’ nāma. Idañhi punappunaṃ mūlāyapaṭikassanena parivutthadivase odhunitvā purimāpattīhi saddhiṃ samodhāya dinnaṃ, tasmā odhānasamodhānanti vuccati. Kurundiyaṃ pana ‘‘samodhānaparivāsaṃ vutthassa dātabbaṃ mānattaṃ samodhānamānatta’’nti vuttaṃ. Tampi tena pariyāyena yujjati.

ចំណែកឯ «សមោធានមានត្ត» នោះ មាន ៣ យ៉ាងគឺ ឱធានសមោធានមានត្ត ១ អគ្ឃសមោធានមានត្ត ១ មិស្សកសមោធានមានត្ត ១។ ក្នុងសមោធានមានត្តទាំង ៣ យ៉ាងនោះ មានត្តណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតទុកដល់ព្រះឧទាយិត្ថេរ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ដែលកំពុងនៅបរិវាសព្រោះអាបត្តិដែលបិទបាំងទុក ៥ ថ្ងៃ ហើយត្រូវអាបត្តិក្នុងចន្លោះក្នុងខណៈកំពុងនៅបរិវាសផង ក្នុងឋានៈដែលគួរដល់មានត្តផង ហើយត្រូវទាញមកកាន់ឫសជាថ្មី ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យមានត្ត ៦ រាត្រី ព្រោះអាបត្តិ ៣ ដល់ឧទាយិភិក្ខុចុះ» មានត្តនេះ ហៅថា «ឱធានសមោធានមានត្ត»។ ព្រោះថា មានត្តនេះ សង្ឃបានឲ្យដោយការច្របាច់បញ្ចូលគ្នា (សមោធាន) ជាមួយអាបត្តិមុនៗ ដោយការរលាស់ចោល (ឱធុននៈ) នូវថ្ងៃដែលនៅរួចហើយ ដោយការទាញមកកាន់ឫសរឿយៗ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា «ឱធានសមោធានមានត្ត»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី លោកពោលថា «មានត្តដែលសង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុដែលនៅសមោធានបរិវាសរួចហើយ ហៅថា សមោធានមានត្ត»។ ពាក្យនោះ សូម្បីដោយបរិយាយនោះ ក៏សមរម្យដែរ។

Agghasamodhānaṃ pana missakasamodhānañca agghasamodhānamissakasamodhānaparivāsāvasāne dātabbamānattameva vuccati, taṃ parivāsakammavācānusārena yojetvā dātabbaṃ. Ettāvatā yaṃ vuttaṃ ‘‘tena hi, bhikkhave, saṅgho udāyissa bhikkhuno ekissā āpattiyā sañcetanikāya sukkavissaṭṭhiyā ekāhapaṭicchannāya ekāhaparivāsaṃ detūtiādinā nayena pāḷiyaṃ anekehi ākārehi parivāso ca mānattañca vuttaṃ, tassa yasmā āgatāgataṭhāne vinicchayo vuccamāno pāḷi viya ativitthāraṃ āpajjati, na ca sakkā hoti sukhena pariggahetuṃ, tasmā naṃ samodhānetvā idheva dassessāmā’’ti, tadidaṃ atthato sampāditaṃ hoti.

ម៉្យាងទៀត ម៉ាណាត់ដែលគួរឲ្យក្នុងទីបំផុតនៃអគ្ឃសមោធានបរិវាស និងមិស្សកសមោធានបរិវាស ហៅថា អគ្ឃសមោធាន និងមិស្សកសមោធាន ម៉ាណាត់នោះ ភិក្ខុគួរផ្សំផ្គុំឲ្យទៅតាមលំដាប់នៃកម្មវាចាសម្រាប់បរិវាស។ ពាក្យណាដែលខ្ញុំបានពោលទុកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ដល់ភិក្ខុឧទាយី ដើម្បីអាបត្តិសុក្កវស្សដ្ឋិដែលក្លែងត្រូវ លាក់ទុកមួយថ្ងៃ... ដោយន័យនេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងបរិវាស និងម៉ាណាត់ដោយអាការៈច្រើនយ៉ាងក្នុងព្រះបាលី ព្រោះកាលបើពោលនូវការវិនិច្ឆ័យក្នុងទីដែលមកដល់ៗ រមែងនាំឲ្យពិស្តារពេកដូចជាព្រះបាលី និងមិនអាចដើម្បីកាន់យកដោយងាយបាន ហេតុនោះ យើងនឹងរួបរួមបង្ហាញក្នុងទីនេះឯង» ពាក្យទាំងអស់នោះ ឈ្មោះថាបានសម្រេចដោយសេចក្ដីហើយ ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះ។

Paṭicchannaparivāsakathā

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថា

102. Idāni yā tāva ayaṃ paṭicchannāya ekissā āpattiyā vasena pāḷi vuttā, sā uttānatthāva.

១០២. ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ព្រះបាលីណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកមួយ ព្រះបាលីនោះ មានសេចក្ដីច្បាស់លាស់ហើយ។

108. Tato paraṃ dvīhatīhacatūhapañcāhapaṭicchannānaṃ vasena pāḷiṃ vatvā pañcāhapaṭicchannāya parivāsato paṭṭhāya antarāpatti dassitā. Yasmā pana taṃ āpattiṃ āpanno mūlāyapaṭikassanāraho nāma hoti, tasmāssa [Pg.33] tattha mūlāyapaṭikassanaṃ anuññātaṃ. Sace pana nikkhittavatto āpajjati, mūlāyapaṭikassanāraho na hoti. Kasmā? Yasmā na so parivasanto āpanno, pakatattaṭṭhāne ṭhito āpanno, tasmā tassā āpattiyā visuṃ mānattaṃ caritabbaṃ. Sace paṭicchannā hoti parivāsopi vasitabbo. Yañcetaṃ mūlāyapaṭikassanaṃ vuttaṃ, tasmimpi kate parivutthadivasā makkhitā honti. Iti parivāse antarāpattiṃ dassetvā puna mānattārahassa antarāpattiṃ dassetvā mūlāyapaṭikassanaṃ vuttaṃ, tasmimpi kate parivutthadivasā makkhitāva honti. Tato parivutthaparivāsassa tāsaṃ tissannampi āpattīnaṃ samodhānamānattaṃ dassitaṃ. Tato mānattacārikassa antarāpattiṃ dassetvā mūlāyapaṭikassanaṃ vuttaṃ. Tasmiṃ pana paṭikassane kate mānattaciṇṇadivasāpi parivutthadivasāpi makkhitāva honti. Tato abbhānārahassa antarāpattiṃ dassetvā mūlāyapaṭikassanaṃ vuttaṃ. Tasmimpi kate sabbe te makkhitāva honti. Tato paraṃ sabbā antarāpattiyo yojetvā abbhānakammaṃ dassitaṃ. Evaṃ paṭicchannavāre ekāhapaṭicchannādivasena pañca, antarāpattivasena catassoti nava kammavācā dassitā honti.

១០៨. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងព្រះបាលីដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ២ ថ្ងៃ ៣ ថ្ងៃ ៤ ថ្ងៃ និង ៥ ថ្ងៃ រួចហើយ ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិ ចាប់តាំងពីបរិវាសនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ៥ ថ្ងៃទៅ។ ម៉្យាងទៀត ព្រោះភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរដល់ការទាញមករកឫស (មូលាយបដិកស្សនៈ) ហេតុនោះ ព្រះអង្គទើបទ្រង់អនុញ្ញាតការទាញមករកឫសដល់ភិក្ខុនោះក្នុងអន្តរាបត្តិនោះ។ បើភិក្ខុអ្នកដាក់វត្តចោលហើយ ត្រូវអាបត្តិ ភិក្ខុនោះមិនគួរដល់ការទាញមករកឫសឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះភិក្ខុនោះមិនមែនត្រូវអាបត្តិក្នុងខណៈដែលកំពុងនៅបរិវាសទេ គឺត្រូវអាបត្តិក្នុងខណៈដែលឋិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តៈ (ភិក្ខុប្រក្រតី) ហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ផ្សេងគ្នាសម្រាប់អាបត្តិនោះ។ បើអាបត្តិនោះលាក់ទុក ភិក្ខុនោះក៏ត្រូវនៅបរិវាសដែរ។ មួយវិញទៀត ការទាញមករកឫសណាដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងហើយ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ ក៏ឈ្មោះថាត្រូវលុបចោល (មិនរាប់បញ្ចូល)។ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិក្នុងបរិវាសយ៉ាងនេះហើយ ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកគួរដល់ម៉ាណាត់ម្ដងទៀត ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញសមោធានម៉ាណាត់នៃអាបត្តិទាំង ៣ នោះ ដល់ភិក្ខុដែលនៅបរិវាសរួចហើយ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស។ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ទោះបីថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់រួចហើយក្ដី ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយក្ដី ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកគួរដល់អព្ភាន ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស។ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃទាំងអស់នោះ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់ផ្សំផ្គុំអន្តរាបត្តិទាំងអស់ ហើយបង្ហាញអព្ភានកម្ម។ ក្នុងបដិច្ឆន្នវារៈនេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញកម្មវាចា ៩ គឺ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ១ ថ្ងៃជាដើម ៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃអន្តរាបត្តិ ៤ យ៉ាង យ៉ាងនេះឯង។

Paṭicchannaparivāsakathā niṭṭhitā.

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

Samodhānaparivāsakathā

សមោធានបរិវាសកថា

125. Tato paraṃ pakkhapaṭicchannāya āpattiyā antoparivāsato paṭṭhāya pañcāhapaṭicchannāya antarāpattiyā vasena samodhānaparivāso ca, samodhānamānattañca dassitaṃ. Ettha ca mānattacārikamānattārahakālepi āpannāya āpattiyā mūlāyapaṭikassane kate mānattaciṇṇadivasāpi parivāsaparivutthadivasāpi sabbe makkhitāva honti. Kasmā? Yasmā paṭicchannā antarāpatti. Teneva vuttaṃ – ‘‘mūlāya paṭikassitvā purimāya āpattiyā samodhānaparivāsaṃ datvā chārattaṃ mānattaṃ detū’’ti. Tato paraṃ sabbā antarāpattiyo yojetvā abbhānakammaṃ dassetvā sukkavissaṭṭhivatthu niṭṭhāpitaṃ.

១២៥. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសមោធានបរិវាស និងសមោធានម៉ាណាត់ ដោយអំណាចនៃអន្តរាបត្តិដែលលាក់ទុក ៥ ថ្ងៃ ចាប់តាំងពីក្នុងរវាងបរិវាសនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកកន្លះខែ (មួយបក្ខ) ទៅ។ ក្នុងវារៈនេះ ទោះបីក្នុងកាលដែលភិក្ខុកំពុងប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ ឬក្នុងកាលដែលគួរដល់ម៉ាណាត់ក្ដី កាលបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិ ហើយធ្វើការទាញមករកឫសហើយ ថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់រួចហើយក្ដី ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយក្ដី ថ្ងៃទាំងអស់ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះអន្តរាបត្តិជាអាបត្តិដែលលាក់ទុក។ ព្រោះហេតុនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបទ្រង់សម្ដែងថា «ចូរសង្ឃទាញភិក្ខុនោះមករកឫស ហើយឲ្យសមោធានបរិវាសដើម្បីអាបត្តិមុន រួចឲ្យម៉ាណាត់ ៦ រាត្រីចុះ»។ បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់ផ្សំផ្គុំអន្តរាបត្តិទាំងអស់ ហើយបង្ហាញអព្ភានកម្ម រួចទ្រង់បញ្ចប់សុក្កវស្សដ្ឋិវត្ថុ។

Samodhānaparivāsakathā niṭṭhitā.

សមោធានបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

Sukkavissaṭṭhikathā ca niṭṭhitā.

សុក្កវស្សដ្ឋិកថា ក៏ចប់ហើយ។

Agghasamodhānaparivāsakathā

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថា

134. Tato ekāpattimūlakañca āpattivaḍḍhanakañcāti dve naye dassetvā agghasamodhānaparivāso dassito.

១៣៤. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញន័យ ២ យ៉ាង គឺ ន័យមានអាបត្តិមួយជាមូល និងន័យធ្វើអាបត្តិឲ្យចម្រើនឡើង រួចទ្រង់បង្ហាញអគ្ឃសមោធានបរិវាស។

Tato [Pg.34] sañcicca anārocitāpattivatthuṃ dassetvā sañcicca ajānanaassaraṇavematikabhāvehi anārocitāya āpattiyā pacchā lajjidhamme vā ñāṇasaraṇanibbematikabhāvesu vā uppannesu yaṃ kātabbaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘idha pana bhikkhave’’tiādinā nayena pāḷi ṭhapitā. Tato ajānanaassaraṇavematikapaṭicchannānaṃ appaṭicchannabhāvaṃ dassetuṃ tatheva pāḷi ṭhapitā.

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញវត្ថុនៃភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិហើយក្លែងមិនប្រាប់ រួចទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីដោយន័យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ...» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ កាលបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិហើយក្លែងមិនប្រាប់ ព្រោះតែមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ តែក្រោយមក ធម៌គឺសេចក្ដីខ្មាស (លជ្ជីធម៌) កើតឡើងក្ដី ឬសេចក្ដីដឹង សេចក្ដីរលឹក និងការមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យកើតឡើងក្ដី។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីយ៉ាងនោះដែរ ដើម្បីបង្ហាញភាពមិនមែនជាអាបត្តិលាក់ទុក នៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

Agghasamodhānaparivāsakathā niṭṭhitā.

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

Dvemāsaparivāsakathā

ទ្វេមាសបរិវាសកថា

138. Tato dvinnaṃ āpattīnaṃ dvemāsapaṭicchannānaṃ ekamāsaparivāsayācanavatthuṃ dassetvā asañcicca ajānanaassaraṇavematikabhāvehi anārocite itarasmiṃ māse pacchā lajjidhammādīsu uppannesu yaṃ kātabbaṃ, taṃ dassetuṃ ajānanaassaraṇavematikapaṭicchannassa ca āpannabhāvaṃ dassetuṃ purimanayeneva pāḷi ṭhapitā.

១៣៨. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញវត្ថុនៃការសូមបរិវាសមួយខែ ព្រោះអាបត្តិ ២ ដែលលាក់ទុក ២ ខែ រួចទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីដោយន័យមុននោះឯង ដើម្បីបង្ហាញកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ កាលបើខែដទៃទៀត ភិក្ខុមិនបានប្រាប់ដោយមិនក្លែង ព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ តែក្រោយមក លជ្ជីធម៌ជាដើមកើតឡើង និងដើម្បីបង្ហាញភាពជាអ្នកត្រូវអាបត្តិ នៃភិក្ខុដែលលាក់ទុកព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

Dvemāsaparivāsakathā niṭṭhitā.

ទ្វេមាសបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

Suddhantaparivāsādikathā

សុទ្ធន្តបរិវាសាទិកថា

156. Tato ‘‘āpattipariyantaṃ na jānāti, rattipariyantaṃ na jānātī’’tiādinā nayena suddhantaparivāso dassito.

១៥៦. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសុទ្ធន្តបរិវាស ដោយន័យជាដើមថា «មិនដឹងកំណត់នៃអាបត្តិ មិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី»។

160. Tato paraṃ pārivāsikaṃ ādiṃ katvā vibbhamitvā punaupasampannādīsu paṭipattidassanatthaṃ pāḷi ṭhapitā.

១៦០. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលី ដើម្បីបង្ហាញការប្រតិបត្តិក្នុងភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម ដែលសឹកទៅហើយត្រឡប់មកឧបសម្បទាជាថ្មីវិញ។

165. Tattha ‘‘antarā sambahulā āpattiyo āpajjati parimāṇā appaṭicchannāyo’’tiādīsu āpattiparicchedavasena parimāṇāyo ceva appaṭicchannāyo cāti attho.

១៦៥. ក្នុងព្រះបាលីនោះ ពាក្យថា «antarā sambahulā āpattiyo āpajjati parimāṇā appaṭicchannāyo» ជាដើម មានសេចក្ដីថា ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិទាំងឡាយច្រើនក្នុងចន្លោះ ដែលមានកំណត់ផង ដែលមិនបានលាក់ទុកផង ដោយអំណាចនៃការកំណត់អាបត្តិ។

166. Pacchimasmiṃ āpattikkhandheti ekova so āpattikkhandho, pacchā chāditattā pana ‘‘pacchimasmiṃ āpattikkhandhe’’ti vuttaṃ. Purimasminti etthāpi eseva nayo.

១៦៦. ពាក្យថា «pacchimasmiṃ āpattikkhandhe» សំដៅយកគំនរអាបត្តិតែមួយនោះឯង ប៉ុន្តែព្រោះតែភិក្ខុលាក់ទុកក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ហេតុនោះ ទើបព្រះអង្គទ្រង់ហៅថា «pacchimasmiṃ āpattikkhandhe» (ក្នុងគំនរអាបត្តិខាងក្រោយ)។ ទោះបីក្នុងពាក្យថា «purimasmiṃ» ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

180. Vavatthitā sambhinnāti sabhāgavisabhāgānamevetaṃ pariyāyavacanaṃ.

១៨០. ពាក្យថា «vavatthitā» (ដែលកំណត់ទុក) និង «sambhinnā» (ដែលច្រឡូកច្រឡំ) នេះ ជាឈ្មោះជំនួស (វេវចនៈ) នៃអាបត្តិសភាគ និងវិភាគនោះឯង។

Suddhantaparivāsādikathā niṭṭhitā.

សុទ្ធន្តបរិវាសាទិកថា ចប់ហើយ។

Dvebhikkhuvāraekādasakādikathā

ទ្វេភិក្ខុវារឯកាទសកាទិកថា

181. Tato [Pg.35] paraṃ yo paṭicchādeti, tasmiṃ paṭipattidassanatthaṃ ‘‘dve bhikkhū’’tiādi vuttaṃ. Tattha missakanti thullaccayādīhi missakaṃ. Suddhakanti saṅghādisesaṃ vinā lahukāpattikkhandhameva.

១៨១. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងពាក្យថា «dve bhikkhū» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញការប្រតិបត្តិក្នុងភិក្ខុដែលលាក់ទុកអាបត្តិនោះ។ ក្នុងពាក្យនោះ ពាក្យថា «missakaṃ» គឺអាបត្តិដែលច្រឡូកច្រឡំដោយថុល្លច្ច័យជាដើម។ ពាក្យថា «suddhakaṃ» គឺសំដៅយកតែគំនរអាបត្តិស្រាលប៉ុណ្ណោះ វៀរលែងតែសង្ឃាទិសេសចេញ។

184. Tato paraṃ avisuddhavisuddhabhāvadassanatthaṃ ‘‘idha pana, bhikkhave, bhikkhu sambahulā saṅghādisesā’’tiādi vuttaṃ. Tattha byañjanato vā adhippāyato vā anuttānaṃ nāma kiñci natthi, tasmā tañca ito pubbe avuttañca sabbaṃ pāḷianusāreneva veditabbanti.

១៨៤. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងពាក្យថា «idha pana, bhikkhave, bhikkhu sambahulā saṅghādisesā» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញភាពជាអ្នកមិនបរិសុទ្ធ និងភាពជាអ្នកបរិសុទ្ធ。 ក្នុងពាក្យនោះ មិនមានបទណាមួយដែលមិនច្បាស់លាស់ ដោយតួអក្សរក្ដី ដោយអធិប្បាយក្ដី ហេតុនោះ ភិក្ខុគប្បីដឹងនូវពាក្យនោះផង នូវពាក្យដែលមិនទាន់បានពោលមុនអំពីនេះផង ទាំងអស់ ទៅតាមលំដាប់នៃព្រះបាលីប៉ុណ្ណោះ។

Dvebhikkhuvāraekādasakādikathā niṭṭhitā.

ទ្វេភិក្ខុវារឯកាទសកាទិកថា ចប់ហើយ។

Samuccayakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

សមុច្ចយខន្ធកវណ្ណនា ចប់ហើយ។

4. Samathakkhandhakaṃ

៤. សមថខន្ធកៈ

Sammukhāvinayakathā

សម្មុខាវិនយកថា

186-187. Samathakkhandhake [Pg.36] – ‘‘adhammavādī puggalo’’tiādīni cha mātikāpadāni nikkhipitvā ‘‘adhammavādī puggalo dhammavādiṃ puggalaṃ saññāpetī’’tiādinā nayena vitthāro vutto. Tattha saññāpetīti kāraṇapatirūpakāni vatvā paritosetvā jānāpeti. Nijjhāpetīti yathā so taṃ atthaṃ nijjhāyati, oloketi; evaṃ karoti. Pekkhati anupekkhatīti yathā so taṃ atthaṃ pekkhati ceva punappunañca pekkhati; evaṃ karoti. Dasseti anudassetīti tesaññeva pariyāyavacanāni. Adhammena vūpasammatīti yasmā so adhammameva ‘‘ayaṃ dhammo’’tiādinā nayena mohetvā dasseti, tasmā adhammena vūpasammati nāma.

១៨៦-១៨៧. ក្នុងសមថខន្ធកៈ ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់មាតិកាបទ ៦ មានពាក្យថា «adhammavādī puggalo» ជាដើម រួចទ្រង់សម្ដែងសេចក្ដីពិស្តារដោយន័យថា «adhammavādī puggalo dhammavādiṃ puggalaṃ saññāpeti» ជាដើម។ ក្នុងសេចក្ដីពិស្តារនោះ ពាក្យថា «saññāpeti» គឺនិយាយពន្យល់ដោយហេតុផលក្លែងក្លាយ ធ្វើឲ្យពេញចិត្ត ហើយឲ្យដឹង។ ពាក្យថា «nijjhāpeti» គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យបុគ្គលអ្នកពោលជាធម៌នោះ ពិនិត្យមើល ក្រឡេកមើលនូវសេចក្ដីនោះ។ ពាក្យថា «pekkhati anupekkhati» គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យបុគ្គលនោះមើលផង មើលរឿយៗផង នូវសេចក្ដីនោះ។ ពាក្យថា «dasseti anudasseti» នេះ ជាឈ្មោះជំនួស (វេវចនៈ) នៃពាក្យទាំងនោះឯង។ ពាក្យថា «adhammena vūpasammati» មានសេចក្ដីថា ព្រោះបុគ្គលនោះបង្ហាញនូវសេចក្ដីដែលមិនមែនជាធម៌នោះឯង ឲ្យឃើញថា «នេះជាធម៌» ដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះ ធ្វើឲ្យវង្វេង ហេតុនោះ ទើបហៅថា រមាប់ដោយមិនមែនជាធម៌។

188. Dhammena vūpasammatīti yasmā dhammavādī dhammameva ‘‘ayaṃ dhammo’’tiādinā nayena amohetvā dasseti, tasmā dhammena vūpasammati nāma.

១៨៨. ពាក្យថា «dhammena vūpasammati» មានសេចក្ដីថា ព្រោះបុគ្គលអ្នកពោលជាធម៌ បង្ហាញនូវធម៌ពិតប្រាកដនោះឯង ឲ្យឃើញថា «នេះជាធម៌» ដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះ មិនធ្វើឲ្យវង្វេង ហេតុនោះ ទើបហៅថា រមាប់ដោយធម៌។

Sammukhāvinayakathā niṭṭhitā.

សម្មុខាវិនយកថា ចប់ហើយ។

Sativinayakathā

សតិវិនយកថា

195. Pañcimāni bhikkhave dhammikāni sativinayassa dānānīti ettha suddhassa anāpattikassa dānaṃ ekaṃ, anuvaditassa dānaṃ ekaṃ, yācitassa dānaṃ ekaṃ, saṅghena dānaṃ ekaṃ, dhammena samaggadānaṃ ekanti evaṃ pañca. Etāni pana ekekaaṅgavasena na labbhanti, tasmā desanāmattamevetaṃ, pañcaṅgasamannāgataṃ pana sativinayadānaṃ dhammikanti ayamettha attho. Tattha ca anuvadantīti codenti. Sesaṃ uttānameva. Ayaṃ pana sativinayo khīṇāsavasseva dātabbo na aññassa, antamaso anāgāminopi. So ca kho aññena codiyamānasseva, na acodiyamānassa. Dinne ca pana tasmiṃ codakassa kathā na ruhati. Codentopi ‘‘ayaṃ khīṇāsavo sativinayaladdho, ko tuyhaṃ kathaṃ gahessatī’’ti apasādetabbataṃ āpajjati.

១៩៥. ក្នុងពាក្យថា «pañcimāni bhikkhave dhammikāni sativinayassa dānāni» នេះ មានអង្គ ៥ គឺ ការឲ្យដល់ភិក្ខុអ្នកបរិសុទ្ធមិនមានអាបត្តិ ១, ការឲ្យដល់ភិក្ខុដែលគេចោទប្រកាន់ ១, ការឲ្យដល់ភិក្ខុដែលសូមសតិវិន័យ ១, ការឲ្យដោយសង្ឃ ១, ការឲ្យដោយព្រមព្រៀងគ្នាជាធម៌ ១។ ប៉ុន្តែ អង្គទាំងនេះ មិនអាចទទួលបានដោយអំណាចនៃអង្គនីមួយៗឡើយ ហេតុនោះ ពាក្យនេះគ្រាន់តែជាទេសនាមត្តប៉ុណ្ណោះ តែការឲ្យសតិវិន័យដែលប្រកបដោយអង្គ ៥ ទើបឈ្មោះថាជាធម៌ នេះជាសេចក្ដីក្នុងពាក្យនេះ។ ក្នុងពាក្យនោះ ពាក្យថា «anuvadanti» គឺចោទប្រកាន់។ សេចក្ដីដែលនៅសល់ ច្បាស់លាស់ហើយ។ ម៉្យាងទៀត សតិវិន័យនេះ គួរឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពប៉ុណ្ណោះ មិនគួរឲ្យដល់បុគ្គលដទៃឡើយ សូម្បីតែព្រះអនាគាមីក៏ដោយ។ ហើយសតិវិន័យនោះ គួរឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពដែលអ្នកដទៃចោទប្រកាន់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពដែលគេមិនបានចោទប្រកាន់ឡើយ។ កាលបើឲ្យសតិវិន័យនោះហើយ ពាក្យរបស់ចោទកៈ ក៏មិនឡើងឡើយ។ ទោះបីចោទកៈចោទប្រកាន់ ក៏រមែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរគំរាមកំហែងថា «លោកនេះជាព្រះខីណាស្រព បានទទួលសតិវិន័យហើយ តើនរណានឹងទទួលយកពាក្យរបស់លោក?» ដូច្នេះ។

Sativinayakathā niṭṭhitā.

សតិវិនយកថា ចប់ហើយ។

Amūḷhavinayakathā

អမူឡ្ហវិនយកថា

196. Bhāsitaparikkantanti [Pg.37] vācāya bhāsitaṃ kāyena parikkantaṃ; parikkamitvā katanti attho. Saratāyasmā evarūpiṃ āpattiṃ āpajjitāti ettha saratu āyasmā evarūpiṃ āpattiṃ āpajjitā; āyasmā evarūpiyā āpattiyāti ayamattho. Āpajjitvāti vā pāṭho, tassattho – paṭhamaṃ āpajjitvā pacchā taṃ āpattiṃ saratu āyasmāti.

១៩៦. ពាក្យថា «bhāsitaparikkantaṃ» មានសេចក្ដីថា ពោលដោយវាចា ធ្វើកន្លងដោយកាយ គឺធ្វើកន្លងហើយ។ ក្នុងពាក្យថា «saratāyasmā evarūpiṃ āpattiṃ āpajjitā» នេះ មានសេចក្ដីថា សូមលោកម្ចាស់រលឹកមើល តើលោកម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមានសភាពយ៉ាងនេះឬ? ឬថា លោកម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមានសភាពយ៉ាងនេះ សូមរលឹកមើលចុះ នេះជាសេចក្ដីក្នុងពាក្យនេះ។ ម៉្យាងទៀត មានបទបាឋថា «āpajjitvā» សេចក្ដីនៃបទបាឋនោះថា សូមលោកម្ចាស់ត្រូវអាបត្តិមុនសិន ហើយសឹមរលឹកនឹកឃើញអាបត្តិនោះជាក្រោយ។

Amūḷhavinayakathā niṭṭhitā.

អမူឡ្ហវិនយកថា ចប់ហើយ。

Yebhuyyasikākathā

យេភុយ្យសិកាកថា

202. Yebhuyyasikāya vūpasametunti ettha yassā kiriyāya dhammavādino bahutarā, esā yebhuyyasikā nāma.

២០២. ក្នុងពាក្យថា «yebhuyyasikāya vūpasametuṃ» នេះ កិច្ចការណាដែលធ្វើឲ្យពួកភិក្ខុអ្នកពោលជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាង កិច្ចការនោះ ឈ្មោះថា យេភុយ្យសិកា។

204. Adhammikasalākaggāhesu oramattakanti parittaṃ appamattakaṃ bhaṇḍanamattameva. Na ca gatigatanti dve tayo āvāse na gataṃ, tattha tattheva vā dvattikkhattuṃ avinicchitaṃ. Na ca saritasāritanti dvattikkhattuṃ tehi bhikkhūhi sayaṃ saritaṃ vā aññehi sāritaṃ vā na hoti. Jānātīti salākaṃ gāhento jānāti ‘‘adhammavādī bahutarā’’ti. Appeva nāmāti iminā nīhārena salākāya gāhiyamānāya ‘‘api nāma adhammavādino bahutarā assū’’ti ayamassa ajjhāsayo hoti. Aparesupi dvīsu eseva nayo.

២០៤. ក្នុងកាលដែលគេចាប់ឆ្នោតមិនជាធម៌ ពាក្យថា «oramattakaṃ» គឺការឈ្លោះប្រកែកគ្នាត្រឹមតែបន្តិចបន្តួច ស្ដួចស្ដើង។ ពាក្យថា «na ca gatigataṃ» គឺមិនទាន់បានទៅដល់អាវាស ២ ឬ ៣ ឬថា មិនទាន់បានវិនិច្ឆ័យ ២ ឬ ៣ ដង ក្នុងអាវាសនោះៗឡើយ។ ពាក្យថា «na ca saritasāritaṃ» គឺភិក្ខុទាំងឡាយនោះ មិនបាននឹកឃើញដោយខ្លួនឯង ឬមិនបានអ្នកដទៃរំលឹកឲ្យនឹកឃើញ ២ ឬ ៣ ដងឡើយ។ ពាក្យថា «jānāti» គឺភិក្ខុអ្នកឲ្យចាប់ឆ្នោតដឹងថា «ពួកភិក្ខុអ្នកពោលមិនមែនជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាង»។ ពាក្យថា «appeva nāma» មានសេចក្ដីថា កាលបើឲ្យចាប់ឆ្នោតដោយវិធីនេះ ភិក្ខុនោះមានបំណងថា «ធ្វើដូចម្ដេចឲ្យពួកភិក្ខុអ្នកពោលមិនមែនជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាងហ្ន៎»។ ទោះបីក្នុងហេតុផល ២ យ៉ាងដទៃទៀត ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

Adhammena gaṇhantīti adhammavādino ‘‘evaṃ mayaṃ bahū bhavissāmā’’ti dve dve salākāyo gaṇhanti. Vaggā gaṇhantīti dve dhammavādino ekaṃ dhammavādisalākaṃ gaṇhanti ‘‘evaṃ dhammavādino na bahū bhavissantī’’ti maññamānā. Na ca yathādiṭṭhiyā gaṇhantīti dhammavādino hutvā ‘‘balavapakkhaṃ bhajissāmā’’ti adhammavādisalākaṃ gaṇhanti. Dhammikasalākaggāhesu ayamevattho parivattetvā veditabbo. Evaṃ salākaṃ gāhetvā sace bahutarā dhammavādino honti; yathā te vadanti, evaṃ taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametabbaṃ, evaṃ yebhuyyasikāya vūpasantaṃ hoti. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana paratopi āgamissati.

ពាក្យថា «Adhammena gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកអធម្មវាទីបុគ្គលគិតថា «ពួកយើងនឹងមានគ្នាច្រើនយ៉ាងនេះ» ហើយចាប់យកស្លាកម្តងពីរៗ។ ពាក្យថា «Vaggā gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកធម្មវាទីបុគ្គលពីររូប ចាប់យកស្លាករបស់ធម្មវាទីតែមួយសន្លឹក ដោយគិតថា «ពួកធម្មវាទីនឹងមិនមានគ្នាច្រើនយ៉ាងនេះឡើយ»។ ពាក្យថា «Na ca yathādiṭṭhiyā gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកធម្មវាទីបុគ្គលគិតថា «ពួកយើងនឹងចូលទៅរកខាងភាគីដែលមានកម្លាំងច្រើន» ហើយចាប់យកស្លាករបស់អធម្មវាទីវិញ។ ក្នុងការចាប់ស្លាកជាធម៌ គប្បីជ្រាបសេចក្តីនេះ ដោយត្រឡប់ន័យផ្ទុយគ្នាវិញ។ កាលបើឱ្យចាប់ស្លាកយ៉ាងនេះហើយ ប្រសិនបើពួកធម្មវាទីមានគ្នាច្រើនជាង គប្បីរំងាប់អធិករណ៍នោះ តាមពាក្យដែលពួកធម្មវាទីទាំងនោះពោលយ៉ាងណា យ៉ាងនោះចុះ កាលបើអធិករណ៍រំងាប់យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា រំងាប់ដោយយេភុយ្យសិកា។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងរឿងនេះ។ ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ នឹងមានមកខាងមុខទៀត។

Yebhuyyasikākathā niṭṭhitā.

យេភុយ្យសិកាកថា ចប់។

Tassapāpiyasikākathā

តស្សបាបិយសិកាកថា

207. Asucīti [Pg.38] asucīhi kāyavacīkammehi samannāgato. Alajjīti sañcicca āpajjanādinā alajjilakkhaṇena samannāgato. Sānuvādoti saupavādo. Iti imesañca tiṇṇaṃ aṅgānaṃ vasena tīṇi karaṇāni, saṅghena karaṇaṃ, dhammena samaggena karaṇanti imāni ca dveti pañca tassapāpiyasikākammassa karaṇāni nāma honti. Sesamettha tajjanīyādīsu vuttanayameva. Ayaṃ panettha vacanattho – idañhi yo pāpussannatāya pāpiyo puggalo, tassa kattabbato ‘‘tassapāpiyasikākamma’’nti vuccati.

២០៧. ពាក្យថា «Asucī» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្ម និងវចីកម្មមិនស្អាត។ ពាក្យថា «Alajjī» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយលក្ខណៈនៃបុគ្គលអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាស មានការក្លែងត្រូវអាបត្តិជាដើម។ ពាក្យថា «Sānuvādo» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយការតិះដៀល។ ហេតុទាំងឡាយ ៥ យ៉ាង គឺ ហេតុ ៣ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃអង្គទាំង ៣ នេះផង និងហេតុ ២ យ៉ាង គឺការធ្វើដោយសង្ឃ និងការធ្វើដោយធម៌ ដោយសង្ឃព្រមព្រៀងគ្នាផង ទាំងនេះឈ្មោះថាជាហេតុនៃការធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្ម។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងរឿងនេះ មានន័យដូចដែលបានពោលហើយក្នុងតជ្ជនិយកម្មជាដើម។ ម៉្យាងទៀត វិគ្រោះនៃពាក្យក្នុងទីនេះមានដូចតទៅ៖ ព្រោះថាកម្មនេះ សង្ឃគប្បីធ្វើដល់បុគ្គលណា ដែលជាអ្នកលាមកក្រៃលែង ព្រោះភាពជាអ្នកមានបាបច្រើន ហេតុនោះ ទើបហៅថា «តស្សបាបិយសិកាកម្ម»។

Tassapāpiyasikākathā niṭṭhitā.

តស្សបាបិយសិកាកថា ចប់។

Tiṇavatthārakādikathā

តិណវត្ថារកាទិកថា

212. Kakkhaḷattāya vāḷattāyāti kakkhaḷabhāvāya ceva vāḷabhāvāya ca. Bhedāyāti saṅghabhedāya. Sabbeheva ekajjhanti kassaci chandaṃ anāharitvā gilānepi tattheva ānetvā ekato sannipatitabbaṃ. Tiṇavatthārakena vūpasameyyāti ettha idaṃ kammaṃ tiṇavatthārakasadisattā ‘‘tiṇavatthārako’’ti vuttaṃ. Yathā hi gūthaṃ vā muttaṃ vā ghaṭṭiyamānaṃ duggandhatāya bādhati, tiṇehi avattharitvā suppaṭicchāditassa panassa so gandho na bādhati; evameva yaṃ adhikaraṇaṃ mūlānumūlaṃ gantvā vūpasamiyamānaṃ kakkhaḷattāya vāḷattāya bhedāya saṃvattati, taṃ iminā kammena vūpasantaṃ gūthaṃ viya tiṇavatthārakena paṭicchannaṃ suvūpasantaṃ hotīti idaṃ kammaṃ tiṇavatthārakasadisattā ‘‘tiṇavatthārako’’ti vuttaṃ.

២១២. ពាក្យថា «Kakkhaḷattāya vāḷattāya» សេចក្តីថា ដើម្បីភាពជាអ្នករឹងត្អឹងផង ដើម្បីភាពជាអ្នកសាហាវផង។ ពាក្យថា «Bhedāya» សេចក្តីថា ដើម្បីការបែកបាក់នៃសង្ឃ។ ពាក្យថា «Sabbeheva ekajjhaṃ» សេចក្តីថា មិនត្រូវនាំយកឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុណាមួយឡើយ សូម្បីតែភិក្ខុឈឺ ក៏ត្រូវនាំមកកាន់ទីប្រជុំនោះដែរ ហើយត្រូវប្រជុំជាមួយគ្នាជាធ្លុងមួយ។ ក្នុងពាក្យថា «Tiṇavatthārakena vūpasameyya» នេះ កម្មនេះ ព្រោះតែមានសភាពដូចជាការក្រាលស្មៅបិទបាំង ហេតុនោះ ទើបព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «តិណវត្ថារកៈ»។ ព្រោះថា គ្រឿងលាមកក្តី ទឹកមូត្រក្តី កាលបើគេកូររំកើល រមែងបៀតបៀនដោយក្លិនស្អុយយ៉ាងណា ប៉ុន្តែ កាលបើគេយកស្មៅមកគ្របដណ្តប់បិទបាំងទុកឱ្យជិតល្អហើយ ក្លិនស្អុយនោះ រមែងមិនបៀតបៀនឡើយ យ៉ាងណាមិញ អធិករណ៍ណាដែលកាលបើដោះស្រាយដោយការស៊ើបទៅរកឫសគល់ដើមចម រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពរឹងត្អឹង ដើម្បីភាពសាហាវ និងដើម្បីការបែកបាក់នៃសង្ឃ អធិករណ៍នោះ កាលបើបានរំងាប់ដោយកម្មនេះហើយ រមែងរំងាប់ទៅដោយល្អ ដូចជាគ្រឿងលាមកដែលគេយកស្មៅមកគ្របដណ្តប់បិទបាំងទុកដូច្នោះឯង យ៉ាងនោះមែន ហេតុនោះ កម្មនេះ ព្រោះតែមានសភាពដូចជាការក្រាលស្មៅបិទបាំង ទើបព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «តិណវត្ថារកៈ»។

213. Thullavajjanti pārājikañceva saṅghādisesañca. Gihipaṭisaṃyuttanti gihīnaṃ hīnena khuṃsanavambhanadhammikapaṭissavesu āpannaṃ āpattiṃ.

២១៣. ពាក្យថា «Thullavajjaṃ» សេចក្តីថា អាបត្តិបារាជិក និងអាបត្តិសង្ឃាទិសេស។ ពាក្យថា «Gihipaṭisaṃyuttaṃ» សេចក្តីថា អាបត្តិដែលភិក្ខុត្រូវហើយ ព្រោះការជេរប្រមាថ ការមើលងាយ និងការខកខានមិនធ្វើតាមការសន្យាជាធម៌ ចំពោះគ្រហស្ថទាំងឡាយ។

214. Evañca pana bhikkhave te bhikkhū tāhi āpattīhi vuṭṭhitā hontīti evaṃ tiṇavatthārakakammavācāya katāya kammavācāpariyosāne yattakā tattha sannipatitā antamaso suttāpi samāpannāpi aññavihitāpi sabbe te bhikkhū yāva upasampadamaṇḍalato paṭṭhāya thullavajjañca gihipaṭisaṃyuttañca ṭhapetvā avasesā āpattiyo āpannā, sabbāhi tāhi āpattīhi vuṭṭhitā honti. Ye pana ‘‘na [Pg.39] metaṃ khamatī’’ti aññamaññaṃ diṭṭhāvikammaṃ karonti, tehi vā saddhiṃ āpattiṃ āpajjitvāpi tattha anāgatā, āgantvā vā chandaṃ datvā pariveṇādīsu nisinnā, te āpattīhi na vuṭṭhahanti. Tena vuttaṃ – ‘‘ṭhapetvā diṭṭhāvikammaṃ ṭhapetvā ye na tattha hontī’’ti.

២១៤. ពាក្យថា «Evañca pana bhikkhave te bhikkhū tāhi āpattīhi vuṭṭhitā honti» សេចក្តីថា កាលបើបានធ្វើតិណវត្ថារកកម្មវាចាយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងពេលបញ្ចប់កម្មវាចា ភិក្ខុទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មានដែលបានប្រជុំគ្នាក្នុងទីនោះ សូម្បីតែភិក្ខុដែលកំពុងដេកលក់ក្តី កំពុងចូលសមាបត្តិក្តី មានចិត្តរាយមាយទៅកាន់អារម្មណ៍ផ្សេងក្តី ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ចាប់តាំងពីមណ្ឌលនៃការឧបសម្បទាមក លើកលែងតែទោសគ្រហស្ថ (ថុល្លវជ្ជៈ គឺបារាជិក និងសង្ឃាទិសេស) និងអាបត្តិដែលទាក់ទងនឹងគ្រហស្ថចេញ កាលបើត្រូវអាបត្តិដែលសេសសល់ទាំងឡាយ រមែងរួចចាកអាបត្តិទាំងនោះទាំងអស់។ ចំណែកឯភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលធ្វើការសម្តែងទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកថា «កម្មនេះ មិនគួរដល់ខ្ញុំឡើយ» ឬភិក្ខុទាំងឡាយដែលត្រូវអាបត្តិជាមួយគ្នាហើយ មិនបានមកកាន់ទីប្រជុំនោះ ឬភិក្ខុដែលមកហើយ ប្រគល់ឆន្ទៈឱ្យហើយ ទៅអង្គុយនៅក្នុងបរិវេណវិហារជាដើម ភិក្ខុទាំងនោះ មិនរួចចាកអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «លើកលែងតែភិក្ខុដែលសម្តែងទិដ្ឋិ លើកលែងតែភិក្ខុដែលមិននៅក្នុងទីប្រជុំនោះ»។

Tiṇavatthārakādikathā niṭṭhitā.

តិណវត្ថារកាទិកថា ចប់។

Adhikaraṇakathā

អធិករណ៍កថា

215. Bhikkhunīnaṃ anupakhajjāti bhikkhunīnaṃ anto pavisitvā. Vivādādhikaraṇādīnaṃ vacanattho duṭṭhadosavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva. Vipaccatāya vohāroti cittadukkhatthaṃ vohāro; pharusavacananti attho. Yo tattha anuvādoti yo tesu anuvadantesu upavādo. Anuvadanāti ākāranidassanametaṃ; upavadanāti attho. Anullapanā anubhaṇanāti ubhayaṃ anuvadanavevacanamattameva. Anusampavaṅkatāti punappunaṃ kāyacittavācāhi tattheva sampavaṅkatā; anuvadanabhāvoti attho. Abbhussahanatāti ‘‘kasmā evaṃ na upavadissāmi, upavadissāmiyevā’’ti ussāhaṃ katvā anuvadanā. Anubalappadānanti purimavacanassa kāraṇaṃ dassetvā pacchimavacanena balappadānaṃ.

២១៥. ពាក្យថា «Bhikkhunīnaṃ anupakhajja» សេចក្តីថា ចូលទៅក្នុងចំណោមភិក្ខុនីទាំងឡាយ។ វិគ្រោះនៃពាក្យទាំងឡាយមានវិវាទាធិករណ៍ជាដើម ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងអដ្ឋកថាទុដ្ឋទោសសិក្ខាបទ។ ពាក្យថា «Vipaccatāya vohāro» សេចក្តីថា ម៉ាត់ពាក្យដែលពោលដើម្បីឱ្យកើតសេចក្តីក្តៅក្រហាយចិត្ត សេចក្តីថា គឺពាក្យទ្រគោះបោះបោក។ ពាក្យថា «Yo tattha anuvādo» សេចក្តីថា ការចោទប្រកាន់ណាដែលមានក្នុងពួកបុគ្គលដែលចោទប្រកាន់ទាំងនោះ។ ពាក្យថា «Anuvadanā» នេះ ជាពាក្យសម្តែងនូវអាការៈ សេចក្តីថា គឺអាការៈនៃការចោទប្រកាន់។ ពាក្យទាំងពីរគឺ «Anullapanā» និង «Anubhaṇanā» គ្រាន់តែជាវេវចនៈនៃពាក្យថា អនុវទនៈ ប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យថា «Anusampavaṅkatā» សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកលំអៀងទៅរកការចោទប្រកាន់នោះឯង ដោយកាយ ចិត្ត និងវាចា រឿយៗ សេចក្តីថា គឺភាពជាអ្នកចោទប្រកាន់។ ពាក្យថា «Abbhussahanatā» សេចក្តីថា ការចោទប្រកាន់ដោយតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនថា «ហេតុអ្វីខ្ញុំមិនចោទប្រកាន់យ៉ាងនេះ ខ្ញុំត្រូវតែចោទប្រកាន់ជាមិនខាន»។ ពាក្យថា «Anubalappadānaṃ» សេចក្តីថា ការជួយគាំទ្រដោយបង្ហាញហេតុផលនៃពាក្យមុន ហើយពោលពាក្យក្រោយដើម្បីបង្កើនកម្លាំង។

Kiccayatā karaṇīyatāti ettha kiccameva kiccayaṃ, kiccayassa bhāvo kiccayatā, karaṇīyassa bhāvo karaṇīyatā; ubhayampetaṃ saṅghakammasseva adhivacanaṃ. Apalokanakammantiādi pana tasseva pabhedavacanaṃ. Tattha apalokanakammaṃ nāma sīmaṭṭhakasaṅghaṃ sodhetvā chandārahānaṃ chandaṃ āharitvā samaggassa saṅghassa anumatiyā tikkhattuṃ sāvetvā kattabbakammaṃ. Ñattikammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā kattabbakammaṃ. Ñattidutiyakammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā ekāya ca anussāvanāyāti evaṃ ñattidutiyāya anussāvanāya kattabbakammaṃ. Ñatticatutthakammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā tīhi ca anussāvanāhīti evaṃ ñatticatutthāhi tīhi anussāvanāhi kattabbakammaṃ.

ក្នុងពាក្យថា «Kiccayatā karaṇīyatā» នេះ កិច្ចនោះឯង ឈ្មោះថា កិច្ចយៈ ភាវៈនៃកិច្ចយៈ ឈ្មោះថា កិច្ចយតា ភាវៈនៃករណីយៈ ឈ្មោះថា ករណីយតា។ ពាក្យទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែជាឈ្មោះនៃសង្ឃកម្មដូចគ្នា។ ចំណែកឯពាក្យថា «Apalokanakamma» ជាដើម គឺជាពាក្យសម្តែងនូវប្រភេទនៃសង្ឃកម្មនោះឯង។ ក្នុងសង្ឃកម្មទាំងនោះ កម្មដែលឈ្មោះថា អបលោកនកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយការជម្រះសង្ឃដែលនៅក្នុងសីមា នាំយកឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ហើយប្រកាសឱ្យដឹងបីដង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិទុតិយកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង និងអនុស្សាវនា (កម្មវាចា) មួយដង គឺការធ្វើដោយអនុស្សាវនាដែលមានញត្តិជាគម្រប់ពីរ តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិចតុត្ថកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង និងអនុស្សាវនាបីដង គឺការធ្វើដោយអនុស្សាវនាបីដងដែលមានញត្តិជាគម្រប់បួន តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។

Tattha apalokanakammaṃ apaloketvāva kātabbaṃ, ñattikammādivasena na kātabbaṃ. Ñattikammampi ekaṃ ñattiṃ ṭhapetvāva kātabbaṃ, apalokanakammādivasena na kātabbaṃ. Ñattidutiyakammaṃ pana apaloketvā kattabbampi atthi, akattabbampi atthi. Tattha sīmāsammuti sīmāsamūhananaṃ kathinadānaṃ kathinubbhāro [Pg.40] kuṭivatthudesanā vihāravatthudesanāti imāni cha kammāni garukāni, apaloketvā kātuṃ na vaṭṭanti. Ñattidutiyakammavācaṃ sāvetvāva kātabbāni. Avasesā terasa sammutiyo senāsanaggāhakamatakacīvaradānādisammutiyo cāti evarūpāni lahukakammāni apaloketvāpi kātuṃ vaṭṭanti. Ñattikammañatticatutthakammavasena pana na kātabbameva. Ñatticatutthakammaṃ ñattiñca tisso ca kammavācāyo sāvetvāva kātabbaṃ, apalokanakammādivasena na kātabbanti ayamettha saṅkhepo.

ក្នុងសង្ឃកម្មទាំងនោះ អបលោកនកម្ម គប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាត (អបលោកនៈ) ប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃញត្តិកម្មជាដើមឡើយ។ សូម្បីតែញត្តិកម្ម ក៏គប្បីធ្វើដោយការតាំងញត្តិមួយដងប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃអបលោកនកម្មជាដើមឡើយ។ ចំណែកឯញត្តិទុតិយកម្ម កម្មដែលគប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតក៏មាន កម្មដែលមិនគប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតក៏មាន។ ក្នុងញត្តិទុតិយកម្មទាំងនោះ កម្មទាំង ៦ យ៉ាងនេះ គឺ ការសន្មតសីមា ការដកសីមា ការក្រាលកឋិន ការដកកឋិន ការសម្តែងទីតាំងកុដិ និងការសម្តែងទីតាំងវិហារ ព្រោះជាកម្មធ្ងន់ មិនគួរធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតឡើយ គឺគប្បីធ្វើដោយការប្រកាសញត្តិទុតិយកម្មវាចាប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯការសន្មតដែលសេសសល់ ១៣ យ៉ាង គឺការសន្មតភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងសេនាសនៈ និងការសន្មតភិក្ខុអ្នកចែកសំពត់មតកចីវរជាដើម កម្មមានសភាពស្រាលយ៉ាងនេះ សូម្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាត ក៏គួរដែរ ប៉ុន្តែមិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃញត្តិកម្ម និងញត្តិចតុត្ថកម្មឡើយ។ ញត្តិចតុត្ថកម្ម គប្បីធ្វើដោយការប្រកាសញត្តិ និងកម្មវាចាបីដងប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃអបលោកនកម្មជាដើមឡើយ។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងទីនេះ។

Vitthārato pana imāni cattāri kammāni ‘‘katihākārehi vipajjantī’’tiādinā nayena parivārāvasāne kammavagge etesaṃ vinicchayo āgatoyeva. Yaṃ pana tattha anuttānaṃ, taṃ kammavaggeyeva vaṇṇayissāma. Evañhi sati na aṭṭhāne vaṇṇanā bhavissati, ādito paṭṭhāya ca tassa tassa kammassa viññātattā suviññeyyo bhavissati.

ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ ការវិនិច្ឆ័យនៃកម្មទាំង ៤ នេះ មានមកហើយក្នុងកម្មវគ្គ នាចុងបញ្ចប់នៃគម្ពីរវារៈ ដោយន័យជាដើមថា «កម្មទាំង ៤ នេះ វិនាសទៅដោយអាការៈប៉ុន្មានយ៉ាង»។ ប៉ុន្តែ សេចក្តីណាដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ក្នុងទីនោះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ក្នុងកម្មវគ្គនោះឯង។ ព្រោះថាកាលបើធ្វើន័យយ៉ាងនេះ ការពន្យល់ក្នុងទីដែលមិនសមគួរ ក៏នឹងមិនមានឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ចាប់តាំងពីដើមមក ព្រោះតែបានដឹងនូវកម្មនោះៗហើយ កម្មនោះក៏នឹងងាយយល់បាន។

216. Vivādādhikaraṇassa kiṃ mūlantiādīni pāḷivaseneva veditabbāni.

២១៦. ពាក្យទាំងឡាយជាដើមថា «Vivādādhikaraṇassa kiṃ mūlaṃ» គប្បីជ្រាបតាមអំណាចនៃព្រះបាលីប៉ុណ្ណោះ។

220. ‘‘Vivādādhikaraṇaṃ siyā kusala’’ntiādīsu yena vivadanti, so cittuppādo vivādo, samathehi ca adhikaraṇīyatāya adhikaraṇanti evamādinā nayena attho daṭṭhabbo.

២២០. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយជាដើមថា «Vivādādhikaraṇaṃ siyā kusalaṃ» គប្បីយល់សេចក្តីដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះថា ចិត្តុប្បាទណាដែលនាំឱ្យឈ្លោះប្រកែកគ្នា ចិត្តុប្បាទនោះ ឈ្មោះថា វិវាទៈ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះតែជាធម៌ដែលសង្ឃគប្បីរំងាប់ដោយសមថៈទាំងឡាយ ហេតុនោះ ទើបឈ្មោះថា អធិករណ៍។

222. Āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ, natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalanti ettha sandhāya bhāsitavasena attho veditabbo. Yasmiñhi pathavikhaṇanādike āpattādhikaraṇe kusalacittaṃ aṅgaṃ hoti, tasmiṃ sati na sakkā vattuṃ ‘‘natthi āpattādhikaraṇaṃ kusala’’nti, tasmā nayidaṃ aṅgappahonakacittaṃ sandhāya vuttaṃ. Idaṃ pana sandhāya vuttaṃ. Yaṃ tāva āpattādhikaraṇaṃ lokavajjaṃ, taṃ ekantato akusalameva, tattha ‘‘siyā akusala’’nti vikappo natthi. Yaṃ pana paṇṇattivajjaṃ, taṃ yasmā sañcicca ‘‘imaṃ āpattiṃ vītikkamāmī’’ti vītikkamantasseva akusalaṃ hoti, asañcicca pana kiñci ajānantassa sahaseyyādivasena āpajjato abyākataṃ hoti, tasmā tattha sañciccāsañciccavasena imaṃ vikappabhāvaṃ [Pg.41] sandhāya idaṃ vuttaṃ – ‘‘āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ, siyā abyākataṃ, natthi āpattādhikaraṇaṃ kusala’’nti.

២២២. ក្នុងពាក្យថា «Āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ, natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalaṃ» នេះ គប្បីជ្រាបសេចក្តីដោយអំណាចនៃព្រះតម្រាស់ដែលទ្រង់សំដៅយក។ ព្រោះថា ក្នុងអាបត្តាធិករណ៍មានការជីកដីជាដើមណា ដែលមានកុសលចិត្តជាអង្គ កាលបើមានកុសលចិត្តនោះហើយ ព្រះមានព្រះភាគមិនគួរនឹងត្រាស់ថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល មិនមានឡើយ» ដូច្នេះទេ ហេតុនោះ ព្រះតម្រាស់នេះ ព្រះអង្គមិនបានត្រាស់សំដៅយកចិត្តដែលជាអង្គគ្រប់គ្រាន់នោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គត្រាស់សំដៅយកសេចក្តីនេះវិញ គឺអាបត្តាធិករណ៍ណាដែលជាលោកវជ្ជៈ អាបត្តាធិករណ៍នោះ ជាអកុសលតែម៉្យាងប៉ុណ្ណោះ ក្នុងលោកវជ្ជៈនោះ មិនមានការបែងចែកថា «គួរជាអកុសលខ្លះ» ឡើយ។ ចំណែកឯអាបត្តាធិករណ៍ណាដែលជាបញ្ញត្តិវជ្ជៈ អាបត្តាធិករណ៍នោះ ព្រោះតែភិក្ខុមានសេចក្តីក្លែងគិតថា «អាត្មាអញនឹងកន្លងអាបត្តិនេះ» ហើយកន្លង ទើបជាអកុសលកើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមិនបានក្លែង មិនដឹងខ្លួន ហើយត្រូវអាបត្តិដោយអំណាចនៃការដេករួមគ្នាជាដើម អាបត្តិនោះ រមែងជាអព្យាក្រឹត។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សំដៅយកការបែងចែកដោយអំណាចនៃសេចក្តីក្លែង និងមិនក្លែងក្នុងបញ្ញត្តិវជ្ជៈនោះ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះថា «អាបត្តាធិករណ៍ គួរជាអកុសលខ្លះ គួរជាអព្យាក្រឹតខ្លះ អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល មិនមានឡើយ»។

Sace pana ‘‘yaṃ kusalacitto āpajjati, idaṃ vuccati āpattādhikaraṇaṃ kusala’’nti vadeyya, acittakānaṃ pana eḷakalomapadasodhammādisamuṭṭhānānampi kusalacittaṃ āpajjeyya, na ca tattha vijjamānampi kusalacittaṃ āpattiyā aṅgaṃ. Kāyavacīviññattivasena pana calitappavattānaṃ kāyavācānaṃ aññatarameva aṅgaṃ, tañca rūpakkhandhapariyāpannattā abyākatanti.

ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពោលថា «អាបត្តិណាដែលភិក្ខុមានកុសលចិត្តត្រូវហើយ អាបត្តិនោះ ហៅថា អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល» ដូច្នេះ កាលបើពោលយ៉ាងនេះ ភាពជាកុសល ក៏គប្បីមានដល់អាបត្តិទាំងឡាយដែលមានសមុដ្ឋានជាអចិត្តកៈ មានសមុដ្ឋានអំពីការទទួលរោមចៀម និងការសម្តែងធម៌ជាបទជាដើមដែរ ម្យ៉ាងទៀត សូម្បីតែកុសលចិត្តដែលមានប្រាកដក្នុងអចិត្តកអាបត្តិទាំងនោះ ក៏មិនមែនជាអង្គនៃអាបត្តិឡើយ។ ប៉ុន្តែ អង្គនៃអាបត្តិនោះ គឺកាយ ឬវាចាណាមួយ ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយការកម្រើក ដោយអំណាចនៃកាយវិញ្ញត្តិ និងវចីវិញ្ញត្តិ ហើយកាយនិងវាចានោះ ព្រោះតែរាប់បញ្ចូលក្នុងរូបក្ខន្ធ ទើបជាអព្យាក្រឹត គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។

Yaṃ jānantotiādimhi pana ayamattho – yaṃ cittaṃ āpattiyā aṅgaṃ hoti, tena vatthuṃ jānanto ‘‘idaṃ vītikkamāmī’’ti ca vītikkamākārena saddhiṃ jānanto sañjānanto vītikkamacetanāvasena cetetvā pakappetvā upakkamavasena maddanto abhivitaritvā nirāsaṅkacittaṃ pesetvā yaṃ āpattādhikaraṇaṃ vītikkamaṃ āpajjati, tassa evaṃ vītikkamato yo vītikkamo, idaṃ vuccati ‘‘āpattādhikaraṇaṃ akusala’’nti.

ចំណែកឯក្នុងពាក្យជាដើមថា «Yaṃ jānanto» នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ដូចតទៅ៖ ចិត្តណាជាអង្គនៃអាបត្តិ ភិក្ខុកាលដឹងនូវវត្ថុដោយចិត្តនោះ ដឹងច្បាស់នូវអាការៈនៃការកន្លងថា «អាត្មាអញនឹងកន្លងនូវវត្ថុនេះ» គឺដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ ហើយគិតចាត់ចែងដោយអំណាចនៃចេតនាដែលនឹងកន្លង ព្យាយាមសង្កត់សង្កិន គ្របសង្កត់ បញ្ជូនចិត្តដែលមិនមានសេចក្តីសង្ស័យទៅ ហើយត្រូវនូវការកន្លងដែលជាអាបត្តាធិករណ៍ណា ការកន្លងរបស់ភិក្ខុអ្នកកន្លងយ៉ាងនេះណា ការកន្លងនោះ ហៅថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាអកុសល»។

Abyākatavārepi yaṃ cittaṃ āpattiyā aṅgaṃ hoti, tassa abhāvena ajānanto vītikkamākārena ca saddhiṃ ajānanto asañjānanto āpattiaṅgabhūtāya vītikkamacetanāya abhāvena acetetvā sañcicca maddanassa abhāvena anabhivitaritvā nirāsaṅkacittaṃ apesetvā yaṃ āpattādhikaraṇaṃ vītikkamaṃ āpajjati, tassa evaṃ vītikkamato yo vītikkamo, idaṃ vuccati ‘‘āpattādhikaraṇaṃ abyākata’’nti.

សូម្បីក្នុងអព្យាកតវារៈ ចិត្តណាដែលជាអង្គនៃអាបត្តិ ដោយព្រោះមិនមានចិត្តនោះ ភិក្ខុមិនដឹងខ្លួនផង មិនដឹងមិនសម្គាល់ព្រមដោយអាការៈនៃការកន្លងផង មិនមានចេតនាកន្លងដែលជាអង្គនៃអាបត្តិ គឺមិនបានគិតផង មិនមានការសង្កត់សង្កិនដោយចេតនា គឺមិនបានគ្របសង្កត់ផង មិនបានបញ្ជូនចិត្តដែលមិនមានសេចក្តីសង្ស័យទៅផង ហើយកន្លងនូវអាបត្តាធិករណ៍ណា ការកន្លងរបស់ភិក្ខុអ្នកកន្លងយ៉ាងនេះណា នេះលោកហៅថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាអព្យាក្រឹត»។

224. Ayaṃ vivādo no adhikaraṇantiādīsu samathehi adhikaraṇīyatāya abhāvato noadhikaraṇanti evamattho veditabbo.

២២៤. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានជាដើមថា «វិវាទនេះ មិនមែនជាអធិករណ៍ទេ» សេចក្តីអធិប្បាយគប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះថា ព្រោះមិនមានសភាពជាអធិករណ៍ដែលត្រូវរម្ងាប់ដោយសមថៈទាំងឡាយ ទើបមិនឈ្មោះថាជាអធិករណ៍។

Adhikaraṇakathā niṭṭhitā.

ចប់ អធិករណ៍កថា។

Adhikaraṇavūpasamanasamathakathā

អធិករណ៍វូបសមនសមថកថា

228. Yāvatikā ca bhikkhū kammappattāti ettha catuvaggakaraṇe kamme cattāro, pañcavaggakaraṇe pañca, dasavaggakaraṇe dasa, vīsativaggakaraṇe vīsati bhikkhū kammappattāti veditabbā.

២២៨. ក្នុងបទថា «yāvatikā ca bhikkhū kammappattā» នេះ គប្បីជ្រាបថា ភិក្ខុ ៤ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ៤, ភិក្ខុ ៥ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ៥, ភិក្ខុ ១០ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ១០, ភិក្ខុ ២០ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ២០ ឈ្មោះថា ភិក្ខុអ្នកដល់នូវកម្ម (កម្មប្បត្តៈ)។

230. Supariggahitanti [Pg.42] suṭṭhu pariggahitaṃ katvā sampaṭicchitabbaṃ. Sampaṭicchitvā ca pana ‘‘ajja bhaṇḍakaṃ dhovāma, ajja pattaṃ pacāma, ajjeko palibodho atthī’’ti mānaniggahatthāya katipāhaṃ atikkāmetabbaṃ.

២៣០. បទថា «supariggahitaṃ» សេចក្តីថា គប្បីកំណត់កាន់យកឲ្យបានល្អហើយទទួលទុក។ លុះទទួលទុកហើយ គប្បីឲ្យកន្លងទៅពីររបីថ្ងៃ ដោយពោលថា «ថ្ងៃនេះ យើងបោកគក់គ្រឿងបរិក្ខារ ថ្ងៃនេះ យើងដុតបាត្រ ថ្ងៃនេះ យើងមានកង្វល់ម្យ៉ាង» ដើម្បីសង្កត់សង្កិនមានះ (របស់ម្ចាស់អធិករណ៍)។

231. Anantāni ceva bhassāni jāyantīti aparimāṇāni ito cito ca vacanāni uppajjanti. ‘‘Bhāsānī’’tipi pāṭho, ayamevattho. Ubbāhikāya sammannitabboti apaloketvā vā sammannitabbo parato vuttāya ñattidutiyāya vā kammavācāya. Evaṃ sammatehi pana bhikkhūhi visuṃ vā nisīditvā tassāyeva vā parisāya ‘‘aññehi asammatehi na kiñci kathetabba’’nti sāvetvā taṃ adhikaraṇaṃ vinicchitabbaṃ.

២៣១. បទថា «anantāni ceva bhassāni jāyanti» សេចក្តីថា ពាក្យសំដីមិនមានប្រមាណ រមែងកើតឡើងអំពីខាងនេះនិងខាងនោះ។ សូម្បីបទថា «bhāsāni» ក៏ជាបាឋៈដែរ សេចក្តីក៏ដូចគ្នានេះឯង។ បទថា «ubbāhikāya sammannitabbo» សេចក្តីថា គប្បីសន្មតដោយការប្រកាសប្រាប់ (អបលោកនៈ) ឬដោយញត្តិទុតិយកម្មវាចា ដែលសម្តែងទុកក្នុងខាងក្រោយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលបានសន្មតយ៉ាងនេះហើយ គប្បីអង្គុយដាច់ដោយឡែកក្តី ឬប្រកាសក្នុងជំនុំនោះឯងថា «ភិក្ខុដទៃដែលមិនបានសន្មត មិនត្រូវនិយាយអ្វីឡើយ» រួចហើយគប្បីវិនិច្ឆ័យអធិករណ៍នោះ។

233. Tatrāssāti tassaṃ parisati bhaveyya. Neva suttaṃ āgatanti na mātikā āgatā. No suttavibhaṅgoti vinayopi na paguṇo. Byañjanacchāyāya atthaṃ paṭibāhatīti byañjanamattameva gahetvā atthaṃ paṭisedheti. Jātarūparajatakhettavatthupaṭiggahaṇādīsu vinayadharehi bhikkhūhi āpattiyā kāriyamāne disvā ‘‘kiṃ ime āpattiyā kāretha, ‘nanu jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’ti evaṃ sutte paṭiviratimattameva vuttaṃ, natthi ettha āpattī’’ti vadati. Aparo dhammakathiko suttassa āgatattā olambetvā nivāsentānaṃ āpattiyā āropiyamānāya ‘‘kiṃ imesaṃ āpattiṃ ropetha, ‘nanu parimaṇḍalaṃ nivāsessāmīti sikkhā karaṇīyā’ti evaṃ sikkhākaraṇamattamevettha vuttaṃ, natthi ettha āpattī’’ti vadati.

២៣៣. បទថា «tatrāssa» សេចក្តីថា គប្បីមានក្នុងជំនុំនោះ។ បទថា «neva suttaṃ āgataṃ» សេចក្តីថា មាតិកា (ទ្វេមាតិកា) មិនបានមក (មិនចាំមាត់)។ បទថា «no suttavibhaṅgo» សេចក្តីថា សូម្បីវិន័យក៏មិនបានស្ទាត់ជំនាញ។ បទថា «byañjanacchāyāya atthaṃ paṭibāhati» សេចក្តីថា កាន់យកតែតួព្យញ្ជនៈម៉្យាង ហើយបដិសេធសេចក្តី។ ភិក្ខុខ្លះឃើញពួកភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ធ្វើការវិនិច្ឆ័យដោយអាបត្តិ ក្នុងការទទួលមាស ប្រាក់ ស្រែ ចំការ ជាដើម ហើយនិយាយថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយធ្វើការវិនិច្ឆ័យដោយអាបត្តិដល់ភិក្ខុទាំងនេះ ក្នុងសូត្រលោកសម្តែងតែត្រឹមការវៀរចាកមិនមែនឬថា "ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការទទួលមាសនិងប្រាក់" អាបត្តិមិនមានក្នុងរឿងនេះទេ»។ ធម្មកថិកម្នាក់ទៀត ព្រោះខ្លួនចាំមាតិកា (ទ្វេមាតិកា) កាលបើពួកវិន័យធរលើកឡើងនូវអាបត្តិ ចំពោះពួកភិក្ខុដែលស្លៀកស្បង់សម្រូតចុះក្រោម ក៏និយាយថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយលើកអាបត្តិដល់ភិក្ខុទាំងនេះ ក្នុងសិក្ខាបទនេះ លោកសម្តែងតែត្រឹមការធ្វើសេចក្តីសិក្សាមិនមែនឬថា "ភិក្ខុត្រូវធ្វើសេចក្តីសិក្សាថា យើងនឹងស្លៀកឲ្យជុំវិញស្មើល្អ" អាបត្តិមិនមានក្នុងរឿងនេះទេ»។

234. Yathā bahutarā bhikkhūti ettha ekenapi adhikā bahutarāva ko pana vādo dvīhi tīhīti.

២៣៤. ក្នុងបទថា «yathā bahutarā bhikkhū» នេះ ភិក្ខុច្រើនជាងសូម្បីតែមួយរូប ក៏ឈ្មោះថាជាភាគច្រើនទៅហើយ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ទៅពីរឬបីរូប។

Adhikaraṇavūpasamanasamathakathā niṭṭhitā.

ចប់ អធិករណ៍វូបសមនសមថកថា។

Tividhasalākaggāhakathā

តិវិធសលាកគ្គាហកថា

235. Saññattiyāti saññāpanatthāya. Gūḷhakantiādīsu alajjussannāya parisāya gūḷhako salākaggāho kātabbo, lajjussannāya parisāya vivaṭako, bālussannāya sakaṇṇajappako. Vaṇṇāvaṇṇāyo katvāti dhammavādīnañca adhammavādīnañca salākāyo nimittasaññaṃ āropetvā aññamaññaṃ visabhāgā kātabbā. Tato tā sabbāpi cīvarabhoge [Pg.43] katvā vuttanayena gāhetabbā. Duggahoti paccukkaḍḍhitabbanti ‘‘duggahitā salākāyo’’ti vatvā puna gahetvā yāvatatiyaṃ gāhetabbā. Suggahoti sāvetabbanti ekasmimpi dhammavādimhi atirekajāte ‘‘suggahitā salākāyo’’ti sāvetabbaṃ. Yathā ca te dhammavādino vadanti tathā taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametabbanti. Atha yāvatatiyampi adhammavādinova bahutarā honti, ajja ‘‘akālo, sve jānissāmā’’ti vuṭṭhahitvā alajjīnaṃ pakkhabhedatthāya dhammavādipakkhaṃ pariyesitvā punadivase salākaggāho kātabbo. Ayaṃ gūḷhako salākaggāho.

២៣៥. បទថា «saññattiyā» សេចក្តីថា ដើម្បីឲ្យដឹងច្បាស់។ ក្នុងបទទាំងឡាយមានជាដើមថា «gūḷhakaṃ» គប្បីជ្រាបថា ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុអលជ្ជី ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកជាសម្ងាត់ (គូឡ្ហកៈ) ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុលជ្ជី ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកជាចំហ (វិវដកៈ) ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុពាល ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកដោយខ្សឹបប្រាប់ក្បែរត្រចៀក (សកណ្ណជប្បកៈ)។ បទថា «vaṇṇāvaṇṇāyo katvā» សេចក្តីថា គប្បីធ្វើស្លាករបស់ពួកធម្មវាទី និងពួកអធម្មវាទី ឲ្យមានសញ្ញាសម្គាល់ផ្សេងគ្នា គឺឲ្យខុសប្លែកពីគ្នា។ បន្ទាប់មក គប្បីដាក់ស្លាកទាំងនោះទាំងអស់ក្នុងផ្នត់ចីវរ ហើយឲ្យកាន់យកតាមវិធីដែលពោលហើយ។ បទថា «duggaho ti paccukkaḍḍhitabbaṃ» សេចក្តីថា គប្បីពោលថា «ស្លាកទាំងឡាយ គេកាន់យកមិនល្អហើយ» រួចហើយប្រមូលមកវិញ ហើយឲ្យកាន់យកជាថ្មី រហូតដល់គម្រប់បីដង។ បទថា «suggaho ti sāvetabbaṃ» សេចក្តីថា កាលបើពួកធម្មវាទីមានចំនួនច្រើនជាង សូម្បីតែមួយរូប គប្បីប្រកាសថា «ស្លាកទាំងឡាយ គេកាន់យកល្អហើយ»។ ម្យ៉ាងទៀត ពួកធម្មវាទីទាំងនោះនិយាយយ៉ាងណា គប្បីរម្ងាប់អធិករណ៍នោះយ៉ាងនោះ។ បើទុកជាដល់គម្រប់បីដងហើយ ពួកអធម្មវាទីនៅតែមានចំនួនច្រើនជាង គប្បីក្រោកឈរឡើងហើយពោលថា «ថ្ងៃនេះមិនទាន់ជាកាលគួរទេ ថ្ងៃស្អែកសឹមយើងដឹងគ្នា» ដើម្បីបំបែកបក្សពួករបស់ពួកអលជ្ជី រួចហើយស្វែងរកបក្សពួកធម្មវាទីបន្ថែម ហើយគប្បីធ្វើការកាន់ស្លាកក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់។ នេះជាការកាន់ស្លាកជាសម្ងាត់ (គូឡ្ហកសលាកគ្គាហៈ)។

Sakaṇṇajappake pana gahite vattabboti ettha sace saṅghatthero adhammavādisalākaṃ gaṇhāti, so evaṃ avabodhetabbo – ‘‘bhante, tumhe mahallakā vayoanuppattā, tumhākaṃ etaṃ na yuttaṃ, ayaṃ pana dhammavādisalākā’’ti assa itarā salākā dassetabbā. Sace so taṃ gaṇhāti, dātabbā. Atha neva avabujjhati, tato ‘‘mā kassaci ārocehī’’ti vattabbo. Sesaṃ vuttanayameva. Vivaṭako vivaṭatthoyeva.

ចំណែកក្នុងការកាន់ស្លាកដោយខ្សឹបប្រាប់ក្បែរត្រចៀក ក្នុងបទថា «gahite vattabbo» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ប្រសិនបើសង្ឃត្ថេរកាន់យកស្លាករបស់ពួកអធម្មវាទី ភិក្ខុអ្នកចែកស្លាកគប្បីខ្សឹបប្រាប់លោកយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់ជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ឈានចូលដល់បច្ឆិមវ័យហើយ ការកាន់យកស្លាកនេះមិនសមគួរដល់លោកម្ចាស់ឡើយ ចំណែកស្លាកនេះជាស្លាករបស់ពួកធម្មវាទីទេតើ» រួចហើយគប្បីបង្ហាញស្លាកមួយទៀតដល់លោក។ ប្រសិនបើលោកកាន់យកស្លាកនោះ គប្បីប្រគេនចុះ។ ប្រសិនបើលោកនៅតែមិនយល់ គប្បីប្រគេនលោកថា «សូមលោកម្ចាស់កុំប្រាប់រឿងនេះដល់នរណាឡើយ»។ សេចក្តីដែលនៅសល់ ដូចដែលពោលមកហើយ។ ចំណែកការកាន់ស្លាកជាចំហ (វិវដកៈ) មានសេចក្តីចំហច្បាស់ស្រាប់ហើយ។

Tividhasalākaggāhakathā niṭṭhitā.

ចប់ តិវិធសលាកគ្គាហកថា។

Tassapāpiyasikāvinayakathā

តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា

238. Pārājikasāmantaṃ vāti ettha methunadhamme pārājikasāmantaṃ nāma dukkaṭaṃ hoti. Adinnādānādīsu thullaccayaṃ. Nibbeṭhentanti ‘‘na sarāmī’’ti vacanena nibbeṭhayamānaṃ. Ativeṭhetīti ‘‘iṅghāyasmā’’tiādivacanehi ativeṭhiyati. Sarāmi kho ahaṃ āvusoti pārājikapaṭicchādanatthāya evaṃ paṭijānāti. Puna tena ativeṭhiyamāno ‘‘sarāmi kho’’ti paṭiññaṃ datvā ‘‘idāni maṃ nāsessantī’’ti bhayena ‘‘davāya me’’tiādimāha. Etassa tassapāpiyasikākammaṃ kātabbaṃ. Sace sīlavā bhavissati, vattaṃ paripūretvā paṭippassaddhiṃ labhati, no ce tathā nāsitakova bhavissati. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.

២៣៨. ក្នុងបទថា «pārājikasāmantaṃ vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ក្នុងមេថុនធម្ម អាបត្តិដែលជិតនឹងបារាជិក ឈ្មោះថា ទុក្កដ។ ក្នុងអទិន្នាទានជាដើម ឈ្មោះថា ថុល្លច្ច័យ។ បទថា «nibbeṭhentaṃ» សេចក្តីថា ដោះស្រាយខ្លួនដោយពាក្យថា «ខ្ញុំមិនរលឹកទេ»។ បទថា «ativeṭheti» សេចក្តីថា ត្រូវចោទប្រកាន់រឹតត្បិតដោយពាក្យមានជាដើមថា «សូមលោកដ៏មានអាយុរលឹកមើល»។ បទថា «sarāmi kho ahaṃ āvuso» សេចក្តីថា ភិក្ខុនោះទទួលសារភាពយ៉ាងនេះថា «អាវុសោ ខ្ញុំរលឹកឃើញហើយ» ដើម្បីលាក់បាំងអាបត្តិបារាជិក។ លុះត្រូវចោទប្រកាន់រឹតត្បិតដោយភិក្ខុនោះជាថ្មីទៀត ក៏ប្តេជ្ញាថា «ខ្ញុំរលឹកឃើញហើយ» រួចហើយគិតដោយសេចក្តីខ្លាចថា «ឥឡូវនេះ គេមុខជានឹងបំផ្លាញ (ផ្សឹក) អាត្មាអញមិនខាន» ទើបនិយាយពាក្យមានជាដើមថា «ខ្ញុំនិយាយលេងទេ»។ សង្ឃត្រូវធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្មដល់ភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះជាអ្នកមានសីល លោកបំពេញវត្តឲ្យបរិបូណ៌ហើយ រមែងបាននូវការរម្ងាប់កម្មនោះ បើមិនដូច្នោះទេ លោកនឹងត្រូវវិនាស (សឹក) ទៅតាមនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងកន្លែងទាំងពួង គឺងាយយល់ណាស់។

Tassapāpiyasikāvinayakathā niṭṭhitā.

ចប់ តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា។

Samathakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ចប់ ការពណ៌នាសមថក្ខន្ធកៈ។

5. Khuddakavatthukkhandhakaṃ

៥. ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកៈ

Khuddakavatthukathā

ខុទ្ទកវត្ថុកថា

243. Khuddakavatthukkhandhake [Pg.44] – mallamuṭṭhikāti muṭṭhikamallā. Gāmamuddavāti chavirāgamaṇḍanānuyuttā nāgarikamanussā. Gāmamoddavātipi pāṭho; esevattho. Thambheti nhānatitthe nikhaṇitvā ṭhapitatthambhe.

២៤៣. ក្នុងខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកៈ បទថា «mallamuṭṭhikā» សេចក្តីថា ពួកអ្នកប្រដាល់សេរី (អ្នកវាយនឹងកណ្តាប់ដៃ)។ បទថា «gāmamuddavā» សេចក្តីថា ពួកអ្នកក្រុងដែលខ្វល់ខ្វាយក្នុងការតុបតែងស្បែកឲ្យស្អាត។ សូម្បីបាឋៈថា «gāmamoddavā» ក៏មាន សេចក្តីក៏ដូចគ្នានេះឯង។ បទថា «thambhe» សេចក្តីថា លើសសរដែលគេកប់ដាំទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត។

Kuṭṭeti iṭṭhakāsilādārukuṭṭānaṃ aññatarasmiṃ. Aṭṭāne nhāyantīti ettha aṭṭānaṃ nāma rukkhaṃ phalakaṃ viya tacchetvā aṭṭhapadākārena rājiyo chinditvā nhānatitthe nikhaṇanti, tattha cuṇṇāni ākiritvā manussā kāyaṃ ghaṃsanti. Gandhabbahatthakenāti nhānatitthe ṭhapitena dārumayahatthena, tena kira cuṇṇāni gahetvā manussā sarīraṃ ghaṃsanti. Kuruvindakasuttiyāti kuruvindakapāsāṇacuṇṇāni lākhāya bandhitvā kataguḷikakalāpako vuccati, taṃ ubhosu antesu gahetvā sarīraṃ ghaṃsanti. Viggayha parikammaṃ kārāpentīti aññamaññaṃ sarīrena sarīraṃ ghaṃsanti. Mallakaṃ nāma makaradantake chinditvā mallakamūlasaṇṭhānena kataṃ mallakanti vuccati, idaṃ gilānassāpi na vaṭṭati.

បទថា «kuṭṭe» សេចក្តីថា លើជញ្ជាំងណាមួយ ក្នុងបណ្តាជញ្ជាំងឥដ្ឋ ជញ្ជាំងថ្ម ឬជញ្ជាំងឈើ។ ក្នុងបទថា «aṭṭāne nhāyanti» នេះ វត្ថុដែលឈ្មោះថា «អដ្តានៈ» នោះ គឺឈើដែលគេកោសឈូសឲ្យដូចជាក្តារបន្ទះ ហើយឆ្លាក់ជាក្រឡាចត្រង្គ ៨ ក្រឡា រួចយកទៅកប់ដាំទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត មនុស្សទាំងឡាយរមែងរោយម្សៅសាប៊ូលើឈើនោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «gandhabbahatthakena» សេចក្តីថា ដោយប្រដាប់ដុសខ្លួនធ្វើដោយឈើមានរូបរាងដូចដៃ ដែលគេតម្កល់ទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត ឮថា មនុស្សទាំងឡាយយកម្សៅសាប៊ូដាក់លើដៃឈើនោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «kuruvindakasuttiyā» សេចក្តីថា ម្សៅថ្មក្រហម (កុរុវិន្ទកៈ) ដែលគេលាយជាមួយជ័រល័ក្ត ហើយធ្វើជាកញ្ចប់ដុំមូលៗ លោកហៅថា កុរុវិន្ទកសុត្តិ គេកាន់ចុងទាំងសងខាងនៃកញ្ចប់នោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «viggayha parikammaṃ kārāpenti» សេចក្តីថា ដុសខាត់រាងកាយនឹងរាងកាយទៅវិញទៅមក។ វត្ថុដែលឈ្មោះថា «មល្លកៈ» នោះ គឺវត្ថុដែលគេឆ្លាក់ជាធ្មេញមករ ឬធ្វើជាវង់មូលមានសណ្ឋានដូចជើងកន្ថោរ នេះសូម្បីភិក្ខុឈឺ ក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ Holy។

244. Akatamallakaṃ nāma dante acchinditvā kataṃ, idaṃ agilānasseva na vaṭṭati; iṭṭhakākhaṇḍaṃ pana kapālakhaṇḍaṃ vā vaṭṭati. Ukkāsikanti vatthavaṭṭiṃ; tasmā nhāyantassa yassa kassaci nhānasāṭakavaṭṭiyā piṭṭhiṃ ghaṃsituṃ vaṭṭati. Puthupāṇikanti hatthaparikammaṃ vuccati, tasmā sabbesaṃ hatthena piṭṭhiparikammaṃ kātuṃ vaṭṭati.

២៤៤. វត្ថុដែលឈ្មោះថា «អកតមល្លកៈ» គឺវង់មូលដែលគេធ្វើដោយមិនបានឆ្លាក់ធ្មេញមករ វត្ថុនេះមិនគួរដល់ភិក្ខុដែលមិនឈឺឡើយ ចំណែកបំណែកឥដ្ឋ ឬបំណែកអំបែងឆ្នាំង គឺគួរប្រើប្រាស់បាន។ បទថា «ukkāsikaṃ» សេចក្តីថា ក្រណាត់ដែលគេវេញជាធ្លុង ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុណាមួយកាលកំពុងងូតទឹក នឹងយកធ្លុងសំពត់ងូតទឹកដុសខ្នង ក៏គួរ។ បទថា «puthupāṇikaṃ» លោកហៅថា ការធ្វើបរិកម្មដោយដៃ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុទាំងអស់នឹងធ្វើបរិកម្មខ្នងដោយដៃ ក៏គួរ។

245. Vallikāti kaṇṇato nikkhantamuttolambakādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ; na kevalañca vallikā eva, yaṃkiñci kaṇṇapiḷandhanaṃ antamaso tālapaṇṇampi na vaṭṭati. Pāmaṅganti yaṃkiñci palambakasuttaṃ. Kaṇṭhasuttakanti yaṃkiñci gīvūpagaābharaṇaṃ. Kaṭisuttakanti yaṃkiñci kaṭipiḷandhanaṃ antamaso suttatantumattampi. Ovaṭṭikanti valayaṃ. Kāyūrādīni pākaṭāneva, akkhakānaṃ heṭṭhā bāhābharaṇaṃ yaṃkiñci ābharaṇaṃ na vaṭṭati.

២៤៥. បទថា «vallikā» នេះជាឈ្មោះនៃគ្រឿងប្រដាប់មានខ្សែកងគុជខ្យងជាដើម ដែលព្យួរធ្លាក់ចុះមកអំពីត្រចៀក មិនមែនតែវល្លិកាប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀកណាមួយ ដោយហោចទៅសូម្បីស្លឹកត្នោត ក៏មិនគួរឡើយ។ បទថា «pāmaṅgaṃ» សេចក្តីថា ខ្សែញួរណាមួយ។ បទថា «kaṇṭhasuttakaṃ» សេចក្តីថា គ្រឿងប្រដាប់កណាមួយ។ បទថា «kaṭisuttakaṃ» សេចក្តីថា គ្រឿងប្រដាប់ចង្កេះណាមួយ ដោយហោចទៅសូម្បីតែសរសៃអំបោះ ក៏មិនគួរឡើយ។ បទថា «ovaṭṭikaṃ» សេចក្តីថា កងដៃ។ គ្រឿងប្រដាប់មានកាយូរៈជាដើម គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ សូម្បីគ្រឿងប្រដាប់ដើមដៃដែលពាក់ក្រោមឆ្អឹងដងកាំបិត គឺគ្រឿងប្រដាប់ណាមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។

246. Dumāsikaṃ [Pg.45] vā duvaṅgulaṃ vāti ettha sace kesā antodvemāse dvaṅgulaṃ pāpuṇanti, antodvemāseva chinditabbā. Dvaṅgulehi atikkāmetuṃ na vaṭṭati. Sacepi na dīghā, dvemāsato ekadivasampi atikkāmetuṃ na vaṭṭatiyeva; evamayaṃ ubhayenapi ukkaṭṭhaparicchedova vutto, tato oraṃ pana navaṭṭanabhāvo nāma natthi.

២៤៦. ក្នុងបទថា «dumāsikaṃ vā duvaṅgulaṃ vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ប្រសិនបើសក់វែងដល់ទៅ ២ ធ្នាប់ ក្នុងរវាង ២ ខែ ត្រូវតែកាត់ក្នុងរវាង ២ ខែនោះឯង មិនគួរទុកឲ្យវែងហួសជាង ២ ធ្នាប់ឡើយ។ ទោះបីសក់មិនវែងក៏ដោយ ក៏មិនគួរទុកឲ្យហួស ២ ខែ សូម្បីតែមួយថ្ងៃឡើយ ព្រោះពាក្យទាំងពីរម៉ាត់នេះ លោកសម្តែងសំដៅយកកំណត់កាលយ៉ាងយូរបំផុត តែបើកាត់មុនកំណត់នោះ មិនមែនជាមិនគួរឡើយ។

Kocchena osaṇṭhentīti kocchena olikhitvā sannisīdāpenti. Phaṇakenāti dantamayādīsu yena kenaci. Hatthaphaṇakenāti hattheneva phaṇakiccaṃ karontā aṅgulīhi osaṇṭhenti. Sitthatelakenāti madhusitthakaniyyāsādīsu yena kenaci cikkalena. Udakatelakenāti udakamissakena telena. Maṇḍanatthāya sabbattha dukkaṭaṃ, uddhalomena pana anulomanipātanatthaṃ hatthaṃ temetvā sīsaṃ puñchitabbaṃ. Uṇhābhitattarajasirānampi allahatthena puñchituṃ vaṭṭati.

បទថា «kocchena osaṇṭhenti» សេចក្តីថា សិតសក់ដោយច្រាសដុសធ្មេញ ឬច្រាសសិតសក់ឲ្យរាបស្មើល្អ។ បទថា «phaṇakena» សេចក្តីថា ដោយក្រាសណាមួយ ក្នុងបណ្តាកក្រាសធ្វើដោយភ្លុកដំរីជាដើម។ បទថា «hatthaphaṇakena» សេចក្តីថា ធ្វើកិច្ចរបស់ក្រាសដោយដៃទទេ គឺសិតសក់ឲ្យរាបស្មើដោយម្រាមដៃ។ បទថា «sitthatelakena» សេចក្តីថា ដោយគ្រឿងស្អិតណាមួយ ក្នុងបណ្តាគ្រឿងស្អិតមានក្រមួនឃ្មុំ និងជ័រឈើជាដើម។ បទថា «udakatelakena» សេចក្តីថា ដោយប្រេងលាយទឹក។ ការធ្វើទាំងអស់នេះដើម្បីតុបតែងខ្លួន ត្រូវអាបត្តិទុក្កដគ្រប់ករណី ប៉ុន្តែភិក្ខុដែលមានសក់ច្រងាងឡើងលើ ដើម្បីឲ្យសក់រាបចុះមកវិញ នឹងយកដៃជ្រលក់ទឹកឲ្យសើមហើយលូញក្បាល ក៏គួរ។ សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយដែលក្តៅក្បាល ឬក្បាលប្រឡាក់ធូលី នឹងយកដៃសើមជូតក្បាល ក៏គួរ។

247. Na bhikkhave ādāse vā udakapatte vāti ettha kaṃsapattādīnipi yesu mukhanimittaṃ paññāyati, sabbāni ādāsasaṅkhameva gacchanti. Kañjiyādīnipi ca udakapattasaṅkhameva. Tasmā yattha katthaci olokentassa dukkaṭaṃ. Ābādhapaccayāti ‘‘sañchavi nu kho me vaṇo, udāhu na tāvā’’ti jānanatthaṃ; ‘‘jiṇṇo nu khomhi no’’ti evaṃ āyusaṅkhāraṃ olokanatthampi vaṭṭatīti vuttaṃ.

២៤៧. ក្នុងបទថា «na bhikkhave ādāse vā udakapatte vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា សូម្បីភាជន៍សំរិទ្ធជាដើមណា ដែលអាចឆ្លុះមើលឃើញស្រមោលមុខបាន ភាជន៍ទាំងអស់នោះ ក៏រាប់ចូលក្នុងពួកកញ្ចក់ឆ្លុះដែរ។ សូម្បីទឹកបបរជូរជាដើម ក៏រាប់ចូលក្នុងពួកភាជន៍ទឹកដែរ។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុឆ្លុះមើលក្នុងវត្ថុណាមួយត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ បទថា «ābādhapaccayā» សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ គឺដើម្បីចង់ដឹងថា «ដំបៅរបស់អាត្មាអញដុះសាច់ខ្ចីហើយឬនៅ ឬក៏មិនទាន់ដុះទេ» ឬដើម្បីឆ្លុះមើលអាយុសង្ខារថា «អាត្មាអញគ្រាំគ្រាហើយឬនៅ» យ៉ាងនេះ លោកថាគួរធ្វើបាន។

Mukhaṃ ālimpantīti vippasannachavirāgakarehi mukhālepanehi ālimpanti. Ummaddentīti nānāummaddanehi ummaddenti. Cuṇṇentīti mukhacuṇṇakena makkhenti. Manosilikāya mukhaṃ lañchentīti manosilāya tilakādīni lañchanāni karonti, tāni haritālādīhipi na vaṭṭantiyeva. Aṅgarāgādayo pākaṭāyeva. Sabbattha dukkaṭaṃ.

បទថា «mukhaṃ ālimpanti» សេចក្តីថា លាបមុខដោយគ្រឿងលាបមុខដែលធ្វើឲ្យស្បែកភ្លឺថ្លាគួរឲ្យស្រឡាញ់។ បទថា «ummaddenti» សេចក្តីថា ដុសខាត់ដោយគ្រឿងដុសខាត់មុខផ្សេងៗ។ បទថា «cuṇṇenti» សេចក្តីថា ផាត់ដោយម្សៅផាត់មុខ។ បទថា «manosilikāya mukhaṃ lañchenti» សេចក្តីថា គូសវាសសញ្ញាផ្សេងៗមានតិលកៈជាដើម ដោយល័ក្តថ្ម (មនោសិលា) សូម្បីការធ្វើសញ្ញាទាំងនោះដោយហរិតាលជាដើម ក៏មិនគួរឡើយ។ ការលាបពណ៌រាងកាយជាដើម គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ។ ការធ្វើទាំងអស់នេះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដគ្រប់ករណី។

248. Na bhikkhave naccaṃ vātiādīsu yaṃkiñci naccaṃ antamaso moranaccampi dassanāya gacchantassa dukkaṭaṃ. Sayampi naccantassa vā naccāpentassa vā dukkaṭameva. Gītampi yaṃkiñci naṭagītaṃ vā sādhugītaṃ vā antamaso dantagītampi ‘‘yaṃ gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, etampi na vaṭṭati. Sayaṃ gāyantassāpi gāyāpentassāpi dukkaṭameva. Vāditampi yaṃkiñci [Pg.46] na vaṭṭati. Yaṃ pana niṭṭhubhanto vā sāsaṅke vā ṭhito accharikaṃ vā phoṭeti, pāṇiṃ vā paharati, tattha anāpatti. Sabbaṃ antarārāme ṭhitassa passato anāpatti. ‘‘Passissāmī’’ti vihārato vihāraṃ gacchantassa āpattiyeva. Āsanasālāya nisinno passati, anāpatti. ‘‘Passissāmī’’ti uṭṭhahitvā gacchato āpatti. Vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ parivattetvā passatopi āpattiyeva.

២៤៨. ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave naccaṃ ជាដើមនោះ មានសេចក្តីសម្រេចគប្បីដឹងយ៉ាងនេះ៖ ភិក្ខុដែលដើរទៅដើម្បីមើលការរាំណាមួយ សូម្បីតែការរាំរបស់ក្ងោកជាទីបំផុត ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ សូម្បីតែខ្លួនឯងរាំក្តី ឬញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យរាំក្តី ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ សូម្បីតែការច្រៀងណាមួយ ទោះជាចម្រៀងរបស់អ្នករបាំក្តី ចម្រៀងរបស់សប្បុរសក្តី សូម្បីតែការច្រៀងធ្មេញជាទីបំផុត ដែលភិក្ខុគិតថា «យើងនឹងច្រៀង» ហើយធ្វើការគ្រហឹមបន្លឺសំឡេងក្នុងកាលមុននឹងច្រៀង នេះក៏មិនគួរឡើយ។ សូម្បីតែខ្លួនឯងច្រៀងក្តី ឬញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យច្រៀងក្តី ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ សូម្បីតែការប្រគំតន្ត្រីណាមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុកាលកំពុងស្តោះទឹកមាត់ក្តី ឬកាលឈរនៅក្នុងទីគួរឲ្យសង្ស័យក្តី ដេញម្រាមដៃក្តី ទះដៃក្តី ក្នុងករណីនោះ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុឈរមើលការទាំងពួងនោះនៅក្នុងវត្ត មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុដើរពីវិហារមួយទៅវិហារមួយ ដោយគិតថា «យើងនឹងមើល» ត្រូវអាបត្តិជាប្រាកដ។ ភិក្ខុអង្គុយមើលនៅក្នុងសាលាឆាន់ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុក្រោកដើរទៅដោយគិតថា «យើងនឹងមើល» ត្រូវអាបត្តិ។ សូម្បីតែភិក្ខុឈរនៅតាមផ្លូវ ហើយងាកកមើល ក៏ត្រូវអាបត្តិជាប្រាកដ។

249. Sarakuttinti sarakiriyaṃ. Bhaṅgo hotīti aladdhaṃ uppādetuṃ na sakkoti; laddhaṃ samāpajjituṃ. Pacchimā janatāti amhākaṃ ācariyāpi upajjhāyāpi evaṃ gāyiṃsūti pacchimo jano diṭṭhānugatiṃ āpajjati; tatheva gāyati. Na bhikkhave āyatakenāti ettha āyatako nāma taṃ taṃ vattaṃ bhinditvā akkharāni vināsetvā pavatto. Dhamme pana suttantavattaṃ nāma atthi, jātakavattaṃ nāma atthi, gāthāvattaṃ nāma atthi, taṃ vināsetvā atidīghaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Caturassena vattena parimaṇḍalāni padabyañjanāni dassetabbāni. Sarabhaññanti sarena bhaṇanaṃ. Sarabhaññe kira taraṅgavattadhotakavattagalitavattādīni dvattiṃsa vattāni atthi. Tesu yaṃ icchati, taṃ kātuṃ labhati. Sabbesaṃ padabyañjanaṃ avināsetvā vikāraṃ akatvā samaṇasāruppena caturassena nayena pavattanaṃyeva lakkhaṇaṃ.

២៤៩. ពាក្យថា Sarakutti បានដល់ ការធ្វើសំឡេង។ ពាក្យថា Bhaṅgo hoti សេចក្តីថា មិនអាចញ៉ាំងសមាធិដែលមិនទាន់កើតឲ្យកើតឡើងបាន ឬមិនអាចចូលសមាធិដែលកើតឡើងហើយបាន។ ពាក្យថា Pacchimā janatā សេចក្តីថា ជនខាងក្រោយតែងធ្វើតាមគំរូដែលបានឃើញ ដោយគិតថា «សូម្បីតែព្រះអាចារ្យ និងព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់យើង ក៏ធ្លាប់ច្រៀងយ៉ាងនេះដែរ» ហើយក៏ច្រៀងយ៉ាងនោះដែរ។ ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave āyatakena នេះ ពាក្យថា Āyatako (សំឡេងអូសវែង) បានដល់ សំឡេងដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយការបំផ្លាញរបៀបរៀបរយនោះៗ និងធ្វើឲ្យខូចអក្ខរៈ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងធម៌ តែងមានរបៀបសូត្រសូត្រ (សុត្តន្តវ័ត) របៀបសូត្រជាតក (ជាតកវ័ត) របៀបសូត្រគាថា (គាថាវ័ត) ភិក្ខុមិនគួរធ្វើឲ្យខូចរបៀបសូត្រទាំងនោះ ហើយសូត្រអូសសំឡេងឲ្យវែងពេកឡើយ។ ភិក្ខុគប្បីសម្តែងបទ និងព្យញ្ជនៈឲ្យមូលក្លំ ដោយរបៀបសូត្រដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ពាក្យថា Sarabhañña បានដល់ ការសូត្រដោយសំឡេង។ ឮថា ក្នុងការសូត្រដោយសំឡេង (សរភញ្ញ) នោះ មានរបៀបសូត្រ ៣២ យ៉ាង មានតរង្គវ័ត ធោតកវ័ត និងគលិតវ័តជាដើម។ ក្នុងរបៀបសូត្រទាំងនោះ ភិក្ខុប្រាថ្នារបៀបណាក៏ដោយ តែងបានដើម្បីធ្វើនូវរបៀបនោះ។ លក្ខណៈគឺការប្រព្រឹត្តទៅដោយវិធីដ៏ត្រឹមត្រូវ សមគួរដល់សមណៈ ដោយមិនធ្វើឲ្យខូចបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងពួង និងមិនធ្វើឲ្យប្រែប្រួលឡើយ។

Bāhiralomiṃ uṇṇinti uṇṇalomāni bahi katvā uṇṇapāvāraṃ pārupanti; tathā dhārentassa dukkaṭaṃ. Lomāni anto katvā pārupituṃ vaṭṭati. Samaṇakappakathā bhūtagāmasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttā.

ពាក្យថា Bāhiralomiṃ uṇṇi សេចក្តីថា ពួកជនតែងដណ្តប់សំពត់រោមសត្វ ដោយធ្វើរោមសត្វឲ្យនៅខាងក្រៅ ភិក្ខុទ្រទ្រង់យ៉ាងនោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុគួរដណ្តប់ដោយធ្វើរោមសត្វឲ្យនៅខាងក្នុង។ សេចក្តីពន្យល់អំពីសមណកប្បៈ ខ្ញុំបានពោលហើយក្នុងអដ្ឋកថាភូតគាមសិក្ខាបទ។

251. Na bhikkhave attano aṅgajātanti aṅgajātaṃ chindantasseva thullaccayaṃ. Aññaṃ pana kaṇṇanāsāaṅguliādiṃ yaṃkiñci chindantassa tādisaṃ vā dukkhaṃ uppādentassa dukkaṭaṃ. Ahikīṭadaṭṭhādīsu pana aññaābādhapaccayā vā lohitaṃ vā mocentassa chindantassa vā anāpatti.

២៥១. ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave attano aṅgajātaṃ នេះ ភិក្ខុដែលកាត់អង្គជាតរបស់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ត្រូវអាបត្តិថុល្លច្ច័យ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុដែលកាត់អវយវៈដទៃណាមួយ មានត្រចៀក ច្រមុះ និងម្រាមដៃជាដើម ឬធ្វើឲ្យកើតទុក្ខវេទនាប្រហែលគ្នានោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មានពស់ ឬខ្ទួយខាំជាដើម ឬព្រោះបច្ច័យនៃជំងឺដទៃ ភិក្ខុបង្ហូរឈាមក្តី កាត់អវយវៈក្តី មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

252. Candanagaṇṭhi uppannā hotīti candanaghaṭikā uppannā hoti. So kira uddhañca adho ca jālāni parikkhipāpetvā gaṅgāya nadiyā kīḷati, tassa nadīsotena vuyhamānā candanagaṇṭhi āgantvā jāle laggā, tamassa purisā āharitvā adaṃsu; evaṃ sā uppannā hoti. Iddhipāṭihāriyanti ettha [Pg.47] vikubbaniddhipāṭihāriyaṃ paṭikkhittaṃ, adhiṭṭhāniddhi pana appaṭikkhittāti veditabbā.

២៥២. ពាក្យថា Candanagaṇṭhi uppannā hoti សេចក្តីថា ដុំខ្លឹមចន្ទន៍កើតឡើងហើយ។ ឮថា សេដ្ឋីនោះឲ្យគេព័ទ្ធសំណាញ់ទាំងខាងលើនិងខាងក្រោម ហើយលេងទឹកក្នុងទន្លេគង្គា ដុំខ្លឹមចន្ទន៍ដែលអណ្តែតមកតាមខ្សែទឹកនៃទន្លេនោះ ក៏មកជាប់នឹងសំណាញ់របស់សេដ្ឋីនោះ ពួកបុរសរបស់សេដ្ឋីនោះក៏ស្រង់យកមកប្រគល់ឲ្យ ដុំខ្លឹមចន្ទន៍នោះឈ្មោះថាកើតឡើងហើយ យ៉ាងនេះឯង។ ក្នុងពាក្យថា Iddhipāṭihāriya នេះ គប្បីដឹងថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់វិកុព្វនបាដិហារិយ៍ ប៉ុន្តែមិនទ្រង់ហាមឃាត់អធិដ្ឋានឫទ្ធិឡើយ។

Na bhikkhave sovaṇṇamayo pattotiādīsu sacepi gihī bhattagge suvaṇṇataṭṭikādīsu byañjanaṃ katvā upanāmenti, āmasitumpi na vaṭṭati. Phalikamayakācamayakaṃsamayāni pana taṭṭikādīni bhājanāni puggalikaparibhogeneva na vaṭṭanti, saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭāni vā vaṭṭanti. ‘‘Tambalohamayopi pattova na vaṭṭati, thālakaṃ pana vaṭṭatī’’ti idaṃ sabbaṃ kurundiyaṃ vuttaṃ. Maṇimayoti ettha pana indanīlādimaṇimayo vutto. Kaṃsamayoti ettha vaṭṭalohamayopi saṅgahito.

ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave sovaṇṇamayo patto ជាដើមនោះ ទោះបីគ្រហស្ថដាក់ម្ហូបអាហារក្នុងថាសមាសជាដើម ក្នុងរោងភត្ត ហើយនាំមកប្រគេន ក៏ភិក្ខុមិនគួរពាល់ត្រូវឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភាជន៍មានថាសជាដើម ដែលធ្វើដោយកែវផលិក កែវចរណៃ និងលង្ហិន មិនគួរប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ តែបើប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់សង្ឃ ឬជាភាជន៍ដែលគ្រហស្ថធ្វើឲ្យប្លែកប្លែក នោះគួរប្រើប្រាស់បាន។ ពាក្យថា «សូម្បីតែបាត្រដែលធ្វើដោយទង់ដែង ក៏មិនគួរឡើយ តែបើជាថាស គួរប្រើប្រាស់បាន» សេចក្តីទាំងពួងនេះ ត្រូវបានពោលទុកក្នុងគម្ពីរករុន្ធី។ ប៉ុន្តែ ក្នុងពាក្យថា Maṇimayo នេះ សំដៅយកភាជន៍ដែលធ្វើដោយត្បូងមានតម្លៃ មានត្បូងកណ្តៀងជាដើម។ ក្នុងពាក្យថា Kaṃsamayo នេះ សូម្បីតែភាជន៍ដែលធ្វើដោយសំរឹទ្ធ ក៏ត្រូវបានសង្គ្រោះចូលដែរ។

253. Likhitunti tanukaraṇatthāyetaṃ vuttaṃ. Pakatimaṇḍalanti makaradantacchinnakamaṇḍalameva.

២៥៣. ពាក្យថា Likhituṃ នេះ ព្រះអង្គទ្រង់ពោលសំដៅដល់ការធ្វើឲ្យស្តើង។ ពាក្យថា Pakatimaṇḍala បានដល់ វង់ដែលកាត់ជាសណ្ឋានធ្មេញមករតែប៉ុណ្ណោះ។

254. Āvaṭṭitvāti aññamaññaṃ paharitvā. Pattādhārakanti ettha ‘‘dantavallivettādīhi kate bhūmiādhārake tayo, dāruādhārake dve patte uparūpari ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘bhūmiādhārake tiṇṇaṃ pattānaṃ anokāso, dve ṭhapetuṃ vaṭṭati. Dāruādhārakadaṇḍādhārakesupi susajjitesu eseva nayo. Bhamakoṭisadiso pana dāruādhārako tīhi daṇḍakehi baddho daṇḍakādhāro ca ekassapi pattassa anokāso, tattha ṭhapetvāpi hatthena gahetvā eva nisīditabbaṃ. Bhūmiyaṃ pana nikkujjitvā ekameva ṭhapetabba’’nti.

២៥៤. ពាក្យថា Āvaṭṭitvā សេចក្តីថា ប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក្នុងពាក្យថា Pattādhāraka នេះ មានសេចក្តីដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរករុន្ធីថា «ការដាក់បាត្រ ៣ ជាន់តម្រួតលើគ្នា លើជើងបាត្រសម្រាប់ដាក់លើដី ដែលធ្វើដោយភ្លុកសត្វ វល្លិ និងផ្តៅជាដើម ឬដាក់បាត្រ ២ ជាន់តម្រួតលើគ្នា លើជើងបាត្រឈើ គឺគួរធ្វើបាន»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងមហាអដ្ឋកថា ពោលថា «ជើងបាត្រសម្រាប់ដាក់លើដី មិនមែនជាទីសម្រាប់ដាក់បាត្រ ៣ ឡើយ គួរដាក់បានតែ ២ ប៉ុណ្ណោះ។ សូម្បីតែក្នុងជើងបាត្រឈើ និងជើងបាត្រឈើច្រត់ ដែលគេធ្វើបានយ៉ាងល្អ ក៏មានន័យយ៉ាងនេះដែរ។ ប៉ុន្តែ ជើងបាត្រឈើដែលមានសណ្ឋានដូចចុងខ្វាត់ឈើ និងជើងបាត្រឈើច្រត់ដែលចងភ្ជាប់ដោយឈើច្រត់តូចៗ ៣ មិនមែនជាទីសម្រាប់ដាក់សូម្បីតែបាត្រមួយឡើយ ទោះបីដាក់បាត្រលើជើងបាត្រនោះ ក៏ត្រូវយកដៃកាន់បាត្រនោះជានិច្ច ទើបគួរអង្គុយ។ ប៉ុន្តែ បើដាក់លើដី គប្បីផ្កាប់ទុកតែបាត្រមួយប៉ុណ្ណោះ»។

Miḍḍhanteti ālindakamiḍḍhikādīnaṃ ante. Sace pana parivattetvā tattheva patiṭṭhāti, evarūpāya vitthiṇṇāya miḍḍhiyā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Paribhaṇḍanteti bāhirapasse katāya tanukamiḍḍhikāya ante. Miḍḍhiyaṃ vuttanayenevetthāpi vinicchayo veditabbo.

ពាក្យថា Miḍḍhante បានដល់ នៅចុងនៃខឿននៃរានហាលជាដើម។ ប៉ុន្តែ បើបាត្រប្រែប្រួលហើយនៅតែតាំងនៅលើខឿននោះដដែល ការដាក់បាត្រលើខឿនដ៏ធំទូលាយមានសភាពយ៉ាងនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ ពាក្យថា Paribhaṇḍante បានដល់ នៅចុងនៃខឿនតូច ដែលគេធ្វើនៅចំហៀងខាងក្រៅជញ្ជាំង។ សេចក្តីសម្រេចក្នុងទីនេះ គប្បីដឹងតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងពាក្យថា Miḍḍhi នោះឯង។

Coḷakanti yaṃ pattharitvā patto ṭhapīyati; tasmiṃ pana asati kaṭasārake vā taṭṭikāya vā mattikāparibhaṇḍakatāya bhūmiyā vā yattha na dussati, tathārūpāya vālikāya vā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Paṃsurajādīsu pana kharabhūmiyaṃ vā ṭhapentassa dukkaṭaṃ. Pattamāḷakaṃ iṭṭhakāhi vā dārūhi vā kātuṃ vaṭṭati[Pg.48]. Pattakuṇḍolikāti mahāmukhakuṇḍasaṇṭhānā bhaṇḍakukkhalikā vuccati. Yo laggeyyāti yattha katthaci laggentassa dukkaṭameva. Cīvaravaṃsepi bandhitvā ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Bhaṇḍakaṭṭhapanatthameva vā kataṃ hotu nisīdanasayanatthaṃ vā yattha katthaci mañce vā pīṭhe vā ṭhapentassa dukkaṭaṃ, aññena pana bhaṇḍakena saddhiṃ bandhitvā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Aṭaniyaṃ bandhitvā olambetuṃ vā vaṭṭati, bandhitvāpi upari ṭhapetuṃ na vaṭṭatiyeva. Sace pana mañco vā pīṭhaṃ vā ukkhipitvā cīvaravaṃsādīsu aṭṭakachannena ṭhapitaṃ hoti, tattha ṭhapetuṃ vaṭṭati. Aṃsavaddhanakena aṃsakūṭe laggetvā aṅke ṭhapetuṃ vaṭṭati. Chatte bhattapūropi aṃsakūṭe laggitapattopi ṭhapetuṃ na vaṭṭati, bhaṇḍakena pana saddhiṃ bandhitvā vā aṭṭakaṃ katvā vā ṭhapite yo koci ṭhapetuṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា Coḷaka បានដល់ សំពត់ដែលគេលាតសន្ធឹងរួចដាក់បាត្រពីលើ។ ប៉ុន្តែ កាលបើសំពត់នោះមិនមាន ភិក្ខុគួរដាក់បាត្រលើកន្ទេលក្តី លើកន្ទេលស្លឹកត្នោតក្តី លើដីដែលគេលាបខាត់ដោយដីស្អិតក្តី ឬលើខ្សាច់ដែលមានសភាពមិនធ្វើឲ្យបាត្រខូចខាតក្តី។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុដែលដាក់បាត្រលើធូលី និងសម្រាមជាដើម ឬលើដីរដិបរដុប ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុគួរធ្វើរានដាក់បាត្រដោយឥដ្ឋ ឬដោយឈើ។ ពាក្យថា Pattakuṇḍolikā បានដល់ ភាជន៍សម្រាប់ដាក់គ្រឿងបរិក្ខារ មានសណ្ឋានដូចជាពាងដែលមានមាត់ធំ។ ពាក្យថា Yo laggeyya សេចក្តីថា ភិក្ខុដែលព្យួរទុកក្នុងទីណាមួយ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដជាប្រាកដ។ សូម្បីតែការចងព្យួរទុកលើខ្សែតန်းស្បង់ចីវរ ក៏មិនគួរដែរ។ ទោះបីជាគ្រែ ឬតាំងដែលគេធ្វើឡើងសម្រាប់តែដាក់គ្រឿងបរិក្ខារក្តី ឬសម្រាប់អង្គុយនិងដេកក្តី ភិក្ខុដែលដាក់បាត្រលើគ្រែ ឬតាំងណាមួយនោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ប៉ុន្តែ បើចងភ្ជាប់ជាមួយគ្រឿងបរិក្ខារដទៃ ហើយដាក់ទុក គឺគួរធ្វើបាន។ ការចងភ្ជាប់នឹងមេគ្រែហើយព្យួរចុះមក គឺគួរធ្វើបាន តែបើចងភ្ជាប់ហើយដាក់ពីលើមេគ្រែ មិនគួរឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើគេលើកគ្រែ ឬតាំងឡើងទៅដាក់លើខ្សែតန်းស្បង់ចីវរជាដើម ឲ្យមានសណ្ឋានដូចជាកម្រាលរានហាល ការដាក់បាត្រក្នុងទីនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ ភិក្ខុពាក់ខ្សែយួរស្មាលើស្មា ហើយដាក់បាត្រលើភ្លៅ គឺគួរធ្វើបាន។ ការដាក់បាត្រដែលពេញដោយចង្ហាន់ក្តី ឬបាត្រដែលព្យួរលើស្មាក្តី លើឆ័ត្រ គឺមិនគួរឡើយ ប៉ុន្តែ បើគេចងភ្ជាប់ឆ័ត្រនោះជាមួយគ្រឿងបរិក្ខារក្តី ឬធ្វើឆ័ត្រនោះឲ្យជាកម្រាលរានហាលក្តី ហើយដាក់ទុក ភិក្ខុគួរដាក់បាត្រណាមួយលើឆ័ត្រនោះបាន។

255. Pattahatthenāti ettha na kevalaṃ yassa patto hatthe, so eva pattahattho, na kevalañca kavāṭameva paṇāmetuṃ na labhati; apica kho pana hatthe vā piṭṭhipāde vā yattha katthaci sarīrāvayave pattasmiṃ sati hatthena vā pādena vā sīsena vā yena kenaci sarīrāvayavena kavāṭaṃ vā paṇāmetuṃ ghaṭikaṃ vā ukkhipituṃ sūciṃ vā kuñcikāya apāpurituṃ na labhati. Aṃsakūṭe pana pattaṃ laggetvā yathāsukhaṃ avāpurituṃ labhati.

២៥៥. ក្នុងពាក្យថា Pattahatthena នេះ មិនមែនសំដៅយកតែភិក្ខុដែលមានបាត្រនៅក្នុងដៃប៉ុណ្ណោះ ឈ្មោះថា Pattahattha នោះឡើយ ហើយក៏មិនមែនមិនបានដើម្បីរុញតែទ្វារប៉ុណ្ណោះនោះឡើយ តាមពិតទៅ កាលបើបាត្រមាននៅក្នុងដៃក្តី លើខ្នងជើងក្តី ឬលើអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយក្តី ភិក្ខុមិនបានដើម្បីរុញទ្វារក្តី លើកគន្លឹះទ្វារក្តី ឬចាក់សោបើកទ្វារដោយកូនសោក្តី ដោយដៃក្តី ដោយជើងក្តី ដោយក្បាលក្តី ឬដោយអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុព្យួរដោតបាត្រលើស្មា តែងបានដើម្បីបើកទ្វារតាមសម្រួល។

Tumbakaṭāhanti lābukaṭāhaṃ vuccati, taṃ pariharituṃ na vaṭṭati. Labhitvā pana tāvakālikaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Ghaṭikaṭāhepi eseva nayo. Ghaṭikaṭāhanti ghaṭikapālaṃ. Abhuṃ meti utrāsavacanametaṃ. Sabbapaṃsukūlikenāti ettha cīvarañca mañcapīṭhañca paṃsukūlaṃ vaṭṭati, ajjhoharaṇīyaṃ pana dinnakameva gahetabbaṃ.

ពាក្យថា Tumbakaṭāha បានដល់ សំបកឃ្លោក ភិក្ខុមិនគួរយកសំបកឃ្លោកនោះមកប្រើប្រាស់ជាប្រចាំឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើបានមក គួរប្រើប្រាស់បានមួយគ្រា។ សូម្បីតែក្នុងអំបែងឆ្នាំង ក៏មានន័យយ៉ាងនេះដែរ។ ពាក្យថា Ghaṭikaṭāha បានដល់ អំបែងឆ្នាំងដី។ ពាក្យថា Abhuṃ me នេះ ជាពាក្យសម្តែងការតក់ស្លុត។ ក្នុងពាក្យថា Sabbapaṃsukūlika នេះ សូម្បីតែចីវរ គ្រែ និងតាំង ដែលជាបង្សុកូល ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន ប៉ុន្តែ វត្ថុដែលជាគ្រឿងបរិភោគ ភិក្ខុគប្បីទទួលយកតែរបស់ដែលគេប្រគេនប៉ុណ្ណោះ។

Calakānīti cabbetvā apaviddhāmisāni. Aṭṭhikānīti macchamaṃsaaṭṭhikāni. Ucchiṭṭhodakanti mukhavikkhālanodakaṃ. Etesu yaṃkiñci pattena nīharantassa dukkaṭaṃ. Pattaṃ paṭiggahaṃ katvā hatthaṃ dhovitumpi na labhati. Hatthadhotapādadhotaudakampi patte ākiritvā nīharituṃ na vaṭṭati. Anucchiṭṭhaṃ suddhapattaṃ ucchiṭṭhahatthena gaṇhituṃ na vaṭṭati, vāmahatthena panettha udakaṃ āsiñcitvā ekaṃ udakagaṇḍusaṃ [Pg.49] gahetvā ucchiṭṭhahatthena gaṇhituṃ vaṭṭati. Ettāvatāpi hi so ucchiṭṭhapatto hoti, hatthaṃ pana bahi udakena vikkhāletvā gahetuṃ vaṭṭati. Macchamaṃsaphalāphalādīni khādanto yaṃ tattha aṭṭhiṃ vā calakaṃ vā chaḍḍetukāmo hoti, taṃ patte ṭhapetuṃ na labhati. Yaṃ pana paṭikhāditukāmo hoti, taṃ patte ṭhapetuṃ labhati. Aṭṭhikakaṇṭakādīni tattheva katvā hatthena luñcitvā khādituṃ vaṭṭati. Mukhato nīhaṭaṃ pana yaṃkiñci puna khāditukāmo hoti, taṃ patte ṭhapetuṃ na labhati. Siṅgiveranāḷikerakhaṇḍāni ḍaṃsitvā puna ṭhapetuṃ labhati.

ពាក្យថា Calakā បានដល់ កាកសំណល់អាហារដែលគេទំពារហើយខ្ជាក់ចោល។ ពាក្យថា Aṭṭhikā បានដល់ ឆ្អឹងត្រី និងឆ្អឹងសាច់។ ពាក្យថា Ucchiṭṭhodaka បានដល់ ទឹកលាងមាត់។ ភិក្ខុដែលយកបាត្រទៅដួសយកវត្ថុណាមួយក្នុងចំណោមវត្ថុទាំងនោះទៅចោល ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុមិនបានដើម្បីយកបាត្រធ្វើជាកំប៉ុងខ្ជាក់ហើយលាងដៃឡើយ។ សូម្បីតែទឹកលាងដៃ និងទឹកលាងជើង ក៏មិនគួរចាក់ចូលក្នុងបាត្រហើយយកទៅចោលដែរ។ ភិក្ខុមិនគួរយកដៃដែលប្រឡាក់សំណល់អាហារ ទៅកាន់យកបាត្រដ៏ស្អាតដែលមិនទាន់ប្រឡាក់សំណល់អាហារឡើយ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុយកដៃឆ្វេងចាក់ទឹកចូលក្នុងបាត្រនោះ ហើយក្រេបយកទឹកមួយក្អឹក រួចយកដៃដែលប្រឡាក់សំណល់អាហារនោះកាន់បាត្រ គឺគួរធ្វើបាន។ ព្រោះថា ត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ បាត្រនោះក៏ឈ្មោះថាជាបាត្រប្រឡាក់សំណល់អាហារទៅហើយ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុលាងដៃខាងក្រៅដោយទឹកឲ្យស្អាតសិន ហើយកាន់យកបាត្រ គឺគួរធ្វើបាន។ ភិក្ខុកាលកំពុងឆាន់ត្រី សាច់ និងផ្លែឈើតូចធំជាដើម ប្រាថ្នានឹងចោលឆ្អឹងក្តី កាកសំណល់ក្តី ក្នុងបាត្រនោះ មិនបានដើម្បីដាក់វត្ថុនោះក្នុងបាត្រឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើប្រាថ្នានឹងឆាន់ម្តងទៀត តែងបានដើម្បីដាក់វត្ថុនោះក្នុងបាត្រ។ ភិក្ខុដាក់ឆ្អឹង និងទ្រនុងត្រីជាដើមក្នុងបាត្រនោះ ហើយយកដៃបេះសាច់ចេញពីឆ្អឹងឆាន់ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ វត្ថុណាមួយដែលយកចេញពីមាត់ហើយ ទោះបីជាប្រាថ្នានឹងឆាន់ម្តងទៀត ក៏មិនបានដើម្បីដាក់ក្នុងបាត្រឡើយ។ ភិក្ខុខាំខ្ញី និងដុំដូងហើយ តែងបានដើម្បីដាក់ក្នុងបាត្រវិញ។

256. Namatakanti satthakaveṭhanakaṃ pilotikakhaṇḍaṃ. Daṇḍasatthakanti pipphalakaṃ vā aññampi vā yaṃkiñci daṇḍaṃ yojetvā katasatthakaṃ.

២៥៦. ពាក្យថា Namataka បានដល់ កំណាត់សំពត់សម្រាប់រុំកាំបិតកោរ។ ពាក្យថា Daṇḍasatthaka បានដល់ កាំបិតកោរ ឬកាំបិតតូចណាមួយដែលគេធ្វើឡើងដោយដាក់ដង។

Kaṇṇakitā hontīti malaggahitā honti. Kiṇṇena pūretunti kiṇṇacuṇṇena pūretuṃ. Sattuyāti haliddimissakena piṭṭhacuṇṇena. Saritakanti pāsāṇacuṇṇaṃ vuccati; tena pūretuṃ anujānāmīti attho. Madhusitthakena sāretunti madhusitthakena makkhetuṃ. Saritakaṃ paribhijjatīti taṃ makkhitamadhusitthakaṃ bhijjati. Saritasipāṭikanti madhusitthakapilotikaṃ; satthakosakasipāṭiyā pana saritasipāṭikāya anulomāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Kathinanti nisseṇimpi tattha attharitabbakaṭasārakakilañjānaṃ aññatarampi. Kathinarajjunti yāya dupaṭṭacīvaraṃ sibbantā kathine cīvarampi bandhanti. Kathinaṃ nappahotīti dīghassa bhikkhuno pamāṇena kataṃ kathinaṃ; tattha rassassa bhikkhuno cīvaraṃ patthariyamānaṃ nappahoti, antoyeva hoti; daṇḍake na pāpuṇātīti attho. Daṇḍakathinanti tassa majjhe itarassa bhikkhuno pamāṇena aññaṃ nisseṇiṃ bandhituṃ anujānāmīti attho.

ពាក្យថា Kaṇṇakitā hontīti សេចក្តីថា មានស្នឹម ឬច្រែះចាប់។ ពាក្យថា Kiṇṇena pūretunti គឺបំពេញដោយម្សៅមេដំបែ។ ពាក្យថា Sattuyāti គឺដោយម្សៅលាយល្មៀត។ ពាក្យថា Saritakanti ហៅថា ម្សៅថ្ម, សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យបំពេញដោយម្សៅថ្មនោះ។ ពាក្យថា Madhusitthakena sāretunti គឺលាបដោយក្រមួនឃ្មុំ។ ពាក្យថា Saritakaṃ paribhijjatīti គឺក្រមួនឃ្មុំដែលលាបនោះខូចខាតទៅ។ ពាក្យថា Saritasipāṭikanti គឺស្រោមសំពត់លាបក្រមួនឃ្មុំ, ម៉្យាងទៀត ស្រោមសំពត់សម្រាប់ដាក់កាំបិត គឺសមគួរដល់ស្រោមសំពត់លាបក្រមួនឃ្មុំនេះ ដូចដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ទី។ ពាក្យថា Kathinanti គឺស៊ុមគ្រោងឈើផង កន្ទេល ឬចៀវណាមួយដែលគួរក្រាលលើស៊ុមនោះផង។ ពាក្យថា Kathinarajjunti គឺខ្សែដែលភិក្ខុទាំងឡាយកាលដេរចីវរពីរជាន់ តែងចងចីវរភ្ជាប់ទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើនោះ។ ពាក្យថា Kathinaṃ nappahotīti គឺស៊ុមគ្រោងឈើដែលធ្វើត្រូវតាមខ្នាតរបស់ភិក្ខុខ្ពស់, កាលបើក្រាលចីវររបស់ភិក្ខុទាបលើស៊ុមនោះ វាមិនល្មម គឺនៅត្រឹមតែខាងក្នុងប៉ុណ្ណោះ មិនដល់បង្គោលឈើឡើយ នេះជាសេចក្តីពន្យល់។ ពាក្យថា Daṇḍakathinanti សេចក្តីថា អនុញ្ញាតឱ្យចងស៊ុមគ្រោងឈើមួយទៀតនៅចំកណ្តាលស៊ុមនោះ តាមខ្នាតរបស់ភិក្ខុដទៃ។

Bidalakanti daṇḍakathinappamāṇena kaṭasārakassa pariyante paṭisaṃharitvā duguṇakaraṇaṃ. Salākanti dupaṭṭacīvarassa antare pavesanasalākaṃ. Vinandhanarajjunti mahānisseṇiyā saddhiṃ khuddakaṃ nisseṇiṃ vinandhituṃ rajjuṃ. Vinandhanasuttanti khuddakanisseṇiyā cīvaraṃ vinandhituṃ suttakaṃ. Vinandhitvā cīvaraṃ sibbetunti tena suttakena tattha cīvaraṃ vinandhitvā sibbituṃ. Visamā hontīti kāci khuddakā honti, kāci mahantā. Kaḷimbhakanti pamāṇasaññākaraṇaṃ yaṃkiñci tālapaṇṇādiṃ. Moghasuttakanti vaḍḍhakīnaṃ dārūsu [Pg.50] kāḷasuttena viya haliddisuttena saññākaraṇaṃ. Aṅguliyā paṭiggaṇhantīti sūcimukhaṃ aṅguliyā paṭicchanti. Paṭiggahanti aṅgulikosakaṃ.

ពាក្យថា Bidalakanti គឺការបត់ជាពីរជាន់នូវចុងកន្ទេលតាមខ្នាតនៃស៊ុមគ្រោងឈើ។ ពាក្យថា Salākanti គឺបន្ទះឫស្សីសម្រាប់ស៊កចូលក្នុងចន្លោះចីវរពីរជាន់។ ពាក្យថា Vinandhanarajjunti គឺខ្សែសម្រាប់ចងភ្ជាប់ស៊ុមគ្រោងឈើតូចទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើធំ។ ពាក្យថា Vinandhanasuttanti គឺអំបោះតូចសម្រាប់ចងចីវរទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើតូច។ ពាក្យថា Vinandhitvā cīvaraṃ sibbetunti គឺដើម្បីចងចីវរនឹងស៊ុមតូចនោះដោយអំបោះតូចនោះ រួចហើយដេរ។ ពាក្យថា Visamā hontīti គឺចន្លោះថ្នេរខ្លះចង្អៀត ខ្លះធំទូលាយ។ ពាក្យថា Kaḷimbhakanti គឺគ្រឿងសម្គាល់ខ្នាតថ្នេរ ដូចជាស្លឹកត្នោតជាដើម។ ពាក្យថា Moghasuttakanti គឺការធ្វើគ្រឿងសម្គាល់ដោយខ្សែជ្រលក់ល្មៀត ដូចជាជាងឈើវាយខ្សែបន្ទាត់ខ្មៅលើឈើ។ ពាក្យថា Aṅguliyā paṭiggaṇhantīti គឺទទួលចុងម្ជុលដោយម្រាមដៃ។ ពាក្យថា Paṭiggahanti គឺស្រោមម្រាមដៃសម្រាប់ពាក់ការពារពេលដេរ។

257. Āvesanavitthakaṃ nāma yaṃkiñci pāticaṅkoṭakādi. Uccavatthukanti paṃsuṃ ākiritvā uccavatthukaṃ kātuṃ anujānāmīti attho. Ogumphetvā ullittāvalittaṃ kātunti chadanaṃ odhunitvā ghanadaṇḍakaṃ katvā anto ceva bahi ca mattikāya limpitunti attho. Goghaṃsikāyāti veḷuṃ vā rukkhadaṇḍaṃ vā antokatvā tena saddhiṃ saṅgharitunti attho. Bandhanarajjunti tathā saṅgharitassa bandhanarajjuṃ.

២៥៧. ដែលហៅថា Āvesanavitthakaṃ គឺរបស់ណាមួយមានចាន ឬកន្លាប់ជាដើម។ ពាក្យថា Uccavatthukanti សេចក្តីថា អនុញ្ញាតឱ្យចាក់ដីបំពេញធ្វើជាទីខ្ពស់។ ពាក្យថា Ogumphetvā ullittāvalittaṃ kātunti សេចក្តីថា បោសសម្អាតដំបូល ធ្វើបង្គោលឱ្យមាំ ហើយបូកដីស្អិតទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។ ពាក្យថា Goghaṃsikāyāti សេចក្តីថា ដាក់ដើមឫស្សី ឬបង្គោលឈើនៅខាងក្នុង ហើយមូរចូលគ្នាជាមួយបង្គោលនោះ។ ពាក្យថា Bandhanarajjunti គឺខ្សែសម្រាប់ចងកន្ទេលដែលមូររួចយ៉ាងនោះ។

258. Kaṭacchuparissāvanaṃ nāma tīsu daṇḍakesu vinandhitvā kataṃ.

២៥៨. ដែលហៅថា Kaṭacchuparissāvanaṃ គឺធម្មក្រងដែលធ្វើឡើងដោយចងភ្ជាប់ទៅនឹងឈើបីកាត់។

259. Yo na dadeyyāti aparissāvanakasseva yo na dadāti, tassa āpatti. Yo pana attano hatthe parissāvane vijjamānepi yācati, tassa na akāmā dātabbaṃ. Daṇḍaparissāvananti rajakānaṃ khāraparissāvanaṃ viya catūsu pādesu baddhanisseṇikāya sāṭakaṃ bandhitvā majjhedaṇḍake udakaṃ āsiñcitabbaṃ, taṃ ubhopi koṭṭhāse pūretvā parissavati. Ottharakaṃ nāma yaṃ udake ottharitvā ghaṭakena udakaṃ gaṇhanti, tañhi catūsu daṇḍakesu vatthaṃ bandhitvā udake cattāro khāṇuke nikhaṇitvā tesu bandhitvā sabbapariyante udakato mocetvā majjhe ottharitvā ghaṭena udakaṃ gaṇhanti. Makasakuṭikāti cīvarakuṭikā vuccati.

២៥៩. ពាក្យថា Yo na dadeyyāti គឺភិក្ខុណាមិនឱ្យធម្មក្រងដល់ភិក្ខុដែលគ្មានធម្មក្រងសោះ ភិក្ខុនោះត្រូវអាបត្តិ។ ចំណែកភិក្ខុណា សូម្បីខ្លួនមានធម្មក្រងនៅក្នុងដៃហើយ នៅតែសុំគេទៀត បើគេមិនចង់ឱ្យទេ ក៏មិនត្រូវឱ្យឡើយ។ ពាក្យថា Daṇḍaparissāvananti គឺដូចជាតម្រងទឹកផេះរបស់ជាងជ្រលក់ពណ៌ ដោយចងសំពត់ភ្ជាប់នឹងស៊ុមដែលមានជើងបួន រួចចាក់ទឹកត្រង់ឈើកណ្តាល ទឹកនោះក៏ពេញទាំងពីរផ្នែកហើយស្រក់ចុះមក។ ដែលហៅថា Ottharakaṃ គឺសំពត់ដែលគេសង្កត់ចុះក្នុងទឹក រួចយកក្អមដួសទឹកយក គឺគេចងសំពត់នោះនឹងឈើបួនកាត់ រួចដំកូនឈើបួនក្នុងទឹក ចងឈើនោះភ្ជាប់នឹងកូនឈើ ឱ្យចុងសំពត់ទាំងអស់ផុតពីទឹក រួចសង្កត់ចំកណ្តាលសំពត់ចុះក្នុងទឹក ហើយយកក្អមដួសទឹកយក។ ពាក្យថា Makasakuṭikāti ហៅថា កុដិមុង គឺកុដិដែលធ្វើដោយចីវរ។

260. Abhisannakāyāti semhādidosussannakāyā. Aggaḷavaṭṭi nāma dvārabāhāya samappamāṇoyeva aggaḷatthambho vuccati, yattha tīṇi cattāri chiddāni katvā sūciyo denti. Kapisīsakaṃ nāma dvārabāhaṃ vijjhitvā tattha pavesito aggaḷapāsako vuccati. Sūcikāti tattha majjhe chiddaṃ katvā pavesitā. Ghaṭikāti upari yojitā. Maṇḍalikaṃ kātunti nīcavatthukaṃ cinituṃ. Dhūmanettanti dhūmanikkhamanachiddaṃ. Vāsetunti gandhena vāsetuṃ. Udakaṭṭhānanti udakatthapanaṭṭhānaṃ. Tattha ghaṭena udakaṃ ṭhapetvā sarāvakena vaḷañjetabbaṃ. Koṭṭhakoti dvārakoṭṭhako.

២៦០. ពាក្យថា Abhisannakāyāti គឺមានកាយពោរពេញដោយទោសមានស្លេស្មជាដើម។ ដែលហៅថា Aggaḷavaṭṭi គឺសសរគន្លឹះដែលមានទំហំប៉ុនក្របខ្នាតទ្វារ ដែលគេចោះរន្ធបីឬបួន រួចដាក់សន្លាក់គន្លឹះចូលទៅ។ ដែលហៅថា Kapisīsakaṃ គឺរន្ធឈើសម្រាប់ស៊កគន្លឹះទ្វារ ដែលគេចោះទម្លុះក្របខ្នាតទ្វារ រួចស៊កបញ្ចូលទៅទីនោះ។ ពាក្យថា Sūcikāti គឺគន្លឹះតូច ដែលគេចោះរន្ធចំកណ្តាលក្បាលស្វានោះ រួចស៊កបញ្ចូលទៅ។ ពាក្យថា Ghaṭikāti គឺគន្លឹះធំដែលគេដាក់ភ្ជាប់នៅខាងលើ។ ពាក្យថា Maṇḍalikaṃ kātunti គឺដើម្បីរៀបខឿនឱ្យទាប។ ពាក្យថា Dhūmanettanti គឺរន្ធសម្រាប់ឱ្យផ្សែងចេញ។ ពាក្យថា Vāsetunti គឺដើម្បីផ្សព្វផ្សាយដោយគ្រឿងក្រអូប។ ពាក្យថា Udakaṭṭhānanti គឺទីសម្រាប់ដាក់ទឹក។ ក្នុងទីនោះ ត្រូវដាក់ទឹកនឹងក្អម រួចដួសប្រើប្រាស់ដោយផ្តិលតូច។ ពាក្យថា Koṭṭhakoti គឺខ្លោងទ្វារ។

261. Tisso [Pg.51] paṭicchādiyoti ettha jantāgharapaṭicchādi ca udakapaṭicchādi ca parikammaṃ karontasseva vaṭṭati, sesesu abhivādanādīsu na vaṭṭati. Vatthapaṭicchādi sabbakammesu vaṭṭati. Udakaṃ na hotīti nhānodakaṃ na hoti.

២៦១. ក្នុងពាក្យថា Tisso paṭicchādiyoti នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ គ្រឿងបិទបាំងបន្ទប់កំដៅផង គ្រឿងបិទបាំងទឹកផង គួរដល់ភិក្ខុដែលកំពុងធ្វើការខាត់ស្បែកប៉ុណ្ណោះ មិនគួរក្នុងកិច្ចដទៃមានការសំពះជាដើមឡើយ។ ចំណែកគ្រឿងបិទបាំងគឺសំពត់ គួរក្នុងកិច្ចទាំងពួង។ ពាក្យថា Udakaṃ na hotīti គឺគ្មានទឹកសម្រាប់ងូត។

262. Tulanti paṇṇikānaṃ viya udakaubbāhanakatulaṃ. Karakaṭako vuccati goṇe vā yojetvā hatthehi vā gahetvā dīghavarattādīhi ākaḍḍhanayantaṃ. Cakkavaṭṭakanti arahaṭaghaṭiyantaṃ. Cammakhaṇḍaṃ nāma tulāya vā karakaṭake vā yojetabbakaṃ cammabhājanaṃ. Pākaṭā hotīti aparikkhittā hoti. Udakapuñchanīti daṇḍamayāpi visāṇamayāpi dārumayāpi vaṭṭati, tassā asati coḷakenāpi udakaṃ paccuddharituṃ vaṭṭati.

២៦២. ពាក្យថា Tulanti គឺម៉ោងក្បង់ទឹក ដូចជាម៉ោងក្បង់ទឹករបស់ពួកអ្នកដាំបន្លែ។ ហៅថា Karakaṭako គឺរ៉កដងទឹក ដែលគេទាញដោយខ្សែវែងជាដើម ដោយទឹមនឹងគោ ឬដោយកម្លាំងដៃ។ ពាក្យថា Cakkavaṭṭakanti គឺរហាត់ទឹកដែលមានក្អមភ្ជាប់នឹងកាំ។ ដែលហៅថា Cammakhaṇḍaṃ គឺធុងស្បែកសម្រាប់ភ្ជាប់នឹងម៉ោងក្បង់ទឹក ឬរ៉កដងទឹក។ ពាក្យថា Pākaṭā hotīti គឺមិនបានបិទបាំង។ ពាក្យថា Udakapuñchanī គឺប្រដាប់ជូតទឹក សូម្បីធ្វើដោយភ្លុក ស្នែង ឬឈើ ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន កាលបើគ្មានប្រដាប់ជូតទឹកនោះទេ សូម្បីប្រើសំពត់កន្ទបដើម្បីជូតទឹកចេញ ក៏គួរដែរ។

263. Udakamātikanti udakassa āgamanamātikaṃ. Nillekhajantāgharaṃ nāma āviddhapakkhapāsakaṃ vuccati, gopānasīnaṃ upari maṇḍale pakkhapāsake ṭhapetvā katakūṭacchadanassetaṃ nāmaṃ. Cātumāsaṃ nisīdanenāti nisīdanena cattāro māse na vippavasitabbanti attho.

២៦៣. ពាក្យថា Udakamātikanti គឺផ្លូវទឹកហូរចូល។ ដែលហៅថា Nillekhajantāgharaṃ គឺបន្ទប់កំដៅដែលគ្មានគំនូស មានដំបូលរាងស្លាបសេកព័ទ្ធជុំវិញ នេះជាឈ្មោះនៃបន្ទប់កំដៅដែលមានដំបូលស្រួច ដែលគេធ្វើឡើងដោយដាក់ឈើស្លាបសេកនៅលើរង្វង់ខាងលើនៃបង្កង់។ ពាក្យថា Cātumāsaṃ nisīdanenāti សេចក្តីថា មិនត្រូវប្រាសចាកសំបកជង្គង់អស់រយៈពេលបួនខែឡើយ។

264. Pupphābhikiṇṇesūti pupphehi santhatesu. Namatakaṃ nāma eḷakalomehi kataṃ avāyimaṃ cammakhaṇḍaparihārena paribhuñjitabbaṃ. Āsittakūpadhānaṃ nāma tambalohena vā rajatena vā katāya peḷāya etaṃ adhivacanaṃ, paṭikkhittattā pana dārumayāpi na vaṭṭati. Maḷorikāti daṇḍadhārako vuccati. Yaṭṭhiādhārakapaṇṇādhārakapacchikapiṭṭhānipi ettheva paviṭṭhāni. Ādhārakasaṅkhepagamanato hi paṭṭhāya chiddaṃ viddhampi aviddhampi vaṭṭatiyeva. Ekabhājaneti ettha sace eko bhikkhu bhājanato phalaṃ vā pūvaṃ vā gahetvā gacchati, tasmiṃ apagate itarassa sesakaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Itarassāpi tasmiṃ khīṇe puna gahetuṃ vaṭṭati.

២៦៤. ពាក្យថា Pupphābhikiṇṇesūti គឺក្នុងទីដែលគេក្រាលដោយផ្កាទាំងឡាយ។ ដែលហៅថា Namatakaṃ គឺរបស់ដែលធ្វើដោយរោមចៀម មិនមែនត្បាញទេ គួរប្រើប្រាស់ដោយវៀរចាកការប្រើប្រាស់ដូចជាស្បែកសត្វ។ ដែលហៅថា Āsittakūpadhānaṃ គឺឈ្មោះនៃកន្ត្រកដែលធ្វើដោយស្ពាន់ក្រហម ឬប្រាក់ ប៉ុន្តែដោយសារព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ សូម្បីតែកន្ត្រកដែលធ្វើដោយឈើ ក៏មិនគួរប្រើដែរ។ ពាក្យថា Maḷorikāti ហៅថា ជើងទ្របាត្រ។ សូម្បីតែជើងទ្រធ្វើដោយឫស្សី ជើងទ្រធ្វើដោយស្លឹកឈើ និងបាតកន្ត្រក ក៏បញ្ចូលក្នុងជើងទ្រនេះដែរ។ ព្រោះថា ចាប់តាំងពីការរាប់បញ្ចូលក្នុងជើងទ្រទៅ ទោះបីជាជើងទ្រមានរន្ធក្តី ធ្លុះក្តី មិនធ្លុះក្តី ក៏គួរប្រើប្រាស់បានទាំងអស់។ ក្នុងពាក្យថា Ekabhājaneti នេះ ប្រសិនបើភិក្ខុមួយរូបកាន់យកផ្លែឈើ ឬនំពីក្នុងភាជន៍នោះហើយដើរទៅ កាលបើភិក្ខុនោះចេញទៅហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតគួរឆាន់របស់ដែលនៅសល់បាន។ ហើយសូម្បីតែភិក្ខុម្ខាងទៀតនោះ កាលបើរបស់នោះអស់ហើយ ក៏គួរកាន់យកម្តងទៀតបាន។

265. Aṭṭhahaṅgehīti ettha ekekenapi aṅgena samannāgatassa antosīmāya vā nissīmaṃ gantvā nadīādīsu vā nikkujjituṃ vaṭṭatiyeva. Evaṃ nikkujjite pana patte tassa gehe koci deyyadhammo na gahetabbo [Pg.52] – ‘‘asukassa gehe bhikkhaṃ mā gaṇhitthā’’ti aññesu vihāresupi pesetabbaṃ. Ukkujjanakāle pana yāvatatiyaṃ yācāpetvā hatthapāsaṃ vijahāpetvā ñattidutiyakammena ukkujjitabbo.

២៦៥. ក្នុងពាក្យថា Aṭṭhahaṅgehīti នេះ ឧបាសកដែលប្រកបដោយអង្គសូម្បីតែមួយ ភិក្ខុសង្ឃគួរផ្កាប់បាត្រក្នុងព័ទ្ធសីមា ឬចេញទៅក្រៅសីមា ក្នុងស្ទឹងជាដើមក៏បាន។ កាលបើផ្កាប់បាត្រយ៉ាងនេះហើយ មិនត្រូវទទួលទេយ្យធម៌ណាមួយក្នុងផ្ទះរបស់ឧបាសកនោះឡើយ ហើយត្រូវចាត់ចែងប្រាប់ទៅវត្តដទៃទៀតថា «កុំទទួលចង្ហាន់ក្នុងផ្ទះរបស់ឧបាសកឈ្មោះនោះឡើយ»។ ចំណែកក្នុងពេលផ្ងារបាត្រវិញ ត្រូវឱ្យឧបាសកនោះសុំខមាទោសរហូតដល់បីដង ឱ្យវៀរចាកហត្ថបាស រួចហើយត្រូវផ្ងារបាត្រដោយញត្តិទុតិយកម្មវាចា។

268. Purakkhatvāti aggato katvā. Saṃharantūti saṃhariyantu. Celapaṭikanti celasantharaṃ. So kira ‘‘sace ahaṃ puttaṃ lacchāmi, akkamissati me bhagavā celapaṭika’’nti iminā ajjhāsayena santhari, abhabbo cesa puttalābhāya; tasmā bhagavā na akkami. Yadi akkameyya, pacchā puttaṃ alabhanto ‘‘nāyaṃ sabbaññū’’ti diṭṭhiṃ gaṇheyya. Idaṃ tāva bhagavato anakkamane kāraṇaṃ. Yasmā pana bhikkhūpi ye ajānantā akkameyyuṃ, te gihīnaṃ paribhūtā bhaveyyuṃ; tasmā bhikkhū paribhavato mocetuṃ sikkhāpadaṃ paññapesi. Idaṃ sikkhāpadapaññāpane kāraṇaṃ.

២៦៨. ពាក្យថា Purakkhatvāti គឺធ្វើជាខាងមុខ។ ពាក្យថា Saṃharantūti គឺចូរប្រមូលទុក។ ពាក្យថា Celapaṭikanti គឺគ្រឿងក្រាលគឺសំពត់។ ឮថា ពោធិរាជកុមារនោះបានក្រាលសំពត់ដោយបំណងថា «ប្រសិនបើអាត្មាអញនឹងបានបុត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនឹងទ្រង់ជាន់លើសំពត់របស់អាត្មាអញនេះ» ប៉ុន្តែទ្រង់ជាបុគ្គលមិនគួរនឹងបានបុត្រឡើយ ហេតុនោះព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបមិនទ្រង់ជាន់។ ប្រសិនបើទ្រង់ជាន់ ខាងក្រោយមកកាលបើមិនបានបុត្រ កុមារនោះនឹងកាន់យកទិដ្ឋិថា «ព្រះសមណគោតមនេះមិនមែនជាសព្វញ្ញូឡើយ»។ នេះជាហេតុដំបូងដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនទ្រង់ជាន់។ ម៉្យាងទៀត ព្រោះហេតុតែភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលមិនដឹងហើយជាន់លើសំពត់នោះ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះនឹងត្រូវគ្រហស្ថមើលងាយ ហេតុនោះដើម្បីដោះភិក្ខុទាំងឡាយឱ្យរួចផុតពីការមើលងាយ ព្រះអង្គទើបទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទនេះ។ នេះជាហេតុក្នុងការបញ្ញត្តសិក្ខាបទ។

Maṅgalatthāya yāciyamānenāti apagatagabbhā vā hotu garugabbhā vā, evarūpesu ṭhānesu maṅgalatthāya yāciyamānena akkamituṃ vaṭṭati. Dhotapādakaṃ nāma pādadhovanaṭṭhāne dhotehi pādehi akkamanatthāya paccattharaṇaṃ atthataṃ hoti, taṃ akkamituṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា Maṅgalatthāya yāciyamānenāti គឺទោះបីជាស្ត្រីរលូតកូនក្តី ឬស្ត្រីមានគភ៌ធ្ងន់ក្តី ក្នុងទីមានសភាពយ៉ាងនេះ កាលបើគេនិមន្តដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សិរីសួស្តី ភិក្ខុគួរជាន់បាន។ ដែលហៅថា Dhotapādakaṃ គឺសំពត់សម្រាប់ក្រាលជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ ក្នុងកន្លែងលាងជើង ភិក្ខុគួរជាន់លើសំពត់នោះបាន។

269. Katakaṃ nāma padumakaṇṇikākāraṃ pādaghaṃsanatthaṃ kaṇṭake uṭṭhāpetvā kataṃ. Taṃ vaṭṭaṃ vā hotu caturassādibhedaṃ vā, bāhulikānuyogattā paṭikkhittameva, neva paṭiggahetuṃ na paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sakkharāti pāsāṇo vuccati; pāsāṇapheṇakopi vaṭṭati. Vidhūpananti vījanī vuccati. Tālavaṇṭaṃ pana tālapaṇṇehi vā kataṃ hotu veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā sabbaṃ vaṭṭati. Makasabījanī dantamayavisāṇamayadaṇḍakāpi vaṭṭati, vākamayabījaniyā ketakapārohakuntālapaṇṇādimayāpi saṅgahitā.

២៦៩. ដែលហៅថា Katakaṃ គឺប្រដាប់ដុសជើងដែលគេធ្វើឱ្យមានពកឡើង មានសណ្ឋានដូចជាផ្កាឈូក ដើម្បីដុសខាត់ជើង។ របស់នោះ ទោះបីជាមូលក្តី ឬមានរាងបួនជ្រុងជាដើមក្តី ព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ហើយ ព្រោះជាការខ្វល់ខ្វាយនឹងវត្ថុច្រើនហួសហេតុ មិនគួរទទួលយក ឬប្រើប្រាស់ឡើយ។ ពាក្យថា Sakkharāti ហៅថា ថ្មដុសជើង, សូម្បីតែថ្មពពុះទឹកក៏គួរប្រើប្រាស់បាន។ ពាក្យថា Vidhūpananti ហៅថា ផ្លិត។ ចំណែកឯផ្លិតស្លឹកត្នោត ទោះបីធ្វើដោយស្លឹកត្នោតក្តី ធ្វើដោយឫស្សី ភ្លុក ធាងត្នោតក្តី ធ្វើដោយរោមសត្វក្ងោកក្តី ធ្វើដោយស្បែកផ្សេងៗក្តី ទាំងអស់នេះគួរប្រើប្រាស់បាន។ ផ្លិតដេញមូស សូម្បីធ្វើដោយភ្លុក ស្នែង ឬមានដងឈើ ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន ផ្លិតដែលធ្វើដោយសរសៃសំបកឈើ ផ្លិតធ្វើដោយឫសផ្កាក្រចៀកក្រាញ់ ស្លឹកម្នាស់ ស្លឹកត្នោតជាដើម ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងទីនេះដែរ។

270. Gilānassa chattanti ettha yassa kāyaḍāho vā pittakopo vā hoti, cakkhu vā dubbalaṃ, añño vā koci ābādho vinā chattena uppajjati, tassa gāme vā araññe vā chattaṃ vaṭṭati. Vasse pana cīvaraguttatthaṃ vāḷamigacorabhayesu ca attaguttatthampi vaṭṭati. Ekapaṇṇacchattaṃ pana sabbattheva vaṭṭati.

២៧០. ក្នុងពាក្យថា Gilānassa chattanti នេះ ភិក្ខុណាមានអាការៈក្តៅក្នុងកាយក្តី ឈឺប្រមាត់ក្តី ភ្នែកខ្សោយក្តី ឬមានរោគដទៃណាមួយកើតឡើងកាលបើគ្មានឆ័ត្រ ភិក្ខុនោះគួរប្រើឆ័ត្រក្នុងភូមិក្តី ក្នុងព្រៃក្តីបាន។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងរដូវវស្សា ដើម្បីការពារចីវរក្តី ឬដើម្បីការពារខ្លួនពីគ្រោះថ្នាក់សត្វសាហាវ និងចោរប្លន់ក្តី ក៏គួរប្រើបានដែរ។ ចំណែកឯឆ័ត្រស្លឹកឈើតែមួយសន្លឹក គួរប្រើប្រាស់បានក្នុងទីទាំងពួង។

Asissāti [Pg.53] asi assa. Vijjotalatīti vijjotati. Daṇḍasammutinti ettha pamāṇayutto catuhatthoyeva daṇḍo sammannitvā dātabbo. Tato ūnātiritto vināpi sammutiyā sabbesaṃ vaṭṭati. Sikkā pana agilānassa na vaṭṭati, gilānassāpi sammannitvāva dātabbā.

ពាក្យថា Asissāti គឺដាវរបស់បុគ្គលនោះ។ ពាក្យថា Vijjotalatīti គឺភ្លឺផ្លេកៗ។ ក្នុងពាក្យថា Daṇḍasammutinti នេះ ត្រូវសន្មតដំបងដែលមានប្រវែងបួនហត្ថល្មម រួចហើយទើបប្រគល់ឱ្យ។ ដំបងដែលខ្លីឬវែងជាងនោះ សូម្បីគ្មានការសន្មត ក៏គួរដល់ភិក្ខុទាំងពួងប្រើប្រាស់បាន។ ចំណែកឯខ្សែយួរ មិនគួរដល់ភិក្ខុមិនឈឺឡើយ សូម្បីភិក្ខុឈឺ ក៏ត្រូវតែសន្មតរួចហើយទើបប្រគល់ឱ្យ។

273. Romanthakassāti ettha ṭhapetvā romanthakaṃ sesānaṃ āgataṃ uggāraṃ mukhe sandhāretvā gilantānaṃ āpatti. Sace pana asandhāritameva paragalaṃ gacchati, vaṭṭati.

២៧៣. ក្នុងពាក្យថា Romanthakassāti នេះ លើកលែងតែភិក្ខុអ្នកទំពារអាហារឡើងវិញចេញ ភិក្ខុដទៃទៀតកាលបើភើឡើងមានអាហារឡើងមកដល់មាត់ ហើយរក្សាទុកក្នុងមាត់រួចលេបទៅវិញ ត្រូវអាបត្តិ។ ប្រសិនបើអាហារនោះហូរចូលទៅក្នុងបំពង់កដោយមិនបានរក្សាទុកក្នុងមាត់ទេ គឺមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

Yaṃ diyyamānanti yaṃ dāyakehi diyyamānaṃ paṭiggahitabhājanato bahi patitaṃ, taṃ bhikkhunā sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ anujānāmīti attho. Idaṃ bhojanavagge vaṇṇitameva.

ពាក្យថា Yaṃ diyyamānanti សេចក្តីថា ភោជនណាដែលទាយកកំពុងប្រគេន ហើយធ្លាក់ទៅខាងក្រៅភាជន៍ដែលទទួល ភិក្ខុអាចរើសយកមកឆាន់ដោយខ្លួនឯងបាន តថាគតអនុញ្ញាតភោជននោះ។ សេចក្តីនេះ ត្រូវបានពន្យល់រួចមកហើយក្នុងភោជនវគ្គ។

274. Kuppaṃ karissāmīti saddaṃ karissāmi. Nakhādīhi nakhacchedane āpatti natthi, anurakkhaṇatthaṃ pana nakhacchedanaṃ anuññātaṃ. Vīsatimaṭṭhanti vīsatipi nakhe likhitamaṭṭhe kārāpenti. Malamattanti nakhato malamattaṃ apakaḍḍhituṃ anujānāmīti attho.

២៧៤. ពាក្យថា "Kuppaṃ karissāmi" សេចក្តីថា អាត្មាអញនឹងធ្វើនូវសំឡេង (ស្រែក)។ ក្នុងការកាត់ក្រចកដោយក្រចកជាដើម មិនមានអាបត្តិឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីអនុគ្រោះ (ថែរក្សា) ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតនូវគ្រឿងកាត់ក្រចក (កាំបិតកាត់ក្រចក)។ ពាក្យថា "Vīsatimaṭṭhaṃ" សេចក្តីថា ពួកភិក្ខុធ្វើក្រចកទាំង ២០ ឱ្យរលីងស្អាតដោយការខាត់។ ពាក្យថា "Malamattaṃ" សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកៀរចេញនូវគ្រឿងសៅហ្មង (ក្អែល) ត្រឹមតែពីក្រចកប៉ុណ្ណោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់។

275. Khurasipāṭikanti khurakosakaṃ. Massuṃ kappāpentīti kattariyā massuṃ chedāpenti. Massuṃ vaḍḍhāpentīti massuṃ dīghaṃ kārenti. Golomikanti hanukamhi dīghaṃ katvā ṭhapitaṃ eḷakamassu vuccati. Caturassakanti catukoṇaṃ. Parimukhanti ure lomasaṃharaṇaṃ. Aḍḍhadukanti udare lomarājiṭṭhapanaṃ. Āpatti dukkaṭassāti massukappāpanādīsu sabbattha āpatti dukkaṭassa. Ābādhappaccayā sambādhe lomanti gaṇḍavaṇarudhiādiābādhappaccayā. Kattarikāyāti gaṇḍavaṇarudhisīsarogābādhappaccayā. Sakkharādīhi nāsikālomaggāhāpane āpatti natthi. Anurakkhaṇatthaṃ pana saṇḍāso anuññāto. Na bhikkhave palitaṃ gāhāpetabbanti ettha yaṃ bhamukāya vā nalāṭe vā dāṭhikāya vā uggantvā bībhacchaṃ ṭhitaṃ, tādisaṃ lomaṃ palitaṃ vā apalitaṃ vā gāhāpetuṃ vaṭṭati.

២៧៥. ពាក្យថា "Khurasipāṭikaṃ" បានដល់ ស្រោមសិតកោរ (ស្រោមឡាម)។ ពាក្យថា "Massuṃ kappāpenti" សេចក្តីថា ឱ្យគេកាត់ពុកចង្ការដោយកន្ត្រៃ។ ពាក្យថា "Massuṃ vaḍḍhāpenti" សេចក្តីថា ធ្វើពុកចង្ការឱ្យវែង។ ពាក្យថា "Golomikaṃ" ហៅថា ពុកចង្ការដូចពុកចង្ការចៀម ដែលគេទុកឱ្យវែងត្រង់ចង្កា។ ពាក្យថា "Caturassakaṃ" បានដល់ ពុកចង្ការមានជ្រុងបួន។ ពាក្យថា "Parimukhaṃ" បានដល់ ការតុបតែងរោមត្រង់ទ្រូង។ ពាក្យថា "Aḍḍhadukaṃ" បានដល់ ការទុកជួររោមត្រង់ពោះ។ ពាក្យថា "Āpatti dukkaṭassāti" សេចក្តីថា ក្នុងកិច្ចការទាំងពួងមានការកាត់ពុកចង្ការជាដើម ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ពាក្យថា "Ābādhappaccayā sambādhe lomaṃ" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ មានបូស របួស និងឈាមហូរជាដើម (តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកោររោមក្នុងទីលាក់កំបាំង)។ ពាក្យថា "Kattarikāya" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ មានបូស របួស ឈាមហូរ និងរោគក្បាលជាដើម តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សក់ដោយកន្ត្រៃ។ ក្នុងការដកលោមច្រមុះ (រោមច្រមុះ) ដោយគ្រួសជាដើម មិនមានអាបត្តិឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីថែរក្សា ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតដង្កៀបដករោម។ ក្នុងពាក្យថា "Na bhikkhave palitaṃ gāhāpetabbaṃ" នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដែលគួរដឹងយ៉ាងនេះថា រោមណាដែលដុះឡើងត្រង់ចិញ្ចើម ឬត្រង់ថ្ងាស ឬត្រង់ថ្ពាល់ (ពុកមាត់) ហើយស្ថិតនៅគួរឱ្យខ្ពើម រោមបែបនោះ ទោះជាស្កូវក្តី មិនស្កូវក្តី គួរឱ្យគេដកចេញបាន។

277. Kaṃsapattharikāti kaṃsabhaṇḍavāṇijā. Bandhanamattanti vāsikattarayaṭṭhiādīnaṃ bandhanamattaṃ.

២៧៧. ពាក្យថា "Kaṃsapattharikā" បានដល់ ពួកឈ្មួញលក់ភាជន៍សំរិទ្ធ (ឬលង្ហិន)។ ពាក្យថា "Bandhanamattaṃ" បានដល់ ត្រឹមតែខ្សែចង ឬកងចងនៅចុងនៃកាំបិត កន្ត្រៃ និងឈើច្រត់ជាដើម។

278. Na [Pg.54] bhikkhave akāyabandhanenāti ettha abandhitvā nikkhamantena yattha sarati, tattha bandhitabbaṃ. Āsanasālāya bandhissāmīti gantuṃ vaṭṭati. Saritvā yāva na bandhati, na tāva piṇḍāya caritabbaṃ. Kalābukaṃ nāma bahurajjukaṃ. Deḍḍubhakaṃ nāma udakasappasīsasadisaṃ. Murajaṃ nāma murajavaṭṭisaṇṭhānaṃ veṭhetvā kataṃ. Maddavīṇaṃ nāma pāmaṅgasaṇṭhānaṃ. Īdisañhi ekampi na vaṭṭati, pageva bahūni. Paṭṭikaṃ sūkarantakanti ettha pakativītā vā macchakaṇṭakavāyimā vā paṭṭikā vaṭṭati, sesā kuñjaracchikādibhedā na vaṭṭanti. Sūkarantakaṃ nāma kuñjikākosakasaṇṭhānaṃ hoti. Ekarajjukaṃ pana muddikakāyabandhanañca sūkarantakaṃ anulometi. Anujānāmi bhikkhave murajaṃ maddavīṇanti idaṃ dasāsuyeva anuññātaṃ. Pāmaṅgadasā cettha catunnaṃ upari na vaṭṭati. Sobhaṇaṃ nāma veṭhetvā mukhavaṭṭisibbanaṃ. Guṇakaṃ nāma mudiṅgasaṇṭhānena sibbanaṃ; evaṃ sibbitā hi antā thirā honti. Pavanantoti pāsanto vuccati.

២៧៨. ក្នុងពាក្យថា "Na bhikkhave akāyabandhanena" នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដែលគួរដឹងយ៉ាងនេះថា ភិក្ខុដែលមិនបានចងវត្ថពន្ធចង្កេះ ហើយដើរចេញទៅ នឹកឃើញក្នុងទីណា ត្រូវចងក្នុងទីនោះ។ បើគិតថា "អាត្មាអញនឹងចងនៅក្នុងរោងភត្ត" ដូច្នេះហើយដើរទៅ គួរតែធ្វើបាន។ កាលបើភិក្ខុនឹកឃើញហើយ ដរាបណាដែលមិនទាន់បានចង ដរាបនោះមិនត្រូវត្រេកអរដើរទៅបិណ្ឌបាតឡើយ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Kalābuka" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានខ្សែច្រើន។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Deḍḍubhaka" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានសណ្ឋានដូចក្បាលពស់ទឹក។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Muraja" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលគេធ្វើដោយការរុំព័ទ្ធឱ្យមានសណ្ឋានដូចស្គរធំ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Maddavīṇa" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានសណ្ឋានដូចគ្រឿងលម្អទ្រូង (សង្វារ)។ វត្ថពន្ធចង្កេះបែបនេះ សូម្បីតែខ្សែតែមួយក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ ចាំបាច់ពោលទៅថ្វីដល់ខ្សែច្រើន។ ក្នុងពាក្យថា "Paṭṭikaṃ sūkarantakaṃ" នេះ វត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះដែលត្បាញតាមប្រក្រតីក្តី វត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះដែលត្បាញមានសណ្ឋានដូចឆ្អឹងត្រីក្តី គួរប្រើប្រាស់បាន ក្រៅពីនេះ មានវត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះមានសណ្ឋានដូចភ្នែកដំរីជាដើម មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Sūkarantaka" គឺមានសណ្ឋានដូចស្រោមសោ。 ចំណែកឯវត្ថពន្ធចង្កេះមានខ្សែតែមួយ និងវត្ថពន្ធចង្កេះមានសណ្ឋានដូចចិញ្ចៀន គឺស្របគ្នានឹងវត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ សូករន្តកៈ ដែរ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតនូវវត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ មុរជៈ និងមទ្ទវីណៈ" នេះ គឺទ្រង់អនុញ្ញាតចំពោះតែត្រង់ជាយ (ព្រុយ) ប៉ុណ្ណោះ។ ឯព្រុយដែលមានសណ្ឋានដូចគ្រឿងលម្អទ្រូង (សង្វារ) ក្នុងវត្ថពន្ធចង្កេះទាំងពីរនេះ បើលើសពី ៤ ខ្សែឡើងទៅ មិនគួរឡើយ។ ការដេរឈ្មោះ "Sobhana" គឺការដេរព័ទ្ធមាត់ជាយ។ ការដេរឈ្មោះ "Guṇaka" គឺការដេរឱ្យមានសណ្ឋានដូចស្គរភេរី ព្រោះថាកាលបើដេរយ៉ាងនេះហើយ ចុងទាំងឡាយរមែងជាប់មាំ។ ពាក្យថា "Pavananto" ហៅថា កង (ឬកន្លាស់)។

280. Hatthisoṇḍakaṃ nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikaitthīnaṃ nivāsanaṃ viya. Macchavāḷakaṃ nāma ekato dasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ. Catukaṇṇakaṃ nāma upari dve, heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ. Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivāsanaṃ. Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ obhañjitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ, vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ. Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti, vaṭṭati.

២៨០. ការស្លៀកឈ្មោះ "Hatthisoṇḍaka" (សណ្ឋានដូចប្រមោយដំរី) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើជាយឱ្យធ្លាក់ចុះមកមានសណ្ឋានដូចប្រមោយដំរី ចាប់តាំងពីគល់ផ្ចិតទៅ ដូចជាការស្លៀកពាក់របស់ស្ត្រីក្នុងដែនចោឡៈ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Macchavāḷaka" (សណ្ឋានដូចកន្ទុយត្រី) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើឱ្យជាយម្ខាងធ្លាក់ចុះ និងកន្លាស់ម្ខាងធ្លាក់ចុះ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Catukaṇṇaka" (មានជ្រុងបួន) គឺការស្លៀកពាក់ដោយបង្ហាញជាយជ្រុងទាំងបួន គឺខាងលើពីរ ខាងក្រោមពីរ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Tālavaṇṭaka" (សណ្ឋានដូចផ្លិតស្លឹកត្នោត) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើសំពត់ឱ្យធ្លាក់ចុះមានសណ្ឋានដូចផ្លិតស្លឹកត្នោត។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Satavalika" (មានផ្នត់ច្រើន) គឺការស្លៀកពាក់ដោយបត់សំពត់វែងជាច្រើនត្រឡប់ ធ្វើឱ្យមានផ្នត់ ឬមួយយ៉ាងទៀត គឺការស្លៀកពាក់ដោយបង្ហាញផ្នត់ញឹកញាប់មិនដាច់ត្រង់ចំហៀងខាងឆ្វេងនិងខាងស្តាំ។ ប៉ុន្តែ បើផ្នត់នោះលេចឡើងត្រឹមតែមួយ ឬពីរ ចាប់តាំងពីជង្គង់ទៅ គឺគួរប្រើប្រាស់បាន。

Saṃvelliyaṃ nivāsentīti mallakammakārādayo viya kacchaṃ bandhitvā nivāsenti; evaṃ nivāsetuṃ gilānassapi maggappaṭipannassapi na vaṭṭati. Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā koṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari laggenti, anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti, sabbaṃ na vaṭṭati. Gilāno pana anto kāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati. Agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ [Pg.55] katvā nivāsetabbāni. Iti yañca idha paṭikkhittaṃ, yañca sekhiyavaṇṇanāyaṃ; taṃ sabbaṃ vajjetvā nibbikāraṃ timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ. Yaṃkiñci vikāraṃ karonto dukkaṭā na muccati. Na bhikkhave gihipārutaṃ pārupitabbanti evaṃ paṭikkhittaṃ gihipārutaṃ apārupitvā, ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanaṃ parimaṇḍalapārupanaṃ nāma, taṃ pārupitabbaṃ.

ពាក្យថា "Saṃvelliyaṃ nivāsenti" សេចក្តីថា ពួកភិក្ខុស្លៀកចងក្បិន ដូចជាពួកអ្នកចំបាប់ និងកម្មករជាដើម។ ការស្លៀកយ៉ាងនេះ សូម្បីតែភិក្ខុឈឺ ឬភិក្ខុអ្នកដើរផ្លូវ ក៏មិនគួរឡើយ។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយកាលដើរផ្លូវ លើកជាយមួយ ឬពីរឡើង ហើយសៀតទុកលើស្បង់ក្តី ឬមួយយ៉ាងទៀត ស្លៀកស្បង់មួយខាងក្នុងយ៉ាងនោះ ហើយស្លៀកស្បង់មួយទៀតខាងក្រៅក្តី ទាំងអស់នោះមិនគួរឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុឈឺ គួរតែបង្ហាញផ្នត់ស្បង់ខាងក្នុង ហើយស្លៀកស្បង់មួយទៀតពីខាងលើបាន។ ភិក្ខុដែលមិនឈឺ កាលបើស្លៀកស្បង់ពីរជាន់ ត្រូវធ្វើឱ្យមានជាន់ស្មើគ្នាហើយស្លៀក។ ហេតុនេះ វិធីស្លៀកណាដែលទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងខន្ធកៈនេះក្តី វិធីស្លៀកណាដែលទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងសេក្ខិយវណ្ណនាក្តី ភិក្ខុត្រូវវៀរចាកវិធីស្លៀកទាំងអស់នោះ មិនឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតី ហើយត្រូវស្លៀកឱ្យជាបរិមណ្ឌល គឺបិទបាំងមណ្ឌលទាំងបី (ជង្គង់ទាំងពីរ និងផ្ចិត) ឱ្យជិតល្អ។ ភិក្ខុដែលធ្វើឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតី ទោះបីបន្តិចបន្តួចក្តី មិនរួចចាកអាបត្តិទុក្កដឡើយ។ ព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងចីវរដូចគ្រហស្ថឡើយ" ដូច្នេះ ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងចីវរដូចគ្រហស្ថទេ គឺត្រូវធ្វើជាយទាំងពីរឱ្យស្មើគ្នា ហើយគ្រងចីវរ នេះឈ្មោះថា ការគ្រងជាបរិមណ្ឌល ភិក្ខុត្រូវគ្រងយ៉ាងនោះឯង។

Tattha yaṃkiñci setapaṭapārutaṃ paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutaṃ soṇḍapārutaṃ antepurikapārutaṃ mahājeṭṭhakapārutaṃ kuṭipavesakapārutaṃ brāhmaṇapārutaṃ pāḷikārakapārutanti evamādi parimaṇḍalalakkhaṇato aññathā pārutaṃ, sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma. Tasmā yathā setapaṭā aḍḍhapālakanigaṇṭhā pārupanti, yathā ca ekacce paribbājakā uraṃ vivaritvā dvīsu aṃsakūṭesu pāvuraṇaṃ ṭhapenti, yathā ca ekasāṭakā manussā nivatthasāṭakassa ekenantena piṭṭhiṃ pārupitvā ubho kaṇṇe ubhosu aṃsakūṭesu ṭhapenti, yathā ca surāsoṇḍādayo sāṭakena gīvaṃ parikkhipantā ubho ante udare vā olambenti; piṭṭhiyaṃ vā khipanti, yathā ca antepurikāyo akkhitārakamattaṃ dassetvā oguṇṭhikaṃ pārupanti, yathā ca mahājeṭṭhā dīghasāṭakaṃ nivāsetvā tasseva ekenantena sakalasarīraṃ pārupanti, yathā ca kassakā khettakuṭiṃ pavisantā sāṭakaṃ paliveṭhetvā upakacchake pakkhipitvā tasseva ekenantena sarīraṃ pārupanti, yathā ca brāhmaṇā ubhinnaṃ upakacchakānaṃ antarena sāṭakaṃ pavesetvā aṃsakūṭesu pakkhipanti, yathā ca pāḷikārako bhikkhu ekaṃsapārupanena pārutaṃ vāmabāhuṃ vivaritvā cīvaraṃ aṃsakūṭaṃ āropeti; evaṃ apārupitvā sabbepi ete aññe ca evarūpe pārupanadose vajjetvā nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Tathā apārupitvā ārāme vā antaraghare vā anādarena yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ការគ្រងចីវរណាដែលប្លែកពីលក្ខណៈបរិមណ្ឌល មានជាអាទិ៍គឺ ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកស្លៀកសំពត់ស ការគ្រងរបស់ពួកបរិព្វាជក ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកមានសំពត់មួយផ្ទាំង ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកផឹកស្រា ការគ្រងរបស់ពួកស្រីស្នំ ការគ្រងរបស់ពួកមេជាងឈើ ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកចូលទៅកាន់ខ្ទមស្រែ ការគ្រងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ និងការគ្រងរបស់ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងលំដាប់សង្ឃ ទាំងអស់នេះ ហៅថា "Gihipāruta" (ការគ្រងដូចគ្រហស្ថ)។ ព្រោះហេតុនោះ ដូចជាពួកអ្នកស្លៀកសំពត់ស និងពួកនិគន្ថៈដែលបិទបាំងរាងកាយតែពាក់កណ្តាល តែងគ្រងយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកបរិព្វាជកខ្លះ បើកទ្រូង ហើយដាក់សំពត់គ្រងលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកមនុស្សដែលមានសំពត់មួយផ្ទាំង គ្រងខ្នងដោយជាយម្ខាងនៃសំពត់ដែលស្លៀក ហើយដាក់ជាយទាំងពីរលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកអ្នកផឹកស្រាជាដើម យកសំពត់រុំក ហើយទម្លាក់ជាយទាំងពីរចុះមកលើពោះក្តី ឬបោះទៅលើខ្នងក្តី យ៉ាងណា ឬដូចជាពួកស្រីស្នំ បង្ហាញត្រឹមតែរន្ធភ្នែក ហើយគ្រងទទូររុំក្បាលយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកមេជាងឈើ ស្លៀកសំពត់វែង ហើយយកជាយម្ខាងនៃសំពត់នោះឯងមកគ្រងរាងកាយទាំងមូលយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកកសិករ កាលចូលទៅកាន់ខ្ទមស្រែ យកសំពត់មូរព័ទ្ធសៀតក្នុងក្លៀក ហើយយកជាយម្ខាងនៃសំពត់នោះឯងមកគ្រងរាងកាយយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកព្រាហ្មណ៍ ស៊កសំពត់ទៅក្នុងចន្លោះក្លៀកទាំងពីរ ហើយបោះទៅលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងលំដាប់សង្ឃ បើកស្មាឆ្វេងដែលគ្រងដោយការគ្រងឆៀងស្មាម្ខាង ហើយលើកចីវរឡើងដាក់លើស្មាម្ខាងយ៉ាងណា ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងយ៉ាងនោះឡើយ គឺត្រូវវៀរចាកទោសនៃការគ្រងទាំងអស់នេះ និងទោសនៃការគ្រងដទៃទៀតដែលមានសភាពបែបនេះ ហើយត្រូវគ្រងឱ្យជាបរិមណ្ឌលដោយមិនឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតីឡើយ។ កាលបើមិនគ្រងយ៉ាងនោះទេ ហើយធ្វើការគ្រងប្លែកខុសប្រក្រតីណាមួយដោយមិនគោរព ក្នុងអារាមក្តី ក្នុងចន្លោះផ្ទះក្តី ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

281. Muṇḍavaṭṭīti yathā rañño kuhiñci gacchato parikkhārabhaṇḍavahanamanussāti adhippāyo. Antarākājanti majjhe laggetvā dvīhi vahitabbabhāraṃ.

២៨១. ពាក្យថា "Muṇḍavaṭṭi" នេះ មានអធិប្បាយថា ដូចជាពួកមនុស្សអ្នកផ្ទុកគ្រឿងបរិក្ខាររបស់ព្រះរាជា កាលដែលព្រះរាជាយាងទៅក្នុងទីណាមួយ តែងសែងអម្រែកមានធុនទាំងសងខាងយ៉ាងណា (ភិក្ខុទាំងឡាយក៏សែងយ៉ាងនោះដែរ)។ ពាក្យថា "Antarākāja" បានដល់ ភារៈដែលត្រូវមនុស្សពីរនាក់សែង ដោយចងព្យួរនៅកណ្តាលឈើសែង។

282. Acakkhussanti [Pg.56] cakkhūnaṃ hitaṃ na hoti; parihāniṃ janeti. Nacchādetīti na ruccati. Aṭṭhaṅgulaparamanti manussānaṃ pamāṇaṅgulena aṭṭhaṅgulaparamaṃ. Atimaṭāhakanti atikhuddakaṃ.

២៨២. ពាក្យថា "Acakkhussa" សេចក្តីថា មិនជាប្រយោជន៍ដល់ភ្នែក ឬធ្វើឱ្យភ្នែកចុះខ្សោយ (ស្រវាំង)។ ពាក្យថា "Nacchādeti" សេចក្តីថា មិនគាប់ចិត្ត (មិនពេញចិត្ត)។ ពាក្យថា "Aṭṭhaṅgulaparama" សេចក្តីថា យ៉ាងច្រើនត្រឹម ៨ ធ្នាប់ ដោយធ្នាប់ដៃប្រក្រតីរបស់មនុស្ស。 ពាក្យថា "Atimaṭāhaka" បានដល់ ខ្លីពេក (តូចពេក)។

283. Dāyaṃ ālimpentīti tiṇavanādīsu aggiṃ denti. Paṭagginti paṭiaggiṃ. Parittanti appaharitakaraṇena vā parikhākhaṇanena vā parittāṇaṃ. Ettha pana anupasampanne sati sayaṃ aggiṃ dātuṃ na labhati, asati aggimpi dātuṃ labhati, bhūmiṃ tacchetvā tiṇānipi harituṃ, parikhampi khaṇituṃ, allasākhaṃ bhañjitvāpi aggiṃ nibbāpetuṃ labhati, senāsanaṃ pattaṃ vā appattaṃ vā tathā nibbāpetuṃ labhatiyeva. Udakena pana kappiyeneva labhati, na itarena.

២៨៣. ពាក្យថា "Dāyaṃ ālimpenti" សេចក្តីថា ពួកមនុស្សដុតភ្លើងក្នុងព្រៃស្មៅជាដើម។ ពាក្យថា "Paṭaggi" បានដល់ ភ្លើងទល់មុខ (ភ្លើងប្រឆាំង)។ ពាក្យថា "Paritta" បានដល់ គ្រឿងការពារដោយការធ្វើមិនឱ្យមានស្មៅស្រស់ ឬដោយការជីកគូទឹក។ ប៉ុន្តែ ក្នុងសិក្ខាបទនេះ កាលបើមានអនុបសម្បន្ន (សាមណេរ ឬគ្រហស្ថ) ភិក្ខុមិនត្រូវដុតភ្លើងដោយខ្លួនឯងឡើយ កាលបើគ្មានអនុបសម្បន្នទេ សូម្បីតែការដុតភ្លើង (ប្រឆាំង) ក៏គួរធ្វើបាន គួរកោសរំលីងដី ហើយជម្រះស្មៅចេញក្តី គួរជីកគូទឹកក្តី គួរកាច់មែកឈើស្រស់មកពន្លត់ភ្លើងក្តី គួរធ្វើបានទាំងអស់។ ភិក្ខុគួរពន្លត់ភ្លើងដែលមកដល់ក្តី មិនទាន់មកដល់សេនាសនៈក្តី ដោយវិធីយ៉ាងនោះបានពិតមែន។ ប៉ុន្តែ បើពន្លត់ដោយទឹក ត្រូវពន្លត់ដោយទឹកដែលគួរ (ទឹកគ្មានសត្វល្អិត) ប៉ុណ្ណោះ មិនត្រូវពន្លត់ដោយទឹកក្រៅពីនេះ (ទឹកមានសត្វល្អិត) ឡើយ។

284. Sati karaṇīyeti sukkhakaṭṭhādiggahaṇakicce sati. Porisiyanti purisappamāṇaṃ. Āpadāsūti vāḷamigādayo vā disvā maggamūḷho vā disā oloketukāmo hutvā davaḍāhaṃ vā udakoghaṃ vā āgacchantaṃ disvā evarūpāsu āpadāsu atiuccampi rukkhaṃ ārohituṃ vaṭṭati.

២៨៤. ពាក្យថា "Sati karaṇīye" សេចក្តីថា កាលបើមានកិច្ចការត្រូវកាន់យកឧសស្ងួតជាដើម។ ពាក្យថា "Porisiya" បានដល់ កម្ពស់ស្មើនឹងបុរសម្នាក់។ ពាក្យថា "Āpadāsu" សេចក្តីថា កាលបើឃើញសត្វសាហាវមានសិង្ហ និងខ្លាជាដើមក្តី ឬជាអ្នកវង្វេងផ្លូវ ហើយប្រាថ្នានឹងមើលទិសក្តី ឬឃើញភ្លើងឆេះព្រៃក្តី ឃើញទឹកជំនន់កំពុងហូរមកក្តី ក្នុងគ្រោះថ្នាក់មានសភាពបែបនេះ ភិក្ខុឡើងដើមឈើទោះបីខ្ពស់ណាស់ក៏គួរដែរ។

285. Kalyāṇavākkaraṇāti madhurasaddā. Chandaso āropemāti vedaṃ viya sakkatabhāsāya vācanāmaggaṃ āropema. Sakāya niruttiyāti ettha sakā nirutti nāma sammāsambuddhena vuttappakāro māgadhiko vohāro.

២៨៥. ពាក្យថា "Kalyāṇavākkaraṇā" សេចក្តីថា មានសំឡេងផ្អែមល្ហែម។ ពាក្យថា "Chandaso āropema" សេចក្តីថា ពួកយើងចង់លើកឡើងនូវរបៀបសូត្រធម៌ជាភាសាសំស្ក្រឹត ដូចជាគម្ពីរវេទ។ ក្នុងពាក្យថា "Sakāya niruttiyā" នេះ ភាសារបស់ខ្លួន ឈ្មោះថា ភាសាមគធៈ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកតាមវិធីដែលបានពោលមកហើយ។

286. Lokāyataṃ nāma sabbaṃ ucchiṭṭhaṃ, sabbaṃ anucchiṭṭhaṃ, seto kāko, kāḷo bako; iminā ca iminā ca kāraṇenāti evamādiniratthakakāraṇapaṭisaṃyuttaṃ titthiyasatthaṃ.

២៨៦. គម្ពីរលោកាយតៈ គឺគម្ពីររបស់ពួកតិរ្ថិយ ដែលប្រកបដោយហេតុផលឥតប្រយោជន៍ មានជាអាទិ៍ថា "អ្វីៗទាំងអស់ជាកម្ទេចកំទី (សំណល់) អ្វីៗទាំងអស់មិនមែនជាកម្ទេចកំទី (សំណល់) ទេ ក្អែកមានពណ៌ស ស្ទាយមានពណ៌ខ្មៅ ព្រោះហេតុនេះៗ" ដូច្នេះជាដើម។

288. Antarā ahosīti antaritā ahosi paṭicchannā.

២៨៨. ពាក្យថា "Antarā ahosi" សេចក្តីថា ធម៌កថាត្រូវបានរារាំង ឬបិទបាំង (ដោយសំឡេងនោះ)។

289. Ābādhappaccayāti yassa ābādhassa lasuṇaṃ bhesajjaṃ; tappaccayāti attho.

២៨៩. ពាក្យថា "Ābādhappaccayā" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺណាដែលមានខ្ទឹមសជាថ្នាំព្យាបាល នេះជាសេចក្តីពន្យល់។

290. Passāvapādukanti ettha pādukā iṭṭhakāhipi silāhipi dārūhipi kātuṃ vaṭṭati. Vaccapādukāyapi eseva nayo. Pariveṇanti vaccakuṭiparikkhepabbhantaraṃ.

២៩០. ក្នុងពាក្យថា "Passāvapāduka" នេះ ឈ្នាន់ទ្រនាប់ជើងសម្រាប់នោម គួរធ្វើដោយឥដ្ឋក្តី ដោយថ្មក្តី ដោយឈើក្តី។ ក្នុងឈ្នាន់ទ្រនាប់ជើងសម្រាប់បន្ទោបង់លាមក ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា "Pariveṇa" បានដល់ ទីធ្លាខាងក្នុងរបងនៃវច្ចកុដិ (បង្គន់) ដែលមានភក់ជ្រាំ។

293. Yathādhammo [Pg.57] kāretabboti dukkaṭavatthumhi dukkaṭena pācittiyavatthumhi pācittiyena kāretabbo. Paharaṇatthaṃ kataṃ paharaṇīti vuccati, yassa kassaci āvudhasaṅkhātassetaṃ adhivacanaṃ, taṃ ṭhapetvā aññaṃ sabbaṃ lohabhaṇḍaṃ anujānāmīti attho. Katakañca kumbhakārikañcāti ettha katakaṃ vuttameva. Kumbhakārikañcāti dhaniyasseva sabbamattikāmayakuṭi vuccati. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

២៩៣. ពាក្យថា "Yathādhammo kāretabbo" សេចក្តីថា ក្នុងវត្ថុដែលត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ត្រូវកែខៃដោយអាបត្តិទុក្កដ ក្នុងវត្ថុដែលត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ត្រូវកែខៃដោយអាបត្តិបាចិត្តិយ។ គ្រឿងដែកឬគ្រឿងលង្ហិនដែលគេធ្វើឡើងសម្រាប់វាយដំ ហៅថា "Paharaṇī" (គ្រឿងប្រហារ) នេះជាឈ្មោះនៃគ្រឿងដែកឬគ្រឿងលង្ហិនណាមួយដែលហៅថាអាវុធ សេចក្តីថា លើកលែងតែអាវុធនោះចេញ តថាគតអនុញ្ញាតនូវគ្រឿងដែកនិងគ្រឿងលង្ហិនដទៃទៀតទាំងអស់។ ក្នុងពាក្យថា "Katakañca kumbhakārikañca" នេះ ពាក្យថា "Kataka" ត្រូវបានពោលរួចមកហើយ។ ពាក្យថា "Kumbhakārika" បានដល់ កុដិដែលធ្វើដោយដីស្អិតសុទ្ធរបស់ព្រះធនិយត្ថេរនោះឯង។ បទដែលសេសសល់ទាំងពួង គឺមានសេចក្តីច្បាស់លាស់ហើយ។

Khuddakavatthukathā niṭṭhitā.

រឿងខុទ្ទកវត្ថុ ចប់ហើយ。

Khuddakavatthukkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ការអធិប្បាយខុទ្ទកវត្ថុខន្ធកៈ ចប់ហើយ。

6. Senāsanakkhandhakaṃ

៦. សេនាសនខន្ធកៈ

Vihārānujānanakathā

រឿងទ្រង់អនុញ្ញាតវិហារ

294. Senāsanakkhandhake [Pg.58] – apaññattaṃ hotīti ananuññātaṃ hoti. Vihāro nāma aḍḍhayogādimuttako avasesāvāso. Aḍḍhayogoti supaṇṇavaṅkagehaṃ. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti upariākāsatale patiṭṭhitakūṭāgāro pāsādoyeva. Guhāti iṭṭhakāguhā silāguhā dāruguhā paṃsuguhā. Āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassāti āgatassa ca anāgatassa ca catūsu disāsu appaṭihatacārassa cātuddisassa saṅghassa.

២៩៤. ក្នុងសេនាសនខន្ធកៈ ពាក្យថា "Apaññattaṃ hoti" សេចក្តីថា មិនទាន់បានអនុញ្ញាតឡើយ។ ទីសេនាសនៈដែលសេសសល់ក្រៅពីវិហារមានអឌ្ឍយោគជាដើម ឈ្មោះថា "Vihāra"។ ពាក្យថា "Aḍḍhayoga" គឺផ្ទះដែលមានដំបូលដូចស្លាបគ្រុឌ (ដំបូលចំហៀងម្ខាង)។ ពាក្យថា "Pāsāda" គឺប្រាសាទវែង។ ពាក្យថា "Hammiya" គឺប្រាសាទដែលមានកុដិមានកំពូលតម្កល់នៅលើដំបូលចំហរខាងលើ។ ពាក្យថា "Guhā" គឺគុហាធ្វើដោយឥដ្ឋ គុហាធ្វើដោយថ្ម គុហាធ្វើដោយឈើ និងគុហាធ្វើដោយដី។ ពាក្យថា "Āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassā" សេចក្តីថា ចំពោះព្រះសង្ឃដែលមកហើយក្តី មិនទាន់មកហើយក្តី មកពីទិសទាំងបួន ដែលមានការត្រាច់ទៅមិនទាស់ទែងក្នុងទិសទាំងបួន។

295. Anumodanagāthāsu – sītaṃ uṇhanti utuvisabhāgavasena vuttaṃ. Sisire cāpi vuṭṭhiyoti ettha sisiroti samphusitakavāto vuccati. Vuṭṭhiyoti ujukameghavuṭṭhiyo eva. Etāni sabbāni paṭihantīti imināva padena yojetabbāni.

២៩៥. ក្នុងអនុមោទនាគាថាទាំងឡាយ (ក្នុងគាថាដែលពោលដើម្បីឲ្យត្រេកអររឿយៗ ក្រោយការប្រគេនវិហារ) ពាក្យថា sītaṃ uṇhaṃ (ត្រជាក់ និងក្តៅ) ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក ដោយអំណាចនៃឧតុដែលមិនស្មើគ្នា (មិនស្របគ្នា)។ ក្នុងបទថា "sisire cāpi vuṭṭhiyo" នេះ ពាក្យថា "sisiro" សំដៅយកខ្យល់ដែលប្រកបដោយតំណក់ទឹកភ្លៀងដ៏ខ្លាំង។ ពាក្យថា "vuṭṭhiyo" សំដៅយកទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមកត្រង់ៗតែម្តង។ បទទាំងអស់នេះ (មានត្រជាក់ និងក្តៅជាដើម) គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទតែមួយនេះគឺ "paṭihanti" (កម្ចាត់បង់)។

Paṭihaññatīti vihārena paṭihaññati. Leṇatthanti nilīyanatthaṃ. Sukhatthanti sītādiparissayābhāvena sukhavihāratthaṃ. Jhāyituñca vipassitunti idampi padadvayaṃ ‘‘sukhatthañcā’’ti imināva padena yojetabbaṃ. Idañhi vuttaṃ hoti – sukhatthañca vihāradānaṃ, katamaṃ sukhatthaṃ? Jhāyituṃ vipassituñca yaṃ sukhaṃ, tadatthaṃ. Atha vā parapadenapi yojetabbaṃ – jhāyituñca vipassituñca vihāradānaṃ; idha jhāyissanti vipassissantīti dadato vihāradānaṃ saṅghassa aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘so ca sabbadado hoti, yo dadāti upassaya’’nti (saṃ. ni. 1.42).

បទថា "paṭihaññati" សេចក្តីថា ត្រូវបានវិហារកម្ចាត់បង់ (ការពារ)។ បទថា "leṇatthaṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីជាទីពឹងពួន (ទីកំបាំង)។ បទថា "sukhatthaṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ ព្រោះមិនមានអន្តរាយ មានត្រជាក់ជាដើម។ សូម្បីតែបទទាំងពីរគឺ "jhāyituñca vipassituñca" នេះ ក៏គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទថា "sukhatthañca" នេះឯង។ ព្រោះថាសេចក្តីនេះ ព្រះអង្គមានព្រះភាគទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សេចក្តីសុខ, សេចក្តីសុខដូចម្តេច? គឺសេចក្តីសុខណាដែលកើតអំពីការចម្រើនសមថៈ និងការចម្រើនវិបស្សនា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សេចក្តីសុខនោះ។ មួយវិញទៀត បទទាំងពីរនោះ គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទខាងចុង (គឺ vihāradānaṃ) ថា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីចម្រើនសមថៈ និងវិបស្សនា; ព្រះពុទ្ធទ្រង់សរសើរការប្រគេនវិហារដល់សង្ឃ របស់ទាយកដែលប្រគេនដោយគិតថា "ព្រះសង្ឃទាំងឡាយនឹងចម្រើនសមថៈ និងវិបស្សនាក្នុងវិហារនេះ" ថាជាទានដ៏ប្រសើរបំផុត។ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក (ក្នុងទេវតាសំយុត្ត) ថា "បុគ្គលណាប្រគេនទីសេនាសនៈ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាជាអ្នកឲ្យនូវវត្ថុទាំងពួង"។

Yasmā ca aggaṃ vaṇṇitaṃ, ‘‘tasmā hi paṇḍito poso’’ti gāthā. Vāsayettha bahussuteti ettha vihāre pariyattibahussute ca paṭivedhabahussute ca vāseyya. Tesaṃ annañcāti yaṃ tesaṃ anucchavikaṃ annañca pānañca vatthāni ca mañcapīṭhādisenāsanāni ca, taṃ sabbaṃ tesu ujubhūtesu akuṭilacittesu. Dadeyyāti nidaheyya. Tañca kho vippasannena cetasā na [Pg.59] cittappasādaṃ virādhetvā, evaṃ vippasannacittassa hi te tassa dhammaṃ desenti…pe… parinibbāti anāsavoti.

ព្រោះហេតុតែការប្រគេនវិហារនោះ ព្រះអង្គទ្រង់សរសើរថាប្រសើរបំផុត ហេតុនោះ ទើបមានគាថាថា "tasmā hi paṇḍito poso" (ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលជាបណ្ឌិត...) ជាដើម។ បទថា "vāsayettha bahussute" សេចក្តីថា គប្បីញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកជាពហុស្សូតក្នុងបរិយត្តិ និងពហុស្សូតក្នុងបដិវេធៈ ឲ្យគង់នៅក្នុងវិហារនេះ។ បទថា "tesaṃ annañca" សេចក្តីថា អាហារ ភេសជ្ជៈ គ្រឿងស្លៀកដណ្តប់ និងសេនាសនៈមានគ្រែនិងតាំងជាដើមណា ដែលសមគួរដល់លោក គប្បីប្រគេនវត្ថុទាំងអស់នោះ ដល់លោកអ្នកមានកាយវាចាចិត្តត្រង់ មិនមានចិត្តវៀចវេរទាំងនោះ។ បទថា "dadeyya" សេចក្តីថា គប្បីកប់ទុក (ប្រគេន)។ ហើយទាននោះសោត គប្បីប្រគេនដោយចិត្តដែលជ្រះថ្លាដ៏ក្រៃលែង មិនធ្វើឲ្យសេចក្តីជ្រះថ្លានៃចិត្តវិនាសឡើយ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃទាំងឡាយរមែងសម្តែងធម៌ដែលកម្ចាត់បង់នូវទុក្ខទាំងពួង ដល់ទាយកអ្នកមានចិត្តជ្រះថ្លាបែបនោះ... បុគ្គលនោះដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះក្នុងព្រះសាសនានេះ ហើយជាអ្នកមិនមានអាសវៈ រមែងបរិនិព្វាន។

296. Āviñchanacchiddaṃ āviñchanarajjunti ettha rajju nāma sacepi dīpinaṅguṭṭhena katā hoti, vaṭṭatiyeva; na kāci na vaṭṭati. Tīṇi tāḷānīti tisso kuñcikāyo. Yantakaṃ sūcikanti ettha yaṃ yaṃ jānāti taṃ taṃ yantakaṃ, tassa vivaraṇasūcikañca kātuṃ vaṭṭati. Vedikāvātapānaṃ nāma cetiye vedikāsadisaṃ. Jālavātapānaṃ nāma jālakabaddhaṃ. Salākavātapānaṃ nāma thambhakavātapānaṃ. Cakkalikanti ettha coḷakapādapuñchanaṃ bandhituṃ anujānāmīti attho. Vātapānabhisīti vātapānappamāṇena bhisiṃ katvā bandhituṃ anujānāmīti attho. Miḍḍhinti miḍḍhakaṃ. Bidalamañcakanti vettamañcaṃ; veḷuvilīvehi vā vītaṃ.

២៩៦. ក្នុងបទថា "āviñchanacchiddaṃ āviñchanarajjuṃ" នេះ ឈ្មោះថាខ្សែ ទោះបីធ្វើដោយកន្ទុយខ្លារខិន ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ; មិនមែនថាខ្សែណាមួយមិនគួរប្រើប្រាស់នោះឡើយ។ បទថា "tīni tāḷāni" សំដៅយកកូនសោ (ដែកកោង) ៣។ ក្នុងបទថា "yantakaṃ sūcikaṃ" នេះ វត្ថុណាដែលគេស្គាល់ថាជាយន្តកម្ម វត្ថុនោះឈ្មោះថា យន្តកៈ, ហើយការធ្វើកូនសោសម្រាប់ចាក់បើកយន្តកៈនោះ ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ បង្អួចដែលមានសណ្ឋានដូចជារបងព័ទ្ធជុំវិញចេតិយ ឈ្មោះថា វេទិកាវាដបានៈ (បង្អួចមានបង្កាន់ដៃ)។ បង្អួចដែលចងក្រងដោយសំណាញ់ ឈ្មោះថា ជាលវាដបានៈ (បង្អួចសំណាញ់)។ បង្អួចដែលមានបង្គោលតូចៗ (ចម្រឹង) ឈ្មោះថា សលាកវាដបានៈ (បង្អួចចម្រឹង)។ បទថា "cakkalikaṃ" ក្នុងទីនេះ មានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យចងក្រងសំពត់ជូតជើងដែលធ្វើដោយកំទេចសំពត់។ បទថា "vātapānabhisī" មានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើពូក (ភិសិ) តាមទំហំបង្អួច ហើយចងភ្ជាប់ទុក។ បទថា "miḍḍhiṃ" សំដៅយក មិទ្ធកៈ (កៅអីតូច ឬខ្នើយកល់ដែលធ្វើដោយដី ឬឈើ)។ បទថា "bidalamañcakaṃ" សំដៅយកគ្រែផ្តៅ ឬគ្រែដែលត្បាញដោយបន្ទះឫស្សី។

297. Āsandikoti caturassapīṭhaṃ vuccati. Uccakampi āsandikanti vacanato ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulapādakaṃ vaṭṭati, caturassaāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatīti veditabbo. Sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkanto vaṭṭati. Bhaddapīṭhanti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikābaddhapīṭhameva. Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanaphalakaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. Āmalakavaṭṭikapīṭhaṃ nāma āmalakākārena yojitaṃ bahupādakapīṭhaṃ. Imāni tāva pāḷiyaṃ āgatapīṭhāni. Dārumayaṃ pana sabbaṃ pīṭhaṃ vaṭṭatīti ayamettha vinicchayo. Kocchanti usiramayaṃ vā muñjapabbajamayaṃ vā.

២៩៧. តាំងដែលមានរាងបួនជ្រុងស្មើ ហៅថា អាសន្ទិកៈ។ ព្រោះមានព្រះពុទ្ធដីកាថា "uccakampi āsandikaṃ" (សូម្បីអាសន្ទិកៈខ្ពស់...) ដូច្នេះ តាំងវែងដែលមានបណ្តោយវែងតែម្ខាង មានជើងកម្ពស់ ៨ ធ្នាប់ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន, ចំណែកឯអាសន្ទិកៈបួនជ្រុង ទោះបីមានកម្ពស់ហួសប្រមាណ (៨ ធ្នាប់) ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។ គ្រែឈ្មោះថា សត្តង្គៈ គឺគ្រែដែលគេធ្វើបង្អែកទុកក្នុងទិសទាំង ៣, សូម្បីគ្រែសត្តង្គៈនេះ ទោះបីមានកម្ពស់ហួសប្រមាណ ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ។ បទថា "bhaddapīṭhaṃ" សំដៅយកតាំងដែលធ្វើដោយផ្តៅ។ បទថា "pīṭhikā" សំដៅយកតាំងដែលចងក្រងដោយកំទេចសំពត់ប៉ុណ្ណោះ។ តាំងឈ្មោះថា អេឡកបាទបិដ្ឋៈ គឺតាំងដែលគេធ្វើដូចជាក្តារបាយ ដោយដាក់ជើងពីលើបន្ទះក្តារឈើ។ តាំងឈ្មោះថា អាមលកវដ្តិកបិដ្ឋៈ គឺតាំងដែលមានជើងច្រើន ដែលគេធ្វើជាសណ្ឋានដូចផ្លែកន្ទួតព្រៃ។ តាំងទាំងឡាយនេះ ជាតាំងដែលមានមកក្នុងបាលីជាមុនសិន។ ចំណែកឯតាំងដែលធ្វើដោយឈើទាំងអស់ គឺគួរប្រើប្រាស់បាន នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្នុងរឿងតាំងនេះ។ បទថា "koccha" សំដៅយកតាំងត្បាញដែលធ្វើដោយស្មៅស្រទន ឬធ្វើដោយស្មៅយាប្លុងនិងស្មៅដំណេកទន្សាយ។

Aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakanti ettha manussānaṃ pamāṇaṅgulameva aṭṭhaṅgulaṃ. Cimilikā nāma parikammakatāya bhūmiyā chavisaṃrakkhaṇatthāya attharaṇaṃ vuccati. Rukkhatūlanti simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlanti khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakitūlanti poṭakitiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Etehi tīhi sabbabhūtagāmā saṅgahitā honti. Rukkhavallitiṇajātiyo hi muñcitvā añño bhūtagāmo nāma natthi, tasmā yassa kassaci bhūtagāmassa tūlaṃ bimbohane [Pg.60] vaṭṭati, bhisiṃ pana pāpuṇitvā sabbampetaṃ akappiyatūlanti vuccati. Na kevalañca bimbohane etaṃ tūlameva, haṃsamorādīnaṃ sabbasakuṇānaṃ sīhādīnaṃ sabbacatuppadānañca lomampi vaṭṭati. Piyaṅgupupphabakuḷapupphādi pana yaṃkiñci pupphaṃ na vaṭṭati. Tamālapattaṃ suddhameva na vaṭṭati, missakaṃ pana vaṭṭati. Bhisīnaṃ anuññātaṃ pañcavidhaṃ uṇṇāditūlampi vaṭṭati.

ក្នុងបទថា "aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakaṃ" នេះ ពាក្យថា ៨ ធ្នាប់ សំដៅយកធ្នាប់ដៃធម្មតារបស់មនុស្សតែម្តង។ គ្រឿងកម្រាលដែលគេក្រាលដើម្បីការពារពណ៌សម្បុរនៃដីដែលគេលាបខាត់រួចហើយ ឈ្មោះថា សិមិលិកា (កម្រាលសំពត់រដុប)។ បទថា "rukkhatūla" សំដៅយកសំឡីនៃដើមឈើណាមួយ មានដើមរកាជាដើម។ បទថា "latātūla" សំដៅយកសំឡីនៃវល្លិណាមួយ មានវល្លិមានជ័រទឹកដោះជាដើម។ បទថា "poṭakitūla" សំដៅយកសំឡីនៃរុក្ខជាតិពួកស្មៅណាមួយ មានស្មៅយាប្លុងជាដើម ដោយហោចទៅសូម្បីតែសំឡីនៃដើមអំពៅ និងដើមបបុសជាដើម។ ពួកភូតគាមទាំងអស់ ត្រូវបានសង្គ្រោះចូលដោយសំឡីទាំង ៣ យ៉ាងនេះ។ ព្រោះថា លើកលែងតែពួកឈើ វល្លិ និងស្មៅចេញហើយ ឈ្មោះថាភូតគាមដទៃទៀតមិនមានឡើយ ហេតុនោះ សំឡីនៃភូតគាមណាមួយ ក៏គួរប្រើប្រាស់ក្នុងខ្នើយបាន, ប៉ុន្តែបើយកទៅធ្វើជាពូក (ភិសិ) វិញ សំឡីទាំងអស់នោះ ហៅថា អកប្បិយសំឡី (សំឡីមិនគួរប្រើ)។ មិនត្រឹមតែសំឡីទាំងនេះប៉ុណ្ណោះទេ ដែលគួរប្រើក្នុងខ្នើយ សូម្បីតែរោមនៃសត្វស្លាបទាំងពួង មានហង្ស និងក្ងោកជាដើម និងរោមនៃសត្វជើងបួនទាំងពួង មានសិង្ហជាដើម ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ។ ចំណែកឯផ្កាណាមួយ មានផ្កាខ្ទឹង និងផ្កាពិកុលជាដើម មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ (មិនគួរញាត់ក្នុងខ្នើយឡើយ)។ ស្លឹកឈើខ្មៅ (ស្លឹកតមាលៈ) សុទ្ធសាធ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ, ប៉ុន្តែបើលាយឡំនឹងស្លឹកឈើដទៃ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន។ សូម្បីតែសំឡី ៥ យ៉ាង មានរោមសត្វជាដើម ដែលទ្រង់អនុញ្ញាតសម្រាប់ធ្វើពូក ក៏គួរប្រើប្រាស់ក្នុងខ្នើយបានដែរ។

Addhakāyikānīti upaḍḍhakāyappamāṇāni, yesu kaṭito paṭṭhāya yāva sīsaṃ upadahanti. Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ minīyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo. Ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭati. Agilānassa sīsupadhānañca pādupadhānañcāti dvayameva vaṭṭati. Gilānassa bimbohanāni santharitvā upari paccattharaṇaṃ katvā nipajjitumpi vaṭṭati. ‘‘Yāni pana bhisīnaṃ anuññātāni pañca kappiyatūlāni, tehi bimbohanaṃ mahantampi vaṭṭatī’’ti phussadevatthero āha. Vinayadharaupatissatthero pana ‘‘bimbohanaṃ karissāmī’ti kappiyatūlaṃ vā akappiyatūlaṃ vā pakkhipitvā karontassa pamāṇameva vaṭṭatī’’ti āha.

បទថា "addhakāyikāni" សំដៅយកខ្នើយដែលមានទំហំប៉ុនពាក់កណ្តាលខ្លួន ដែលគេប្រើសម្រាប់កល់តាំងពីចង្កេះរហូតដល់ក្បាល។ ខ្នើយដែលហៅថា "សីសប្បមាណៈ" (ខ្នើយមានប្រមាណប៉ុនក្បាល) គឺខ្នើយណាដែលកាលបើគេវាស់ទទឹង ក្នុងចំណោមជ្រុងទាំង ៣ ចន្លោះរវាងជ្រុងទាំង ២ មានប្រវែង ១ ចំអាម និង ៤ ធ្នាប់, ចំណែកឯកណ្តាលខ្នើយ មានប្រវែង ១ ហត្ថក្ដាប់ (1 ហត្ថបិទកណ្តាប់ដៃ)។ ចំណែកឯបណ្តោយវិញ មានប្រវែង ១ ហត្ថកន្លះ ឬ ២ ហត្ថ នេះជាពាក្យដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ នេះជាកំណត់ប្រមាណយ៉ាងខ្ពស់បំផុតនៃខ្នើយសីសប្បមាណៈ។ ធំជាងកំណត់នេះទៅ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ, ប៉ុន្តែតូចជាងនេះ គួរប្រើប្រាស់បាន។ សម្រាប់ភិក្ខុមិនឈឺ ខ្នើយកល់ក្បាល និងខ្នើយកល់ជើង ទាំងពីរយ៉ាងនេះប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន។ សម្រាប់ភិក្ខុឈឺ ទោះបីក្រាលខ្នើយទាំងឡាយ ហើយក្រាលសំពត់កម្រាលពីលើ រួចដេក ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ ព្រះផុស្សទេវត្ថេរពោលថា "ចំណែកឯខ្នើយដែលធ្វើដោយកប្បិយសំឡី ៥ យ៉ាង ដែលទ្រង់អនុញ្ញាតសម្រាប់ធ្វើពូកនោះ ទោះបីជាខ្នើយធំ ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ"។ ចំណែកឯព្រះឧបតិស្សត្ថេរជាវិន័យធរ ពោលថា "ភិក្ខុកាលបើគិតថា 'អាត្មាអញនឹងធ្វើខ្នើយ' ហើយញាត់កប្បិយសំឡីក្តី អកប្បិយសំឡីក្តី ធ្វើខ្នើយ ខ្នើយដែលមានប្រមាណ (តាមកំណត់ខាងលើ) ប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន"។

Pañca bhisiyoti pañcahi uṇṇādīhi pūritabhisiyo. Tūlagaṇanāya hi etāsaṃ gaṇanā vuttā. Tattha uṇṇaggahaṇena na kevalaṃ eḷakalomameva gahitaṃ, ṭhapetvā manussalomaṃ yaṃkiñci kappiyākappiyamaṃsajātīnaṃ pakkhicatuppadānaṃ lomaṃ, sabbaṃ idha uṇṇaggahaṇeneva gahitaṃ. Tasmā channaṃ cīvarānaṃ channaṃ anulomacīvarānañca aññatarena bhisicchaviṃ katvā taṃ sabbaṃ pakkhipitvā bhisiṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakalomāni pana apakkhipitvā kambalameva catugguṇaṃ vā pañcaguṇaṃ vā pakkhipitvā katāpi uṇṇabhisisaṅkhyameva gacchati.

បទថា "pañca bhisiyo" សំដៅយកពូក (ភិសិ) ដែលញាត់ពេញដោយសំឡី ៥ យ៉ាង មានរោមសត្វជាដើម។ ព្រោះថា ការរាប់ចំនួនពូកទាំងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកដោយអំណាចនៃការរាប់ចំនួនសំឡី។ ក្នុងសំឡីទាំង ៥ យ៉ាងនោះ ដោយការកាន់យកពាក្យថា "uṇṇā" (រោមសត្វ) មិនមែនសំដៅយកតែរោមចៀមប៉ុណ្ណោះទេ, លើកលែងតែរោមមនុស្សចេញ រោមនៃសត្វស្លាប និងសត្វជើងបួនទាំងឡាយ ទោះបីជាសត្វមានសាច់គួរឆាន់ក្តី មិនគួរឆាន់ក្តី ទាំងអស់នោះ ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលដោយពាក្យថា "uṇṇā" ក្នុងទីនេះឯង។ ហេតុនោះ ការធ្វើស្រោមពូកដោយស្បង់ចីវរណាមួយ ក្នុងចំណោមចីវរ ៦ យ៉ាង ឬអនុលោមចីវរ ៦ យ៉ាង ហើយញាត់រោមសត្វទាំងអស់នោះ ដើម្បីធ្វើជាពូក ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ មួយវិញទៀត ទោះបីមិនបានញាត់រោមចៀម ប៉ុន្តែបានញាត់ភួយរោមសត្វ (កម្ពល) ដែលបត់ជា ៤ ជាន់ ឬ ៥ ជាន់ ធ្វើជាពូក ក៏រាប់ចូលក្នុងពួក "ឧណ្ណភិសិ" (ពូករោមសត្វ) ដូចគ្នា។

Coḷabhisiādīsu yaṃkiñci navacoḷaṃ vā purāṇacoḷaṃ vā saṃharitvā vā anto pakkhipitvā vā katā coḷabhisi, yaṃkiñci vākaṃ pakkhipitvā katā vākabhisi, yaṃkiñci tiṇaṃ pakkhipitvā katā tiṇabhisi, aññatra suddhatamālapattaṃ yaṃkiñci paṇṇaṃ pakkhipitvā katā paṇṇabhisīti veditabbā. Tamālapattaṃ pana aññena missameva vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Bhisiyā pamāṇaniyamo [Pg.61] natthi, mañcabhisi pīṭhabhisi bhūmattharaṇabhisi caṅkamanabhisi pādapuñchanabhisīti etāsaṃ anurūpato sallakkhetvā attano rucivasena pamāṇaṃ kātabbaṃ. Yaṃ panetaṃ uṇṇādipañcavidhatūlampi bhisiyaṃ vaṭṭati, taṃ ‘‘masūrakepi vaṭṭatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ. Etena masūrakaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ hoti.

ក្នុងបណ្តាពូកមានចោឡភិសិ (ពូកសំពត់) ជាដើម គប្បីជ្រាបសេចក្តីសម្រេចយ៉ាងនេះ៖ ពូកដែលគេធ្វើដោយបត់សំពត់ថ្មីក្តី សំពត់ចាស់ក្តី ឬញាត់សំពត់ទាំងនោះទៅខាងក្នុង ឈ្មោះថា ចោឡភិសិ, ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់សរសៃឈើ (សំបកឈើ) ណាមួយ ឈ្មោះថា វាកភិសិ, ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់ស្មៅណាមួយ ឈ្មោះថា តិណភិសិ, លើកលែងតែស្លឹកឈើខ្មៅ (ស្លឹកតមាលៈ) សុទ្ធសាធចេញ ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់ស្លឹកឈើណាមួយដទៃទៀត ឈ្មោះថា បណ្ណភិសិ គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។ ចំណែកឯស្លឹកឈើខ្មៅ លុះត្រាតែបូកលាយនឹងស្លឹកឈើដទៃ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន, សុទ្ធសាធមិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ កំណត់ប្រមាណនៃពូកមិនមានឡើយ, គប្បីកំណត់សម្គាល់តាមការគួរដល់ពូកទាំងនោះ គឺពូកសម្រាប់គ្រែ ពូកសម្រាប់តាំង ពូកសម្រាប់កម្រាលដី ពូកសម្រាប់ចង្ក្រម និងពូកសម្រាប់ជូតជើង ហើយធ្វើប្រមាណទៅតាមចំណង់របស់ខ្លួនចុះ។ មួយវិញទៀត សំឡី ៥ យ៉ាងមានរោមសត្វជាដើមណា ដែលគួរប្រើប្រាស់ក្នុងពូក សូម្បីក្នុងមសូរតៈ (ពូកស្បែក) ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ នេះជាពាក្យដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ ដោយពាក្យក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធីនេះ ជាការសម្រេចថា ការប្រើប្រាស់មសូរតៈ (ពូកស្បែក) គឺគួរប្រើប្រាស់បាន។

Mañcabhisiṃ pīṭhe santharantīti mañcabhisiṃ pīṭhe attharanti; attharaṇatthāya harantīti yujjati. Ullokaṃ akaritvāti heṭṭhā cimilikaṃ adatvā. Phositunti rajanena vā haliddiyā vā upari phusitāni dātuṃ. Bhattikammanti bhisicchaviyā upari bhattikammaṃ. Hatthabhattinti pañcaṅgulibhattiṃ.

បទថា "mañcabhisiṃ pīṭhe santharanti" សេចក្តីថា គេក្រាលពូកសម្រាប់គ្រែ ទៅលើតាំង; ឬពោលថា គេនាំយកទៅដើម្បីក្រាល ក៏សមគួរដូចគ្នា។ បទថា "ullokaṃ akaritvā" សេចក្តីថា មិនបានទ្រាប់សំពត់រដុប (សិមិលិកា) ពីខាងក្រោម។ បទថា "phosituṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីធ្វើជាចំណុចៗ (ប្រឡាក់) ពីខាងលើ ដោយទឹកជ្រលក់ក្តី ដោយល្មៀតក្តី។ បទថា "bhattikamma" សំដៅយកការធ្វើក្បាច់រចនាផ្សេងៗ ពីលើស្រោមពូក។ បទថា "hatthabhatti" សំដៅយកការធ្វើក្បាច់ស្នាមម្រាមដៃទាំងប្រាំ។

298. Ikkāsanti rukkhaniyyāsaṃ vā silesaṃ vā. Piṭṭhamaddanti piṭṭhakhaliṃ. Kuṇḍakamattikanti kuṇḍakamissakamattikaṃ. Sāsapakuṭṭanti sāsapapiṭṭhaṃ. Sitthatelakanti vilīnamadhusitthakaṃ. Accussannaṃ hotīti bindu bindu hutvā tiṭṭhati. Paccuddharitunti puñchituṃ. Gaṇḍumattikanti gaṇḍuppādagūthamattikaṃ. Kasāvanti āmalakaharītakānaṃ kasāvaṃ.

២៩៨. បទថា "ikkāsa" សំដៅយកជ័រឈើ ឬជ័រស្អិតដទៃទៀត។ បទថា "piṭṭhamadda" សំដៅយកទឹកម្សៅកាវ (ម្សៅលាយទឹក)។ បទថា "kuṇḍakamattika" សំដៅយកដីស្អិតលាយកន្ទក់ (ឬចុងអង្ករ)។ បទថា "sāsapakuṭṭa" សំដៅយកម្សៅគ្រាប់ស្ពៃ។ បទថា "sitthatelaka" សំដៅយកទឹកក្រមួនឃ្មុំដែលរលាយ។ បទថា "accussannaṃ hoti" សេចក្តីថា កើតជាតំណក់ៗ (ជាពពុះៗ) ហើយស្ថិតនៅ។ បទថា "paccuddharituṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីជូតសម្អាតចេញ។ បទថា "gaṇḍumattika" សំដៅយកដីស្អិតដែលជាអាចម៍ជន្លេន។ បទថា "kasāva" សំដៅយកទឹកអន្ធលាយ (ទឹកចត់) នៃផ្លែកន្ទួតព្រៃ និងផ្លែសម៉ពិភេក។

299. Na bhikkhave paṭibhānacittanti ettha na kevalaṃ itthipurisarūpameva, tiracchānarūpampi antamaso gaṇḍuppādarūpampi bhikkhuno sayaṃ kātuṃ vā ‘‘karohī’’ti vattuṃ vā na vaṭṭati, ‘‘upāsaka dvārapālaṃ karohī’’ti vattumpi na labbhati. Jātakapakaraṇaasadisadānādīni pana pasādanīyāni nibbidāpaṭisaṃyuttāni vā vatthūni parehi kārāpetuṃ labbhati. Mālākammādīni sayampi kātuṃ labbhati.

២៩៩. ក្នុងបទថា "na bhikkhave paṭibhānacittaṃ" នេះ មិនត្រឹមតែរូបស្រីរូបប្រុសប៉ុណ្ណោះទេ ទោះបីជារូបសត្វតិរច្ឆាន ដោយហោចទៅសូម្បីតែរូបជន្លេន ក៏ភិក្ខុមិនគួរធ្វើដោយខ្លួនឯង ឬបង្គាប់ថា "ចូរធ្វើចុះ" នោះឡើយ, សូម្បីតែការនិយាយថា "ម្នាលឧបាសក ចូរធ្វើរូបឆ្មាំទ្វារចុះ" ក៏មិនគួរពោលដែរ។ ចំណែកឯរូបទាំងឡាយដែលគួរឲ្យជ្រះថ្លា មានរូបក្នុងជាតក និងរូបអសទិសទានជាដើម ឬរូបវត្ថុទាំងឡាយដែលប្រកបដោយសេចក្តីនឿយណាយ (និព្វិទា) ភិក្ខុអាចប្រើអ្នកដទៃឲ្យធ្វើបាន។ ចំណែកឯក្បាច់ផ្កាកម្រងជាដើម ភិក្ខុធ្វើដោយខ្លួនឯងក៏បាន។

300. Aḷakamandāti ekaṅgaṇā manussābhikiṇṇā. Tayo gabbheti ettha sivikāgabbhoti caturassagabbho. Nāḷikāgabbhoti vitthārato diguṇatiguṇāyāmo dīghagabbho. Hammiyagabbhoti ākāsatale kūṭāgāragabbho vā muṇḍacchadanagabbho vā.

៣០០. បទថា "aḷakamandā" សេចក្តីថា មានទីធ្លាតែមួយ កកកុញទៅដោយមនុស្សម្នា។ ក្នុងបទថា "tayo gabbhe" នេះ បទថា "sivikāgabbha" សំដៅយកបន្ទប់បួនជ្រុងស្មើ។ បទថា "nāḷikāgabbha" សំដៅយកបន្ទប់វែង ដែលមានបណ្តោយវែងជាងទទឹង ២ ដង ឬ ៣ ដង។ បទថា "hammiyagabbha" សំដៅយកបន្ទប់ដែលមានប្រាសាទកំពូល ឬបន្ទប់ដែលមានដំបូលស្មើ (គ្មានកំពូល) នៅលើជាន់អាកាស។

Kalaṅkapādakanti rukkhaṃ vijjhitvā tattha khāṇuke ākoṭetvā kataṃ, taṃ āharimaṃ bhittipādaṃ jiṇṇakuṭṭapādassa upatthambhanatthaṃ bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetuṃ anujānāmīti [Pg.62] attho. Parittāṇakiṭikanti vassaparittāṇatthaṃ kiṭikaṃ. Uddasudhanti vacchakagomayena ceva chārikāya ca saddhiṃ madditamattikaṃ.

បទថា "kalaṅkapādaka" សំដៅយកជើងជញ្ជាំងដែលគេធ្វើឡើងដោយចោះឈើខ្លឹម ហើយបោះបង្គោលខ្លឹមពីរចូលទៅក្នុងប្រហោងនោះ, ពាក្យនេះមានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យតម្កល់ជើងជញ្ជាំងដែលចល័តបាននោះ ទៅលើដី ដើម្បីទប់ជើងជញ្ជាំងដែលពុកផុយ។ បទថា "parittāṇakiṭika" សំដៅយកបន្ទះក្តារ (ឬបន្ទះស្លឹកត្នោត) សម្រាប់ការពារទឹកភ្លៀង។ បទថា "uddasudha" សំដៅយកដីស្អិតដែលគេច្របល់លាយនឹងលាមកកូនគោ និងផេះ។

Āḷindo nāma pamukhaṃ vuccati. Paghanaṃ nāma yaṃ nikkhamantā ca pavisantā ca pādehi hananti, tassa vihāradvāre ubhato kuṭṭaṃ nīharitvā katapadesassetaṃ adhivacanaṃ, ‘‘paghāna’’ntipi vuccati. Pakuṭṭanti majjhe gabbhassa samantā pariyāgāro vuccati. ‘‘Pakuṭa’’ntipi pāṭho. Osārakanti anāḷindake vihāre vaṃsaṃ datvā tato daṇḍake osāretvā katachadanapamukhaṃ. Saṃsāraṇakiṭiko nāma cakkalayutto kiṭiko.

ពាក្យថា «អាឡិន្ទៈ» គឺគេហៅថា ច្រកចូល (ឬរបៀងមុខ)។ ទីកន្លែងដែលពួកជនអ្នកចេញទៅក្តី ចូលមកក្តី តែងជាន់ដោយជើង ទីនោះហៅថា «បឃនៈ» នេះជាឈ្មោះនៃទីកន្លែងដែលគេធ្វើឡើងដោយទាញជញ្ជាំងទាំងសងខាងចេញទៅត្រង់ទ្វារវិហារ ទីនោះថែមទាំងហៅថា «បឃានៈ» ក៏បាន។ ពាក្យថា «បកុដ្ឋៈ» គឺគេហៅថា បន្ទប់ព័ទ្ធជុំវិញកណ្តាលគភ៌ (បន្ទប់កណ្តាល)។ មានបាឋថា «បកុដៈ» ដូច្នេះក៏មាន។ ពាក្យថា «ឱសារកៈ» គឺសំដៅលើដំបូលមុខសសរដែលគេធ្វើឡើងក្នុងវិហារដែលគ្មានរបៀងមុខ ដោយការដាក់ឫស្សី (ជាមេដំបូល) ហើយទម្លាក់បង្កង់ចុះពីឫស្សីនោះ។ ដែលហៅថា «សំសរណកិដិកៈ» គឺកម្រាលស្លឹកឈើ ឬរបាំងស្លឹកឈើដែលមានកង់ (របាំងរំកិលបាន)។

301. Pānīyabhājananti pivantānaṃ pānīyadānabhājanaṃ. Uḷuṅko ca thālakañca pānīyasaṅkhassa anulomāni.

៣០១. ពាក្យថា «បានីយភាជនៈ» គឺភាជន៍សម្រាប់ដាក់ទឹកផឹកដល់ពួកអ្នកផឹក។ វែកក្តី ថាស (ឬក្អមតូច) ក្តី គឺសមគួរដល់សង្ខសម្រាប់ដាក់ទឹកផឹក។

303. Apesīti dīghadārumhi khāṇuke pavesetvā kaṇṭakasākhāhi vinandhitvā kataṃ dvārathakanakaṃ. Palighoti gāmadvāresu viya cakkayuttaṃ dvārathakanakaṃ.

៣០៣. ពាក្យថា «អបេសិ» គឺគ្រឿងបិទទ្វារដែលគេធ្វើឡើងដោយការស៊កបង្គោលឈើទៅក្នុងឈើវែង ហើយចងព័ទ្ធដោយមែកឈើមានបន្លា។ ពាក្យថា «បលិឃៈ» គឺគ្រឿងបិទទ្វារដែលមានកង់ ដូចជាទ្វារស្រុកភូមិជាដើម។

305. Assatarīhi yuttā rathā assatarīrathā. Āmuttamaṇikuṇḍalāti āmuttamaṇikuṇḍalāni.

៣០៥. រថដែលទឹមដោយសត្វលា ឈ្មោះថា «អស្សតរីរថ»។ ពាក្យថា «អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា» គឺមានកុណ្ឌលកែវមណីដែលគេពាក់ហើយ។

Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto. Sītibhūtoti kilesātapābhāvena sītibhūto. Nirūpadhīti kilesupadhiabhāvena nirūpadhīti vuccati.

ពាក្យថា «បរិនិព្វុតោ» គឺរលត់ហើយដោយការរលត់ទៅនៃកិលេស។ ពាក្យថា «សីតិភូតោ» គឺត្រជាក់ហើយ ព្រោះគ្មានកម្តៅនៃកិលេស។ ពាក្យថា «និរូបធិ» គឺហៅថា និរូបធិ ព្រោះគ្មានឧបធិគឺកិលេស។

Sabbā āsattiyo chetvāti rūpādīsu vā visayesu sabbabhavesu vā patthanāyo chinditvā. Hadaye daranti citte kilesadarathaṃ vinetvā. Veyyāyikanti vayakaraṇaṃ vuccati.

ពាក្យថា «សព្វា អាសត្តិយោ ឆេត្វា» គឺកាត់ផ្តាច់នូវសេចក្តីប្រាថ្នា (តណ្ហា) ក្នុងអារម្មណ៍ទាំងឡាយមានរូបជាដើម ឬក្នុងភភទាំងពួង។ ពាក្យថា «ហទយេ ទរំ» គឺកំចាត់បង់នូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយនៃកិលេសក្នុងចិត្ត។ ពាក្យថា «វេយ្យាយិកៈ» គឺគេហៅថា ការចំណាយ (ឬការបង់ខាត)។

307. Ādeyyavācoti tassa vacanaṃ bahū janā ādiyitabbaṃ sotabbaṃ maññantīti attho. Ārāme akaṃsūti ye sadhanā, te attano dhanena akaṃsu. Ye mandadhanā ceva adhanā ca, tesaṃ dhanaṃ adāsi. Iti so satasahassakahāpaṇe satasahassagghanakañca bhaṇḍaṃ datvā pañcacattālīsayojanike addhāne yojane yojane vihārapatiṭṭhānaṃ katvā sāvatthiṃ agamāsi.

៣០៧. ពាក្យថា «អាទេយ្យវាចោ» សេចក្តីថា ជនទាំងឡាយច្រើននាក់តែងសម្គាល់នូវពាក្យរបស់គាត់ថា ជាពាក្យគួរជឿតាម ឬគួរស្ដាប់តាម។ ពាក្យថា «អារាមេ អកំសុ» សេចក្តីថា ពួកជនណាដែលមានទ្រព្យ ពួកជននោះបានធ្វើដោយទ្រព្យរបស់ខ្លួន។ ចំណែកពួកជនណាដែលមានទ្រព្យតិច និងគ្មានទ្រព្យ គាត់ក៏បានប្រគល់ទ្រព្យឲ្យដល់ពួកជននោះ។ យ៉ាងនេះ គាត់បានបរិច្ចាគប្រាក់មួយសែនកហាបណៈ និងទ្រព្យមានតម្លៃមួយសែនកហាបណៈ ហើយបានកសាងវត្តអារាមនៅរាល់ៗមួយយោជន៍ ក្នុងចម្ងាយផ្លូវ ៤៥ យោជន៍ រួចក៏បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី។

Koṭisantharaṃ [Pg.63] santharāpesīti kahāpaṇakoṭiyā kahāpaṇakoṭiṃ paṭipādetvā santhari. Ye tattha rukkhā vā pokkharaṇiyo vā tesaṃ parikkhepappamāṇaṃ gahetvā aññasmiṃ ṭhāne santharitvā adāsi. Evamassa aṭṭhārasakoṭikaṃ nidhānaṃ parikkhayaṃ agamāsi.

ពាក្យថា «កោដិសន្ថរំ សន្ថរាបេសិ» គឺបានក្រាលកហាបណៈឲ្យប៉ះគែមនឹងគែម។ ដើមឈើ ឬស្រះស្រង់ទាំងឡាយណាដែលមាននៅក្នុងទីនោះ គាត់បានវាស់ទំហំវង់ជុំវិញរបស់វា ហើយយកទៅក្រាល (កហាបណៈ) ជំនួសក្នុងកន្លែងផ្សេងទៀត រួចប្រគល់ឲ្យ។ យ៉ាងនេះ ទ្រព្យកំណប់ចំនួន ១៨ កោដិរបស់គាត់ ក៏ដល់នូវការអស់ទៅ។

Kumārassa etadahosīti gahapatino evaṃ bahudhanaṃ cajantassāpi mukhassa vippasannākāraṃ disvā etaṃ ahosi. Koṭṭhakaṃ māpesīti sattabhūmikaṃ dvārakoṭṭhakapāsādaṃ māpesi.

ពាក្យថា «កុមារស្ស ឯតទហោសិ» គឺព្រះកុមារបានឃើញអាការៈដ៏ស្រស់ថ្លានៃផ្ទៃមុខរបស់គហបតី សូម្បីតែគាត់កំពុងលះបង់ទ្រព្យច្រើនយ៉ាងនេះក៏ដោយ ទើបមានព្រះតម្រិះនេះកើតឡើង។ ពាក្យថា «កោដ្ឋកំ ម៉ាបេសិ» គឺបានសាងសង់ប្រាសាទខ្លោងទ្វារមានថ្នាក់ ៧ ជាន់។

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati jetavane vihāre kārāpesi…pe… maṇḍape kārāpesīti aparāhipi aṭṭhārasahi koṭīhi ete vihārādayo kārāpesi aṭṭhakarīsappamāṇāya bhūmiyā. Vipassissa hi bhagavato punabbasumitto gahapati yojanappamāṇaṃ bhūmiṃ suvaṇṇiṭṭhakāsantharena kiṇitvā vihāraṃ kārāpesi. Sikhissa pana sirivaḍḍho gahapati tigāvutappamāṇaṃ suvaṇṇayaṭṭhisantharena, vessabhussa sotthijo gahapati aḍḍhayojanappamāṇaṃ suvaṇṇaphālasantharena, kakusandhassa pana accuto gahapati gāvutappamāṇaṃ suvaṇṇahatthipadasantharena, koṇāgamanassa uggo gahapati aḍḍhagāvutappamāṇaṃ suvaṇṇiṭṭhakāsantharena, kassapassa sumaṅgalo gahapati vīsatiusabhappamāṇaṃ suvaṇṇakacchapasantharena, amhākaṃ bhagavato sudatto gahapati aṭṭhakarīsappamāṇaṃ bhūmiṃ kahāpaṇasantharena kiṇitvā vihāraṃ kārāpesīti; evaṃ anupubbena parihāyanti sampattiyoti alameva sabbasampattīsu virajjituṃ alaṃ vimuccitunti.

ពាក្យថា «អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ ជេតវនេ វិហារេ ការាបេសិ...បេ... មណ្ឌបេ ការាបេសិ» គឺបានឲ្យកសាងវិហារជាដើមទាំងនេះ ដោយទ្រព្យ ១៨ កោដិផ្សេងទៀត លើផ្ទៃដីមានទំហំ ៨ ករីសៈ។ ពិតណាស់ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះវិបស្សីសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ បុនព្វសុមិត្ត បានទិញដីទំហំ ១ យោជន៍ ដោយការក្រាលឥដ្ឋមាសជិតគ្នា រួចឲ្យកសាងវិហារ។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះសិខីសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សិរីវឌ្ឍនៈ បានទិញដីទំហំ ៣ គាវុត ដោយការក្រាលដំបងមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះវេស្សភូសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សោត្ថិជៈ បានទិញដីទំហំកន្លះយោជន៍ ដោយការក្រាលផាលនង្គ័លមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកកុសន្ធសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ អច្ចុតៈ បានទិញដីទំហំ ១ គាវុត ដោយការក្រាលរូបជើងដំរីមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកោណាកមនសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ ឧគ្គៈ បានទិញដីទំហំកន្លះគាវុត ដោយការក្រាលឥដ្ឋមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកស្សបសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សុមង្គលៈ បានទិញដីទំហំ ២០ ឧសភៈ ដោយការក្រាលរូបអណ្តើកមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះសម្ពុទ្ធរបស់យើង គហបតីឈ្មោះ សុទត្តៈ បានទិញដីទំហំ ៨ ករីសៈ ដោយការក្រាលកហាបណៈជិតគ្នា រួចឲ្យកសាងវិហារ។ ព្រោះហេតុនោះ សម្បត្តិទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅតាមលំដាប់យ៉ាងនេះ គួរតែនឿយណាយក្នុងសម្បត្តិទាំងពួង គួរតែរួចផុតចាកសម្បត្តិទាំងនោះពិតមែន។

308. Khaṇḍanti bhinnokāso. Phullanti phalitokāso. Paṭisaṅkharissatīti pākatikaṃ karissati. Laddhanavakammena pana bhikkhunā vāsipharasunikhādanādīni gahetvā sayaṃ na kātabbaṃ, katākataṃ jānitabbaṃ.

៣០៨. ពាក្យថា «ខណ្ឌៈ» គឺកន្លែងដែលបាក់បែក។ ពាក្យថា «ផុល្លៈ» គឺកន្លែងដែលប្រេះស្រាំ។ ពាក្យថា «បដិសង្ខរិស្សតិ» គឺនឹងធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុអ្នកទទួលបានការងារនវកម្ម មិនត្រូវកាន់កាំបិត ថ្វារ (ពូថៅ) ឬដប (ដែកខួង) ជាដើម ហើយធ្វើដោយខ្លួនឯងឡើយ គឺត្រូវដឹងតែការងារដែលធ្វើរួច និងមិនទាន់ធ្វើប៉ុណ្ណោះ។

310. Piṭṭhito piṭṭhito gantvāti thero kira gilāne paṭijagganto jiṇṇe vuḍḍhe saṅgaṇhanto sabbapacchato āgacchati. Idamassa cārittaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘piṭṭhito piṭṭhito gantvā’’ti. Aggāsananti therāsanaṃ. Aggodakanti dakkhiṇodakaṃ. Aggapiṇḍanti saṅghattherapiṇḍaṃ. Antarā satthīnaṃ karitvāti catunnaṃ pādānaṃ antare karitvā.

៣១០. ពាក្យថា «បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ គន្ត្វា» ឮថា ព្រះថេរៈកាលថែទាំភិក្ខុឈឺ និងសង្គ្រោះភិក្ខុចាស់ជរា តែងតែនិមន្តមកខាងក្រោយគេបង្អស់។ នេះជាវត្តប្រតិបត្តិរបស់លោក។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយទើបពោលថា «ដើរតាមពីក្រោយៗ»។ ពាក្យថា «អគ្គាសនំ» គឺអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ ពាក្យថា «អគ្គោទកំ» គឺទឹកទក្ខិណោទកដ៏ប្រសើរ។ ពាក្យថា «អគ្គបិណ្ឌំ» គឺចង្ហាន់ដែលព្រះសង្ឃត្ថេរគួរបាន។ ពាក្យថា «អន្តរា សត្ថីនំ ករិត្វា» គឺដាក់នៅចន្លោះជើងទាំងបួន។

315. Patiṭṭhāpesīti [Pg.64] aṭṭhārasakoṭipariccāgaṃ katvā patiṭṭhāpesi. Evaṃ sabbāpi catupaṇṇāsakoṭiyo pariccaji.

៣១៥. ពាក្យថា «បតិដ្ឋាបេសិ» គឺបានស្ថាបនាឡើងដោយការបរិច្ចាគទ្រព្យ ១៨ កោដិ។ យ៉ាងនេះ គាត់បានបរិច្ចាគទ្រព្យទាំងអស់ចំនួន ៥៤ កោដិ។

Vihārānujānanakathā niṭṭhitā.

វិហារានុជាននកថា ចប់។

Āsanappaṭibāhanādikathā

អាសនប្បដិពាហនាទិកថា

316. Vippakatabhojanoti antaraghare vā vihāre vā araññe vā yattha katthaci bhuñjamāno bhikkhu aniṭṭhite bhojane na vuṭṭhāpetabbo. Antaraghare pacchā āgatena bhikkhaṃ gahetvā gantabbaṃ. Sace manussā vā bhikkhū vā ‘‘pavisathā’’ti vadanti, ‘‘mayi pavisante bhikkhū uṭṭhahissantī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Etha, bhante, āsanaṃ atthī’’ti vuttena pana pavisitabbaṃ. Sace koci kiñci na vadati, āsanasālaṃ gantvā atisamīpaṃ agantvā sabhāgaṭṭhāne ṭhātabbaṃ. Okāse kate ‘‘pavisathā’’ti vuttena pana pavisitabbaṃ. Sace pana yaṃ āsanaṃ tassa pāpuṇāti, tattha abhuñjanto bhikkhu nisinno hoti, taṃ uṭṭhāpetuṃ vaṭṭati. Yāgukhajjakādīsu pana yaṃkiñci pivitvā vā khāditvā vā yāva añño āgacchati, tāva nisinnaṃ rittahatthampi vuṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati. Vippakatabhojanoyeva hi so hoti.

៣១៦. ពាក្យថា «វិប្បកតភោជនោ» គឺភិក្ខុកំពុងឆាន់ក្នុងផ្ទះក្តី ក្នុងវិហារក្តី ក្នុងព្រៃក្តី ក្នុងទីណាមួយក្តី កាលបើការឆាន់មិនទាន់ចប់សព្វគ្រប់ មិនត្រូវញ៉ាំងលោកឲ្យក្រោកឡើងឡើយ។ ក្នុងផ្ទះ ភិក្ខុដែលមកខាងក្រោយ គួរទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតហើយនិមន្តទៅ។ ប្រសិនបើពួកមនុស្ស ឬភិក្ខុទាំងឡាយពោលថា «សូមនិមន្តចូលមក» ភិក្ខុនោះគួរពោលថា «កាលបើខ្ញុំចូលទៅ ភិក្ខុទាំងឡាយ (ដែលខ្ចីជាង) នឹងត្រូវក្រោកពីអាសនៈ»។ ប៉ុន្តែ បើគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមនិមន្តមក អាសនៈមាននៅឡើយ» ភិក្ខុនោះសឹមចូលទៅ។ ប្រសិនបើគ្មាននរណាម្នាក់និយាយអ្វីឡើយ ភិក្ខុនោះគួរទៅកាន់រោងភត្ត ហើយកុំទៅជិតពេក ត្រូវឈរក្នុងទីដ៏សមគួរដល់ចំណែករបស់ខ្លួន។ កាលបើគេធ្វើឱកាសឲ្យហើយពោលថា «សូមនិមន្តចូលមក» ភិក្ខុនោះសឹមចូលទៅ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើអាសនៈណាដែលដល់វេនរបស់ខ្លួន ហើយមានភិក្ខុដែលមិនទាន់ឆាន់អង្គុយនៅទីនោះ ការញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង គឺគួរធ្វើបាន។ ចំណែកក្នុងការឆាន់យ៉ាគូ ឬខាទនីយៈជាដើម ភិក្ខុបានឆាន់រួចហើយ ហើយអង្គុយដោយដៃទទេរង់ចាំភិក្ខុដទៃមកដល់ ការញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង ក៏មិនគួរធ្វើដែរ ព្រោះភិក្ខុនោះនៅតែឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ឆាន់រួចរាល់ (ព្រោះកិច្ចនៃការឆាន់មិនទាន់ចប់)។

Sace vuṭṭhāpetīti sace āpattiṃ atikkamitvāpi vuṭṭhāpetiyeva. Pavārito ca hotīti yaṃ so vuṭṭhāpeti, ayañca bhikkhu pavārito ca hoti, tena vattabbo – ‘‘gaccha udakaṃ āharāhī’’ti. Vuḍḍhatarañhi bhikkhuṃ āṇāpetuṃ idameva ekaṃ ṭhānanti. Sace so udakampi na āharati, tato yañca navakatarena kattabbaṃ, taṃ dassento ‘‘sādhukaṃ sitthānī’’tiādimāha.

ពាក្យថា «សចេ វុដ្ឋាបេតិ» គឺប្រសិនបើលោកល្មើសអាបត្តិហើយនៅតែញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង។ ពាក្យថា «បវារិតោ ច ហោតិ» គឺភិក្ខុណាដែលលោកញ៉ាំងឲ្យក្រោកឡើងនោះ ជាភិក្ខុដែលបានបវារណាហើយ ភិក្ខុនោះគួរប្រាប់ថា «ចូរទៅនាំយកទឹកមក»។ ព្រោះថា នេះជាហេតុតែមួយគត់ដើម្បីបង្គាប់ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះសូម្បីតែទឹកក៏មិននាំមក ភិក្ខុខ្ចីជាងគួរធ្វើកិច្ចណា ព្រះមានព្រះភាគកាលនឹងសម្តែងនូវកិច្ចនោះ ទើបត្រាស់ពាក្យថា «សាធុកំ សិលត្ថានិ» ជាដើម។

Gilānassa patirūpaṃ seyyanti ettha yo kāsabhagandarātisārādīhi gilāno hoti, kheḷamallakavaccakapālādīni ṭhapetabbāni honti. Kuṭṭhi vā hoti, senāsanaṃ dūseti; evarūpassa heṭṭhāpāsādapaṇṇasālādīsu aññataraṃ ekamantaṃ senāsanaṃ dātabbaṃ. Yasmiṃ vasante senāsanaṃ na dussati, tassa varaseyyāpi dātabbāva. Yopi sinehapānavirecananatthukammādīsu yaṃkiñci bhesajjaṃ karoti, sabbo so gilānoyeva, tassāpi sallakkhetvā patirūpaṃ senāsanaṃ dātabbaṃ. Lesakappenāti appakena sīsābādhādimattena. Bhikkhū gaṇetvāti ‘‘ettakā nāma bhikkhū’’ti vihāre bhikkhūnaṃ paricchedaṃ ñatvā.

ក្នុងពាក្យថា «គិលានស្ស បតិរូបំ សេយ្យំ» នេះ ភិក្ខុណាដែលឈឺដោយរោគក្អក រោគបូសទ្រុឌ រោគរាគមួលជាដើម គេត្រូវដាក់កន្ថោរស្ដោះទឹកមាត់ និងប្រដាប់ដាក់លាមកជាដើមទុកប្រគល់ឲ្យ។ ឬបើភិក្ខុជាឃ្លង់ តែងធ្វើឲ្យសេនាសនៈសៅហ្មង ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះ គេត្រូវប្រគល់សេនាសនៈណាមួយក្នុងទីដ៏សមគួរ នាជាន់ក្រោមប្រាសាទ ឬសាលាស្លឹកឈើជាដើម។ កាលបើភិក្ខុនោះស្នាក់នៅហើយ សេនាសនៈមិនសៅហ្មង គេត្រូវប្រគល់សូម្បីតែគ្រែដ៏ប្រសើរដល់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុណាមួយដែលធ្វើការព្យាបាលដោយថ្នាំ មានការផឹកប្រេង ការបញ្ចុះ និងការបន្តក់ថ្នាំតាមច្រមុះជាដើម ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែឈ្មោះថាជាអ្នកជំងឺដូចគ្នា គេត្រូវកំណត់ដឹងហើយប្រគល់សេនាសនៈដ៏សមគួរដល់ភិក្ខុនោះដែរ។ ពាក្យថា «លេសកប្បេន» គឺដោយអាការៈបន្តិចបន្តួច ត្រឹមតែការឈឺក្បាលជាដើម។ ពាក្យថា «ភិក្ខូ គណេត្វា» គឺដឹងនូវការកំណត់ចំនួនភិក្ខុក្នុងវិហារថា «ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនប៉ុណ្ណេះ»។

Āsanappaṭibāhanādikathā niṭṭhitā.

អាសនប្បដិពាហនាទិកថា ចប់។

Senāsanaggāhakathā

សេនាសនគ្គាហកថា

318. Seyyāti [Pg.65] mañcaṭṭhānāni vuccanti. Seyyaggenāti seyyāparicchedena, vassūpanāyikadivase kālaṃ ghosetvā ekamañcaṭṭhānaṃ ekassa bhikkhuno gāhetuṃ anujānāmīti attho. Seyyaggena gāhentāti seyyāparicchedena gāhiyamānā. Seyyā ussārayiṃsūti mañcaṭṭhānāni atirekāni ahesuṃ. Vihāraggādīsupi eseva nayo. Anubhāganti puna aparampi bhāgaṃ dātuṃ. Atimandesu hi bhikkhūsu ekekassa bhikkhuno dve tīṇi pariveṇāni dātabbāni. Na akāmā dātabboti anicchāya na dātabbo. Tattha vassūpanāyikadivase gahite anubhāge pacchā āgatānaṃ na attano aruciyā so anubhāgo dātabbo. Sace pana yena gahito, so ca attano ruciyā taṃ anubhāgaṃ vā paṭhamabhāgaṃ vā deti, vaṭṭati.

៣១៨. ពាក្យថា «សេយ្យា» គឺគេហៅថា ទីកន្លែងសម្រាប់ដាក់គ្រែ។ ពាក្យថា «សេយ្យគ្គេន» សេចក្តីថា ដោយការកំណត់គ្រែ ខ្ញុំអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុមួយរូបកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ក្រោយពីបានប្រកាសប្រាប់ពេលវេលាហើយ។ ពាក្យថា «សេយ្យគ្គេន គាហេន្តា» គឺកាលដែលគេឲ្យកាន់យកដោយការកំណត់គ្រែ។ ពាក្យថា «សេយ្យា ឧស្សារយិំសុ» គឺកន្លែងគ្រែទាំងឡាយមានចំនួនលើសសល់។ សូម្បីក្នុងការកាន់យកវិហារជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «អនុភាគំ» គឺដើម្បីប្រគល់ចំណែកផ្សេងទៀតជាថ្មី។ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនតិចតួចបំផុត គេត្រូវប្រគល់បរិវេណពីរ ឬបី ដល់ភិក្ខុមួយរូបៗ។ ពាក្យថា «ន អកាមា ទាតព្វោ» គឺមិនត្រូវប្រគល់ឲ្យដោយមិនពេញចិត្តឡើយ។ ក្នុងពាក្យនោះ មានការវិនិច្ឆ័យដូចតទៅ៖ កាលបើបានកាន់យកចំណែកបន្ថែម (អនុភាគ) ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សាហើយ មិនត្រូវប្រគល់ចំណែកបន្ថែមនោះដល់ពួកភិក្ខុដែលមកខាងក្រោយដោយការមិនពេញចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុណាដែលបានកាន់យកហើយនោះ ប្រគល់ចំណែកបន្ថែមនោះក្តី ឬចំណែកដំបូងនោះក្តី ដោយសេចក្តីពេញចិត្តរបស់ខ្លួន ការធ្វើបែបនោះ គឺគួរធ្វើបាន។

Nissīme ṭhitassāti upacārasīmato bahi ṭhitassa. Anto upacārasīmāya pana dūre ṭhitassāpi labbhatiyeva. Senāsanaṃ gahetvāti vassūpanāyikadivase gahetvā. Sabbakālaṃ paṭibāhantīti catumāsaccayena utukālepi paṭibāhanti. Tīsu senāsanaggāhesu purimako ca pacchimako cāti ime dve gāhā thāvarā.

ពាក្យថា «និស្សីមេ ឋិតស្ស» គឺសម្រាប់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ សូម្បីតែភិក្ខុដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយក្នុងឧបចារសីមា ក៏អាចទទួលបានដូចគ្នា។ ពាក្យថា «សេនាសនំ គហេត្វា» គឺកាន់យកក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា។ ពាក្យថា «សព្វកាលំ បដិពាហន្តិ» គឺតែងតែហាមឃាត់ សូម្បីក្នុងរដូវក្តៅនិងរដូវរងា ក្រោយកន្លងទៅ ៤ ខែនៃវស្សា។ ក្នុងបណ្តាការកាន់យកសេនាសនៈទាំងបីយ៉ាង ការកាន់យកមុន (បុរិមកៈ) និងការកាន់យកក្រោយ (បច្ឆិមកៈ) ទាំងពីរយ៉ាងនេះ ជាការកាន់យកដ៏មាំមួន (ជាប់លាប់)។

Antarāmuttake ayaṃ vinicchayo – ekasmiṃ vihāre mahālābhasenāsanaṃ hoti. Senāsanasāmikā vassūpagataṃ bhikkhuṃ sabbapaccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahitvā pavāretvā gamanakāle bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ denti. Mahātherā dūratopi āgantvā vassūpanāyikadivase taṃ gahetvā phāsuṃ vasitvā vutthavassā lābhaṃ gaṇhitvā pakkamanti. Āvāsikā ‘‘mayaṃ etthuppannaṃ lābhaṃ na labhāma, niccaṃ āgantukamahātherāva labhanti, teyeva naṃ āgantvā paṭijaggissantī’’ti palujjantampi na olokenti. Bhagavā tassa paṭijagganatthaṃ ‘‘aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo’’ti āha.

ក្នុងពាក្យថា «អន្តរាមុត្តកៈ» នេះ មានការវិនិច្ឆ័យដូចតទៅ៖ ក្នុងវិហារមួយ មានសេនាសនៈដែលមានលាភសក្ការៈច្រើន។ ពួកទាយកជាម្ចាស់សេនាសនៈ តែងតែបម្រើភិក្ខុដែលចូលវស្សាដោយបច្ច័យទាំងពួងដោយគោរព ហើយកាលដែលលោកបវារណា និងនិមន្តទៅ តែងតែប្រគេនសមណបរិក្ខារជាច្រើន។ ពួកព្រះមហាថេរៈ សូម្បីនិមន្តមកពីចម្ងាយ តែងតែកាន់យកសេនាសនៈនោះក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ស្នាក់នៅជាសុខ លុះចេញវស្សាហើយ ក៏កាន់យកលាភសក្ការៈនោះនិមន្តទៅ។ ពួកភិក្ខុអ្នកនៅប្រចាំ (អាវាសិកភិក្ខុ) តែងពោលថា «ពួកយើងមិនដែលបានលាភដែលកើតឡើងក្នុងទីនេះឡើយ មានតែពួកព្រះមហាថេរៈជាអាគន្តុកៈប៉ុណ្ណោះដែលបានជានិច្ច ព្រះមហាថេរៈទាំងនោះឯងនឹងមកថែរក្សាវាជាមិនខាន» ដូច្នេះហើយ សូម្បីតែសេនាសនៈនោះកំពុងទ្រុឌទ្រោម ក៏មិនមើលឡើយ។ ព្រះមានព្រះភាគ ដើម្បីឲ្យមានការថែរក្សាសេនាសនៈនោះ ទើបត្រាស់ថា «កាលបើថ្ងៃបវារណាកន្លងផុតទៅមួយថ្ងៃហើយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការស្នាក់នៅចាំវស្សាក្នុងពេលខាងមុខ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកសេនាសនៈអន្តរាមុត្តកៈចុះ»។

Taṃ gāhentena saṅghatthero vattabbo – ‘‘bhante antarāmuttakasenāsanaṃ gaṇhathā’’ti. Sace gaṇhāti, dātabbaṃ; no ce eteneva upāyena anutheraṃ ādiṃ katvā yo gaṇhāti, tassa antamaso sāmaṇerassāpi dātabbaṃ. Tena taṃ senāsanaṃ aṭṭhamāse paṭijaggitabbaṃ. Chadanabhittibhūmīsu [Pg.66] yaṃ kiñci khaṇḍaṃ vā phullaṃ vā hoti, taṃ sabbaṃ paṭisaṅkharitabbaṃ. Uddesaparipucchādīhi divasaṃ khepetvā rattiṃ tattha vasitumpi vaṭṭati. Rattiṃ pariveṇe vasitvā tattha divasaṃ khepetumpi vaṭṭati. Rattindivaṃ tattheva vasitumpi vaṭṭati. Utukāle āgatānaṃ vuḍḍhānaṃ na paṭibāhitabbaṃ. Vassūpanāyikadivase pana sampatte sace saṅghatthero ‘‘mayhaṃ idaṃ senāsanaṃ dethā’’ti vadati, na labhati. ‘‘Bhante, idaṃ antarāmuttakaṃ gahetvā aṭṭhamāse ekena bhikkhunā paṭijaggita’’nti vatvā na dātabbaṃ. Aṭṭhamāse paṭijaggakabhikkhusseva gahitaṃ hoti.

ភិក្ខុអ្នកញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យកាន់យកនូវសេនាសនៈនោះ គួរជម្រាបសង្ឃត្ថេរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់កាន់យកនូវអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈនេះចុះ»។ បើសិនជាលោកកាន់យក គួរប្រគេនចុះ បើលោកមិនកាន់យកទេ ដោយឧបាយនេះឯង គួរផ្ដើមអំពីអនុត្ថេរទៅ បុគ្គលណាដែលកាន់យក គួរប្រគេនដល់បុគ្គលនោះ សូម្បីតែសាមណេរក៏គួរប្រគេនដែរ។ ភិក្ខុអ្នកកាន់យកនោះ ត្រូវថែទាំសេនាសនៈនោះអស់រយៈពេល ៨ ខែ។ ក្នុងចំណោមដំបូល ជញ្ជាំង និងផ្ទៃដី បើមានកន្លែងណាមួយបាក់បែក ឬប្រេះស្រាំ ត្រូវជួសជុលកន្លែងទាំងអស់នោះឡើងវិញ។ ភិក្ខុនោះញ៉ាំងថ្ងៃឲ្យកន្លងទៅដោយការរៀនសូត្រ និងការសាកសួរជាដើម ហើយស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈនោះនាពេលយប់ ក៏គួរ។ ស្នាក់នៅក្នុងបរិវេណនាពេលយប់ ហើយញ៉ាំងថ្ងៃឲ្យកន្លងទៅក្នុងសេនាសនៈនោះ ក៏គួរ។ ស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈនោះទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ក៏គួរ។ មិនត្រូវហាមឃាត់ពួកព្រះថេរៈចាស់ៗដែលនិមន្តមកក្នុងរដូវឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើដល់ថ្ងៃចូលវស្សា បើសិនជាសង្ឃត្ថេរពោលថា «សូមប្រគេនសេនាសនៈនេះដល់ខ្ញុំ» ដូច្នេះ លោកមិនត្រូវទទួលបានឡើយ។ ភិក្ខុមិនត្រូវប្រគេនឡើយ ដោយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភិក្ខុមួយរូបបានកាន់យកអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈនេះ ហើយថែទាំអស់រយៈពេល ៨ ខែហើយ»។ សេនាសនៈនោះ ឈ្មោះថាជាសេនាសនៈដែលភិក្ខុអ្នកថែទាំអស់រយៈពេល ៨ ខែនោះឯង កាន់យកហើយ។

Yasmiṃ pana senāsane ekasaṃvacchare dvikkhattuṃ paccaye denti chamāsaccayena chamāsaccayena, taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ. Yasmiṃ vā tikkhattuṃ denti catumāsaccayena catumāsaccayena, yasmiṃ vā catukkhattuṃ denti temāsaccayena temāsaccayena, taṃ antarāmuttakaṃ na gāhetabbaṃ. Paccayeneva hi taṃ paṭijagganaṃ labhissati. Yasmiṃ pana ekasaṃvacchare sakideva bahupaccaye denti, etaṃ antarāmuttakaṃ gāhetabbanti. Ayaṃ tāva antovasse vassūpanāyikadivasena pāḷiyaṃ āgatasenāsanaggāhakathā.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ២ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ គឺរាល់កន្លងទៅ ៦ ខែម្ដងៗ មិនត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈឡើយ។ ឬក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ៣ ដង គឺរាល់កន្លងទៅ ៤ ខែម្ដងៗ ឬក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ៤ ដង គឺរាល់កន្លងទៅ ៣ ខែម្ដងៗ ក៏មិនត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈឡើយ។ ព្រោះថា សេនាសនៈនោះនឹងទទួលបានការថែទាំដោយសារតែបច្ច័យនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងឆ្នាំណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យច្រើនតែម្ដងគត់ គួរញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈបាន។ នេះជាសេចក្ដីសម្រេចក្នុងការកាន់យកអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈ។ នេះជាសេនាសនគ្គាហកថា ដែលមកក្នុងបាលី ដោយអំណាចនៃថ្ងៃចូលវស្សាក្នុងវស្សាជាមុនសិន។

Ayaṃ pana senāsanaggāho nāma duvidho hoti – utukāle ca vassāvāse ca. Tattha utukāle tāva keci āgantukā bhikkhū purebhattaṃ āgacchanti, keci pacchābhattaṃ paṭhamayāmaṃ vā majjhimayāmaṃ vā pacchimayāmaṃ vā ye yadā āgacchanti, tesaṃ tadāva bhikkhū uṭṭhāpetvā senāsanaṃ dātabbaṃ. Akālo nāma natthi. Senāsanapaññāpakena pana paṇḍitena bhavitabbaṃ, ekaṃ vā dve vā mañcaṭṭhānāni ṭhapetabbāni. Sace vikāle eko vā dve vā therā āgacchanti, te vattabbā – ‘‘bhante, ādito paṭṭhāya vuṭṭhāpiyamāne sabbepi bhikkhū ubbhaṇḍikā bhavissanti, tumhe amhākaṃ vasanaṭṭhāneyeva vasathā’’ti.

ម្យ៉ាងទៀត ការកាន់យកសេនាសនៈនេះមាន ២ យ៉ាងគឺ ការកាន់យកក្នុងរដូវ និងការកាន់យកក្នុងវស្សាវាសៈ។ ក្នុងពីរយ៉ាងនោះ ក្នុងការកាន់យកក្នុងរដូវជាមុនសិន ភិក្ខុអាគន្តុកៈខ្លះមកក្នុងពេលមុនភត្ត ខ្លះមកក្នុងពេលក្រោយភត្ត ក្នុងយាមដំបូងក្ដី យាមកណ្ដាលក្ដី យាមចុងក្រោយក្ដី ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈមកក្នុងពេលណា ក្នុងពេលនោះឯង ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើង ហើយប្រគេនសេនាសនៈដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងនោះ។ ឈ្មោះថាអកាលមិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងសេនាសនៈ ត្រូវតែជាអ្នកមានប្រាជ្ញា គួរទុកកន្លែងគ្រែមួយ ឬពីរ។ បើសិនជាព្រះថេរៈមួយរូប ឬពីររូប និមន្តមកក្នុងពេលវិកាល គួរជម្រាបលោកថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន បើញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើងតាំងពីដំបូងទៅ ភិក្ខុទាំងអស់នឹងត្រូវរៀបចំឥវ៉ាន់ជាមិនខាន សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយគង់នៅក្នុងកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពួកខ្ញុំករុណាវិញចុះ»។

Bahūsu pana āgatesu vuṭṭhāpetvā paṭipāṭiyā dātabbaṃ. Sace ekekaṃ pariveṇaṃ pahoti, ekekaṃ pariveṇaṃ dātabbaṃ. Tattha aggisāladīghasālamaṇḍalamālādayo sabbepi tasseva pāpuṇanti. Evaṃ appahonte pāsādaggena dātabbaṃ. Pāsādesu appahontesu ovarakaggena dātabbaṃ. Ovarakesu [Pg.67] appahontesu seyyaggena dātabbaṃ. Seyyaggesu appahontesu mañcaṭṭhānena dātabbaṃ. Mañcaṭṭhāne appahonte ekapīṭhakaṭṭhānavasena dātabbaṃ. Bhikkhuno pana ṭhitokāsamattaṃ na gāhetabbaṃ. Etañhi senāsanaṃ nāma na hoti. Pīṭhakaṭṭhāne pana appahonte ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhakaṭṭhānaṃ vā vārena vārena gahetvā ‘‘bhante, vissamathā’’ti tiṇṇaṃ janānaṃ dātabbaṃ, na hi sakkā sītasamaye sabbarattiṃ ajjhokāse vasituṃ. Mahātherena paṭhamayāmaṃ vissamitvā nikkhamitvā dutiyattherassa vattabbaṃ – ‘‘āvuso, idha pavisāhī’’ti. Sace mahāthero niddāgaruko hoti, kālaṃ na jānāti, ukkāsitvā dvāraṃ ākoṭetvā ‘‘bhante, kālo jāto, sītaṃ anudahatī’’ti vattabbaṃ. Tena nikkhamitvā okāso dātabbo, adātuṃ na labhati. Dutiyattherenapi majjhimayāmaṃ vissamitvā purimanayeneva itarassa dātabbaṃ. Niddāgaruko vuttanayeneva vuṭṭhāpetabbo. Evaṃ ekarattiṃ ekamañcaṭṭhānaṃ tiṇṇaṃ dātabbaṃ. Jambudīpe pana ekacce bhikkhū ‘‘senāsanaṃ nāma mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhaṭṭhānaṃ vā kiñcideva kassaci sappāyaṃ hoti, kassaci asappāya’’nti āgantukā hontu vā mā vā, devasikaṃ senāsanaṃ gāhenti. Ayaṃ utukāle senāsanaggāho nāma.

ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុជាច្រើននិមន្តមក ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើង ហើយប្រគេនតាមលំដាប់។ បើសិនជាបរិវេណមួយៗល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនបរិវេណមួយៗ។ ក្នុងបរិវេណនោះ សូម្បីតែរោងភ្លើង រោងវែង និងមណ្ឌលមាលាជាដើមទាំងអស់ ក៏ធ្លាក់ទៅដល់ភិក្ខុនោះឯង។ កាលបើមិនល្មមគ្រាន់យ៉ាងនេះទេ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃប្រាសាទ។ កាលបើប្រាសាទទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃបន្ទប់។ កាលបើបន្ទប់ទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃទីដេក។ កាលបើទីដេកទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃកន្លែងគ្រែ។ កាលបែកន្លែងគ្រែមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនដោយអំណាចនៃកន្លែងតាំងមួយ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រាន់តែទីកន្លែងឈររបស់ភិក្ខុ មិនត្រូវញ៉ាំងឲ្យកាន់យកឡើយ ព្រោះថាទីកន្លែងឈរនោះ មិនឈ្មោះថាសេនាសនៈឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបែកន្លែងតាំងមិនល្មមគ្រាន់ គួរឲ្យកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយ ឬកន្លែងតាំងមួយតាមវេនៗ ហើយជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមសម្រាកចុះ» រួចប្រគេនដល់បុគ្គល ៣ រូប ព្រោះថាក្នុងសម័យត្រជាក់ មិនអាចនឹងស្នាក់នៅក្នុងទីវាលពេញមួយយប់បានឡើយ។ ព្រះមហាថេរៈសម្រាកអស់យាមដំបូងហើយ ត្រូវចេញទៅ ហើយជម្រាបព្រះថេរៈទីពីរថា «អាវុសោ សូមចូលមកក្នុងទីនេះចុះ»។ បើសិនជាព្រះមហាថេរៈជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងដំណេក មិនដឹងនូវពេលវេលាទេ ភិក្ខុទីពីរត្រូវក្អក ហើយគោះទ្វារ ជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ដល់ពេលហើយ ភាពត្រជាក់កំពុងបៀតបៀនហើយ»។ ព្រះមហាថេរៈនោះត្រូវចេញទៅ ហើយប្រគល់ឱកាសឲ្យ មិនត្រូវមិនប្រគល់ឡើយ។ សូម្បីតែព្រះថេរៈទីពីរក៏សម្រាកអស់យាមកណ្ដាលហើយ ត្រូវប្រគល់ឲ្យភិក្ខុដទៃទៀតតាមន័យមុននោះឯង។ ភិក្ខុអ្នកធ្ងន់ក្នុងដំណេក ត្រូវញ៉ាំងឲ្យក្រោកឡើងតាមន័យដែលពោលហើយនោះឯង។ យ៉ាងនេះ ក្នុងមួយយប់ ត្រូវប្រគេនកន្លែងគ្រែមួយដល់ភិក្ខុ ៣ រូប។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងជម្ពូទ្វីប ភិក្ខុខ្លះយល់ថា «ឈ្មោះថាសេនាសនៈ មានកន្លែងគ្រែក្ដី កន្លែងតាំងក្ដី ខ្លះជាទីសប្បាយដល់បុគ្គលខ្លះ ខ្លះមិនជាទីសប្បាយដល់បុគ្គលខ្លះ» ដូច្នេះ ទោះបីជាមានភិក្ខុអាគន្តុកៈក្ដី មិនមានក្ដី ក៏តែងតែញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈរាល់ៗថ្ងៃ។ នេះឈ្មោះថា ការកាន់យកសេនាសនៈក្នុងរដូវ។

Vassāvāse pana atthi āgantukavattaṃ, atthi āvāsikavattaṃ, āgantukena tāva sakaṭṭhānaṃ muñcitvā aññattha gantvā vasitukāmena vassūpanāyikadivasameva tattha na gantabbaṃ. Vasanaṭṭhānaṃ vā hi tatra sambādhaṃ bhaveyya, bhikkhācāro vā na sampajjeyya, tena na phāsuṃ vihareyya. Tasmā ‘‘idāni māsamattena vassūpanāyikā bhavissatī’’ti taṃ vihāraṃ pavisitabbaṃ. Tattha māsamattaṃ vasanto sace uddesatthiko uddesasampattiṃ sallakkhetvā, sace kammaṭṭhāniko kammaṭṭhānasappāyataṃ sallakkhetvā, sace paccayatthiko paccayalābhaṃ sallakkhetvā antovasse sukhaṃ vasissati.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងការស្នាក់នៅចាំវស្សា មានអាគន្តុកវត្ត និងអាវាសិកវត្ត។ ក្នុងវត្តទាំងពីរនោះ ភិក្ខុអាគន្តុកៈកាលបើលះបង់កន្លែងរបស់ខ្លួន ហើយប្រាថ្នានឹងទៅស្នាក់នៅក្នុងទីដទៃ មិនត្រូវទៅក្នុងថ្ងៃចូលវស្សានោះឯងឡើយ។ ព្រោះថា ទីកន្លែងស្នាក់នៅក្នុងទីនោះ អាចនឹងចង្អៀតក្ដី ឬការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតមិនសម្រេចក្ដី ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះនឹងមិនរស់នៅជាសុខឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើដឹងថា «ឥឡូវនេះ ក្នុងរយៈពេលប្រមាណមួយខែ នឹងដល់ថ្ងៃចូលវស្សាហើយ» គួរចូលទៅកាន់វត្តនោះ។ ភិក្ខុនោះស្នាក់នៅក្នុងវត្តនោះអស់រយៈពេលប្រមាណមួយខែ បើសិនជាអ្នកប្រាថ្នាការរៀនសូត្រ ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការសម្រេចនៃការរៀនសូត្រ បើសិនជាអ្នកចម្រើនកម្មដ្ឋាន ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការសប្បាយនៃកម្មដ្ឋាន បើសិនជាអ្នកត្រូវការបច្ច័យ ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការបានបច្ច័យ ទើបនឹងរស់នៅជាសុខក្នុងវស្សាបាន។

Sakaṭṭhānato ca tattha gacchantena na gocaragāmo ghaṭṭetabbo, na tattha manussā vattabbā – ‘‘tumhe nissāya salākabhattādīni vā yāgukhajjakādīni vā vassāvāsikaṃ vā natthi, ayaṃ cetiyassa parikkhāro, ayaṃ uposathāgārassa, idaṃ tāḷañceva sūci ca sampaṭicchatha tumhākaṃ vihāra’’nti. Senāsanaṃ pana jaggitvā dārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmetvā gamiyavattaṃ pūretvā gantabbaṃ. Evaṃ gacchantenāpi daharehi pattacīvarabhaṇḍikāyo ukkhipāpetvā [Pg.68] telanāḷikattaradaṇḍādīni gāhāpetvā chattaṃ paggayha attānaṃ dassentena gāmadvāreneva na gantabbaṃ, paṭicchannena aṭavimaggena gantabbaṃ. Aṭavimagge asati gumbādīni maddantena na gantabbaṃ, gamiyavattaṃ pana pūretvā vitakkaṃ chinditvā suddhacittena gamanavatteneva gantabbaṃ. Sace pana gāmadvārena maggo hoti, gacchantañca naṃ saparivāraṃ disvā manussā ‘‘amhākaṃ thero viyā’’ti upadhāvitvā ‘‘kuhiṃ, bhante, sabbaparikkhāre gahetvā gacchathā’’ti vadanti, tesu ce eko evaṃ vadati – ‘‘vassūpanāyikakālo nāmāyaṃ, yattha antovasse nibaddhabhikkhācāro bhaṇḍapaṭicchādanañca labbhati, tattha bhikkhū gacchantī’’ti. Tassa ce sutvā te manussā ‘‘bhante, imasmimpi gāme jano bhuñjati ceva nivāseti ca, mā aññattha gacchathā’’ti vatvā mittāmacce pakkosāpetvā sabbe sammantayitvā vihāre nibaddhavattañca salākabhattādīni ca vassāvāsikañca paṭṭhapetvā ‘‘idheva bhante vasathā’’ti yācanti, sabbaṃ sādituṃ vaṭṭati. Sabbañhetaṃ kappiyañceva anavajjañca. Kurundiyaṃ pana ‘‘‘kuhiṃ gacchathā’ti vutte ‘asukaṭṭhāna’nti vatvā, ‘kasmā tattha gacchathā’ti vutte ‘kāraṇaṃ ācikkhitabba’’’nti vuttaṃ. Ubhayampi panettha suddhacittattāva anavajjaṃ. Idaṃ āgantukavattaṃ nāma.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលដែលដើរចេញពីកន្លែងរបស់ខ្លួនទៅកាន់ទីនោះ មិនត្រូវប៉ះពាល់ដល់គោចរគ្រាមឡើយ មិនត្រូវនិយាយទៅកាន់មនុស្សទាំងឡាយក្នុងទីនោះថា «ព្រោះអាស្រ័យនឹងអ្នករាល់គ្នា សូម្បីតែសលាកភត្តជាដើមក្ដី យាគូ និងខាទនីយៈជាដើមក្ដី វស្សាវាសិកសាដកក្ដី ក៏មិនមានឡើយ នេះជាបរិក្ខាររបស់ចេតិយ នេះជាបរិក្ខាររបស់ឧបោសថគារ សូមអ្នករាល់គ្នាទទួលយកកូនសោ និងម្ជុលនេះ ដែលជាជារបស់វិហាររបស់អ្នករាល់គ្នាទៅវិញចុះ» ដូច្នេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភិក្ខុត្រូវថែទាំសេនាសនៈ រៀបចំទុកដាក់គ្រឿងឈើ និងគ្រឿងដីដុត ញ៉ាំងគមិយវត្តឲ្យបរិបូណ៌ ហើយសឹមដើរផ្លូវទៅ។ សូម្បីតែព្រះថេរៈដែលដើរផ្លូវទៅយ៉ាងនេះ ក៏មិនត្រូវញ៉ាំងពួកភិក្ខុខ្ចីៗឲ្យលើកយួរថង់ចីវរនិងសបិត ឲ្យកាន់យកនូវបំពង់ប្រេង និងដំបងច្រត់ជាដើម បាំងឆត្រ បង្ហាញខ្លួន ដើរទៅតាមទ្វារភូមិឡើយ ត្រូវដើរទៅតាមផ្លូវព្រៃដ៏កំបាំង។ កាលបើផ្លូវព្រៃមិនមាន មិនត្រូវដើរជាន់ព្រៃឈើជាដើមឡើយ ត្រូវញ៉ាំងគមិយវត្តឲ្យបរិបូណ៌ កាត់ផ្ដាច់នូវវិតក្កៈ មានចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ដើរទៅដោយគមនវត្តតែម្ដង។ បើសិនជាផ្លូវត្រូវដើរតាមទ្វារភូមិ ហើយពួកមនុស្សឃើញលោកកំពុងនិមន្តទៅជាមួយបរិវារ ក៏នាំគ្នារត់មកជម្រាបថា «លោកម្ចាស់ដូចជាព្រះថេរៈរបស់យើងខ្ញុំពិតមែន» រួចសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់កាន់យកបរិក្ខារទាំងអស់ នឹងនិមន្តទៅឯណា?» បើសិនជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា «ពេលនេះឈ្មោះថាជាកាលចូលវស្សា ភិក្ខុទាំងឡាយតែងតែនិមន្តទៅកាន់ទីកន្លែងដែលទទួលបានការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតជាប្រចាំ និងការបិទបាំងនូវគ្រឿងបរិក្ខារក្នុងវស្សា»។ បើពួកមនុស្សបានស្ដាប់ពាក្យរបស់បុគ្គលនោះ ហើយជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូម្បីតែនៅក្នុងភូមិនេះ ជនទាំងឡាយក៏បរិភោគ និងស្លៀកដណ្ដប់ដែរ សូមលោកម្ចាស់កុំនិមន្តទៅកាន់ទីដទៃឡើយ» រួចហៅពួកមិត្តភក្តិ និងអាមាត្យមក ពិភាក្សាគ្នាទាំងអស់គ្នា ហើយចាត់ចែងភត្តប្រចាំ សលាកភត្តជាដើម និងវស្សាវាសិកសាដកក្នុងវិហារ រួចអារាធនាថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមគង់ចាំវស្សាក្នុងទីនេះឯងចុះ» ដូច្នេះ គួរត្រេកអរនូវរបស់ទាំងអស់នោះបាន។ ព្រោះថារបស់ទាំងអស់នោះ ជាជារបស់គួរផង មិនមានទោសផង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងកុរុន្ទីអដ្ឋកថា លោកពោលថា «កាលបើគេសួរថា 'លោកម្ចាស់នឹងនិមន្តទៅណា?' គួរប្រាប់ថា 'ទៅកាន់ទីឈ្មោះឯណោះ' កាលបើគេសួរថា 'ហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់និមន្តទៅទីនោះ?' គួរប្រាប់នូវហេតុផល»។ សូម្បីតែពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ ក្នុងទីនេះ ក៏មិនមានទោសឡើយ ព្រោះតែមានចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ។ នេះឈ្មោះថា អាគន្តុកវត្ត។

Idaṃ pana āvāsikavattaṃ – paṭikacceva hi āvāsikehi vihāro jaggitabbo. Khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaparibhaṇḍāni kātabbāni. Rattiṭṭhānadivāṭṭhānavaccakuṭipassāvaṭṭhānāni padhānagharavihāramaggoti imāni sabbāni paṭijaggitabbāni, cetiye sudhākammaṃ muddavedikāya telamakkhanaṃ mañcapīṭhapaṭijaggananti idampi sabbaṃ kātabbaṃ – ‘‘vassaṃ vasitukāmā āgantvā uddesaparipucchākammaṭṭhānānuyogādīni karontā sukhaṃ vasissantī’’ti. Kataparikammehi āsāḷhījuṇhapañcamito paṭṭhāya vassāvāsikaṃ pucchitabbaṃ. Kattha pucchitabbaṃ? Yato pakatiyā labbhati. Yehi pana na dinnapubbaṃ, te pucchituṃ na vaṭṭati. Kasmā pucchitabbaṃ? Kadāci hi manussā denti, kadāci dubbhikkhādīhi upaddutā na denti. Tattha ye na dassanti, te apucchitvā vassāvāsike gāhite gāhitabhikkhūnaṃ lābhantarāyo hoti, tasmā pucchitvāva gāhetabbaṃ, pucchantena ‘‘tumhākaṃ vassāvāsikaggāhakakālo upakaṭṭho’’ti vattabbaṃ. Sace vadanti ‘‘bhante, imaṃ saṃvaccharaṃ chātakādīhi upaddutamha, na sakkoma dātu’’nti vā ‘‘yaṃ mayaṃ pubbe dema, tato ūnataraṃ dassāmā’’ti vā ‘‘idāni kappāso sulabho, yaṃ pubbe dema, tato bahutaraṃ dassāmā’’ti [Pg.69] vā vadanti, taṃ sallakkhetvā tadanurūpena nayena tesaṃ tesaṃ senāsane bhikkhūnaṃ vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ.

ចំណែកឯនេះ ជាអាវាសិកវត្ត៖ ភិក្ខុអាវាសិកៈទាំងឡាយ ត្រូវថែទាំវិហារតាំងពីព្រលឹម។ ត្រូវធ្វើការជួសជុលកន្លែងបាក់បែក និងប្រេះស្រាំ និងការលាបលន។ ទីកន្លែងស្នាក់នៅពេលយប់ ទីកន្លែងស្នាក់នៅពេលថ្ងៃ វច្ចកុដិ ទីបន្ទោបង់ទឹកនោម ផ្លូវទៅកាន់បធានឃរៈ និងផ្លូវទៅកាន់វិហារ ទីកន្លែងទាំងអស់នេះ ភិក្ខុត្រូវថែទាំជានិច្ច។ ការបូកកំបោរនៅចេតិយ ការលាបប្រេងនៅមុទ្ធវេទិកា ការថែទាំគ្រែនិងតាំង សូម្បីតែកិច្ចការទាំងអស់នេះ ក៏ត្រូវធ្វើដែរ ដោយគិតថា «ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈដែលប្រាថ្នានឹងស្នាក់នៅចាំវស្សា និមន្តមកហើយ នឹងធ្វើការរៀនសូត្រ ការសាកសួរ និងការប្រកបនូវកម្មដ្ឋានជាដើម ហើយរស់នៅជាសុខ»។ កាលបើបានធ្វើការថែទាំរួចរាល់ហើយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃ ៥ កើត ខែអាសាឍទៅ ត្រូវសួររកវស្សាវាសិកសាដក។ តើត្រូវសួរក្នុងទីណា? ត្រូវសួរចំពោះត្រកូលដែលធ្លាប់ប្រគេនជាប្រក្រតី។ ចំណែកឯពួកជនដែលមិនធ្លាប់ប្រគេនពីមុនមក មិនគួរនឹងសួរឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសួរ? ព្រោះថាក្នុងកាលម្ដងម្កាល ពួកមនុស្សតែងតែប្រគេន ក្នុងកាលម្ដងម្កាល ពួកមនុស្សត្រូវអន្តរាយដោយទុរភិក្សជាដើមបៀតបៀនហើយ ក៏មិនប្រគេនឡើយ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ បើមិនសួរពួកជនដែលមិនប្រគេនទេ ហើយឲ្យភិក្ខុកាន់យកសេនាសនៈសម្រាប់ចាំវស្សា នឹងនាំឲ្យមានអន្តរាយដល់លាភរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយអ្នកកាន់យក ព្រោះហេតុនោះ ត្រូវសួរជាមុនសិន ទើបឲ្យកាន់យក។ ភិក្ខុអ្នកសួរ ត្រូវនិយាយថា «កាលជាទីកាន់យកវស្សាវាសិកសាដករបស់អ្នករាល់គ្នា ជិតចូលមកដល់ហើយ»។ បើសិនជាពួកមនុស្សជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងឆ្នាំនេះ ពួកខ្ញុំករុណាត្រូវទុរភិក្សជាដើមបៀតបៀនហើយ មិនអាចនឹងប្រគេនបានឡើយ» ក្ដី ឬជម្រាបថា «របស់ណាដែលពួកខ្ញុំករុណាធ្លាប់ប្រគេនពីមុន ពួកខ្ញុំករុណានឹងប្រគេនរបស់ដែលតិចជាងរបស់នោះ» ក្ដី ឬជម្រាបថា «ក្នុងពេលនេះ គប្បាសៈងាយរកបាន របស់ណាដែលពួកខ្ញុំករុណាធ្លាប់ប្រគេនពីមុន ពួកខ្ញុំករុណានឹងប្រគេនរបស់ដែលច្រើនជាងរបស់នោះ» ក្ដី ភិក្ខុត្រូវកំណត់ដឹងនូវពាក្យនោះ ហើយញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យកាន់យកវស្សាវាសិកសាដកក្នុងសេនាសនៈរបស់ខ្លួនៗ ដោយន័យដ៏សមគួរតាមពាក្យនោះចុះ។

Sace manussā vadanti – ‘‘yassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ pāpuṇāti, so temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetu, vihāramaggaṃ jaggatu, cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggatu, bodhirukkhe udakaṃ āsiñcatū’’ti, yassa taṃ pāpuṇāti, tassa ācikkhitabbaṃ. Yo pana gāmo paṭikkamma yojanadviyojanantare hoti, tatra ce kulāni upanikkhepaṃ ṭhapetvā vihāre vassāvāsikaṃ dentiyeva, tāni kulāni apucchitvāpi tesaṃ senāsane vattaṃ katvā vasantassa vassāvāsikaṃ gāhetabbaṃ. Sace pana tesaṃ senāsane paṃsukūliko vasati, āgatañca taṃ disvā ‘‘tumhākaṃ vassāvāsikaṃ demā’’ti vadanti, tena saṅghassa ācikkhitabbaṃ. Sace tāni kulāni saṅghassa dātuṃ na icchanti, ‘‘tumhākaṃyeva demā’’ti vadanti, sabhāgo bhikkhu ‘‘vattaṃ katvā gaṇhāhī’’ti vattabbo. Paṃsukūlikassa panetaṃ na vaṭṭati, iti saddhādeyye dāyakamanussā pucchitabbā.

ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយពោលថា «សំពត់វស្សាវាសិកៈរបស់យើងខ្ញុំ ធ្លាក់ទៅលើភិក្ខុអង្គណា សូមភិក្ខុអង្គនោះតម្កល់ទឹកឆាន់អស់ត្រីមាស ចូរថែទាំផ្លូវទៅកាន់វិហារ ចូរថែទាំលានចេតិយ និងលានពោធិ៍ ចូរស្រោចទឹកដើមពោធិ៍ចុះ» ដូច្នេះ សំពត់នោះធ្លាក់ទៅលើភិក្ខុអង្គណា គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុអង្គនោះ។ មួយវិញទៀត ភូមិណាដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ ១ យោជន៍ ឬ ២ យោជន៍ ពីវិហារ ប្រសិនបើត្រកូលទាំងឡាយក្នុងភូមិនោះ តម្កល់ទុកនូវវត្ថុ (ឧបនិក្ខេប) ហើយប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈក្នុងវិហារ សូម្បីមិនបានសួរត្រកូលទាំងឡាយនោះ ក៏ភិក្ខុដែលស្នាក់នៅដោយធ្វើវត្តក្នុងសេនាសនៈរបស់ត្រកូលទាំងនោះ គប្បីទទួលយកសំពត់វស្សាវាសិកៈនោះបាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូលស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់ត្រកូលទាំងនោះ ហើយពួកទាយកឃើញភិក្ខុនោះមកដល់ ក៏ពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈដល់លោកម្ចាស់» ភិក្ខុបង្សុកូលនោះគប្បីប្រាប់ដល់សង្ឃ។ ប្រសិនបើត្រកូលទាំងនោះមិនប្រាថ្នានឹងប្រគេនដល់សង្ឃ ហើយពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនចំពោះតែលោកម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះ» ភិក្ខុជាសភាគគប្បីប្រាប់ថា «ចូរធ្វើវត្តហើយទទួលយកចុះ»។ ប៉ុន្តែ ការណ៍នេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុបង្សុកូលឡើយ (បើមិនធ្វើវត្ត) ក្នុងរឿងសទ្ធាទេយ្យនេះ គប្បីសួរដេញដោលនឹងមនុស្សជាទាយកទាំងឡាយយ៉ាងនេះឯង។

Tatruppāde pana kappiyakārakā pucchitabbā. Kathaṃ pucchitabbā? ‘‘Kiṃ, āvuso, saṅghassa bhaṇḍapaṭicchādanaṃ bhavissatī’’ti. Sace vadanti – ‘‘bhavissati, bhante, ekekassa navahatthaṃ sāṭakaṃ dassāma, vassāvāsikaṃ gāhethā’’ti, gāhetabbaṃ. Sacepi vadanti – ‘‘sāṭakaṃ natthi; vatthu pana atthi, gāhetha, bhante’’ti, vatthumhi santepi gāhetuṃ vaṭṭatiyeva. Kappiyakārakānañhi hatthe ‘‘kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjathā’’ti dinnavatthuto yaṃ yaṃ kappaṃ, taṃ taṃ sabbaṃ paribhuñjituṃ anuññātaṃ.

មួយវិញទៀត ក្នុងលាភដែលកើតឡើងក្នុងវិហារនោះ គប្បីសួរពួកកប្បិយការកៈ។ តើគប្បីសួរដូចម្តេច? «ម្នាលអាវុសោ គ្រឿងបិទបាំង (សំពត់ដណ្តប់) របស់សង្ឃ នឹងមានដែរឬទេ?» ប្រសិនបើគេពោលថា «មាន លោកម្ចាស់ យើងខ្ញុំនឹងប្រគេនសំពត់សាដកទំហំ ៩ ហត្ថ ដល់ភិក្ខុមួយអង្គៗ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកសេនាសនៈដែលមានសំពត់វស្សាវាសិកៈចុះ» គប្បីទទួលយក។ ទោះបីគេពោលថា «សំពត់សាដកគ្មានទេ ប៉ុន្តែវត្ថុ (បច្ច័យ) មាន សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីកាលបើមានតែវត្ថុ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ ព្រោះថា វត្ថុដែលគេប្រគល់ទុកក្នុងដៃរបស់កប្បិយការកៈទាំងឡាយ ដោយពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រើប្រាស់កប្បិយភណ្ឌចុះ» នោះ វត្ថុណាដែលគួរ (កប្បិយៈ) ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នូវវត្ថុនោះៗទាំងអស់បាន។

Yaṃ panettha piṇḍapātatthāya gilānapaccayatthāya vā uddissa dinnaṃ, taṃ cīvare upanāmentehi saṅghasuṭṭhutāya apaloketvā upanāmetabbaṃ. Senāsanatthāya uddissa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti, cīvaravaseneva catupaccayavasena vā dinnaṃ cīvare upanāmentānaṃ apalokanakammakiccaṃ natthi, apalokanakammaṃ karontehi ca puggalavaseneva kātabbaṃ, saṅghavasena na kātabbaṃ. Jātarūparajatavasenāpi āmakadhaññavasena vā apalokanakammaṃ na vaṭṭati. Kappiyabhaṇḍavasena cīvarataṇḍulādivaseneva ca vaṭṭati. Taṃ pana evaṃ kattabbaṃ – ‘‘idāni subhikkhaṃ sulabhapiṇḍaṃ, bhikkhū cīvarena kilamanti, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī’’ti. ‘‘Gilānapaccayo sulabho [Pg.70] gilāno vā natthi, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī’’ti.

បណ្តាវត្ថុទាំងនោះ វត្ថុណាដែលគេប្រគេនចំពោះចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ឬចំពោះគិលានបច្ច័យ ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងបង្អោនវត្ថុនោះទៅក្នុងចីវរបច្ច័យ គប្បីសុំអបលោកនកម្មពីសង្ឃ ដើម្បីឱ្យសង្ឃយល់ព្រមជាមុនសិន ទើបបង្អោនទៅបាន។ វត្ថុដែលគេប្រគេនចំពោះសេនាសនៈ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកវត្ថុដែលគេប្រគេនដោយអំណាចនៃចីវរ ឬដោយអំណាចនៃបច្ច័យទាំង ៤ កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយបង្អោនទៅក្នុងចីវរ មិនមានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើអបលោកនកម្មឡើយ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងធ្វើអបលោកនកម្ម គប្បីធ្វើដោយអំណាចបុគ្គលប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចសង្ឃឡើយ។ សូម្បីដោយអំណាចមាសនិងប្រាក់ ឬដោយអំណាចធញ្ញជាតិស្រស់ ក៏មិនគួរធ្វើអបលោកនកម្មដែរ។ តែគួរធ្វើដោយអំណាចកប្បិយភណ្ឌ ឬដោយអំណាចចីវរ និងអង្ករជាដើមប៉ុណ្ណោះ។ អបលោកនកម្មនោះ គប្បីធ្វើដោយពាក្យយ៉ាងនេះថា «ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតសម្បូណ៌ ងាយរកបាន តែភិក្ខុទាំងឡាយលំបាកដោយចីវរ ការដែលនឹងយកចំណែកអង្ករមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ មកធ្វើជាចីវរសម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយ តើពេញចិត្តដែរឬទេ?» ឬពោលថា «ឥឡូវនេះ គិលានបច្ច័យងាយរកបាន ឬភិក្ខុឈឺគ្មានទេ ការដែលនឹងយកចំណែកអង្ករមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ មកធ្វើជាចីវរសម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយ តើពេញចិត្តដែរឬទេ?»។

Evaṃ cīvarapaccayaṃ sallakkhetvā senāsanassa kāle ghosite sannipatite saṅghe senāsanaggāhako sammannitabbo. Sammannantena ca dve sammannitabbāti vuttaṃ. Evañhi navako vuḍḍhatarassa, vuḍḍho ca navakassa gāhessati. Mahante pana mahāvihārasadise vihāre tayo cattāro janā sammannitabbā. Kurundiyaṃ pana ‘‘aṭṭhapi soḷasapi jane sammannituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Tesaṃ sammuti kammavācāyapi apalokanenapi vaṭṭatiyeva.

កាលកំណត់ដឹងនូវចីវរបច្ច័យយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងពេលដែលគេប្រកាសផ្សាយនូវកាលចែកសេនាសនៈ កាលបើជំនុំសង្ឃប្រជុំគ្នាហើយ គប្បីសន្មតភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈ (សេនាសនគ្គាហកៈ)។ មួយវិញទៀត ព្រះអដ្ឋកថាចារ្យពោលថា កាលនឹងសន្មត គប្បីសន្មតភិក្ខុ ២ អង្គ។ ព្រោះថា កាលបើធ្វើសន្មតយ៉ាងនេះ ភិក្ខុខ្ចី (នវកៈ) នឹងឱ្យភិក្ខុចាស់ (វុឌ្ឍតរៈ) កាន់យកសេនាសនៈបាន ហើយភិក្ខុចាស់ក៏នឹងឱ្យភិក្ខុខ្ចីកាន់យកសេនាសនៈបាន។ ប៉ុន្តែក្នុងវិហារធំ ដូចជាមហាវីហារ គប្បីសន្មតភិក្ខុ ៣ ឬ ៤ អង្គ។ ចំណែកក្នុងកុរុន្ទីអដ្ឋកថា ពោលថា «សូម្បីសន្មតភិក្ខុ ៨ អង្គ ឬ ១៦ អង្គ ក៏គួរ»។ ការសន្មតភិក្ខុទាំងនោះ ដោយកម្មវាចាក្តី ដោយអបលោកនកម្មក្តី តែងគួរពិតប្រាកដ។

Tehi sammatehi bhikkhūhi senāsanaṃ sallakkhetabbaṃ, cetiyagharaṃ bodhigharaṃ āsanagharaṃ sammuñjaniaṭṭo dāruaṭṭo vaccakuṭi iṭṭhakasālā vaḍḍhakisālā dvārakoṭṭhako pānīyamāḷo maggo pokkharaṇīti etāni hi asenāsanāni, vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā maṇḍapo rukkhamūlaṃ veḷugumboti imāni senāsanāni, tāni gāhetabbāni. Gāhentena ca ‘‘paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ, bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetu’’nti ettha vuttanayena gāhetabbāni. Sace saṅghiko ca saddhādeyyo cāti dve cīvarapaccayā honti, tesu yaṃ bhikkhū paṭhamaṃ gaṇhituṃ icchanti, taṃ gāhetvā tassa ṭhitikato paṭṭhāya itaro gāhetabbo.

ភិក្ខុទាំងឡាយដែលសង្ឃបានសន្មតនោះ គប្បីកំណត់ដឹងនូវសេនាសនៈ គឺថា រោងចេតិយ រោងពោធិ៍ រោងព្រះអាសនៈ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស វច្ចកុដិ សាលាឥដ្ឋ សាលាជាងឈើ ច្រកទ្វារ រោងទឹកឆាន់ ផ្លូវ ស្រះស្រង់ ទីទាំងឡាយនេះ មិនមែនជាសេនាសនៈឡើយ។ ចំណែកឯ វិហារ អឌ្ឍយោគ ប្រាសាទ ហម្មិយៈ គុហា មណ្ឌប គល់ឈើ គុម្ពឫស្សី ទាំងនេះ ទើបជាសេនាសនៈ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកនូវសេនាសនៈទាំងនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខកាលនឹងឱ្យកាន់យក គប្បីឱ្យកាន់យកតាមន័យដែលពោលទុកក្នុងបាឡីនេះថា «គប្បីរាប់ភិក្ខុជាមុនសិន លុះរាប់ភិក្ខុហើយ ទើបរាប់គ្រែ (សេនាសនៈ)»។ ប្រសិនបើមានចីវរបច្ច័យ ២ យ៉ាង គឺចីវរជារបស់សង្ឃ និងចីវរជាសទ្ធាទេយ្យ បណ្តាចីវរបច្ច័យទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងកាន់យកចីវរណាជាមុន គប្បីឱ្យកាន់យកចីវរនោះ លុះតម្កល់ចីវរនោះទុកតាមលំដាប់ហើយ ទើបឱ្យកាន់យកចីវរមួយទៀតជាលំដាប់តទៅ។

Sace pana bhikkhūnaṃ appatāya pariveṇaggena senāsane gāhiyamāne ekaṃ pariveṇaṃ mahālābhaṃ hoti, dasa vā dvādasa vā cīvarāni labhanti, taṃ vijaṭetvā aññesu alābhakesu āvāsesu pakkhipitvā aññesampi bhikkhūnaṃ gāhetabbanti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘na evaṃ kātabbaṃ, manussā hi attano āvāsajagganatthāya paccayaṃ denti, tasmā aññehi bhikkhūhi tattha pavisitabba’’nti. Sace panettha mahāthero paṭikkosati – ‘‘māvuso, evaṃ gāhetha, bhagavato anusiṭṭhiṃ karotha, vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘anujānāmi, bhikkhave, pariveṇaggena gāhetu’’’nti tassa paṭikkosanāya aṭṭhatvā ‘‘bhante bhikkhū bahū, paccayo mando, saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti taṃ saññāpetvā gāhetabbameva.

មួយវិញទៀត ប្រសិនបើដោយព្រោះភិក្ខុមានចំនួនតិច កាលដែលគេឱ្យកាន់យកសេនាសនៈតាមចំណែកបរិវេណ បរិវេណមួយមានលាភច្រើន គឺទទួលបានចីវរ ១០ ឬ ១២ សម្រាប់ ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលថា គប្បីបែងចែកលាភនោះ ហើយយកទៅដាក់ក្នុងអាវាសដទៃដែលគ្មានលាភ ដើម្បីឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតកាន់យកបាន។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «មិនគប្បីធ្វើយ៉ាងនោះឡើយ ព្រោះថាមនុស្សទាំងឡាយតែងប្រគេនបច្ច័យដើម្បីការថែទាំអាវាសរបស់ខ្លួន ហេតុនោះ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយគប្បីចូលទៅស្នាក់នៅក្នុងអាវាសនោះចុះ»។ ប្រសិនបើក្នុងរឿងនេះ មានព្រះមហាថេរៈជំទាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយកុំកាន់យកយ៉ាងនេះឡើយ ចូរធ្វើតាមអនុសាសនីរបស់ព្រះមានព្រះភាគចុះ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកាន់យកតាមចំណែកបរិវេណ'» យ៉ាងនេះ ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកមិនគប្បីស្ថិតនៅក្នុងការជំទាស់របស់ព្រះមហាថេរៈនោះឡើយ គប្បីជម្រាបពន្យល់លោកថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនច្រើន តែបច្ច័យមានតិច ការធ្វើសង្គ្រោះគឺគួរណាស់» លុះធ្វើឱ្យលោកយល់ព្រមហើយ គប្បីឱ្យកាន់យកចុះ។

Gāhentena [Pg.71] ca sammatena bhikkhunā mahātherassa santikaṃ gantvā evaṃ vattabbaṃ – ‘‘bhante, tumhākaṃ senāsanaṃ pāpuṇāti, gaṇhatha paccayaṃ dhārethā’’ti. ‘‘Asukakulassa paccayo asukasenāsanañca mayhaṃ pāpuṇāti, āvuso’’ti, ‘‘pāpuṇāti, bhante, gaṇhatha na’’nti, ‘‘gaṇhāmi, āvuso’’ti, gahitaṃ hoti. Sace pana ‘‘gahitaṃ vo, bhante’’ti vutte ‘‘gahitaṃ me’’ti vā ‘‘gaṇhissatha, bhante’’ti vutte ‘‘gaṇhissāmī’’ti vā vadati, ‘‘agahitaṃ hotī’’ti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘atītānāgatavacanaṃ vā hotu, vattamānavacanaṃ vā, satuppādamattaālayakaraṇamattameva cettha pamāṇaṃ, tasmā gahitameva hotī’’ti.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតហើយ កាលនឹងឱ្យកាន់យក គប្បីចូលទៅរកព្រះមហាថេរៈ ហើយជម្រាបយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សេនាសនៈធ្លាក់មកដល់លោកម្ចាស់ហើយ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយក និងរក្សាបច្ច័យទុកចុះ»។ កាលបើព្រះថេរៈសួរថា «ម្នាលអាវុសោ បច្ច័យរបស់ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ និងសេនាសនៈឈ្មោះឯណោះ ធ្លាក់មកដល់ខ្ញុំឬ?» ភិក្ខុនោះជម្រាបថា «ធ្លាក់មកដល់ហើយ លោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកចុះ» កាលបើព្រះថេរៈតបថា «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំទទួលយកហើយ» ឈ្មោះថាជាការកាន់យកហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើកាលភិក្ខុជម្រាបសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់កាន់យកហើយឬ?» ហើយលោកតបថា «ខ្ញុំកាន់យកហើយ» ក្តី ឬកាលភិក្ខុជម្រាបសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់នឹងកាន់យកឬទេ?» ហើយលោកតបថា «ខ្ញុំនឹងកាន់យក» ក្តី ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលថា «ឈ្មោះថាមិនទាន់កាន់យកឡើយ»។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ទោះបីជាអតីតវចនៈ អនាគតវចនៈ ឬបច្ចុប្បន្នវចនៈក្តី ក្នុងរឿងនេះ គ្រាន់តែការធ្វើសតិឱ្យកើតឡើង និងការធ្វើអាល័យប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ ហេតុនោះ ឈ្មោះថាជាការកាន់យកហើយពិតប្រាកដ»។

Yopi paṃsukūliko bhikkhu senāsanaṃ gahetvā paccayaṃ vissajjeti, ayampi na aññasmiṃ āvāse pakkhipitabbo. Tasmiṃyeva pariveṇe aggisālāya vā dīghasālāya vā rukkhamūle vā aññassa gāhetuṃ vaṭṭati. Paṃsukūliko ‘‘vasāmī’’ti senāsanaṃ jaggissati, itaro ‘‘paccayaṃ gaṇhāmī’’ti, evaṃ dvīhi kāraṇehi senāsanaṃ sujaggitataraṃ bhavissati. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘paṃsukūlike vāsatthāya senāsanaṃ gaṇhante senāsanaggāhāpakena vattabbaṃ – ‘bhante, idha paccayo atthi, so kiṃ kātabbo’ti. Tena ‘heṭṭhā aññaṃ gāhāpehī’ti vattabbo. Sace pana kiñci avatvāva vasati, vutthavassassa ca pādamūle ṭhapetvā sāṭakaṃ denti, vaṭṭati. Atha vassāvāsikaṃ demāti vadanti, tasmiṃ senāsane vassaṃvutthabhikkhūnaṃ pāpuṇātī’’ti. Yesaṃ pana senāsanaṃ natthi; kevalaṃ paccayameva denti, tesaṃ paccayaṃ avassāvāsike senāsane gāhetuṃ vaṭṭati.

សូម្បីភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូលអង្គណាមួយ កាលកាន់យកសេនាសនៈហើយ លះបង់នូវបច្ច័យ បច្ច័យនេះក៏មិនគប្បីយកទៅដាក់ក្នុងអាវាសដទៃឡើយ។ គប្បីឱ្យភិក្ខុដទៃកាន់យកក្នុងបរិវេណនោះឯង ទោះបីជានៅក្នុងរោងភ្លើងក្តី ក្នុងសាលាវែងក្តី ឬនៅគល់ឈើក្តី គឺគួរទាំងអស់។ ភិក្ខុបង្សុកូលនឹងថែទាំសេនាសនៈដោយគិតថា «អាត្មាអញស្នាក់នៅ» ចំណែកភិក្ខុដទៃនឹងថែទាំសេនាសនៈដោយគិតថា «អាត្មាអញកាន់យកបច្ច័យ» កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ សេនាសនៈនឹងត្រូវបានថែទាំយ៉ាងល្អក្រៃលែង ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនេះ។ ចំណែកក្នុងមហាបច្ចរីអដ្ឋកថា ពោលថា «កាលភិក្ខុបង្សុកូលកាន់យកសេនាសនៈដើម្បីស្នាក់នៅ ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈគប្បីសួរថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះមានបច្ច័យ តើគប្បីធ្វើដូចម្តេចចំពោះបច្ច័យនោះ?'» ភិក្ខុបង្សុកូលនោះគប្បីប្រាប់ថា «ចូរឱ្យភិក្ខុដទៃដែលនៅខាងក្រោម (ថ្នាក់ទាបជាង) កាន់យកចុះ»។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុបង្សុកូលនោះស្នាក់នៅដោយមិនពោលពាក្យអ្វីឡើយ ហើយកាលលោកនៅចាំវស្សារួចហើយ ពួកទាយកយកសំពត់សាដកមកដាក់ក្បែរជើងប្រគេន យ៉ាងនេះគួរ។ ម៉្យាងទៀត ប្រសិនបើគេពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈ» សំពត់នោះរមែងធ្លាក់ទៅដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈនោះ។ ចំណែកពួកទាយកណាដែលគ្មានសេនាសនៈ តែគេប្រគេនតែបច្ច័យសុទ្ធសាធ ការកាន់យកបច្ច័យរបស់ទាយកទាំងនោះ ក្នុងសេនាសនៈដែលគ្មានសំពត់វស្សាវាសិកៈ ក៏គួរដែរ។

Manussā thūpaṃ katvā vassāvāsikaṃ gāhāpenti, thūpo nāma asenāsanaṃ, tassa samīpe rukkhe vā maṇḍape vā upanibandhitvā gāhāpetabbaṃ. Tena bhikkhunā cetiyaṃ paṭijaggitabbaṃ. Bodhirukkhabodhigharaāsanagharasammuñjaniaṭṭadāruaṭṭavaccakuṭidvārakoṭṭhakapānīyamāḷakadantakaṭṭhamāḷakesupi eseva nayo. Bhojanasālā pana senāsanameva, tasmā taṃ ekassa vā bahūnaṃ vā paricchinditvā gāhetuṃ vaṭṭatīti sabbamidaṃ vitthārena mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

មនុស្សទាំងឡាយកាលសាងស្ដូបហើយ តែងឱ្យភិក្ខុកាន់យកសំពត់វស្សាវាសិកៈ ឯស្ដូប មិនមែនជាសេនាសនៈឡើយ គប្បីចងភ្ជាប់នឹងដើមឈើ ឬមណ្ឌបដែលនៅជិតស្ដូបនោះ ហើយឱ្យកាន់យកចុះ។ ភិក្ខុនោះគប្បីថែទាំព្រះចេតិយនោះ។ សូម្បីក្នុងដើមពោធិ៍ រោងពោធិ៍ រោងព្រះអាសនៈ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស វច្ចកុដិ ច្រកទ្វារ រោងទឹកឆាន់ និងទីតម្កល់ឈើស្ទង់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ចំណែកឯរោងភត្ត តែងជាសេនាសនៈពិតប្រាកដ ព្រោះហេតុនោះ ការបែងចែករោងភត្តនោះសម្រាប់ភិក្ខុមួយអង្គក្តី សម្រាប់ភិក្ខុច្រើនអង្គក្តី ដើម្បីកាន់យក គឺគួរពិតមែន សេចក្តីសម្រេចទាំងអស់នេះ មានពោលទុកដោយពិស្តារក្នុងមហាបច្ចរីអដ្ឋកថា។

Senāsanaggāhāpakena pana pāṭipadaaruṇato paṭṭhāya yāva puna aruṇaṃ na bhijjati tāva gāhetabbaṃ, idañhi senāsanaggāhassa khettaṃ. Sace [Pg.72] pātova gāhite senāsane añño vitakkacāriko bhikkhu āgantvā senāsanaṃ yācati, ‘‘gahitaṃ, bhante, senāsanaṃ, vassūpagato saṅgho, ramaṇīyo vihāro, rukkhamūlādīsu yattha icchatha tattha vasathā’’ti vattabbo. Vassūpagatehi antovasse nibaddhavattaṃ ṭhapetvā vassūpagatā bhikkhū ‘‘sammuñjaniyo bandhathā’’ti vattabbā. Sulabhā ce daṇḍakā ceva salākāyo ca honti, ekekena cha pañca muṭṭhisammuñjaniyo, dve tisso yaṭṭhisammuñjaniyo vā bandhitabbā. Dullabhā ce honti, dve tisso muṭṭhisammuñjaniyo ekā yaṭṭhisammuñjanī bandhitabbā. Sāmaṇerehi pañca pañca ukkā koṭṭetabbā. Vasanaṭṭhāne kasāvaparibhaṇḍaṃ kātabbaṃ.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈ គប្បីឱ្យកាន់យកចាប់តាំងពីអរុណរះនៃថ្ងៃប៉ាដិបទ រហូតដល់អរុណនៃថ្ងៃបន្ទាប់មិនទាន់រះឡើង ព្រោះថានេះជាខេត្តនៃការកាន់យកសេនាសនៈ។ ប្រសិនបើកាលដែលឱ្យកាន់យកសេនាសនៈតាំងពីព្រលឹមហើយ មានភិក្ខុដទៃជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការត្រិះរិះ និមន្តមកដល់ហើយសុំសេនាសនៈ គប្បីប្រាប់ភិក្ខុនោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សេនាសនៈត្រូវបានកាន់យកហើយ សង្ឃក៏បានចូលចាំវស្សាហើយ វិហារនេះជាទីគួរត្រេកអរណាស់ សូមលោកម្ចាស់ស្នាក់នៅក្នុងទីទាំងឡាយមានគល់ឈើជាដើម តាមដែលលោកម្ចាស់ប្រាថ្នាចុះ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលចាំវស្សាហើយ ក្នុងរវាងវស្សា គប្បីលើកលែងនូវនិពន្ធវត្តចេញ ហើយប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលចាំវស្សាថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចងអំបោសចុះ»។ ប្រសិនបើដងអំបោស និងធាងអំបោសងាយរកបាន ភិក្ខុមួយអង្គៗគប្បីចងអំបោសដងខ្លី ៥ ឬ ៦ បាច់ ឬចងអំបោសដងវែង ២ ឬ ៣ ដង។ ប្រសិនបើក្ររកបាន គប្បីចងអំបោសដងខ្លី ២ ឬ ៣ បាច់ និងអំបោសដងវែង ១ ដង។ ពួកសាមណេរគប្បីកាត់គប់ភ្លើង ៥ ៗ ដើម។ គប្បីធ្វើកសាវបរិភណ្ឌ (ការលាបពណ៌ទឹកអម្ពរ) ក្នុងទីស្នាក់នៅ។

Vattaṃ karontehi pana ‘‘na uddisitabbaṃ, na uddisāpetabbaṃ, na sajjhāyo kātabbo, na pabbājetabbaṃ, na upasampādetabbaṃ, na nissayo dātabbo, na dhammasavanaṃ kātabbaṃ, sabbeva hi ete papañcā. Nippapañcā hutvā samaṇadhammameva karissāmā’’ti vā ‘‘sabbe terasa dhutaṅgāni samādiyantu, seyyaṃ akappetvā ṭhānacaṅkamehi vītināmentu, mūgabbataṃ gaṇhantu, sattāhakaraṇīyena gatāpi bhājanīyabhaṇḍaṃ labhantū’’ti vā evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbaṃ. Evaṃ pana kātabbaṃ – pariyattidhammo nāma tividhampi saddhammaṃ patiṭṭhāpeti; tasmā sakkaccaṃ uddisatha, uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, padhānaghare vasantānaṃ saṅghaṭṭanaṃ akatvā antovihāre nisīditvā uddisatha, uddisāpetha, sajjhāyaṃ karotha, dhammasavanaṃ samiddhaṃ karotha, pabbājentā sodhetvā pabbājetha, sodhetvā upasampādetha, sodhetvā nissayaṃ detha, ekopi hi kulaputto pabbajjaṃ upasampadañca labhitvā sakalasāsanaṃ patiṭṭhāpeti, attano thāmena yattakāni sakkotha tattakāni dhutaṅgāni samādiyatha. Antovassaṃ nāmetaṃ sakaladivasaṃ rattiyā ca paṭhamapacchimayāmesu appamattehi bhavitabbaṃ, vīriyaṃ ārabhitabbaṃ. Porāṇakamahātherāpi sabbapalibodhe chinditvā antovasse ekacārikavattaṃ pūrayiṃsu, bhasse mattaṃ jānitvā dasavatthukakathaṃ dasaasubhadasānussatiaṭṭhatiṃsārammaṇakathañca kātuṃ vaṭṭati, āgantukānaṃ vattaṃ kātuṃ sattāhakaraṇīyena gatānaṃ apaloketvā dātuṃ vaṭṭatīti evarūpaṃ vattaṃ kātabbaṃ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលធ្វើនូវកិច្ចវត្ត មិនត្រូវសំដែងធម៌ មិនត្រូវឲ្យគេសំដែងធម៌ មិនត្រូវធ្វើការស្វាធ្យាយ មិនត្រូវឲ្យបព្វជ្ជា មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទា មិនត្រូវឲ្យនិស្ស័យ មិនត្រូវធ្វើការស្តាប់ធម៌ឡើយ ព្រោះថា កិច្ចការទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែជាបបញ្ចធម៌ (គ្រឿងយឺតយូរ)។ យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនមានបបញ្ចធម៌ ហើយធ្វើនូវសមណធម៌តែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ឬថា ភិក្ខុទាំងអស់ចូរဆមាទាននូវធុតង្គទាំង ១៣ មិនត្រូវសម្រេចការដេកឡើយ ចូរឲ្យកាលកន្លងទៅដោយការឈរនិងការចង្ក្រមចុះ ចូរប្រព្រឹត្តនូវមូគវ័ត (វត្តរបស់មនុស្សគរ) សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយសត្តាហករណីយកិច្ច ក៏ចូរទទួលបាននូវភណ្ឌៈដែលត្រូវបែងចែកចុះ កិច្ចសន្យាដ៏មិនជាធម៌មានសភាពយ៉ាងនេះ មិនត្រូវធ្វើឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាយ៉ាងនេះវិញថា ព្រះបរិយត្តិធម៌ តែងតម្កល់ទុកនូវព្រះសទ្ធម៌ សូម្បីទាំង ៣ ប្រការ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយចូរសំដែង ចូរឲ្យគេសំដែង ចូរធ្វើការស្វាធ្យាយដោយគោរពចុះ កាលមិនធ្វើការរំខានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងផ្ទះជាទីតាំងមាំ (បធានឃរៈ) ចូរអង្គុយនៅក្នុងវិហារ ហើយសំដែង ឲ្យគេសំដែង ធ្វើការស្វាធ្យាយចុះ ចូរធ្វើការស្តាប់ធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ចុះ កាលនឹងឲ្យបព្វជ្ជា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យបព្វជ្ជា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យនិស្ស័យ ព្រោះថា សូម្បីកុលបុត្រម្នាក់ បាននូវបព្វជ្ជា និងឧបសម្បទាហើយ តែងតម្កល់ទុកនូវព្រះសាសនាទាំងមូលបាន អ្នកទាំងឡាយអាចសមាទាននូវធុតង្គទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មាន ដោយកម្លាំងរបស់ខ្លួន ចូរဆមាទាននូវធុតង្គមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះចុះ។ ឈ្មោះថាការចូលវស្សានេះ ភិក្ខុត្រូវជាអ្នកមិនប្រមាថ អស់ថ្ងៃទាំងពួងផង ក្នុងបឋមយាមនិងបច្ឆិមយាមនៃរាត្រីផង ត្រូវប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម។ សូម្បីព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាល ក៏បានកាត់នូវបលិពោធទាំងពួង ហើយបំពេញនូវឯកចារិកវត្តក្នុងវស្សា ភិក្ខុដឹងប្រមាណក្នុងពាក្យសំដី ហើយគួរពោលនូវទសវត្ថុកថា និងអសុភកថា ១០ អនុស្សតិកថា ១០ និងកថាដែលប្រកបដោយអារម្មណ៍ ៣៨ គួរធ្វើនូវវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈទាំងឡាយ គួរលាហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយសត្តាហករណីយកិច្ច ភិក្ខុគប្បីធ្វើនូវកិច្ចវត្តមានសភាពយ៉ាងនេះ។

Apica [Pg.73] bhikkhū ovaditabbā – ‘‘viggāhikapisuṇapharusavacanāni mā vadatha, divase divase sīlāni āvajjentā caturārakkhaṃ ahāpentā manasikārabahulā viharathā’’ti. Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ, cetiyaṃ vā bodhiṃ vā vandantena gandhamālaṃ vā pūjentena pattaṃ vā thavikāya pakkhipantena na kathetabbaṃ, bhikkhācāravattaṃ ācikkhitabbaṃ – ‘‘antogāme manussehi saddhiṃ paccayasaññuttakathā vā visabhāgakathā vā na kathetabbā, rakkhitindriyehi bhavitabbaṃ, khandhakavattañca sekhiyavattañca pūretabba’’nti evarūpā bahukāpi niyyānikakathā ācikkhitabbāti.

មួយវិញទៀត គប្បីទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយថា «អ្នកទាំងឡាយកុំនិយាយនូវពាក្យទាស់ទែង ពាក្យញុះញង់ និងពាក្យទ្រគោះបោះបោកឡើយ កាលពិចារណានូវសីលទាំងឡាយរាល់ៗថ្ងៃ មិនឲ្យសាបសូន្យនូវចតុរារក្ខធម៌ ចូរជាអ្នកមានការធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យច្រើន ហើយនៅចុះ»។ គប្បីប្រាប់នូវទន្តកដ្ឋវត្ត (វត្តនៃការទំពារឈើស្ទង់) ភិក្ខុកាលថ្វាយបង្គំព្រះចេតិយ ឬព្រះស្រីមហាពោធិ៍ក្តី កាលបូជានូវគ្រឿងក្រអូបនិងកម្រងផ្កាក្តី កាលដាក់នូវသបាត្រទៅក្នុងថង់ក្តី មិនត្រូវនិយាយឡើយ គប្បីប្រាប់នូវបិណ្ឌចារិកវត្តថា «ក្នុងខាងក្នុងភូមិ មិនត្រូវនិយាយនូវពាក្យដែលប្រកបដោយបច្ច័យក្តី នូវពាក្យដែលមិនសមគួរ (វិសភាគកថា) ក្តី ជាមួយមនុស្សទាំងឡាយឡើយ ត្រូវជាអ្នកមានឥន្ទ្រិយរក្សាហើយ ត្រូវបំពេញនូវខន្ធកវត្ត និងសេក្ខិយវត្តផង» គប្បីប្រាប់នូវនិយ្យានិកកថាមានសភាពយ៉ាងនេះ សូម្បីច្រើនប្រការ។

Pacchimavassūpanāyikadivase pana sace kālaṃ ghosetvā sannipatite saṅghe koci dasahatthaṃ vatthaṃ āharitvā vassāvāsikaṃ deti, āgantuko sace bhikkhu saṅghatthero hoti, tassa dātabbaṃ. Navako ce hoti, sammatena bhikkhunā saṅghatthero vattabbo – ‘‘sace bhante icchatha, paṭhamabhāgaṃ muñcitvā idaṃ vatthaṃ gaṇhathā’’ti, amuñcantassa na dātabbaṃ. Sace pana pubbe gāhitaṃ muñcitvā gaṇhāti, dātabbaṃ. Etenevupāyena dutiyattherato paṭṭhāya parivattetvā pattaṭṭhāne āgantukassa dātabbaṃ. Sace paṭhamavassūpagatā dve tīṇi cattāri pañca vā vatthāni alatthuṃ, laddhaṃ laddhaṃ etenevupāyena vissajjāpetvā yāva āgantukassa samakaṃ hoti, tāva dātabbaṃ. Tena pana samake laddhe avasiṭṭho anubhāgo therāsane dātabbo. Paccuppanne lābhe sati ṭhitikāya gāhetuṃ katikaṃ kātuṃ vaṭṭati.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងថ្ងៃចូលបច្ឆិមិកវស្សា បើសិនជាកាលដែលសង្ឃប្រកាសប្រាប់វេលាហើយប្រជុំគ្នា ទាយកណាម្នាក់នាំយកនូវសំពត់មានប្រវែង ១០ ហត្ថ មកប្រគល់ឲ្យជាវស្សាវាសិកភណ្ឌ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះជាព្រះសង្ឃត្ថេរ គប្បីប្រគល់សំពត់នោះដល់លោក។ បើលោកជាភិក្ខុខ្ចី ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតហើយ គប្បីជម្រាបសួរព្រះសង្ឃត្ថេរថា «បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន បើលោកម្ចាស់ប្រាថ្នា សូមលះបង់នូវចំណែកដំបូង ហើយទទួលយកនូវសំពត់នេះចុះ» កាលលោកមិនលះបង់ចំណែកចាស់ មិនត្រូវប្រគល់ឲ្យឡើយ។ បើលោកលះបង់ចំណែកដែលបានទទួលមុននោះ ហើយទទួលយកសំពត់នេះ គប្បីប្រគល់ឲ្យចុះ។ ដោយឧបាយនេះឯង គប្បីផ្លាស់ប្តូរតាំងពីព្រះថេរៈលំដាប់ទី ២ ទៅ ហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈក្នុងទីដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួន។ បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលបុរិមិកវស្សា បានទទួលសំពត់ ២ ៣ ៤ ឬ ៥ ផ្ទាំង គប្បីឲ្យលោកលះបង់នូវសំពត់ដែលបានហើយៗ ដោយឧបាយនេះឯង ហើយប្រគល់ឲ្យដរាបណាបានចំណែកស្មើគ្នាដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈ។ កាលបើភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះបានចំណែកស្មើគ្នាហើយ ចំណែកដែលនៅសល់ (អនុភាគ) គប្បីប្រគល់ទៅក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ កាលបើលាភកើតឡើងចំពោះមុខ គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាដើម្បីទទួលយកតាមលំដាប់។

Sace dubbhikkhaṃ hoti, dvīsupi vassūpanāyikāsu vassūpagatā bhikkhū bhikkhāya kilamantā ‘‘āvuso, idha vasantā sabbeva kilamāma, sādhu vata dvebhāgā homa, yesaṃ ñātipavāritaṭṭhānāni atthi, te tattha vasitvā pavāraṇāya āgantvā attano pattaṃ vassāvāsikaṃ gaṇhantū’’ti vadanti, tesu ye tattha vasitvā pavāraṇāya āgacchanti, tesaṃ apaloketvā vassāvāsikaṃ dātabbaṃ. Sādiyantāpi hi te neva vassāvāsikassa sāmino, khīyantāpi ca āvāsikā neva adātuṃ labhanti. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘katikavattaṃ kātabbaṃ – ‘sabbesaṃ no idha yāgubhattaṃ nappahoti, sabhāgaṭṭhāne vasitvā āgacchatha, tumhākaṃ pattaṃ vassāvāsikaṃ labhissathā’ti. Tañce eko paṭibāhati, supaṭibāhitaṃ; no ce [Pg.74] paṭibāhati, katikā sukatā. Pacchā tesaṃ tattha vasitvā āgatānaṃ apaloketvā dātabbaṃ, apalokanakāle paṭibāhituṃ na labbhatī’’ti. Punapi vuttaṃ – ‘‘sace vassūpagatesu ekaccānaṃ vassāvāsike apāpuṇante bhikkhū katikaṃ karonti – ‘chinnavassānaṃ vassāvāsikañca idāni uppajjanakavassāvāsikañca imesaṃ dātuṃ ruccatī’ti evaṃ katikāya katāya gāhitasadisameva hoti, uppannuppannaṃ tesameva dātabba’’nti.

បើមានទុរភិក្សកើតឡើង ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលវស្សាក្នុងថ្ងៃចូលវស្សាទាំងពីរ លំបាកដោយសារបិណ្ឌបាត ពោលថា «អាវុសោទាំងឡាយ កាលយើងទាំងអស់គ្នានៅក្នុងទីនេះ តែងតែលំបាក គួរតែយើងចែកជាពីរភាគចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាមានទីកន្លែងដែលញាតិ ឬអ្នកបវារណាទុកហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះចូរទៅនៅក្នុងទីនោះ ហើយសឹមត្រឡប់មកក្នុងថ្ងៃបវារណា ដើម្បីទទួលយកនូវចំណែកវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួនចុះ» ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលទៅនៅក្នុងទីនោះ ហើយត្រឡប់មកវិញក្នុងថ្ងៃបវារណា គប្បីលាសង្ឃហើយប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌដល់ភិក្ខុទាំងនោះចុះ។ ព្រោះថា សូម្បីភិក្ខុទាំងនោះត្រេកអរ ក៏មិនមែនជាម្ចាស់នៃវស្សាវាសិកភណ្ឌនោះឡើយ ហើយសូម្បីភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាសខឹងសម្បារ ក៏មិនអាចនឹងមិនប្រគល់ឲ្យបានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងគម្ពីរកុរុន្ទី លោកពោលថា «គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាថា 'យាគូនិងភត្តនៅក្នុងទីនេះ មិនល្មមដល់ពួកយើងទាំងអស់គ្នាឡើយ ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅនៅក្នុងទីកន្លែងដែលសមគួរ ហើយសឹមត្រឡប់មកវិញចុះ អ្នកទាំងឡាយនឹងបាននូវចំណែកវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួន' បើភិក្ខុមួយរូបហាមឃាត់នូវកិច្ចសន្យានោះ ការဟាមឃាត់នោះឈ្មោះថាជាការဟាមឃាត់ល្អហើយ បើមិនហាមឃាត់ទេ កិច្ចសន្យានោះឈ្មោះថាធ្វើល្អហើយ។ ខាងក្រោយមក គប្បីលាសង្ឃហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះដែលទៅនៅក្នុងទីនោះហើយត្រឡប់មកវិញ ក្នុងវេលាលាសង្ឃ មិនអាចនឹងហាមឃាត់បានឡើយ»។ លោកពោលជាថ្មីទៀតថា «បើសិនជាកាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយចូលវស្សាហើយ ភិក្ខុខ្លះមិនបានទទួលវស្សាវាសិកភណ្ឌ ហើយភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើកិច្ចសន្យាថា 'តើការប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់ភិក្ខុអ្នកដាច់វស្សាផង វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលនឹងកើតឡើងក្នុងពេលឥឡូវនេះផង ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ជាទីពេញចិត្តដែរឬទេ?' កាលបើធ្វើកិច្ចសន្យាយ៉ាងនេះហើយ តែងមានសភាពដូចជាបានទទួលយកហើយដូច្នោះឯង វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលកើតឡើងរឿយៗ គប្បីប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះឯង»។

Temāsaṃ pānīyaṃ upaṭṭhāpetvā vihāramaggacetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇāni jaggitvā bodhirukkhe udakaṃ siñcitvā pakkantopi vibbhantopi vassāvāsikaṃ labhatiyeva. Bhatiniviṭṭhañhi tena kataṃ. Saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitaṃ antovasse vibbhantopi labhateva. Paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadanti.

ភិក្ខុទោះបីតម្កល់ទុកនូវទឹកឆាន់អស់ត្រីមាស ថែទាំនូវផ្លូវដើរក្នុងវិហារ ទីលានចេតិយ និងទីលានពោធិ៍ ស្រោចទឹកត្រង់ដើមពោធិ៍ ទោះបីចៀសចេញទៅក្តី ទោះបីសឹកទៅក្តី ក៏គង់បានទទួលវស្សាវាសិកភណ្ឌដដែល ព្រោះថា កិច្ចការដែលលោកធ្វើនោះ ដូចជាការងារដែលបានតាំងទុកដោយឈ្នួល។ ម្យ៉ាងទៀត វស្សាវាសិកភណ្ឌជារបស់សង្ឃ ដែលលោកឲ្យទទួលយកដោយធ្វើអបលោកនកម្ម ទោះបីសឹកទៅក្នុងរវាងវស្សា ក៏គង់បានទទួលដដែល ប៉ុន្តែ លោកពោលថា វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលលោកឲ្យទទួលយកដោយអំណាចនៃបច្ច័យ បើសឹកទៅក្នុងរវាងវស្សា មិនបានទទួលឡើយ។

Sace vutthavasso disaṃgamiko bhikkhu āvāsikassa hatthato kiñcideva kappiyabhaṇḍaṃ gahetvā ‘‘asukakule mayhaṃ vassāvāsikaṃ pattaṃ, taṃ gaṇhathā’’ti vatvā gataṭṭhāne vibbhamati, vassāvāsikaṃ saṅghikaṃ hoti. Sace pana manusse sammukhā sampaṭicchāpetvā gacchati, labhati. ‘‘Idaṃ vassāvāsikaṃ amhākaṃ senāsane vutthabhikkhuno demā’’ti vutte, yassa gāhitaṃ tasseva hoti. Sace pana senāsanasāmikassa piyakamyatāya puttadhītādayo bahūni vatthāni āharitvā ‘‘amhākaṃ senāsane demā’’ti denti, tattha vassūpagatassa ekameva vatthaṃ dātabbaṃ, sesāni saṅghikāni honti, vassāvāsikaṭṭhitikāya gāhetabbāni. Ṭhitikāya asati therāsanato paṭṭhāya gāhetabbāni. Senāsane vassūpagataṃ bhikkhuṃ nissāya uppannena cittappasādena bahūni vatthāni āharitvā ‘‘senāsanassa demā’’ti dinnesupi eseva nayo. Sace pana pādamūle ṭhapetvā ‘‘etassa bhikkhuno demā’’ti vadanti, tasseva honti.

បើភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សារួចហើយ បម្រុងនឹងដើរផ្លូវទៅកាន់ទិសផ្សេង ទទួលយកនូវកប្បិយភណ្ឌៈបន្តិចបន្តួចពីដៃរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាស ហើយពោលថា «វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់ខ្ញុំ ដល់លំដាប់ក្នុងត្រកូលឯណោះ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកនូវសំពត់នោះចុះ» ហើយបើសឹកទៅក្នុងទីដែលខ្លួនទៅដល់ វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងជារបស់សង្ឃ។ តែបើលោកឲ្យមនុស្សទាំងឡាយទទួលដឹងឮចំពោះមុខ ហើយសឹមទៅ លោកគង់បានទទួល។ កាលបើទាយកពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌនេះ ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ» វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ ជារបស់ភិក្ខុរូបណាដែលលោកឲ្យទទួលយក គឺជារបស់ភិក្ខុរូបនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត បើកូនប្រុសកូនស្រីជាដើម ព្រោះចង់បានសេចក្តីស្រឡាញ់ពីម្ចាស់សេនាសនៈ នាំយកសំពត់ជាច្រើនមកប្រគល់ឲ្យដោយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ» ក្នុងសំពត់ទាំងនោះ គប្បីប្រគល់សំពត់តែមួយផ្ទាំងប៉ុណ្ណោះ ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សា សំពត់ដែលនៅសល់ តែងជារបស់សង្ឃ គប្បីឲ្យទទួលយកតាមលំដាប់នៃវស្សាវាសិកភណ្ឌ។ កាលបើគ្មានលំដាប់ទេ គប្បីឲ្យទទួលយកតាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ សូម្បីក្នុងសំពត់ទាំងឡាយដែលាយកនាំមកប្រគល់ឲ្យដោយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនដល់សេនាសនៈ» ព្រោះសេចក្តីជ្រះថ្លាដែលកើតឡើងដោយអាស្រ័យភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះឯង។ តែបើទាយកដាក់ទុកក្បែរជើង ហើយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនដល់ភិក្ខុរូបនេះ» សំពត់ទាំងនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុរូបនោះឯង។

Ekassa gehe dve vassāvāsikāni – paṭhamabhāgo sāmaṇerassa gāhito hoti, dutiyo therāsane. So ekaṃ dasahatthaṃ, ekaṃ aṭṭhahatthaṃ sāṭakaṃ peseti ‘‘vassāvāsikaṃ pattabhikkhūnaṃ dethā’’ti vicinitvā varabhāgaṃ sāmaṇerassa datvā anubhāgo therāsane dātabbo. Sace pana ubhopi gharaṃ netvā bhojetvā sayameva pādamūle ṭhapeti, yaṃ yassa dinnaṃ, tadeva tassa hoti.

ក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកម្នាក់ មានវស្សាវាសិកភណ្ឌ ២ ផ្ទាំង ចំណែកទីមួយ លោកឲ្យទទួលយកសម្រាប់សាមណេរ ចំណែកទីពីរ ក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ ទាយកនោះបញ្ជូនទៅនូវសំពត់មានប្រវែង ១០ ហត្ថ ១ ផ្ទាំង សំពត់មានប្រវែង ៨ ហត្ថ ១ ផ្ទាំង ដោយពាក្យថា «សូមប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់លំដាប់ចុះ» គប្បីជ្រើសរើសយកចំណែកដ៏ល្អប្រគល់ឲ្យដល់សាមណេរ ហើយចំណែកបន្ទាប់ គប្បីប្រគល់ទៅក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ តែបើទាយកនាំលោកទាំងពីរទៅកាន់ផ្ទះ ហើយប្រគេនចង្ហាន់រួច ដាក់ទុកក្បែរជើងដោយខ្លួនឯង សំពត់ណាដែលប្រគេនដល់រូបណា សំពត់នោះឯង តែងជារបស់រូបនោះ។

Ito [Pg.75] paraṃ mahāpaccariyaṃ āgatanayo hoti – ‘‘ekassa ghare daharasāmaṇerassa vassāvāsikaṃ pāpuṇāti, so ce pucchati – ‘amhākaṃ vassāvāsikaṃ kassa patta’nti, ‘sāmaṇerassā’ti avatvā ‘dānakāle jānissasī’ti vatvā dānadivase ekaṃ mahātheraṃ pesetvā nīharāpetabbaṃ. Sace yassa vassāvāsikaṃ pattaṃ, so vibbhamati vā kālaṃ vā karoti, manussā ce pucchanti – ‘kassa amhākaṃ vassāvāsikaṃ patta’nti, tesaṃ yathābhūtaṃ ācikkhitabbaṃ. Sace te vadanti – ‘tumhākaṃ demā’ti, tassa bhikkhuno pāpuṇāti. Atha saṅghassa vā gaṇassa vā denti, saṅghassa vā gaṇassa vā pāpuṇāti. Sace vassūpagatā suddhapaṃsukūlikāyeva honti, ānetvā dinnaṃ vassāvāsikaṃ senāsanaparikkhāraṃ vā katvā ṭhapetabbaṃ, bimbohanādīni vā kātabbānī’’ti. Idaṃ nevāsikavattaṃ.

តទៅនេះ ជាលំដាប់ដែលមកក្នុងគម្ពីរមហាបច្ចរី «ក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកម្នាក់ វស្សាវាសិកភណ្ឌដល់លំដាប់ដល់សាមណេរតូច បើទាយកនោះសួរថា 'វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់យើងខ្ញុំ ដល់លំដាប់ដល់លោកម្ចាស់រូបណា?' មិនត្រូវប្រាប់ថា 'ដល់សាមណេរ' ឡើយ គប្បីប្រាប់ថា 'ដល់ពេលប្រគល់សំពត់ អ្នកនឹងដឹងឯងហើយ' ហើយក្នុងថ្ងៃប្រគល់សំពត់ គប្បីបញ្ជូនព្រះមហាថេរៈមួយរូបទៅ ដើម្បីឲ្យនាំយកមក។ បើភិក្ខុរូបណាដែលវស្សាវាសិកភណ្ឌដល់លំដាប់ដល់លោក លោកសឹកទៅក្តី ឬធ្វើមរណកាលទៅក្តី បើមនុស្សទាំងឡាយសួរថា 'វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់យើងខ្ញុំ ដល់លំដាប់ដល់លោកម្ចាស់រូបណា?' គប្បីប្រាប់ដល់មនុស្សទាំងនោះតាមពិត។ បើមនុស្សទាំងនោះពោលថា 'យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ' វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងដល់ដល់ភិក្ខុរូបនោះ។ មួយវិញទៀត បើគេប្រគល់ជូនដល់សង្ឃ ឬដល់គណៈ វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងដល់ដល់សង្ឃ ឬដល់គណៈ។ បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅចាំវស្សា សុទ្ធតែជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវបង្សុកូលិកធុតង្គតែម្យ៉ាង គប្បីធ្វើនូវវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលគេនាំមកប្រគេននោះ ឲ្យជាគ្រឿងសេនាសនបរិក្ខារ ហើយតម្កល់ទុក ឬគប្បីធ្វើជាខ្នើយជាដើមចុះ» នេះជាវត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាស។

Senāsanaggāhakathā niṭṭhitā.

កថាជាគ្រឿងពោលអំពីការទទួលយកសេនាសនៈ ចប់ហើយ។

Upanandavatthukathā

ឧបនន្ទវត្ថុកថា

319. Upanandavatthusmiṃ – tattha tayā moghapurisa gahitaṃ idha muttaṃ, idha tayā gahitaṃ tatra muttanti ettha ayamattho – yaṃ tayā tattha senāsanaṃ gahitaṃ, taṃ te gaṇhanteneva idha muttaṃ hoti. ‘‘Idha dānāhaṃ, āvuso, muñcāmī’’ti vadantena pana taṃ tatrāpi muttaṃ. Evaṃ tvaṃ ubhayattha paribāhiroti.

៣១៩. ក្នុងរឿងព្រះឧបនន្ទ ក្នុងពាក្យថា «មោឃបុរស សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនោះ ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ក្នុងទីនេះហើយ សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនេះ ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ក្នុងទីនោះហើយ» នេះ មានសេចក្តីអធិប្បាយយ៉ាងនេះថា សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនោះ កាលដែលអ្នកឯងកំពុងទទួលយកនូវសេនាសនៈនោះឯង ឈ្មោះថាសេនាសនៈក្នុងទីនេះ អ្នកឯងលះបង់ហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលដែលអ្នកឯងពោលថា «ម្នាលអាវុសោ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំលះបង់ក្នុងទីនេះហើយ» សេនាសនៈក្នុងទីនោះ ក៏ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ហើយដែរ។ យ៉ាងនេះ អ្នកឯងឈ្មោះថាជាអ្នកសូន្យសេនាសនៈក្នុងទីទាំងពីរ។

Ayaṃ panettha vinicchayo – gahaṇena gahaṇaṃ paṭippassambhati, gahaṇena ālayo paṭippassambhati, ālayena gahaṇaṃ paṭippassambhati, ālayena ālayo paṭippassambhati. Kathaṃ? Idhekacco vassūpanāyikadivase ekasmiṃ vihāre senāsanaṃ gahetvā sāmantavihāraṃ gantvā tatrāpi gaṇhāti, tassa iminā gahaṇena purimaṃ gahaṇaṃ paṭippassambhati. Aparo ‘‘idha vasissāmī’’ti ālayamattaṃ katvā sāmantavihāraṃ gantvā tattha senāsanaṃ gaṇhāti, tassa iminā gahaṇena purimo ālayo paṭippassambhati. Eko ‘‘idha vasissāmī’’ti senāsanaṃ vā gahetvā ālayaṃ vā katvā sāmantavihāraṃ gantvā ‘‘idheva dāni vasissāmī’’ti ālayaṃ karoti, iccassa ālayena vā gahaṇaṃ ālayena vā ālayo paṭippassambhati, sabbattha pacchime [Pg.76] gahaṇe vā ālaye vā tiṭṭhati. Yo pana ‘‘ekasmiṃ vihāre senāsanaṃ gahetvā aññasmiṃ vihāre vasissāmī’’ti gacchati, tassa upacārasīmātikkame senāsanaggāho paṭippassambhati. Yadi pana ‘‘tattha phāsu bhavissati, vasissāmi; no ce, āgamissāmī’’ti gantvā aphāsubhāvaṃ ñatvā paccāgacchati, vaṭṭati.

សេចក្តីវិនិច្ឆ័យក្នុងរឿងនេះមានដូចតទៅ៖ ការកាន់យកក្រោយ រមែងរំងាប់នូវការកាន់យកមុន, ការកាន់យកក្រោយ រមែងរំងាប់នូវសេចក្តីអាល័យមុន, សេចក្តីអាល័យក្រោយ រមែងរំងាប់នូវការកាន់យកមុន, សេចក្តីអាល័យក្រោយ រមែងរំងាប់នូវសេចក្តីអាល័យមុន។ តើដូចម្តេច? ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុខ្លះកាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ហើយទៅកាន់វត្តជិតខាង ក៏កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តនោះទៀត ការកាន់យកមុនរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារការកាន់យកក្រោយនេះ។ ភិក្ខុមួយរូបទៀត ធ្វើត្រឹមតែសេចក្តីអាល័យថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះ» ហើយទៅកាន់វត្តជិតខាង ក៏កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តនោះ សេចក្តីអាល័យមុនរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារការកាន់យកក្រោយនេះ។ ភិក្ខុមួយរូបទៀត គិតថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះ» ដូច្នេះហើយ កាន់យកសេនាសនៈក្តី ធ្វើសេចក្តីអាល័យក្តី រួចទៅកាន់វត្តជិតខាង ហើយធ្វើសេចក្តីអាល័យថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះតែម្តង» ដូច្នេះ យ៉ាងនេះ ការកាន់យកក្តី សេចក្តីអាល័យមុនក្តី របស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារសេចក្តីអាល័យក្រោយ ក្នុងវារៈទាំងពួងនេះ ភិក្ខុរមែងតាំងនៅក្នុងការកាន់យកក្រោយ ឬសេចក្តីអាល័យក្រោយប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកភិក្ខុណា កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តមួយ ហើយដើរទៅដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តដទៃ» ការកាន់យកសេនាសនៈរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅក្នុងខណៈដែលកន្លងហួសឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុគិតថា «បើទីនោះសប្បាយ អាត្មាអញនឹងនៅ បើមិនសប្បាយទេ អាត្មាអញនឹងត្រឡប់មកវិញ» ដូច្នេះហើយទៅ លុះដឹងថាមិនសប្បាយ ក៏ត្រឡប់មកវិញ យ៉ាងនេះរមែងគួរ។

320. Tivassantarenāti ettha tivassantaro nāma yo dvīhi vassehi mahantataro vā daharataro vā hoti. Yo pana ekena vassena mahantataro vā daharataro vā hoti, yo vā samānavasso, tattha vattabbameva natthi. Ime sabbe ekasmiṃ mañce vā pīṭhe vā dve dve hutvā nisīdituṃ labhanti. Yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenāpi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭati.

៣២០. ពាក្យថា «tivassantarena» ក្នុងអដ្ឋកថានេះ សំដៅយកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ឬខ្ចីជាង ២ វស្សា ហៅថា «មានវស្សាខុសគ្នា ៣ វស្សា»។ ចំណែកភិក្ខុណាដែលមានវស្សាចាស់ជាង ឬខ្ចីជាង ១ វស្សា ឬមានវស្សាស្មើគ្នា ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ មិនបាច់និយាយដល់ទៅហើយ។ ភិក្ខុទាំងអស់នេះ រមែងបានដើម្បីអង្គុយរួមគ្នាពីរៗរូប លើគ្រែក្តី លើតាំងក្តី តែមួយបាន។ អាសនៈណាដែលល្មមសម្រាប់ភិក្ខុ ៣ រូបអង្គុយ អាសនៈនោះ ទោះជាគ្រឿងរំកិលបានក្តី រំកិលមិនបានក្តី សូម្បីតែបន្ទះក្តារដែលមានសភាពបែបនោះ ក៏គួរដើម្បីអង្គុយជាមួយអនុបសម្បន្នបានដែរ។

Hatthinakhakanti hatthikumbhe patiṭṭhitaṃ; evaṃ katassa kiretaṃ nāmaṃ. Sabbaṃ pāsādaparibhoganti suvaṇṇarajatādivicitrāni kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭāni suvaṇṇarajatamayapānīyaghaṭapānīyasarāvāni yaṃkiñci cittakammakataṃ, sabbaṃ vaṭṭati. ‘‘Pāsādassa dāsidāsaṃ khettavatthuṃ gomahiṃsaṃ demā’’ti vadanti, pāṭekkaṃ gahaṇakiccaṃ natthi, pāsāde paṭiggahite paṭiggahitameva hoti. Gonakādīni saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā mañcapīṭhakesu attharitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭanti. Dhammāsane pana gihivikaṭanihārena labbhanti, tatrāpi nipajjituṃ na vaṭṭati.

ពាក្យថា «hatthinakhaka» គឺប្រាសាទដែលតាំងនៅលើទីដែលមានសណ្ឋានដូចជាក្បាលដំរី ឮថា ប្រាសាទដែលគេធ្វើបែបនោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះឯង។ ពាក្យថា «sabbaṃ pāsādaparibhogaṃ» គឺទ្វារទាំងឡាយដ៏វិចិត្រដោយមាស និងប្រាក់ជាដើម គ្រែ តាំង ផ្លិតស្លឹករឹត ក្អមទឹក និងផ្តិលទឹកដែលធ្វើដោយមាស និងប្រាក់ និងគ្រឿងគំនូរគំនូសណាមួយ ទាំងអស់នេះ រមែងគួរប្រើប្រាស់បាន។ ប្រសិនបើគេពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ សូមថ្វាយខ្ញុំស្រីខ្ញុំប្រុស ស្រែចម្ការ គោក្របី ដល់ប្រាសាទ» ដូច្នេះ កិច្ចនៃការទទួលដោយឡែកពីគ្នាមិនមានឡើយ កាលបើភិក្ខុទទួលយកប្រាសាទហើយ ក៏ឈ្មោះថាជាការទទួលយករបស់ទាំងនោះរួចជាស្រេចហើយ។ គ្រឿងលំអាប់មានកម្រាលរោមសត្វជាដើម ភិក្ខុមិនគួរក្រាលលើគ្រែ ឬតាំង ក្នុងវិហារជារបស់សង្ឃក្តី ក្នុងវិហារជារបស់បុគ្គលក្តី ហើយប្រើប្រាស់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ លើធម្មាសនៈ រមែងបានដើម្បីប្រើប្រាស់កម្រាលដែលពួកគ្រហស្ថធ្វើជាពិសេសបាន តែសូម្បីលើធម្មាសនៈនោះ ក៏មិនគួរដេកឡើយ។

Upanandavatthukathā niṭṭhitā.

រឿងព្រះឧបនន្ទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Avissajjiyavatthukathā

រឿងអវិស្សជ្ជិយវត្ថុ

321. Pañcimānīti rāsivasena pañca, sarūpavasena panetāni bahūni honti. Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso; tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāro nāma yaṃkiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Mañco nāma – masārako, bundikābaddho, kuḷīrapādako āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataro[Pg.77]. Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarā. Bimbohanaṃ nāma vuttappakārānaṃ bimbohanānaṃ aññataraṃ. Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci lohena katā kumbhī. Lohabhāṇakādīsupi eseva nayo. Ettha pana bhāṇakanti arañjaro vuccati. Vārakoti ghaṭo. Kaṭāhaṃ kaṭāhameva. Vāsiādīsu valliādīsu ca duviññeyyaṃ nāma natthi. Evaṃ –

៣២១. ពាក្យថា «pañcimāni» គឺមាន ៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃពួក ប៉ុន្តែបើពោលដោយសរុបជាលក្ខណៈបុគ្គល វត្ថុទាំងនេះមានច្រើនយ៉ាងណាស់។ ក្នុងវត្ថុទាំងនោះ ទីដែលហៅថា «អារាម» គឺសួនផ្កាក្តី សួនផ្លែឈើក្តី។ ទីដែលហៅថា «ដីអារាម» គឺទីកន្លែងដែលគេកំណត់ទុកសម្រាប់អារាមទាំងនោះ ឬកាលបើអារាមទាំងនោះវិនាសទៅហើយ ក៏ជាចំណែកដីចាស់របស់អារាមទាំងនោះ។ ទីដែលហៅថា «វិហារ» គឺសេនាសនៈណាមួយ មានប្រាសាទជាដើម។ ទីដែលហៅថា «ដីវិហារ» គឺទីកន្លែងជាទីតាំងនៃវិហារនោះ។ ទីដែលហៅថា «គ្រែ» គឺគ្រែណាមួយក្នុងចំណោមគ្រែទាំង ៤ ប្រភេទដែលបានពោលមកហើយខាងដើម គឺគ្រែមានមេលេចចាក់ទម្លុះជើង គ្រែមានមេវាយខ្ទាស់ជើង គ្រែមានជើងដូចជាជើងក្តាម និងគ្រែមានជើងដោតភ្ជាប់នឹងមេ។ ទីដែលហៅថា «តាំង» គឺតាំងណាមួយក្នុងចំណោមតាំងទាំង ៤ ប្រភេទ មានតាំងមសារកៈជាដើមនោះឯង។ ទីដែលហៅថា «ពូក» គឺពូកណាមួយក្នុងចំណោមពូកទាំង ៥ ប្រភេទ មានពូករោមសត្វជាដើម។ ទីដែលហៅថា «ខ្នើយ» គឺខ្នើយណាមួយក្នុងចំណោមខ្នើយដែលមានសភាពដូចដែលបានពោលមកហើយ។ ទីដែលហៅថា «ឆ្នាំងលោហៈ» គឺឆ្នាំងដែលធ្វើដោយដែកខ្មៅក្តី ស្ពាន់ក្រហមក្តី ឬលោហៈណាមួយក្តី។ សូម្បីក្នុងភាជន៍លោហៈជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ក្នុងភាជន៍ទាំងនោះ ពាក្យថា «ភាណកៈ» សំដៅយកពាងទឹកធំ។ ពាក្យថា «វារកៈ» សំដៅយកក្អមទឹក។ ពាក្យថា «កដាហៈ» សំដៅយកខ្ទះដែកនោះឯង។ ក្នុងវត្ថុមានកាំបិតចិតជាដើម និងវល្លិជាដើម មិនមានអ្វីដែលយល់បានដោយក្រឡើយ។ យ៉ាងនេះ៖

Dvisaṅgahāni dve honti, tatiyaṃ catusaṅgahaṃ;

Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ, pañcamaṃ aṭṭhabhedanaṃ.

វត្ថុអវិស្សជ្ជិយៈ ២ ពួកដំបូង រមែងមានការសង្គ្រោះជា ២ យ៉ាង, ពួកទី ៣ មានការសង្គ្រោះជា ៤ យ៉ាង, ពួកទី ៤ មានចំណែកជា ៩ យ៉ាង, ពួកទី ៥ មានការចែកចេញជា ៨ យ៉ាង។

Iti pañcahi rāsīhi, pañcanimmalalocano;

Pañcavīsavidhaṃ nātho, garubhaṇḍaṃ pakāsayi.

ព្រះមានព្រះភាគជាទីពឹង ព្រះអង្គមានចក្ខុ ៥ ដ៏បរិសុទ្ធឥតមន្ទិល បានសម្តែងនូវគរុភណ្ឌ ២៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃពួកទាំង ៥ យ៉ាងនេះ។

Tatrāyaṃ vinicchayakathā – idañhi sabbampi garubhaṇḍaṃ idha avissajjiyaṃ, kīṭāgirivatthusmiṃ ‘‘avebhaṅgiya’’nti vuttaṃ. Parivāre pana –

ក្នុងគរុភណ្ឌទាំងនោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់ដើម្បីវិនិច្ឆ័យ៖ ព្រោះថា គរុភណ្ឌទាំងអស់នេះ ក្នុងរឿងនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «អវិស្សជ្ជិយៈ» (របស់ដែលមិនគួរលះបង់) ក្នុងរឿងកីដាគិរិ ទ្រង់ហៅថា «អវេភង្គិយៈ» (របស់ដែលមិនគួរចែកគ្នា)។ ប៉ុន្តែ ក្នុងគម្ពីរវារៈ មានសម្តែងទុកថា៖

‘‘Avissajjiyaṃ avebhaṅgiyaṃ, pañca vuttā mahesinā;

Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti,Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 479) –

«ព្រះមហេសីទ្រង់សម្តែងគរុភណ្ឌ ៥ យ៉ាងថា ជាអវិស្សជ្ជិយៈ និងអវេភង្គិយៈ, ភិក្ខុកាលលះបង់ក្តី ប្រើប្រាស់ក្តី មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ, ប្រស្នានេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញបានត្រិះរិះហើយ»।

Āgataṃ. Tasmā mūlacchejjavasena avissajjiyaṃ avebhaṅgiyañca parivattanavasena pana vissajjentassa paribhuñjantassa ca anāpattīti evamettha adhippāyo veditabbo.

សេចក្តីនេះមានមកក្នុងគម្ពីរវារៈ។ ព្រោះហេតុនោះ គរុភណ្ឌនោះ ឈ្មោះថាជាអវិស្សជ្ជិយៈ និងអវេភង្គិយៈ ដោយអំណាចនៃការកាត់ផ្តាច់ (គឺការប្រគល់ឱ្យដាច់ខាត) ប៉ុន្តែ ដោយអំណាចនៃការដោះដូរ ភិក្ខុកាលលះបង់ និងប្រើប្រាស់ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងរឿងនេះ គួរជ្រាបយ៉ាងនេះឯង។

Tatrāyaṃ anupubbikathā – idaṃ tāva pañcavidhampi cīvarapiṇḍapātabhesajjatthāya upanetuṃ na vaṭṭati. Thāvarena ca thāvaraṃ garubhaṇḍena ca garubhaṇḍaṃ parivattetuṃ vaṭṭati. Thāvare pana khettaṃ vatthu taḷākaṃ mātikāti evarūpaṃ bhikkhusaṅghassa vicāretuṃ vā sampaṭicchituṃ vā adhivāsetuṃ vā na vaṭṭati, kappiyakārakeheva vicāritato kappiyabhaṇḍaṃ vaṭṭati. Ārāmena pana ārāmaṃ ārāmavatthuṃ vihāraṃ vihāravatthunti imāni cattāri parivattetuṃ vaṭṭati.

ក្នុងសេចក្តីដោះដូរនោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់តាមលំដាប់៖ ជាដំបូង គរុភណ្ឌទាំង ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុមិនគួរនាំទៅដើម្បីជាប្រយោន៍ដល់ចីវរ បិណ្ឌបាត និងភេសជ្ជៈឡើយ។ ប៉ុន្តែ ការដោះដូរវត្ថុជាប់នឹងដីដោយវត្ថុជាប់នឹងដីក្តី គរុភណ្ឌដោយគរុភណ្ឌក្តី រមែងគួរ។ ចំណែកក្នុងថាវរវត្ថុនោះ វត្ថុមានសភាពបែបនេះ គឺស្រែ ចម្ការ ស្រះទឹក ផ្លូវទឹក ភិក្ខុសង្ឃមិនគួរចាត់ចែងក្តី ទទួលយកក្តី ត្រេកអរក្តី ឡើយ លុះតែពួកកប្បិយការកៈចាត់ចែងហើយ ទើបគួរដើម្បីទទួលយកកប្បិយភណ្ឌបាន។ ម្យ៉ាងទៀត ការដោះដូរអារាមដោយអារាមក្តី ដោយដីអារាមក្តី ដោយវិហារក្តី ដោយដីវិហារក្តី ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ រមែងគួរ។

Tatrāyaṃ parivattananayo – saṅghassa nāḷikerārāmo dūre hoti, kappiyakārakā vā bahutaraṃ khādanti. Yampi na khādanti, tato sakaṭavetanaṃ datvā [Pg.78] appameva haranti. Aññesaṃ pana tassa ārāmassa avidūragāmavāsīnaṃ manussānaṃ vihārassa samīpe ārāmo hoti, te saṅghaṃ upasaṅkamitvā sakena ārāmena taṃ ārāmaṃ yācanti, saṅghena ‘‘ruccati saṅghassā’’ti apaloketvā sampaṭicchitabbo. Sacepi bhikkhūnaṃ rukkhasahassaṃ hoti, manussānaṃ pañca satāni, ‘‘tumhākaṃ ārāmo khuddako’’ti na vattabbaṃ. Kiñcāpi hi ayaṃ khuddako, atha kho itarato bahutaraṃ āyaṃ deti. Sacepi samakameva deti; evampi icchiticchitakkhaṇe paribhuñjituṃ sakkāti gahetabbameva. Sace pana manussānaṃ bahutarā rukkhā honti, ‘‘nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhā’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘atirekaṃ amhākaṃ puññaṃ hotu, saṅghassa demā’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ rukkhā phaladhārino, manussānaṃ rukkhā na tāva phalaṃ gaṇhanti, kiñcāpi na gaṇhanti, na cirena gaṇhissantīti sampaṭicchitabbameva. Manussānaṃ rukkhā phaladhārino, bhikkhūnaṃ na tāva phalaṃ gaṇhanti, ‘‘nanu tumhākaṃ rukkhā phaladhārino’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘gaṇhatha, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissatī’’ti denti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati; evaṃ ārāmena ārāmo parivattetabbo. Eteneva nayena ārāmavatthupi vihāropi vihāravatthupi ārāmena parivattetabbaṃ. Ārāmavatthunā ca mahantena vā khuddakena vā ārāmaārāmavatthu vihāravihāravatthūni.

ក្នុងសេចក្តីដោះដូរនោះ នេះជារបៀបនៃការដោះដូរ៖ ចម្ការដូងរបស់សង្ឃស្ថិតនៅឆ្ងាយ ពួកកប្បិយការកៈតែងតែស៊ីផ្លែដូងនោះជាច្រើន។ ទោះបីជាសល់ពីស៊ី ក៏ត្រូវបង់ថ្លៃរទេះដឹកជញ្ជូន នាំយកមកបានតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកពួកមនុស្សដទៃដែលរស់នៅក្នុងភូមិមិនឆ្ងាយពីចម្ការដូងនោះ មានចម្ការដូងមួយនៅជិតវត្តរបស់សង្ឃ ពួកមនុស្សទាំងនោះចូលទៅរកសង្ឃ ហើយសុំដូរចម្ការដូងរបស់សង្ឃនោះ ដោយចម្ការដូងរបស់ខ្លួន សង្ឃគួរប្រកាសសួរថា «តើសង្ឃពេញចិត្តដែរឬទេ?» យ៉ាងនេះ រួចហើយសឹមទទួលយក។ ទោះបីជាដើមដូងរបស់ភិក្ខុមាន ១ ពាន់ដើម ឯដើមដូងរបស់ពួកមនុស្សមានតែ ៥ រយដើមក៏ដោយ ក៏មិនគួរនិយាយថា «ចម្ការរបស់ពួកអ្នកតូចចង្អៀតណាស់» ឡើយ។ ព្រោះថា ទោះបីជាចម្ការនេះតូចក៏ដោយ តែវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងចម្ការមុននោះ។ ទោះបីជាផ្តល់ផលស្មើគ្នាក៏ដោយ ក៏គួរតែទទួលយកដែរ ព្រោះអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងខណៈដែលចង់បានភ្លាមៗ។ ប៉ុន្តែ បើដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមានច្រើនជាង គួរនិយាយថា «ដើមឈើរបស់ពួកអ្នកមានច្រើនជាងតើ មែនទេ?»។ ប្រសិនបើគេពោលថា «សូមឱ្យបុណ្យដ៏លើសលប់កើតមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ ពួកយើងខ្ញុំសូមថ្វាយដល់សង្ឃ» ដូច្នេះ ភិក្ខុគួរប្រាប់ឱ្យសង្ឃដឹង រួចហើយសឹមទទួលយក។ បើដើមឈើរបស់ភិក្ខុមានផ្លែហើយ ឯដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមិនទាន់មានផ្លែ ទោះបីជាមិនទាន់មានផ្លែក៏ដោយ តែមិនយូរប៉ុន្មានវានឹងមានផ្លែ យ៉ាងនេះ ក៏គួរទទួលយកដែរ។ បើដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមានផ្លែហើយ ឯដើមឈើរបស់ភិក្ខុមិនទាន់មានផ្លែ គួរនិយាយថា «ដើមឈើរបស់ពួកអ្នកមានផ្លែហើយតើ មែនទេ?»។ ប្រសិនបើគេប្រគេនថា «សូមព្រះតេជព្រះគុណទទួលយកចុះ បុណ្យនឹងមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ» ដូច្នេះ ភិក្ខុគួរប្រាប់ឱ្យសង្ឃដឹង រួចហើយសឹមទទួលយក យ៉ាងនេះ ការដោះដូរអារាមដោយអារាម គួរធ្វើទៅបាន។ ដោយវិធីនេះឯង សូម្បីដីអារាមក្តី វិហារក្តី ដីវិហារក្តី ក៏គួរដោះដូរដោយអារាមបានដែរ។ និងដោយដីអារាម ទោះជាធំក្តី តូចក្តី ក៏គួរដោះដូរអារាម ដីអារាម វិហារ និងដីវិហារបានដែរ។

Kathaṃ vihārena vihāro parivattetabbo? Saṅghassa antogāme gehaṃ hoti, manussānaṃ vihāramajjhe pāsādo, ubhopi agghena samakā, sace manussā tena pāsādena taṃ gehaṃ yācanti, sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ gehaṃ hoti, ‘‘mahagghataraṃ amhākaṃ geha’’nti vutte ‘‘kiñcāpi mahagghataraṃ, pabbajitānaṃ asāruppaṃ, na sakkā tattha pabbajitehi vasituṃ, idaṃ pana sāruppaṃ gaṇhathā’’ti vadanti; evampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Sace pana manussānaṃ mahagghaṃ hoti, ‘‘nanu tumhākaṃ gehaṃ mahaggha’’nti vattabbaṃ. ‘‘Hotu, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissati, gaṇhathā’’ti vutte pana sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ vihārena vihāro parivattetabbo. Eteneva nayena vihāravatthupi ārāmopi ārāmavatthupi vihārena parivattetabbaṃ. Vihāravatthunā ca mahagghena vā appagghena vā vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni. Evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ.

តើការដោះដូរវិហារដោយវិហារ គួរធ្វើដូចម្តេច? សង្ឃមានផ្ទះមួយនៅក្នុងភូមិ ឯពួកមនុស្សមានប្រាសាទមួយនៅកណ្តាលវត្ត ហើយផ្ទះទាំងពីរនោះមានតម្លៃស្មើគ្នា ប្រសិនបើពួកមនុស្សសុំដូរផ្ទះនោះ ដោយប្រាសាទនោះ រមែងគួរដើម្បីទទួលយកបាន។ ប្រសិនបើផ្ទះរបស់ភិក្ខុមានតម្លៃថ្លៃជាង កាលបើភិក្ខុពោលថា «ផ្ទះរបស់ពួកយើងមានតម្លៃថ្លៃជាង» ដូច្នេះ ហើយពួកមនុស្សពោលថា «ទោះបីជាថ្លៃជាងក៏ដោយ តែវាមិនសមគួរដល់អ្នកបួសឡើយ ពួកអ្នកបួសមិនអាចរស់នៅក្នុងផ្ទះនោះបានទេ ចំណែកប្រាសាទនេះសមគួរជាង សូមលោកទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីយ៉ាងនេះ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើផ្ទះរបស់ពួកមនុស្សមានតម្លៃថ្លៃជាង គួរនិយាយថា «ផ្ទះរបស់ពួកអ្នកមានតម្លៃថ្លៃជាងតើ មែនទេ?»។ កាលបើគេពោលថា «មិនអីទេ ព្រះតេជព្រះគុណ សូមឱ្យបុណ្យកើតមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ សូមលោកទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ យ៉ាងនេះ ការដោះដូរវិហារដោយវិហារ គួរធ្វើទៅបាន។ ដោយវិធីនេះឯង សូម្បីដីវិហារក្តី អារាមក្តី ដីអារាមក្តី ក៏គួរដោះដូរដោយវិហារបានដែរ។ និងដោយដីវិហារ ទោះជាមានតម្លៃថ្លៃក្តី ថោកក្តី ក៏គួរដោះដូរវិហារ ដីវិហារ អារាម និងដីអារាមបានដែរ។ សេចក្តីដោះដូរវត្ថុជាប់នឹងដីដោយវត្ថុជាប់នឹងដី គួរជ្រាបយ៉ាងនេះជាមុនសិន។

Garubhaṇḍena [Pg.79] garubhaṇḍaparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ vā gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti. Sacepi rājarājamahāmattādayo ekappahāreneva mañcasataṃ vā mañcasahassaṃ vā denti, sabbe kappiyamañcā sampaṭicchitabbā, sampaṭicchitvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbā, puggalikavasena na dātabbā. Atirekamañce bhaṇḍāgārādīsu paññapetvā pattacīvaraṃ nikkhipitumpi vaṭṭati. Bahisīmāya ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnamañco saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dātabbo. Tattha ce bahū mañcā honti, mañcena kammaṃ natthi; yassa vasanaṭṭhāne kammaṃ atthi, tattha ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbo. Mahagghena satagghanakena vā sahassagghanakena vā satasahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasataṃ labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi. Etesu hi kappiyākapyiyaṃ vuttanayameva. Tattha akappiyaṃ na paribhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ saṅghikaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vā parivattetvā vuttavatthūni gahetabbāni. Agarubhaṇḍupagaṃ pana bhisibimbohanaṃ nāma natthi.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងការដោះដូរគរុភណ្ឌដោយគរុភណ្ឌនោះ គ្រែ និងតាំង ទោះបីធំក្តី តូចក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែគ្រែ ឬតាំងដែលមានជើងប្រវែង ៤ ធ្នាប់ ដែលក្មេងៗអ្នកស្រុកធ្វើលេងក្នុងកាលកំពុងលេងផ្ទះដីខ្សាច់ក្តី ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃហើយ រមែងជាគរុភណ្ឌ។ ប្រសិនបើព្រះរាជា ឬមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជាជាដើម ប្រគេនគ្រែមួយរយ ឬគ្រែមួយពាន់ក្នុងពេលតែមួយ គ្រែដែលជាកប្បិយៈទាំងអស់ សង្ឃគប្បីទទួលទុក លុះទទួលរួចហើយ គប្បីចែកប្រគេនតាមលំដាប់ព្រះថេរៈចាស់វស្សា ដោយពាក្យថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគចុះ» មិនគប្បីចែកប្រគេនដោយអំណាចបុគ្គលិកៈឡើយ។ សូម្បីការយកគ្រែដែលលើសពីតម្រូវការ ទៅរៀបចំទុកក្នុងឃ្លាំងជាដើម ដើម្បីដាក់ទុកនូវបាត្រ និងចីវរ ក៏គួរដែរ។ គ្រែដែលគេប្រគេននៅខាងក្រៅសីមា ដោយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ សូមប្រគេនដល់សង្ឃ» គប្បីយកទៅប្រគេនទុកក្នុងទីលំនៅរបស់ព្រះសង្ឃត្ថេរៈ។ បើក្នុងទីនោះមានគ្រែច្រើនហើយ មិនមានសេចក្តីត្រូវការដោយគ្រែទេ ក្នុងទីលំនៅរបស់ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីត្រូវការ គប្បីប្រគេនក្នុងទីនោះ ដោយពាក្យថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគចុះ»។ ប្រសិនបើបានគ្រែផ្សេងទៀតមួយរយ ដោយការដោះដូរនឹងគ្រែដែលមានតម្លៃច្រើន គួរជាតម្លៃមួយរយ ឬមួយពាន់ ឬមួយសែនក្តី គប្បីដោះដូរយកចុះ។ មិនមែនដោះដូរបានតែគ្រែនឹងគ្រែប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីអារាម ដីអារាម វិហារ ដីវិហារ តាំង ពូក និងខ្នើយ ក៏គួរដើម្បីដោះដូរបានដែរ។ វិធីនេះ សូម្បីក្នុងតាំង ពូក និងខ្នើយ ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ព្រោះថា ក្នុងវត្ថុមានគ្រែ និងតាំងជាដើមទាំងនេះ វត្ថុណាជាកប្បិយៈ ឬអកប្បិយៈ គឺមានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ ក្នុងកប្បិយវត្ថុ និងអកប្បិយវត្ថុទាំងនោះ វត្ថុដែលជាអកប្បិយៈ មិនគប្បីប្រើប្រាស់ឡើយ វត្ថុដែលជាកប្បិយៈ គប្បីប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ។ ឬគប្បីដោះដូរវត្ថុជាអកប្បិយៈ ឬវត្ថុជាកប្បិយៈដែលមានតម្លៃច្រើន ហើយកាន់យកនូវវត្ថុដែលបានពោលហើយទាំងឡាយចុះ។ ចំណែកឯពូក និងខ្នើយ ដែលមិនដល់នូវភាពជាគរុភណ្ឌនោះ មិនមានឡើយ។

Lohakumbhī lohabhāṇakaṃ lohakaṭāhanti imāni tīṇi mahantāni vā hontu khuddakāni vā antamaso pasatamattaudakagaṇhanakānipi garubhaṇḍāniyeva. Lohavārako pana kāḷalohatambalohavaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato sīhaḷadīpe pādagaṇhanako bhājetabbo. Pādo ca nāma magadhanāḷiyā pañcanāḷimattaṃ gaṇhāti, tato adhikagaṇhanako garubhaṇḍaṃ. Imāni tāva pāḷiyaṃ āgatāni lohabhājanāni.

ឆ្នាំងដែក ពាងដែក ខ្ទះដែក វត្ថុទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ទោះធំក្តី តូចក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែវត្ថុដែលដាក់ទឹកបានត្រឹមតែមួយក្ដាប់ដៃ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯក្អមដែក ដែលធ្វើដោយលោហៈណាមួយ ក្នុងចំណោមដែកខ្មៅ ស្ពាន់ក្រហម ស្ពាន់ពពុះ ឬលង្ហិន ដែលផ្ទុកទឹកបានត្រឹមមួយបាទ ក្នុងកោះសីហឡៈ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ឯពាក្យថា មួយបាទ នោះ គឺផ្ទុកទឹកបានប្រមាណ ៥ នាឡិ ដោយនាឡិវាល់របស់រដ្ឋមគធៈ វត្ថុដែលផ្ទុកទឹកបានលើសពីនោះ ជាគរុភណ្ឌ។ ទាំងនេះជាភាជន៍លោហៈ ដែលមានមកក្នុងព្រះបាលីជាមុនសិន។

Pāḷiyaṃ pana anāgatānipi bhiṅgārapaṭiggahauḷuṅkadabbikaṭacchupātitaṭṭakasarakasamuggaaṅgārakapalladhūmakaṭacchuādīni khuddakāni vā mahantāni vā sabbāni garubhaṇḍāni. Patto, ayathālakaṃ, tambalohathālakanti imāni pana bhājanīyāni. Kaṃsalohavaṭṭalohabhājanavikati saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭā vā vaṭṭati, puggalikaparibhogena na vaṭṭati. Kaṃsalohādibhājanaṃ [Pg.80] saṅghassa dinnampi hi pārihāriyaṃ na vaṭṭati. ‘‘Gihivikaṭanihāreneva paribhuñjitabba’’nti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

ចំណែកឯវត្ថុដែលមិនមានមកក្នុងព្រះបាលីក្តី គឺ កុណ្ឌី កន្ថោរ វែកដួសទឹក វែកបាយ វែកសម្ល ថាស ចានកំប៉ុង ពែងទឹក ប្រអប់ អងកត់ធ្យូង វែកបង្ហុយផ្សែងជាដើម ទោះតូចក្តី ធំក្តី ទាំងអស់សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯ បាត្រ ចានដែក ចានស្ពាន់ក្រហម ទាំងនេះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ភាជន៍ប្លែកៗដែលធ្វើដោយលង្ហិន ឬស្ពាន់ពពុះ ដោយសង្ឃិកបរិភោគក្តី ឬជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថក្តី គួរប្រើប្រាស់បាន តែមិនគួរប្រើប្រាស់ដោយបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ។ ព្រោះថា ភាជន៍ដែលធ្វើដោយលង្ហិនជាដើម ទោះបីគេប្រគេនដល់សង្ឃហើយ ក៏មិនគួរនាំយកជាប់តាមខ្លួនទៅគ្រប់ទីកន្លែងឡើយ។ ក្នុងមហាបច្ចរីពោលថា «គប្បីប្រើប្រាស់តាមរបៀបគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថប៉ុណ្ណោះ»។

Ṭhapetvā pana bhājanavikatiṃ aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe – añjanī, añjanisalākā, kaṇṇamalaharaṇī, sūci, paṇṇasūci, khuddako, pipphalako, khuddakaṃ, ārakaṇṭakaṃ, kuñcikā, tāḷaṃ, kattarayaṭṭhi vedhako, natthudānaṃ, bhindivālo, lohakūṭo, lohakuṭṭi, lohaguḷo, lohapiṇḍi, lohacakkalikaṃ, aññampi vippakatalohabhaṇḍaṃ bhājanīyaṃ. Dhūmanettaphāladīparukkhadīpakapallakaolambakadīpaitthipurisatiracchānagatarūpakāni pana aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni, antamaso lohakhilakaṃ upādāya sabbāni lohabhaṇḍāni garubhaṇḍāniyeva honti, attanā laddhānipi pariharitvā puggalikaparibhogena na paribhuñjitabbāni, saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭāni vā vaṭṭanti. Tipubhaṇḍepi eseva nayo. Khīrapāsāṇamayāni taṭṭakasarakādīni garubhaṇḍāniyeva.

លើកលែងតែភាជន៍ប្លែកៗចេញ ក្នុងគ្រឿងលោហៈជាកប្បិយៈដទៃទៀត សូម្បីតែ ដបថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ឈើខ្វៀកថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ឈើខ្វៀកអាចម៍ត្រចៀក ម្ជុល ដែកចារ កាំបិតតូច ដែកខួងតូច កូនសោ មេសោ កងដែកឬកងស្ពាន់ដែលស៊កនឹងឈើច្រត់ បំពង់បាញ់ថ្នាំច្រមុះ សម ញញួរដែក ដែកកោសច្រែះ គ្រាប់ដែក ដុំដែក កង់ដែក និងគ្រឿងលោហៈដទៃទៀតដែលមិនទាន់បានធ្វើសម្រេចជាទ្រង់ទ្រាយ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ចំណែកឯ បំពង់ជក់ថ្នាំ ផាលនង្គ័ល ជើងចង្កៀង ចានចង្កៀង ចង្កៀងព្យួរ រូបចម្លាក់ស្រី ប្រុស និងសត្វតិរច្ឆាន ឬគ្រឿងលោហៈដទៃទៀតដែលត្រូវភ្ជាប់នឹងជញ្ជាំង ដំបូល និងទ្វារជាដើម ដោយហោចទៅ ចាប់តាំងពីដែកគោលដែក គ្រឿងលោហៈទាំងអស់ សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជាខ្លួនបានមកដោយផ្ទាល់ ក៏មិនគប្បីរក្សាទុកប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ គួរប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ ឬជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថ។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងសំណប៉ាហាំង ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ចានកំប៉ុង និងពែងទឹកជាដើម ដែលធ្វើដោយថ្មស សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។

Ghaṭako pana telabhājanaṃ vā pādagaṇhanakato atirekameva garubhaṇḍaṃ. Suvaṇṇarajatahārakūṭajātiphalikabhājanāni gihivikaṭānipi na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā. Senāsanaparibhoge pana āmāsampi anāmāsampi sabbaṃ vaṭṭati.

ចំណែកឯក្អមទឹក ឬភាជន៍ដាក់ប្រេង ដែលផ្ទុកបានលើសពីមួយបាទឡើងទៅ ជាគរុភណ្ឌ។ ភាជន៍មាស ភាជន៍ប្រាក់ ភាជន៍លង្ហិន និងភាជន៍កែវមណីពិតៗ ទោះបីជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថ ក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ការប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ ឬបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ។ ចំណែកឯក្នុងការប្រើប្រាស់សេនាសនៈ ទោះជាវត្ថុគួរពាល់ត្រូវក្តី មិនគួរពាល់ត្រូវក្តី ទាំងអស់សុទ្ធតែគួរប្រើប្រាស់បាន។

Vāsiādīsu yāya vāsiyā ṭhapetvā daṇḍakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā, ayaṃ bhājanīyā. Tato mahattarī yena kenaci ākārena katā vāsi garubhaṇḍameva. Pharasu pana antamaso vejjānaṃ sirāvedhanapharasupi garubhaṇḍameva. Kuṭhāriyaṃ pharasusadiso eva vinicchayo. Yā pana āvudhasaṅkhepena katā, ayaṃ anāmāsā. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi garubhaṇḍameva. Nikhādanaṃ caturassamukhaṃ vā hotu doṇimukhaṃ vā vaṅkaṃ vā ujukaṃ vā, antamaso sammuñjanidaṇḍakavedhanampi daṇḍabaddhaṃ ce, garubhaṇḍameva. Sammuñjanidaṇḍakhaṇanakaṃ pana adaṇḍakaṃ phalamattameva, yaṃ sakkā sipāṭikāya pakkhipitvā pariharituṃ, taṃ bhājanīyaṃ. Sikharampi nikhādaneneva saṅgahitaṃ. Yehi manussehi vihāre vāsiādīni dinnāni honti, te ca ghare daḍḍhe vā [Pg.81] corehi vā vilutte ‘‘detha no, bhante, upakaraṇe, puna pākatike karissāmā’’ti vadanti, dātabbā. Sace āharanti, na vāretabbā; anāharantāpi na codetabbā.

ក្នុងបណ្តាគ្រឿងមានកាំបិតចិតជាដើម កាំបិតចិតណាដែលលើកលែងតែការកាត់ឈើស្ទង់ធ្មេញ ឬការចិតអំពៅចេញ ហើយមិនអាចដើម្បីធ្វើការងារធំដទៃទៀតបាន កាំបិតចិតនេះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ កាំបិតចិតដែលធំជាងនោះ ដែលគេធ្វើដោយរូបរាងណាមួយ ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯពូថៅ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែពូថៅសម្រាប់ចាក់សរសៃឈាមរបស់គ្រូពេទ្យ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ការវិនិច្ឆ័យក្នុងកាំបិតបន្ទារ ក៏ដូចគ្នានឹងពូថៅដែរ។ ចំណែកឯកាំបិតណាដែលគេធ្វើឡើងក្នុងលក្ខណៈជាអាវុធ កាំបិតនេះជាអនាមាសៈ។ ចបកាប់ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានទំហំត្រឹម ៤ ធ្នាប់ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ដែកខួង ទោះបីមានមុខបួនជ្រុងក្តី មុខដូចស្នូរក្តី វៀចក្តី ត្រង់ក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែដែកខួងសម្រាប់ខួងដងអំបោស ប្រសិនបើមានដងជាប់ជាមួយ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯដែកខួងសម្រាប់ខួងដងអំបោស ដែលគ្មានដង មានតែមុខដែកសុទ្ធសាធ ដែលគេអាចដាក់ក្នុងថង់តូចហើយនាំយកទៅបាន ដែកខួងនោះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ សូម្បីតែដែកស្រួច ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងដែកខួងនេះដែរ។ ពួកមនុស្សណាដែលបានប្រគេនកាំបិតចិតជាដើមទុកក្នុងវិហារ ហើយផ្ទះរបស់ពួកគេត្រូវភ្លើងឆេះក្តី ត្រូវចោរប្លន់បំផ្លាញក្តី ហើយពួកគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់ប្រគល់គ្រឿងឧបករណ៍ទាំងឡាយដល់ពួកខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងធ្វើឲ្យបានដូចដើមវិញ» ដូច្នេះ គប្បីប្រគល់ឲ្យចុះ។ ប្រសិនបើពួកគេនាំយកមកវិញ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ ទោះបីពួកគេមិននាំយកមកវិញ ក៏មិនគប្បីចោទប្រកាន់ឡើយ។

Kammārataṭṭakāracundakāranaḷakāramaṇikārapattabandhakānaṃ adhikaraṇimuṭṭhikasaṇḍāsatulādīni sabbāni lohamayaupakaraṇāni saṅghe dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍāni. Tipukoṭṭakasuvaṇṇakāracammakāraupakaraṇesupi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – tipukoṭṭakaupakaraṇesupi tipucchedanasatthakaṃ, suvaṇṇakāraupakaraṇesu suvaṇṇacchedanasatthakaṃ, cammakāraupakaraṇesu kataparikammacammachiddanakaṃ khuddakasatthakanti imāni bhājanīyabhaṇḍāni. Nahāpitatunnakāraupakaraṇesupi ṭhapetvā mahākattariṃ mahāsaṇḍāsaṃ mahāpipphalakañca sabbaṃ bhājanīyaṃ. Mahākattariādīni garubhaṇḍāni.

គ្រឿងឧបករណ៍ដែលធ្វើដោយលោហៈទាំងអស់ របស់ជាងដែក ជាងស្ពាន់ ជាងឈូស ជាងត្បាញកន្ទេល ជាងច្នៃត្បូង និងជាងជួសជុលបាត្រ មានដុំដែកទ្រាប់ ញញួរតូច ដង្កាប់ និងជញ្ជីងជាដើម ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ ជាគរុភណ្ឌ។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងសំណប៉ាហាំង ជាងមាស និងជាងស្បែក ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ប៉ុន្តែមានសេចក្តីប្លែកគ្នានេះគឺ ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងសំណប៉ាហាំង កាំបិតតូចសម្រាប់កាត់សំណប៉ាហាំងក្តី ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងមាស កាំបិតតូចសម្រាប់កាត់មាសក្តី ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងស្បែក កាំបិតតូចសម្រាប់ចោះស្បែកដែលបានធ្វើការរៀបចំរួចហើយក្តី វត្ថុទាំងនេះជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងកាត់សក់ និងជាងដេរ លើកលែងតែកន្ត្រៃធំ ដង្កាប់ធំ និងកាំបិតកោរធំចេញ គ្រឿងឧបករណ៍ទាំងអស់ គប្បីចែកគ្នាបាន។ កន្ត្រៃធំជាដើមទាំងនោះ ជាគរុភណ្ឌ។

Valliādīsu vettavalliādikā yā kāci aḍḍhabāhuppamāṇā valli saṅghassa dinnā vā tatthajātakā vā rakkhitagopitā garubhaṇḍaṃ hoti, sā saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate sace atirekā hoti, puggalikakammepi upanetuṃ vaṭṭati; arakkhitā pana garubhaṇḍameva na hoti. Suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajjukā vā yottāni vā vāke ca nāḷikerahīre ca vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vā saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ. Suttaṃ pana avaṭṭetvā dinnaṃ makacivākanāḷikerahīrā ca bhājanīyā. Yehi panetāni rajjukayottādīni dinnāni honti, te attano karaṇīyena harantā na vāretabbā.

ការវិនិច្ឆ័យក្នុងវល្លិជាដើម គប្បីដឹងយ៉ាងនេះ៖ វល្លិណាមួយ មានវល្លិផ្តៅជាដើម ដែលមានប្រវែងកន្លះលូក ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងដីសង្ឃនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ជាគរុភណ្ឌ។ វល្លិនោះ កាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ ប្រសិនបើនៅសល់ ទោះបីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការងារបុគ្គល ក៏គួរដែរ ចំណែកឯវល្លិដែលគេមិនបានថែរក្សាការពារ មិនមែនជាគរុភណ្ឌឡើយ។ ខ្សែតូចៗ ឬខ្សែព្រ័ត្រដែលធ្វើដោយអំបោះ សរសៃក្រចៅ សរសៃសំបកដូង ឬស្បែក ឬខ្សែដែលគេវេញដោយសរសៃក្រចៅ និងសរសៃសំបកដូង ជាខ្សែមួយធ្លុងក្តី ពីរធ្លុងក្តី ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ ជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯអំបោះដែលគេប្រគេនដោយមិនទាន់បានវេញ និងសរសៃក្រចៅ សរសៃសំបកដូងទាំងឡាយ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ចំណែកឯទាយកទាំងឡាយណាដែលបានប្រគេនខ្សែតូច និងខ្សែព្រ័ត្រជាដើមទាំងនេះ កាលបើពួកគេនាំយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួន មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។

Yo koci antamaso aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattopi veḷu saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito garubhaṇḍaṃ, sopi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atireko puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Pādagaṇhanakatelanāḷi pana kattarayaṭṭhi, upāhanadaṇḍako, chattadaṇḍo, chattasalākāti idamettha bhājanīyabhaṇḍaṃ. Daḍḍhagehamanussā gaṇhitvā gacchantā na vāretabbā. Rakkhitagopitaṃ veḷuṃ gaṇhantena samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakampi phātikammaṃ katvā gahetabbo[Pg.82]. Phātikammaṃ akatvā gaṇhantena tattheva vaḷañjetabbo, gamanakāle saṅghikāvāse ṭhapetvā gantabbaṃ. Asatiyā gahetvā gatena pahiṇitvā dātabbo. Desantaraṃ gatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbo.

ឫស្សីណាមួយ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានប្រវែងត្រឹម ៨ ធ្នាប់ និងមានទំហំប៉ុនដងដែកចារ ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុកក្តី ជាគរុភណ្ឌ ឫស្សីនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ចំណែកឯបំពង់ឫស្សីដាក់ប្រេងដែលផ្ទុកបានត្រឹមមួយបាទ ឈើច្រត់ ឈើសម្រាប់ព្យួរស្បែកជើង ដងឆ័ត្រ ធ្នង់ឆ័ត្រ វត្ថុទាំងនេះក្នុងបណ្តាគ្រឿងឫស្សីនេះ ជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។ ពួកមនុស្សដែលផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ កាលបើពួកគេមកកាន់យកទៅ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។ ភិក្ខុកាលបើកាន់យកនូវឫស្សីដែលគេថែរក្សាការពារទុក គប្បីធ្វើនូវផាតិកម្ម ដោយវត្ថុជាប់ធន់ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា ឬលើសពីនោះ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានតម្លៃស្មើនឹងឫស្សីនោះ ហើយសឹមដកយកទៅចុះ។ បើមិនបានធ្វើផាតិកម្មទេ កាលបើកាន់យកទៅ គប្បីប្រើប្រាស់ក្នុងវត្តនោះប៉ុណ្ណោះ ក្នុងកាលដែលនឹងធ្វើដំណើរទៅទីដទៃ គប្បីទុកក្នុងអាវាសរបស់សង្ឃហើយសឹមទៅ។ បើភិក្ខុណាកាន់យកទៅដោយភ្លេចខ្លួន លុះទៅដល់ហើយ គប្បីផ្ញើត្រឡប់មកប្រគល់វិញ។ បើភិក្ខុនោះទៅប្រទេសដទៃ គប្បីទុកក្នុងអាវាសរបស់សង្ឃក្នុងវិហារដែលខ្លួនទៅដល់នោះចុះ។

Tiṇanti muñjaṃ pabbajañca ṭhapetvā avasesaṃ yaṃkiñci tiṇaṃ. Yattha pana tiṇaṃ natthi, tattha paṇṇehi chādenti; tasmā paṇṇampi tiṇeneva saṅgahitaṃ. Iti muñjādīsu yaṃkiñci muṭṭhippamāṇampi tiṇaṃ tālapaṇṇādīsu ca ekaṃ paṇṇampi saṅghassa dinnaṃ vā tatthajātakaṃ vā bahārāme saṅghassa tiṇavatthuto jātatiṇaṃ vā rakkhitagopitaṃ garubhaṇḍaṃ hoti, tampi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhagehamanussā gahetvā gacchantā na vāretabbā. Aṭṭhaṅgulappamāṇopi rittapotthako garubhaṇḍameva.

ពាក្យថា ស្មៅ នោះ បានแก่ ស្មៅណាមួយដែលសេសសល់ លើកលែងតែស្មៅមូញ្ជៈ និងស្មៅបព្វជៈចេញ។ ចំណែកឯក្នុងទីណាដែលគ្មានស្មៅ ក្នុងទីនោះ គេរមែងប្រក់ដោយស្លឹកឈើ ព្រោះហេតុនោះ សូម្បីតែស្លឹកឈើ ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកស្មៅនេះដែរ។ យ៉ាងនេះគឺ ស្មៅណាមួយក្នុងបណ្តៅស្មៅមូញ្ជៈជាដើម ទោះបីមានប្រមាណត្រឹមមួយក្តាប់ដៃក្តី និងស្លឹកឈើ សូម្បីតែមួយសន្លឹក ក្នុងបណ្តាស្លឹកត្នោតជាដើមក្តី ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងទីនោះក្តី ឬស្មៅដែលដុះក្នុងវាលស្មៅរបស់សង្ឃនៅខាងក្រៅអារាមក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ជាគរុភណ្ឌ។ ស្មៅ ឬស្លឹកឈើនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ពួកមនុស្សដែលផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ កាលបើពួកគេមកកាន់យកទៅ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។ សូម្បីតែស្លឹករឹតទទេ មានប្រវែងត្រឹម ៨ ធ្នាប់ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។

Mattikā pakatimattikā vā hotu pañcavaṇṇā vā sudhā vā sajjurasakaṅguṭṭhasilesādīsu vā yaṃkiñci, dullabhaṭṭhāne ānetvā vā dinnaṃ tatthajātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ tālaphalapakkamattaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Tampi saṅghakamme ca cetiyakamme ca niṭṭhite atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Hiṅguhiṅgulakaharitālamanosilañjanāni pana bhājanīyabhaṇḍāni.

ដីឥដ្ឋ ទោះជាដីឥដ្ឋធម្មតាក្តី ដីឥដ្ឋមានពណ៌ ៥ យ៉ាងក្តី ឬកំបោរបាយអក្តី ឬជ័រឈើណាមួយ ក្នុងបណ្តាជ័រល័ក្ត ជ័រឈើ ឬកាវជាដើមក្តី ដែលគេនាំយកមកពីកន្លែងដែលរកបានដោយកម្រហើយប្រគេនក្តី ដែលកើតក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក សូម្បីតែមានទំហំប៉ុនផ្លែត្នោតទុំ ជាគរុភណ្ឌ។ ដីឥដ្ឋ ឬជ័រឈើនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយសម្រេចរួចរាល់ហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ចំណែកឯ ជ័រហិង្គុ ជាតិហិង្គុល ល័ក្តថ្ម មនោសិលា និងថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ទាំងនេះជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។

Dārubhaṇḍe yo koci aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattopi dārubhaṇḍako dārudullabhaṭṭhāne saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito, ayaṃ garubhaṇḍaṃ hotīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana sabbampi dāruveḷucammapāsāṇādivikatiṃ dārubhaṇḍena saṅgaṇhitvā ‘‘tena kho pana samayena saṅghassa āsandiko uppanno hotī’’ti ito paṭṭhāya dārubhaṇḍavinicchayo vutto.

ក្នុងពួកគ្រឿងឈើ គ្រឿងឈើណាមួយ សូម្បីមានប្រមាណត្រឹមតែដងដែកចាក់ប្រវែង ៨ ធ្នាប់ ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលកើតឡើងក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ក្នុងទីដែលរកឈើបានដោយក្រ គ្រឿងឈើនេះ លោកពោលថាជាគរុភណ្ឌ ក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ ចំណែកក្នុងមហាអដ្ឋកថា លោកបានរួមបញ្ចូលគ្រឿងប្រែប្រួលផ្សេងៗ មានគ្រឿងឈើ គ្រឿងឫស្សី គ្រឿងស្បែក និងគ្រឿងថ្មជាដើមទាំងអស់ ទៅក្នុងពាក្យថា គ្រឿងឈើ ហើយបានពោលនូវការវិនិច្ឆ័យលើគ្រឿងឈើ ចាប់ផ្ដើមតាំងពីពាក្យនេះទៅថា «Tena kho pana samayena saṅghassa āsandiko uppanno hoti» (ក៏សម័យនោះឯង អាសន្ទិកៈកើតឡើងដល់សង្ឃ)។

Tatrāyaṃ atthuddhāro, āsandiko, sattaṅgo, bhaddapīṭhaṃ, pīṭhikā, eḷakapādakapīṭhaṃ, āmalakavaṭṭakapīṭhaṃ, phalakaṃ, kocchaṃ, palālapīṭhakanti imesu [Pg.83] tāva yaṃkiñci khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, saṅghassa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Palālapīṭhena cettha kadalipattādipīṭhānipi saṅgahitāni. Byagghacammaonaddhampi vāḷarūpaparikkhittaṃ, ratanaparisibbitaṃ, kocchakaṃ garubhaṇḍameva.

ក្នុងមហាអដ្ឋកថានោះ នេះជាសេចក្ដីសង្ខេប៖ ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ អាសន្ទិកៈ (គ្រែវែង), គ្រែមានអង្គ ៧, ភទ្ទបិដ្ឋៈ (តختیធ្វើដោយផ្តៅ), បីឋិកា (តختیតូចតម្រៀបដោយសំពត់), តختیមានជើងដូចជើងចៀម, តختیមូលមានជើងច្រើនដូចផ្លែកន្ទួតព្រៃ, ក្ដារ, អាសនៈធ្វើដោយស្មៅ ឬស្លឹកឈើ, តختیធ្វើដោយចំបើង របស់ណាមួយ ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងទីនេះ សូម្បីតختیដែលធ្វើដោយស្លឹកចេកជាដើម ក៏រួមបញ្ចូលដោយពាក្យថា តختیធ្វើដោយចំបើង នេះដែរ។ សូម្បីតែកម្រាល (ឬអាសនៈ) ដែលព័ទ្ធដោយស្បែកខ្លាធំ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបសត្វសាហាវ ដែលដេរភ្ជាប់ដោយរតនៈ ក៏ជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។

Vaṅkaphalakaṃ, dīghaphalakaṃ, cīvaradhovanaphalakaṃ, ghaṭṭanaphalakaṃ, ghaṭṭanamuggaro, dantakaṭṭhacchedanagaṇṭhikā, daṇḍamuggaro, ambaṇaṃ, rajanadoṇi, udakapaṭicchako, dārumayo vā dantamayo vā veḷumayo vā sapādakopi apādakopi samuggo, mañjūsā, pādagaṇhanakato atirekappamāṇo karaṇḍo, udakadoṇi, udakakaṭāhaṃ, uḷuṅko, kaṭacchu, pānīyasarāvaṃ, pānīyasaṅkhoti etesupi yaṃkiñci saṅghe dinnaṃ garubhaṇḍaṃ. Saṅkhathālakaṃ pana bhājanīyaṃ, tathā dārumayo udakatumbo.

សូម្បីក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ក្ដារកោង, ក្ដារវែង, ក្ដារសម្រាប់បោកចីវរ, ក្ដារសម្រាប់វាយចីវរ, អង្រែវាយចីវរ, កំណាត់ឈើសម្រាប់កាត់ឈើស្ទង់, អង្រែមានដង, ស្នូកទឹក, ស្នូកទឹកល័ក្ខ, ធុងទទួលទឹកពូតចីវរ, យីប (ប្រអប់) ដែលធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយភ្លុកក្ដី ធ្វើដោយឫស្សីក្ដី មានជើងក្ដី គ្មានជើងក្ដី, ហឹប, កោដ្ឋដែលមានប្រមាណហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ, ស្នូកទឹក, ខ្ទះទឹក, វែកដួសទឹក, ស្លាបព្រា, ថាសទឹកផឹក, សង្ខទឹកផឹក របស់ណាមួយដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ គឺជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯពែងសង្ខ គឺជាភាជនីយៈ, ថូទឹកធ្វើដោយឈើ ក៏ដូច្នោះដែរ។

Pādakathalikamaṇḍalaṃ dārumayaṃ vā hotu coḷapaṇṇādimayaṃ vā sabbaṃ garubhaṇḍaṃ. Ādhārako pattapidhānaṃ, tālavaṇṭaṃ, bījanī, caṅkoṭakaṃ, pacchi, yaṭṭhisammuñjanī muṭṭhisammuñjanīti etesupi yaṃkiñci khuddakaṃ vā mahantaṃ vā dāruveḷupaṇṇacammādīsu yena kenaci kataṃ garubhaṇḍameva.

វង់កម្រាលជូតជើង ទោះធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយសំពត់ ឬស្លឹកឈើជាដើមក្ដី ទាំងអស់នោះជាគរុភណ្ឌ។ សូម្បីក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ជើងបាត, គម្របបាត, ផ្លិតស្លឹករឹត, ផ្លិត, កញ្ជើផ្កា, កញ្ជើ, អំបោសមានដង, អំបោសក្តាប់ របស់ណាមួយ ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ដែលធ្វើដោយវត្ថុណាមួយ មានឈើ ឫស្សី ស្លឹកឈើ និងស្បែកជាដើម សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។

Thambhatulāsopānaphalakādīsu dārumayaṃ vā pāsāṇamayaṃ vā yaṃkiñci gehasambhārarūpaṃ, yo koci kaṭasārako, yaṃkiñci bhūmattharaṇaṃ, yaṃkiñci akappiyacammaṃ, sabbaṃ saṅghe dinnaṃ garubhaṇḍaṃ, bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakacammaṃ pana paccattharaṇagatikaṃ hoti, tampi garubhaṇḍameva. Kappiyacammāni bhājanīyāni. Kurundiyaṃ pana ‘‘sabbaṃ mañcappamāṇaṃ cammaṃ garubhaṇḍa’’nti vuttaṃ.

ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងមានសសរ ធ្នឹម ជណ្ដើរ និងក្ដារជាដើម គ្រឿងប្រដាប់ផ្ទះណាមួយ ទោះធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយថ្មក្ដី, កន្ទេលកក់ណាមួយ, កម្រាលសម្លាប់រៀបចំលើដីណាមួយ, ស្បែកមិនគួរគប្បីណាមួយ ទាំងអស់នោះ កាលបើគេប្រគេនដល់សង្ឃ គឺជាគរុភណ្ឌ, គួរធ្វើជាកម្រាលដីបាន។ ចំណែកឯស្បែកចៀម តែងរាប់បញ្ចូលក្នុងពួកកម្រាល សូម្បីស្បែកចៀមនោះ ក៏ជាគរុភណ្ឌដែរ។ ឯស្បែកដែលគួរគប្បីទាំងឡាយ គឺជាភាជនីយៈ។ ប៉ុន្តែក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី លោកពោលថា «ស្បែកទាំងអស់ដែលមានប្រមាណប៉ុនគ្រែ គឺជាគរុភណ្ឌ»។

Udukkhalaṃ, musalaṃ, suppaṃ, nisadaṃ, nisadapoto, pāsāṇadoṇi, pāsāṇakaṭāhaṃ, turivemabhastādi sabbaṃ pesakārādibhaṇḍaṃ, sabbaṃ kasibhaṇḍaṃ, sabbaṃ cakkayuttakayānaṃ garubhaṇḍameva. Mañcapādo, mañcaaṭanī, pīṭhapādo, pīṭhaaṭanī, vāsipharasuādīnaṃ daṇḍāti etesu yaṃkiñci vippakatatacchanakammaṃ aniṭṭhitameva bhājanīyaṃ, tacchitamaṭṭhaṃ pana garubhaṇḍaṃ hoti. Anuññātavāsiyā pana daṇḍo chattamuṭṭhipaṇṇaṃ kattarayaṭṭhi upāhanā araṇisahitaṃ dhammakaraṇo pādagaṇhanakato anatirittaṃ āmalakatumbaṃ āmalakaghaṭo lābukatumbaṃ lābughaṭo visāṇakatumbanti sabbametaṃ bhājanīyaṃ, tato mahantataraṃ garubhaṇḍaṃ.

ត្បាល់បុក, អង្រែ, ចង្អេរ, ថ្មរមៀល, កូនថ្មសម្រាប់កិន, ស្នូកថ្ម, ខ្ទះថ្ម, គ្រឿងត្បាញទាំងអស់មានត្រល់និងថង់ស្បែកជាដើម, គ្រឿងប្រដាប់ធ្វើស្រែទាំងអស់, យានមានកង់ទាំងអស់ សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។ ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ជើងគ្រែ, មេគ្រែ, ជើងតختی, មេតختی, ដងនៃកាំបិតនិងពូថៅជាដើម របស់ណាមួយដែលការចាំងឈូសនៅមិនទាន់រួចរាល់ គឺមិនទាន់សម្រេចនៅឡើយ គឺជាភាជនីយៈ, ចំណែករបស់ដែលចាំងឈូសរលីករលោងហើយ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ម៉្យាងទៀត ដងនៃកាំបិតតូចដែលទ្រង់អនុញ្ញាតហើយ, ស្លឹកឆត្រ, ដំបងច្រត់, ស្បែកជើង, ឈើពាត់ភ្លើង, ធម្មក្រង, ដបទឹកផ្លែកន្ទួតព្រៃដែលមានប្រមាណមិនហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ, ក្អមផ្លែកន្ទួតព្រៃ, ឃ្លោកទឹក, ក្អមឃ្លោក, ដបទឹកធ្វើដោយស្នែងសត្វ របស់ទាំងអស់នេះ គឺជាភាជនីយៈ, របស់ដែលធំជាងនោះទៅ គឺជាគរុភណ្ឌ។

Hatthidanto [Pg.84] vā yaṃkiñci visāṇaṃ vā atacchitaṃ yathājātameva bhājanīyaṃ, tehi katamañcapādādīsu purimasadisoyeva vinicchayo. Tacchitaniṭṭhitopi hiṅgukaraṇḍako añjanakaraṇḍako gaṇṭhikā vidho añjanī añjanisalākā udakapuñchanīti idaṃ sabbaṃ bhājanīyameva.

ភ្លុកដំរីក្ដី ស្នែងសត្វណាមួយក្ដី ដែលមិនទាន់បានចាំងឈូស នៅជាសភាពដើមឡើយ គឺជាភាជនីយៈ, ឯការវិនិច្ឆ័យក្នុងគ្រឿងមានជើងគ្រែជាដើមដែលធ្វើដោយភ្លុក និងស្នែងទាំងនោះ គប្បីជ្រាបថា ដូចគ្នានឹងការវិនិច្ឆ័យមុននោះដែរ។ សូម្បីរបស់ដែលចាំងឈូសរួចរាល់ហើយ គឺ ដបដាក់ជ័រមហាគិង, ដបដាក់ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, គន្លឹះ, ខ្សែចង, ដបថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, ទូរលាយថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, សំពត់ជូតទឹក របស់ទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែជាភាជនីយៈពិតប្រាកដ។

Mattikābhaṇḍe sabbaṃ manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ ghaṭapiṭharādikulālabhājanaṃ pattakaṭāhaṃ aṅgārakaṭāhaṃ dhūmadānakaṃ dīparukkhako dīpakapallikā cayaniṭṭhakā chadaniṭṭhakā thūpikāti saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ, pādagaṇhanakato anatirittappamāṇo pana ghaṭako pattaṃ thālakaṃ kañcanako kuṇḍikāti idamettha bhājanīyabhaṇḍaṃ. Yathā ca mattikābhaṇḍe; evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatīti ayamettha anupubbikathā.

ក្នុងពួកគ្រឿងដី គ្រឿងប្រើប្រាស់របស់មនុស្សទាំងអស់ មានភាជន៍របស់ជាងឆ្នាំង មានក្អម និងឆ្នាំងជាដើម, ជើងបាតដី, ជើងក្រាន, ឧបករណ៍បង្ហុយផ្សែង, ជើងចង្កៀង, ចានចង្កៀង, ឥដ្ឋសម្រាប់រៀបជញ្ជាំង, ក្បឿងសម្រាប់ប្រក់, កំពូល ទាំងអស់នេះ ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃទៅ គឺជាគរុភណ្ឌ, ចំណែកឯរបស់ដែលមានប្រមាណមិនហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ គឺ ក្អមតូច, ចាន, ពែង, ផ្តិលទឹក, កំសៀវទឹក របស់ទាំងនេះក្នុងទីនេះ គឺជាភាជនីយភណ្ឌ។ មួយវិញទៀត ដូចជាកំសៀវទឹកក្នុងពួកគ្រឿងដីយ៉ាងណា កំសៀវទឹកក្នុងពួកគ្រឿងលោហៈ ក៏រាប់ចូលក្នុងចំណែកភាជនីយៈយ៉ាងនោះដែរ នេះជាលំដាប់ពាក្យក្នុងទីនេះ។

Avissajjiyavatthukathā niṭṭhitā.

ចប់ អាវិស្សជ្ជិយវត្ថុកថា។

Navakammadānakathā

នវកម្មទានកថា

323. Bhaṇḍikāṭṭhapanamattenāti dvārabāhānaṃ upari kapotabhaṇḍikayojanamattena. Paribhaṇḍakaraṇamattenāti gomayaparibhaṇḍakasāvaparibhaṇḍakaraṇamattena. Dhūmakālikanti idaṃ yāvassa citakadhūmo na paññāyati, tāva ayaṃ vihāro etassevāti evaṃ dhūmakāle apaloketvā katapariyositaṃ vihāraṃ denti. Vippakatanti ettha vippakato nāma yāva gopānasiyo na ārohanti. Gopānasīsu pana āruḷhāsu bahukato nāma hoti, tasmā tato paṭṭhāya na dātabbo, kiñcideva samādapetvā kāressati. Khuddake vihāre kammaṃ oloketvā chappañcavassikanti kammaṃ oloketvā catuhatthavihāre catuvassikaṃ, pañcahatthe pañcavassikaṃ, chahatthe chavassikaṃ dātabbaṃ. Aḍḍhayogo pana yasmā sattaṭṭhahattho hoti, tasmā ettha ‘‘sattaṭṭhavassika’’nti vuttaṃ. Sace pana so navahattho hoti navavassikampi dātabbaṃ. Mahallake pana dasahatthe ekādasahatthe vihāre vā pāsāde vā dasavassikaṃ vā ekādasavassikaṃ vā dātabbaṃ. Dvādasahatthe pana tato adhike vā lohapāsādasadisepi dvādasavassikameva dātabbaṃ, na tato uttari.

៣២៣. ពាក្យថា «Bhaṇḍikāṭṭhapanamattena» (ត្រឹមតែការតម្កល់ទុកនូវគ្រឿងប្រដាប់) គឺ ត្រឹមតែការភ្ជាប់នូវគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់លលកទុំនៅខាងលើសសរទ្វារ។ ពាក្យថា «Paribhaṇḍakaraṇamattena» (ត្រឹមតែការធ្វើបរិភណ្ឌ) គឺ ត្រឹមតែការលាបបរិភណ្ឌដោយលាមកគោ ឬការលាបបរិភណ្ឌដោយទឹកអម្ពរ។ ពាក្យថា «Dhūmakālikanti» (មានផ្សែងជាកំណត់) គឺ វិហារនេះជាភារៈរបស់ភិក្ខុនោះដរាបណាផ្សែងនៃជើងក្អុបរបស់លោកមិនទាន់ប្រាកដឡើង លោកតែងប្រគល់វិហារដែលធ្វើរួចរាល់ហើយ ដោយការសុំអនុញ្ញាតក្នុងពេលមានផ្សែងយ៉ាងនេះ។ ក្នុងពាក្យថា «Vippakatanti» នេះ វិហារដែលហៅថា មិនទាន់រួចរាល់ គឺដរាបណាបង្កង់ទាំងឡាយមិនទាន់ឡើង។ ប៉ុន្តែ កាលបើបង្កង់ទាំងឡាយឡើងរួចហើយ ឈ្មោះថា វិហារដែលធ្វើបានច្រើនហើយ ព្រោះហេតុនោះ ចាប់តាំងពីពេលនោះទៅ មិនគួរប្រគល់ឡើយ ម្ចាស់វិហារនឹងណែនាំភិក្ខុណាមួយឲ្យធ្វើឲ្យសម្រេចដោយខ្លួនឯង។ ក្នុងវិហារតូច លោកពិនិត្យមើលការងារហើយ ពោលថា «chappañcavassikaṃ» (មានប្រមាណ ៥ ឬ ៦ ឆ្នាំ) គឺ ពិនិត្យមើលការងារហើយ ក្នុងវិហារទំហំ ៤ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៤ ឆ្នាំ, ក្នុងវិហារទំហំ ៥ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៥ ឆ្នាំ, ក្នុងវិហារទំហំ ៦ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៦ ឆ្នាំ។ ចំណែកឯអឌ្ឍយោគ ព្រោះតែមានទំហំ ៧ ឬ ៨ ហត្ថ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងអឌ្ឍយោគនេះ លោកទើបពោលថា «sattaṭṭhavassikaṃ» (មានប្រមាណ ៧ ឬ ៨ ឆ្នាំ)។ បើប្រសិនជាអឌ្ឍយោគនោះមានទំហំ ៩ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៩ ឆ្នាំក៏បាន។ ចំណែកក្នុងវិហារធំ ឬប្រាសាទដែលមានទំហំ ១០ ហត្ថ ឬ ១១ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ១០ ឆ្នាំ ឬ ១១ ឆ្នាំ។ ចំណែកក្នុងវិហារទំហំ ១២ ហត្ថ ឬធំជាងនោះទៅ សូម្បីក្នុងវិហារដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងលោហប្រាសាទ គប្បីប្រគល់នវកម្មត្រឹមតែ ១២ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មិនគួរប្រគល់ឲ្យហួសពីនោះឡើយ។

Navakammiko [Pg.85] bhikkhu antovasse taṃ āvāsaṃ labhati, utukāle paṭibāhituṃ na labhati. Sace so āvāso jīrati, āvāsasāmikassa vā tassa vaṃse uppannassa vā kassaci kathetabbaṃ – ‘‘āvāso te nassati, jaggatha etaṃ āvāsa’’nti. Sace so na sakkoti, bhikkhūhi ñātī vā upaṭṭhāke vā samādapetvā jaggitabbo. Sace tepi na sakkonti, saṅghikena paccayena jaggitabbo. Tasmimpi asati ekaṃ āvāsaṃ vissajjetvā avasesā jaggitabbā. Bahū vissajjetvā ekaṃ saṇṭhāpetumpi vaṭṭatiyeva.

ភិក្ខុអ្នកធ្វើនវកម្ម តែងបាននូវអាវាសនោះក្នុងរវាងវស្សា ក្នុងឧតុសម័យមិនអាចហាមឃាត់បានឡើយ។ បើប្រសិនជាអាវាសនោះទ្រុឌទ្រោមទៅ គប្បីប្រាប់ដល់ម្ចាស់អាវាស ឬជនណាម្នាក់ដែលកើតក្នុងត្រកូលរបស់ម្ចាស់អាវាសនោះថា «អាវាសរបស់អ្នកកំពុងតែវិនាសហើយ សូមអ្នកទាំងឡាយថែរក្សាអាវាសនេះចុះ»។ បើប្រសិនជាម្ចាស់អាវាសនោះមិនអាចថែរក្សាបានទេ ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីណែនាំពួកញាតិ ឬឧបដ្ឋាកទាំងឡាយឲ្យជួយថែរក្សា។ បើទោះជាពួកញាតិ ឬឧបដ្ឋាកទាំងនោះមិនអាចថែរក្សាបានទៀត គប្បីថែរក្សាដោយបច្ច័យរបស់សង្ឃ។ កាលបើបច្ច័យរបស់សង្ឃនោះមិនមានទេ គប្បីលះបង់អាវាសមួយ ហើយថែរក្សាអាវាសដែលនៅសល់ទាំងឡាយ។ សូម្បីការលះបង់អាវាសច្រើន ដើម្បីរក្សាទុកអាវាសតែមួយឲ្យគង់វង្ស ក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។

Dubbhikkhe bhikkhūsu pakkantesu sabbe āvāsā nassanti, tasmā ekaṃ vā dve vā tayo vā āvāse vissajjetvā tato yāgubhattacīvarādīni paribhuñjantehi sesāvāsā jaggitabbāyeva. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ ‘‘saṅghike paccaye asati eko bhikkhu ‘tuyhaṃ ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ gahetvā jaggāhī’ti vattabbo. Sace bahutaraṃ icchati, tibhāgaṃ vā upaḍḍhabhāgaṃ vā datvāpi jaggāpetabbaṃ. Atha ‘thambhamattamevettha avasiṭṭhaṃ, bahukammaṃ kātabba’nti na icchati, ‘tuyhaṃ puggalikameva katvā jagga; evampi hi saṅghassa bhaṇḍakaṭṭhapanaṭṭhānaṃ navakānañca vasanaṭṭhānaṃ labhissatī’ti jaggāpetabbo. Evaṃ jaggito pana tasmiṃ jīvante puggaliko hoti, mate saṅghikoyeva. Sace saddhivihārikānaṃ dātukāmo hoti, kammaṃ oloketvā tibhāgaṃ vā upaḍḍhaṃ vā puggalikaṃ katvā jaggāpetabbo. Evañhi saddhivihārikānaṃ dātuṃ labhati. Evaṃ jagganake pana asati ‘ekaṃ āvāsaṃ vissajjetvā’tiādinā nayena jaggāpetabbo’’ti.

ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយចៀសចេញទៅ អាវាសទាំងអស់តែងតែវិនាស ព្រោះហេតុនោះ គប្បីលះបង់អាវាស ១ ឬ ២ ឬ ៣ ហើយ នាំយកគ្រឿងមានយាគូ ភត្ត និងចីវរជាដើមដែលកើតពីអាវាសទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ ហើយថែរក្សាអាវាសដែលនៅសល់ទាំងឡាយ។ ប៉ុន្តែក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី លោកពោលថា «កាលបើបច្ច័យរបស់សង្ឃមិនមានទេ គប្បីប្រាប់ភិក្ខុមួយរូបថា “ចូរលោកកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយនេះ ហើយថែរក្សាចុះ”។ បើប្រសិនជាលោកប្រាថ្នាច្រើនជាងនោះ សូម្បីការប្រគល់ចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ ឬចំណែកពាក់កណ្ដាលឲ្យ ហើយឲ្យលោកថែរក្សាក៏គួរ។ មួយវិញទៀត បើលោកមិនប្រាថ្នាដោយគិតថា “ក្នុងទីនេះសល់ត្រឹមតែសសរប៉ុណ្ណោះ ការងារដែលត្រូវធ្វើមានច្រើនណាស់” ទេ គប្បីប្រាប់លោកថា “ចូរលោកធ្វើជាបុគ្គលិកៈរបស់លោកចុះ ហើយថែរក្សាទៅ ព្រោះថា ទោះបីធ្វើប្រកាសយ៉ាងនេះ ក៏សង្ឃនៅតែបានកន្លែងសម្រាប់តម្កល់ទុកនូវគ្រឿងប្រដាប់ និងបានកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់ភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយដែរ” ហើយឲ្យលោកថែរក្សាចុះ។ វិហារដែលថែរក្សាយ៉ាងនេះ កាលបើភិក្ខុនោះនៅរស់ តែងជារបស់បុគ្គលិកៈ លុះលោកអនិច្ចធម្មទៅ តែងជារបស់សង្ឃដដែល។ បើប្រសិនជាភិក្ខុនោះប្រាថ្នានឹងប្រគល់ឲ្យដល់ពួកសទ្ធិវិហារិករបស់ខ្លួន គប្បីពិនិត្យមើលការងារ ហើយធ្វើចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ ឬចំណែកពាក់កណ្ដាលឲ្យជាបុគ្គលិកៈ ហើយឲ្យថែរក្សាចុះ។ ព្រោះថា ធ្វើប្រកាសយ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះទើបអាចប្រគល់ឲ្យដល់ពួកសទ្ធិវិហារិកបាន។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកថែរក្សាយ៉ាងនេះមិនមានទេ គប្បីឲ្យថែរក្សាដោយវិធីមានពាក្យថា “លះបង់អាវាសមួយ” ជាដើម»។

Idampi ca aññaṃ tattheva vuttaṃ – dve bhikkhū saṅghikaṃ bhūmiṃ gahetvā sodhetvā saṅghikaṃ senāsanaṃ karonti. Yena sā bhūmi paṭhamaṃ gahitā, so sāmī. Ubhopi puggalikaṃ karonti, soyeva sāmī. So saṅghikaṃ karoti, itaro puggalikaṃ karoti, aññaṃ ce bahuṃ senāsanaṭṭhānaṃ atthi, puggalikaṃ karontopi na vāretabbo. Aññasmiṃ pana tādise paṭirūpe ṭhāne asati taṃ paṭibāhitvā saṅghikaṃ karonteneva kātabbaṃ. Yaṃ pana tassa tattha vayakammaṃ kataṃ, taṃ dātabbaṃ. Sace pana katāvāse vā āvāsakaraṇaṭṭhāne vā chāyūpagaphalūpagarukkhā honti, apaloketvā [Pg.86] hāretabbā. Puggalikā ce honti, sāmikā āpucchitabbā; no ce denti, yāvatatiyaṃ āpucchitvā ‘‘rukkhaagghanakamūlaṃ dassāmā’’ti hāretabbā.

ម៉្យាងទៀត សេចក្ដីនេះដទៃទៀត លោកក៏បានពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធីនោះដែរថា៖ ភិក្ខុ ២ រូប កាន់យកដីជារបស់សង្ឃ ហើយជម្រះកាប់ឆ្ការ រួចធ្វើសេនាសនៈជារបស់សង្ឃ។ ភិក្ខុណាដែលកាន់យកដីនោះមុនគេ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាម្ចាស់។ បើទោះជាភិក្ខុទាំងពីររូបធ្វើជាបុគ្គលិកៈ ក៏ភិក្ខុដដែលនោះឯងជាម្ចាស់។ បើភិក្ខុនោះធ្វើជារបស់សង្ឃ ឯភិក្ខុម្ខាងទៀតធ្វើជាបុគ្គលិកៈ បើប្រសិនជាមានកន្លែងសម្រាប់ធ្វើសេនាសនៈដទៃទៀតជាច្រើន ភិក្ខុដែលធ្វើជាបុគ្គលិកៈនោះ ក៏មិនគួរហាមឃាត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើទីកន្លែងដ៏សមគួរប្រហាក់ប្រហែលគ្នានោះមិនមានទេ គប្បីហាមឃាត់ភិក្ខុនោះ ហើយភិក្ខុដែលធ្វើជារបស់សង្ឃនោះឯង គប្បីធ្វើចុះ។ ចំណែកឯការចំណាយណាមួយដែលភិក្ខុនោះបានធ្វើក្នុងទីនោះ គប្បីប្រគល់ការចំណាយនោះឲ្យដល់លោកវិញ។ បើប្រសិនជាមានដើមឈើឲ្យម្លប់ ឬដើមឈើឲ្យផល នៅក្នុងអាវាសដែលធ្វើរួចហើយក្តី ឬក្នុងទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើអាវាសក្តី គប្បីសុំការអនុញ្ញាតហើយកាប់ឆ្ការចេញ$.$ បើដើមឈើទាំងនោះជារបស់បុគ្គលិកៈ គប្បីសួរនាំម្ចាស់ដើមឈើទាំងឡាយ បើគេមិនព្រមប្រគល់ឲ្យទេ គប្បីសួរនាំរហូតដល់គម្រប់ ៣ ដង ដោយពោលថា «យើងនឹងប្រគល់តម្លៃដើមឈើតាមសមគួរឲ្យ» ហើយកាប់ឆ្ការចេញចុះ។

Yo pana saṅghikavallimattampi aggahetvā āharimena upakaraṇena saṅghikāya bhūmiyā puggalikavihāraṃ kāreti, upaḍḍhaṃ saṅghikaṃ hoti; upaḍḍhaṃ puggalikaṃ. Pāsādo ce hoti, heṭṭhāpāsādo saṅghiko; upari puggaliko. Sace so heṭṭhāpāsādaṃ icchati, tassa hoti. Atha heṭṭhā ca upari ca icchati, ubhayattha upaḍḍhaṃ labhati. Dve senāsanāni kāreti – ekaṃ saṅghikaṃ, ekaṃ puggalikaṃ. Sace vihāre uṭṭhitena dabbasambhārena kāreti, tatiyabhāgaṃ labhati. Sace akataṭṭhāne cayaṃ vā pamukhaṃ vā karoti, bahikuṭṭe upaḍḍhaṃ saṅghassa, upaḍḍhaṃ tassa. Atha mahantaṃ visamaṃ pūretvā apade padaṃ dassetvā kataṃ hoti, anissaro tattha saṅgho.

ចំណែកឯភិក្ខុណា មិនបានកាន់យកសូម្បីតែវល្លិជារបស់សង្ឃបន្តិចបន្តួចឡើយ ដោយនាំយកគ្រឿងឧបករណ៍របស់ខ្លួនមក ហើយសាងសង់វិហារជាបុគ្គលិកៈលើដីជារបស់សង្ឃ វិហារពាក់កណ្ដាលតែងជារបស់សង្ឃ ពាក់កណ្ដាលទៀតជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើប្រសិនជាប្រាសាទ ជាន់ក្រោមជារបស់សង្ឃ ជាន់លើជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាជាន់ក្រោម ជាន់ក្រោមនោះក៏ជារបស់លោក។ មួយវិញទៀត បើលោកប្រាថ្នាទាំងជាន់ក្រោមទាំងជាន់លើ លោកតែងបានចំណែកពាក់កណ្ដាលក្នុងជាន់ទាំងពីរ។ បើលោកសាងសង់សេនាសនៈ ២ ខ្នង ខ្នងមួយជារបស់សង្ឃ ខ្នងមួយទៀតជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើលោកសាងសង់ដោយគ្រឿងឈើដែលកើតឡើងក្នុងវិហារ លោកតែងបានចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ។ បើលោកធ្វើនូវរបងជញ្ជាំងក្តី ឬដំបូលហាយក្តី ក្នុងទីដែលមិនទាន់បានធ្វើ ក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅ ចំណែកពាក់កណ្ដាលជារបស់សង្ឃ ពាក់កណ្ដាលទៀតជារបស់លោក។ មួយវិញទៀត បើលោកចាក់ដីបំពេញទីកន្លែងដ៏ធំដែលមិនស្មើគ្នា ហើយធ្វើឲ្យមានផ្លូវដើរក្នុងទីដែលមិនធ្លាប់មានផ្លូវដើរពីមុនមក សង្ឃមិនមានអំណាចចាត់ចែងក្នុងវិហារនោះឡើយ។

Ekaṃ varaseyyanti ettha navakammadānaṭṭhāne vā vassaggena pattaṭṭhāne vā yaṃ icchati, taṃ ekaṃ varaseyyaṃ anujānāmīti attho.

ពាក្យថា «Ekaṃ varaseyyaṃ» (នូវទីដេកដ៏ប្រសើរមួយ) ក្នុងទីនេះ គឺក្នុងទីដែលគេប្រគល់នវកម្មក្តី ឬក្នុងទីដែលលោកបានទទួលតាមលំដាប់វស្សាក្តី សេចក្ដីថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតនូវទីដេកដ៏ប្រសើរមួយដែលភិក្ខុនោះប្រាថ្នាចង់បាន។

Pariyosite pakkamati tassevetanti puna āgantvā vasantassa antovassaṃ tasseva taṃ; anāgacchantassa pana saddhivihārikādayo gahetuṃ na labhanti.

ពាក្យថា «Pariyosite pakkamati tassevetanti» មានសេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុនោះត្រឡប់មកវិញ ហើយនៅក្នុងវស្សា វិហារនោះក៏ជារបស់ភិក្ខុ (អ្នកធ្វើនវកម្ម) នោះឯង។ តែបើភិក្ខុនោះមិនត្រឡប់មកវិញទេ ពួកសទ្ធិវិហារិកជាដើម មិនអាចកាន់យកបានឡើយ។

Navakammadānakathā niṭṭhitā.

ជំពូកស្តីពីការប្រគល់ការងារនវកម្ម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Aññatrapaṭibhogapaṭikkhepādikathā

ជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃជាដើម

324. Nātiharantīti aññatra haritvā na paribhuñjanti. Guttatthāyāti yaṃ tattha mañcapīṭhādi, tassa guttatthāya, taṃ aññatra harituṃ anujānāmīti attho. Tasmā taṃ aññatra haritvā saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ sunaṭṭhaṃ, jiṇṇaṃ sujiṇṇaṃ. Sace arogaṃ tasmiṃ vihāre paṭisaṅkhate puna pākatikaṃ kātabbaṃ. Puggalikaparibhogena paribhuñjato naṭṭhaṃ vā jiṇṇaṃ vā gīvā hoti, tasmiṃ paṭisaṅkhate dātabbameva. Sace tato gopānasiādīni gahetvā aññasmiṃ saṅghikāvāse yojenti, suyojitāni. Puggalikāvāse yojentehi pana mūlaṃ vā dātabbaṃ, paṭipākatikaṃ vā kātabbaṃ chaḍḍitavihārato mañcapīṭhādīni theyyacittena gaṇhanto uddhāreyeva bhaṇḍagghena kāretabbo. Puna āvāsikakāle dassāmīti gahetvā saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ sunaṭṭhaṃ, jiṇṇaṃ sujiṇṇaṃ. Arogañce pākatikaṃ kātabbaṃ[Pg.87]. Puggalikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ gīvā hoti. Tato dvāravātapānādīni saṅghikāvāse vā puggalikāvāse vā yojitāni paṭidātabbāniyeva.

៣២៤. ពាក្យថា «Nātiharantī» គឺមិនត្រូវនាំយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃឡើយ។ ពាក្យថា «Guttatthāya» មានន័យថា គ្រឿងសេនាសនៈមានគ្រែ និងតាំងជាដើមណាដែលមាននៅក្នុងវិហារដែលបាក់បែកនោះ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យនាំយកគ្រឿងសេនាសនៈនោះទៅកាន់ទីដទៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការថែរក្សាការពារ។ ហេតុនោះ កាលបើភិក្ខុនាំយកគ្រឿងសេនាសនៈនោះទៅកាន់ទីដទៃ ហើយប្រើប្រាស់ជាសង្ឃិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ក៏ឈ្មោះថាបាត់បង់ទៅដោយល្អ បើទ្រុឌទ្រោម ក៏ឈ្មោះថាទ្រុឌទ្រោមទៅដោយល្អ។ ប្រសិនបើគ្រឿងសេនាសនៈនោះមិនទាន់ខូចខាតទេ កាលបើវិហារនោះត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ត្រូវនាំយកមកទុកកន្លែងដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុដែលប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ក្តី ទ្រុឌទ្រោមក្តី ត្រូវសងវិញ កាលបើវិហារនោះត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ត្រូវតែប្រគល់សងវិញជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើភិក្ខុកាន់យកបង្កង់ជាដើមពីវិហារនោះ ទៅផ្សំផ្គុំក្នុងសង្ឃិកាវាសដទៃ ឈ្មោះថាផ្សំផ្គុំដោយល្អហើយ។ ប៉ុន្តែ បើផ្សំផ្គុំក្នុងបុគ្គលិកាវាស ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវសងជាតម្លៃ ឬធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ភិក្ខុណាមានចិត្តលួច កាន់យកគ្រែ និងតាំងជាដើមពីវិហារដែលគេបោះបង់ចោល ត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសងតាមតម្លៃភណ្ឌៈក្នុងខណៈដែលលើកឡើងនោះឯង។ ភិក្ខុណាដែលកាន់យកដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងប្រគល់សងវិញក្នុងពេលដែលមានភិក្ខុជាអាវាសិកៈមកដល់» ហើយប្រើប្រាស់ជាសង្ឃិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ក៏ឈ្មោះថាបាត់បង់ទៅដោយល្អ បើទ្រុឌទ្រោម ក៏ឈ្មោះថាទ្រុឌទ្រោមទៅដោយល្អ។ ប្រសិនបើមិនទាន់ខូចខាតទេ ត្រូវធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុដែលប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ត្រូវសងវិញ។ ម្យ៉ាងទៀត ទ្វារ និងបង្អួចជាដើមដែលនាំយកពីវិហារនោះ ទៅផ្សំផ្គុំក្នុងសង្ឃិកាវាសក្តី ក្នុងបុគ្គលិកាវាសក្តី ត្រូវតែប្រគល់សងវិញជាដាច់ខាត។

Phātikammatthāyāti vaḍḍhikammatthāya. Phātikammañcettha samakaṃ vā atirekaṃ vā agghanakaṃ mañcapīṭhādisenāsanameva vaṭṭati.

ពាក្យថា «Phātikammatthāya» គឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការចម្រើនឡើង។ ក្នុងការដោះដូរដើម្បីការចម្រើនឡើងនេះ គួរតែដោះដូរជាមួយនឹងសេនាសនៈមានគ្រែ និងតាំងជាដើម ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា ឬមានតម្លៃលើសជាង។

Cakkalikanti kambalādīhi veṭhetvā katacakkalikaṃ. Allehi pādehīti yehi akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi pādehi paribhaṇḍakatabhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ. Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭati. Pādapuñchaniṃ pana allapādehipi akkamituṃ vaṭṭatiyeva. Saupāhanena dhotapādehi akkamitabbaṭṭhāneyeva na vaṭṭati.

ពាក្យថា «Cakkalika» គឺកម្រាលរាងមូលដែលធ្វើឡើងដោយការរុំព័ទ្ធដោយសំពត់កម្ពលជាដើម។ ពាក្យថា «Allehi pādehi» គឺជើងទាំងឡាយណាដែលកាលបើជាន់ទៅលើទីកន្លែងណាមួយហើយ ទឹកក៏ប្រាកដឡើង ភិក្ខុមិនត្រូវជាន់លើដីដែលលាបលនដោយលាមកគោជាដើម ឬលើសេនាសនៈ ដោយជើងមានសភាពបែបនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើប្រាកដត្រឹមតែភាពសើមនៃទឹក មិនមែនជាទឹកទេ នោះទើបគួរជាន់បាន។ ចំណែកឯក្រណាត់ជូតជើង ភិក្ខុទោះបីជាមានជើងសើម ក៏អាចជាន់បានដែរ។ ភិក្ខុដែលពាក់ស្បែកជើង មិនគួរជាន់លើទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយនោះឡើយ។

Coḷakena paliveṭhetunti sudhābhūmiyaṃ vā paribhaṇḍabhūmiyaṃ vā sace taṭṭikā vā kaṭasārako vā natthi, coḷakena pādā veṭhetabbā, tasmiṃ asati paṇṇampi attharituṃ vaṭṭati. Kiñci anattharitvā ṭhapentassa pana dukkaṭaṃ. Yadi pana tattha nevāsikā anatthatāyapi bhūmiyā ṭhapenti, adhotapādehipi vaḷañjenti, tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭati.

ពាក្យថា «Coḷakena paliveṭhetuṃ» មានសេចក្តីថា លើដីដែលបូកកំបោរក្តី លើដីដែលលាបលនដោយលាមកគោជាដើមក្តី ប្រសិនបើគ្មានកន្ទេលស្លឹកត្នោត ឬកន្ទេលផ្ដៅទេ ត្រូវរុំជើងទាំងឡាយដោយសំពត់សៅហ្មង បើគ្មានសំពត់នោះទេ សូម្បីតែស្លឹកឈើក៏គួរក្រាលបានដែរ។ ចំណែកភិក្ខុដែលដាក់ចុះដោយមិនបានក្រាលអ្វីសោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពួកភិក្ខុជាអាវាសិកៈក្នុងទីនោះ តែងដាក់ចុះលើដីដែលមិនបានក្រាលក្តី ប្រើប្រាស់ដោយជើងដែលមិនទាន់បានលាងក្តី ភិក្ខុដទៃក៏គួរប្រើប្រាស់តាមរបៀបនោះបានដែរ។

Na bhikkhave parikammakatā bhittīti setabhitti vā cittakammakatā vā. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā kenaci vā appaṭicchādetvā apassayituṃ na labbhatiyeva.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវផ្អែកនឹងជញ្ជាំងដែលធ្វើកម្មវិធី (លាបពណ៌)» គឺជញ្ជាំងសក្តី ជញ្ជាំងដែលមានគំនូរផ្សេងៗក្តី។ មិនត្រឹមតែជញ្ជាំងប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែទ្វារ បង្អួច ក្តារផ្អែក សសរថ្ម ឬសសរឈើ ក៏ភិក្ខុមិនត្រូវផ្អែកដោយមិនបានបិទបាំងដោយចីវរ ឬដោយវត្ថុណាមួយឡើយ។

Dhotapādakāti dhotapādakā hutvā dhotehi pādehi akkamitabbaṭṭhāne nipajjituṃ kukkuccāyanti. ‘‘Dhotapādake’’tipi pāṭho. Dhotehi pādehi akkamitabbaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ. Paccattharitvāti paribhaṇḍakataṃ bhūmiṃ vā bhūmattharaṇasenāsanaṃ vā saṅghikamañcapīṭhaṃ vā attano santakena paccattharaṇena paccattharitvāva nipajjitabbaṃ. Sace niddāyatopi paccattharaṇe saṅkuṭite koci sarīrāvayavo mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā phusati, āpattiyeva. Lomesu pana lomagaṇanāya āpattiyeva. Paribhogasīsena apassayantassāpi eseva nayo. Hatthatalapādatalehi pana phusituṃ vā akkamituṃ vā vaṭṭati. Mañcapīṭhaṃ nīharantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.

ពាក្យថា «Dhotapādakā» គឺភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកមានជើងលាងស្អាតហើយ តែងមានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងការដេកលើទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ មានបាឋៈថា «Dhotapādake» ដូច្នេះក៏មាន។ ពាក្យនេះជាឈ្មោះនៃទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ ពាក្យថា «Paccattharitvā» គឺភិក្ខុត្រូវក្រាលដីដែលលាបលនហើយក្តី សេនាសនៈដែលជាកម្រាលដីក្តី គ្រែនិងតាំងរបស់សង្ឃក្តី ដោយកម្រាលជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួន រួចហើយទើបគួរដេក។ ប្រសិនបើភិក្ខុទោះបីកំពុងដេកលក់ ហើយកម្រាលនោះរួញចូលគ្នា នាំឲ្យអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយទៅប៉ះនឹងគ្រែក្តី តាំងក្តី ត្រូវអាបត្តិទុក្កដតែម្តង។ ចំណែកឯរោមទាំងឡាយ បើប៉ះពាល់ ត្រូវអាបត្តិទៅតាមចំនួនសរសៃរោម។ ទោះបីជាភិក្ខុផ្អែកដោយបំណងប្រើប្រាស់ ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែ ការប៉ះពាល់ ឬការជាន់ដោយបាតដៃ និងបាតជើង គឺគួរធ្វើបាន។ បើភិក្ខុកំពុងនាំយកគ្រែ ឬតាំងចេញទៅ ហើយប៉ះពាល់នឹងរាងកាយ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

Aññatraparibhogapaṭikkhepādikathā niṭṭhitā.

ជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Saṅghabhattādianujānanakathā

ជំពូកស្តីពីការអនុញ្ញាតសង្ឃភត្តជាដើម

325. Na [Pg.88] sakkonti saṅghabhattaṃ kātunti sakalassa saṅghassa bhattaṃ kātuṃ na sakkonti. Uddesabhattantiādīsu ‘‘ekaṃ vā dve vā…pe… dasa vā bhikkhū saṅghato uddisitvā dethā’’ti evaṃ uddesena laddhabhikkhūnaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Apare tatheva bhikkhū paricchinditvā nimantetvā tesaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Apare salākāyo chinditvā, apare pakkhikaṃ uposathikaṃ pāṭipadikanti evaṃ niyāmetvā, ekassa vā dvinnaṃ vā…pe… dasannaṃ vā bhikkhūnaṃ bhattaṃ kātuṃ icchanti. Iti etāni bhattāni uddesabhattaṃ nimantananti imaṃ vohāraṃ pattāni. Yasmā pana te sacepi dubbhikkhe na sakkonti, subhikkhe jāte pana puna saṅghabhattaṃ kātuṃ sakkhissanti, tasmā bhagavā tampi anto katvā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, saṅghabhattaṃ uddesabhatta’’ntiādimāha.

៣២៥. ពាក្យថា «Na sakkonti saṅghabhattaṃ kātuṃ» គឺមិនអាចចាត់ចែងភត្តចំពោះសង្ឃទាំងមូលបាន។ ក្នុងពាក្យថា «Uddesabhatta» ជាដើម មានសេចក្តីពន្យល់ថា ពួកទាយកប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលបានមកដោយការចង្អុលបង្ហាញថា «សូមលោកម្ចាស់ចង្អុលបង្ហាញភិក្ខុ ១ រូប ឬ ២ រូប... ឬ ១០ រូប ពីសង្ឃមកចុះ»។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយកំណត់ចំនួនភិក្ខុ ហើយនិមន្តភិក្ខុទាំងនោះ។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយការចាប់ឆ្នោត (សលាកភត្ត)។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយកំណត់ថាជា បក្ខិកភត្ត ឧបោសថិកភត្ត ឬបាដិបទិកភត្ត ចំពោះភិក្ខុ ១ រូប ឬ ២ រូប... ឬ ១០ រូប។ ហេតុនោះ ភត្តទាំងឡាយនេះ ទើបដល់នូវការហៅថា ឧទ្ទេសភត្ត និមន្តនភត្ត ជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះហេតុតែពួកទាយកទាំងនោះ ទោះបីជាមិនអាចធ្វើបានក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន (ទុព្វិភិក្ខ) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែដល់សម័យសម្បូរសប្បាយ (សុភិក្ខ) នឹងអាចធ្វើសង្ឃភត្តបានវិញជាមិនខាន ហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបបញ្ចូលភត្តនោះទៅក្នុងសេចក្តីអនុញ្ញាតដែរ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតសង្ឃភត្ត ឧទ្ទេសភត្ត» ជាដើម។

Tattha saṅghabhatte ṭhitikā nāma natthi, tasmā ‘‘amhākaṃ ajja dasa dvādasa divasā bhuñjantānaṃ idāni aññato bhikkhū ānethā’’ti na evaṃ tattha vattabbaṃ. ‘‘Purimadivasesu amhehi na laddhaṃ, idāni taṃ amhākaṃ gāhethā’’ti evampi vattuṃ na labbhati. Tañhi āgatāgatānaṃ pāpuṇātiyeva.

ក្នុងសង្ឃភត្តនោះ មិនមានការកំណត់លំដាប់វេន (ឋិតិកា) ឡើយ ហេតុនោះ ភិក្ខុមិនត្រូវនិយាយក្នុងសង្ឃភត្តនោះយ៉ាងនេះថា «ពួកយើងបានឆាន់អស់រយៈពេល ១០ ថ្ងៃ ឬ ១២ ថ្ងៃហើយ ឥឡូវនេះ សូមលោកនិមន្តភិក្ខុពីវត្តដទៃមកចុះ»។ សូម្បីតែពាក្យថា «ក្នុងថ្ងៃមុនៗ ពួកយើងមិនបានទទួលទេ ឥឡូវនេះ សូមលោកប្រគល់ភត្តនោះដល់ពួកយើងចុះ» ក៏មិនគួរនិយាយដែរ។ ព្រោះថា សង្ឃភត្តនោះ តែងបានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗនោះឯង។

Saṅghabhattādianujānanakathā niṭṭhitā.

ជំពូកស្តីពីការអនុញ្ញាតសង្ឃភត្តជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Uddesabhattakathā

ជំពូកស្តីពីឧទ្ទេសភត្ត

Uddesabhattādīsu pana ayaṃ nayo – raññā vā rājamahāmattena vā saṅghato uddisitvā ‘‘ettake bhikkhū ānethā’’ti pahite kālaṃ ghosetvā ṭhitikā pucchitabbā. Sace atthi, tato paṭṭhāya gāhetabbaṃ; no ce, therāsanato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Uddesakena piṇḍapātikānampi na atikkāmetabbaṃ. Te pana dhutaṅgaṃ rakkhantā sayameva atikkamissanti; evaṃ gāhiyamāne alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ gāhiyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā, ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ gāhetvā pacchā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. ‘‘Asukavihāre bahuṃ uddesabhattaṃ uppanna’’nti sutvā yojanantarikavihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Asampattānampi upacārasīmaṃ paviṭṭhānaṃ antevāsikādīsu gaṇhantesu [Pg.89] gāhetabbameva. Bahiupacārasīmāya ṭhitānaṃ gāhethāti vadanti, na gāhetabbaṃ. Sace pana upacārasīmaṃ okkantehi ekābaddhā hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā honti, parisāvasena vaḍḍhitā nāma sīmā hoti, tasmā gāhetabbaṃ. Saṅghanavakassa dinnepi pacchā āgatānaṃ gāhetabbameva. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe puna āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti, dutiyabhāgato vassaggena gāhetabbaṃ.

ក្នុងឧទ្ទេសភត្តជាដើមនោះ មានរបៀបចាត់ចែងយ៉ាងនេះ៖ កាលបើព្រះរាជាក្តី មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជាក្តី បានចាត់ចែងឲ្យនិមន្តភិក្ខុពីសង្ឃដោយពាក្យថា «សូមលោកនិមន្តភិក្ខុចំនួនប៉ុណ្ណេះរូបមក» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តត្រូវប្រកាសពេលវេលា ហើយសួររកលំដាប់វេន (ឋិតិកា)។ ប្រសិនបើមានលំដាប់វេន ត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីលំដាប់វេននោះទៅ បើគ្មានទេ ត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត មិនត្រូវរំលងពួកភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាធុតង្គឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុទាំងនោះកាលបើថែរក្សាធុតង្គ នឹងរំលងដោយខ្លួនឯង។ កាលបើកំពុងចាត់ចែងយ៉ាងនេះ បើមានព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយដែលមានសភាពខ្ជិលច្រអូស និមន្តមកជាខាងក្រោយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនត្រូវនិយាយថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ភត្តនេះគេចាត់ចែងសម្រាប់ភិក្ខុមានវស្សា ២០ ឯលំដាប់វេនរបស់លោកម្ចាស់ហួសទៅហើយ» ដូច្នេះឡើយ គឺត្រូវផ្អាកលំដាប់វេនសិន ហើយចាត់ចែងប្រគល់ជូនព្រះមហាថេរៈទាំងនោះ រួចទើបចាត់ចែងតាមលំដាប់វេនជាខាងក្រោយ។ កាលបើឮថា «ឧទ្ទេសភត្តដ៏ច្រើនកើតឡើងក្នុងវិហារឯណោះ» ភិក្ខុទាំងឡាយសូម្បីតែមកពីវិហារដែលមានចម្ងាយ ១ យោជន៍ ក៏តែងមកដល់ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីកន្លែងដែលភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗនោះឈរ ឬតាមលំដាប់ព្រះថេរៈ។ ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនទាន់មកដល់ ប៉ុន្តែបានចូលមកដល់ក្នុងឧបចារសីមាហើយ កាលបើពួកអន្តេវាសិកជាដើមទទួលជំនួស ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូនដែរ។ បើពួកភិក្ខុដែលឈរនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា និយាយថា «សូមលោកចាត់ចែងប្រគល់ជូនពួកយើងផង» មិនត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលមកក្នុងឧបចារសីមាហើយ បានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ រហូតដល់ទ្វារវិហាររបស់ខ្លួនក្តី ឬនៅក្នុងវិហាររបស់ខ្លួនក្តី ឧបចារសីមានោះឈ្មោះថាពង្រីកធំឡើងដោយអំណាចនៃបរិស័ទ ហេតុនោះ ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូន។ ទោះបីជាបានប្រគល់ជូនភិក្ខុថ្មីក្នុងសង្ឃ (សង្ឃនវកៈ) ហើយក៏ដោយ បើមានភិក្ខុទាំងឡាយមកដល់ជាខាងក្រោយ ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូនដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចំណែកទីពីរ (វេនទីពីរ) កាលបើព្រះថេរៈឡើងកាន់អាសនៈហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលទើបនឹងមកដល់ជាខាងក្រោយ មិនបានចំណែកទីមួយឡើយ គឺត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនពីចំណែកទីពីរទៅតាមលំដាប់វស្សា។

Ekasmiṃ vihāre ekaṃ bhattuddesaṭṭhānaṃ paricchinditvā gāvutappamāṇāyapi upacārasīmāya yattha katthaci ārocitaṃ uddesabhattaṃ, tasmiṃyeva bhattuddesaṭṭhāne gāhetabbaṃ. Eko ekassa bhikkhuno pahiṇāti ‘‘svepi saṅghato uddisitvā dasa bhikkhū pahiṇathā’’ti, tena so attho bhattuddesakassa ārocetabbo. Sace taṃ divasaṃ pamussati, dutiyadivase pātova ārocetabbo. Atha pamussitvāva piṇḍāya pavisanto sarati, yāva upacārasīmaṃ nātikkamati, tāva yā bhojanasālāya pakatiṭṭhitikā, tassāyeva vasena gāhetabbaṃ. Sacepi upacārasīmaṃ atikkantā bhikkhū ca upacārasīmaṭṭhakehi ekābaddhā honti, aññamaññaṃ dvādasahatthantaraṃ avijahitvā gacchanti, pakatiṭṭhitikāya vasena gāhetabbaṃ. Bhikkhūnaṃ pana tādise ekābaddhe asati bahiupacārasīmāya yasmiṃ ṭhāne sarati, tattha navaṃ ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Antogāme āsanasālāya sarantena āsanasālāya ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Yattha katthaci saritvā gāhetabbameva, agāhetuṃ na vaṭṭati. Na hi etaṃ dutiyadivase labbhatīti.

ក្នុងវិហារមួយ កាលបើបានកំណត់កន្លែងចាត់ចែងភត្តមួយកន្លែងហើយ ទោះបីជាទាយកប្រកាសប្រគេនឧទ្ទេសភត្តក្នុងទីណាមួយនៃឧបចារសីមាដែលមានទំហំសូម្បីតែ ១ គាវុតក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងយកក្នុងកន្លែងចាត់ចែងភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើទាយកម្នាក់ចាត់ចែងបញ្ជូនមនុស្សទៅប្រាប់ភិក្ខុមួយរូបថា «ថ្ងៃស្អែក សូមលោកម្ចាស់ចាត់ចែងបញ្ជូនភិក្ខុ ១០ រូបពីសង្ឃទៅផង» ភិក្ខុនោះត្រូវជម្រាបសេចក្តីនោះដល់ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត។ ប្រសិនបើភ្លេចក្នុងថ្ងៃនោះ ត្រូវជម្រាបតាំងពីព្រលឹមក្នុងថ្ងៃទីពីរ។ ប្រសិនបើភ្លេច រហូតដល់ពេលដើរចូលទៅបិណ្ឌបាតទើបនឹកឃើញ កាលបើមិនទាន់ហួសឧបចារសីមាទេ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេនធម្មតាដែលមាននៅក្នុងរោងភត្តនោះឯង។ ទោះបីជាភិក្ខុទាំងឡាយដែលហួសឧបចារសីមាទៅហើយ និងភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងឧបចារសីមា បានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ ដោយមិនលះបង់ចន្លោះចម្ងាយ ១២ ហត្ថរវាងគ្នានិងគ្នា ហើយដើរទៅ ក៏ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេនធម្មតាដែរ។ ប៉ុន្តែ បើគ្មានការតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយបែបនោះទេ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងទីកន្លែងណាមួយនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា ត្រូវបង្កើតលំដាប់វេនថ្មីក្នុងទីនោះ ហើយចាត់ចែងចុះ។ បើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងរោងអាសនៈក្នុងភូមិ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃរោងអាសនៈនោះ។ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងទីណាមួយ ត្រូវតែចាត់ចែងយកជាដាច់ខាត មិនគួរមិនចាត់ចែងឡើយ។ ព្រោះថា ឧទ្ទេសភត្តនេះ មិនអាចទទួលបានក្នុងថ្ងៃទីពីរឡើយ។

Sace sakavihārato aññaṃ vihāraṃ gacchante bhikkhū disvā koci uddesabhattaṃ uddisāpeti, yāva antoupacāre vā upacārasīmaṭṭhakehi saddhiṃ vuttanayena ekābaddhā vā honti, tāva sakavihāre ṭhitikāvaseneva gāhetabbaṃ. Bahiupacāre ṭhitānaṃ dinnaṃ pana ‘‘saṅghato bhante ettake nāma bhikkhū uddisathā’’ti vutte sampattānaṃ gāhetabbaṃ. Tattha dvādasahatthantaraṃ avijahitvā ekābaddhanayena dūre ṭhitāpi sampattāyevāti veditabbaṃ. Sace yaṃ vihāraṃ gacchanti, tattha paviṭṭhānaṃ ārocenti, tassa vihārassa ṭhitikāvasena gāhetabbaṃ. Sacepi gāmadvāre vā vīthiyaṃ vā catukke [Pg.90] vā antaraghare vā bhikkhū disvā koci saṅghuddesaṃ āroceti, tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne antoupacāragatānaṃ gāhetabbaṃ.

ប្រសិនបើទាយកណាម្នាក់ឃើញភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនិមន្តពីវិហាររបស់ខ្លួនទៅកាន់វិហារដទៃ ហើយប្រាថ្នានឹងឲ្យចាត់ចែងឧទ្ទេសភត្ត កាលបើភិក្ខុទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងឧបចារសីមាក្តី ឬបានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងឧបចារសីមាតามវិធីដែលបានពោលហើយក្តី ត្រូវតែចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃវិហាររបស់ខ្លួននោះឯង។ ចំណែកឯឧទ្ទេសភត្តដែលទាយកប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា កាលបើទាយកនិយាយថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកចាត់ចែងភិក្ខុចំនួនប៉ុណ្ណេះរូបពីសង្ឃមកចុះ» ត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយ។ ក្នុងទីនោះ គួរដឹងថា ភិក្ខុទាំងឡាយទោះបីជាឈរនៅឆ្ងាយ ប៉ុន្តែបានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយដោយមិនលះបង់ចន្លោះចម្ងាយ ១២ ហត្ថ ក៏ឈ្មោះថាជាអ្នកមកដល់ហើយដែរ។ ប្រសិនបើទាយកទាំងឡាយប្រកាសប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលទៅដល់ក្នុងវិហារណាដែលខ្លួនកំពុងទៅ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃវិហារនោះ។ ទោះបីជាទាយកណាម្នាក់ឃើញភិក្ខុទាំងឡាយនៅទ្វារភូមិក្តី លើផ្លូវក្តី លើផ្លូវបែកជាបួនក្តី ក្នុងផ្ទះក្តី ហើយប្រកាសប្រគេនសង្ឃឧទ្ទេស ក៏ត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលទៅដល់ក្នុងឧបចារៈ (ចម្ងាយ ១២ ហត្ថ) ក្នុងទីនោះៗ។

Gharūpacāro cettha ‘‘ekaṃ gharaṃ ekūpacāraṃ, ekaṃ gharaṃ nānūpacāraṃ, nānāgharaṃ ekūpacāraṃ, nānāgharaṃ nānūpacāra’’nti imesaṃ vasena veditabbo. Tattha yaṃ ekakulassa gharaṃ ekavaḷañjaṃ hoti, taṃ suppapātaparicchedassa anto ekūpacāraṃ nāma. Tatthuppanno uddesalābho tasmiṃ upacāre bhikkhācāravattenapi ṭhitānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti, etaṃ ‘‘ekaṃ gharaṃ ekūpacāraṃ’’ nāma.

«ឯឃរុបចារៈ (ឧបចារផ្ទះ) ក្នុងទីនេះ ភិក្ខុគប្បីជ្រាបដោយអំណាចនៃចំណែកទាំងឡាយនេះគឺ ផ្ទះមួយមានឧបចារតែមួយ, ផ្ទះមួយមានឧបចារផ្សេងគ្នា, ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារតែមួយ, ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារផ្សេងគ្នា។ ក្នុងចំណែកទាំងនោះ ផ្ទះរបស់ត្រកូលតែមួយណា ដែលប្រើប្រាស់រួមគ្នា (មានទ្វារតែមួយ) ផ្ទះនោះឈ្មោះថា មានឧបចារតែមួយ ក្នុងខាងក្នុងនៃទីកំណត់ត្រឹមចង្អេរធ្លាក់ចុះ។ ឧទ្ទេសលាភ (លាភដែលកើតឡើងតាមការចង្អុលបង្ហាញ) ដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ រមែងបានដល់ភិក្ខុទាំងពួង សូម្បីតែលោកដែលឈរដោយវត្តនៃការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងឧបចារនោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះមួយមានឧបចារតែមួយ»។»

Yaṃ pana ekaṃ gharaṃ dvinnaṃ bhariyānaṃ sukhavihāratthāya majjhe bhittiṃ uṭṭhāpetvā nānādvāravaḷañjaṃ kataṃ, tatthuppanno uddesalābho bhittiantarikassa na pāpuṇāti, tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne nisinnasseva pāpuṇāti, etaṃ ‘‘ekaṃ gharaṃ nānūpacāraṃ’’ nāma.

«ចំណែកផ្ទះមួយណា ដែលគេធ្វើឱ្យមានការប្រើប្រាស់ទ្វារផ្សេងគ្នា ដោយលើកជញ្ជាំងខណ្ឌចំកណ្តាល ដើម្បីសេចក្តីរស់នៅជាសុខនៃភរិយាទាំងពីរនាក់ ឧទ្ទេសលាភដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ មិនបានដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅខាងម្ខាងជញ្ជាំងឡើយ រមែងបានដល់តែភិក្ខុដែលគង់នៅក្នុងកន្លែងនោះៗប៉ុណ្ណោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះមួយមានឧបចារផ្សេងគ្នា»។»

Yasmiṃ pana ghare bahū bhikkhū nimantetvā antogehato paṭṭhāya ekābaddhe katvā paṭivissakagharānipi pūretvā nisīdāpenti, tatthuppanno uddesalābho sabbesaṃ pāpuṇāti. Yampi nānākulassa nivesanaṃ majjhe bhittiṃ akatvā ekadvāreneva vaḷañjanti, tatrāpi eseva nayo. Etaṃ ‘‘nānāgharaṃ ekūpacāraṃ’’ nāma.

«មួយវិញទៀត ក្នុងផ្ទះណាដែលគេនិមន្តភិក្ខុជាច្រើនរូប ហើយឱ្យគង់តាំងពីក្នុងផ្ទះតទៅ ដោយតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ រហូតពេញសូម្បីតែផ្ទះរបស់អ្នកជិតខាង ឧទ្ទេសលាភដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ រមែងបានដល់ភិក្ខុទាំងអស់។ សូម្បីតែលំនៅឋានរបស់ត្រកូលផ្សេងគ្នា ដែលគេមិនធ្វើជញ្ជាំងខណ្ឌចំកណ្តាល ហើយប្រើប្រាស់ទ្វារតែមួយរួមគ្នា ក្នុងលំនៅឋាននោះ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារតែមួយ»។»

Yo pana nānānivesanesu nisinnānaṃ bhikkhūnaṃ uddesalābho uppajjati, kiñcāpi bhitticchiddena bhikkhū dissanti, tasmiṃ tasmiṃ nivesane nisinnānaṃyeva pāpuṇāti, etaṃ ‘‘nānāgharaṃ nānūpacāraṃ’’ nāma.

«ចំណែកឯឧទ្ទេសលាភណា ដែលកើតឡើងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងលំនៅឋានផ្សេងៗគ្នា ទោះបីជាភិក្ខុទាំងឡាយមើលឃើញគ្នាទៅវិញទៅមកតាមចន្លោះជញ្ជាំងក្ដី ក៏ឧទ្ទេសលាភនោះរមែងបានដល់តែភិក្ខុដែលគង់នៅក្នុងលំនៅឋាននោះៗប៉ុណ្ណោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារផ្សេងគ្នា»។»

Yo pana gāmadvāravīthicatukkesu aññatarasmiṃ ṭhāne uddesabhattaṃ labhitvā aññasmiṃ bhikkhusmiṃ asati attanova pāpuṇāpetvā dutiyadivasepi tasmiṃyeva ṭhāne aññaṃ labhati, tena yaṃ aññaṃ navakaṃ vā vuḍḍhaṃ vā bhikkhuṃ passati, tassa gāhetabbaṃ. Sace koci natthi, attanova pāpetvā bhuñjitabbaṃ.

«ចំណែកភិក្ខុណា បានទទួលឧទ្ទេសភត្តក្នុងកន្លែងណាមួយ នាទ្វារភូមិ ផ្លូវធំ ឬផ្លូវបែកជាបួន កាលបើគ្មានភិក្ខុដទៃទេ ក៏នាំយកមកចំពោះខ្លួនឯង ហើយសូម្បីក្នុងថ្ងៃទីពីរ ក៏បានទទួលឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀតក្នុងកន្លែងដដែលនោះ ភិក្ខុនោះឃើញភិក្ខុដទៃណា ទោះជានវភិក្ខុ ឬថេរភិក្ខុ គប្បីប្រគល់ឱ្យភិក្ខុនោះទទួលយក។ បើគ្មានភិក្ខុណាមួយទេ គប្បីនាំយកមកចំពោះខ្លួនឯងហើយឆាន់ចុះ។»

Sace āsanasālāya nisīditvā kālaṃ paṭimānentesu bhikkhūsu koci āgantvā ‘‘saṅghuddesapattaṃ detha, uddesapattaṃ detha, saṅghato uddisitvā pattaṃ detha, saṅghikaṃ pattaṃ dethā’’ti vā vadati, uddesapattaṃ ṭhitikāya gāhetvā dātabbaṃ. ‘‘Saṅghuddesabhikkhuṃ detha, saṅghato uddisitvā bhikkhuṃ detha, saṅghikaṃ bhikkhuṃ dethā’’ti vuttepi eseva nayo.

«ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយគង់នៅក្នុងរោងភត្ត (អាសនសាលា) ដើម្បីរង់ចាំវេលាឆាន់ មានទាយកណាម្នាក់មកហើយពោលថា «សូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេសសង្ឃ (សំបុត្រឧទ្ទេសដែលចង្អុលបង្ហាញចំពោះសង្ឃ) ឬសូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេស ឬសូមប្រគេនសំបុត្រដែលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃ ឬសូមប្រគេនសំបុត្រសង្ឃិកៈ» គប្បីឱ្យទាយកនោះទទួលយកសំបុត្រឧទ្ទេសតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា)។ ទោះបីទាយកពោលថា «សូមប្រគេនភិក្ខុដែលចង្អុលបង្ហាញចំពោះសង្ឃ ឬសូមប្រគេនភិក្ខុដែលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃ ឬសូមប្រគេនភិក្ខុសង្ឃិកៈ» ដូច្នេះ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។»

Uddesako [Pg.91] panettha pesalo lajjī medhāvī icchitabbo, tena tikkhattuṃ ṭhitikaṃ pucchitvā sace koci ṭhitikaṃ jānanto natthi, therāsanato gāhetabbaṃ. Sace pana ‘‘ahaṃ jānāmi, dasavassena laddha’’nti koci bhaṇati, ‘‘atthāvuso, dasavassā bhikkhū’’ti pucchitabbaṃ. Sace tassa sutvā ‘‘dasavassamha dasavassamhā’’ti bahū āgacchanti, ‘‘tuyhaṃ pāpuṇāti, tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti avatvā ‘‘sabbe appasaddā hothā’’ti vatvā paṭipāṭiyā ṭhapetabbā. Ṭhapetvā ‘‘kati icchathā’’ti upāsako pucchitabbo. ‘‘Ettake nāma, bhante, bhikkhū’’ti vutte ‘‘tuyhaṃ pāpuṇāti, tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti avatvā sabbanavakassa vassaggañca utu ca divasabhāgo ca chāyā ca pucchitabbā. Sace chāyāyapi pucchiyamānāya añño vuḍḍhataro āgacchati, tassa dātabbaṃ. Atha chāyaṃ pucchitvā ‘‘tuyhaṃ pāpuṇātī’’ti vutte vuḍḍhataro āgacchati, na labhati. Kathāpapañcena hi nisinnassāpi niddāyantassāpi gāhitaṃ suggāhitaṃ, atikkantaṃ suatikkantaṃ, bhājanīyabhaṇḍañhi nāmetaṃ sampattasseva pāpuṇāti, tattha sampattabhāvo upacārena paricchinditabbo. Āsanasālāya ca antoparikkhepo upacāro, tasmiṃ ṭhitassa lābho pāpuṇātīti.

«ក្នុងរឿងនេះ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត (ភត្តុទ្ទេសកៈ) គប្បីជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានប្រាជ្ញា។ ភិក្ខុនោះសួររកវេន (ឋិតិកា) អស់បីដង ប្រសិនបើគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងពីវេនទេ គប្បីឱ្យចាប់ផ្តើមទទួលយកតាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមានភិក្ខុណាមួយពោលថា «ខ្ញុំដឹង ភិក្ខុមានវស្សាដប់បានទទួលហើយ» គប្បីសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុមានវស្សាដប់មានដែរឬទេ?»។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយឮពាក្យនោះហើយ មកជាច្រើនរូបពោលថា «ពួកយើងមានវស្សាដប់ ពួកយើងមានវស្សាដប់» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនគប្បីពោលថា «បានដល់លោក បានដល់លោក» ឡើយ គប្បីប្រាប់ថា «សូមលោកទាំងឡាយកុំធ្វើសំឡេងខ្លាំង» ហើយឱ្យលោកគង់តាមលំដាប់។ លុះឱ្យគង់តាមលំដាប់ហើយ គប្បីសួរឧបាសកថា «អ្នកចង់បានភិក្ខុប៉ុន្មានរូប?»។ កាលបើឧបាសកជម្រាបថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំចង់បានភិក្ខុប៉ុណ្ណេះរូប» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនគប្បីពោលថា «បានដល់លោក បានដល់លោក» ឡើយ គប្បីសួរចំនួនវស្សា រដូវ ចំណែកនៃថ្ងៃ និងស្រមោលរបស់ភិក្ខុដែលខ្ចីជាងគេបំផុត។ ប្រសិនបើសូម្បីតែកំពុងសួររកស្រមោល មានភិក្ខុដទៃដែលមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះសួររកស្រមោលហើយ ពោលថា «បានដល់លោក» ទើបមានភិក្ខុមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ ភិក្ខុចាស់នោះមិនបានឡើយ។ ព្រោះថា សំបុត្រឧទ្ទេសដែលភិក្ខុទោះបីកំពុងគង់ ឬកំពុងសម្រាន្តលក់ បានទទួលយកហើយ ព្រោះតែការនិយាយពន្យារពេល ឈ្មោះថាបានទទួលយកដោយត្រឹមត្រូវហើយ អ្វីដែលកន្លងហួសទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាកន្លងហួសទៅដោយត្រឹមត្រូវហើយ ព្រោះថាទ្រព្យដែលត្រូវបែងចែកនេះ រមែងបានដល់តែបុគ្គលដែលមកដល់ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងរឿងនោះ ភាពជាអ្នកមកដល់ គប្បីកំណត់ដោយឧបចារ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រឿងព័ទ្ធជុំវិញខាងក្នុងនៃរោងភត្ត គឺជាឧបចារ លាភរមែងបានដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅក្នុងឧបចារនោះ។»

Koci āsanasālato aṭṭha uddesapatte āharāpetvā satta patte paṇītabhojanānaṃ ekaṃ udakassa pūretvā āsanasālāyaṃ pahiṇāti, gahetvā āgatā kiñci avatvā bhikkhūnaṃ hatthesu patiṭṭhāpetvā pakkamanti. Yena yaṃ laddhaṃ, tasseva taṃ hoti. Yena pana udakaṃ laddhaṃ, tassa atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ uddesabhattaṃ gāhetabbaṃ. Tañca lūkhaṃ vā labhatu paṇītaṃ vā ticīvaraparivāraṃ vā, tassevetaṃ. Īdiso hissa puññaviseso. Udakaṃ pana yasmā āmisaṃ na hoti, tasmā aññaṃ uddesabhattaṃ labbhati.

«មានទាយកម្នាក់ ឱ្យគេនាំយកសំបុត្រឧទ្ទេសប្រាំបីសន្លឹកចេញពីរោងភត្ត ហើយចាត់ចែងអាហារដ៏សម្រិតសម្រាំងដាក់ក្នុងបាត្រប្រាំពីរ និងទឹកពេញក្នុងបាត្រមួយ រួចបញ្ជូនទៅកាន់រោងភត្ត ពួកមនុស្សដែលកាន់យកមក មិនបាននិយាយអ្វីឡើយ គ្រាន់តែប្រគេនដាក់ក្នុងដៃរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយហើយក៏ចៀសចេញទៅ។ ភិក្ខុណាបានទទួលរបស់ណា របស់នោះជារបស់ភិក្ខុនោះឯង។ ចំណែកភិក្ខុណាបានទទួលបាត្រទឹក គប្បីទុកវេនរបស់លោកដែលទោះបីកន្លងហួសទៅហើយនោះសិន ហើយឱ្យលោកទទួលយកឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀត។ ហើយទោះបីលោកបានទទួលភត្តសៅហ្មងក្តី សម្រិតសម្រាំងក្តី ឬមានត្រៃចីវរជាបរិវារក្តី ភត្តនោះក៏ជារបស់លោកនោះឯង ព្រោះថានេះជាផលបុណ្យពិសេសរបស់លោក។ ចំណែកឯទឹក ព្រោះមិនមែនជាអាមិសៈ ហេតុនោះ លោកទើបបានទទួលឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀត។»

Sace pana te gahetvā āgatā ‘‘idaṃ kira bhante sabbaṃ bhājetvā bhuñjathā’’ti vatvā gacchanti, sabbehi bhājetvā bhuñjitvā udakaṃ pātabbaṃ. Saṅghato uddisitvā ‘‘aṭṭha mahāthere detha, majjhime detha, navake detha, paripuṇṇavassasāmaṇere detha, majjhimabhāṇakādayo detha, mayhaṃ ñātibhikkhū dethā’’ti vadantassa pana ‘‘upāsaka, tvaṃ evaṃ vadasi, ṭhitikāya pana tesaṃ na pāpuṇātī’’ti vatvā ṭhitikāvaseneva dātabbā. Daharasāmaṇerehi [Pg.92] pana uddesabhattesu laddhesu sace dāyakānaṃ ghare maṅgalaṃ hoti, ‘‘tumhākaṃ ācariyupajjhāye pesethā’’ti vattabbaṃ.

«ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពួកមនុស្សដែលកាន់យកមកនោះ ពោលថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកទាំងឡាយចែកគ្នានិងឆាន់នូវរបស់ទាំងអស់នេះចុះ» ហើយចៀសចេញទៅ ភិក្ខុទាំងពួងគប្បីចែកគ្នាឆាន់ ហើយផឹកទឹកនោះចុះ។ ចំណែកឧបាសកណាដែលពោលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃថា «សូមប្រគេនព្រះមហាថេរៈប្រាំបីរូប, សូមប្រគេនព្រះមជ្ឈិមថេរៈ, សូមប្រគេនព្រះនវភិក្ខុ, សូមប្រគេនសាមណេរដែលមានអាយុគ្រប់ (២០ឆ្នាំ), សូមប្រគេនព្រះមជ្ឈិមភាណកៈជាដើម, សូមប្រគេនភិក្ខុជាញាតិរបស់ខ្ញុំ» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងគប្បីប្រាប់ថា «ញោមឧបាសក ញោមពោលយ៉ាងនេះមែន ប៉ុន្តែតាមលំដាប់វេន ភត្តនេះមិនបានដល់លោកទាំងនោះទេ» ហើយគប្បីប្រគេនតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើពួកសាមណេរតូចៗបានទទួលឧទ្ទេសភត្តហើយ ប្រសិនបើមានមង្គលការនៅក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកទាំងឡាយ គប្បីប្រាប់សាមណេរទាំងនោះថា «សូមលោកទាំងឡាយបញ្ជូនព្រះអាចារ្យនិងព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់ខ្លួនទៅចុះ»។»

Yasmiṃ pana uddesabhatte paṭhamabhāgo sāmaṇerānaṃ pāpuṇāti, anubhāgo mahātherānaṃ, na tattha sāmaṇerā ‘‘mayaṃ paṭhamabhāgaṃ labhimhā’’ti purato gantuṃ labhanti, yathāpaṭipāṭiyā eva gantabbaṃ. ‘‘Saṅghato uddisitvā ‘tumhe ethā’ti vutte ‘mayhaṃ aññadāpi jānissasi, ṭhitikā pana evaṃ gacchatī’’’ti ṭhitikāvaseneva gāhetabbaṃ. Atha ‘‘saṅghuddesapattaṃ dethā’’ti vatvā agāhiteyeva patte yassa kassaci pattaṃ gahetvā pūretvā āharati, āhaṭampi ṭhitikāya eva gāhetabbaṃ.

«ចំណែកក្នុងឧទ្ទេសភត្តណា ដែលចំណែកដំបូងបានដល់ពួកសាមណេរ ហើយចំណែកបន្ទាប់បានដល់ព្រះមហាថេរៈ ក្នុងទីនោះ ពួកសាមណេរមិនត្រូវដើរទៅខាងមុខដោយអាងថា «ពួកយើងបានទទួលចំណែកដំបូងហើយ» ឡើយ គឺត្រូវទៅតាមលំដាប់វស្សាប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើទាយកចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃហើយពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តមក» ភិក្ខុគប្បីប្រាប់ថា «ញោមនឹងដឹងចំណែករបស់អាត្មាក្នុងពេលដទៃទៀតក៏បាន ប៉ុន្តែលំដាប់វេនរមែងដើរទៅយ៉ាងនេះ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។ មួយវិញទៀត កាលបើទាយកពោលថា «សូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេស» តែមិនទាន់បានទទួលសំបុត្រឡើយ ហើយទាយកនោះកាន់យកបាត្ររបស់ភិក្ខុណាមួយទៅដាក់ឱ្យពេញហើយនាំមក សូម្បីតែភត្តដែលគេនាំមកនោះ ក៏គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។»

Eko ‘‘saṅghuddesapattaṃ āharā’’ti pesito ‘‘bhante, ekaṃ pattaṃ detha, nimantanabhattaṃ āharissāmī’’ti vadati, so ce uddesabhattagharato ayaṃ āgatoti ñatvā bhikkhūhi ‘‘nanu tvaṃ asukagharato āgato’’ti vutto ‘‘āma, bhante, na nimantanabhattaṃ, uddesabhatta’’nti bhaṇati, ṭhitikāya gahetabbaṃ. Yo pana ‘‘ekaṃ pattaṃ āharā’’ti vutto ‘‘‘ki’nti vatvā āharāmī’’ti vatvā ‘‘yathā te ruccatī’’ti vutto āgacchati, ayaṃ vissaṭṭhadūto nāma. Uddesapattaṃ vā paṭipāṭipattaṃ vā puggalikapattaṃ vā yaṃ icchati, taṃ tassa dātabbaṃ. Eko bālo abyatto ‘‘uddesapattaṃ āharā’’ti pesito vattuṃ na jānāti, tuṇhībhūto tiṭṭhati, so ‘‘kassa santikaṃ āgatosī’’ti vā ‘‘kassa pattaṃ harissasī’’ti vā na vattabbo. Evañhi vutto pucchāsabhāgena ‘‘tumhākaṃ santikaṃ āgatomhī’’ti ‘‘tumhākaṃ pattaṃ harissāmī’’ti vā vadeyya, tato taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jigucchantā na olokeyyuṃ. ‘‘Kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti pana vattabbo. Tassa ‘‘uddesapattatthāya āgatomhī’’ti vadantassa gāhetvā patto dātabbo.

«មនុស្សម្នាក់ដែលគេចាត់មកដោយពាក្យថា «ចូរទៅយកសំបុត្រឧទ្ទេសមក» តែបែរជានិយាយថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមប្រគេនសំបុត្រមួយសន្លឹក ខ្ញុំនឹងនាំយកភត្តនិមន្តមក» ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយដឹងថា មនុស្សនេះមកពីផ្ទះដែលមានឧទ្ទេសភត្ត ហើយសួរថា «អ្នកឯងមកពីផ្ទះឈ្មោះឯណោះមែនទេ?» កាលបើគេឆ្លើយថា «ករុណា បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ មិនមែនភត្តនិមន្តទេ គឺឧទ្ទេសភត្តពិតមែន» គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ ចំណែកអ្នកណាដែលគេប្រាប់ថា «ចូរទៅយកសំបុត្រមួយសន្លឹកមក» ហើយសួរថា «តើឱ្យខ្ញុំជម្រាបយ៉ាងណាទើបយកមកបាន?» កាលបើគេប្រាប់ថា «អ្នកពេញចិត្តយ៉ាងណា ក៏យកមកយ៉ាងនោះចុះ» ហើយគេមកដល់ មនុស្សនេះឈ្មោះថា «ទូតដែលគេលែងដៃ» (វិស្សដ្ឋទូត)។ គេចង់បានសំបុត្រឧទ្ទេសក្តី សំបុត្រតាមលំដាប់ក្តី សំបុត្របុគ្គលិកក្តី គប្បីប្រគល់សំបុត្រដែលគេចង់បាននោះឱ្យទៅគេចុះ។ មនុស្សល្ងង់ខ្លៅមិនឈ្លាសវៃម្នាក់ ដែលគេចាត់មកដោយពាក្យថា «ចូរទៅយកសំបុត្រឧទ្ទេសមក» តែនិយាយមិនកើត បានត្រឹមតែឈរស្ងៀម ភិក្ខុមិនគប្បីសួរគេថា «អ្នកឯងមកជួបលោកណានេះ?» ឬ «តើអ្នកឯងនឹងយកសំបុត្ររបស់លោកណា?» ឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើសួរយ៉ាងនេះ គេអាចនឹងឆ្លើយស្របតាមសំណួរថា «ខ្ញុំមកជួបព្រះគុណម្ចាស់ហ្នឹងឯង» ឬ «ខ្ញុំនឹងយកសំបុត្ររបស់ព្រះគុណម្ចាស់ហ្នឹងឯង» នាំឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតខ្ពើមរអើមនឹងភិក្ខុអង្គនោះ ហើយមិនចង់មើលមុខឡើយ។ ប៉ុន្តែ គប្បីសួរគេថា «តើអ្នកឯងទៅណា? ដើរធ្វើអីហ្នឹង?»។ កាលបើគេឆ្លើយថា «ខ្ញុំមកដើម្បីយកសំបុត្រឧទ្ទេស» គប្បីឱ្យគេទទួលយកសំបុត្រនោះទៅចុះ។»

Ekā kūṭaṭṭhitikā nāma hoti. Rañño vā hi rājamahāmattassa vā gehe atipaṇītāni aṭṭha uddesabhattāni niccaṃ diyyanti, tāni ekacārikabhattāni katvā bhikkhū visuṃ ṭhitikāya paribhuñjanti. Ekacce bhikkhū ‘‘sve dāni amhākaṃ pāpuṇissantī’’ti attano ṭhitikaṃ sallakkhetvā gatā, tesu anāgatesuyeva aññe āgantukā bhikkhū āgantvā āsanasālāya [Pg.93] nisīdanti; taṅkhaṇaññeva rājapurisā āgantvā ‘‘paṇītabhattapatte dethā’’ti vadanti. Āgantukā ṭhitikaṃ ajānantā gāhenti. Taṅkhaṇaññeva ca ṭhitikaṃ jānanakabhikkhū āgantvā ‘‘kiṃ gāhethā’’ti vadanti. ‘‘Rājagehe paṇītabhatta’’nti. ‘‘Kativassato paṭṭhāyā’’ti? ‘‘Ettakavassato nāmā’’ti. ‘‘Mā gāhethā’’ti nivāretvā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Gāhite āgatehipi pattadānakāle āgatehipi dinnakāle āgatehipi rājagehato patte pūretvā āhaṭakāle āgatehipi rājā ‘‘ajja bhikkhūyeva āgacchantū’’ti pesetvā bhikkhūnaṃyeva hatthe piṇḍapātaṃ deti; evaṃ dinnapiṇḍapātaṃ gahetvā āgatakāle āgatehipi ṭhitikaṃ jānanakabhikkhūhi ‘‘mā bhuñjitthā’’ti vāretvā ṭhitikāyameva gāhetabbaṃ.

«មានរឿងមួយដែលហៅថា «ឋិតិកាក្លែងបន្លំ» (កូដដ្ឋិតិកា)។ ព្រោះថា នៅក្នុងព្រះរាជវាំង ឬក្នុងផ្ទះរបស់រាជអាមាត្យធំ គេតែងតែប្រគេនឧទ្ទេសភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងប្រាំបីចំណែកជាប្រចាំ ភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើភត្តនោះឱ្យជាភត្តវិលជុំតែមួយ ហើយឆាន់ផ្សេងៗគ្នាតាមលំដាប់វេន។ ភិក្ខុខ្លះកាលកត់សម្គាល់វេនរបស់ខ្លួនថា «ថ្ងៃស្អែក ភត្តនេះនឹងបានដល់ពួកយើងហើយ» ក៏និមន្តទៅបាត់ ក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះមិនទាន់និមន្តមកដល់ មានភិក្ខុអាគន្តុកៈដទៃទៀតនិមន្តមកដល់ ហើយគង់នៅក្នុងរោងភត្ត ក្នុងខណៈនោះឯង ពួកបុរសរបស់ស្តេចមកដល់ហើយជម្រាបថា «សូមប្រគេនសំបុត្រសម្រាប់ភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំង»។ ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយមិនដឹងពីលំដាប់វេន ក៏ទទួលយកទៅ。 ក្នុងខណៈនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដឹងពីលំដាប់វេននិមន្តមកដល់ ហើយសួរថា «តើលោកទាំងឡាយទទួលយកអ្វីហ្នឹង?»។ ភិក្ខុអាគន្តុកៈឆ្លើយថា «ភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងក្នុងព្រះរាជវាំង»។ «តើចាប់ផ្តើមតាំងពីភិក្ខុមានវស្សាប៉ុន្មានទៅ?»។ «តាំងពីភិក្ខុមានវស្សាប៉ុណ្ណេះ»។ ភិក្ខុអ្នកដឹងវេនគប្បីហាមឃាត់ថា «លោកទាំងឡាយកុំទទួលយកឡើយ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនវិញ។ ទោះបីជាភិក្ខុអ្នកដឹងវេននិមន្តមកដល់ក្នុងកាលដែលគេទទួលយកទៅហើយក្តី ក្នុងកាលដែលគេកំពុងប្រគល់សំបុត្រឱ្យក្តី ក្នុងកាលដែលគេប្រគល់ឱ្យរួចហើយក្តី ក្នុងកាលដែលគេដាក់ភត្តពេញបាត្រនាំយកមកពីព្រះរាជវាំងក្តី ឬក្នុងកាលដែលព្រះរាជាបញ្ជូនរាជសារមកថា «ថ្ងៃនេះ សូមព្រះគុណម្ចាស់ទាំងឡាយនិមន្តទៅដោយផ្ទាល់ចុះ» ហើយទ្រង់ប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដាក់ក្នុងព្រះហស្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដោយផ្ទាល់ ហើយភិក្ខុទាំងឡាយទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលទ្រង់ប្រគេនយ៉ាងនោះ រួចត្រឡប់មកដល់ក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដឹងពីលំដាប់វេន គប្បីហាមឃាត់ថា «លោកទាំងឡាយកុំឆាន់ឡើយ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។»

Atha ne rājā bhojetvā pattepi nesaṃ pūretvā deti, yaṃ āhaṭaṃ taṃ ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Sace pana ‘‘mā tucchahatthā gacchantū’’ti thokameva pattesu pakkhittaṃ hoti, taṃ na gāhetabbaṃ. Atha bhuñjitvā tucchapattāva āgacchanti, yaṃ tehi bhuttaṃ, taṃ nesaṃ gīvā hotīti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘gīvākiccaṃ ettha natthi, ṭhitikaṃ pana ajānantehi yāva jānanakā āgacchanti, tāva nisīditabbaṃ siyā; evaṃ santepi bhuttaṃ subhuttaṃ, idāni pattaṭṭhānena gāhetabba’’nti.

«ប្រសិនបើព្រះរាជាទ្រង់អង្គាសភិក្ខុទាំងនោះហើយ ថែមទាំងដាក់ភត្តពេញបាត្រប្រគេនលោកទៀត ភត្តណាដែលនាំមកហើយនោះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើទ្រង់តម្រិះថា «កុំឱ្យលោកនិមន្តទៅដោយដៃទទេឡើយ» ហើយដាក់ភត្តតែបន្តិចបន្តួចក្នុងបាត្រ ភត្តនោះមិនគប្បីឱ្យទទួលយកឡើយ។ មួយវិញទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងនោះឆាន់រួចហើយ នាំយកតែបាត្រទទេត្រឡប់មកវិញ ភត្តដែលលោកឆាន់ទៅហើយនោះ រមែងក្លាយជាបំណុលរបស់លោក នេះជាថេរដីការបស់ព្រះមហាសុម្មត្ថេរៈ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរៈពោលថា «កិច្ចជាបំណុលក្នុងរឿងនេះមិនមានឡើយ ប៉ុន្តែភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនដឹងពីលំដាប់វេន គប្បីគង់រង់ចាំរហូតដល់ភិក្ខុអ្នកដឹងវេននិមន្តមកដល់ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី ភត្តដែលឆាន់ទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាឆាន់ដោយត្រឹមត្រូវហើយ ក្នុងពេលនេះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់នៃកន្លែងដែលបានដល់នោះចុះ»។»

Eko ticīvaraparivāro satagghanako piṇḍapāto avassikassa bhikkhuno patto, vihāre ca ‘‘evarūpo piṇḍapāto avassikassa patto’’ti likhitvā ṭhapesuṃ. Atha saṭṭhivassaccayena añño tathārūpo piṇḍapāto uppanno, ayaṃ kiṃ avassikaṭṭhitikāya gāhetabbo, udāhu saṭṭhivassikaṭṭhitikāyāti. Saṭṭhivassikaṭṭhitikāyāti vuttaṃ, ayañhi bhikkhu ṭhitikaṃ gahetvāyeva vaḍḍhitoti.

«ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមួយចំណែក មានត្រៃចីវរជាបរិវារ មានតម្លៃមួយរយ (កហាបណៈ) បានដល់ភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា (ទើបតែបួស) ហើយនៅក្នុងវត្ត គេបានសរសេរកត់ត្រាទុកថា «ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមានសភាពយ៉ាងនេះ បានដល់ភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា»។ លុះកន្លងទៅហុកសិបឆ្នាំ មានចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលមានសភាពយ៉ាងនោះកើតឡើងម្តងទៀត តើចង្ហាន់បិណ្ឌបាតនេះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា ឬមួយក៏តាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុមានវស្សាហុកសិប? ក្នុងអដ្ឋកថាពោលថា «គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុមានវស្សាហុកសិប» ព្រោះថា ភិក្ខុអង្គនេះបានចម្រើនវស្សាឡើង ក៏ដោយសារតែការទទួលយកតាមលំដាប់វេននោះឯង។»

Eko uddesabhattaṃ bhuñjitvā sāmaṇero jāto, puna taṃ bhattaṃ sāmaṇeraṭṭhitikāya pattaṃ gaṇhituṃ labhati. Ayaṃ kira antarābhaṭṭhako nāma. Yo pana paripuṇṇavasso sāmaṇero ‘‘sve uddesabhattaṃ labhissatī’’ti ajjeva upasampajjati, atikkantā tassa ṭhitikā. Ekassa bhikkhuno uddesabhattaṃ pattaṃ, patto cassa na tuccho hoti, so aññassa samīpe nisinnassa pattaṃ dāpeti, tañce theyyāya haranti, gīvā hoti[Pg.94]. Sace pana so bhikkhu ‘‘mayhaṃ pattaṃ dammī’’ti sayameva deti, assa gīvā na hoti. Athāpi tena bhattena anatthiko hutvā ‘‘alaṃ mayhaṃ, tavetaṃ bhattaṃ dammi, pattaṃ pesetvā āharāpehī’’ti aññaṃ vadati, yaṃ tato āharīyati sabbaṃ pattasāmikassa hoti. Pattañce theyyāya haranti, suhaṭo; bhattassa dinnattā gīvā na hoti.

ភិក្ខុមួយរូបឆាន់ឧទ្ទេសភត្តរួចហើយ ក្លាយជាសាមណេរ (សឹកជាសាមណេរ) ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកបាត្រដែលដល់វេនភត្តនោះតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) របស់សាមណេរជាថ្មីទៀត។ សាមណេរនេះ ឈ្មោះថា អន្តរាភដ្ឋកៈ (អ្នកធ្លាក់ចុះក្នុងចន្លោះ) ឡើយ។ ចំណែកឯសាមណេរណាមានវស្សាគ្រប់គ្រាន់ (អាយុគ្រប់ ២០ ឆ្នាំ) គិតថា «ថ្ងៃស្អែក អាត្មាអញនឹងបានទទួលឧទ្ទេសភត្ត» ហើយក៏បានឧបសម្បទា (ជាភិក្ខុ) ក្នុងថ្ងៃនេះតែម្តង វេន (ឋិតិកា) របស់ភិក្ខុនោះរមែងកន្លងហួសទៅ។ ឧទ្ទេសភត្តបានដល់ភិក្ខុមួយរូប ហើយបាត្ររបស់ភិក្ខុនោះក៏មិនមែនជាបាត្រទទេឡើយ ភិក្ខុនោះបានឱ្យគេប្រគល់បាត្រទៅដល់ភិក្ខុមួយរូបទៀតដែលអង្គុយនៅជិតខាង បើចោរលួចយកបាត្រនោះទៅដោយអនាទរ (ដោយចិត្តលួច) ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មានក)។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះពោលថា «ខ្ញុំប្រគល់បាត្ររបស់ខ្ញុំឱ្យ» ហើយប្រគល់ឱ្យដោយខ្លួនឯង ភិក្ខុនោះរមែងមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មិនមានក) ឡើយ។ មួយវិញទៀត បើភិក្ខុនោះមិនត្រូវការភត្តនោះទេ ហើយពោលទៅកាន់ភិក្ខុដទៃថា «ល្មមហើយសម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំប្រគល់ភត្តនេះដល់លោក សូមលោកបញ្ជូនបាត្រទៅឱ្យគេដួសយកមកចុះ» ភត្តទាំងអស់ដែលគេនាំមកពីផ្ទះនោះ រមែងជារបស់ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះឯង។ ប្រសិនបើគេលួចយកបាត្រនោះទៅ ឈ្មោះថាគេនាំទៅដោយស្រួល ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មិនមានក) ឡើយ ព្រោះតែភត្តនោះត្រូវបានប្រគល់ឱ្យរួចហើយ។

Vihāre dasa bhikkhū honti, tesu nava piṇḍapātikā, eko sādiyanako. ‘‘Dasa uddesapatte dethā’’ti vutte piṇḍapātikā gahetuṃ na icchanti. Itaro bhikkhu ‘‘sabbāni mayhaṃ pāpuṇantī’’ti gaṇhāti, ṭhitikā na hoti. Ekekaṃ ce pāpetvā gaṇhāti, ṭhitikā tiṭṭhati. Evaṃ gāhetvā dasahipi pattehi āharāpetvā ‘‘bhante, mayhaṃ saṅgahaṃ karothā’’ti nava patte piṇḍapātikānaṃ deti, bhikkhudattiyaṃ nāmetaṃ, gaṇhituṃ vaṭṭati.

នៅក្នុងវត្តមួយ មានភិក្ខុ ១០ រូប ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ ៩ រូបជាអ្នកដើរបិណ្ឌបាត (បិណ្ឌបាតិកភិក្ខុ) ១ រូបជាអ្នកត្រេកអរនឹងឧទ្ទេសភត្ត (សាទិយនកភិក្ខុ)។ កាលបើទាយកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ឧទ្ទេសភត្តទាំង ១០ មក» ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយមិនប្រាថ្នានឹងទទួលយកឡើយ។ ភិក្ខុក្រៅពីនោះ (ភិក្ខុអ្នកត្រេកអរនឹងឧទ្ទេសភត្ត) ពោលថា «បាត្រទាំងអស់នេះរមែងដល់វេនខ្ញុំ» ហើយក៏ទទួលយកទាំងអស់ យ៉ាងនេះ មិនឈ្មោះថាជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះធ្វើឱ្យដល់វេនម្តងមួយៗ ហើយទទួលយក យ៉ាងនេះ លំដាប់វេន (ឋិតិកា) រមែងតាំងនៅបាន។ កាលបើភិក្ខុនោះឱ្យគេទទួលយកយ៉ាងនេះហើយ ឱ្យគេនាំភត្តមកដោយបាត្រទាំង ១០ នោះ រួចពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកធ្វើការសង្គ្រោះដល់ខ្ញុំផង» ហើយប្រគល់បាត្រទាំង ៩ ទៅឱ្យភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ភត្តនេះឈ្មោះថា ភិក្ខុទត្តិយភត្ត (ភត្តដែលភិក្ខុប្រគល់ឱ្យ) ភិក្ខុទាំងនោះគួរទទួលយកបាន។

Sace so upāsako ‘‘bhante, gharaṃ āgantabba’’nti vadati, so ca bhikkhu te bhikkhū ‘‘etha, bhante, mayhaṃ sahāyā hothā’’ti tassa gharaṃ gacchati. Yaṃ tattha labhati, sabbaṃ tasseva hoti. Itare tena dinnaṃ labhanti. Atha nesaṃ ghareyeva nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā yāgukhajjakādīni denti, ‘‘bhante, yaṃ manussā denti, taṃ gaṇhathā’’ti tassa bhikkhuno vacaneneva itaresaṃ vaṭṭati. Bhuttāvīnaṃ patte pūretvā gaṇhitvā gamanatthāya denti, sabbaṃ tasseva bhikkhuno hoti, tena dinnaṃ itaresaṃ vaṭṭati.

ប្រសិនបើឧបាសកនោះពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមនិមន្តទៅកាន់ផ្ទះរបស់ខ្ញុំ» ហើយភិក្ខុនោះក៏បបួលភិក្ខុទាំងឡាយនោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមនិមន្តមក សូមធ្វើជាមិត្តភក្តិ (ជាគ្នីគ្នា) របស់ខ្ញុំផង» រួចទៅកាន់ផ្ទះរបស់ឧបាសកនោះ។ លាភសក្ការៈណាមួយដែលបាននៅក្នុងផ្ទះនោះ ទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះតែម្នាក់ឯង។ ភិក្ខុដទៃទៀតរមែងបានចំណែកដែលភិក្ខុនោះប្រគល់ឱ្យ។ មួយវិញទៀត បើឧបាសកទាំងឡាយឱ្យភិក្ខុទាំងនោះអង្គុយក្នុងផ្ទះ ប្រគេនទឹកទក្ខិណោទក ហើយប្រគេនយាគូ និងខាទនីយភោជនីយ៍ជាដើម រួចពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ របស់ណាដែលមនុស្សទាំងឡាយប្រគេន សូមលោកទទួលយករបស់នោះចុះ» ព្រោះតែពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះឯង ទើបគួរដល់ភិក្ខុដទៃទៀត (ដើម្បីទទួលយក)។ បើឧបាសកទាំងឡាយដាក់ភត្តពេញបាត្ររបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលឆាន់រួចហើយ ដើម្បីឱ្យយកទៅក្នុងពេលត្រឡប់ទៅវិញ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះតែម្នាក់ឯង ភត្តដែលភិក្ខុនោះប្រគល់ឱ្យ ទើបគួរដល់ភិក្ខុដទៃទៀត។

Yadi pana te vihāreyeva tena bhikkhunā ‘‘bhante, mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, manussānañca vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttā gacchanti, yaṃ tattha bhuñjanti ceva nīharanti ca, sabbaṃ taṃ tasseva santakaṃ. Athāpi ‘‘mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti avuttā ‘‘manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti gacchanti, tatra ce ekassa madhurena sarena anumodanaṃ karontassa sutvā therānañca upasame pasīditvā bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ denti, ayaṃ theresu pasādena uppanno ‘‘akatabhāgo’’ nāma, tasmā sabbesaṃ pāpuṇāti.

ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ត្រូវបានភិក្ខុនោះពោលតាំងពីនៅក្នុងវត្តថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកទទួលយកភិក្ខារបស់ខ្ញុំចុះ ម្យ៉ាងទៀត ការធ្វើតាមពាក្យរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ជាការគួរដែរ» ហើយក៏និមន្តទៅ ភត្តណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយឆាន់ក្តី នាំយកទៅក្តី នៅក្នុងផ្ទះនោះ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះឯង។ មួយវិញទៀត បើភិក្ខុនោះមិនបានពោលថា «សូមលោកទទួលយកភិក្ខារបស់ខ្ញុំចុះ» ឡើយ តែពោលត្រឹមតែថា «ការធ្វើតាមពាក្យរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ជាការគួរដែរ» ហើយភិក្ខុទាំងឡាយក៏និមន្តទៅ ក្នុងទីនោះ ប្រសិនបើឧបាសកទាំងឡាយបានស្តាប់ភិក្ខុមួយរូបធ្វើអនុមោទនាដោយសំឡេងដ៏ពីរោះ ឬក៏ជ្រះថ្លានឹងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់របស់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ ហើយប្រគេនសមណបរិក្ខារជាច្រើន សមណបរិក្ខារនេះ ឈ្មោះថា «អកតភាគ» (ចំណែកដែលមិនទាន់បានបែងចែកទុកជាមុន) ដែលកើតឡើងដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាចំពោះព្រះថេរៈទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ សមណបរិក្ខារនោះរមែងដល់แก่ភិក្ខុគ្រប់រូប។

Eko saṅghato uddisāpetvā ṭhitikāya gāhitaṃ pattaṃ haritvā paṇītassa khādanīyabhojanīyassa pūretvā āharitvā ‘‘imaṃ, bhante, sabbo saṅgho paribhuñjatū’’ti deti, sabbehi bhājetvā paribhuñjitabbaṃ. Pattasāmikassa pana atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ uddesabhattaṃ dātabbaṃ. Atha [Pg.95] ‘‘paṭhamaṃyeva sabbaṃ saṅghikaṃ pattaṃ dethā’’ti vadati, ekassa lajjibhikkhuno santako patto dātabbo. Āharitvā ca ‘‘sabbo saṅgho paribhuñjatū’’ti vutte bhājetvā paribhuñjitabbaṃ.

ឧបាសកម្នាក់ឱ្យគេចង្អុលបង្ហាញ (វេន) ពីសង្ឃ ហើយកាន់យកបាត្រតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ទៅដាក់ខាទនីយភោជនីយ៍ដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ឱ្យពេញ រួចនាំមកប្រគេនដោយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់នូវភត្តនេះចុះ» ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។ ចំណែកឯភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះ ទោះបីជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) កន្លងហួសទៅហើយក្តី ក៏គប្បីទុកជាធរមាន ហើយប្រគល់ឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀតឱ្យដល់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត បើឧបាសកពោលតាំងពីដំបូងថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រជារបស់សង្ឃទាំងអស់មក» គប្បីប្រគល់បាត្រជារបស់ភិក្ខុអ្នកមានសីល (លជ្ជីភិក្ខុ) មួយរូបទៅឱ្យ។ កាលបើគេនាំភត្តមកហើយ ពោលថា «សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់ចុះ» គប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។

Eko pātiyā bhattaṃ āharitvā ‘‘saṅghuddesaṃ dammī’’ti vadati, ekekaṃ ālopaṃ adatvā ṭhitikāya ekassa yāpanamattaṃ katvā dātabbaṃ. Atha so bhattaṃ āharitvā kiñci vattuṃ ajānanto tuṇhībhūto acchati, ‘‘kassa te ānītaṃ, kassa dātukāmosī’’ti na vattabbaṃ. Pucchāsabhāgena hi ‘‘tumhākaṃ ānītaṃ, tumhākaṃ dātukāmomhī’’ti vadeyya, tato taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jigucchantā gīvaṃ parivattetvā oloketabbampi na maññeyyuṃ. Sace pana ‘‘kuhiṃ yāsi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti vutte ‘‘uddesabhattaṃ gahetvā āgatomhī’’ti vadati, ekena lajjibhikkhunā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Sace ābhataṃ bahu hoti, sabbesaṃ pahoti, ṭhitikākiccaṃ natthi, therāsanato paṭṭhāya pattaṃ pūretvā dātabbaṃ.

ឧបាសកម្នាក់កាន់ថាសដាក់ភត្តមកហើយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណា សូមប្រគេនឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃ» ភិក្ខុទាំងឡាយមិនគប្បីចែកឱ្យម្តងមួយម៉ាត់ៗឡើយ គឺគប្បីធ្វើឱ្យល្មមគ្រាន់តែចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ភិក្ខុមួយរូបតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ហើយប្រគល់ឱ្យចុះ។ ប្រសិនបើឧបាសកនោះនាំភត្តមកហើយ មិនចេះនិយាយពាក្យអ្វី ក៏អង្គុយស្ងៀមនៅ ភិក្ខុទាំងឡាយមិនគប្បីសួរថា «អ្នកនាំភត្តនេះមកប្រគេនអ្នកណា? អ្នកចង់ប្រគេនដល់អ្នកណា?» ឡើយ។ ព្រោះថា ដោយសារតែសំណួរនោះ ឧបាសកអាចនឹងឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណានាំមកប្រគេនលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណាចង់ប្រគេនដល់លោកម្ចាស់» នាំឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតខ្ពើមរអើមនឹងភិក្ខុនោះ រហូតដល់ងាកកញ្ចឹងកចេញ ហើយមិនចង់សម្លឹងមើលឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាកាន់យកឧទ្ទេសភត្តមក» ភិក្ខុអ្នកមានសីល (លជ្ជីភិក្ខុ) មួយរូប គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ចុះ។ ប្រសិនបើភត្តដែលគេនាំមកនោះមានច្រើន ល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុគ្រប់រូប កិច្ចដែលត្រូវធ្វើតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ក៏មិនមានឡើយ គប្បីដាក់ឱ្យពេញបាត្រចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅចុះ។

‘‘Saṅghuddesapattaṃ dethā’’ti vutte ‘‘kiṃ āharissasī’’ti avatvā pakatiṭṭhitikāya eva gāhetabbaṃ. Yo pana pāyāso vā rasapiṇḍapāto vā niccaṃ labbhati; evarūpānaṃ paṇītabhojanānaṃ āveṇikā ṭhitikā kātabbā, tathā saparivārāya yāguyā mahagghānaṃ phalānaṃ paṇītānañca khajjakānaṃ. Pakatibhattayāguphalakhajjakānaṃ pana ekāva ṭhitikā kātabbā. ‘‘Sappiṃ āharissāmī’’ti vutte sabbasappīnaṃ ekāva ṭhitikā vaṭṭati, tathā sabbatelānaṃ. ‘‘Madhuṃ āharissāmī’’ti vutte pana madhuno ekāva ṭhitikā vaṭṭati, tathā phāṇitassa laṭṭhimadhukādīnañca bhesajjānaṃ. Sace pana gandhamālaṃ saṅghuddesaṃ denti, piṇḍapātikassa vaṭṭati, na vaṭṭatīti. Āmisasseva paṭikkhittattā vaṭṭati, saṅghaṃ uddissa dinnattā pana na gahetabbanti vadanti.

កាលបើឧបាសកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃមក» ភិក្ខុមិនគប្បីសួរថា «តើអ្នកនឹងនាំអ្វីមក?» ឡើយ គឺគប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេនធម្មតា (បកតិឋិតិកា) តែម្តងចុះ។ ចំណែកឯភត្តណា ដូចជាទឹកដោះឃិន (ឃីរៈ) ឬភត្តមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដែលរមែងបានជាប្រចាំ គប្បីធ្វើលំដាប់វេនដោយឡែក (អាវេណិកឋិតិកា) សម្រាប់ភោជនដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់មានសភាពយ៉ាងនេះ ព្រមទាំងសម្រាប់ទឹកយាគូដែលមានគ្រឿងបរិវារ ផ្លែឈើមានតម្លៃច្រើន និងខាទនីយភោជនីយ៍ដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ផងដែរ។ ចំណែកឯភត្ត យាគូ ផ្លែឈើ និងខាទនីយភោជនីយ៍ធម្មតា គប្បីធ្វើលំដាប់វេនតែមួយ (រួមគ្នា) ប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើឧបាសកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំទឹកដោះថ្លាមក» លំដាប់វេនតែមួយសម្រាប់ទឹកដោះថ្លាទាំងអស់ រមែងគួរ ដូចគ្នានោះដែរ សម្រាប់ប្រេងគ្រប់យ៉ាង ក៏មានលំដាប់វេនតែមួយដែរ។ កាលបើឧបាសកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំទឹកឃ្មុំមក» លំដាប់វេនតែមួយសម្រាប់ទឹកឃ្មុំ រមែងគួរ ដូចគ្នានោះដែរ សម្រាប់ទឹកអំពៅស្ករ និងថ្នាំមានវល្លិ៍ផ្អែម (លដ្ឋិមធុកា) ជាដើម ក៏មានលំដាប់វេនតែមួយដែរ។ ប្រសិនបើឧបាសកទាំងឡាយប្រគេនគ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាជាឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃ តើគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរឬទេ? ឆ្លើយថា ព្រោះតែអាមិសៈប៉ុណ្ណោះដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ គ្រឿងក្រអូបនិងកម្រងផ្កានោះទើបគួរ ប៉ុន្តែព្រះអដ្ឋកថាចារ្យទាំងឡាយពោលថា ព្រោះតែគេប្រគេនឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃ ភិក្ខុមិនគប្បីទទួលយកឡើយ។

Uddesabhattakathā niṭṭhitā.

ឧទ្ទេសភត្តកថា ចប់ហើយ។

Nimantanabhattakathā

និមន្តនភត្តកថា

Nimantanaṃ puggalikañce, sayameva issaro. Saṅghikaṃ pana uddesabhatte vuttanayeneva gāhetabbaṃ. Sace panettha dūto byatto hoti, ‘‘bhante[Pg.96], rājagehe bhikkhusaṅghassa bhattaṃ gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vadati, piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Atha dūto abyatto ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, bhattuddesako byatto ‘‘bhatta’’nti avatvā ‘‘bhante, tumhe yāthā’’ti vadati; evampi piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Tumhākaṃ paṭipāṭiyā ‘‘bhattaṃ pāpuṇātī’’ti vutte pana na vaṭṭati. Sace nimantetuṃ āgatamanusso āsanasālaṃ pavisitvā ‘‘aṭṭha bhikkhū dethā’’ti vā ‘‘aṭṭha patte dethā’’ti vā vadati; evampi piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati, ‘‘tumhe ca tumhe ca gacchathā’’ti vattabbaṃ. Sace pana ‘‘aṭṭha bhikkhū detha; bhattaṃ gaṇhatha, aṭṭha patte detha; bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, paṭipāṭiyā gāhetabbaṃ. Gāhentena pana vicchinditvā ‘‘bhatta’’nti avadantena ‘‘tumhe ca tumhe ca gacchathā’’ti vutte piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. ‘‘Bhante, tumhākaṃ pattaṃ detha, tumhe ethā’’ti vutte pana ‘‘sādhu, upāsakā’’ti gantabbaṃ. Saṅghato uddisitvā ‘‘tumhe ethā’’ti vuttepi yathāṭhitikāya gāhetabbaṃ.

ប្រសិនបើការនិមន្តនោះជាបុគ្គលិកភត្ត (ភត្តចំពោះបុគ្គល) ភិក្ខុខ្លួនឯងរមែងជាធំ (មានអំណាចចាត់ចែងដោយខ្លួនឯង)។ ចំណែកឯការនិមន្តជាសង្ឃិកភត្ត (ភត្តចំពោះសង្ឃ) គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើអ្នកនាំសារ (ទូត) ក្នុងទីនេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកទទួលយកភត្តសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃក្នុងព្រះរាជវាំង» ឡើយ តែពោលថា «សូមលោកទទួលយកភិក្ខាចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរ (ដើម្បីទទួលយក) ដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកនាំសារជាមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ពោលថា «សូមលោកទទួលយកភត្តចុះ» តែភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត (ភត្តុទ្ទេសកៈ) ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលថា «ភត្ត» ឡើយ តែពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តទៅចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរដែរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តពោលថា «ភត្តរមែងដល់វេនតាមលំដាប់របស់លោកទាំងឡាយ» យ៉ាងនេះ មិនគួរឡើយ។ ប្រសិនបើមនុស្សដែលមកនិមន្តនោះ ចូលទៅកាន់សាលាឆាន់ (អាសនសាលា) ហើយពោលថា «សូមលោកប្រគល់ភិក្ខុ ៨ រូបមក» ឬពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រ ៨ មក» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរដែរ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តគប្បីពោលថា «លោកនេះផង លោកនេះផង សូមនិមន្តទៅចុះ»។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើគេពោលថា «សូមលោកប្រគល់ភិក្ខុ ៨ រូបមក សូមទទួលយកភត្តចុះ» ឬពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រ ៨ មក សូមទទួលយកភត្តចុះ» យ៉ាងនេះ គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តកាត់ពាក្យនោះចេញ មិនពោលថា «ភត្ត» ឡើយ ហើយពោលថា «លោកនេះផង លោកនេះផង សូមនិមន្តទៅចុះ» យ៉ាងនេះ រមែងគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ។ កាលបើគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់បាត្ររបស់លោកមក សូមលោកនិមន្តមកចុះ» ភិក្ខុគប្បីពោលថា «ល្អហើយ ឧបាសក» រួចហើយគប្បីនិមន្តទៅចុះ។ ទោះបីជាគេចង្អុលបង្ហាញពីសង្ឃហើយពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តមកចុះ» ក៏គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (យថាឋិតិកា) ដែរ។

Nimantanabhattagharato pana pattatthāya āgatassa uddesabhatte vuttanayeneva ṭhitikāya patto dātabbo. Eko ‘‘saṅghato paṭipāṭiyā patta’’nti avatvā kevalaṃ ‘‘ekaṃ pattaṃ dethā’’ti vatvā agāhiteyeva patte yassa kassaci pattaṃ gahetvā pūretvā āharati, taṃ pattasāmikasseva hoti, uddesabhatte viya ṭhitikāya na gāhetabbaṃ. Idhāpi yo āgantvā tuṇhībhūto tiṭṭhati, so ‘‘kassa santikaṃ āgatosī’’ti vā ‘‘kassa pattaṃ harissasī’’ti vā na vattabbo.

ចំណែកឯមនុស្សដែលមកពីផ្ទះនិមន្តនភត្តដើម្បីយកបាត្រ ភិក្ខុគប្បីប្រគល់បាត្រឱ្យតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) តាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ឧបាសកម្នាក់មិនពោលថា «សូមប្រគល់បាត្រតាមលំដាប់វេនពីសង្ឃមក» ឡើយ តែពោលត្រឹមតែថា «សូមប្រគល់បាត្រមួយមក» ហើយកាលដែលភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តមិនទាន់បានឱ្យទទួលយកបាត្រនៅឡើយ ក៏កាន់យកបាត្ររបស់ភិក្ខុណាមួយទៅដាក់ភត្តឱ្យពេញ រួចនាំមកវិញ ភត្តនោះរមែងជារបស់ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះតែម្នាក់ឯង មិនគប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ដូចក្នុងឧទ្ទេសភត្តឡើយ។ ក្នុងនិមន្តនភត្តនេះ ឧបាសកណាមកហើយឈរស្ងៀមនៅ ភិក្ខុមិនគប្បីសួរឧបាសកនោះថា «អ្នកមកកាន់សំណាក់របស់លោកណា?» ឬថា «អ្នកនឹងនាំយកបាត្ររបស់លោកណាទៅ?» ឡើយ។

Pucchāsabhāgena hi ‘‘tumhākaṃ santikaṃ āgato, tumhākaṃ pattaṃ harissāmī’’ti vadeyya, tato so bhikkhu bhikkhūhi jigucchanīyo assa. ‘‘Kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti pana vutte ‘‘tassa pattatthāya āgatomhī’’ti vadantassa paṭipāṭiyā bhattaṭṭhitikāya gāhetvā patto dātabbo. ‘‘Bhattāharaṇakapattaṃ dethā’’ti vuttepi paṭipāṭiyā bhattaṭṭhitikāya eva dātabbo. Sace āharitvā ‘‘sabbo saṅgho bhuñjatū’’ti vadati, bhājetvā bhuñjitabbaṃ. Pattasāmikassa atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ paṭipāṭibhattaṃ gāhetabbaṃ.

ព្រោះថា ដោយសារតែសំណួរនោះ ឧបាសកអាចនឹងឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមកកាន់សំណាក់របស់លោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំយកបាត្ររបស់លោកម្ចាស់ទៅ» នាំឱ្យភិក្ខុនោះត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយខ្ពើមរអើម។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមកដើម្បីយកបាត្ររបស់លោកនោះ» គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេនភត្ត (ភត្តឋិតិកា) ហើយប្រគល់បាត្រឱ្យចុះ។ ទោះបីជាឧបាសកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ដាក់ភត្តមក» ក៏គប្បីប្រគល់ឱ្យតាមលំដាប់វេនភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើឧបាសកនាំភត្តមកហើយពោលថា «សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់ចុះ» គប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។ ចំណែកឯភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះ ទោះបីជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) កន្លងហួសទៅហើយក្តី ក៏គប្បីទុកជាធរមាន ហើយឱ្យគេទទួលយកភត្តតាមលំដាប់វេន (បដិបាដិភត្ត) ដទៃទៀតចុះ។

Eko [Pg.97] pātiyā bhattaṃ āharitvā ‘‘saṅghassa dammī’’ti vadati, ālopabhattaṭṭhitikato paṭṭhāya ālopasaṅkhepena bhājetabbaṃ. Sace pana tuṇhībhūto acchati, ‘‘kassa te ābhataṃ, kassa dātukāmosī’’ti na vattabbo. Sace pana ‘‘kuhiṃ gacchasi, kiṃ karonto āhiṇḍasī’’ti vutte ‘‘saṅghassa me bhattaṃ ābhataṃ, therānaṃ me bhattaṃ ābhata’’nti vadati, gahetvā ālopabhattaṭṭhitikāya bhājetabbaṃ. Sace pana evaṃ ābhataṃ bahuṃ hoti, sakalassa saṅghassa bahu hoti, abhihaṭabhikkhā nāma piṇḍapātikānampi vaṭṭati, ṭhitikāpucchanakiccaṃ natthi, therāsanato paṭṭhāya pattaṃ pūretvā dātabbaṃ.

ឧបាសកម្នាក់កាន់ថាសដាក់ភត្តមកហើយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណា សូមប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃ» គប្បីបែងចែកដោយសង្ខេបតាមចំណែកម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្ត) ចាប់តាំងពីលំដាប់វេនម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្តឋិតិកា) ទៅចុះ។ ប្រសិនបើឧបាសកនោះអង្គុយស្ងៀមនៅ ភិក្ខុមិនគប្បីសួរថា «អ្នកនាំភត្តនេះមកប្រគេនអ្នកណា? អ្នកចង់ប្រគេនដល់អ្នកណា?» ឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណានាំភត្តនេះមកប្រគេនព្រះសង្ឃ ខ្ញុំព្រះករុណានាំភត្តនេះមកប្រគេនព្រះថេរៈទាំងឡាយ» គប្បីទទួលយកហើយបែងចែកតាមលំដាប់វេនម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្តឋិតិកា) ចុះ។ ប្រសិនបើភត្តដែលគេនាំមកយ៉ាងនេះមានច្រើន ល្មមគ្រាន់ដល់ព្រះសង្ឃគ្រប់រូប ភត្តនោះឈ្មោះថា អភិហតភិក្ខា (ភិក្ខាដែលគេនាំមកប្រគេនចំពោះមុខ) រមែងគួរ សូម្បីដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ កិច្ចដែលត្រូវសួររកលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ក៏មិនមានឡើយ គប្បីដាក់ឱ្យពេញបាត្រចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅចុះ។

Upāsako saṅghattherassa vā ganthadhutaṅgavasena abhiññātassa vā bhattuddesakassa vā pahiṇāti ‘‘amhākaṃ bhattagahaṇatthāya aṭṭha bhikkhū gahetvā āgacchathā’’ti, sacepi ñātiupaṭṭhākehi pesitaṃ hoti, ime tayo janā pucchituṃ na labhanti, āruḷhāyeva mātikaṃ, saṅghato aṭṭha bhikkhū uddisāpetvā attanavamehi gantabbaṃ. Kasmā? Bhikkhusaṅghassa hi ete bhikkhū nissāya lābho uppajjatīti. Ganthadhutaṅgādīhi pana anabhiññāto āvāsikabhikkhu pucchituṃ labhati, tasmā tena ‘‘kiṃ saṅghato gaṇhāmi, udāhu ye jānāmi, tehi saddhiṃ āgacchāmī’’ti mātikaṃ āropetvā yathā dāyakā vadanti, tathā paṭipajjitabbaṃ. ‘‘Tumhākaṃ nissitake vā ye vā jānātha, te gahetvā ethā’’ti vutte pana ye icchanti, tehi saddhiṃ gantuṃ labhati. Sace ‘‘aṭṭha bhikkhū pahiṇathā’’ti pesenti, saṅghatova pesetabbā. Attanā sace aññasmiṃ gāme sakkā hoti bhikkhā labhituṃ, añño gāmo gantabbo. Na sakkā ce hoti labhituṃ, soyeva gāmo piṇḍāya pavisitabbo.

ឧបាសក បញ្ជូនទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះសង្ឃត្ថេរក្តី ព្រះភិក្ខុដែលល្បីល្បាញដោយអំណាចនៃគន្ថៈនិងធុតង្គក្តី ព្រះភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តក្តី ដោយពាក្យថា «សូមព្រះករុណាទាំងឡាយនាំយកព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គ និមន្តមកដើម្បីទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ» ទោះបីជាញាតិឧបដ្ឋាកបញ្ជូនមកក៏ដោយ ជនទាំង ៣ នាក់នេះ (គឺព្រះសង្ឃត្ថេរ ព្រះភិក្ខុអ្នកល្បីល្បាញ និងព្រះភត្តុទ្ទេសកៈ) មិនបានឱកាសដើម្បីសួរឡើយ ត្រូវឡើងកាន់មាតិកាប៉ុណ្ណោះ ហើយឱ្យចាត់ចែងព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គពីសង្ឃ ដោយខ្លួនឯងជាគម្រប់ ៩ ត្រូវទៅ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា លាភៈរមែងកើតឡើងដល់ភិក្ខុសង្ឃ ដោយអាស្រ័យព្រះភិក្ខុទាំងឡាយនេះឯង។ ចំណែកឯព្រះអាវាសិកភិក្ខុដែលមិនល្បីល្បាញដោយគន្ថៈនិងធុតង្គជាដើម រមែងបានឱកាសដើម្បីសួរ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវលើកឡើងនូវមាតិកាថា «តើអាត្មាភាពត្រូវនិមន្តពីសង្ឃ ឬមួយក៏ត្រូវនិមន្តទៅជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលអាត្មាភាពស្គាល់?» ហើយទាយកទាំងឡាយពោលយ៉ាងណា ត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើទាយកពោលថា «សូមលោកម្ចាស់នាំយកសិស្សានុសិស្សរបស់លោកម្ចាស់ក្តី ឬភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលលោកម្ចាស់ស្គាល់ក្តី ហើយនិមន្តមកចុះ» ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទៅជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលខ្លួនប្រាថ្នា។ បើទាយកទាំងឡាយបញ្ជូនមកថា «សូមលោកម្ចាស់ចាត់ចែងព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គមក» ត្រូវចាត់ចែងបញ្ជូនទៅពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះ។ បើខ្លួនឯងអាចដើម្បីបានបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិដទៃ ត្រូវទៅកាន់ភូមិដទៃនោះ។ បើមិនអាចដើម្បីបានទេ ត្រូវចូលទៅកាន់ភូមិដដែលនោះដើម្បីបិណ្ឌបាត។

Nimantitabhikkhū āsanasālāya nisinnā honti, tatra ce manussā ‘‘patte dethā’’ti āgacchanti, animantitehi na dātabbā. ‘‘Ete nimantitabhikkhū’’ti vattabbaṃ. ‘‘Tumhepi dethā’’ti vutte pana dātuṃ vaṭṭati. Ussavādīsu manussā sayameva pariveṇāni ca padhānagharāni ca gantvā tipiṭake ca dhammakathike ca bhikkhusatenapi saddhiṃ nimantenti. Tadā yepi jānanti, te gahetvā gantuṃ vaṭṭati. Kasmā? Na hi mahābhikkhusaṅghena atthikā manussā pariveṇāni ca padhānagharāni gacchanti, sannipātaṭṭhānatova yathāsatti yathābalaṃ bhikkhū gaṇhitvā gacchantīti.

ព្រះភិក្ខុទាំងឡាយដែលគេនិមន្តហើយ អង្គុយនៅក្នុងរោងភត្ត បើមនុស្សទាំងឡាយមកកាន់ទីនោះហើយពោលថា «សូមប្រគេនបាត្រ» ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគេមិនបាននិមន្ត មិនត្រូវប្រគេនបាត្រឡើយ។ ត្រូវពោលថា «លោកទាំងនេះជាភិក្ខុដែលគេនិមន្ត»។ តែបើគេពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រគេនបាត្រដែរមក» គួរដើម្បីប្រគេនបាន។ ក្នុងសម័យបុណ្យទានជាដើម មនុស្សទាំងឡាយរមែងទៅកាន់បរិវេណក្តី កាន់បធានឃរៈ (រោងកម្មដ្ឋាន) ក្តី ដោយខ្លួនឯង ហើយនិមន្តព្រះត្រៃបិដកធរៈក្តី ព្រះធម្មកថិកក្តី ព្រមទាំងព្រះភិក្ខុរាប់រយអង្គ។ ក្នុងកាលនោះ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលខ្លួនស្គាល់ ក៏គួរនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅជាមួយបាន។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា មនុស្សទាំងឡាយដែលមិនត្រូវការដោយមហាភិក្ខុសង្ឃ រមែងមិនទៅកាន់បរិវេណ និងបធានឃរៈឡើយ តែងតែនាំយកព្រះភិក្ខុទាំងឡាយតាមសមត្ថភាព តាមកម្លាំង ពីកន្លែងប្រជុំប៉ុណ្ណោះទៅ។

Sace [Pg.98] pana saṅghatthero vā ganthadhutaṅgavasena abhiññātako vā bhattuddesako vā aññatra vā vassaṃ vasitvā katthaci vā gantvā puna sakaṭṭhānaṃ āgacchanti, manussā ca āgantukassa sakkāraṃ karonti, ekavāraṃ ye jānanti, te gahetvā gantabbaṃ. Paṭibaddhakālato pana paṭṭhāya dutiyavāre āraddhe saṅghatoyeva gahetvā gantabbaṃ. Abhinavaāgantukāva hutvā ñātī vā upaṭṭhāke vā passissāmāti gacchanti, tatra tesaṃ ñātī ca upaṭṭhākā ca sakkāraṃ karonti. Ettha pana ye jānanti, te gahetvā gantuṃ vaṭṭati.

ម្យ៉ាងទៀត បើព្រះសង្ឃត្ថេរក្តី ព្រះភិក្ខុដែលល្បីល្បាញដោយអំណាចនៃគន្ថៈនិងធុតង្គក្តី ព្រះភត្តុទ្ទេសកៈក្តី ចាំវស្សាក្នុងទីដទៃហើយក្តី ទៅកាន់ទីណាមួយហើយក្តី ហើយត្រឡប់មកកាន់កន្លែងរបស់ខ្លួនវិញ ហើយមនុស្សទាំងឡាយធ្វើសក្ការៈចំពោះព្រះអាគន្តុកៈ ក្នុងវារៈទី ១ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលគេស្គាល់ ត្រូវនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅ។ ចាប់តាំងពីកាលដែលទាក់ទងគ្នាទៅ ចាប់ផ្តើមក្នុងវារៈទី ២ ត្រូវនាំយកភិក្ខុពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះទៅ។ ភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈថ្មីថ្មោង គិតថា «យើងនឹងទៅសួរសុខទុក្ខញាតិក្តី ឧបដ្ឋាកក្តី» ហើយទៅ ក្នុងទីនោះ ញាតិនិងឧបដ្ឋាកទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ធ្វើសក្ការៈចំពោះលោក។ ក្នុងរឿងនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលគេស្គាល់ គួរនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅជាមួយបាន។

Yo pana atilābhī hoti, sakaṭṭhānañca āgantukaṭṭhānañca ekasadisaṃ, sabbattha manussā saṅghabhattaṃ sajjetvāva nisīdanti, tena saṅghatova gahetvā gantabbanti ayaṃ nimantane viseso. Avaseso sabbapañho uddesabhatte vuttanayeneva veditabbo. Kurundiyaṃ pana ‘‘aṭṭha mahāthere dethā’’ti vutte ‘‘aṭṭha mahātherāva dātabbā’’ti vuttaṃ. Esa nayo majjhimādīsu. Sace pana avisesetvā ‘‘aṭṭha bhikkhū dethā’’ti vadati, saṅghato dātabbā.

ចំណែកឯភិក្ខុណាជាអ្នកមានលាភច្រើន ទីកន្លែងរបស់ខ្លួនក្តី ទីកន្លែងអាគន្តុកៈក្តី គឺដូចគ្នា ក្នុងគ្រប់ទីកន្លែង មនុស្សទាំងឡាយតែងតែចាត់ចែងសង្ឃភត្តហើយរង់ចាំ ភិក្ខុនោះត្រូវនាំយកភិក្ខុពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះទៅ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នាក្នុងការនិមន្ត។ បញ្ហាដែលសេសសល់ទាំងអស់ ត្រូវដឹងតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ចំណែកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា ពោលថា កាលបើទាយកពោលថា «សូមប្រគេនព្រះមហាថេរ ៨ អង្គ» ត្រូវប្រគេនព្រះមហាថេរ ៨ អង្គប៉ុណ្ណោះ។ ន័យនេះ ក៏មានក្នុងព្រះថេរៈថ្នាក់កណ្តាលជាដើមដែរ។ តែបើទាយកពោលដោយមិនចំពោះថា «សូមប្រគេនព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គ» ត្រូវប្រគេនពីសង្ឃ។

Nimantanabhattakathā niṭṭhitā.

និមន្តនភត្តកថា ចប់។

Salākabhattakathā

សលាកភត្តកថា

Salākabhatte pana ‘‘anujānāmi, bhikkhave, salākāya vā paṭṭikāya vā upanibandhitvā opuñjitvā uddisitu’’nti vacanato rukkhasāramayāya salākāya vā veḷuvilīvatālapaṇṇādimayāya paṭṭikāya vā ‘‘asukassa nāma salākabhatta’’nti evaṃ akkharāni upanibandhitvā pacchiyaṃ vā cīvarabhoge vā katvā sabbā salākāyo opuñjitvā punappunaṃ heṭṭhuparivaseneva āloḷetvā pañcaṅgasamannāgatena bhattuddesakena sace ṭhitikā atthi, ṭhitikato paṭṭhāya; no ce atthi, therāsanato paṭṭhāya salākā dātabbā. Pacchā āgatānampi ekābaddhavasena dūre ṭhitānampi uddesabhatte vuttanayeneva dātabbā.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងសលាកភត្តនោះ ព្រោះមានព្រះពុទ្ធដីកាថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យចងសរសេរលើស្លាកក្តី លើបន្ទះក្តី ប្រមូលផ្តុំគ្នា ហើយចាត់ចែង» ដូច្នេះ ត្រូវចងសរសេរអក្សរលើស្លាកដែលធ្វើដោយខ្លឹមឈើក្តី លើបន្ទះដែលធ្វើដោយបន្ទះឫស្សី ស្លឹករឹតជាដើមក្តី យ៉ាងនេះថា «សលាកភត្តរបស់ឧបាសកឈ្មោះឯណោះ» រួចដាក់ក្នុងកន្ត្រកក្តី ក្នុងផ្នត់ចីវរក្តី ហើយប្រមូលស្លាកទាំងអស់បញ្ចូលគ្នា រលាស់កូរចុះឡើង លើក្រោម ញឹកញាប់ ដោយព្រះភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត ដែលប្រកបដោយអង្គ ៥ បើមានបញ្ជីឈ្មោះ (ឋិតិកា) ត្រូវចែកចាប់តាំងពីបញ្ជីឈ្មោះទៅ បើគ្មានទេ ត្រូវចែកស្លាកចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ។ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកជាខាងក្រោយក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងទីឆ្ងាយដោយអំណាចនៃការទាក់ទងគ្នាក្តី ត្រូវចែកឱ្យតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។

Sace [Pg.99] vihārassa samantato bahū gocaragāmā, bhikkhū pana na bahukā, gāmavasenapi salākāyo pāpuṇanti, ‘‘tumhākaṃ asukagāme salākabhattaṃ pāpuṇātī’’ti gāmavaseneva gāhetabbā. Evaṃ gāhentena sacepi ekekasmiṃ gāme nānappakārāni saṭṭhisalākabhattāni, sabbāni gāhitāneva honti, tassa pattagāmasamīpe aññānipi dve tīṇi salākabhattāni honti, tānipi tasseva dātabbāni. Na hi sakkā tesaṃ kāraṇā aññaṃ bhikkhuṃ pahiṇitunti.

បើនៅជុំវិញវត្តមានភូមិគោចរជាច្រើន តែព្រះភិក្ខុទាំងឡាយមានមិនច្រើន ស្លាកទាំងឡាយរមែងដល់ភិក្ខុដោយអំណាចនៃភូមិផងដែរ ត្រូវឱ្យភិក្ខុទាំងឡាយទទួលយកដោយអំណាចភូមិប៉ុណ្ណោះថា «សលាកភត្តក្នុងភូមិឈ្មោះឯណោះ ដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ កាលបើឱ្យទទួលយ៉ាងនេះ ទោះបីក្នុងភូមិនីមួយៗ មានសលាកភត្តផ្សេងៗ គ្នាដល់ទៅ ៦០ ក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែឱ្យទទួលទាំងអស់ បើនៅជិតភូមិដែលភិក្ខុនោះទៅដល់ មានសលាកភត្ត ២ ឬ ៣ ផ្សេងទៀត សលាកភត្តទាំងនោះ ក៏ត្រូវប្រគល់ឱ្យភិក្ខុនោះដដែល។ ព្រោះថា មិនអាចដើម្បីបញ្ជូនភិក្ខុដទៃទៅ ព្រោះតែហេតុនៃសលាកភត្តទាំងនោះឡើយ។

Sace ekaccesu gāmesu bahūni salākabhattāni sallakkhetvā sattannampi aṭṭhannampi bhikkhūnaṃ dātabbāni. Dadantena pana catunnaṃ pañcannaṃ bhattānaṃ salākāyo ekato bandhitvā dātabbā. Sace taṃ gāmaṃ atikkamitvā añño gāmo hoti, tasmiñca ekameva salākabhattaṃ, taṃ pana pātova denti, tampi etesu bhikkhūsu ekassa niggahena datvā ‘‘pātova taṃ gahetvā pacchā orimagāme itarāni bhattāni gaṇhāhī’’ti vattabbo. Sace orimagāme salākabhattesu agāhitesveva gāhitasaññāya gacchati, parabhāgagāme salākabhattaṃ gāhetvā puna vihāraṃ āgantvā itarāni gāhetvā orimagāmo gantabbo. ‘‘Na hi bahisīmāya saṅghalābho gāhetuṃ labbhatī’’ti ayaṃ nayo kurundiyaṃ vutto.

បើក្នុងភូមិខ្លះមានសលាកភត្តជាច្រើន ត្រូវកំណត់សម្គាល់ហើយប្រគល់ឱ្យភិក្ខុ ៧ ឬ ៨ អង្គ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើប្រគល់ឱ្យ ត្រូវចងស្លាកភត្ត ៤ ឬ ៥ បញ្ចូលគ្នាជាតែមួយ ហើយប្រគល់ឱ្យ។ បើហួសពីភូមិនោះទៅ មានភូមិដទៃទៀត ហើយក្នុងភូមិនោះមានសលាកភត្តតែមួយគត់ តែទាយកទាំងឡាយប្រគេនសលាកភត្តនោះតាំងពីព្រលឹម សូម្បីសលាកភត្តនោះ ក៏ត្រូវបង្ខំប្រគល់ឱ្យភិក្ខុមួយអង្គ ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំងនេះ ហើយត្រូវប្រាប់ថា «សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកសលាកភត្តនោះតាំងពីព្រលឹមសិន រួចសឹមមកទទួលភត្តដទៃទៀតក្នុងភូមិខាងអាយនេះជាក្រោយ»។ បើភិក្ខុនោះមិនទាន់បានទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិខាងអាយនៅឡើយ តែយល់ច្រឡំថាបានទទួលហើយ ក៏ដើរទៅ ភិក្ខុនោះត្រូវទៅទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិខាងនាយសិន រួចត្រូវត្រឡប់មកវត្តវិញ ដើម្បីទទួលស្លាកដទៃទៀត ហើយសឹមទៅកាន់ភូមិខាងអាយ។ ព្រោះថា «លាភរបស់សង្ឃ មិនអាចឱ្យទទួលយកនៅខាងក្រៅសីមាបានឡើយ» ន័យនេះមានពោលទុកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា។

Sace pana bhikkhū bahū honti, gāmavasena salākā na pāpuṇanti, vīthivasena vā vīthiyaṃ ekagehavasena vā kulavasena vā gāhetabbā. Vīthiādīsu ca yattha bahūni bhattāni, tattha gāme vuttanayeneva bahūnaṃ bhikkhūnaṃ gāhetabbāni. Salākāsu asati uddisitvāpi gāhetabbāni.

ម្យ៉ាងទៀត បើព្រះភិក្ខុទាំងឡាយមានច្រើន ហើយស្លាកទាំងឡាយមិនល្មមចែកដោយអំណាចភូមិ ត្រូវឱ្យទទួលដោយអំណាចវិថី (ផ្លូវ) ក្តី ដោយអំណាចផ្ទះមួយៗ ក្នុងវិថីក្តី ដោយអំណាចត្រកូលក្តី។ ក្នុងវិថីជាដើមនោះ ទីណាមានភត្តច្រើន ក្នុងទីនោះ ត្រូវឱ្យភិក្ខុជាច្រើនទទួលយក តាមន័យដែលពោលហើយក្នុងរឿងភូមិដដែលនោះឯង។ កាលបើគ្មានស្លាកទេ សូម្បីតែចង្អុលបង្ហាញក៏ត្រូវឱ្យទទួលយកដែរ។

Salākadāyakena pana vattaṃ jānitabbaṃ. Tena hi kālasseva vuṭṭhāya pattacīvaraṃ gahetvā bhojanasālaṃ gantvā asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetvā ‘‘idāni bhikkhūhi vattaṃ kataṃ bhavissatī’’ti kālaṃ sallakkhetvā ghaṇṭiṃ paharitvā bhikkhūsu sannipatitesu paṭhamameva vāragāme salākabhattaṃ gāhetabbaṃ. ‘‘Tuyhaṃ asukasmiṃ nāma vāragāme salākā pāpuṇāti tatra gacchā’’ti vattabbaṃ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុអ្នកចែកស្លាក ត្រូវដឹងនូវវត្ត។ ភិក្ខុនោះត្រូវក្រោកឡើងតាំងពីព្រលឹម កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ទៅកាន់រោងភត្ត បោសសម្អាតកន្លែងដែលមិនទាន់បានបោស រៀបចំទឹកឆាន់និងទឹកប្រើប្រាស់ទុកជាស្រេច កំណត់សម្គាល់ពេលវេលាថា «ឥឡូវនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយប្រហែលជាធ្វើវត្តរួចរាល់ហើយ» រួចវាយជួង កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយជួបជុំគ្នាហើយ ត្រូវឱ្យទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិដែលដល់វេនជាមុនសិន។ ហើយត្រូវពោលថា «សលាកភត្តក្នុងភូមិវេនឈ្មោះឯណោះ ដល់លោកម្ចាស់ហើយ សូមនិមន្តទៅកាន់ទីនោះចុះ»។

Sace atirekagāvute gāmo hoti, taṃ divasaṃ gacchantā kilamanti, ‘‘sve tuyhaṃ vāragāme pāpuṇātī’’ti ajjeva gāhetabbaṃ. Yo vāragāmaṃ pesiyamāno [Pg.100] na gacchati, aññaṃ salākaṃ maggati, na dātabbā. Saddhānañhi manussānaṃ puññahāni saṅghassa ca lābhacchedo hoti, tasmā tassa dutiyepi tatiyepi divase aññā salākā na dātabbā, ‘‘attano pattaṭṭhānaṃ gantvā bhuñjāhī’’ti vattabbo, tīṇi pana divasāni agacchantassa vāragāmato orimavāragāme salākā gāhetabbā. Tañce na gaṇhāti, tato paṭṭhāya tassa aññaṃ salākaṃ dātuṃ na vaṭṭati, daṇḍakammaṃ pana gāḷhaṃ kātabbaṃ, saṭṭhito vā paṇṇāsato vā na parihāpetabbaṃ. Vāragāme gāhetvā vihāravāro gāhetabbo, ‘‘tuyhaṃ vihāravāro pāpuṇātī’’ti vattabbaṃ. Vihāravārikassa dve tisso yāgusalākāyo tisso catasso vā bhattasalākāyo ca dātabbā, nibaddhaṃ katvā pana na dātabbā. Yāgubhattadāyakā hi ‘‘amhākaṃ yāgubhattaṃ vihāragopakāva bhuñjantī’’ti aññathattaṃ āpajjeyyuṃ, tasmā aññesu kulesu dātabbā.

បើភូមិស្ថិតនៅចម្ងាយហួសពី ១ គាវុត ភិក្ខុទាំងឡាយដើរទៅក្នុងថ្ងៃនោះរមែងហត់នឿយ ត្រូវឱ្យទទួលតាំងពីថ្ងៃនេះឯងថា «ថ្ងៃស្អែក សលាកភត្តក្នុងភូមិវេន នឹងដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ ភិក្ខុណាដែលគេបញ្ជូនទៅកាន់ភូមិវេនហើយមិនទៅ តែបែរជាស្វែងរកស្លាកដទៃទៀត មិនត្រូវប្រគល់ឱ្យឡើយ។ ព្រោះថា ការសាបសូន្យបុណ្យរបស់មនុស្សដែលមានសទ្ធាក្តី ការដាច់លាភរបស់សង្ឃក្តី រមែងមាន ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងថ្ងៃទី ២ ក្តី ថ្ងៃទី ៣ ក្តី មិនត្រូវប្រគល់ស្លាកដទៃទៀតឱ្យភិក្ខុនោះឡើយ ត្រូវប្រាប់ថា «សូមលោកម្ចាស់និមន្តទៅឆាន់ក្នុងទីដែលដល់វេនរបស់ខ្លួនចុះ» ម្យ៉ាងទៀត បើភិក្ខុនោះមិនទៅអស់រយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ត្រូវឱ្យទទួលស្លាកក្នុងភូមិវេនខាងអាយជំនួស។ បើភិក្ខុនោះនៅតែមិនទទួលយកទៀត ចាប់តាំងពីពេលនោះទៅ មិនគួរប្រគល់ស្លាកដទៃទៀតឱ្យលោកឡើយ តែត្រូវធ្វើទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ មិនត្រូវឱ្យខកខាន (ការដងទឹក) ៦០ ក្អម ឬ ៥០ ក្អមឡើយ។ កាលបើឱ្យទទួលក្នុងភូមិវេនហើយ ត្រូវឱ្យទទួលវេនរក្សាវត្តបន្តទៀត ហើយត្រូវពោលថា «វេនរក្សាវត្ត ដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ ត្រូវប្រគល់ស្លាកយាគូ ២ ឬ ៣ ស្លាក និងស្លាកភត្ត ៣ ឬ ៤ ស្លាក ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវេនវត្តនោះ តែមិនត្រូវធ្វើឱ្យទៅជាប្រចាំឡើយ។ ព្រោះថា ទាយកអ្នកប្រគេនយាគូនិងភត្ត នឹងយល់ផ្សេងទៅថា «យាគូនិងភត្តរបស់យើង មានតែភិក្ខុអ្នកចាំវត្តប៉ុណ្ណោះដែលឆាន់» ព្រោះហេតុនោះ ត្រូវប្រគល់ស្លាកទាំងនោះក្នុងត្រកូលដទៃវិញ។

Sace vihāravārikānaṃ sabhāgā āharitvā denti, iccetaṃ kusalaṃ; no ce, vāraṃ gāhetvā tesaṃ yāgubhattaṃ āharāpetabbaṃ. Tāva nesaṃ salākā phātikammameva bhavanti, vassaggena pattaṭṭhāne pana aññampi paṇītabhattasalākaṃ gaṇhituṃ labhantiyeva. Atirekauttaribhaṅgassa ekacārikabhattassa visuṃ ṭhitikaṃ katvā salākā dātabbā.

បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចំណែកស្មើគ្នា នាំយកយាគូនិងភត្តមកប្រគេនភិក្ខុអ្នកចាំវេនវត្តទាំងឡាយ នោះជាការល្អប្រពៃ បើមិនដូច្នោះទេ ត្រូវចាត់ចែងវេនឱ្យភិក្ខុដទៃនាំយកយាគូនិងភត្តមកប្រគេនលោក។ ក្នុងកាលដែលចាំវត្តនោះ សលាកទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ រមែងជាលាភដែលចម្រើនឡើងប៉ុណ្ណោះ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីដែលដល់វេនតាមអាយុវស្សា សូម្បីតែស្លាកភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងដទៃទៀត ក៏ភិក្ខុទាំងនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកដដែល។ ត្រូវធ្វើបញ្ជីឈ្មោះដោយឡែកពីគ្នា ហើយប្រគល់ស្លាកសម្រាប់ឯកចារិកភត្តដែលមានម្ហូបកំដរដ៏លើសលប់។

Sace yena salākā laddhā, so taṃdivasaṃ taṃ bhattaṃ na labhati, punadivase gāhetabbaṃ. Bhattameva labhati, na uttaribhaṅgaṃ; evampi puna gāhetabbaṃ. Khīrabhattassa salākāyapi eseva nayo. Sace pana khīrameva labhati, na bhattaṃ; khīralābhato paṭṭhāya puna na gāhetabbaṃ. Dve tīṇi ekacārikabhattāni ekasseva pāpuṇanti, dubbhikkhasamaye saṅghanavakena laddhakāle vijaṭetvā visuṃ gāhetabbāni, pākatikasalākabhattaṃ aladdhassāpi punadivase gāhetabbaṃ.

បើភិក្ខុណាបានទទួលស្លាកហើយ តែមិនបានភត្តនោះក្នុងថ្ងៃនោះ ត្រូវឱ្យទទួលក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់។ បើបានតែភត្ត តែមិនបានម្ហូបកំដរ ទោះបីយ៉ាងនេះ ក៏ត្រូវឱ្យទទួលជាថ្មីទៀត។ សូម្បីក្នុងស្លាកសម្រាប់ខីរភត្ត ក៏មានន័យនេះដូចគ្នា។ តែបើបានតែទឹកដោះ មិនបានភត្ត ចាប់តាំងពីពេលបានទឹកដោះនោះទៅ មិនត្រូវឱ្យទទួលជាថ្មីទៀតឡើយ។ បើឯកចារិកភត្ត ២ ឬ ៣ ដល់ភិក្ខុតែមួយអង្គ ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន កាលបើភិក្ខុថ្មីក្នុងសង្ឃបានទទួល ត្រូវបែងចែកហើយឱ្យទទួលដោយឡែកពីគ្នា សូម្បីភិក្ខុដែលមិនបានទទួលសលាកភត្តធម្មតា ក៏ត្រូវឱ្យទទួលក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ដែរ។

Sace khuddako vihāro hoti, sabbe bhikkhū ekasambhogā, ucchusalākaṃ gāhentena yassa kassaci sammukhībhūtassa pāpetvā mahātherādīnaṃ divā tacchetvā dātuṃ vaṭṭati. Rasasalākaṃ pāpetvā pacchābhattaṃ parissāvetvā vā phāṇitaṃ vā kāretvā piṇḍapātikādīnampi dātabbaṃ[Pg.101]. Āgantukānaṃ āgatānāgatabhāvaṃ ñatvā gāhetabbā, mahāāvāse ṭhitikaṃ katvā gāhetabbā.

បើជាវត្តតូច ហើយភិក្ខុទាំងអស់មានការប្រើប្រាស់លាភស្មើគ្នា ភិក្ខុអ្នកឱ្យទទួលស្លាកអំពៅ ត្រូវនាំយកទៅប្រគល់ឱ្យភិក្ខុណាមួយដែលនៅចំពោះមុខ ហើយគួរដើម្បីចិតសំបកប្រគេនព្រះមហាថេរជាដើមក្នុងវេលាថ្ងៃបាន។ ត្រូវនាំយកស្លាកទឹកអំពៅទៅប្រគល់ឱ្យ ហើយគួរពូតចម្រោះ ឬធ្វើជាទឹកស្ករប្រគេនសូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាដើម ក្នុងវេលាក្រោយភត្តបាន។ ត្រូវដឹងនូវភាពដែលព្រះអាគន្តុកៈទាំងឡាយមកហើយ ឬមិនទាន់មកដល់ ហើយសឹមឱ្យទទួល ក្នុងមហាអាវាស ត្រូវធ្វើតាមលំដាប់បញ្ជីឈ្មោះ ហើយសឹមឱ្យទទួល។

Takkasalākampi sabhāgaṭṭhāne pāpetvā vā pacāpetvā vā dhūmāpetvā vā therānaṃ dātuṃ vaṭṭati. Mahāāvāse vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ phalasalākapūvasalākabhesajjagandhamālasalākāyopi visuṃ ṭhitikāya gāhetabbā. Bhesajjādisalākāyo cettha kiñcāpi piṇḍapātikānampi vaṭṭanti, salākavasena gāhitattā pana na sāditabbā. Aggabhikkhāmattaṃ salākabhattaṃ denti, ṭhitikaṃ pucchitvā gāhetabbaṃ. Asatiyā ṭhitikāya therāsanato paṭṭhāya gāhetabbaṃ. Sace tādisāni bhattāni bahūni honti, ekekassa bhikkhuno dve tīṇi dātabbāni; no ce, ekekameva datvā paṭipāṭiyā gatāya puna therāsanato paṭṭhāya dātabbaṃ. Sace antarāva upacchijjati, ṭhitikā sallakkhetabbā. Yadi pana tādisaṃ bhattaṃ nibaddhameva hoti, yassa pāpuṇāti, so vattabbo ‘‘laddhā vā aladdhā vā svepi gaṇheyyāsī’’ti. Ekaṃ anibaddhaṃ hoti, labhanadivase pana yāvadatthaṃ labhati, alabhanadivasā bahutarā honti, taṃ yassa pāpuṇāti, so alabhitvā ‘‘sve gaṇheyyāsī’’ti vattabbo.

សូម្បីតែស្លាកទឹកដោះជូរ ភិក្ខុញ៉ាំងស្លាកនោះឲ្យដល់ក្នុងសភាគដ្ឋានក្តី ឲ្យគេដាំស្លកហើយក្តី ឲ្យគេផ្សែង (ដាក់គ្រឿងទេសមានខ្ញីម្ទេសជាដើម) ហើយក្តី គួរដើម្បីប្រគេនដល់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ។ ក្នុងមហាអាវាស ភិក្ខុគប្បីប្រតិបត្តិដោយន័យដែលពោលហើយនោះឯង។ សូម្បីតែស្លាកផ្លែឈើ ស្លាកនំ ស្លាកថ្នាំ ស្លាកគ្រឿងក្រអូប និងស្លាកផ្កាកម្រងទាំងឡាយ ក៏ភិក្ខុគប្បីកាន់យកដោយការតាំងទុកផ្សេងគ្នា (តាមលំដាប់ផ្សេងគ្នា)។ ក្នុងស្លាកទាំងនោះ សូម្បីតែស្លាកថ្នាំជាដើម ទោះបីជាគួរដល់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតក្តី ប៉ុន្តែ ព្រោះតែភិក្ខុនោះកាន់យកដោយវារៈនៃស្លាក មិនគប្បីត្រេកអរឡើយ។ ពួកទាយកតែងប្រគេនស្លាកភត្តដែលមានប្រមាណត្រឹមតែភិក្ខាដ៏ប្រសើរ (អគ្គភិក្ខា) ភិក្ខុគប្បីសួររកលំដាប់ (ឋិតិកា) ហើយសឹមចាត់ចែងកាន់យក។ កាលបើគ្មានលំដាប់ទេ គប្បីកាន់យកចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ។ បើភត្តបែបនោះមានច្រើន គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុមួយអង្គៗ ចំនួនពីរឬបីស្លាក បើមិនច្រើនទេ គប្បីប្រគេនមួយអង្គៗតែមួយស្លាកប៉ុណ្ណោះ កាលបើលំដាប់ហួសទៅហើយ គប្បីប្រគេនចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈជាថ្មីម្តងទៀត។ បើដាច់ពាក់កណ្តាលទី គប្បីកត់ចំណាំលំដាប់ទុក។ បើភត្តបែបនោះជាភត្តប្រចាំ (និពទ្ធភត្ត) ភត្តនោះដល់ភិក្ខុអង្គណា ភិក្ខុនោះគប្បីត្រូវគេប្រាប់ថា «ទោះបីបានក្តី មិនបានក្តី ក្នុងថ្ងៃស្អែក សូមលោកទទួលយកចុះ»។ ស្លាកភត្តខ្លះមិនមែនជាភត្តប្រចាំទេ ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃដែលបាន តែងបានតាមសេចក្តីត្រូវការ ឯថ្ងៃដែលមិនបានមានច្រើនជាង ភត្តនោះដល់ភិក្ខុអង្គណា ភិក្ខុនោះកាលបើមិនបាន គប្បីត្រូវគេប្រាប់ថា «ក្នុងថ្ងៃស្អែក សូមលោកទទួលយកចុះ»។

Yo salākāsu gāhitāsu pacchā āgacchati, tassa atikkantāva salākā na upaṭṭhāpetvā dātabbā. Salākaṃ nāma ghaṇṭippaharaṇato paṭṭhāya āgantvā hatthaṃ pasārentova labhati. Aññassa āgantvā samīpe ṭhitassāpi atikkantā atikkantāva hoti. Sace panassa añño gaṇhanto atthi, sayaṃ anāgatopi labhati. Sabhāgaṭṭhāne asuko anāgatoti ñatvā ‘‘ayaṃ tassa salākā’’ti ṭhapetuṃ vaṭṭati. Sace ‘‘anāgatassa na dātabbā’’ti katikaṃ karonti, adhammikā hoti. Antoupacāre ṭhitassa hi bhājanīyabhaṇḍaṃ pāpuṇāti. Sace pana ‘‘anāgatassa dethā’’ti mahāsaddaṃ karonti, daṇḍakammaṃ ṭhapetabbaṃ, ‘‘āgantvā gaṇhantū’’ti vattabbaṃ.

ភិក្ខុណាដែលមកជាខាងក្រោយ កាលដែលគេកំពុងចែកស្លាក មិនគប្បីនាំយកស្លាកដែលហួសលំដាប់ទៅហើយមកប្រគេនដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ឈ្មោះថាស្លាកនេះ ភិក្ខុដែលមកតាំងពីពេលវាយជួង (ឬកណ្ដឹង) ហើយលាតដៃទទួល ទើបបាន។ សូម្បីភិក្ខុដទៃមកឈរក្បែរនោះ ក៏ស្លាកដែលហួសទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាហួសទៅហើយដដែល។ ប៉ុន្តែ បើមានភិក្ខុដទៃចាំទទួលជំនួសភិក្ខុនោះ ទោះបីខ្លួនឯងមិនមក ក៏គង់បានដែរ។ ក្នុងសភាគដ្ឋាន ភិក្ខុដឹងថា «លោកនេះឈ្មោះនេះមិនទាន់មកទេ» ហើយនិយាយថា «នេះជាស្លាករបស់លោកនោះ» ដូច្នេះហើយទុកស្លាកនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ បើពួកភិក្ខុធ្វើកតិកាសន្យាថា «មិនត្រូវប្រគេនស្លាកដល់ភិក្ខុដែលមិនមកឡើយ» កតិកាសន្យានោះ មិនប្រកបដោយធម៌ទេ។ ព្រោះថា ភណ្ឌៈដែលត្រូវបែងចែក តែងដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅក្នុងឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ បើពួកភិក្ខុស្រែកខ្លាំងៗថា «ចូរប្រគេនដល់លោកដែលមិនទាន់មកចុះ» គប្បីដាក់ទណ្ឌកម្ម (ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ) ហើយគប្បីប្រាប់ថា «សូមអញ្ជើញមកទទួលយកចុះ»។

Chappañcasalākā naṭṭhā honti, bhattuddesako dāyakānaṃ nāmaṃ nassarati, so ce naṭṭhasalākā mahātherassa vā attano vā pāpetvā bhikkhū vadeyya, ‘‘mayā asukagāme salākabhattaṃ mayhaṃ pāpitaṃ, tumhe tattha laddhaṃ salākabhattaṃ bhuñjeyyāthā’’ti, vaṭṭati. Vihāre apāpitaṃ pana āsanasālāya taṃ bhattaṃ labhitvā tattheva pāpetvā bhuñjituṃ [Pg.102] na vaṭṭati. ‘‘Ajja paṭṭhāya mayhaṃ salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti vutte tatra āsanasālāya gāhetuṃ na vaṭṭati, vihāraṃ ānetvā gāhetabbaṃ. ‘‘Sve paṭṭhāyā’’ti vutte pana bhattuddesakassa ācikkhitabbaṃ ‘‘sve paṭṭhāya asukakulaṃ nāma salākabhattaṃ deti, salākaggāhaṇakāle sareyyāsī’’ti. Dubbhikkhe salākabhattaṃ pacchinditvā subhikkhe jāte kiñci disvā ‘‘ajja paṭṭhāya amhākaṃ salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti puna paṭṭhapenti, antogāme agāhetvā vihāraṃ ānetvāva gāhetabbaṃ. Idañhi ‘‘salākabhattaṃ’’ nāma. Uddesabhattasadisaṃ na hoti, vihārameva sandhāya diyyati, tasmā bahiupacāre gāhetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Sve paṭṭhāyā’’ti vutte pana vihāre gāhetabbameva.

បើមានស្លាកប្រាំឬប្រាំមួយបាត់ទៅ ហើយព្រះភត្តុទ្ទេសក៍មិនចាំឈ្មោះរបស់ទាយកទាំងឡាយ បើព្រះភត្តុទ្ទេសក៍នោះនាំយកស្លាកដែលបាត់នោះទៅប្រគេនព្រះមហាថេរៈក្តី ឬទុកចំពោះខ្លួនឯងក្តី ហើយប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាបាននាំយកស្លាកភត្តក្នុងភូមិឯណោះមកដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ស្លាកភត្តដែលបានក្នុងភូមិនោះចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ ភត្តដែលមិនទាន់បាននាំមកដល់វត្ត ភិក្ខុបានភត្តនោះក្នុងសាលាឆាន់ ហើយនាំយកមកឆាន់ក្នុងសាលាឆាន់នោះឯង មិនគួរឡើយ។ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ភិក្ខុមិនគួរទទួលយកក្នុងសាលាឆាន់នោះឡើយ គប្បីនាំយកមកកាន់វត្តហើយសឹមទទួលយក។ ប៉ុន្តែ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ» ភិក្ខុគប្បីប្រាប់ដល់ព្រះភត្តុទ្ទេសក៍ថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ តែងប្រគេនស្លាកភត្ត សូមលោកម្ចាស់ជួយនឹកនា (កត់ចំណាំ) ក្នុងពេលចែកស្លាកផង»។ ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ពួកទាយកបានកាត់ផ្តាច់ស្លាកភត្ត លុះដល់សម័យសម្បូណ៌សប្បាយ ក៏ឃើញភិក្ខុណាមួយ ហើយនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តរបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ហើយក៏តាំងភត្តនោះឡើងវិញ ភិក្ខុមិនគប្បីទទួលយកក្នុងភូមិឡើយ គប្បីនាំយកមកកាន់វត្តហើយសឹមទទួលយក។ ព្រោះថា ភត្តដែលឈ្មោះថា «ស្លាកភត្ត» នេះ មិនដូចជាឧទ្ទេសភត្តឡើយ តែងប្រគេនដោយចំពោះតែចំពោះវត្តប៉ុណ្ណោះ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុមិនគួរទទួលយកក្នុងខាងក្រៅឧបចារសីមាឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ» ភិក្ខុគប្បីទទួលយកក្នុងវត្តនោះឯង។

Gamiko bhikkhu yaṃ disābhāgaṃ gantukāmo, tattha aññena vāragāmasalākā laddhā hoti, taṃ gahetvā itaraṃ bhikkhuṃ ‘‘mayhaṃ pattasalākaṃ tvaṃ gaṇhāhī’’ti vatvā gantuṃ vaṭṭati. Tena pana upacārasīmaṃ anatikkanteyeva tasmiṃ tassa salākā gāhetabbā.

ភិក្ខុអ្នកដំណើរប្រាថ្នានឹងទៅកាន់ទិសតំបន់ណា ហើយភិក្ខុដទៃបានស្លាកសម្រាប់ភូមិដែលត្រូវទៅដល់តាមវារៈក្នុងទិសតំបន់នោះ ភិក្ខុអ្នកដំណើរនោះកាន់យកស្លាកនោះ ហើយប្រាប់ភិក្ខុដទៃទៀតថា «សូមលោកទទួលយកស្លាកដែលដល់វារៈរបស់ខ្ញុំចុះ» ដូច្នេះហើយទើបទៅ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកដំណើរនោះមិនទាន់កន្លងហួសឧបចារសីមាទេ ភិក្ខុដទៃនោះគប្បីកាន់យកស្លាករបស់ភិក្ខុនោះចុះ។

Chaḍḍitavihāre manussā bodhicetiyādīni jaggitvā bhuñjantūti salākabhattaṃ paṭṭhapenti, bhikkhū sakaṭṭhānesu vasitvā kālasseva gantvā tattha vattaṃ karitvā taṃ bhattaṃ bhuñjanti, vaṭṭati. Sace tesu svātanāya attano pāpetvā gatesu āgantuko bhikkhu chaḍḍitavihāre vasitvā kālasseva vattaṃ katvā ghaṇṭiṃ paharitvā salākabhattaṃ attano pāpetvā āsanasālaṃ gacchati, sova tassa bhattassa issaro. Yo pana bhikkhūsu vattaṃ karontesuyeva bhūmiyaṃ dve tayo sammuñjanippahāre datvā ghaṇṭiṃ paharitvā ‘‘dhuragāme salākabhattaṃ mayhaṃ pāpuṇātī’’ti gacchati, tassa taṃ corikāya gahitattā na pāpuṇāti, vattaṃ katvā pāpetvā pacchā gatabhikkhūnaṃyeva hoti.

ក្នុងវត្តដែលគេបោះបង់ចោល ពួកមនុស្សបានជម្រះសម្អាតទីធ្លាជុំវិញដើមពោធិ៍ និងចេតិយជាដើម ហើយតាំងស្លាកភត្តទុកដោយពាក្យថា «សូមព្រះគុណម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ចុះ» ភិក្ខុទាំងឡាយស្នាក់នៅក្នុងកន្លែងរបស់ខ្លួន ហើយទៅកាន់វត្តនោះតាំងពីព្រលឹម ធ្វើវត្តប្រតិបត្តិហើយ ឆាន់ភត្តនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ បើកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះនាំយកស្លាកភត្តសម្រាប់ថ្ងៃស្អែកមកដល់ខ្លួនហើយត្រឡប់ទៅវិញ មានភិក្ខុអាគន្តុកៈមួយអង្គមកស្នាក់នៅក្នុងវត្តដែលគេបោះបង់ចោលនោះ ហើយធ្វើវត្តប្រតិបត្តិតាំងពីព្រលឹម វាយជួង នាំយកស្លាកភត្តមកដល់ខ្លួន ហើយទៅកាន់សាលាឆាន់ ភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះឯងជាម្ចាស់នៃភត្តនោះ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណា កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយកំពុងធ្វើវត្តប្រតិបត្តិនៅឡើយ បានបោសដីពីរឬបីដង រួចវាយជួង ហើយនិយាយថា «ស្លាកភត្តក្នុងភូមិជិតខាង (ធុរគាម) ដល់មកខ្ញុំហើយ» ដូច្នេះហើយក៏ទៅ ភត្តនោះមិនដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ព្រោះតែភិក្ខុនោះកាន់យកដោយអាការៈលួចបន្លំ ភត្តនោះរមែងជាភត្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលធ្វើវត្តប្រតិបត្តិរួចហើយទើបទៅជាខាងក្រោយវិញ។

Eko gāmo atidūre hoti, bhikkhū niccaṃ gantuṃ na icchanti, manussā ‘‘mayaṃ puññena paribāhirā homā’’ti vadanti, ye tassa gāmassa āsannavihāre sabhāgabhikkhū, te vattabbā ‘‘imesaṃ bhikkhūnaṃ anāgatadivase tumhe bhuñjathā’’ti. Salākā pana devasikaṃ pāpetabbā, tā ca kho pana ghaṇṭippaharaṇamattena vā pacchicālanamattena vā pāpitā na honti, pacchiṃ pana gahetvā [Pg.103] salākā pīṭhake ākiritabbā, pacchi pana mukhavaṭṭiyaṃ na gahetabbā. Sace hi tattha ahi vā vicchiko vā bhaveyya, dukkhaṃ uppādeyya; tasmā heṭṭhā gahetvā pacchiṃ parammukhaṃ katvā salākā ākiritabbā ‘‘sacepi sappo bhavissati, ettova palāyissatī’’ti. Evaṃ salākā ākiritvā gāmādivasena pubbe vuttanayeneva gāhetabbā. Apica ekaṃ mahātherassa pāpetvā ‘‘avasesā mayhaṃ pāpuṇantī’’ti attano pāpetvā vattaṃ katvā cetiyaṃ vanditvā vitakkamāḷake ṭhitehi bhikkhūhi ‘‘pāpitā, āvuso, salākā’’ti vutte ‘‘āma, bhante, tumhe gatagatagāme salākabhattaṃ gaṇhathā’’ti vattabbaṃ; evaṃ pāpitāpi hi supāpitāva honti.

មានភូមិមួយនៅឆ្ងាយណាស់ ភិក្ខុទាំងឡាយមិនប្រាថ្នានឹងទៅជាប្រចាំឡើយ ពួកមនុស្សតែងនិយាយថា «ពួកយើងខ្ញុំជាអ្នកប្រាសចាកបុណ្យហើយ» ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុជាសភាគៈដែលនៅក្នុងវត្តជិតភូមិនោះថា «ក្នុងថ្ងៃដែលភិក្ខុទាំងឡាយនេះមិនបានទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ចុះ»។ ប៉ុន្តែ គប្បីនាំយកស្លាកទៅប្រគេនរាល់ថ្ងៃ ហើយស្លាកទាំងនោះ មិនមែនគ្រាន់តែវាយជួង ឬគ្រាន់តែអង្រួនកន្ត្រកហើយឈ្មោះថានាំទៅដល់នោះឡើយ គឺគប្បីកាន់យកកន្ត្រកហើយចាក់ស្លាកទាំងឡាយលើតាំង (ឬក្តារ) ប៉ុន្តែ មិនគប្បីកាន់កន្ត្រកត្រង់មាត់ឡើយ។ ព្រោះថា បើមានពស់ ឬខ្ទួយនៅក្នុងកន្ត្រកនោះ វានឹងធ្វើទុក្ខទោសឲ្យកើតឡើង ព្រោះហេតុនោះ គប្បីកាន់ផ្នែកខាងក្រោម ហើយផ្អៀងមាត់កន្ត្រកទៅម្ខាង រួចចាក់ស្លាកចុះ ដោយគិតថា «ទោះបីមានពស់ វាក៏នឹងរត់ចេញពីទីនេះទៅ»។ កាលបើចាក់ស្លាកយ៉ាងនេះហើយ គប្បីកាន់យកតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងមុន ដោយអំណាចនៃភូមិជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុគប្បីនាំយកស្លាកមួយទៅប្រគេនព្រះមហាថេរៈ ហើយនាំយកស្លាកដែលសេសសល់មកដល់ខ្លួនដោយគិតថា «ស្លាកដែលសេសសល់រមែងដល់ខ្ញុំ» រួចធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ ថ្វាយបង្គំចេតិយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយដែលឈរនៅក្នុងរោងពិភាក្សា (វិតក្កមាលកៈ) សួរថា «ម្នាលអាវុសោ ស្លាកទាំងឡាយដល់ហើយឬ?» គប្បីឆ្លើយតបថា «ករុណា លោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តក្នុងភូមិដែលលោកម្ចាស់ទៅដល់ហើយៗចុះ» ព្រោះថា ស្លាកដែលនាំទៅដល់យ៉ាងនេះ សូម្បីតែនាំទៅដល់ហើយ ក៏ឈ្មោះថានាំទៅដល់ដោយប្រពៃហើយដែរ។

Bhikkhū sabbarattiṃ dhammasavanatthaṃ aññaṃ vihāraṃ gacchantā ‘‘mayaṃ tattha dānaṃ aggahetvāva amhākaṃ gocaragāmeva piṇḍāya caritvā āgamissāmā’’ti salākā aggahetvāva gatā, vihāre therassa pattasalākabhattaṃ bhuñjituṃ āgacchanti, vaṭṭati. Atha mahātheropi ‘‘ahaṃ idha kiṃ karomī’’ti tehiyeva saddhiṃ gacchati, tehi gatavihāre abhuñjitvāva gocaragāmaṃ anuppattehi ‘‘detha, bhante, patte salākayāguādīni āharissāmā’’ti vutte pattā na dātabbā. ‘‘Kasmā, bhante, na dethā’’ti ‘‘vihāraṭṭhakaṃ bhattaṃ vihāre vutthānaṃ pāpuṇāti, mayaṃ aññasmiṃ vihāre vutthā’’ti. ‘‘Detha, bhante, na mayaṃ vihāre pālikāya dema, tumhākaṃ dema, gaṇhatha amhākaṃ bhikkha’’nti vutte pana vaṭṭati.

ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងទៅកាន់វត្តដទៃដើម្បីស្តាប់ធម៌អស់មួយរាត្រី ក៏និយាយថា «ពួកយើងមិនទទួលទាន (ស្លាកភត្ត) ក្នុងវត្តនោះឡើយ នឹងត្រឡប់មកត្រេកត្រអាលនឹងការដើរចរិកបិណ្ឌបាតក្នុងគោចរគាមរបស់ពួកយើងវិញ» ដូច្នេះហើយក៏មិនកាន់យកស្លាកឡើយ រួចក៏ទៅ កាលបើត្រឡប់មកវិញ ឆាន់ស្លាកភត្តដែលដល់វារៈរបស់ព្រះថេរៈក្នុងវត្ត គឺគួរធ្វើបាន។ មួយវិញទៀត សូម្បីព្រះមហាថេរៈគិតថា «តើអាត្មាអញនឹងធ្វើអ្វីក្នុងទីនេះ?» ហើយក៏ទៅជាមួយភិក្ខុទាំងនោះដែរ កាលបើភិក្ខុទាំងនោះមិនបានឆាន់ក្នុងវត្តដែលខ្លួនទៅដល់ឡើយ ហើយត្រឡប់មកដល់គោចរគាមវិញ ពួកទាយកនិយាយថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រគេនបាត្រមក ពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំយកយាគូស្លាកជាដើមមកប្រគេន» ដូច្នេះ ភិក្ខុមិនគប្បីប្រគេនបាត្រឡើយ។ កាលបើទាយកសួរថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់មិនប្រគេនបាត្រ?» គប្បីប្រាប់ថា «ភត្តដែលតាំងទុកក្នុងវត្ត តែងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលស្នាក់នៅក្នុងវត្ត ឯពួកយើងបានស្នាក់នៅក្នុងវត្តដទៃ»។ ប៉ុន្តែ បើទាយកនិយាយថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រគេនបាត្រមកចុះ ពួកខ្ញុំព្រះករុណាមិនមែនប្រគេនដើម្បីថែរក្សាវត្តឡើយ គឺប្រគេនចំពោះលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកភិក្ខារបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។

Salākabhattakathā niṭṭhitā.

ការអធិប្បាយអំពីស្លាកភត្ត ចប់ហើយ។

Pakkhikabhattādikathā

ការអធិប្បាយអំពីបក្ខិកភត្តជាដើម

Pakkhikādīsu pana yaṃ abhilakkhitesu cātuddasī pañcadasī pañcamī aṭṭhamīti imesu pakkhesu kammappasutehi uposathaṃ kātuṃ satikaraṇatthāya diyyati, taṃ pakkhikaṃ nāma. Taṃ salākabhattagatikameva hoti, gāhetvā bhuñjitabbaṃ. Sace salākabhattampi pakkhikabhattampi bahu sabbesaṃ vinivijjhitvā gacchati, dvepi bhattāni visuṃ visuṃ gāhetabbāni. Sace bhikkhusaṅgho mahā, pakkhikaṃ gāhetvā tassa ṭhitikāya salākabhattaṃ gāhetabbaṃ[Pg.104], salākabhattaṃ vā gāhāpetvā tassa ṭhitikāya pakkhikaṃ gāhetabbaṃ. Yesaṃ na pāpuṇāti, te piṇḍāya carissanti. Sace dvepi bhattāni bahūni, bhikkhū mandā; salākabhattaṃ nāma devasikaṃ labbhati, tasmā taṃ ṭhapetvā ‘‘pakkhikaṃ āvuso bhuñjathā’’ti pakkhikameva gāhetabbaṃ. Pakkhikaṃ paṇītaṃ denti, visuṃ ṭhitikā kātabbā. ‘‘Sve pakkho’’ti ajja pakkhikaṃ na gāhetabbaṃ. Sace pana dāyakā vadanti ‘‘sve amhākaṃ ghare lūkhabhattaṃ bhavissati, ajjeva pakkhikabhattaṃ uddisathā’’ti, evaṃ vaṭṭati.

បណ្តាភត្តមានបក្ខិកភត្តជាដើមនោះ ភត្តណាដែលពួកជនអ្នកខ្វល់ខ្វាយក្នុងការងារ ប្រគេនក្នុងថ្ងៃដែលគេកំណត់ទុក គឺថ្ងៃ ១៤ កើតឬរលត់ (ចាតុទ្ទសី) ថ្ងៃ ១៥ កើតឬដាច់ខែ (បញ្ចទសី) ថ្ងៃ ៥ កើតឬរលត់ (បញ្ចមី) និងថ្ងៃ ៨ កើតឬរលត់ (អដ្ឋមី) ដើម្បីជាគ្រឿងរំលឹកស្មារតីក្នុងការរក្សាក្រុមឧបោសថ ភត្តនោះឈ្មោះថា «បក្ខិកភត្ត»។ បក្ខិកភត្តនោះ មានដំណើរដូចជាស្លាកភត្តដែរ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកហើយឆាន់ចុះ។ បើស្លាកភត្តក្តី បក្ខិកភត្តក្តី មានច្រើន រហូតដល់ទូទៅដល់ភិក្ខុគ្រប់អង្គ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកភត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះផ្សេងៗគ្នា។ បើភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើន គប្បីឲ្យកាន់យកបក្ខិកភត្តមុន រួចសឹមឲ្យកាន់យកស្លាកភត្តតាមលំដាប់នៃបក្ខិកភត្តនោះ ឬមួយឲ្យកាន់យកស្លាកភត្តមុន រួចសឹមឲ្យកាន់យកបក្ខិកភត្តតាមលំដាប់នៃស្លាកភត្តនោះ។ ភត្តមិនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយណា ភិក្ខុទាំងឡាយនោះនឹងត្រេកត្រអាលនឹងការដើរបិណ្ឌបាត។ បើភត្តទាំងពីរយ៉ាងមានច្រើន តែភិក្ខុមានចំនួនតិច ធម្មតាស្លាកភត្តរមែងបានរាល់ថ្ងៃ ព្រោះហេតុនោះ គប្បីទុកស្លាកភត្តនោះសិន ហើយនិយាយថា «ម្នាលអាវុសោ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់បក្ខិកភត្តចុះ» ដូច្នេះហើយគប្បីកាន់យកតែបក្ខិកភត្តប៉ុណ្ណោះ។ បើពួកទាយកប្រគេនបក្ខិកភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំង គប្បីធ្វើលំដាប់ផ្សេងគ្នា។ ក្នុងថ្ងៃនេះ មិនគប្បីកាន់យកបក្ខិកភត្តដោយពាក្យថា «ថ្ងៃស្អែកជាថ្ងៃបក្ខៈ» ឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើពួកទាយកនិយាយថា «ថ្ងៃស្អែក នៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងមានតែភត្តដ៏សៅហ្មង (លូខភត្ត) សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចង្អុលបង្ហាញបក្ខិកភត្តក្នុងថ្ងៃនេះតែម្តងចុះ» យ៉ាងនេះ គឺគួរធ្វើបាន។

Uposathikaṃ nāma anvaḍḍhamāse uposathaṅgāni samādiyitvā yaṃ attanā bhuñjati, tadeva diyyati. Pāṭipadikaṃ nāma ‘‘uposathe bahū saddhā pasannā bhikkhūnaṃ sakkāraṃ karonti, pāṭipade pana bhikkhū kilamanti, pāṭipade dinnaṃ dubbhikkhadānasadisaṃ mahapphalaṃ hoti, uposathakammena vā parisuddhasīlānaṃ dutiyadivase dinnaṃ mahapphalaṃ hotī’’ti sallakkhetvā pāṭipade diyyanakadānaṃ, tampi ubhayaṃ salākabhattagatikameva. Iti imāni sattapi bhattāni piṇḍapātikānaṃ na vaṭṭanti, dhutaṅgabhedaṃ karontiyeva.

ភត្តដែលឈ្មោះថា «ឧបោសថិកភត្ត» គឺភត្តដែលទាយកសមាទាននូវអង្គឧបោសថរាល់កន្លះខែ ហើយខ្លួនឯងបរិភោគយ៉ាងណា ក៏ប្រគេនភត្តយ៉ាងនោះឯង។ ភត្តដែលឈ្មោះថា «បាដិបទិកភត្ត» គឺទាយកកត់សម្គាល់ថា «ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ពួកទាយកដែលមានសទ្ធាជ្រះថ្លាច្រើន តែងធ្វើសក្ការបូជាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ តែក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ (ថ្ងៃ ១ កើត ឬ ១ រោច) ភិក្ខុទាំងឡាយតែងលំបាក ម្យ៉ាងទៀត ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ រមែងមានផលច្រើន ដូចជាទានដែលប្រគេនក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ឬមួយ ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងថ្ងៃទីពីរ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានសីលដ៏បរិសុទ្ធដោយអំណាចនៃឧបោសថកម្ម រមែងមានផលច្រើន» ដូច្នេះហើយ ទើបប្រគេនទានក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ សូម្បីភត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះ ក៏មានដំណើរដូចជាស្លាកភត្តដែរ។ ភត្តទាំង ៧ យ៉ាងនេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតឡើយ រមែងធ្វើនូវការធ្លាយធុតង្គ (បិណ្ឌបាតិកធុតង្គ) ដោយពិត។

Aparānipi cīvarakkhandhake visākhāya varaṃ yācitvā dinnāni āgantukabhattaṃ gamiyabhattaṃ gilānabhattaṃ gilānupaṭṭhākabhattanti cattāri bhattāni pāḷiyaṃ āgatāneva, tattha āgantukānaṃ dinnaṃ bhattaṃ ‘‘āgantukabhattaṃ’’. Esa nayo sesesu. Sace panettha āgantukabhattānipi āgantukāpi bahū honti, sabbesaṃ ekekaṃ gāhetabbaṃ, bhattesu appahontesu ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Eko āgantuko paṭhamameva āgantvā sabbaṃ āgantukabhattaṃ attano gāhetvā nisīdati, sabbaṃ tasseva hoti, pacchā āgatehi āgantukehi tena dinnāni paribhuñjitabbāni. Tenapi ekaṃ attano gahetvā sesāni dātabbāni. Ayaṃ uḷāro.

ម្យ៉ាងទៀត ភត្ត ៤ យ៉ាងដទៃទៀត ដែលនាងវិសាខាទូលសូមពរក្នុងចីវរក្ខន្ធកៈ ហើយប្រគេន គឺ អាគន្តុកភត្ត គមិកភត្ត គិលានភត្ត និងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត តែងមានមកក្នុងបាលីពិតប្រាកដ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ភត្តដែលគេប្រគេនដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈ ឈ្មោះថា «អាគន្តុកភត្ត»។ ក្នុងភត្តដែលសេសសល់ ក៏មានន័យនេះដែរ។ ប៉ុន្តែ បើក្នុងទីនេះ ទាំងអាគន្តុកភត្តក្តី ទាំងភិក្ខុអាគន្តុកៈក្តី មានច្រើន គប្បីឲ្យកាន់យកមួយអង្គៗមួយភត្តដល់ភិក្ខុគ្រប់អង្គ កាលបើភត្តមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ គប្បីកាន់យកតាមលំដាប់។ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈមួយអង្គមកដល់មុនគេ ហើយកាន់យកអាគន្តុកភត្តទាំងអស់សម្រាប់ខ្លួន រួចអង្គុយនៅ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះឯង ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយដែលមកជាខាងក្រោយ គប្បីឆាន់ភត្តដែលភិក្ខុនោះចែកឲ្យ។ សូម្បីភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីកាន់យកភត្តមួយសម្រាប់ខ្លួន ហើយប្រគេនភត្តដែលសេសសល់ដល់ភិក្ខុដទៃ។ នេះជាការចែករំលែកដ៏ប្រសើរ។

Sace pana yo paṭhamaṃ āgantvāpi attano aggahetvā tuṇhībhūto nisīdati, pacchā āgatehi saddhiṃ paṭipāṭiyā gaṇhitabbaṃ. Sace niccaṃ āgantukā āgacchanti, āgatadivaseyeva bhuñjitabbaṃ, antarantarā ce āgacchanti, dve tīṇi divasāni bhuñjitabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘satta divasāni bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.

ក៏បើភិក្ខុណា ទោះបីមកដល់មុនគេហើយ មិនព្រមទទួលចំណែករបស់ខ្លួន បែរជាអង្គុយស្ងៀមនៅឡើយ បើដូច្នោះ ភិក្ខុនោះត្រូវទទួលចំណែកតាមលំដាប់លំដោយ ជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ជាក្រោយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែមកជាប្រចាំ ភិក្ខុនោះគប្បីឆាន់បានតែក្នុងថ្ងៃដែលមកដល់នោះប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើមកដល់ក្នុងចន្លោះៗ (មិនទៀងទាត់) គប្បីឆាន់បានពីរឬបីថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែក្នុងអដ្ឋកថាមហាបច្ចរិយៈ លោកពោលថា «គប្បីឆាន់បានរហូតដល់ប្រាំពីរថ្ងៃ»។

Āvāsiko [Pg.105] katthaci gantvā āgato, tenāpi āgantukabhattaṃ paribhuñjitabbaṃ. Sace pana taṃ vihāre nibandhāpitaṃ hoti, vihāre gāhetabbaṃ. Atha vihāro dūre hoti, āsanasālāya nibandhāpitaṃ āsanasālāya gāhetabbaṃ. Sace pana dāyakā ‘‘āgantukesu asati āvāsikāpi paribhuñjantū’’ti vadanti, vaṭṭati.

ភិក្ខុអាវាសិកៈ (ភិក្ខុម្ចាស់វត្ត) ទៅកាន់ទីណាមួយហើយត្រឡប់មកវិញ ទោះបីភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីឆាន់អាគន្តុកភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភ្ញៀវ) បានដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអាគន្តុកភត្តនោះ គេបានចាត់ចែងទុកក្នុងវត្ត គប្បីទទួលក្នុងវត្ត។ បើវត្តនោះនៅឆ្ងាយ ហើយគេបានចាត់ចែងទុកនៅសាលាឆាន់ គប្បីទទួលនៅសាលាឆាន់។ ម៉្យាងទៀត ប្រសិនបើទាយកទាំងឡាយពោលថា «កាលបើគ្មានភិក្ខុអាគន្តុកៈទេ សូមភិក្ខុអាវាសិកៈទាំងឡាយឆាន់ចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរ (ឆាន់បាន)។

Gamiyabhattepi ayameva kathāmaggo. Ayaṃ pana viseso – āgantuko āgantukabhattameva labhati, gamiko āgantukabhattampi gamiyabhattampi. Āvāsikopi pakkamitukāmo gamiko hoti; gamiyabhattaṃ labhati. Yathā pana āgantukabhattaṃ; evamidaṃ dve vā tīṇi vā satta vā divasāni na labbhati. ‘‘Gamissāmī’’ti bhutto taṃdivasaṃ kenacideva kāraṇena na gato, punadivasepi bhuñjituṃ vaṭṭati, saussāhattā. ‘‘Gamissāmī’’ti bhuttassa corā vā panthaṃ rundhanti udakaṃ vā, devo vā vassati, sattho vā na gacchati, saussāhena bhuñjitabbaṃ. Ete upaddave olokentena ‘‘dve tayo divase bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. ‘‘Gamissāmī’’ti pana lesaṃ oḍḍetvā bhuñjituṃ na labhati.

សូម្បីក្នុងគមិយភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកត្រៀមនឹងធ្វើដំណើរ) ក៏មានន័យបែបនេះដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែនេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា គឺភិក្ខុអាគន្តុកៈ រមែងបានតែអាគន្តុកភត្តប៉ុណ្ណោះ ចំណែកភិក្ខុគមិកៈ (ភិក្ខុអ្នកធ្វើដំណើរ) រមែងបានទាំងអាគន្តុកភត្ត ទាំងគមិយភត្ត។ សូម្បីភិក្ខុអាវាសិកៈ កាលបើចង់ចៀសចេញទៅ ក៏ឈ្មោះថាជាភិក្ខុគមិកៈដែរ តែងបានគមិយភត្ត។ ម្យ៉ាងទៀត គមិយភត្តនេះ មិនមែនបានពីរថ្ងៃ ឬបីថ្ងៃ ឬប្រាំពីរថ្ងៃ ដូចជាអាគន្តុកភត្តនោះឡើយ។ ភិក្ខុដែលឆាន់រួចហើយដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» តែក្នុងថ្ងៃនោះ មិនបានទៅដោយហេតុណាមួយ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ក៏គួរឆាន់បានទៀត ព្រោះនៅមានសេចក្តីព្យាយាម (ចង់ទៅ)។ កាលបើភិក្ខុឆាន់រួចហើយដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» តែមានពួកចោរ ឬទឹកបិទផ្លូវ ឬភ្លៀងធ្លាក់ ឬក៏ពួកក្បួនរទេះមិនធ្វើដំណើរទៅ ភិក្ខុនោះគប្បីឆាន់បានដោយសេចក្តីព្យាយាម (ចង់ទៅនោះ)។ ក្នុងអដ្ឋកថាមហាបច្ចរិយៈ លោកពោលថា «កាលបើភិក្ខុរង់ចាំមើលឧបទ្រពទាំងឡាយនេះ គួរឆាន់បានពីរឬបីថ្ងៃ»។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុមិនគប្បីយកលេសថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» ដើម្បីឆាន់នោះឡើយ។

Gilānabhattampi sace sabbesaṃ gilānānaṃ pahoti, sabbesaṃ dātabbaṃ; no ce, ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Eko gilāno arogarūpo sakkoti antogāmaṃ gantuṃ, eko na sakkoti, ayaṃ ‘‘mahāgilāno’’ nāma. Etassa gilānabhattaṃ dātabbaṃ. Dve mahāgilānā – eko lābhī abhiññāto bahuṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ labhati, eko anātho appalābhatāya antogāmaṃ pavisati – etassa gilānabhattaṃ dātabbaṃ. Gilānabhatte pana divasaparicchedo natthi. Yāva rogo na vūpasammati, sappāyabhojanaṃ abhuñjanto na yāpeti, tāva bhuñjitabbaṃ. Yadā pana missakayāguṃ vā missakabhattaṃ vā bhuttassāpi rogo na kuppati, tato paṭṭhāya na bhuñjitabbaṃ.

សូម្បីគិលានភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុឈឺ) ប្រសិនបើល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុឈឺទាំងអស់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងអស់ចុះ ប្រសិនបើមិនល្មមគ្រាន់ទេ គប្បីចាត់ចែងតាមលំដាប់លំដោយហើយទទួលយក។ ភិក្ខុឈឺមួយរូប មានកម្លាំងល្មមអាចចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ (ភូមិ) បាន ភិក្ខុឈឺមួយរូបទៀត មិនអាចទៅបាន ភិក្ខុរូបក្រោយនេះ ឈ្មោះថា «មហាគិលានៈ» (អ្នកឈឺធ្ងន់)។ គប្បីប្រគេនគិលានភត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ បើមានភិក្ខុមហាគិលានៈពីររូប រូបមួយជាអ្នកមានលាភ ល្បីល្បាញ តែងបានខាទនីយភោជនីយាហារច្រើន រូបមួយទៀតជាអ្នកកំសត់ ព្រោះតែមានលាភតិចតួច ទើបត្រូវចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ គប្បីប្រគេនគិលានភត្តដល់ភិក្ខុអ្នកកំសត់នោះ។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងគិលានភត្តនេះ មិនមានកំណត់ថ្ងៃឡើយ។ ជំងឺមិនទាន់ស្បើយដរាបណា បើមិនបានឆាន់ភោជនជាទីសប្បាយទេ មិនអាចញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានដរាបណា គប្បីឆាន់បានដរាបនោះ។ ប៉ុន្តែ កាលណាភិក្ខុនោះឆាន់យាគូដែលលាយចម្រុះក្តី ភត្តដែលលាយចម្រុះក្តី ហើយជំងឺមិនរើឡើងវិញ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មិនគប្បីឆាន់ឡើយ។

Gilānupaṭṭhākabhattampi yaṃ sabbesaṃ pahoti, taṃ sabbesaṃ dātabbaṃ; no ce pahoti, ṭhitikaṃ katvā gāhetabbaṃ. Idampi dvīsu gilānesu mahāgilānupaṭṭhākassa gāhetabbaṃ, dvīsu mahāgilānesu anāthagilānupaṭṭhākassa. Yaṃ kulaṃ gilānabhattampi deti gilānupaṭṭhākabhattampi, tattha [Pg.106] yassa gilānassa bhattaṃ pāpuṇāti tadupaṭṭhākassāpi tattheva gāhetabbaṃ. Gilānupaṭṭhākabhattepi divasaparicchedo natthi, yāva gilāno labhati, tāvassa upaṭṭhākopi labhatīti. Imāni cattāri bhattāni sace evaṃ dinnāni honti ‘‘āgantukagamikagilānupaṭṭhākā mama bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti, piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Sace pana āgantukādīnaṃ bhattaṃ nibandhāpemi, ‘‘mama bhattaṃ gaṇhantū’’ti evaṃ dinnāni honti, piṇḍapātikānaṃ na vaṭṭati.

សូម្បីគិលានុបដ្ឋាកភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺ) ប្រសិនបើល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំទាំងអស់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងអស់ចុះ ប្រសិនបើមិនល្មមគ្រាន់ទេ គប្បីចាត់ចែងតាមលំដាប់លំដោយហើយទទួលយក។ គិលានុបដ្ឋាកភត្តនេះ កាលបើមានភិក្ខុឈឺពីររូប គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុមហាគិលានៈ (អ្នកឈឺធ្ងន់) បើមានភិក្ខុមហាគិលានៈពីររូប គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺកំសត់។ ត្រកូលណាដែលប្រគេនទាំងគិលានភត្ត ទាំងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត ភត្តនោះដល់ចំពោះភិក្ខុឈឺរូបណា ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺរូបនោះ ក៏គប្បីទទួលភត្តក្នុងត្រកូលនោះដូចគ្នា។ សូម្បីក្នុងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត ក៏មិនមានកំណត់ថ្ងៃដែរ ភិក្ខុឈឺបានទទួលភត្តដរាបណា ភិក្ខុអ្នកថែទាំក៏បានទទួលភត្តដរាបនោះដែរ។ ភត្តទាំងបួនយ៉ាងនេះ (អាគន្តុកភត្ត គមិយភត្ត គិលានភត្ត គិលានុបដ្ឋាកភត្ត) ប្រសិនបើទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «សូមភិក្ខុអាគន្តុកៈ ភិក្ខុគមិកៈ និងភិក្ខុគិលានុបដ្ឋាក ទទួលចង្ហាន់របស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាប្រចាំ ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមចាត់ចែងភត្តចំពោះភិក្ខុអាគន្តុកៈជាដើម សូមលោកទាំងឡាយទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតឡើយ។

Aparānipi ‘‘dhurabhattaṃ, kuṭibhattaṃ, vārabhatta’’nti tīṇi bhattāni. Tattha dhurabhattanti niccabhattaṃ vuccati, taṃ duvidhaṃ – saṅghikaṃ puggalikañca. Tattha yaṃ ‘‘saṅghassa dhurabhattaṃ demā’’ti nibandhāpitaṃ, taṃ salākabhattagatikaṃ. ‘‘Mama nibaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti vatvā dinnaṃ pana piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Puggalikepi ‘‘tumhākaṃ dhurabhattaṃ dammī’’ti vutte piṇḍapātiko ce, na vaṭṭati. ‘‘Mama nibaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vutte pana vaṭṭati, sāditabbaṃ. Sacepi pacchā katipāhe vītivatte ‘‘dhurabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, mūle suṭṭhu sampaṭicchitattā vaṭṭati.

នៅមានភត្ត ៣ យ៉ាងផ្សេងទៀត គឺ ធុរភត្ត កុដិភត្ត និងវារភត្ត។ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ភត្តដែលគេប្រគេនជាប្រចាំ ហៅថា ធុរភត្ត (ឬនិច្ចភត្ត) ធុរភត្តនោះមាន ២ យ៉ាង គឺ ធុរភត្តជាសង្ឃិកៈ (ជារបស់សង្ឃ) និងធុរភត្តជាបុគ្គលិកៈ (ជារបស់បុគ្គល)។ ក្នុងធុរភត្តទាំងពីរនោះ ធុរភត្តណាដែលទាយកចាត់ចែងទុកដោយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនធុរភត្តដល់ព្រះសង្ឃ» ធុរភត្តនោះមានគតិដូចជាសលាកភត្ត (ភត្តស្លាក)។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយទទួលចង្ហាន់ដែលខ្ញុំព្រះករុណាចាត់ចែងទុកជាប្រចាំចុះ» ហើយប្រគេន ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ សូម្បីក្នុងធុរភត្តជាបុគ្គលិកៈ កាលបើទាយកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនធុរភត្តដល់លោក» បើភិក្ខុនោះជាអ្នកដើរបិណ្ឌបាត មិនគួរទទួលឡើយ。 ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមលោកទទួលចង្ហាន់ដែលខ្ញុំព្រះករុណាចាត់ចែងទុកជាប្រចាំចុះ» ដូច្នេះ គួរទទួលយកបាន។ ទោះបីជាក្រោយមក កាលកន្លងទៅពីរបីថ្ងៃ ទាយកពោលថា «សូមលោកទទួលធុរភត្តចុះ» ដូច្នេះ ក៏គួរទទួលឆាន់បានដែរ ព្រោះតាំងពីដំបូងមក ភិក្ខុនោះបានទទួលដោយត្រឹមត្រូវហើយ។

Kuṭibhattaṃ nāma yaṃ saṅghassa āvāsaṃ kāretvā ‘‘amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhattaṃ gaṇhantū’’ti evaṃ nibandhāpitaṃ, taṃ salākabhattagatikameva hoti, gahetvā bhuñjitabbaṃ. ‘‘Amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti vutte pana piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Yaṃ pana puggale pasīditvā tassa vā āvāsaṃ katvā ‘‘tumhākaṃ demā’’ti dinnaṃ, taṃ tasseva hoti, tasmiṃ katthaci gate nissitakehi bhuñjitabbaṃ.

ដែលហៅថា កុដិភត្ត គឺភត្តដែលទាយកសាងវត្តប្រគេនសង្ឃហើយចាត់ចែងទុកដោយពោលថា «សូមព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ ទទួលភត្តរបស់យើងខ្ញុំប៉ុណ្ណោះចុះ» ភត្តនោះមានគតិដូចជាសលាកភត្តតែម្យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីទទួលហើយឆាន់ចុះ។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ ទទួលចង្ហាន់របស់យើងខ្ញុំប៉ុណ្ណោះចុះ» ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ ចំណែកកុដិភត្តណាដែលទាយកជ្រះថ្លាចំពោះបុគ្គល ហើយសាងកុដិប្រគេនលោក រួចពោលថា «...ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនដល់លោក» ភត្តនោះរមែងជារបស់ភិក្ខុរូបនោះតែមួយរូបគត់ កាលបើភិក្ខុនោះនិមន្តទៅកាន់ទីណាមួយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាសិស្សគណ (អ្នកអាស្រ័យនៅជាមួយ) គប្បីឆាន់បាន។

Vārabhattaṃ nāma dubbhikkhasamaye ‘‘vārena bhikkhū jaggissāmā’’ti dhuragehato paṭṭhāya dinnaṃ, tampi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. ‘‘Vārabhatta’’nti vutte pana salākabhattagatikaṃ hoti. Sace taṇḍulādīni pesenti, ‘‘sāmaṇerā pacitvā dentū’’ti, piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Iti imāni ca tīṇi āgantukabhattādīni ca cattārīti satta, tāni saṅghabhattādīhi saha cuddasa bhattāni honti.

ដែលហៅថា វារភត្ត គឺភត្តដែលទាយកប្រគេនក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ដោយគិតថា «យើងនឹងថែទាំព្រះសង្ឃតាមវេន» ហើយចាប់ផ្តើមប្រគេនតាំងពីផ្ទះមេវេនទៅ វារភត្តនោះ បើទាយកប្រគេនដោយប្រើពាក្យថា «ចង្ហាន់» ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «វារភត្ត» ភត្តនោះរមែងមានគតិដូចជាសលាកភត្ត។ ប្រសិនបើទាយកផ្ញើអង្ករជាដើមមក ដោយពោលថា «សូមពួកសាមណេរដណ្តាំហើយប្រគេនចុះ» ដូច្នេះ ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរ។ ភត្តទាំង ៣ យ៉ាងនេះ (ធុរភត្ត កុដិភត្ត វារភត្ត) ផ្សំនឹងភត្ត ៤ យ៉ាងមានអាគន្តុកភត្តជាដើម ត្រូវជាភត្ត ៧ យ៉ាង ភត្តទាំង ៧ យ៉ាងនោះ កាលបើបូករួមជាមួយសង្ឃភត្តជាដើម ត្រូវជាភត្ត ១៤ យ៉ាង។

Aṭṭhakathāyaṃ pana vihārabhattaṃ, aṭṭhakabhattaṃ, catukkabhattaṃ, guḷhakabhattanti aññānipi cattāri bhattāni vuttāni. Tattha vihārabhattaṃ nāma vihāre tatruppādabhattaṃ, taṃ saṅghabhattena gahitaṃ. Taṃ pana tissamahāvihāracittalapabbatādīsu paṭisambhidāpattehi khīṇāsavehi yathā piṇḍapātikānampi sakkā [Pg.107] hoti paribhuñjituṃ, tathā paṭiggahitattā tādisesu ṭhānesu piṇḍapātikānampi vaṭṭati. ‘‘Aṭṭhannaṃ bhikkhūnaṃ dema, catunnaṃ demā’’ti evaṃ dinnaṃ pana aṭṭhakabhattañceva catukkabhattañca; tampi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Mahābhisaṅkhārikena atirasakapūvena pattaṃ pūretvā thaketvā dinnaṃ guḷhakabhattaṃ nāma. Imāni tīṇi salākabhattagatikāneva.

ប៉ុន្តែក្នុងអដ្ឋកថា លោកពោលទុកនូវភត្ត ៤ យ៉ាងផ្សេងទៀត គឺ វិហារភត្ត អដ្ឋកភត្ត ចតុក្កភត្ត និងគុឡ្ហកភត្ត។ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ដែលហៅថា វិហារភត្ត គឺភត្តដែលកើតឡើងក្នុងវត្តនោះផ្ទាល់ (ដូចជាផលដែលកើតពីដីធ្លីរបស់វត្ត) វិហារភត្តនោះ លោកបញ្ចូលទៅក្នុងសង្ឃភត្តហើយ។ ប៉ុន្តែ វិហារភត្តនោះ ក្នុងវត្តធំៗ មានវត្តតិស្សមហាវីហារ និងវត្តចិត្តលបព្វតៈជាដើម ដែលព្រះខីណាស្រពទាំងឡាយជាអ្នកបានសម្រេចបដិសម្ភិទា បានទទួលទុកដោយរបៀបណា ដែលធ្វើឲ្យភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតអាចឆាន់បាន ព្រោះតែលោកទទួលទុកដោយរបៀបនោះ ក្នុងទីទាំងឡាយមានសភាពបែបនោះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរឆាន់បានដែរ។ ចំណែកភត្តដែលទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «...ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនដល់ភិក្ខុ ៨ រូប ឬប្រគេនដល់ភិក្ខុ ៤ រូប» ភត្តនោះឈ្មោះថា អដ្ឋកភត្ត និងចតុក្កភត្ត ភត្តនោះបើទាយកប្រគេនដោយប្រើពាក្យថា «ចង្ហាន់» ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរ។ ភត្តដែលទាយកចាត់ចែងយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ ដោយយកនំមានរសជាតិឆ្ងាញ់ពិសាដាក់ពេញបាត្រ ហើយគ្របជិតប្រគេន ឈ្មោះថា គុឡ្ហកភត្ត។ ភត្តទាំង ៣ យ៉ាងនេះ (អដ្ឋកភត្ត ចតុក្កភត្ត គុឡ្ហកភត្ត) សុទ្ធតែមានគតិដូចជាសលាកភត្តតែម្យ៉ាង។

Aparampi guḷakabhattaṃ nāma atthi, idhekacce manussā mahādhammasavanañca vihārapūjañca kāretvā sakalasaṅghassa dātuṃ na sakkomāti, ‘‘dve tīṇi bhikkhusatāni amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti bhikkhuparicchedajānanatthaṃ guḷake denti, idaṃ piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Iti cīvarakkhandhake cīvarabhājanīyaṃ, imasmiṃ pana senāsanakkhandhake senāsanabhājanīyañceva piṇḍapātabhājanīyañca vuttaṃ.

នៅមានគុឡកភត្ត (ភត្តដុំស្ករ) ម្យ៉ាងទៀត គឺក្នុងលោកនេះ មនុស្សមួយចំនួនកាលបើបានធ្វើមហាធម្មស្សវនៈ (ការស្តាប់ធម៌ដ៏ធំ) និងវិហារបូជា (ការបូជាវត្ត) ហើយ គិតថា «ពួកយើងមិនអាចប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃទាំងអស់បានឡើយ» ទើបពោលថា «សូមព្រះភិក្ខុពីរឬបីរយរូប ទទួលចង្ហាន់របស់យើងខ្ញុំចុះ» ហើយក៏ប្រគេនដុំស្ករ ដើម្បីឲ្យដឹងចំនួនភិក្ខុ គុឡកភត្តនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បានដែរ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីការចែកចីវរ លោកបានពោលទុកហើយក្នុងចីវរក្ខន្ធកៈ ចំណែកឯការចែកសេនាសនៈ និងការចែកបិណ្ឌបាត លោកបានពោលទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈនេះឯង។

Gilānapaccayabhājanīyaṃ pana evaṃ veditabbaṃ – sappiādīsu bhesajjesu rājarājamahāmattā sappissa tāva kumbhasatampi kumbhasahassampi vihāraṃ pesenti, ghaṇṭiṃ paharitvā therāsanato paṭṭhāya gahitabhājanaṃ pūretvā dātabbaṃ, piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Sace alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ diyyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā, ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ datvā pacchā ṭhitikāya dātabbaṃ.

ចំណែកឯវិធីចែកគិលានប្បច្ច័យ (ថ្នាំរក្សាជំងឺ) គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះថា ក្នុងចំណោមថ្នាំមានទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅ និងទឹកដោះថ្លា (សប្បិ) ជាដើម កាលបើព្រះរាជា ឬមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ផ្ញើទឹកដោះថ្លាមួយរយឆ្នាំងក្តី មួយពាន់ឆ្នាំងក្តី មកកាន់វត្ត ភិក្ខុគប្បីទះជួង ហើយចាប់ផ្តើមចែកតាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ ដោយចាក់បំពេញក្នុងភាជន៍ដែលលោកយកមកប្រគេនចុះ ទឹកដោះថ្លានោះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលយកបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយដែលមានសភាពខ្ជិលច្រអូស និមន្តមកជាក្រោយ ភិក្ខុអ្នកចែកមិនគប្បីពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ទឹកដោះថ្លានេះ គេចែកដល់ភិក្ខុមានវស្សា ២០ វេនរបស់លោកម្ចាស់ហួសទៅហើយ» ដូច្នេះឡើយ គឺត្រូវផ្អាកវេននោះសិន រួចប្រគេនដល់ព្រះមហាថេរៈទាំងនោះសិន ទើបសឹមចែកតាមវេនជាក្រោយ។

‘‘Asukavihāre bahu sappi uppanna’’nti sutvā yojanantaravihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya dātabbaṃ. Asampattānampi upacārasīmaṃ paviṭṭhānaṃ antevāsikādīsu gaṇhantesu dātabbameva. ‘‘Bahiupacārasīmāya ṭhitānaṃ dethā’’ti vadanti, na dātabbaṃ. Sace pana upacārasīmaṃ okkantehi ekābaddhā hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā honti, parisāvasena vaḍḍhitā nāma sīmā hoti, tasmā dātabbaṃ. Saṅghanavakassa dinnepi pacchā āgatānaṃ dātabbameva. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe pacchā āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti, dutiyabhāgato vassaggena dātabbaṃ. Upacārasīmaṃ pavisitvā yattha katthaci dinnaṃ hoti, sabbasannipātaṭṭhāneyeva bhājetabbaṃ.

ភិក្ខុទាំងឡាយឮថា «ទឹកដោះថ្លាកើតឡើងច្រើនក្នុងវត្តឯណោះ» ក៏និមន្តមកសូម្បីតែពីវត្តដែលនៅឆ្ងាយអស់ចម្ងាយមួយយោជន៍ ភិក្ខុអ្នកចែកគប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុដែលមកដល់ហើយៗ តាមលំដាប់លំដោយដែលលោកឈរចុះ។ សូម្បីភិក្ខុដែលមិនទាន់មកដល់ (កន្លែងចែក) តែបានចូលមកដល់ក្នុងឧបចារសីមា (បរិវេណវត្ត) ហើយ កាលបើពួកសិស្សជាដើមរបស់លោកមកទទួលជំនួស ក៏គប្បីប្រគេនបានដែរ។ បើពួកសិស្សពោលថា «សូមលោកប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅខាងក្រៅឧបចារសីមាផង» ដូច្នេះ មិនគប្បីប្រគេនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយឈរតម្រង់ជួរតៗ គ្នាជាខ្សែតែមួយតាំងពីអ្នកដែលចូលមកក្នុងឧបចារសីមា រហូតដល់ទ្វារវត្តក្តី ខាងក្នុងវត្តក្តី សីមាឈ្មោះថា រីកធំឡើងដោយអំណាចនៃបរិស័ទ ព្រោះហេតុនោះ គប្បីប្រគេនបាន។ ទោះបីជាបានចែកដល់ភិក្ខុថ្មី (សង្ឃនវកៈ) រួចហើយក្តី បើមានភិក្ខុមកដល់ជាក្រោយទៀត ក៏គប្បីប្រគេនដល់លោកដែរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើការចែកចំណែកទីពីរ បានឡើងដល់អាសនៈព្រះថេរៈហើយ ចំណែកទីមួយរមែងមិនបានដល់ភិក្ខុដែលមកជាក្រោយឡើយ គប្បីចែកចំណែកទីពីរនោះតាមលំដាប់វស្សាចុះ។ កាលបើទាយកប្រគេនក្នុងទីណាមួយ ដោយភិក្ខុបានចូលមកក្នុងឧបចារសីមាហើយ គប្បីចែកគ្នាតែក្នុងទីប្រជុំរបស់ភិក្ខុទាំងអស់ប៉ុណ្ណោះ។

Yasmiṃ vihāre dasa bhikkhū, daseva ca sappikumbhā diyyanti, ekekakumbhavaseneva bhājetabbaṃ. Eko sappikumbho hoti, dasa bhikkhūhi bhājetvā [Pg.108] gahetabbaṃ. Sace yathāṭhitaṃyeva ‘‘amhākaṃ pāpuṇātī’’ti gaṇhanti, duggahitaṃ; gatagataṭṭhāne saṅghikameva hoti. Kumbhaṃ pana āvajjetvā thālake thokaṃ sappiṃ katvā ‘‘idaṃ mahātherassa pāpuṇāti, avasesaṃ amhākaṃ pāpuṇātī’’ti vatvā tampi kumbheyeva ākiritvā yathicchitaṃ gahetvā gantuṃ vaṭṭati. Sace thinaṃ sappi hoti, lekhaṃ katvā ‘‘lekhato parabhāgo mahātherassa pāpuṇāti, avasesaṃ amhāka’’nti gahitampi suggahitaṃ, vuttaparicchedato ūnādhikesupi bhikkhūsu ca sappikumbhesu ca etenevupāyena bhājetabbaṃ.

ក្នុងវត្តណា មានភិក្ខុ ១០ រូប ហើយទាយកប្រគេនឆ្នាំងទឹកដោះថ្លា ១០ ឆ្នាំងដែរ គប្បីចែកគ្នាម្នាក់មួយឆ្នាំងៗ ចុះ។ បើមានឆ្នាំងទឹកដោះថ្លាតែមួយឆ្នាំង ភិក្ខុទាំង ១០ រូប គប្បីចែកគ្នាហើយទទួលយកចុះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយទទួលយកទាំងឆ្នាំងដែលតាំងនៅដដែលនោះ ដោយពោលថា «ចំណែកនេះបានមកយើង» ដូច្នេះ ឈ្មោះថាទទួលយកមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ទឹកដោះថ្លានោះ ទោះបីយកទៅកាន់ទីណាក៏ដោយ ក៏នៅតែជារបស់សង្ឃដដែល។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុផ្អៀងឆ្នាំងចាក់ទឹកដោះថ្លាបន្តិចដាក់ក្នុងភាជន៍តូច ហើយពោលថា «ចំណែកនេះបានដល់ព្រះមហាថេរៈ ចំណែកដែលសល់បានដល់ពួកយើង (ទាំង ៩ រូប)» រួចហើយចាក់ទឹកដោះថ្លានោះត្រឡប់ទៅក្នុងឆ្នាំងវិញ ហើយកាន់យកទៅតាមប្រាថ្នា ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។ ប្រសិនបើទឹកដោះថ្លានោះកក ភិក្ខុគប្បីគូសជាស្នាមខ្សែ ហើយពោលថា «ចំណែកម្ខាងខ្សែនេះ បានដល់ព្រះមហាថេរៈ ចំណែកដែលសល់បានដល់ពួកយើង» ទោះបីទទួលយកយ៉ាងនេះ ក៏ឈ្មោះថាទទួលយកដោយត្រឹមត្រូវដែរ។ សូម្បីក្នុងចំនួនភិក្ខុ និងចំនួនឆ្នាំងទឹកដោះថ្លា ដែលខ្វះខាត ឬលើសសៀត ពីចំនួនដែលពោលមកនេះ ក៏គប្បីចែកគ្នាដោយវិធីនេះដូចគ្នា។

Sace paneko bhikkhu, ekopi kumbho hoti, ghaṇṭiṃ paharitvā ‘‘ayaṃ mayhaṃ pāpuṇātī’’tipi gahetuṃ vaṭṭati. ‘‘Ayaṃ paṭhamabhāgo mayhaṃ pāpuṇāti, ayaṃ dutiyabhāgo’’ti evaṃ thokaṃ thokampi pāpetuṃ vaṭṭati. Esa nayo navanītādīsupi. Yasmiṃ pana vippasanne tilatelādimhi lekhā na santiṭṭhati, taṃ uddharitvā bhājetabbaṃ. Siṅgiveramaricādibhesajjampi avasesapattathālakādisamaṇaparikkhāropi sabbo vuttānurūpeneva nayena suṭṭhu sallakkhetvā bhājetabboti.

«ក៏ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុមានតែមួយរូប ហើយឆ្នាំង (ឬក្អមដាក់ទឹកដោះថ្លា) ក៏មានតែមួយដែរ ការដែលភិក្ខុនោះវាយជួង ហើយកាន់យកដោយគិតថា "ឆ្នាំងនេះធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ" ដូច្នេះក៏គួរ។ ឬមួយ ការដែលធ្វើឱ្យចំណែកធ្លាក់មកដល់ខ្លួនបន្តិចម្តងៗថា "ចំណែកទីមួយនេះ ធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ ចំណែកទីពីរនេះ ធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ" ដូច្នេះក៏គួរ។ វិធីនេះ ក៏ត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវត្ថុមានទឹកដោះខាប់ជាដើមដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងប្រេងល្ងជាដើមដ៏ថ្លាឆ្វង់ណា ដែលស្នាមគំនូសមិនអាចតាំងនៅបាន គប្បីដកស្រង់យកប្រេងនោះចេញមកហើយចែកគ្នា។ សូម្បីតែថ្នាំមានខ្ញី និងម្ទេសជាដើមក្តី គ្រឿងបរិក្ខាររបស់សមណៈដែលនៅសល់ មានសបិត និងចានទាបជាដើមក្តី ទាំងអស់នោះ គប្បីកំណត់ចំណាំឱ្យបានល្អតាមវិធីដែលបានពោលមកហើយនោះឯង ហើយចែកគ្នាចុះ។»

Pāḷiṃ aṭṭhakathañceva, oloketvā vicakkhaṇo;

Saṅghike paccaye evaṃ, appamattova bhājayeti.

«អ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ គប្បីពិនិត្យមើលទាំងព្រះបាលី និងអដ្ឋកថា ហើយជាអ្នកមិនប្រមាទ ចែករំលែកនូវបច្ច័យជារបស់សង្ឃ តាមវិធីដែលបានពោលមកនេះឯង។»

Iti sabbākārena paccayabhājanīyakathā niṭṭhitā.

«ការសម្តែងអំពីការចែកបច្ច័យ ដោយអាការៈទាំងពួង ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

Sammannitvā ṭhapitayāgubhājakādīhi bhājanīyaṭṭhānaṃ āgatamanussānaṃ anāpucchitvāva upaḍḍhabhāgo dātabbo, asammatehi pana apaloketvā dātabbo. Sammatena appamattakavissajjanakena bhikkhunā cīvarakammaṃ karontassa ‘‘sūciṃ dehī’’ti vadato ekā dīghā, ekā rassāti dve sūciyo dātabbā. ‘‘Avibhattaṃ saṅghikaṃ bhaṇḍa’’nti pucchitabbakiccaṃ natthi. Pipphalakatthikassa eko pipphalako, addhānakantāraṃ paṭipajjitukāmassa upāhanayugaḷaṃ, kāyabandhanatthikassa kāyabandhanaṃ, ‘‘aṃsabaddhako me jiṇṇo’’ti āgatassa aṃsabaddhako, parissāvanatthikassa parissāvanaṃ dātabbaṃ. Dhammakaraṇatthikassa dhammakaraṇo. Sace paṭako na hoti, dhammakaraṇo paṭakena saddhiṃ dātabbo. ‘‘Āgantukapaṭṭaṃ āropessāmī’’ti yācantassa [Pg.109] kusiyā ca aḍḍhakusiyā ca pahonakaṃ dātabbaṃ. ‘‘Maṇḍalaṃ nappahotī’’ti āgatassa maṇḍalaṃ ekaṃ dātabbaṃ, aḍḍhamaṇḍalāni dve dātabbāni. Dve maṇḍalāni yācantassa na dātabbāni. Anuvātaparibhaṇḍatthikassa ekassa cīvarassa pahonakaṃ dātabbaṃ. Sappinavanītādiatthikassa gilānassa ekaṃ bhesajjaṃ nāḷimattaṃ katvā tato tatiyakoṭṭhāso dātabbo. Evaṃ tīṇi divasāni datvā nāḷiyā paripuṇṇāya catutthadivasato paṭṭhāya saṅghaṃ pucchitvā dātabbaṃ. Guḷapiṇḍepi ekadivasaṃ tatiyabhāgo dātabbo. Evaṃ tīhi divasehi niṭṭhite piṇḍe tato paraṃ saṅghaṃ pucchitvā dātabbaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

«ភិក្ខុទាំងឡាយដែលសង្ឃបានសន្មតតាំងទុកជាអ្នកចែកយាគូជាដើម គប្បីប្រគល់ចំណែកពាក់កណ្តាលឱ្យដល់ពួកមនុស្សដែលមកកាន់កន្លែងចែក ដោយមិនបាច់សួរ (សង្ឃ) ឡើយ ចំណែកភិក្ខុដែលសង្ឃមិនបានសន្មត គប្បីសុំអនុញ្ញាត (ពីសង្ឃ) សិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតជាអ្នកចែករបស់បន្តិចបន្តួច កាលបើភិក្ខុអ្នកធ្វើចីវរកម្មពោលថា "សូមប្រគល់ម្ជុលឱ្យខ្ញុំផង" គប្បីប្រគល់ម្ជុលពីរដើម គឺម្ជុលវែងមួយ ម្ជុលខ្លីមួយ។ កិច្ចដែលត្រូវសួរថា "នេះជាភណ្ឌៈរបស់សង្ឃដែលមិនទាន់បានចែកឬ?" នោះ មិនមានឡើយ។ គប្បីប្រគល់កាំបិតតូចមួយ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការកាំបិតតូច, ប្រគល់ទ្រនាប់ជើងមួយគូ ដល់ភិក្ខុដែលប្រាថ្នានឹងដើរផ្លូវឆ្ងាយ, ប្រគល់វត្ថពន្ធចង្កេះ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការវត្ថពន្ធចង្កេះ, ប្រគល់វត្ថពន្ធស្មា ដល់ភិក្ខុដែលមកពោលថា "វត្ថពន្ធស្មារបស់ខ្ញុំចាស់រហែកហើយ", ប្រគល់ក្រណាត់តម្រងទឹក ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការក្រណាត់តម្រងទឹក។ គប្បីប្រគល់ធម្មក្រង ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការធម្មក្រង។ បើគ្មានក្រណាត់តម្រងទេ គប្បីប្រគល់ធម្មក្រងជាមួយនិងក្រណាត់នោះផង។ គប្បីប្រគល់សំពត់ដែលល្មមនឹងធ្វើជាខណ្ឌវែង (កុសិ) និងខណ្ឌខ្លី (អឌ្ឍកុសិ) ដល់ភិក្ខុដែលសូមដោយពោលថា "អាត្មាអញនឹងដេរភ្ជាប់នូវបន្ទះសំពត់សម្រាប់ភ្ញៀវ (អាគន្តុកបដ្ដៈ)"។ គប្បីប្រគល់មណ្ឌល (វង់ចីវរ) មួយ ដល់ភិក្ខុដែលមកពោលថា "មណ្ឌលមិនគ្រាន់គ្រាន់ឡើយ" ឬប្រគល់អឌ្ឍមណ្ឌល (កន្លះវង់ចីវរ) ពីរ។ មិនគប្បីប្រគល់មណ្ឌលពីរ ដល់ភិក្ខុដែលសូមឡើយ។ គប្បីប្រគល់សំពត់ដែលល្មមនឹងធ្វើជាអនុវាត (ជាយ) និងបរិភណ្ឌ (គែម) នៃចីវរមួយ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការអនុវាត និងបរិភណ្ឌ។ គប្បីវាល់ថ្នាំមួយមុខ មានទឹកដោះថ្លា និងទឹកដោះខាប់ជាដើម ឱ្យបានបរិមាណមួយរហាល (នាឡិ) ហើយប្រគល់ចំណែកមួយភាគបីនៃថ្នាំនោះ ដល់ភិក្ខុឈឺដែលត្រូវការ។ កាលបើប្រគល់ឱ្យយ៉ាងនេះអស់រយៈពេលបីថ្ងៃ រហូតគ្រប់ចំនួនមួយរហាលហើយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទីបួនទៅ គប្បីសួរចំពោះសង្ឃសិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ សូម្បីតែក្នុងដុំស្ករអំពៅ ក៏គប្បីប្រគល់ឱ្យមួយភាគបីក្នុងមួយថ្ងៃ។ កាលបើដុំស្ករនោះអស់ទៅដោយរយៈពេលបីថ្ងៃយ៉ាងនេះហើយ បន្ទាប់ពីនោះមក គប្បីសួរចំពោះសង្ឃសិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ។»

Pakkhikabhattādikathā niṭṭhitā.

«ការសម្តែងអំពីភត្តដែលគេប្រគេនរាល់កន្លះខែជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

Senāsanakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

«ការអធិប្បាយអំពីសេនាសនក្ខន្ធកៈ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ

៧. «សង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ»

Chasakyapabbajjākathā

«ការសម្តែងអំពីការបួសនៃសាក្យកុមារទាំង ៦ រូប»

330. Saṅghabhedakakkhandhake [Pg.110] abhiññātā abhiññātāti pākaṭā pākaṭā. Sakyakumārā nāma kāḷudāyippabhutayo dasa dūtā saddhiṃ parivārehi aññe ca bahū janā. Amhākanti amhesu; amhākaṃ kulatoti vā vuttaṃ hoti. Gharāvāsatthaṃ anusāsissāmīti gharāvāse yaṃ kattabbaṃ, taṃ jānāpessāmi. Udakaṃ ninnetabbanti yathā udakaṃ sabbaṭṭhāne samaṃ hoti, evaṃ kātabbaṃ. Niddhāpetabbanti tiṇāni uddharitabbāni. Bhusikā uddharāpetabbāti sukhumapalālamissadhaññā palālikā palāpetabbā. Opunāpetabbanti sukhumapalālaṃ apanetabbaṃ. Tvaññeva gharāvāsatthena upajānāhīti tvaññeva gharāvāsatthaṃ jānāhi. Ahaṃ tayā yathāsukhaṃ pabbajāhīti ettha ahaṃ tayā saddhiṃ pabbajissāmīti sahāyasinehena sahasā vattukāmo hutvā puna rajjasirilobhena parikaḍḍhiyamānahadayo ‘‘ahaṃ tayā’’ti ettakameva vatvā sesaṃ vattuṃ nāsakkhīti evamattho veditabbo.

៣៣០. «ក្នុងសង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ ត្រង់ពាក្យថា "abhiññātā abhiññātā" បានដល់ ជនដែលល្បីល្បាញ ជនដែលល្បីល្បាញ។ ពួកសាក្យកុមារ បានដល់ រាជទូតទាំង ១០ រូប មានកាលុទាយីជាដើម ព្រមទាំងបរិវារ និងជនដទៃទៀតជាច្រើន។ ត្រង់ពាក្យថា "amhākaṃ" មានន័យថា ក្នុងពួកយើង ឬមានន័យថា អំពីត្រកូលរបស់យើង ដូច្នេះក៏មាន។ ត្រង់ពាក្យថា "gharāvāsatthaṃ anusāsissāmi" មានន័យថា កិច្ចការណាដែលត្រូវធ្វើក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទះ អាត្មាអញនឹងប្រាប់ឱ្យដឹងនូវកិច្ចការនោះ។ ត្រង់ពាក្យថា "udakaṃ ninnetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីធ្វើដោយប្រការណាឱ្យទឹកស្មើគ្នាសព្វកន្លែង។ ត្រង់ពាក្យថា "niddhāpetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីដកស្មៅទាំងឡាយចេញ។ ត្រង់ពាក្យថា "bhusikā uddharāpetabbā" មានន័យថា គប្បីកម្ចាត់ចោលនូវចំបើងដែលលាយឡំដោយគ្រាប់ស្រូវល្អិតៗ។ ត្រង់ពាក្យថា "opunāpetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីជម្រះចំបើងល្អិតៗចេញ។ ត្រង់ពាក្យថា "tvaññeva gharāvāsatthena upajānāhi" មានន័យថា សូមបងតែម្នាក់ឯងចុះ ចូរដឹងនូវកិច្ចការក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទះចុះ។ ត្រង់ពាក្យថា "ahaṃ tayā yathāsukhaṃ pabbajāhi" នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ថា ព្រះអនុរុទ្ធមានបំណងចង់និយាយភ្លាមៗដោយក្តីស្រឡាញ់ចំពោះមិត្តភក្តិថា "អាត្មាអញនឹងបួសជាមួយបង" ប៉ុន្តែក្រោយមក ព្រះហឫទ័យត្រូវបានទាញនាំទៅដោយការជាប់ជំពាក់នឹងរាជសម្បត្តិ ទើបពោលត្រឹមតែពាក្យថា "ahaṃ tayā" (អាត្មាអញជាមួយបង) ប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនអាចពោលពាក្យដែលនៅសល់បានឡើយ គប្បីជ្រាបសេចក្តីយ៉ាងនេះចុះ។»

331. Nippātitāti nikkhamitā. Mānassinoti mānassayino; mānanissitāti vuttaṃ hoti.

៣៣១. «ត្រង់ពាក្យថា "nippātitā" មានន័យថា ចេញទៅហើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "mānassino" មានន័យថា អ្នកមានមានៈជាទីអាស្រ័យ ឬពោលថា អ្នកអាស្រ័យនឹងមានៈ ដូច្នេះក៏មាន។»

332. Yassantarato na santi kopāti tatiyamaggena samūhatattā yassa citte kopā na santi. Yasmā pana bhavoti sampatti, vibhavoti vipatti; tathā bhavoti vuḍḍhi, vibhavoti hāni; bhavoti sassataṃ, vibhavoti ucchedo; bhavoti puññaṃ, vibhavoti pāpaṃ; vibhavoti ca abhavoti ca atthato ekameva, tasmā itibhavābhavatañca vītivattoti ettha yā esā sampattivipattivuḍḍhihānisassatucchedapuññapāpavasena iti anekappakārā bhavābhavatā vuccati; catūhipi maggehi yathāsambhavaṃ tena tena nayena taṃ itibhavābhavatañca vītivattoti evamattho daṭṭhabbo. Nānubhavantīti na sampāpuṇanti; tassa dassanaṃ devānampi dullabhanti adhippāyo.

៣៣២. «ត្រង់ពាក្យថា "yassantarato na santi kopā" មានន័យថា ព្រះខីណាស្រពណា ដែលកំហឹងទាំងឡាយមិនមានក្នុងចិត្ត ព្រោះកំហឹងនោះត្រូវបានដកចេញដោយឫសគល់ដោយតតិយមគ្គ (អនាគាមិមគ្គ) ហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រោះពាក្យថា "bhava" បានដល់ សម្បត្តិ, "vibhava" បានដល់ វិបត្តិ; ម្យ៉ាងទៀត "bhava" បានដល់ សេចក្តីចម្រើន, "vibhava" បានដល់ សេចក្តីវិនាស; "bhava" បានដល់ សស្សតៈ (ភាពទៀងទាត់), "vibhava" បានដល់ ឧច្ឆេទៈ (ការដាច់សូន្យ); "bhava" បានដល់ បុណ្យ, "vibhava" បានដល់ បាប; ពាក្យថា "vibhava" និង "abhava" នេះ មានន័យដូចគ្នាតែមួយគត់ដោយអត្ថ ហេតុនោះ ត្រង់ពាក្យថា "itibhavābhavatañca vītivatto" នេះ គប្បីយល់សេចក្តីថា ព្រះខីណាស្រពបានកន្លងផុតនូវភាពជាភព និងមិនមែនភព ដែលមានប្រការច្រើនយ៉ាងនេះ ដោយអំណាចនៃសម្បត្តិ វិបត្តិ សេចក្តីចម្រើន សេចក្តីវិនាស សស្សតៈ ឧច្ឆេទៈ បុណ្យ និងបាប តាមវិធីនោះៗ តាមសមគួរ ដោយមគ្គទាំង ៤។ ត្រង់ពាក្យថា "nānubhavanti" មានន័យថា មិនបានសម្រេចឡើយ សេចក្តីអធិប្បាយថា ការជួបប្រទះនូវព្រះខីណាស្រពនោះ សូម្បីតែពួកទេវតាក៏រកបានដោយកម្រដែរ។»

333. Ahimekhalikāti ahiṃ kaṭiyaṃ bandhitvā. Ucchaṅgeti aṅke.

៣៣៣. «ត្រង់ពាក្យថា "ahimekhalikā" មានន័យថា ចងពស់នៅចង្កេះ។ ត្រង់ពាក្យថា "ucchaṅge" មានន័យថា លើភ្លៅ (ឬក្នុងទ្រូង)។»

334. Sammannatīti [Pg.111] sammāneti. Yaṃ tumo karissatīti yaṃ so karissati.

៣៣៤. «ត្រង់ពាក្យថា "sammannati" មានន័យថា គោរពកោតក្រែង។ ត្រង់ពាក្យថា "yaṃ tumo karissati" មានន័យថា ការងារណាដែលខ្លួន (គ្រូនោះ) នឹងធ្វើ។»

Chasakyapabbajjākathā niṭṭhitā.

«ការសម្តែងអំពីការបួសនៃសាក្យកុមារទាំង ៦ រូប ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

Pakāsanīyakammādikathā

«ការសម្តែងអំពីបកាសនីយកម្មជាដើម»

336. Kheḷāsakassāti ettha micchājīvena uppannapaccayā ariyehi vantabbā kheḷasadisā, tathārūpe paccaye ayaṃ ajjhoharatīti katvā kheḷāsakoti bhagavatā vutto.

៣៣៦. «ត្រង់ពាក្យថា "kheḷāsakassa" នេះ មានន័យថា បច្ច័យទាំងឡាយដែលកើតឡើងដោយមិច្ឆាជីវៈ ជារបស់ដែលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយគប្បីខ្ជាក់ចោល ព្រោះប្រៀបដូចជាទឹកមាត់ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហៅ (ទេវទត្ត) ថា "kheḷāsako" (អ្នកស៊ីទឹកមាត់) ព្រោះតែបុគ្គលនេះលេបលេបនូវបច្ច័យមានសភាពបែបនោះ។»

340. Patthaddhena kāyenāti potthakarūpasadisena niccalena kāyena.

៣៤០. «ត្រង់ពាក្យថា "patthaddhena kāyena" មានន័យថា ដោយកាយដ៏រឹងកំព្រឹង មិនកម្រើក ដូចជារូបចម្លាក់។»

342. Mayaṃ kho bhaṇe rājañātakā nāmāti rājā amhe jānātīti rājañātakassa bhāvena attānaṃ ukkaṃsanto āha. Pahaṭṭhakaṇṇavāloti bandhane niccale katvā.

៣៤២. «ត្រង់ពាក្យថា "mayaṃ kho bhaṇេ rājañātakā nāma" គឺ (ទេវទត្ត) និយាយលើកតម្កើងខ្លួនឯង ដោយភាពជាអ្នកដែលស្តេចស្គាល់ថា "នែគ្នាយើង ស្តេចទ្រង់ស្គាល់ពួកយើងច្បាស់ណាស់"។ ត្រង់ពាក្យថា "pahaṭṭhakaṇṇavālo" មានន័យថា ធ្វើត្រចៀក និងកន្ទុយឱ្យរឹងកំព្រឹងក្នុងចំណង។»

Dukkhañhi kuñjara nāgamāsadoti bho kuñjara buddhanāgaṃ āsādanaṃ vadhakacittena upagamanaṃ nāma dukkhaṃ. Nāgahatassāti buddhanāgaṃ ghātakassa.

«ត្រង់ពាក្យថា "dukkhañhi kuñjara nāgamāsado" មានន័យថា នែដំរីដ៏ប្រសើរ ការចូលទៅជិតព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរដោយចិត្តសម្លាប់ ឈ្មោះថាជាទុក្ខ។ ត្រង់ពាក្យថា "nāgahatassa" មានន័យថា នៃបុគ្គលអ្នកសម្លាប់ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។»

Paṭikuṭiyova osakkīti tathāgatābhimukhoyeva piṭṭhimehi pādehi avasakki. Alakkhikoti ettha na lakkhetīti alakkhiko; na jānātīti attho, ahaṃ pāpakammaṃ karomīti na jānāti. Na lakkhitabboti vā alakkhiko; na passitabboti attho.

«ត្រង់ពាក្យថា "paṭikuṭiyova osakki" មានន័យថា ថយក្រោយៗ ដោយជើងទាំងឡាយដែលបែរទៅរកព្រះតថាគតដដែល។ ត្រង់ពាក្យថា "alakkhiko" ក្នុងទីនេះ មានន័យថា មិនដឹង គឺមិនដឹងថា "អាត្មាអញកំពុងធ្វើបាបកម្មឡើយ"។ មួយម៉្យាងទៀត ពាក្យថា "alakkhiko" មានន័យថា មិនគួរមើល គឺមិនគួរមើលឃើញឡើយ។»

343. Tikabhojananti ettha tīhi janehi bhuñjitabbabhojanaṃ. Taṃ paññāpessāmīti taṃ anujānissāmi. Gaṇabhojane pana yathādhammo kāretabboti. Pañcavatthuyācanakathā saṅghādisesavaṇṇanāyaṃ vuttā. Kappanti āyukappaṃ. Brahmaṃ puññanti seṭṭhaṃ puññaṃ. Kappaṃ saggamhīti āyukappameva.

៣៤៣. «ត្រង់ពាក្យថា "tikabhojana" ក្នុងទីនេះ បានដល់ ភោជនដែលភិក្ខុ ៣ រូបគប្បីឆាន់។ ត្រង់ពាក្យថា "taṃ paññāpessāmi" មានន័យថា តថាគតនឹងអនុញ្ញាតនូវភោជននោះ។ ចំណែកក្នុងគណភោជន គប្បីធ្វើឱ្យត្រូវតាមធម៌វិន័យចុះ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីការសូមវត្ថុ ៥ ប្រការ ត្រូវបានពោលរួចហើយក្នុងសង្ឃាទិសេសវណ្ណនា។ ត្រង់ពាក្យថា "kappa" បានដល់ អាយុកប្ប។ ត្រង់ពាក្យថា "brahmaṃ puññaṃ" បានដល់ បុណ្យដ៏ប្រសើរ។ ត្រង់ពាក្យថា "kappaṃ saggamhi" បានដល់ អាយុកប្បក្នុងឋានសួគ៌នោះឯង។»

Pakāsanīyakammādikathā niṭṭhitā.

«ការសម្តែងអំពីបកាសនីយកម្មជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

Saṅghabhedakakathā

«ការសម្តែងអំពីសង្ឃភេទ»

344. Atha kho devadatto saṅghaṃ bhinditvāti so kira evaṃ salākaṃ gāhetvā tattheva āveṇikaṃ uposathaṃ katvā gato, tenetaṃ vuttaṃ.

៣៤៤. «ត្រង់ពាក្យថា "atha kho devadatto saṅghaṃ bhinditvā" ឮថា ទេវទត្តនោះឱ្យគេចាប់ឆ្នោត (សលាក) យ៉ាងនេះហើយ ក៏ធ្វើឧបោសថដោយឡែកក្នុងទីនោះឯង រួចចៀសចេញទៅ ព្រោះហេតុនោះ ទើបមានពាក្យនេះពោលទុកមក។»

345. Piṭṭhi [Pg.112] me āgilāyatīti ciranisajjāya vedanābhibhūtā bādhati. Tamahaṃ āyamissāmīti taṃ ahaṃ pasāressāmi. Ādesanāpāṭihāriyānusāsanī nāma ‘‘evampi te mano, tathāpi te mano’’ti evaṃ parassa cittaṃ jānitvā tadanurūpā dhammadesanā.

៣៤៥. «ត្រង់ពាក្យថា "piṭṭhi me āgilāyati" មានន័យថា ធុញទ្រាន់ ឬចុកខ្នង ព្រោះការអង្គុយយូរ ដែលត្រូវវេទនាគ្របសង្កត់។ ត្រង់ពាក្យថា "tamahaṃ āyamissāmi" មានន័យថា តថាគតនឹងលាតខ្នងនោះ។ ឯអាទេសនាបាដិហារិយានុសាសនី គឺការសម្តែងធម៌ដ៏សមគួរដល់ចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ ដោយដឹងថា "ចិត្តរបស់អ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់អ្នកមានសភាពយ៉ាងនោះ" ដូច្នេះ។»

346. Mamānukubbanti mamānukiriyaṃ kurumāno. Kapaṇoti dukkhito. Mahāvarāhassāti mahānāgassa. Mahiṃ vikubbatoti pathaviṃ padālentassa. Bhisaṃ ghasamānassāti bhisaṃ khādantassa. Nadīsu jaggatoti ettha so kira hatthināgo sāyanhasamayaṃ taṃ nadināmakaṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā kilanto sabbarattiṃ vītināmesi, jālikaṃ karoti, tena vuttaṃ ‘‘nadīsu jaggato’’ti.

៣៤៦. «ត្រង់ពាក្យថា "mamānukubbaṃ" មានន័យថា ធ្វើត្រាប់តាមតថាគត។ ត្រង់ពាក្យថា "kapaṇo" មានន័យថា ជាអ្នករងទុក្ខវេទនា។ ត្រង់ពាក្យថា "mahāvarāhassa" មានន័យថា នៃដំរីដ៏ធំ។ ត្រង់ពាក្យថា "mahiṃ vikubbato" មានន័យថា នៃសត្វដែលទម្លាយផែនដី។ ត្រង់ពាក្យថា "bhisaṃ ghasamāna" មានន័យថា ស៊ីនូវក្រអៅឈូក។ ត្រង់ពាក្យថា "nadīsu jaggato" ក្នុងទីនេះ ឮថា ដំរីនោះចុះទៅកាន់ស្រះទឹកឈ្មោះនទីក្នុងពេលល្ងាច ហើយលេងទឹកអស់មួយយប់ទល់ភ្លឺ ធ្វើការឆ្លងកាត់ចុះឡើងដូចជាសំណាញ់ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពោលថា "nadīsu jaggato"។»

347. Sutāti sotā. Asandiddho ca akkhātīti nissandeho hutvā akkhāti anusandhivasena yojetvā yojetvā.

៣៤៧. «ត្រង់ពាក្យថា "sutā" មានន័យថា ជាអ្នកស្តាប់។ ត្រង់ពាក្យថា "asandiddho ca akkhāti" មានន័យថា ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ហើយពោលពន្យល់ដោយភ្ជាប់សេចក្តីមុននិងសេចក្តីក្រោយឱ្យសមស្របគ្នា។»

350. Apāye nibbattissatīti āpāyiko. Evaṃ nerayiko. Kappaṃ ṭhassatīti kappaṭṭho. Idāni buddhasahassenāpi tikicchituṃ na sakkāti atekiccho.

៣៥០. «ត្រង់ពាក្យថា "āpāyiko" មានន័យថា នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ។ ពាក្យថា "nerayiko" ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ត្រង់ពាក្យថា "kappaṭṭho" មានន័យថា នឹងតាំងនៅក្នុងនរកអស់មួយកប្ប។ ត្រង់ពាក្យថា "atekiccho" មានន័យថា ក្នុងពេលនេះ សូម្បីតែព្រះពុទ្ធមួយពាន់ព្រះអង្គ ក៏មិនអាចព្យាបាលបានឡើយ។»

Mā jātu koci lokasminti mā kadācipi koci satto lokasmiṃ. Udapajjathāti upapajjatha. Jalaṃva yasasā aṭṭhāti yasasā jalanto viya ṭhito. Devadattoti me sutanti ‘‘īdiso devadatto’’ti bhagavatā sutampi atthi, tadeva gahetvā idaṃ vuttaṃ. So pamādamanuciṇṇoti ettha pamādaṃ anucinātīti anuciṇṇo, pamādo appahīnoti attho. Āsajja nanti pāpakena cittena patvā, visosetvāti vā attho. Avīcinirayaṃ pattoti idaṃ pana āsīsāyaṃ atītavacanaṃ. Bhesmāti bhayānako.

«ត្រង់ពាក្យថា "mā jātu koci lokasmiṃ" មានន័យថា សូមកុំឱ្យសត្វណាមួយក្នុងលោក កើតឡើងឡើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "udapajjatha" មានន័យថា កើតឡើងហើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "jalaṃva yasasā aṭṭhā" មានន័យថា តាំងនៅដូចជាបុគ្គលដែលរុងរឿងដោយយស។ ត្រង់ពាក្យថា "devadattoti me sutaṃ" មានន័យថា ពាក្យដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ធ្លាប់ឮថា "ទេវទត្តមានសភាពបែបនេះ" ក៏មានដែរ ទើបទ្រង់កាន់យកពាក្យនោះមកត្រាស់យ៉ាងនេះ។ ត្រង់ពាក្យថា "so pamādamanuciṇṇo" ក្នុងទីនេះ ពាក្យថា "anuciṇṇo" គឺសន្សំរឿយៗនូវសេចក្តីប្រមាទ សេចក្តីថា សេចក្តីប្រមាទមិនទាន់បានលះបង់ឡើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "āsajja naṃ" មានន័យថា ចូលទៅជិតដោយចិត្តដ៏លាមក ឬមានន័យថា ធ្វើឱ្យស្ងួតស្ងប់។ ត្រង់ពាក្យថា "avīcinirayaṃ patto" នេះ ជាអតីតកាលដែលប្រើក្នុងន័យប្រាថ្នា (ថា នឹងទៅកើតក្នុងអវីចិនរកជាមិនខាន)។ ត្រង់ពាក្យថា "bhesmā" មានន័យថា គួរឱ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់។»

Saṅghabhedakakathā niṭṭhitā.

«ការសម្តែងអំពីសង្ឃភេទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

Upālipañhākathā

«ការសម្តែងអំពីបញ្ហារបស់ព្រះឧបាលិ»

351. Ekato upāli ekoti dhammavādipakkhe eko. Ekato dveti adhammavādipakkhe dve. Catuttho anussāvetīti saṅghaṃ bhindissāmīti adhammavādicatuttho [Pg.113] hutvā anussāveti; anunayanto sāveti ‘‘na tumhākaṃyeva narakabhayaṃ atthi, amhākampi atthi, na amhākaṃ avīcimaggo pihito, na mayaṃ akusalā na bhāyāma. Yadi hi ayaṃ adhammo avinayo asatthusāsanaṃ vā bhaveyya, na mayaṃ gaṇheyyāmā’’tiādinā nayena ‘‘adhammaṃ dhammo’’ti evaṃ aṭṭhārasa bhedakaravatthūni bodhetīti attho. Salākaṃ gāhetīti evaṃ anussāvetvā pana ‘‘idaṃ gaṇhatha, idaṃ rocethā’’ti vadanto salākaṃ gāheti.

៣៥១. «ត្រង់ពាក្យថា "ekato upāli eko" មានន័យថា ភិក្ខុមួយរូបខាងចំណែកធម្មវាទី។ ត្រង់ពាក្យថា "ekato dve" មានន័យថា ភិក្ខុពីររូបខាងចំណែកអធម្មវាទី។ ត្រង់ពាក្យថា "catuttho anussāveti" មានន័យថា ភិក្ខុអធម្មវាទីរូបទីបួន គិតថា "អាត្មាអញនឹងបំបែកសង្ឃ" ហើយប្រកាសប្រាប់ គឺលួងលោមប្រាប់ថា "ការខ្លាចនរកមិនមែនមានតែចំពោះពួកលោកឡើយ សូម្បីពួកយើងក៏មានដែរ ផ្លូវទៅកាន់អវីចិនរកក៏មិនមែនបិទចំពោះពួកយើងដែរ ពួកយើងមិនមែនមិនខ្លាចអកុសលនោះទេ បើសិនជាសេចក្តីនេះជាអធម៌ ជាអវិន័យ ឬមិនមែនជាពុទ្ធសាសនាទេ ពួកយើងក៏មិនកាន់យកដែរ" គប្បីជ្រាបសេចក្តីថា ភិក្ខុនោះប្រកាសសម្តែងនូវអធម៌ថាជាធម៌ ដោយវិធីមានប្រការយ៉ាងនេះ ដើម្បីឱ្យដឹងនូវភេទទាយកវត្ថុទាំង ១៨ ប្រការ។ ត្រង់ពាក្យថា "salākaṃ gāheti" មានន័យថា កាលបើប្រកាសយ៉ាងនេះហើយ ក៏និយាយថា "ចូរលោកទាំងឡាយកាន់យកនូវចំណែកនេះ ចូរពេញចិត្តនឹងចំណែកនេះ" ហើយឱ្យគេចាប់ឆ្នោត (សលាក)។»

Ekato upāli dve hontītiādīsupi eseva nayo. Evaṃ kho upāli saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo cāti evaṃ hoti; na pana ettāvatā saṅgho bhinno hoti.

«សូម្បីក្នុងពាក្យមានជាដើមថា "ekato upāli dve honti" ក៏មានវិធីដូចគ្នានេះឯង។ ត្រង់ពាក្យថា "evaṃ kho upāli saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca" មានន័យថា រមែងមានយ៉ាងនេះឯង ប៉ុន្តែសង្ឃមិនទាន់ឈ្មោះថាបែកបាក់គ្នាត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឡើយ។»

Bhikkhu kho upāli pakatatto samānasaṃvāsako samānasīmāyaṃ ṭhito saṅghaṃ bhindatīti ettha siyā evaṃ ‘‘devadatto kathaṃ pakatatto’’ti. Kathaṃ tāva na pakatatto, rañño ghātāpitattā ruhiruppādassa ca katattāti? Tattha vadāma – āṇattiyā tāva viraddhattā rañño ghātāpanaṃ natthi. ‘‘Tena hi tvaṃ, kumāra, pitaraṃ hantvā rājā hohi, ahaṃ bhagavantaṃ hantvā buddho bhavissāmī’’ti evañhi tassa āṇatti. Kumāro pana rājā hutvā pacchā pitaraṃ māresi; evaṃ tāva āṇattiyā viraddhattā rañño ghātāpanaṃ natthi. Ruhiruppāde pana katamatteyeva ruhiruppādapaccayā bhagavatā abhabbatā na vuttā, na ca sakkā bhagavato vacanaṃ vināyeva tassa abhabbatā āropetuṃ.

ក្នុងពាក្យថា «ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុជាបកតត្តៈ (ភិក្ខុប្រក្រតី) មានសំវាសស្មើគ្នា ឋិតនៅក្នុងសីមាស្មើគ្នា រមែងបំបែកសង្ឃ» នេះ អាចមានការចោទសួរយ៉ាងនេះថា «ចុះព្រះទេវទត្ត ដូចម្តេចក៏ឈ្មោះថាជាបកតត្តភិក្ខុ?»។ (សួរថា) ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះទេវទត្តមិនមែនជាបកតត្តភិក្ខុ? ព្រោះតែការបង្គាប់ឲ្យសម្លាប់ស្តេចផង ព្រោះតែការធ្វើលោហិតុប្បាទ (ធ្វើឲ្យព្រះសរីរាង្គព្រះពុទ្ធចេញឈាម) ផងឬ? ក្នុងបញ្ហានោះ យើងសូមពោលថា៖ មុនដំបូង ព្រោះតែការបង្គាប់នោះខុសប្លែកទៅ ការសម្លាប់ស្តេចដោយការបង្គាប់បង្គាប់នោះមិនមានឡើយ។ ព្រោះថា ការបង្គាប់របស់ព្រះទេវទត្តនោះ មានយ៉ាងនេះថា «ម្នាលកុមារ បើដូច្នោះ អ្នកចូរ សម្លាប់ព្រះបិតា ហើយធ្វើជាស្តេចចុះ ចំណែកអាត្មាភាព នឹងសម្លាប់ព្រះភគវន្ត ហើយនឹងធ្វើជាព្រះពុទ្ធ»។ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជកុមារបានត្រឡប់ជាស្តេចសិន ទើបសម្លាប់ព្រះបិតាជាក្រោយ យ៉ាងនេះ ព្រោះតែការបង្គាប់ខុសប្លែកគ្នា ការសម្លាប់ស្តេចដោយការបង្គាប់បង្គាប់ (ផ្ទាល់) មិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រាន់តែការធ្វើលោហិតុប្បាទប៉ុណ្ណោះ ព្រះភគវន្តមិនទាន់បានត្រាស់សម្តែងនូវភាពជាអភព្វបុគ្គល ព្រោះតែបច្ច័យគឺលោហិតុប្បាទនោះឡើយ ហើយក៏មិនអាចនឹងលើកឡើងនូវភាពជាអភព្វបុគ្គលរបស់ព្រះទេវទត្តនោះ ដោយវៀរចាកព្រះពុទ្ធដីកាបានឡើយ។

‘‘Ruhiruppādako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’ti –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកធ្វើលោហិតុប្បាទ បើមិនទាន់បានឧបសម្បទា មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាឡើយ បើបានឧបសម្បទាហើយ ត្រូវឲ្យវិនាស (សឹក) ចេញ» ដូច្នេះ

Idaṃ pana bhagavatā saṅghabhedato pacchā vuttaṃ, tasmā pakatatteneva tena saṅgho bhinnoti.

ប៉ុន្តែ ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះភគវន្តទ្រង់ត្រាស់សម្តែងជាក្រោយអំពីការបំបែកសង្ឃ ហេតុនោះ ព្រះទេវទត្តនោះ នៅជាបកតត្តភិក្ខុ (ភិក្ខុប្រក្រតី) នៅឡើយ ទើបបំបែកសង្ឃបាន នេះជាពាក្យដែលយើងពោល។

Adhammaṃ dhammoti dīpentītiādīsu aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu suttantapariyāyena tāva dasa kusalakammapathā dhammo, dasa akusalakammapathā adhammo. Tathā cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā dhammo nāma; tayo satipaṭṭhānā[Pg.114], tayo sammappadhānā, tayo iddhipādā, cha indriyāni, cha balāni, aṭṭha bojjhaṅgā, navaṅgiko maggoti ca cattāro upādānā, pañca nīvaraṇā, satta anusayā, aṭṭha micchattāti ca ayaṃ adhammo.

ក្នុងបេដករវត្ថុ (វត្ថុជាគ្រឿងបំបែកសង្ឃ) ១៨ ប្រការ មានពាក្យថា «សម្តែងនូវធម៌មិនមែនជាធម៌ថាជាធម៌» ជាដើមនោះ មុនដំបូង ដោយសូត្របរិយាយ កុសលកម្មបថ ១០ ជាធម៌ អកុសលកម្មបថ ១០ ជាអធម៌។ ដូចគ្នាដែរ ធម៌ជាគ្រឿងត្រាស់ដឹង ៣៧ ប្រការ គឺ សតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពលៈ ៥ ពោធិង្គ ៧ អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ឈ្មោះថាធម៌។ ចំណែកឯ សតិបដ្ឋាន ៣ សម្មប្បធាន ៣ ឥទ្ធិបាទ ៣ ឥន្ទ្រិយ ៦ ពលៈ ៦ ពោធិង្គ ៨ មគ្គមានអង្គ ៩ ផង ឧបាទាន ៤ នីវរណៈ ៥ អនុស័យ ៧ មិច្ឆត្តៈ ៨ ផង នេះឈ្មោះថាអធម៌។

Tattha yaṃkiñci ekaṃ adhammakoṭṭhāsaṃ gahetvā ‘‘imaṃ adhammaṃ dhammoti karissāma; evaṃ amhākaṃ ācariyakulaṃ nissāya niyyānikaṃ bhavissati, mayañca loke pākaṭā bhavissāmā’’ti taṃ adhammaṃ ‘‘dhammo aya’’nti kathayantā adhammaṃ dhammoti dīpenti nāma. Tatheva dhammakoṭṭhāsesu ca ekaṃ gahetvā ayaṃ adhammoti kathentā dhammaṃ adhammoti dīpenti nāma. Vinayapariyāyena pana bhūtena vatthunā codetvā sāretvā yathāpaṭiññāya kātabbaṃ kammaṃ dhammo nāma, abhūtena vatthunā acodetvā asāretvā apaṭiññāya kātabbaṃ kammaṃ adhammo nāma.

ក្នុងចំណោមអធម៌ទាំងនោះ ពួកភិក្ខុកាន់យកនូវចំណែកនៃអធម៌ណាមួយ ហើយគិតថា «យើងនឹងធ្វើអធម៌នេះឲ្យទៅជាធម៌ កាលបើធ្វើន័យនេះ ពួកយើងនឹងបានរួចចាកទុក្ខដោយអាស្រ័យពួកក្រុមអាចារ្យរបស់យើង ទាំងពួកយើងនឹងមានឈ្មោះល្បីល្បាញក្នុងលោក» ហើយនិយាយពន្យល់នូវអធម៌នោះថា «នេះជាធម៌» យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាសម្តែងនូវអធម៌ថាជាធម៌។ ដូចគ្នាដែរ ពួកភិក្ខុកាន់យកនូវចំណែកនៃធម៌ណាមួយ ហើយនិយាយថា «នេះជាអធម៌» យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាសម្តែងនូវធម៌ថាជាអធម៌។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយវិន័យបរិយាយ កម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដោយការចោទប្រកាន់ដោយវត្ថុពិត ដោយការរំលឹក (ឲ្យដឹងខ្លួន) និងដោយការប្តេជ្ញា (ទទួលខុសត្រូវ) តាមពិត ឈ្មោះថាធម៌ ចំណែកឯកម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដោយមិនបានចោទប្រកាន់ដោយវត្ថុពិត ដោយមិនបានរំលឹក និងដោយមិនបានប្តេជ្ញា ឈ្មោះថាអធម៌។

Suttantapariyāyena rāgavinayo dosavinayo mohavinayo saṃvaro pahānaṃ paṭisaṅkhāti ayaṃ vinayo nāma, rāgādīnaṃ avinayo asaṃvaro appahānaṃ appaṭisaṅkhāti ayaṃ avinayo nāma. Vinayapariyāyena vatthusampatti ñattisampatti anussāvanasampatti sīmāsampatti parisāsampattīti ayaṃ vinayo nāma, vatthuvipatti…pe… parisāvipattīti ayaṃ avinayo nāma.

ដោយសូត្របរិយាយ ការកំចាត់រាគៈ ការកំចាត់ទោសៈ ការកំចាត់មោហៈ សំវរៈ (ការសង្រួម) បហានៈ (ការលះបង់) បដិសង្ខា (ការពិចារណា) នេះឈ្មោះថាវិន័យ ចំណែកឯការមិនកំចាត់រាគៈជាដើម ការមិនសង្រួម ការមិនលះបង់ ការមិនពិចារណា នេះឈ្មោះថាអវិន័យ។ ដោយវិន័យបរិយាយ វត្ថុសម្បត្តិ ញត្តិសម្បត្តិ អនុស្សាវនសម្បត្តិ សីមាសម្បត្តិ បរិសាសម្បត្តិ នេះឈ្មោះថាវិន័យ ចំណែកឯវត្ថុវិបត្តិ...បេ... បរិសាវិបត្តិ នេះឈ្មោះថាអវិន័យ។

Suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā… aṭṭhaṅgiko maggoti idaṃ bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena; tayo satipaṭṭhānā, tayo sammappadhānā, tayo iddhipādā, cha indriyāni, cha balāni, aṭṭha bojjhaṅgā, navaṅgiko maggoti idaṃ abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena. Vinayapariyāyena cattāro pārājikā, terasa saṅghādisesā, dve aniyatā, tiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena; tayo pārājikā, cuddasa saṅghādisesā, tayo aniyatā, ekattiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena.

ដោយសូត្របរិយាយ ពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៤... អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតទ្រង់ត្រាស់សម្តែង ទ្រង់ពោលហើយ ចំណែកឯពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៣ សម្មប្បធាន ៣ ឥទ្ធិបាទ ៣ ឥន្ទ្រិយ ៦ ពលៈ ៦ ពោធិង្គ ៨ មគ្គមានអង្គ ៩ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតមិនទ្រង់ត្រាស់សម្តែង មិនទ្រង់ពោលឡើយ។ ដោយវិន័យបរិយាយ ពាក្យថា បារាជិក ៤ សង្ឃាទិសេស ១៣ អនិយត ២ និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣០ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតទ្រង់ត្រាស់សម្តែង ទ្រង់ពោលហើយ ចំណែកឯពាក្យថា បារាជិក ៣ សង្ឃាទិសេស ១៤ អនិយត ៣ និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣១ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតមិនទ្រង់ត្រាស់សម្តែង មិនទ្រង់ពោលឡើយ។

Suttantapariyāyena devasikaṃ phalasamāpattisamāpajjanaṃ, mahākaruṇāsamāpattisamāpajjanaṃ, buddhacakkhunā lokavolokanaṃ, aṭṭhuppattivasena suttantadesanā, jātakakathāti idaṃ āciṇṇaṃ; na devasikaṃ phalasamāpattisamāpajjanaṃ…pe… na jātakakathāti idaṃ anāciṇṇaṃ. Vinayapariyāyena nimantitassa [Pg.115] vassāvāsaṃ vasitvā apaloketvā cāriyapakkamanaṃ, pavāretvā cāriyapakkamanaṃ, āgantukehi saddhiṃ paṭhamaṃ paṭisanthārakaraṇanti idaṃ āciṇṇaṃ; tasseva āciṇṇassa akaraṇaṃ anāciṇṇaṃ nāma.

By Suttantapariyāya, the daily entering into phalasamāpatti, entering into mahākaruṇāsamāpatti, surveying the world with the Buddha-eye, teaching the Suttanta according to the circumstances, and the Jātaka stories—this is called āciṇṇa (practiced); not daily entering into phalasamāpatti...pe... not teaching the Jātaka stories—this is called anāciṇṇa (unpracticed). By Vinayapariyāya, for one who is invited, residing for the rains-residence, taking leave and then departing on tour, departing on tour after performing pavāraṇā, and first performing friendly greeting with incoming monks—this is called āciṇṇa; the non-performance of that very practiced conduct is called anāciṇṇa.

Suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā…pe… aṭṭhaṅgiko maggoti idaṃ paññattaṃ nāma; tayo satipaṭṭhānā…pe… navaṅgiko maggoti idaṃ apaññattaṃ nāma. Vinayapariyāyena cattāro pārājikā…pe… tiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ paññattaṃ nāma; tayo pārājikā…pe… ekattiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ apaññattaṃ nāma.

ដោយសូត្របរិយាយ ពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៤...បេ... អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ នេះ ឈ្មោះថាបញ្ញត្តៈ (ធម៌ដែលទ្រង់បញ្ញត្តិទុក) ចំណែកឯពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៣...បេ... មគ្គមានអង្គ ៩ នេះ ឈ្មោះថាអបញ្ញត្តៈ (ធម៌ដែលមិនទ្រង់បញ្ញត្តិទុក)។ ដោយវិន័យបរិយាយ ពាក្យថា បារាជិក ៤...បេ... និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣០ នេះ ឈ្មោះថាបញ្ញត្តៈ ចំណែកឯពាក្យថា បារាជិក ៣...បេ... និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣១ នេះ ឈ្មោះថាអបញ្ញត្តៈ។

‘‘Anāpatti ajānantassa, atheyyacittassa, na maraṇādhippāyassa, anullapanādhippāyassa, na mocanādhippāyassā’’ti tattha tattha vuttā anāpatti anāpatti nāma. ‘‘Jānantassa, theyyacittassā’’tiādinā nayena vuttā āpatti āpatti nāma. Pañcāpattikkhandhā lahukāpatti nāma, dve āpattikkhandhā garukāpatti nāma. Cha āpattikkhandhā sāvasesāpatti nāma, eko pārājikāpattikkhandho anavasesāpatti nāma. Dve āpattikkhandhā duṭṭhullāpatti nāma, pañcāpattikkhandhā aduṭṭhullāpatti nāma.

ពាក្យថា «មិនត្រូវអាបត្តិ ដល់ភិក្ខុអ្នកមិនដឹង ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានចិត្តលួច ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងសម្លាប់ ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងអួតអាង ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងបញ្ចេញ (ទឹកអសុចិ)» ដូច្នេះ ដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងក្នុងសិក្ខាបទនោះៗ ឈ្មោះថាអនាបត្តិ។ ចំណែកឯអាបត្តិដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងដោយន័យមានជាដើមថា «ត្រូវអាបត្តិ ដល់ភិក្ខុអ្នកដឹង ដល់ភិក្ខុអ្នកមានចិត្តលួច» ឈ្មោះថាអាបត្តិ។ គំនរនៃអាបត្តិ ៥ ឈ្មោះថាលហុកាបត្តិ (អាបត្តិស្រាល) គំនរនៃអាបត្តិ ២ ឈ្មោះថាករុកាបត្តិ (អាបត្តិធ្ងន់)។ គំនរនៃអាបត្តិ ៦ ឈ្មោះថាសាវសេសាបត្តិ (អាបត្តិមានចំណែកសេសសល់ កែខៃបាន) គំនរនៃអាបត្តិបារាជិក ១ ឈ្មោះថាអនវសេសាបត្តិ (អាបត្តិមិនមានចំណែកសេសសល់ កែខៃមិនបាន)។ គំនរនៃអាបត្តិ ២ ឈ្មោះថាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ (អាបត្តិអាក្រក់) គំនរនៃអាបត្តិ ៥ ឈ្មោះថាអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ (អាបត្តិមិនអាក្រក់)។

Purimanayeneva panettha vuttappakāraṃ dhammaṃ ‘‘adhammo aya’’nti kathayantā ‘‘dhammaṃ adhammo’’ti dīpenti nāma. Avinayaṃ ‘‘vinayo aya’’nti…pe… aduṭṭhullāpattiṃ ‘‘duṭṭhullāpatti aya’’nti kathayantā ‘‘aduṭṭhullāpattiṃ duṭṭhullāpattī’’ti dīpenti nāma. Evaṃ ‘‘adhammaṃ dhammo’’ti vā…pe… ‘‘aduṭṭhullāpattiṃ duṭṭhullāpattī’’ti vā dīpetvā pakkhaṃ labhitvā catunnaṃ saṅghakammānaṃ aññataraṃ saṅghakammaṃ ekasīmāyaṃ visuṃ karontehi saṅgho bhinno nāma hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi apakassantī’’tiādi.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអធិករណ៍នេះ ពួកភិក្ខុនិយាយពន្យល់នូវធម៌មានប្រការដែលពោលហើយ ដោយន័យមុននោះឯងថា «នេះជាអធម៌» ឈ្មោះថាសម្តែងនូវធម៌ថាជាអធម៌។ និយាយពន្យល់នូវអវិន័យថា «នេះជាវិន័យ»...បេ... និយាយពន្យល់នូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិថា «នេះជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ» ឈ្មោះថាសម្តែងនូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិថាជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ។ កាលបើពួកភិក្ខុសម្តែងយ៉ាងនេះថា «អធម៌ជាធម៌» ក្តី...បេ... «អទុដ្ឋុល្លាបត្តិជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ» ក្តី រួចហើយបានបក្សពួក ហើយធ្វើសង្ឃកម្មណាមួយក្នុងចំណោមសង្ឃកម្មទាំង ៤ ផ្សេងគ្នាក្នុងសីមាតែមួយ ឈ្មោះថាបំបែកសង្ឃ។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះភគវន្តទើបត្រាស់សម្តែងថា «ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ រមែងអូសទាញដោយវត្ថុ ១៨ ប្រការនេះ» ជាដើម។

Tattha apakassantīti parisaṃ ākaḍḍhanti, vijaṭenti, ekamantaṃ ussārenti ca. Avapakāsantīti ati viya pakāsenti yathā visaṃsaṭṭhāva honti, evaṃ karonti. Āveninti visuṃ. Ettāvatā kho upāli saṅgho bhinno hotīti evaṃ aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu yaṃkiñci ekampi vatthuṃ dīpetvā tena tena kāraṇena ‘‘imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’’ti saññāpetvā salākaṃ gāhāpetvā visuṃ saṅghakamme kate saṅgho bhinno hoti. Parivāre [Pg.116] pana ‘‘pañcahi upāli ākārehi saṅgho bhijjatī’’tiādi vuttaṃ, tassa iminā idha vuttena saṅghabhedalakkhaṇena atthato nānākaraṇaṃ natthi. Taṃ panassa nānākaraṇābhāvaṃ tattheva pakāsayissāma. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា apakassanti សេចក្តីថា ញ៉ាំងបរិស័ទឲ្យអូសទាញមក ឲ្យបែកបាក់គ្នា និងឲ្យឃ្លាតចេញទៅក្នុងទីបំផុតម្ខាង។ ពាក្យថា avapakāsanti សេចក្តីថា ធ្វើឲ្យប្រាកដច្បាស់ក្រៃលែង គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យសង្ឃមិនលាយឡំគ្នាឡើយ។ ពាក្យថា āveninti សេចក្តីថា ដោយឡែកពីគ្នា។ ពាក្យថា «ម្នាលឧបាលិ សង្ឃរមែងបែកបាក់គ្នាដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង» សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុសម្តែងនូវវត្ថុណាមួយ ទោះបីតែមួយប្រការ ក្នុងចំណោមបេដករវត្ថុ ១៨ ប្រការយ៉ាងនេះ រួចហើយបញ្ចុះបញ្ចូលដោយហេតុនោះៗថា «អ្នកទាំងឡាយចូរកាន់យកនូវសេចក្តីនេះ ចូរពេញចិត្តនូវសេចក្តីនេះ» ហើយឲ្យចាប់ឆ្នោត ធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងគ្នា សង្ឃក៏ឈ្មោះថាបែកបាក់គ្នា។ ចំណែកឯក្នុងបរិវារៈ ដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលឧបាលិ សង្ឃរមែងបែកបាក់គ្នាដោយអាការៈ ៥ យ៉ាង» ជាដើមនោះ សេចក្តីនោះមិនមានសេចក្តីប្លែកគ្នាដោយអត្ថ ជាមួយនឹងលក្ខណៈនៃការបំបែកសង្ឃដែលពោលហើយក្នុងទីនេះឡើយ។ យើងនឹងសម្តែងនូវភាពមិនប្លែកគ្នានៃសេចក្តីនោះ ក្នុងបរិវារៈនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

Upālipañhākathā niṭṭhitā.

ចប់ ឧបាលិបញ្ហាកថា។

Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ចប់ ការពន្យល់សង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ។

8. Vattakkhandhakaṃ

៨. វត្តក្ខន្ធកៈ

Āgantukavattakathā

អាគន្តុកវត្ដកថា

357. Vattakkhandhake [Pg.117] idāni ārāmaṃ pavisissāmīti iminā upacārasīmasamīpaṃ dasseti; tasmā upacārasīmaṃ patvā upāhanāomuñcanādi sabbaṃ kātabbaṃ. Gahetvāti upāhanadaṇḍakena gahetvā. Paṭikkamantīti sannipatanti. Vissajjetabbanti pattharitabbaṃ. Gocaro pucchitabboti ‘‘gocaragāmo āsanne udāhu dūre, kālasseva piṇḍāya caritabbaṃ udāhu divā’’ti evaṃ bhikkhācāro pucchitabbo. Agocaro nāma micchādiṭṭhikānaṃ vā gāmo paricchinnabhikkho vā gāmo; yattha ekassa vā dvinnaṃ vā bhikkhā diyyati, sopi pucchitabbo. Pānīyaṃ pucchitabbanti ‘‘kiṃ imissā pokkharaṇiyā pānīyaṃyeva pivanti, nahānādiparibhogampi karontī’’ti evaṃ pānīyañceva paribhojanīyañca pucchitabbaṃ. Kesuci ṭhānesu vāḷamigā vā amanussā vā honti, tasmā ‘‘kaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, kaṃ kālaṃ nikkhamitabba’’nti pucchitabbaṃ.

៣៥៧. ក្នុងវត្តក្ខន្ធកៈនេះ ពាក្យថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញនឹងចូលទៅកាន់អារាម» នេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញនូវទីជិតឧបចារសីមា ហេតុនោះ កាលបើទៅដល់ឧបចារសីមាហើយ ត្រូវធ្វើវត្សទាំងពួងមានការដោះទ្រនាប់ជើងជាដើម។ ពាក្យថា gahetvā សេចក្តីថា កាន់យកទ្រនាប់ជើងដោយឈើសម្រាប់ព្យួរទ្រនាប់ជើង។ ពាក្យថា paṭikkamanti សេចក្តីថា មកជួបជុំគ្នា។ ពាក្យថា vissajjetabbaṃ សេចក្តីថា ត្រូវលាតសន្ធឹង។ ពាក្យថា gocaro pucchitabbo សេចក្តីថា ត្រូវសួររកគោចរគ្រាម (ភូមិសម្រាប់បិណ្ឌបាត) យ៉ាងនេះថា «ភូមិជាគោចរនៅជិត ឬនៅឆ្ងាយ គួរដើរទៅបិណ្ឌបាតតាំងពីព្រលឹម ឬក៏ពេលថ្ងៃត្រង់» គឺត្រូវសួររកកិច្ចនៃការដើរបិណ្ឌបាតយ៉ាងនេះ។ ទីដែលមិនមែនជាគោចរ (អគោចរ) គឺភូមិរបស់ពួកមិច្ឆាទិដ្ឋិ ឬភូមិដែលមានការកំណត់ភិក្ខុបិណ្ឌបាត គឺភូមិដែលគេប្រគេនចង្ហាន់ដល់ភិក្ខុមួយអង្គ ឬពីរអង្គប៉ុណ្ណោះ ភូមិនោះក៏ត្រូវសួររកដែរ។ ពាក្យថា pānīyaṃ pucchitabbaṃ សេចក្តីថា ត្រូវសួររកទឹកឆាន់យ៉ាងនេះថា «ទឹកក្នុងស្រះនេះ គេប្រើប្រាស់សម្រាប់តែឆាន់ ឬក៏ប្រើប្រាស់សម្រាប់ងូតទឹកជាដើមផងដែរ?» គឺត្រូវសួររកទាំងទឹកឆាន់និងទឹកប្រើប្រាស់យ៉ាងនេះ។ ក្នុងទីកន្លែងខ្លះ តែងតែមានសត្វសាហាវ ឬពួកអមនុស្ស ហេតុនោះ ត្រូវសួរថា «គួរចូលទៅក្នុងពេលណា គួរចេញមកវិញក្នុងពេលណា»។

Bahi ṭhitenāti bahi nikkhamantassa ahino vā amanussassa vā maggaṃ datvā ṭhitena nilloketabbo. Sace ussahati sodhetabboti yadi sakkoti, sabbo vihāro sodhetabbo. Asakkontena attano vasanokāso jaggitabbo. Sabbaṃ sodhetuṃ sakkontassa pana dassite vihārasodhanavatte vinicchayo mahākhandhake vuttanayeneva veditabbo.

ពាក្យថា bahi ṭhitena សេចក្តីថា ត្រូវឈើចៀសផ្លូវឲ្យពស់ ឬអមនុស្សដែលកំពុងចេញមកខាងក្រៅ រួចហើយឈរមើល។ ពាក្យថា sace ussahati sodhetabbo សេចក្តីថា ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន ត្រូវបោសសម្អាតវិហារទាំងមូល។ បើមិនអាចធ្វើបានទេ ត្រូវថែទាំសម្អាតតែកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ខ្លួន។ ចំណែកឯការវិនិច្ឆ័យក្នុងវិហារសោធនវ័ត (វ័តក្នុងការសម្អាតវិហារ) ដែលបានបង្ហាញទុក សម្រាប់ភិក្ខុដែលអាចបោសសម្អាតវិហារទាំងមូលបាននោះ គប្បីដឹងតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងមហាក្ខន្ធកៈចុះ។

Āgantukavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ អាគន្តុកវត្ដកថា។

Āvāsikavattakathā

អាវាសិកវត្ដកថា

359. Āvāsikavatte – āsanaṃ paññapetabbanti evamādi sabbaṃ vuḍḍhatare āgate cīvarakammaṃ vā navakammaṃ vā ṭhapetvāpi kātabbaṃ. Cetiyaṅgaṇaṃ sammajjantena sammajjaniṃ nikkhipitvā tassa vattaṃ kātuṃ ārabhitabbaṃ. Paṇḍito hi [Pg.118] āgantuko ‘‘sammajjāhi tāva cetiyaṅgaṇa’’nti vakkhati. Gilānabhesajjaṃ karontena pana sace nātiāturo gilāno hoti, bhesajjaṃ akatvā vattameva kātabbaṃ. Mahāgilānassa pana bhesajjameva kātabbaṃ. Paṇḍito hi āgantuko ‘‘karohi tāva bhesajja’’nti vakkhati. Pānīyena pucchantena sace sakiṃ ānītaṃ pānīyaṃ sabbaṃ pivati, ‘‘puna ānemī’’ti pucchitabboyeva. Apica bījanenapi bījitabbo, bījantena sakiṃ pādapiṭṭhiyaṃ bījitvā sakiṃ majjhe sakiṃ sīse bījitabbaṃ, ‘‘alaṃ hotū’’ti vuttena tato mandataraṃ bījitabbaṃ. Puna ‘‘ala’’nti vuttena tato mandataraṃ bījitabbaṃ. Tatiyavāraṃ vuttena bījanī ṭhapetabbā. Pādāpissa dhovitabbā, dhovitvā sace attano telaṃ atthi, tena makkhetabbā. No ce atthi, tassa santakena makkhetabbā. Upāhanāpuñchanaṃ pana attano rucivasena kātabbaṃ. Teneva hettha ‘‘sace ussahatī’’ti vuttaṃ. Tasmā upāhanā apuñchantassāpi anāpatti. ‘‘Kattha mayhaṃ senāsanaṃ pāpuṇātī’’ti pucchitena senāsanaṃ paññapetabbaṃ, ‘‘etaṃ tumhākaṃ senāsanaṃ pāpuṇātī’’ti evaṃ ācikkhitabbanti attho. Papphoṭetvā hi pattharituṃ pana vaṭṭatiyeva.

៣៥៩. ក្នុងអាវាសិកវត្ត (វត្តីយធម៌របស់ភិក្ខុម្ចាស់វត្ត) វត្តទាំងពួងមានជាដើមថា "ត្រូវរៀបចំអាសនៈ" កាលបើព្រះថេរៈដែលមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ សូម្បីតែការងារធ្វើចីវរ ឬការងារសំណង់ថ្មី (នវកម្ម) ក៏ត្រូវផ្អាកទុកសិន ហើយត្រូវធ្វើវត្តនោះ។ ភិក្ខុកាលកំពុងបោសសម្អាតលានចេតិយ ត្រូវដាក់អំបោសចុះ ហើយចាប់ផ្តើមធ្វើវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈនោះ។ ព្រោះថា ព្រះអាគន្តុកៈដែលមានប្រាជ្ញា នឹងពោលថា "ចូរលោកបោសសម្អាតលានចេតិយសិនចុះ"។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលកំពុងធ្វើថ្នាំដល់ភិក្ខុឈឺ ប្រសិនបើភិក្ខុឈឺនោះមិនមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរទេ មិនបាច់ធ្វើថ្នាំឡើយ ត្រូវធ្វើវត្តតែម្យ៉ាង។ ប៉ុន្តែ បើជាភិក្ខុមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ត្រូវធ្វើថ្នាំជូនលោកតែម្យ៉ាង។ ព្រោះថា ព្រះអាគន្តុកៈដែលមានប្រាជ្ញា នឹងពោលថា "ចូរលោកធ្វើថ្នាំសិនចុះ"។ កាលបើភិក្ខុម្ចាស់វត្តសួររកទឹកឆាន់ ប្រសិនបើព្រះអាគន្តុកៈឆាន់ទឹកដែលនាំមកម្តងនោះអស់ទាំងស្រុង ភិក្ខុម្ចាស់វត្តត្រូវសួរដដែលថា "តើខ្ញុំព្រះករុណានាំមកម្តងទៀតឬ?"។ ម្យ៉ាងទៀត ត្រូវបក់ផ្លិតថ្វាយលោកផង ភិក្ខុកាលកំពុងបក់ផ្លិត ត្រូវបក់ត្រង់ខ្នងជើងម្តង ត្រង់កណ្តាលខ្លួនម្តង ត្រង់ក្បាលម្តង កាលបើលោកពោលថា "ល្មមហើយ" ត្រូវបក់ថ្នមៗជាងនោះទៅទៀត។ កាលបើលោកពោលម្តងទៀតថា "ល្មមហើយ" ត្រូវបក់ថ្នមៗជាងនោះទៅទៀត។ កាលបើលោកពោលជាគម្រប់បីដង ត្រូវដាក់ផ្លិតចុះ។ សូម្បីតែជើងទាំងពីររបស់លោក ក៏ត្រូវលាងជម្រះដែរ លាងរួចហើយ ប្រសិនបើមានប្រេងរបស់ខ្លួន ត្រូវលាបប្រេងនោះជូនលោក។ បើគ្មានប្រេងរបស់ខ្លួនទេ ត្រូវលាបដោយប្រេងជារបស់លោក (ព្រះអាគន្តុកៈ) នោះឯង។ ចំណែកឯការជូតស្បែកជើង ត្រូវធ្វើទៅតាមការស្ម័គ្រចិត្តរបស់ខ្លួន។ ព្រោះហេតុនោះឯង ក្នុងអធិការនេះ ព្រះមានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា "ប្រសិនបើមានសេចក្តីឧស្សាហ៍"។ ហេតុនោះ សូម្បីតែភិក្ខុមិនបានជូតស្បែកជើង ក៏មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ សេចក្តីថា កាលបើព្រះអាគន្តុកៈសួរថា "តើសេនាសនៈរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាដល់ (បាន) ត្រង់ណា?" ភិក្ខុម្ចាស់វត្តត្រូវរៀបចំសេនាសនៈថ្វាយ ហើយត្រូវប្រាប់យ៉ាងនេះថា "សេនាសនៈនេះ ដល់ (បាន) ដល់លោកម្ចាស់ហើយ"។ ម្យ៉ាងទៀត ការរលាស់ (កម្រាល) ហើយក្រាលសេនាសនៈនោះ គឺគួរធ្វើពិតប្រាកដណាស់។

Navakassa vatte – pānīyaṃ ācikkhitabbanti ‘‘etaṃ pānīyaṃ gahetvā pivāhī’’ti ācikkhitabbaṃ. Paribhojanīyepi eseva nayo. Sesaṃ purimasadisameva. Mahāāvāsepi attano santikaṃ sampattassa āgantukassa vattaṃ akātuṃ na labhati.

ក្នុងវត្តរបស់ភិក្ខុខ្ចី (នវកភិក្ខុ) ពាក្យថា "ត្រូវប្រាប់ទឹកឆាន់" គឺត្រូវប្រាប់ថា "នេះជាទឹកឆាន់ ចូរលោកយកទៅឆាន់ចុះ"។ សូម្បីតែក្នុងទឹកប្រើប្រាស់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងសេចក្តីមុន (ក្នុងអាគន្តុកវត្ត) នោះឯង។ សូម្បីតែក្នុងអាវាសធំ (វត្តធំ) ភិក្ខុក៏មិនគួរមិនធ្វើវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈដែលមកដល់សំណាក់របស់ខ្លួនឡើយ។

Āvāsikavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ អាវាសិកវត្តកថា។

Gamikavattakathā

គមិកវត្តកថា

360. Gamikavattesu dārubhaṇḍanti senāsanakkhandhake vuttaṃ mañcapīṭhādi. Mattikābhaṇḍampi rajanabhājanādi sabbaṃ tattha vuttappabhedameva. Taṃ sabbaṃ aggisālāya vā aññatarasmiṃ vā guttaṭṭhāne paṭisāmetvā gantabbaṃ. Anovassake pabbhārepi ṭhapetuṃ vaṭṭati. Senāsanaṃ āpucchitabbanti ettha yaṃ pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇatthambhesu vā katasenāsanaṃ, yattha upacikā nārohanti, taṃ anāpucchantassāpi anāpatti. Catūsu pāsāṇakesūtiādi upacikānaṃ uppattiṭṭhāne paṇṇasālādisenāsane kattabbākāradassanatthaṃ vuttaṃ. Appeva nāma aṅgānipi seseyyunti ayaṃ ajjhokāse ṭhapitamhi ānisaṃso. Ovassakagehe pana tiṇesu ca mattikāpiṇḍesu ca upari patantesu mañcapīṭhānaṃ aṅgānipi vinassanti.

៣៦០. ក្នុងគមិកវត្តទាំងឡាយ (វត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកនឹងទៅ) ពាក្យថា "គ្រឿងឈើ" គឺគ្រែ និងតាំងជាដើម ដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈ។ សូម្បីតែ "គ្រឿងដី" មានឆ្នាំងជ្រលក់ពណ៌ជាដើមទាំងអស់ ក៏មានប្រភេទដូចដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈនោះឯង។ ភិក្ខុត្រូវទុកដាក់គ្រឿងប្រើប្រាស់ទាំងអស់នោះ ក្នុងរោងភ្លើងក្តី ក្នុងកន្លែងមានការការពារណាមួយក្តី ហើយសឹមទៅ។ សូម្បីតែការទុកដាក់ក្នុងល្អាងភ្នំដែលទឹកភ្លៀងមិនលេច ក៏គួរធ្វើដែរ។ ក្នុងពាក្យថា "ត្រូវលាសេនាសនៈ" នេះ សេនាសនៈណាដែលធ្វើនៅលើខ្នងថ្ម ឬនៅលើសសរថ្ម ដែលកណ្តៀរមិនអាចឡើងបាន សូម្បីតែភិក្ខុមិនបានលាសេនាសនៈនោះ ក៏មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ពាក្យមានជាដើមថា "លើថ្មបួនដុំ" ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក ដើម្បីបង្ហាញអំពីរបៀបដែលត្រូវធ្វើចំពោះសេនាសនៈ មានសាលាប្រក់ស្លឹកជាដើម ដែលជាកន្លែងកើតឡើងនៃកណ្តៀរទាំងឡាយ។ ពាក្យថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឱ្យសូម្បីតែអង្គ (ជើងគ្រែជាដើម) នៅសល់ខ្លះ" នេះ គឺជាអានិសង្សក្នុងការទុកដាក់ (គ្រែតាំង) ក្នុងទីវាល។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងកុដិដែលទឹកភ្លៀងលេច កាលបើស្មៅក្តី ដុំដីក្តី ធ្លាក់ចុះមកពីខាងលើ សូម្បីតែអង្គ (ជើងគ្រែជាដើម) នៃគ្រែ និងតាំងទាំងឡាយ ក៏រមែងវិនាសទៅដែរ។

Gamikavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ គមិកវត្តកថា។

Anumodanavattakathā

អនុមោទនាវត្តកថា

362. Anumodanavatthusmiṃ [Pg.119] iddhaṃ ahosīti sampannaṃ ahosi. Catūhi pañcahīti saṅghattherena anumodanatthāya nisinne heṭṭhā paṭipāṭiyā catūhi nisīditabbaṃ. Anuthere nisinne mahātherena ca heṭṭhā ca tīhi nisīditabbaṃ. Pañcame nisinne upari catūhi nisīditabbaṃ. Saṅghattherena heṭṭhā daharabhikkhusmiṃ ajjhiṭṭhepi saṅghattherato paṭṭhāya catūhi nisīditabbameva. Sace pana anumodako bhikkhu ‘‘gacchatha bhante, āgametabbakiccaṃ natthī’’ti vadati, gantuṃ vaṭṭati. Mahātherena ‘‘gacchāma āvuso’’ti vutte ‘‘gacchathā’’ti vadati, evampi vaṭṭati. ‘‘Bahigāme āgamessāmā’’ti ābhogaṃ katvāpi bahigāmaṃ gantvā attano nissitake ‘‘tumhe tassa āgamanaṃ āgamethā’’ti vatvāpi gantuṃ vaṭṭatiyeva. Sace pana manussā attano rucikena ekena anumodanaṃ kārenti, neva tassa anumodato āpatti, na mahātherassa bhāro hoti. Upanisinnakathāyameva hi manussesu kathāpentesu mahāthero āpucchitabbo, mahātherena ca anumodanāya ajjhiṭṭhova āgametabboti idamettha lakkhaṇaṃ. Vaccitoti sañjātavacco; vaccapīḷitoti adhippāyo.

៣៦២. ក្នុងរឿងអនុមោទនាវត្ត ពាក្យថា "សម្រេចហើយ" គឺបានបរិបូណ៌ហើយ។ ពាក្យថា "ដោយភិក្ខុ ៤-៥ រូប" គឺកាលបើព្រះសង្ឃត្ថេរៈ (ព្រះថេរៈចាស់វស្សាជាងគេក្នុងសង្ឃ) គង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុបន្ទាប់ចុះមកតាមលំដាប់ ៤ រូប ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ កាលបើព្រះអនុថេរៈគង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ព្រះមហាថេរៈផង ភិក្ខុបន្ទាប់ចុះមក ៣ រូបផង ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ កាលបើភិក្ខុទី ៥ គង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុខាងលើ ៤ រូប ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ សូម្បីតែព្រះសង្ឃត្ថេរៈបានបង្គាប់ភិក្ខុខ្ចីខាងក្រោម (ឱ្យធ្វើអនុមោទនា) ក៏ដោយ ភិក្ខុ ៤ រូបរាប់ចាប់ពីព្រះសង្ឃត្ថេរៈទៅ ត្រូវតែគង់នៅជាមួយដដែល។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកធ្វើអនុមោទនាពោលថា "សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយនិមន្តទៅចុះ កិច្ចដែលត្រូវរង់ចាំមិនមានទេ" ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងនិមន្តទៅ ក៏គួរ។ កាលបើព្រះមហាថេរៈពោលថា "ម្នាលអាវុសោ យើងទាំងឡាយទៅហើយ" ហើយភិក្ខុនោះពោលថា "សូមនិមន្តទៅចុះ" ទោះបីយ៉ាងនេះ ក៏គួរនិមន្តទៅបាន។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើក្នុងចិត្តថា "យើងនឹងរង់ចាំនៅខាងក្រៅភូមិ" ហើយនិមន្តទៅខាងក្រៅភូមិ រួចប្រាប់សិស្សរបស់ខ្លួនថា "អ្នកទាំងឡាយចូររង់ចាំការមកដល់របស់ភិក្ខុនោះចុះ" ហើយនិមន្តទៅ ក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយ ញ៉ាំងភិក្ខុមួយរូបដែលខ្លួនពេញចិត្ត ឱ្យធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុអ្នកធ្វើអនុមោទនានោះ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាភារៈរបស់ព្រះមហាថេរៈដែរ។ ព្រោះថា កាលបើមនុស្សទាំងឡាយ ញ៉ាំងភិក្ខុឱ្យសម្តែងធម៌ក្នុងឧបនិសិន្នកថា (ការសន្ទនាធម៌ក្នុងទីដែលអង្គុយជិត) ភិក្ខុត្រូវលាព្រះមហាថេរៈសិន ហើយព្រះមហាថេរៈ ក៏ត្រូវរង់ចាំតែភិក្ខុដែលគេបានអារាធនាដើម្បីធ្វើអនុមោទនានោះប៉ុណ្ណោះ នេះជាលក្ខណៈក្នុងអនុមោទនាវត្តនេះ។ ពាក្យថា "ព្រោះឈឺលាមក" គឺមានលាមកកើតឡើងហើយ សេចក្តីអធិប្បាយថា "ត្រូវលាមកបៀតបៀនហើយ"។

Anumodanavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ អនុមោទនាវត្តកថា។

Bhattaggavattakathā

ភត្តគ្គវត្តកថា

364. Bhattaggavatte ‘‘antogāmo vā hotu vihāro vā, manussānaṃ parivesanaṭṭhānaṃ gacchantena cīvaraṃ pārupitvā kāyabandhanaṃ bandhanameva vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Na there bhikkhū anupakhajjāti there bhikkhū atiallīyitvā na nisīditabbaṃ. Sace mahātherassa nisinnāsanena samakaṃ āsanaṃ hoti, bahūsu āsanesu sati ekaṃ dve āsanāni ṭhapetvā nisīditabbaṃ. Bhikkhū gaṇetvā paññattāsanesu anisīditvā mahātherena nisīdāti vuttena nisīditabbaṃ. No ce mahāthero vadati, ‘‘idaṃ, bhante, āsanaṃ ucca’’nti vattabbaṃ. ‘‘Nisīdā’’ti vutte nisīditabbaṃ. Sace pana evaṃ āpucchitepi na vadati, nisīdantassa anāpatti; mahātherasseva āpatti. Navako hi evarūpe āsane anāpucchā nisīdanto āpajjati, thero āpucchite ananujānanto. Na saṅghāṭiṃ ottharitvāti na saṅghāṭiṃ avattharitvā nisīditabbaṃ.

៣៦៤. ក្នុងភត្តគ្គវត្ត (វត្តក្នុងរោងភត្ត) មានពោលទុកក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយថា "ទោះជាក្នុងភូមិក្តី ក្នុងវត្តក្តី ភិក្ខុកាលនឹងទៅកាន់កន្លែងដែលមនុស្សទាំងឡាយរៀបចំអាហារ ត្រូវគ្រងចីវរ ហើយចងវត្ថពន្ធចង្កេះជានិច្ច ទើបគួរ"។ ពាក្យថា "មិនត្រូវអង្គុយបៀតភិក្ខុជាថេរៈ" គឺមិនត្រូវអង្គុយជិតស្និទ្ធ ឬប៉ះពាល់ព្រះថេរៈទាំងឡាយខ្លាំងពេកឡើយ។ ប្រសិនបើអាសនៈស្មើគ្នានឹងអាសនៈដែលព្រះមហាថេរៈគង់ កាលបើមានអាសនៈច្រើន ត្រូវទុកចន្លោះអាសនៈមួយ ឬពីរ ហើយសឹមអង្គុយ។ ភិក្ខុមិនត្រូវអង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកដោយរាប់ចំនួនភិក្ខុឡើយ លុះត្រាតែព្រះមហាថេរៈពោលថា "ចូរអង្គុយចុះ" ទើបត្រូវអង្គុយ។ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈមិនមានថេរដីកាទេ ភិក្ខុនោះត្រូវទូលថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ អាសនៈនេះខ្ពស់ណាស់"។ កាលបើលោកពោលថា "ចូរអង្គុយចុះ" ទើបត្រូវអង្គុយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុបានសួរយ៉ាងនេះហើយ លោកនៅតែមិនមានថេរដីកាទៀត ភិក្ខុអ្នកអង្គុយនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ត្រូវអាបត្តិតែព្រះមហាថេរៈប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះថា ភិក្ខុខ្ចីកាលអង្គុយលើអាសនៈមានសភាពយ៉ាងនោះដោយមិនបានសួរ រមែងត្រូវអាបត្តិ ចំណែកព្រះថេរៈកាលភិក្ខុសួរហើយ មិនអនុញ្ញាត ក៏រមែងត្រូវអាបត្តិដែរ។ ពាក្យថា "មិនត្រូវក្រាលសង្ឃាដិអង្គុយ" គឺមិនត្រូវក្រាលសង្ឃាដិទ្រាប់អង្គុយឡើយ។

Ubhohi [Pg.120] hatthehīti pattadhovanaudakaṃ sandhāya vuttaṃ. Dakkhiṇodakaṃ pana purato ādhārake pattaṃ ṭhapetvā gahetabbaṃ. Sādhukanti udakasaddaṃ akarontena.

ពាក្យថា "ដោយដៃទាំងពីរ" គឺព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទឹកលាងသបិត។ ចំណែកឯទឹកទក្ខិណោទក (ទឹកប្រគេន) ត្រូវដាក់သបិតលើជើងទ្រខាងមុខ ហើយសឹមទទួលយក។ ពាក្យថា "ដោយប្រពៃ" គឺដោយមិនធ្វើឱ្យមានសូរទឹកឡើយ។

Sūpassa okāsoti yathā sūpassa okāso hoti; evaṃ mattāya odano gaṇhitabboti attho. Samakaṃ sampādehīti idaṃ na kevalaṃ sappiādīsuyeva odanepi vattabbaṃ. Sappiādīsu pana yaṃ appaṃ hoti ekassa vā dvinnaṃ vā anurūpakaṃ, taṃ sabbesaṃ samakaṃ sampādehīti vutte manussānaṃ vihasā hoti, tasmā tādisaṃ sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā gahetvā sesaṃ na gahetabbaṃ.

ពាក្យថា "ឱកាសនៃស៊ុប (ទឹកសម្ល)" សេចក្តីថា ត្រូវទទួលយកភត្តដោយប្រមាណល្មម ដើម្បីឱ្យមានកន្លែងសម្រាប់ដាក់ទឹកសម្ល។ ពាក្យថា "ចូរចាត់ចែងឱ្យស្មើគ្នា" នេះ មិនមែនពោលចំពោះតែទឹកដោះថ្លាជាដើមប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែក្នុងភត្ត ក៏ត្រូវពោលដែរ។ ចំណែកឯក្នុងទឹកដោះថ្លាជាដើម របស់ណាដែលមានតិច ល្មមតែសម្រាប់ភិក្ខុមួយរូប ឬពីររូប កាលបើពោលថា "ចូរចាត់ចែងរបស់នោះឱ្យស្មើគ្នាដល់ភិក្ខុទាំងអស់" រមែងនាំឱ្យមានសេចក្តីលំបាកដល់មនុស្សទាំងឡាយ ហេតុនោះ ភិក្ខុទទួលយករបស់បែបនោះម្តង ឬពីរដងហើយ មិនគួរទទួលយករបស់ដែលនៅសល់ទៀតឡើយ។

Na tāva therena bhuñjitabbanti idaṃ yaṃ paricchinnabhikkhukaṃ bhattaggaṃ, yattha manussā sabbesaṃ pāpetvā dātukāmā honti, taṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ pana mahābhattaggaṃ hoti, yattha ekasmiṃ padese bhuñjanti, ekasmiṃ padese udakaṃ diyyati, tattha yathāsukhaṃ bhuñjitabbaṃ.

ពាក្យថា "ព្រះថេរៈមិនត្រូវឆាន់មុនឡើយ" នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយករោងភត្តដែលមានកំណត់ចំនួនភិក្ខុ ដែលក្នុងរោងភត្តនោះ មនុស្សទាំងឡាយចង់ប្រគេនឱ្យសព្វគ្រប់ដល់ភិក្ខុគ្រប់រូបសិន ទើបប្រគេន។ ប៉ុន្តែ ក្នុងរោងភត្តធំណាមួយ ដែលក្នុងទីកន្លែងមួយ ភិក្ខុទាំងឡាយកំពុងឆាន់ ក្នុងទីកន្លែងមួយទៀត គេកំពុងប្រគេនទឹក ក្នុងរោងភត្តនោះ ភិក្ខុអាចឆាន់បានតាមសប្បាយ។

Na tāva udakanti idaṃ hatthadhovanaudakaṃ sandhāya vuttaṃ. Antarā pipāsitena pana gale vilaggāmisena vā pānīyaṃ pivitvā hatthā na dhovitabbā. Sace manussā ‘‘dhovatha bhante pattañca hatthe cā’’ti vadanti, bhikkhū vā ‘‘tumhe udakaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, vaṭṭati.

ពាក្យថា "មិនត្រូវទទួលទឹកសិន" នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទឹកលាងដៃ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចន្លោះពេលឆាន់ ភិក្ខុដែលស្រេកទឹកខ្លាំង ឬមានអាហារស្លាក់នៅក ឆាន់ទឹកហើយ ក៏អាចលាងដៃបាន។ ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយពោលថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលាងសបិត និងលាងដៃចុះ" ឬភិក្ខុទាំងឡាយពោលថា "សូមលោកទាំងឡាយទទួលយកទឹកចុះ" យ៉ាងនេះ ក៏គួរធ្វើបាន។

Nivattantenāti bhattaggato uṭṭhāya nivattantena saṅghena evaṃ nivattitabbanti dasseti. Kathaṃ? ‘‘Navakehī’’ti sabbaṃ daṭṭhabbaṃ. Sambādhesu hi gharesu mahātherānaṃ nikkhamanokāso na hoti, tasmā evaṃ vuttaṃ. Evaṃ nivattantehi pana navakehi gehadvāre ṭhatvā theresu nikkhantesu paṭipāṭiyā gantabbaṃ. Sace pana mahātherā dhure nisinnā honti, navakā antogehe, therāsanato paṭṭhāya paṭipāṭiyā eva nikkhamitabbaṃ. Kāyena kāyaṃ aghaṭṭentena yathā antarena manussā gantuṃ sakkonti, evaṃ viraḷāya paṭipāṭiyā gantabbaṃ.

ពាក្យថា "កាលត្រឡប់ទៅវិញ" ទ្រង់បង្ហាញថា ព្រះសង្ឃកាលក្រោកឡើងត្រឡប់ទៅវិញពីរោងភត្ត ត្រូវត្រឡប់ទៅវិញយ៉ាងនេះ។ ត្រឡប់ទៅវិញដូចម្តេច? គប្បីជ្រាបសេចក្តីទាំងពួងដោយពាក្យថា "ដោយភិក្ខុខ្ចីទាំងឡាយ" ជាដើម។ ព្រោះថា ក្នុងផ្ទះទាំងឡាយដែលចង្អៀត ព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយមិនមានឱកាសនឹងនិមន្តចេញទៅបានឡើយ ហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបត្រាស់យ៉ាងនេះ។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុខ្ចីកាលត្រឡប់ទៅវិញយ៉ាងនេះ ត្រូវឈរនៅជិតទ្វារផ្ទះ កាលបើព្រះថេរៈទាំងឡាយនិមន្តចេញទៅអស់ហើយ ត្រូវនិមន្តទៅតាមលំដាប់។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយគង់នៅជិតទ្វារផ្ទះ ភិក្ខុខ្ចីទាំងឡាយគង់នៅខាងក្នុងផ្ទះ ត្រូវនិមន្តចេញទៅតាមលំដាប់ ចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ភិក្ខុមិនត្រូវឱ្យកាយប៉ះពាល់កាយឡើយ ហើយត្រូវនិមន្តទៅតាមជួរដ៏ចំហ ដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងឡាយអាចដើរកាត់តាមចន្លោះបាន។

Bhattaggavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ ភត្តគ្គវត្តកថា។

Piṇḍacārikavattakathā

បិណ្ឌចារិកវត្តកថា

366. Piṇḍacārikavatte – kammaṃ vā nikkhipatīti kappāsaṃ vā suppaṃ vā musalaṃ vā yaṃ gahetvā kammaṃ karonti, ṭhitā vā nisinnā vā honti, taṃ nikkhipati[Pg.121]. Na ca bhikkhādāyikāyāti itthī vā hotu puriso vā, bhikkhādānasamaye mukhaṃ na ulloketabbaṃ.

៣៦៦. ក្នុងបិណ្ឌចារិកវត្ត ពាក្យថា "ឬដាក់ចុះនូវការងារ" គឺរបស់ណាមានសំឡីក្តី កញ្ជើក្តី អង្រែក្តី ដែលគេកាន់យកហើយធ្វើការងារ ឈរក្តី អង្គុយក្តី គេរមែងដាក់ចុះនូវរបស់នោះ។ ពាក្យថា "មិនត្រូវមើលមុខឧបាសិកាអ្នកប្រគេនចង្ហាន់" គឺទោះជាស្រ្តីក្តី បុរសក្តី ក្នុងខណៈដែលគេកំពុងប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាត មិនត្រូវងើបមើលមុខឡើយ។

Piṇḍacārikavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ បិណ្ឌចារិកវត្តកថា។

Āraññikavattakathā

អារញ្ញិកវត្តកថា

368. Āraññikavatte – senāsanā otaritabbanti vasanaṭṭhānato nikkhamitabbaṃ.

៣៦៨. ក្នុងអារញ្ញិកវត្ត ពាក្យថា "ត្រូវចុះចាកសេនាសនៈ" គឺត្រូវនិមន្តចេញចាកទីលំនៅ។

Pattaṃ thavikāya pakkhipitvāti ettha sace bahigāme udakaṃ natthi, antogāmeyeva bhattakiccaṃ katvā atha bahigāme atthi, bahigāme bhattakiccaṃ katvā patto dhovitvā vodako katvā thavikāya pakkhipitabbo.

ក្នុងពាក្យថា "ដាក់សបិតក្នុងថង់សបិត" នេះ ប្រសិនបើនៅខាងក្រៅភូមិគ្មានទឹកទេ ត្រូវធ្វើភត្តកិច្ចក្នុងភូមិសិន។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើនៅខាងក្រៅភូមិមានទឹក ត្រូវធ្វើភត្តកិច្ចនៅខាងក្រៅភូមិ រួចលាងសបិត ធ្វើឱ្យអស់ទឹក ហើយសឹមដាក់ក្នុងថង់សបិត។

Paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbanti sace bhājanāni nappahonti, pānīyameva paribhojanīyampi katvā upaṭṭhāpetabbaṃ. Bhājanaṃ alabhantena veḷunāḷikāyapi upaṭṭhāpetabbaṃ. Tampi alabhantassa yathā samīpe udakaāvāṭo hoti, evaṃ kātabbaṃ. Araṇisahite sati aggiṃ akātumpi vaṭṭati. Yathā ca āraññikassa, evaṃ kantārappaṭipannassāpi araṇisahitaṃ icchitabbaṃ. Gaṇavāsino pana tena vināpi vaṭṭati. Nakkhattāneva nakkhattapadāni.

ពាក្យថា "ត្រូវតម្កល់ទឹកប្រើប្រាស់ទុក" គឺប្រសិនបើភាជន៍ទាំងឡាយមិនគ្រាន់ទេ ត្រូវយកទឹកឆាន់នោះឯង ធ្វើជាទឹកប្រើប្រាស់ផង ហើយតម្កល់ទុក។ ភិក្ខុកាលមិនបានភាជន៍ ត្រូវតម្កល់ទុកដោយបំពង់ឫស្សីក៏បាន។ សូម្បីតែបំពង់ឫស្សីនោះ ក៏មិនបានទៀត ត្រូវធ្វើដោយវិធីណាឱ្យមានអណ្តូងទឹកនៅជិតៗនោះ។ កាលបើមានឈើខាត់ភ្លើង ទោះបីមិនបង្កាត់ភ្លើង ក៏គួរ។ ម្យ៉ាងទៀត ឈើខាត់ភ្លើងនោះ គួរតែមានសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ យ៉ាងណាមិញ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកដើរផ្លូវឆ្ងាយ ក៏គួរតែមានឈើខាត់ភ្លើងនោះ យ៉ាងនោះដែរ។ ប៉ុន្តែ ចំពោះភិក្ខុអ្នកនៅជាក្រុម ទោះបីគ្មានឈើខាត់ភ្លើងនោះ ក៏គួរ។ ពួកផ្កាយនោះឯង ហៅថា នក្ខត្តបទ។

Āraññikavattakathā niṭṭhitā.

ចប់ អារញ្ញិកវត្តកថា។

Senāsanavattakathā

សេនាសនវត្តកថា

369. Senāsanavatte – dvāraṃ nāma yasmā mahāvaḷañjaṃ, tasmā tattha āpucchanakiccaṃ natthi, sesāni pana uddesadānādīni āpucchitvāva kātabbāni. Devasikampi āpucchituṃ vaṭṭati. Athāpi ‘‘bhante āpucchitameva hotū’’ti vutte vuḍḍhataro ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchati, sayameva vā ‘‘tvaṃ yathāsukhaṃ viharāhī’’ti vadati; evampi vaṭṭati. Sabhāgassa vissāsenāpi vaṭṭatiyeva. Yena vuḍḍho tena parivattitabbanti vuḍḍhābhimukhena parivattitabbaṃ. Bhojanasālādīsupi evameva paṭipajjitabbaṃ.

៣៦៩. ក្នុងសេនាសនវត្ត មានសេចក្តីអធិប្បាយដូច្នេះថា ឈ្មោះថាទ្វារធំ ព្រោះជាទីដែលមនុស្សជាច្រើនប្រើប្រាស់ ហេតុនោះ កិច្ចដែលត្រូវសុំអនុញ្ញាត (ក្នុងការបើកបិទ) ក្នុងទ្វារនោះ មិនមានឡើយ។ ចំណែកឯកិច្ចការដែលសេសសល់ មានការប្រគេនឧទ្ទេសភត្តជាដើម ត្រូវសុំអនុញ្ញាតសិនទើបធ្វើបាន។ ទោះបីសុំអនុញ្ញាតរាល់ថ្ងៃក៏គួរ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណាសុំអនុញ្ញាតរួចហើយ» ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ទទួលថា «សាធុ (ប្រពៃហើយ)» ឬក៏លោកពោលដោយខ្លួនឯងថា «លោកចូរនៅតាមសប្បាយចុះ» យ៉ាងនេះក៏គួរ។ សូម្បីដោយសារភាពស្និទ្ធស្នាលនឹងភិក្ខុដែលមានភាគស្មើគ្នា ក៏គួរដូចគ្នា។ ពាក្យថា Yena vuḍḍho tena parivattitabban គឺត្រូវបែរមុខទៅរកព្រះថេរៈដែលមានវស្សាចាស់ជាង។ សូម្បីក្នុងរោងភត្តជាដើម ក៏ត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះដូចគ្នា។

Senāsanavattakathā niṭṭhitā.

សេនាសនវត្តកថា ចប់។

Jantāgharavattādikathā

ជន្តាឃរវត្តាទិកថា

371. Jantāgharavatte – paribhaṇḍanti bahijagati.

៣៧១. ក្នុងជន្តាឃរវត្ត ពាក្យថា paribhaṇḍa សេចក្តីថា ខឿនដីខាងក្រៅជន្តាឃរៈ។

373. Ācamanavatthusmiṃ [Pg.122] – sati udaketi ettha sace udakaṃ atthi, paṭicchannaṭṭhānaṃ pana natthi, bhājanena nīharitvā ācamitabbaṃ. Bhājane asati pattena nīharitabbaṃ. Pattepi asati asantaṃ nāma hoti. ‘‘Idaṃ ativivaṭaṃ purato aññaṃ udakaṃ bhavissatī’’ti gatassa udakaṃ alabhantasseva bhikkhācāravelā hoti, kaṭṭhena vā kenaci vā puñchitvā gantabbaṃ, bhuñjitumpi anumodanampi kātuṃ vaṭṭati. Āgatapaṭipāṭiyāti vaccakuṭiyaṃ passāvaṭṭhāne nhānatittheti tīsupi āgatapaṭipāṭiyeva pamāṇaṃ.

៣៧៣. ក្នុងអាចមនវត្ថុ ពាក្យថា sati udake នេះ សេចក្តីថា បើមានទឹក ប៉ុន្តែទីកំបាំងមិនមាន ត្រូវដងទឹកដោយភាជន៍យកទៅលាងជម្រះ។ កាលបើភាជន៍មិនមាន ត្រូវដងដោយបាត្រ។ កាលបើបាត្រក៏មិនមាន ឈ្មោះថាមិនមានទឹកឡើយ។ កាលបើភិក្ខុគិតថា «ទីនេះវាលពេក ខាងមុខនឹងមានទឹកឯទៀត» ហើយដើរទៅ តែមិនបានទឹកសោះ ក៏ដល់វេលាត្រេចទៅបិណ្ឌបាត ភិក្ខុនោះត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើ ឬដោយវត្ថុណាមួយ ហើយសឹមទៅ ទោះបីការឆាន់ ឬការធ្វើអនុមោទនាក៏គួរ។ ពាក្យថា āgatapaṭipāṭiyā សេចក្តីថា ក្នុងទីទាំង ៣ គឺ វច្ចកុដិ ១ ទីបន្ទោបង់ទឹកមូត្រ ១ កំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត ១ លំដាប់នៃការមកដល់ប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ។

374. Vaccakuṭivatte – na dantakaṭṭhaṃ khādantenāti ayaṃ vaccakuṭiyāpi avaccakuṭiyāpi sabbattheva paṭikkhepo. Na pharusena kaṭṭhenāti phālitakaṭṭhena vā kharena vā gaṇṭhikena vā kaṇṭakena vā susirena vā pūtinā vā na avalekhitabbaṃ. Avalekhanakaṭṭhaṃ pana aggahetvā paviṭṭhassa āpatti natthi.

៣៧៤. ក្នុងវច្ចកុដិវត្ត ពាក្យថា na dantakaṭṭhaṃ khādantena នេះ ជាការហាមឃាត់ក្នុងទីបន្ទោបង់សព្វគ្រប់ទាំងអស់ ទោះជាក្នុងវច្ចកុដិក្តី មិនមែនវច្ចកុដិក្តី។ ពាក្យថា na pharusena kaṭṭhena សេចក្តីថា មិនត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើដែលបែកជាចម្រៀក ឬឈើគ្រើម ឬឈើមានថ្នាំង ឬឈើមានបន្លែ ឬឈើប្រហោង ឬឈើពុកឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុដែលចូលទៅដោយមិនបានកាន់យកឈើសម្រាប់ជូតសម្អាត មិនមានអាបត្តិឡើយ។

Na ācamanasarāvaketi sabbasādhāraṇaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Tatra hi aññe aññe āgacchanti, tasmā udakaṃ na sesetabbaṃ. Yaṃ pana saṅghikepi vihāre ekadese nibaddhagamanatthāya kataṃ ṭhānaṃ hoti puggalikaṭṭhānaṃ vā, tasmiṃ vaṭṭati. Virecanaṃ pivitvā punappunaṃ pavisantassāpi vaṭṭatiyeva.

ពាក្យថា na ācamanasarāvake នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទីសាធារណៈទូទៅ។ ព្រោះថា ក្នុងទីនោះ មានភិក្ខុផ្សេងៗមកជាហូរហែ ហេតុនោះ មិនត្រូវទុកទឹកឲ្យសេសសល់ឡើយ។ ចំណែកទីកន្លែងណាដែលគេធ្វើទុកក្នុងចំណែកមួយនៃវិហារជារបស់សង្ឃ ដើម្បីជាទីទៅជាប្រចាំរបស់ខ្លួន ឬជាទីបុគ្គលិកៈ ក្នុងទីនោះ គួរទុកទឹកបាន។ សូម្បីភិក្ខុដែលឆាន់ថ្នាំបញ្ចុះ ហើយចូលទៅរឿយៗ ក៏គួរដូចគ្នា។

Ūhatāti ūhaditā; bahi vaccamakkhitāti attho. Dhovitabbāti udakaṃ āharitvā dhovitabbā. Udakaṃ atthi, bhājanaṃ natthi, asantaṃ nāma hoti. Bhājanaṃ atthi, udakaṃ natthi, etampi asantaṃ. Ubhaye pana asati asantameva, kaṭṭhena vā kenaci vā puñchitvā gantabbaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

ពាក្យថា ūhatā សេចក្តីថា ប្រឡាក់ដោយលាមក គឺប្រឡាក់លាមកខាងក្រៅបង្គន់ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា dhovitabbā សេចក្តីថា ត្រូវដងទឹកមកលាងសម្អាត។ បើមានទឹក តែគ្មានភាជន៍ ឈ្មោះថាមិនមានឡើយ។ បើមានភាជន៍ តែគ្មានទឹក នេះក៏ឈ្មោះថាមិនមានដែរ។ កាលបើវត្ថុទាំងពីរមិនមាន ឈ្មោះថាមិនមានពិតប្រាកដ ត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើ ឬដោយវត្ថុណាមួយ ហើយសឹមទៅ។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងវត្តទាំងពួង ងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

Jantāgharavattādikathā niṭṭhitā.

ជន្តាឃរវត្តាទិកថា ចប់។

Vattakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

វគ្គវណ្ណនានៃវត្តក្ខន្ធកៈ ចប់។

9. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhakaṃ

៩. បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ

Pātimokkhuddesayācanakathā

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា

383. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhake [Pg.123] – (nandimukhiyā rattiyāti aruṇuṭṭhitakālepi hi nandimukhā viya ratti khāyati. Tenāha ‘‘nandimukhiyā rattiyā’’ti. Antopūtinti attacittasantāne kilesapūtibhāvena antopūtiṃ. Avassutanti kilesavassanavasena avassutaṃ. Kasambukajātanti ākiṇṇadosatāya saṃkiliṭṭhajātaṃ.) Yāva bāhāgahaṇāpi nāmāti ‘‘aparisuddhā ānanda parisā’’ti vacanaṃ sutvāyeva hi tena pakkamitabbaṃ siyā, evaṃ apakkamitvā yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessati, acchariyamidanti dasseti.

៣៨៣. ក្នុងបាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ ពាក្យថា nandimukhiyā rattiyā សេចក្តីថា សូម្បីក្នុងពេលអរុណរះ ព្រះរាត្រីក៏ប្រាកដដូចជាមានមុខគួរឲ្យរីករាយ ហេតុនោះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទើបពោលថា «nandimukhiyā rattiyā»។ ពាក្យថា antopūti សេចក្តីថា មានសេចក្តីស្អុយក្នុងខាងក្នុង ព្រោះភាពជាអ្នកមានកិលេសស្អុយក្នុងសន្តានចិត្តរបស់ខ្លួន។ ពាក្យថា avassuta សេចក្តីថា ទទឹកជោកជាំដោយអំណាចនៃការបង្អុរចុះនៃកិលេស។ ពាក្យថា kasambukajāta សេចក្តីថា ជាអ្នកសៅហ្មង ព្រោះភាពជាអ្នកច្របូកច្របល់ដោយទោស។ ពាក្យថា yāva bāhāgahaṇāpi nāma សេចក្តីថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បង្ហាញថា ភិក្ខុទ្រុស្តសីលនោះ គ្រាន់តែឮព្រះបន្ទូលថា «ម្នាលអានន្ទ បរិស័ទមិនបរិសុទ្ធឡើយ» យ៉ាងនេះហើយ ក៏គួរតែចៀសចេញទៅ តែមិនព្រមចៀសចេញទៅ បែរជាបង្អង់ចាំរហូតដល់គេត្រូវចាប់ដើមដៃទៅវិញ នេះជាការគួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់។

384. Na āyatakeneva papātoti na paṭhamameva gambhīro; anupubbena gambhīroti attho. Ṭhitadhammo velaṃ nātivattatīti vīcīnaṃ osakkanakandaraṃ mariyādavelaṃ nātikkamati. Tīraṃ vāhetīti tīrato appeti; ussāretīti attho. Aññāpaṭivedhoti arahattappatti.

៣៨៤. ពាក្យថា na āyatakeneva papāto សេចក្តីថា មិនមែនជ្រៅតាំងពីដំបូងឡើយ គឺជ្រៅទៅតាមលំដាប់ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា ṭhitadhammo velaṃ nātivattati សេចក្តីថា មិនកន្លងហួសច្រាំងដែលជាព្រំដែន ជាទីស្រុតចុះនៃរលកទាំងឡាយ។ ពាក្យថា tīraṃ vāheti សេចក្តីថា នាំទៅជិតច្រាំង គឺកៀរឡើងទៅលើគោក នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា aññāpaṭivedho សេចក្តីថា ការសម្រេចអរហត្តផល។

385. Channamativassatīti āpattiṃ āpajjitvā paṭicchādento aññaṃ navaṃ āpattiṃ āpajjati idametaṃ sandhāya vuttaṃ. Vivaṭaṃ nātivassatīti āpattiṃ āpajjitvā vivaranto aññaṃ nāpajjati idametaṃ sandhāya vuttaṃ.

៣៨៥. ពាក្យថា channamativassatī សេចក្តីថា ភិក្ខុកាលបើត្រូវអាបត្តិហើយលាក់ទុក តែងត្រូវអាបត្តិថ្មីផ្សេងទៀត ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ សំដៅយកការត្រូវអាបត្តិថ្មីនោះ។ ពាក្យថា vivaṭaṃ nātivassatī សេចក្តីថា ភិក្ខុកាលបើត្រូវអាបត្តិហើយបើកចំហ (សម្តែងចេញ) មិនត្រូវអាបត្តិផ្សេងទៀតឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ សំដៅយកការមិនត្រូវអាបត្តិផ្សេងទៀតនោះ។

Pātimokkhuddesayācanakathā niṭṭhitā.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា ចប់។

Pātimokkhasavanārahakathā

បាតិមោក្ខសវនារហកថា

386. Ṭhapitaṃ hoti pātimokkhanti ettha pure vā pacchā vā ṭhapitampi aṭṭhapitaṃ hoti, khette ṭhapitameva pana ṭhapitaṃ nāma hoti. Tasmā ‘‘suṇātu me, bhante saṅgho, ajjuposatho pannaraso, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyyā’’ti ettha yāva re-kāraṃ bhaṇati, tāva ṭhapetabbaṃ, idañhi khettaṃ. Yya-kāre pana vutte ṭhapentena pacchā ṭhapitaṃ nāma hoti. ‘‘Suṇātu me’’ti anāraddheyeva ṭhapentena pure ṭhapitaṃ hoti.

៣៨៦. ក្នុងពាក្យថា ṭhapitaṃ hoti pātimokkhaṃ នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូច្នេះថា ទោះបីភិក្ខុឃាត់បាតិមោក្ខមុនក្តី ក្រោយក្តី ក៏មិនឈ្មោះថាឃាត់ឡើយ លុះត្រាតែឃាត់ក្នុងខេត្ត (កាលវេលាដែលត្រូវឃាត់) ទើបឈ្មោះថាឃាត់ពិតប្រាកដ។ ហេតុនោះ ក្នុងញត្តិថា «suṇātu me, bhante saṅgho, ajjuposatho pannaraso, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyyā» នេះ ភិក្ខុត្រូវឃាត់ក្នុងកាលត្រឹមតែលោកសូត្រដល់អក្សរ «រេ (re)» ព្រោះថាកាលវេលានេះជាខេត្ត (សម្រាប់ឃាត់)។ ចំណែកឯកាលបើលោកសូត្រដល់អក្សរ «យ្យ (yya)» រួចហើយ ទើបភិក្ខុឃាត់ ឈ្មោះថាឃាត់ខាងក្រោយ។ បើភិក្ខុឃាត់ក្នុងកាលដែលលោកមិនទាន់ចាប់ផ្តើមសូត្រថា «suṇātu me» ឡើយ ឈ្មោះថាឃាត់ខាងមុន។

Pātimokkhasavanārahakathā niṭṭhitā.

បាតិមោក្ខសវនារហកថា ចប់។

Dhammikādhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

387. Amūlikāya [Pg.124] sīlavipattiyā pātimokkhaṃ ṭhapeti akatāyāti tena puggalena sā vipatti katā vā hotu akatā vā, pātimokkhaṭṭhapanakassa saññāamūlikavasena amūlikā hoti. Katākatāyāti katañca akatañca ubhayaṃ gahetvā vuttaṃ.

៣៨៧. ពាក្យថា amūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṃ ṭhapeti akatāya សេចក្តីថា វិបត្តិសីលនោះ ទោះជាបុគ្គលនោះបានធ្វើក្តី មិនបានធ្វើក្តី តែដោយអំណាចសញ្ញាដែលមិនមានមូលដ្ឋានរបស់ភិក្ខុអ្នកឃាត់បាតិមោក្ខ ឈ្មោះថាជាអមូលកៈ (មិនមានមូល)។ ពាក្យថា katākatāya ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ដោយកាន់យកទាំងពីរ គឺវិបត្តិដែលបានធ្វើហើយផង មិនទាន់បានធ្វើផង។

Dhammikaṃ sāmaggiṃ na upetīti kammaṃ kopetukāmatāya saṅghassa kamme karīyamāne neva āgacchati, na chandaṃ deti, sammukhībhūtova paṭikkosati, tena dukkaṭaṃ āpajjati. Iccassāpi sāpattikasseva pātimokkhaṃ ṭhapitaṃ hoti. Paccādiyatīti ‘‘puna kātabbaṃ kamma’’nti paccādiyati, tena ukkoṭanakena pācittiyaṃ āpajjati. Iccassāpi sāpattikasseva pātimokkhaṃ ṭhapitaṃ hoti.

ពាក្យថា dhammikaṃ sāmaggiṃ na upeti សេចក្តីថា ព្រោះប្រាថ្នានឹងញ៉ាំងសង្ឃកម្មឲ្យកម្រើក (ឲ្យខូច) កាលបើសង្ឃកំពុងធ្វើសង្ឃកម្ម ខ្លួនឯងក៏មិនមក ទាំងមិនឲ្យឆន្ទៈ ដល់មកប្រឈមមុខហើយ ក៏ជំទាស់ឃាត់ឃាំង ភិក្ខុនោះត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះហេតុនោះ។ បាតិមោក្ខដែលភិក្ខុឃាត់ចំពោះភិក្ខុដែលមានអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាការឃាត់ដោយធម៌។ ពាក្យថា paccādiyati សេចក្តីថា ភិក្ខុនោះកាន់យកជាថ្មីថា «សង្ឃកម្មត្រូវធ្វើឡើងវិញ» ភិក្ខុអ្នករុះរើនោះ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះហេតុនោះ។ បាតិមោក្ខដែលភិក្ខុឃាត់ចំពោះភិក្ខុដែលមានអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាការឃាត់ដោយធម៌។

Dhammikādhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā niṭṭhitā.

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា ចប់។

Dhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

388. Yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehīti ettha maggenamaggapaṭipādanādīsu ākārādisaññā veditabbā. Tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāyāti ettha diṭṭhañca sutañca pāḷiyaṃ āgatameva. Sace pana tehi diṭṭhasutehi parisaṅkaṃ uppādeyya, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tāya parisaṅkāyā’’ti.

៣៨៨. ក្នុងពាក្យថា yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi នេះ គប្បីដឹងសញ្ញាមានអាការៈជាដើម ក្នុងការនាំទៅកាន់ផ្លូវមិនមែនផ្លូវជាដើម។ ក្នុងពាក្យថា tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāya នេះ ហេតុការណ៍ដែលបានឃើញ និងបានឮ តែងមកក្នុងបាលីស្រាប់ហើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុបង្កើតសេចក្តីសង្ស័យព្រោះហេតុការណ៍ដែលបានឃើញ និងបានឮទាំងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកសេចក្តីសង្ស័យនោះ ទើបពោលថា «tāya parisaṅkāya»។

Dhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā niṭṭhitā.

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា ចប់។

Attādānaaṅgakathā

អត្តាទានអង្គកថា

398. Attādānaṃ ādātukāmenāti ettha sāsanaṃ sodhetukāmo bhikkhu yaṃ adhikaraṇaṃ attanā ādiyati, taṃ attādānanti vuccati. Akālo imaṃ attādānaṃ ādātunti ettha rājabhayaṃ corabhayaṃ dubbhikkhabhayaṃ vassārattoti ayaṃ akālo, viparīto kālo.

៣៩៨. ក្នុងពាក្យថា attādānaṃ ādātukāmena នេះ សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកប្រាថ្នានឹងជម្រះព្រះសាសនា កាន់យកនូវអធិករណ៍ណាដោយខ្លួនឯង អធិករណ៍នោះ ហៅថា អត្តាទាន។ ក្នុងពាក្យថា akālo imaṃ attādānaṃ ādātuṃ នេះ សេចក្តីថា ភ័យអំពីស្តេច ភ័យអំពីចោរ ភ័យអំពីទុរភិក្ស និងរដូវវស្សាពេលយប់ នេះឈ្មោះថា អកាល (មិនមែនកាល)។ កាលដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថា កាល។

Abhūtaṃ idaṃ attādānanti asantamidaṃ, mayā adhammo vā dhammoti, dhammo vā adhammoti, avinayo vā vinayoti, vinayo vā avinayoti, dussīlo vā puggalo sīlavāti, sīlavā vā dussīloti gahitoti attho; vipariyāyena bhūtaṃ veditabbaṃ. Anatthasaṃhitaṃ idaṃ attādānanti ettha [Pg.125] yaṃ jīvitantarāyāya vā brahmacariyantarāyāya vā saṃvattati, idaṃ anatthasaṃhitaṃ, viparītaṃ atthasaṃhitaṃ nāma.

ពាក្យថា abhūtaṃ idaṃ attādānaṃ សេចក្តីថា អធិករណ៍នេះមិនមានពិតឡើយ គឺអធិករណ៍ដែលខ្ញុំកាន់យកថា អធម៌ជាធម៌ក្តី ធម៌ជាអធម៌ក្តី អវិន័យជាវិន័យក្តី វិន័យជាអវិន័យក្តី បុគ្គលទ្រុស្តសីលថាជាអ្នកមានសីលក្តី បុគ្គលមានសីលថាជាអ្នកទ្រុស្តសីលក្តី នេះជាអត្ថន័យ។ គប្បីដឹងអត្តាទានដែលមានពិតដោយការផ្ទុយពីនេះ។ ក្នុងពាក្យថា anatthasaṃhitaṃ idaṃ attādānaṃ នេះ សេចក្តីថា អត្តាទានណាដែលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអន្តរាយដល់ជីវិតក្តី ដើម្បីអន្តរាយដល់ព្រហ្មចរិយក្តី នេះឈ្មោះថា អនត្ថសំហិតៈ (មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍)។ អត្តាទានដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថា អត្ថសំហិតៈ (ប្រកបដោយប្រយោជន៍)។

Na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhūti appekadā hi rājabhayādīsu evarūpā attano pakkhassa upatthambhakā bhikkhū laddhuṃ na sakkā honti, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na labhissāmī’’ti. Appekadā pana khemasubhikkhādīsu laddhuṃ sakkā honti, taṃ sandhāya ‘‘labhissāmī’’ti vuttaṃ.

ពាក្យថា na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū សេចក្តីថា ជួនកាល ព្រោះតែភ័យអំពីស្តេចជាដើម ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកជួយឧបត្ថម្ភដល់ពួករបស់ខ្លួន មានសភាពយ៉ាងនេះ មិនអាចនឹងរកបានឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកការមិនបានភិក្ខុទាំងនោះ ទើបពោលថា «na labhissāmi»។ ប៉ុន្តែ ជួនកាល ក្នុងសម័យដែលមានសេចក្តីក្សេម និងមានភិក្ខាហារងាយស្រួលជាដើម តែងអាចរកបាន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកការបានភិក្ខុទាំងនោះ ទើបពោលថា «labhissāmi»។

Bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍananti kosambakānaṃ viya bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo ca bhavissatīti. Pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavissatīti subhaddaṃ vuḍḍhapabbajitaṃ niggahetvā pañcasatikasaṅgītiṃ karontassa mahākassapattherasseva, dasavatthuke adhikaraṇe dasabhikkhusahassāni niggahetvā sattasatikasaṅgītiṃ karontassa āyasmato yasasseva, saṭṭhibhikkhusahassāni niggahetvā sahassikasaṅgītiṃ karontassa moggaliputtatissattherasseva ca pacchā samanussaraṇakaraṇaṃ hoti, sāsanassa ca vigatupakkilesacandimasūriyasassirikatāya saṃvattati.

ពាក្យថា bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ សេចក្តីថា ការឈ្លោះប្រកែក ការទាស់ទែង ការខ្វែងគំនិត ការជជែកដេញដោល និងការបែកបាក់សង្ឃ ដូចជាពួកភិក្ខុអ្នកស្រុកកោសម្ពី នឹងមានឡើង។ ពាក្យថា pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavissati សេចក្តីថា ការរលឹកនឹកឃើញឡើងវិញក្នុងកាលជាខាងក្រោយ តែងមាន ដូចជាព្រះមហាកស្សបត្ថេរ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុឈ្មោះសុភទ្ទៈដែលបួសចាស់ ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ៥ រយរូប ឬដូចជាព្រះយសត្ថេរដ៏មានអាយុ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុ ១ ម៉ឺនរូប ក្នុងអធិករណ៍មានវត្ថុ ១០ យ៉ាង ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ៧ រយរូប ឬដូចជាព្រះមោគ្គលីបុត្តតិស្សត្ថេរ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុ ៦ ម៉ឺនរូប ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ១ ពាន់រូប ម្យ៉ាងទៀត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពរុងរឿងនៃព្រះសាសនា ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យដែលប្រាសចាកឧបក្កិលេស។

Attādānaaṅgakathā niṭṭhitā.

អត្តាទានអង្គកថា ចប់។

Codakenapaccavekkhitabbadhammakathā

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្វធម្មកថា

399. Acchiddena appaṭimaṃsenātiādīsu yena gahaṭṭhapabbajitesu yo koci pahaṭo vā hoti, gihīnaṃ gaṇḍaphālanādīni vejjakammāni vā katāni, tassa kāyasamācāro upacikāhi khāyitatālapaṇṇamiva chiddo ca paṭimāsituṃ yattha katthaci gahetvā ākaḍḍhituṃ sakkuṇeyyatāya sappaṭimaṃso ca hoti, viparīto acchiddo appaṭimaṃsoti veditabboti. Vacīsamācāro pana musāvādaomasavādapesuññaamūlakānuddhaṃsanādīhi chiddo ca sappaṭimaṃso ca hoti, viparīto acchiddo appaṭimaṃso.

៣៩៩. ក្នុងពាក្យមានជាដើមថា acchiddena appaṭimaṃsena នេះ មានសេចក្តីអធិប្បាយថា ភិក្ខុណាបានវាយតប់ជនណាម្នាក់ ក្នុងចំណោមគ្រហស្ថ ឬបព្វជិត ឬបានធ្វើវេជ្ជកម្ម មានការវះកាត់បូសជាដើម ដល់ពួកគ្រហស្ថ កាយសមាចាររបស់ភិក្ខុនោះ តែងធ្លុះធ្លាយ ដូចជាស្លឹកត្នោតដែលកណ្ដៀរស៊ី ហើយឈ្មោះថាជាកាយសមាចារដែលគេអាចស្ទាបអង្អែល ឬចាប់ទាញត្រង់កន្លែងណាមួយបាន ព្រោះជាកាយសមាចារដែលគេអាចចាប់កំហុសបាន។ កាយសមាចារដែលផ្ទុយពីនេះ គប្បីដឹងថាជាកាយសមាចារមិនធ្លុះធ្លាយ មិនអាចស្ទាបអង្អែល (ចាប់កំហុស) បានឡើយ។ ចំណែកឯវចីសមាចារ តែងធ្លុះធ្លាយ និងអាចស្ទាបអង្អែលបាន ដោយសារការនិយាយកុហក ការនិយាយចំអក ការនិយាយញុះញង់ និងការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានជាដើម។ វចីសមាចារដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថាជាវចីសមាចារមិនធ្លុះធ្លាយ មិនអាចស្ទាបអង្អែលបានឡើយ។

Mettaṃ nu kho me cittanti palibodhe chinditvā kammaṭṭhānabhāvanānuyogena adhigataṃ mettacittaṃ. Anāghātanti āghātavirahitaṃ, vikkhambhanavasena vihatāghātanti attho. Idaṃ panāvuso kattha vuttaṃ bhagavatāti idaṃ sikkhāpadaṃ katarasmiṃ nagare vuttanti attho.

ពាក្យថា mettaṃ nu kho me cittaṃ សេចក្តីថា ចិត្តប្រកបដោយមេត្តាដែលភិក្ខុបានសម្រេចហើយ ព្រោះការកាត់កង្វល់ (បលិពោធ) ហើយព្យាយាមរឿយៗក្នុងកម្មដ្ឋានភាវនា។ ពាក្យថា anāghāta សេចក្តីថា ប្រាសចាកការគុំកួន គឺការកម្ចាត់បង់នូវការគុំកួនដោយអំណាចនៃការសង្កត់សង្កិន (វិក្ខម្ភនប្បហាន) នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា idaṃ panāvuso kattha vuttaṃ bhagavatā សេចក្តីថា សិក្ខាបទនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ក្នុងនគរណា នេះជាអត្ថន័យ។

Codakenapaccavekkhitabbadhammakathā niṭṭhitā.

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្វធម្មកថា ចប់។

Codakenaupaṭṭhāpetabbakathā

ចោទកេនឧបដ្ឋាបេតព្វកថា

400. Kālena [Pg.126] vakkhāmītiādīsu eko ekaṃ okāsaṃ kāretvā codento kālena vadati nāma. Saṅghamajjhagaṇamajjhasalākaggayāguaggavitakkamāḷakabhikkhācāramaggaāsanasālādīsu upaṭṭhākehi parivāritakkhaṇe vā codento akālena vadati nāma. Tacchena vadanto bhūtena vadati nāma. ‘‘Ambho mahallaka, parisāvacara, paṃsukūlika, dhammakathika, patirūpaṃ tava ida’’nti vadanto pharusena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ pana katvā ‘‘bhante mahallakattha, parisāvacarā, paṃsukūlikā, dhammakathikattha, patirūpaṃ tumhākaṃ ida’’nti vadanto saṇhena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ katvā vadanto atthasaṃhitena vadati nāma. Mettacitto vakkhāmi no dosantaroti mettacittaṃ upaṭṭhapetvā vakkhāmi, na duṭṭhacitto hutvā.

៤០០. ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា Kālena vakkhāmi (យើងនឹងនិយាយតាមកាល) ជាដើម សេចក្តីពន្យល់ត្រូវដឹងដូចតទៅ៖ ភិក្ខុអ្នកចោទម្នាក់ កាលធ្វើឱកាស (សុំឱកាស) ពីភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទម្នាក់ ហើយចោទប្រកាន់ ឈ្មោះថា និយាយតាមកាល។ កាលបើចោទប្រកាន់ក្នុងទីទាំងឡាយមានជាអាទិ៍គឺ៖ កណ្តាលជំនុំសង្ឃ កណ្តាលគណៈ ក្នុងរោងស្លាក ក្នុងកន្លែងចែកយាគូ ក្នុងមណ្ឌលសម្រាប់ត្រិះរិះកម្មដ្ឋាន តាមផ្លូវត្រេចចរណ៍បិណ្ឌបាត និងក្នុងសាលាឆទានជាដើម ឬក្នុងខណៈដែលភិក្ខុនោះត្រូវពួកឧបដ្ឋាកចោមរោម ឈ្មោះថា និយាយខុសកាល។ កាលនិយាយពាក្យពិត ឈ្មោះថា និយាយដោយរឿងពិត។ កាលនិយាយថា "នែ លោកចាស់ទុំ, នែ លោកអ្នកត្រេចចរក្នុងបរិស័ទ, នែ លោកអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូល, នែ លោកអ្នកសម្តែងធម៌ អំពើនេះសមគួរដល់លោកដែរឬ?" ឈ្មោះថា និយាយដោយពាក្យទ្រគោះបោះបោក។ ម៉្យាងទៀត កាលអាស្រ័យហេតុផល ហើយនិយាយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ លោកម្ចាស់ជាព្រឹទ្ធាចារ្យ, ជាអ្នកត្រេចចរក្នុងបរិស័ទ, ជាអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូល, ជាអ្នកសម្តែងធម៌ អំពើនេះសមគួរដល់លោកម្ចាស់ដែរឬ?" ឈ្មោះថា និយាយដោយពាក្យទន់ភ្លន់។ កាលអាស្រ័យហេតុផលហើយនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយប្រកបដោយប្រយោជន៍។ ពាក្យថា Mettacitto vakkhāmi no dosantaro សេចក្តីថា តាំងចិត្តប្រកបដោយមេត្តាហើយទើបនិយាយ មិនមែនជាអ្នកមានចិត្តប្រទូស្តហើយនិយាយនោះឡើយ។

Codakenaupaṭṭhāpetabbakathā niṭṭhitā.

សេចក្តីពន្យល់អំពីធម៌ដែលភិក្ខុអ្នកចោទត្រូវតាំងទុក ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Codakacuditakapaṭisaṃyuttakathā

សេចក្តីពន្យល់ទាក់ទងនឹងភិក្ខុអ្នកចោទនិងភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទ

401. Ajjhattaṃ manasikaritvāti attano citte uppādetvā. Kāruññatāti karuṇābhāvo. Iminā karuṇañca karuṇāpubbabhāgañca dasseti. Hitesitāti hitagavesanatā. Anukampitāti tena hitena saṃyojanatā. Dvīhipi mettañca mettāpubbabhāgañca dasseti. Āpattivuṭṭhānatāti āpattito vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpanā. Vatthuṃ codetvā sāretvā paṭiññaṃ āropetvā yathāpaṭiññāya kammakaraṇaṃ vinayapurekkhāratā nāma. Ime pañca dhammeti ye ete kāruññatātiādinā nayena vuttā, ime pañca dhamme ajjhattaṃ manasi karitvā paro codetabboti.

៤០១. បទថា Ajjhattaṃ manasikaritvā សេចក្តីថា ធ្វើឲ្យកើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន។ បទថា Kāruññatā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកមានសេចក្តីករុណា។ ដោយបទនេះ លោកបង្ហាញនូវករុណាជ្ឈាន និងបុព្វភាគនៃករុណា។ បទថា Hitesitā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកស្វែងរកប្រយោជន៍។ បទថា Anukampitā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកចង់ភ្ជាប់ទៅរកប្រយោជន៍នោះ។ សូម្បីដោយបទទាំងពីរនេះ លោកបង្ហាញនូវមេត្តាជ្ឈាន និងបុព្វភាគនៃមេត្តា។ បទថា Āpattivuṭṭhānatā សេចក្តីថា ការធ្វើឲ្យចេញចាកអាបត្តិ ហើយឲ្យតាំងនៅក្នុងសេចក្តីបរិសុទ្ធ។ ការចោទប្រកាន់នូវរឿងរ៉ាវ ឲ្យរលឹកនឹកឃើញ ឲ្យប្តេជ្ញាខ្លួន ហើយធ្វើកម្មទៅតាមពាក្យប្តេជ្ញានោះ ឈ្មោះថា ភាពជាអ្នកមានវិន័យជាប្រធាន។ បទថា Ime pañca dhamme សេចក្តីថា ធម៌ទាំង ៥ យ៉ាងនេះ គឺធម៌ទាំងឡាយណាដែលសម្តែងទុកហើយដោយវិធីមានពាក្យថា Kāruññatā ជាដើម ភិក្ខុត្រូវធ្វើធម៌ទាំង ៥ យ៉ាងនេះទុកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយសឹមចោទប្រកាន់បុគ្គលដទៃ។

Sacce ca akuppe cāti vacīsacce ca akuppanatāya ca. Cuditakena hi saccañca vattabbaṃ, kopo ca na kātabbo. Neva attanā kujjhitabbo, na paro ghaṭṭetabboti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

បទថា Sacce ca akuppe ca សេចក្តីថា ក្នុងវចីសច្ចៈផង ក្នុងភាពជាអ្នកមិនខឹងសម្បារផង។ ព្រោះថា ភិក្ខុអ្នកត្រូវគេចោទ គប្បីនិយាយតែពាក្យពិតផង មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីក្រោធខឹងផង។ សេចក្តីថា ខ្លួនឯងក៏មិនត្រូវខឹង ទាំងមិនត្រូវប៉ះពាល់បុគ្គលដទៃឡើយ។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងវារៈទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

Codakacuditakapaṭisaṃyuttakathā niṭṭhitā.

សេចក្តីពន្យល់ទាក់ទងនឹងភិក្ខុអ្នកចោទនិងភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ការពន្យល់អំពីបាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

10. Bhikkhunikkhandhakaṃ

១០. ភិក្ខុនីក្ខន្ធកៈ

Mahāpajāpatigotamīvatthukathā

សេចក្តីពន្យល់អំពីប្រវត្តិព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី

402. Bhikkhunikkhandhake [Pg.127] – alaṃ gotami mā te ruccīti kasmā paṭikkhipati, nanu sabbesampi buddhānaṃ catasso parisā hontīti? Kāmaṃ honti, kilametvā pana anekakkhattuṃ yācitena anuññātaṃ pabbajjaṃ ‘‘dukkhena laddhā ayaṃ amhehī’’ti sammā paripālessantīti bhaddakaṃ katvā anujānitukāmo paṭikkhipati. Aṭṭhagarudhammakathā mahāvibhaṅgeyeva kathitā.

៤០២. ក្នុងភិក្ខុនីក្ខន្ធកៈ មានសំណួរថា ហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បដិសេធដោយព្រះតម្រាស់ថា "កុំឡើយ គោតមី នាងកុំពេញចិត្តនឹងការបួសឡើយ" មិនមែនឬថា ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គតែងតែមានបរិស័ទ ៤ ពួក? ឆ្លើយថា ពិតមែនតែមានបរិស័ទ ៤ ពួក ប៉ុន្តែព្រះអង្គទ្រង់បដិសេធ ព្រោះចង់ធ្វើឲ្យល្អ ដោយទ្រង់មានព្រះហឫទ័យចង់អនុញ្ញាតការបួសដែលបានមកដោយលំបាក និងដោយការអង្វរករជាច្រើនលើកច្រើនសា ដើម្បីឲ្យពួកនាងគិតថា "ការបួសនេះ ពួកយើងបានមកដោយលំបាកណាស់" ហើយនឹងរក្សាទុកជាប្រពៃ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីគរុធម៌ ៨ យ៉ាង ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងមហាវិភង្គនោះឯង។

403. Kumbhathenakehīti kumbhe dīpaṃ jāletvā tena ālokena paraghare bhaṇḍaṃ vicinitvā thenakacorehi.

៤០៣. បទថា Kumbhathenakehi សេចក្តីថា ពួកចោរលួចដែលអុជប្រទីបក្នុងក្អម ហើយស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងផ្ទះអ្នកដទៃដោយពន្លឺប្រទីបនោះ។

Setaṭṭhikā nāma rogajātīti eko pāṇako nāḷimajjhagataṃ kaṇḍaṃ vijjhati, yena viddhattā nikkhantampi sālisīsaṃ khīraṃ gahetuṃ na sakkoti.

បទថា Setaṭṭhikā nāma rogajāti សេចក្តីថា សត្វល្អិតម្យ៉ាងចោះទម្លុះបណ្តូលក្នុងដើមស្រូវ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យកួរស្រូវសាលីទោះបីដុះចេញមកហើយ ក៏មិនអាចទទួលយកទឹកដោះបានឡើយ។

Mañjiṭṭhikā nāma rogajātīti ucchūnaṃ antorattabhāvo. Mahato taḷākassa paṭikacceva āḷinti iminā pana etamatthaṃ dasseti – yathā mahato taḷākassa āḷiyā abaddhāyapi kiñci udakaṃ tiṭṭheyya, paṭhamameva baddhāya pana yaṃ abaddhapaccayā na tiṭṭheyya, tampi tiṭṭheyya; evameva ye ime anuppanne vatthusmiṃ paṭikacceva avītikkamanatthāya garudhammā paññattā. Tesu apaññattesupi mātugāmassa pabbajitattā pañceva vassasatāni saddhammo tiṭṭheyya. Paṭikacceva paññattattā pana aparānipi pañcavassasatāni ṭhassatīti evaṃ paṭhamaṃ vuttaṃ vassasahassameva ṭhassatīti. Vassasahassanti cetaṃ paṭisambhidāpabhedappattakhīṇāsavavaseneva vuttaṃ. Tato pana uttarimpi sukkhavipassakakhīṇāsavavasena vassasahassaṃ, anāgāmivasena vassasahassaṃ, sakadāgāmivasena vassasahassaṃ, sotāpannavasena vassasahassanti evaṃ pañcavassasahassāni paṭivedhasaddhammo ṭhassati. Pariyattidhammopi tāniyeva. Na hi pariyattiyā asati paṭivedho [Pg.128] atthi, nāpi pariyattiyā sati paṭivedho na hoti; liṅgaṃ pana pariyattiyā antarahitāyapi ciraṃ pavattissatīti.

បទថា Mañjiṭṭhikā nāma rogajāti សេចក្តីថា ជំងឺឡើងក្រហមក្នុងដើមអំពៅ។ ម៉្យាងទៀត ព្រះតម្រាស់ថា Mahato taḷākassa paṭikacceva āḷi នេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសេចក្តីនេះថា៖ ដូចជាទឹកបន្តិចបន្តួចគប្បីដក់នៅបាន ក្នុងស្រះធំដែលគេមិនទាន់លើកទំនប់ ប៉ុន្តែបើគេលើកទំនប់ទុកជាមុនហើយ ទឹកឯណាដែលមិនគប្បីដក់នៅព្រោះតែមិនបានលើកទំនប់ ទឹកនោះក៏គប្បីដក់នៅបានដែរ យ៉ាងណាមិញ គរុធម៌ទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តទុកជាមុន ដើម្បីកុំឲ្យមានការកន្លងហួស ក្នុងកាលដែលរឿងរ៉ាវមិនទាន់កើតឡើង ក៏យ៉ាងនោះឯង។ បើទុកជាមិនបានបញ្ញត្តគរុធម៌ទាំងនោះក៏ដោយ ព្រោះតែមាតុគ្រាមបានបួស ព្រះសទ្ធម្មគប្បីតាំងនៅបានត្រឹមតែ ៥០០ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែព្រោះតែបានបញ្ញត្តទុកជាមុន ព្រះសទ្ធម្មនឹងតាំងនៅបាន ៥០០ ឆ្នាំដទៃទៀត ដូចដែលទ្រង់សម្តែងទុកជាដំបូងថា នឹងតាំងនៅបាន ១០០០ ឆ្នាំ យ៉ាងនោះឯង។ ពាក្យថា ១០០០ ឆ្នាំនេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងដោយអំណាចនៃព្រះខីណាស្រពដែលបានសម្រេចបដិសម្ភិទាជាដើមប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីនោះទៅទៀត ព្រះបដិវេធសទ្ធម្មនឹងតាំងនៅបាន ៥០០០ ឆ្នាំ គឺ៖ ដោយអំណាចព្រះខីណាស្រពអ្នកសុក្ខវិបស្សកៈ ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះអនាគាមី ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះសកទាគាមី ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះសោតាបន្នៈ ១០០០ ឆ្នាំ។ សូម្បីព្រះបរិយត្តិធម៌ ក៏តាំងនៅបាន ៥០០០ ឆ្នាំនោះដែរ។ ព្រោះថា កាលបើគ្មានបរិយត្តិធម៌ បដិវេធធម៌ក៏មិនមានឡើយ កាលបើមានបរិយត្តិធម៌ បដិវេធធម៌ក៏មិនមែនជាមិនមាននោះដែរ។ ម៉្យាងទៀត ទោះបីជាព្រះបរិយត្តិធម៌សាបសូន្យទៅហើយក៏ដោយ ក៏ភេទនឹងនៅតែប្រព្រឹត្តទៅបានយូរអង្វែងតទៅទៀត។

Mahāpajāpatigotamīvatthukathā niṭṭhitā.

សេចក្តីពន្យល់អំពីប្រវត្តិព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Bhikkhunīupasampadānujānanakathā

សេចក្តីពន្យល់អំពីការអនុញ្ញាតឧបសម្បទាដល់ភិក្ខុនី

404. Anujānāmi bhikkhave bhikkhūhi bhikkhuniyo upasampādetunti imāya anupaññattiyā bhikkhū pañcasatā sākiyāniyo mahāpajāpatiyā saddhivihāriniyo katvā upasampādesuṃ. Iti tā sabbāpi ekatoupasampannā nāma ahesuṃ. Ye kho tvaṃ gotamīti iminā ovādena gotamī arahattaṃ pattā.

៤០៤. ដោយសារអនុបញ្ញត្តិថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយញ៉ាំងភិក្ខុនីឲ្យឧបសម្បទាបាន" នេះ ពួកភិក្ខុបានញ៉ាំងនាងសាកិយានី ៥០០ នាក់ ឲ្យជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ហើយឲ្យឧបសម្បទាហើយ។ ហេតុនោះ នាងសាកិយានីទាំងអស់នោះ ទើបឈ្មោះថាជា ឯកតោឧបសម្បន្នា។ ព្រះនាងគោតមីបានសម្រេចព្រះអរហត្ត ព្រោះតែឱវាទថា "ម្នាលគោតមី ធម៌ទាំងឡាយណាដែលនាងដឹងច្បាស់..." នេះឯង។

409. Kammaṃ na karīyatīti tajjanīyādi sattavidhampi kammaṃ na karīyati. Khamāpentīti na puna evaṃ karissāmīti khamāpenti.

៤០៩. បទថា Kammaṃ na karīyati សេចក្តីថា កម្មទាំង ៧ យ៉ាង មានតជ្ជនិយកម្មជាដើម មិនត្រូវធ្វើឡើយ។ បទថា Khamāpenti សេចក្តីថា ពួកនាងសុំខមាទោសដោយពាក្យថា "តទៅមុខទៀត ពួកយើងនឹងមិនធ្វើសេចក្តីបែបនេះឡើយ"។

410. Anujānāmi, bhikkhave, bhikkhūhi bhikkhunīnaṃ kammaṃ ropetvā niyyādetunti ettha tajjanīyādīsu ‘‘idaṃ nāma kammaṃ etissā kātabba’’nti evaṃ ropetvā ‘‘taṃ dāni tumheva karothā’’ti niyyādetabbaṃ. Sace pana aññasmiṃ ropite aññaṃ karonti, ‘‘tajjanīyakammārahassa niyassakammaṃ karotī’’ti ettha vuttanayena kāretabbataṃ āpajjanti.

៤១០. ក្នុងពាក្យថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយលើកឡើងនូវកម្ម ហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ" នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ដូចតទៅ៖ ក្នុងកម្មទាំងឡាយមានតជ្ជនិយកម្មជាដើម ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវលើកឡើងយ៉ាងនេះថា "កម្មឈ្មោះនេះ គួរធ្វើដល់ភិក្ខុនីនេះ" រួចហើយត្រូវប្រគល់ឲ្យថា "ឥឡូវនេះ ពួកនាងចូរធ្វើនូវកម្មនោះចុះ"។ ប៉ុន្តែបើកាលដែលភិក្ខុលើកឡើងនូវកម្មម្យ៉ាង ហើយពួកនាងបែរជាធ្វើកម្មម្យ៉ាងទៀតវិញ ពួកនាងរមែងដល់នូវការដែលត្រូវធ្វើតាមវិធីដែលពោលទុកហើយក្នុងបទថា "ធ្វើនូវនិស្សយកម្មដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម" នោះឯង។

411. Kaddamodakenāti ettha na kevalaṃ kaddamodakena, vippasannaudakarajanakaddamādīsupi yena kenaci osiñcantassa dukkaṭameva. Avandiyo so bhikkhave bhikkhu bhikkhunisaṅghena kātabboti bhikkhunupassaye sannipatitvā ‘‘asuko nāma ayyo bhikkhunīnaṃ apasādanīyaṃ dasseti, etassa ayyassa avandiyakaraṇaṃ ruccatī’’ti evaṃ tikkhattuṃ sāvetabbaṃ. Ettāvatā avandiyo kato hoti. Tato paṭṭhāya yathā sāmaṇere disvā na vandanti; evameva disvāpi na vanditabbo. Tena bhikkhunā sammā vattantena bhikkhunupassayaṃ āgantvā vihāreyeva saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā ekapuggalaṃ vā upasaṅkamitvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā ‘‘bhikkhunisaṅgho mayhaṃ khamatū’’ti khamāpetabbaṃ. Tena bhikkhunā bhikkhunīnaṃ santikaṃ āgantvā ‘‘eso bhikkhu tumhe khamāpetī’’ti vattabbaṃ. Tato paṭṭhāya so vanditabbo. Ayamettha saṅkhepo, vitthāraṃ pana kammavibhaṅge vakkhāma.

៤១១. បទថា Kaddamodakena ក្នុងទីនេះ សេចក្តីថា មិនមែនត្រឹមតែទឹកល្បាប់ភក់ប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែទឹកថ្លា ទឹកជ្រលក់ ឬភក់ជាដើម កាលបើភិក្ខុស្រោចស្រពដោយទឹកណាមួយ ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ ព្រះតម្រាស់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ភិក្ខុនីសង្ឃត្រូវធ្វើមិនឲ្យសំពះ" នោះ គឺភិក្ខុនីទាំងឡាយត្រូវប្រជុំគ្នាក្នុងឧបស្ស័យ ហើយប្រកាសឲ្យដឹង ៣ ដង យ៉ាងនេះថា "លោកម្ចាស់ឈ្មោះនេះ បង្ហាញនូវសេចក្តីមិនគួរជ្រះថ្លាដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ការធ្វើលោកម្ចាស់នេះមិនឲ្យសំពះ តើពេញចិត្តដល់ពួកយើងដែរឬទេ?"។ ប៉ុណ្ណេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដែលគេធ្វើមិនឲ្យសំពះហើយ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដូចជាពួកនាងឃើញសាមណេរហើយមិនសំពះយ៉ាងណា ទោះបីឃើញភិក្ខុនោះ ក៏មិនត្រូវសំពះយ៉ាងនោះដែរ។ ភិក្ខុនោះកាលបើប្រព្រឹត្តល្អហើយ មិនត្រូវទៅកាន់លំនៅភិក្ខុនីឡើយ គឺត្រូវចូលទៅរកជំនុំសង្ឃ ឬគណៈ ឬបុគ្គលម្នាក់ ក្នុងវត្តនោះឯង ហើយអង្គុយច្រហោង ប្រណម្យអញ្ជលី សុំខមាទោសថា "សូមភិក្ខុនីសង្ឃអត់ទោសដល់ខ្ញុំករុណាផង"។ ភិក្ខុនោះត្រូវទៅកាន់សំណាក់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ហើយប្រាប់ថា "ភិក្ខុឯណោះ សុំខមាទោសចំពោះពួកនាងហើយ"។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភិក្ខុនោះទើបពួកនាងត្រូវសំពះឡើងវិញ។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងទីនេះ ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ យើងនឹងពោលក្នុងកម្មវិភង្គ។

Obhāsentīti [Pg.129] asaddhammena obhāsenti. Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojentīti bhikkhunīhi saddhiṃ purise asaddhammena sampayojenti. Avandiyakaraṇaṃ vuttanayameva. Āvaraṇanti vihārappavesane nivāraṇaṃ. Ovādaṃ ṭhapetunti ettha na bhikkhunupassayaṃ gantvā ṭhapetabbo. Ovādatthāya pana āgatā bhikkhuniyo vattabbā ‘‘asukā nāma bhikkhunī sāpattikā, tassā ovādaṃ ṭhapemi, mā tāya saddhiṃ uposathaṃ karitthā’’ti. Kāyavivaraṇādīsupi daṇḍakammaṃ vuttanayameva.

បទថា Obhāsenti សេចក្តីថា និយាយចំអន់ដោយអសទ្ធម៌។ បទថា Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojenti សេចក្តីថា ផ្សំផ្គុំពួកបុរសជាមួយភិក្ខុនីដោយអសទ្ធម៌។ ការធ្វើមិនឲ្យសំពះ មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ បទថា Āvaraṇa សេចក្តីថា ការហាមឃាត់មិនឲ្យចូលទៅកាន់វត្ត។ ក្នុងបទថា Ovādaṃ ṭhapetuṃ នេះ មិនមែនត្រូវទៅកាន់លំនៅភិក្ខុនីហើយតាំងទុកនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែត្រូវប្រាប់ពួកភិក្ខុនីដែលមកដើម្បីទទួលឱវាទថា "ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ មានអាបត្តិ ខ្ញុំផ្អាកឱវាទចំពោះនាងនោះ ពួកនាងកុំធ្វើឧបោសថជាមួយនាងនោះឡើយ"។ សូម្បីក្នុងរឿងមានការបើកបង្ហាញកាយជាដើម ការធ្វើទណ្ឌកម្ម ក៏មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយដែរ។

413. Na bhikkhave bhikkhuniyā ovādo na gantabbotiādi bhikkhunivibhaṅgavaṇṇanāyaṃ vuttameva.

៤១៣. ពាក្យមានជាអាទិ៍ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវទៅកាន់ឱវាទរបស់ភិក្ខុនីឡើយ" ត្រូវបានពោលរួចមកហើយក្នុងភិក្ខុនីវិភង្គវណ្ណនា។

416. Phāsukā namentīti gihidārikāyo viya ghanapaṭṭakena kāyabandhanena phāsukā namanatthāya bandhanti. Ekapariyākatanti ekavāraṃ parikkhipanakaṃ.

៤១៦. បទថា Phāsukā namenti សេចក្តីថា ពួកនាងចងឆ្អឹងជំនីរដោយវត្ថុចងកាយដែលមានបន្ទះក្រាស់ ដូចជាពួកកុមារីគ្រហស្ថ ដើម្បីឲ្យឆ្អឹងជំនីររឹតណែន។ បទថា Ekapariyākata សេចក្តីថា ការព័ទ្ធជុំវិញតែមួយជុំ។

Vilīvena paṭṭenāti saṇhehi veḷuvilīvehi katapaṭṭena. Dussapaṭṭenāti setavatthapaṭṭena. Dussaveṇiyāti dussena kataveṇiyā. Dussavaṭṭiyāti dussena katavaṭṭiyā. Coḷapaṭṭādīsu coḷakāsāvaṃ coḷanti veditabbaṃ.

បទថា Vilīvena paṭṭena សេចក្តីថា ដោយបន្ទះដែលធ្វើអំពីបន្ទះឫស្សីដ៏ល្អិត។ បទថា Dussapaṭṭena សេចក្តីថា ដោយបន្ទះសំពត់ស។ បទថា Dussaveṇiyā សេចក្តីថា ដោយសក់ក្រងដែលធ្វើអំពីសំពត់។ បទថា Dussavaṭṭiyā សេចក្តីថា ដោយសំពត់ដែលធ្វើជាធ្លុង។ ក្នុងបន្ទះសំពត់ចាស់ជាដើម គប្បីដឹងថាសំពត់ជ្រលក់ទឹកអម្ភារៈចាស់ ហៅថា Coḷa។

Aṭṭhillenāti gojaṅghaṭṭhikena. Jaghananti kaṭippadeso vuccati. Hatthaṃ koṭṭāpentīti aggabāhaṃ koṭṭāpetvā morapattādīhi cittālaṅkāraṃ karonti. Hatthakocchanti piṭṭhihatthaṃ. Pādanti jaṅghaṃ. Pādakocchanti piṭṭhipādaṃ.

បទថា Aṭṭhillena សេចក្តីថា ដោយឆ្អឹងស្មងជើងគោ។ បទថា Jaghana គឺលោកហៅថា ភាគនៃចង្កេះ។ បទថា Hatthaṃ koṭṭāpenti សេចក្តីថា ឲ្យគេវាយដើមដៃ ហើយធ្វើជាគ្រឿងលម្អដ៏វិចិត្រដោយរោមសត្វមានរោមក្ងោកជាដើម។ បទថា Hatthakoccha សេចក្តីថា ខ្នងដៃ។ បទថា Pāda សេចក្តីថា ស្មងជើង។ បទថា Pādakoccha សេចក្តីថា ខ្នងជើង។

417. Mukhalimpanādīni vuttanayāneva. Avaṅgaṃ karontīti akkhī añjantiyo avaṅgadese adhomukhaṃ lekhaṃ karonti. Visesakanti gaṇḍappadese vicitrasaṇṭhānaṃ visesakaṃ karonti. Olokentīti vātapānaṃ vivaritvā vīthiṃ olokenti. Sāloke tiṭṭhantīti dvāraṃ vivaritvā upaḍḍhakāyaṃ dassentiyo tiṭṭhanti. Naccanti naṭasamajjaṃ kārenti. Vesiṃ vuṭṭhāpentīti gaṇikaṃ vuṭṭhāpenti. Pānāgāraṃ ṭhapentīti suraṃ vikkiṇanti. Sūnaṃ ṭhapentīti maṃsaṃ vikkiṇanti. Āpaṇanti nānābhaṇḍānaṃ anekavidhaṃ āpaṇaṃ pasārenti. Dāsaṃ upaṭṭhāpentīti dāsaṃ gahetvā tena attano veyyāvaccaṃ kārenti. Dāsīādīsupi eseva nayo. Haritakapakkikaṃ [Pg.130] pakiṇantīti haritakañceva pakkañca pakiṇanti; pakiṇṇakāpaṇaṃ pasārentīti vuttaṃ hoti.

៤១៧. ការលាបមុខជាដើម មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ បទថា Avaṅgaṃ karonti សេចក្តីថា កាលដែលពួកនាងលាបថ្នាំភ្នែក តែងគូសបន្ទាត់ចុះក្រោមត្រង់កន្ទុយភ្នែក។ បទថា Visesaka សេចក្តីថា ធ្វើនូវគ្រឿងប្រផាត់មុខមានសណ្ឋានប្លែកៗត្រង់ថ្ពាល់។ បទថា Olokenti សេចក្តីថា បើកបង្អួចហើយសម្លឹងមើលទៅផ្លូវថ្នល់។ បទថា Sāloke tiṭṭhanti សេចក្តីថា បើកទ្វារធំហើយឈរបង្ហាញកាយពាក់កណ្តាល។ បទថា Naccanti សេចក្តីថា ញ៉ាំងល្បែងរបាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ បទថា Vesiṃ vuṭṭhāpenti សេចក្តីថា ញ៉ាំងស្រីពេស្យាឲ្យតាំងឡើង។ បទថា Pānāgāraṃ ṭhapenti សេចក្តីថា លក់សុរា។ បទថា Sūnaṃ ṭhapenti សេចក្តីថា លក់សាច់សត្វ។ បទថា Āpaṇa សេចក្តីថា បើកហាងលក់ទំនិញផ្សេងៗជាច្រើនមុខ។ បទថា Dāsaṃ upaṭṭhāpenti សេចក្តីថា ទទួលយកទាសៈហើយប្រើឲ្យធ្វើវេរ្យាវច្ចៈរបស់ខ្លួន។ សូម្បីក្នុងទាសីជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ បទថា Haritakapakkikaṃ pakiṇanti សេចក្តីថា លក់បន្លែស្រស់ផង បន្លែឆ្អិនផង គឺមានន័យថា បើកហាងលក់ទំនិញចម្រុះ។

418. Sabbanīlakādikathā kathitāyeva.

៤១៨. សេចក្តីពន្យល់អំពីសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវសុទ្ធជាដើម ត្រូវបានពោលរួចមកហើយ។

419. Bhikkhunī ce, bhikkhave, kālaṃ karontītiādīsu ayaṃ pāḷimuttakavinicchayo – sace hi pañcasu sahadhammikesu yo koci kālaṃ karonto ‘‘mamaccayena mayhaṃ parikkhāro upajjhāyassa hotu, ācariyassa hotu, saddhivihārikassa hotu, antevāsikassa hotu, mātu hotu, pitu hotu, aññassa vā yassa kassaci hotū’’ti vadati tesaṃ na hoti, saṅghasseva hoti. Na hi pañcannaṃ sahadhammikānaṃ accayadānaṃ ruhati, gihīnaṃ pana ruhati. Bhikkhu hi bhikkhunivihāre kālaṃ karoti, tassa parikkhāro bhikkhūnaṃyeva hoti. Bhikkhunī bhikkhuvihāre kālaṃ karoti, tassā parikkhāro bhikkhunīnaṃyeva hoti.

៤១៩. ក្នុងបណ្តាបាលីជាដើមថា «Bhikkhunī ce, bhikkhave, kālaṃ karontī» នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្រៅបាលី។ ព្រោះថា ក្នុងបណ្តាសហធម្មិកទាំង ៥ រូប កាលបើបុគ្គលណាមួយជិតធ្វើមរណកាល ហើយពោលថា «កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ សូមឲ្យបរិក្ខារបស់ខ្ញុំបានជារបស់ឧបជ្ឈាយ៍ ជារបស់អាចារ្យ ជារបស់សទ្ធិវិហារិក ជារបស់អន្តេវាសិក ជារបស់មាតា ជារបស់បិតា ឬជារបស់បុគ្គលណាមួយផ្សេងទៀត» ដូច្នេះ បរិក្ខារនោះមិនជារបស់ជនទាំងឡាយនោះឡើយ គឺជារបស់សង្ឃតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះថា ការឲ្យដោយការកន្លងទៅរបស់សហធម្មិកទាំង ៥ មិនសម្រេចឡើយ ប៉ុន្តែការឲ្យដោយការកន្លងទៅរបស់គ្រហស្ថ តែងសម្រេច។ ព្រោះថា ភិក្ខុធ្វើកាលកិរិយាក្នុងវិហាររបស់ភិក្ខុនី បរិក្ខាររបស់ភិក្ខុនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។ ភិក្ខុនីធ្វើកាលកិរិយាក្នុងវិហាររបស់ភិក្ខុ បរិក្ខាររបស់ភិក្ខុនីនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុនីទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

420. Purāṇamallīti purāṇe gihikāle mallakassa bhariyā. Purisabyañjananti purisanimittaṃ, chinnaṃ vā hotu acchinnaṃ vā, paṭicchannaṃ vā appaṭicchannaṃ vā. Sace etasmiṃ ṭhāne purisabyañjananti cittaṃ uppādetvā upanijjhāyati, dukkaṭaṃ.

៤២០. ពាក្យថា «Purāṇamallī» សេចក្តីថា ភរិយារបស់អ្នកចំបាប់ក្នុងកាលពីមុនដែលនៅជាគ្រហស្ថ។ ពាក្យថា «Purisabyañjana» សេចក្តីថា និមិត្តរបស់បុរស ទោះបីជាដាច់ក្តី មិនដាច់ក្តី បិទបាំងក្តី មិនបិទបាំងក្តី។ បើភិក្ខុនីធ្វើចិត្តឲ្យកើតឡើងថា «ក្នុងទីនេះមានប្រដាប់ភេទបុរស» ហើយសម្លឹងមើលដោយផ្ចង់ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

421. Attano paribhogatthāya dinnaṃ nāma yaṃ ‘‘tumheyeva paribhuñjathā’’ti vatvā dinnaṃ, taṃ aññassa dadato dukkaṭaṃ. Aggaṃ gahetvā pana dātuṃ vaṭṭati. Sace asappāyaṃ, sabbaṃ apanetuṃ vaṭṭati. Cīvaraṃ ekāhaṃ vā dvīhaṃ vā paribhuñjitvā dātuṃ vaṭṭati. Pattādīsupi eseva nayo.

៤២១. វត្ថុដែលឈ្មោះថា គេប្រគេនដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការប្រើប្រាស់របស់ខ្លួន គឺវត្ថុណាដែលទាយកពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រើប្រាស់ចុះ» ហើយប្រគេន កាលបើភិក្ខុឲ្យវត្ថុនោះដល់បុគ្គលដទៃ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុកាន់យកចំណែកដ៏ប្រសើរហើយឲ្យ ទើបគួរ។ បើវត្ថុនោះមិនសប្បាយ នឹងដកចេញទាំងអស់ក៏គួរ។ បើជាចីវរ ភិក្ខុប្រើប្រាស់អស់មួយថ្ងៃ ឬពីរថ្ងៃហើយ ទើបឲ្យ ទើបគួរ។ សូម្បីក្នុងបាត្រជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

Bhikkhūnaṃ sannidhiṃ bhikkhunīhi paṭiggāhāpetvāti hiyyo paṭiggahetvā ṭhapitamaṃsaṃ ajja aññasmiṃ anupasampanne asati bhikkhūhi paṭiggāhāpetvā bhikkhunīhi paribhuñjitabbaṃ. Bhikkhūhi paṭiggahitañhi bhikkhunīnaṃ appaṭiggahitakaṭṭhāne tiṭṭhati, bhikkhunīnaṃ paṭiggahitampi bhikkhūsu eseva nayo.

ពាក្យថា «Bhikkhūnaṃ sannidhiṃ bhikkhunīhi paṭiggāhāpetvā» សេចក្តីថា សាច់ដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនទុកតាំងពីម្សិលមិញ ក្នុងថ្ងៃនេះ កាលបើមិនមានអនុបសម្បន្នដទៃទេ ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវឲ្យភិក្ខុនីទាំងឡាយទទួលប្រគេនម្តងទៀត ហើយភិក្ខុនីទាំងឡាយទើបឆាន់បាន។ ព្រោះថា ភោជនដែលភិក្ខុទាំងឡាយទទួលប្រគេនហើយ តែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាភោជនដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយមិនទាន់បានទទួលប្រគេនឡើយ។ សូម្បីភោជនដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយទទួលប្រគេនហើយ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយ។

426. Āsanaṃ saṃkasāyantiyo kālaṃ vītināmesunti aññaṃ vuṭṭhāpetvā aññaṃ nisīdāpentiyo bhojanakālaṃ atikkāmesuṃ.

៤២៦. ពាក្យថា «Āsanaṃ saṃkasāyantiyo kālaṃ vītināmesuṃ» សេចក្តីថា ញ៉ាំងភិក្ខុនីដទៃឲ្យក្រោកឡើង ហើយញ៉ាំងភិក្ខុនីដទៃទៀតឲ្យអង្គុយ ធ្វើឲ្យកន្លងវេលាភោជនទៅ។

Aṭṭhannaṃ [Pg.131] bhikkhunīnaṃ yathāvuḍḍhanti ettha sace pure aṭṭhasu nisinnāsu tāsaṃ abbhantarimā aññā āgacchati, sā attano navakaṃ uṭṭhāpetvā nisīdituṃ labhati. Yā pana aṭṭhahipi navakatarā, sā sacepi saṭṭhivassā hoti, āgatapaṭipāṭiyāva nisīdituṃ labhati. Aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabbanti ṭhapetvā bhattaggaṃ aññasmiṃ catupaccayabhājanīyaṭṭhāne ‘‘ahaṃ pubbe āgatā’’ti vuḍḍhaṃ paṭibāhitvā kiñci na gahetabbaṃ; yathāvuḍḍhameva vaṭṭati. Pavāraṇākathā kathitāyeva.

ក្នុងពាក្យថា «Aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ yathāvuḍḍhaṃ» នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ បើកាលពីមុន ភិក្ខុនី ៨ រូប អង្គុយហើយ ភិក្ខុនីដទៃទៀតដែលជាអ្នកមានវស្សាចាស់ជាងក្នុងបណ្តាភិក្ខុនីទាំងនោះ មកដល់ ភិក្ខុនីនោះរមែងបានដើម្បីញ៉ាំងភិក្ខុនីដែលខ្ចីជាងខ្លួនឲ្យក្រោកឡើង ហើយអង្គុយបាន។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនីណាដែលខ្ចីជាងភិក្ខុនីទាំង ៨ រូបនោះទៅទៀត ភិក្ខុនីនោះ ទោះបីជាមានវស្សា ៦០ ក៏ដោយ ក៏រមែងបានអង្គុយតាមលំដាប់ដែលមកដល់ប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យថា «Aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabbaṃ» សេចក្តីថា លើកលែងតែរោងភត្តចេញ ក្នុងទីចែកបច្ច័យ ៤ ផ្សេងទៀត ភិក្ខុនីមិនត្រូវគិតថា «យើងមកមុន» ហើយរារាំងភិក្ខុនីដែលមានវស្សាចាស់ជាង ហើយកាន់យកវត្ថុណាមួយឡើយ ការកាន់យកតាមលំដាប់វស្សាចាស់ខ្ចីប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរ។ ចំណែកឯបវារណាកថា ត្រូវបានពោលរួចហើយ។

429. Itthiyuttantiādīhi sabbayānāni anuññātāni. Pāṭaṅkinti paṭapoṭṭalikaṃ.

៤២៩. ដោយពាក្យជាដើមថា «Itthiyuttaṃ» យានទាំងពួង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតហើយ។ ពាក្យថា «Pāṭaṅki» សេចក្តីថា គ្រែស្នែងដែលធ្វើដោយសំពត់។

430. Dūtena upasampadā dasannaṃ antarāyānaṃ yena kenaci vaṭṭati. Kammavācāpariyosāne sā bhikkhunī bhikkhunupassaye ṭhitā vā hotu nipannā vā jāgarā vā niddaṃ okkantā vā, upasampannāva hoti. Tāvadeva chāyādīni āgatāya dūtabhikkhuniyā ācikkhitabbāni.

៤៣០. ការឧបសម្បទាដោយតំណាង គួរព្រោះតែអន្តរាយណាមួយក្នុងបណ្តាអន្តរាយទាំង ១០។ ក្នុងពេលចប់កម្មវាចា ភិក្ខុនីនោះ ទោះបីជាឈរក្តី ដេកក្តី ភ្ញាក់ក្តី លង់លក់ក្តី នៅក្នុងលំនៅភិក្ខុនី ក៏រមែងជាអ្នកឧបសម្បន្នតែម្តង។ ក្នុងខណៈនោះឯង ភិក្ខុនីជាតំណាងដែលត្រឡប់មកវិញ ត្រូវប្រាប់វាស់ស្រមោលជាដើមដល់ភិក្ខុនីនោះ។

431. Udositoti bhaṇḍasālā. Na sammatīti nappahoti. Upassayanti gharaṃ. Navakammanti saṅghassatthāya bhikkhuniyā navakammampi kātuṃ anujānāmīti attho.

៤៣១. ពាក្យថា «Udosito» សេចក្តីថា រោងដាក់របស់របរ។ ពាក្យថា «Na sammati» សេចក្តីថា មិនគ្រប់គ្រាន់។ ពាក្យថា «Upassaya» សេចក្តីថា ផ្ទះ។ ពាក្យថា «Navakamma» សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុនីធ្វើសូម្បីតែនវកម្មដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សង្ឃ នេះជាអត្ថន័យ។

432. Tassā pabbajitāyāti tassā pabbajitakāle. Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇātīti yāva khādituṃ bhuñjituṃ nahāyituñca maṇḍituñca attano dhammatāya sakkotīti attho.

៤៣២. ពាក្យថា «Tassā pabbajitāya» សេចក្តីថា ក្នុងកាលដែលនាងបួសហើយ។ ឃ្លាថា «Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇāti» សេចក្តីថា ដរាបណាដែលកុមារនោះអាចទំពាស៊ី បរិភោគ ងូតទឹក និងតាក់តែងរាងកាយបានដោយខ្លួនឯង នេះជាអត្ថន័យ។

Ṭhapetvā sāgāranti sahagāraseyyamattaṃ ṭhapetvā. Yathā aññasmiṃ purise; evaṃ dutiyikāya bhikkhuniyā tasmiṃ dārake paṭipajjitabbanti dasseti. Mātā pana nahāpetuṃ pāyetuṃ bhojetuṃ maṇḍetuṃ ure katvā sayituñca labhati.

ពាក្យថា «Ṭhapetvā sāgāraṃ» សេចក្តីថា លើកលែងតែការដេករួមគ្នាក្នុងកុដិតែមួយ។ បង្ហាញថា ភិក្ខុនីជាគម្រប់ពីរត្រូវប្រតិបត្តិចំពោះកុមារនោះ ដូចជាប្រតិបត្តិចំពោះបុរសដទៃដែរ។ ប៉ុន្តែមាតារមែងបានដើម្បីងូតទឹកឲ្យ បំបៅដោះ ឲ្យបរិភោគអាហារ តាក់តែងខ្លួន និងឱបជាប់នឹងទ្រូងដេកបាន។

434. Yadeva sā vibbhantāti yasmā sā vibbhantā attano ruciyā khantiyā odātāni vatthāni nivatthā, tasmāyeva sā abhikkhunī, na sikkhāpaccakkhānenāti dasseti. Sā puna upasampadaṃ na labhati.

៤៣៤. ឃ្លាថា «Yadeva sā vibbhantā» បង្ហាញថា ព្រោះតែនាងសឹកទៅ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់សដោយសេចក្តីពេញចិត្ត និងការគាប់ចិត្តរបស់ខ្លួន ហេតុនោះឯង នាងទើបមិនមែនជាភិក្ខុនី មិនមែនព្រោះតែការលះបង់សិក្ខាឡើយ។ នាងនោះមិនបានឧបសម្បទាម្តងទៀតឡើយ។

Sā [Pg.132] āgatā na upasampādetabbāti na kevalaṃ na upasampādetabbā, pabbajjampi na labhati. Odātāni gahetvā vibbhantā pana pabbajjāmattaṃ labhati.

ពាក្យថា «Sā āgatā na upasampādetabbā» សេចក្តីថា មិនត្រឹមតែមិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែការបួសជាសាមណេរីក៏មិនបានដែរ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនីដែលកាន់យកសំពត់សហើយសឹកទៅ រមែងបានត្រឹមតែការបួសជាសាមណេរីប៉ុណ្ណោះ។

Abhivādanantiādīsu purisā pāde sambāhantā vandanti, kese chindanti, nakhe chindanti, vaṇapaṭikammaṃ karonti, taṃ sabbaṃ kukkuccāyantā na sādiyantīti attho. Tatreke ācariyā ‘‘sace ekato vā ubhato vā avassutā honti sārattā, yathāvatthukameva’’. Eke ācariyā ‘‘natthi ettha āpattī’’ti vadanti. Evaṃ ācariyavādaṃ dassetvā idaṃ odissa anuññātaṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Taṃ pamāṇaṃ. ‘‘Anujānāmi bhikkhave sāditu’’nti hi vacaneneva taṃ kappiyaṃ.

ក្នុងពាក្យជាដើមថា «Abhivādanaṃ» នេះ សេចក្តីថា ពួកបុរសច្រbាច់ជើងហើយថ្វាយបង្គំ កាត់សក់ កាត់ក្រចក ព្យាបាលដំបៅ ភិក្ខុនីទាំងឡាយមានសេចក្តីសង្ស័យហើយមិនត្រេកអរនឹងអំពើទាំងអស់នោះឡើយ។ ក្នុងអំពើនោះ អាចារ្យខ្លះពោលថា «បើមានការសើមជោកតែម្ខាង ឬទាំងសងខាង ហើយត្រេកអរខ្លាំង ត្រូវអាបត្តិតាមវត្ថុនោះឯង»។ អាចារ្យខ្លះទៀតពោលថា «ក្នុងទីនេះមិនមានអាបត្តិឡើយ»។ កាលបង្ហាញអាចារ្យវាទយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយពោលថា «ការណ៍នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចង្អុលបង្ហាញហើយអនុញ្ញាត ទើបគួរ»។ ពាក្យក្នុងអដ្ឋកថានោះជាប្រមាណ។ ព្រោះថា ដោយព្រះតម្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យត្រេកអរបាន» ហេតុនោះ ការណ៍នោះទើបជាវត្ថុគួរ។

435. Pallaṅkena nisīdantīti pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdanti. Aḍḍhapallaṅkanti ekaṃ pādaṃ ābhujitvā katapallaṅkaṃ. Heṭṭhā vivaṭe upari paṭicchanneti ettha sace kūpo khato hoti, upari pana padaramattameva sabbadisāsu paññāyati, evarūpepi vaṭṭati.

៤៣៥. ពាក្យថា «Pallaṅkena nisīdanti» សេចក្តីថា អង្គុយពត់ភ្នែន។ ពាក្យថា «Aḍḍhapallaṅka» សេចក្តីថា ការអង្គុយពត់ភ្នែនពាក់កណ្តាល ដោយបត់ជើងតែម្ខាង។ ក្នុងពាក្យថា «Heṭṭhā vivaṭe upari paṭicchanne» នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ បើគេជីករណ្តៅបង្គន់ហើយ ប៉ុន្តែនៅខាងលើមានត្រឹមតែក្តារបន្ទះមួយសន្លឹក ហើយមើលឃើញគ្រប់ទិសទី សូម្បីក្នុងបង្គន់មានសភាពបែបនេះ ក៏គួរដើម្បីបន្ទោបង់ឧច្ចារៈបាន។

436. Kukkusaṃ mattikanti kuṇḍakañceva mattikañca. Sesamettha uttānamevāti.

៤៣៦. ពាក្យថា «Kukkusaṃ mattikaṃ» សេចក្តីថា កន្ទក់ និងដីស្អិត។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងភិក្ខុនីខន្ធកៈនេះ ងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

Bhikkhunīupasampadānujānanakathā niṭṭhitā.

រឿងអនុញ្ញាតការឧបសម្បទាភិក្ខុនី ចប់ហើយ។

Bhikkhunikkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ការអធិប្បាយភិក្ខុនីខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

11. Pañcasatikakkhandhakaṃ

១១. បញ្ចសតិកខន្ធកៈ

Khuddānukhuddakasikkhāpadakathā

រឿងសិក្ខាបទតូចតាច

441. Pañcasatikakkhandhake [Pg.133] – cattāri pārājikāni ṭhapetvā avasesāni khuddānukhuddakānīti evamādi ekasikkhāpadampi apariccajitvā sabbesaṃ saṅgahetabbabhāvadassanatthaṃ pariyāyena vuttaṃ. Idaṃ vo samaṇānanti idaṃ samaṇānaṃ. Padapūraṇamatte vokāro.

៤៤១. ក្នុងបញ្ចសតិកខន្ធកៈ ពាក្យជាដើមថា «លើកលែងតែបារាជិក ៤ ចេញ សិក្ខាបទដែលនៅសល់ ឈ្មោះថាខុទ្ទានុខុទ្ទកសិក្ខាបទ» ព្រះថេរៈទាំងឡាយពោលដោយបរិយាយ ដើម្បីបង្ហាញថា មិនត្រូវលះបង់សូម្បីតែសិក្ខាបទមួយឡើយ គឺត្រូវសង្គ្រោះទុកទាំងអស់។ ពាក្យថា «Idaṃ vo samaṇānaṃ» សេចក្តីថា នេះសមគួរដល់សមណៈទាំងឡាយ។ អក្សរថា «vo» គ្រាន់តែជាការបំពេញបទប៉ុណ្ណោះ។

443. Idampi te āvuso ānanda dukkaṭanti ‘‘idaṃ tayā duṭṭhu kata’’nti kevalaṃ garahantehi therehi vuttaṃ, na āpattiṃ sandhāya vuttaṃ. Na hi te āpattānāpattiṃ na jānanti. Idāneva cetaṃ anussāvitaṃ – ‘‘saṅgho apaññattaṃ na paññapeti, paññattaṃ na samucchindatī’’ti. Desehi taṃ dukkaṭanti idampi ca ‘‘āma, bhante, duṭṭhu mayā kata’’nti evaṃ paṭijānāhi, taṃ dukkaṭanti idaṃ sandhāya vuttaṃ, na āpattidesanaṃ. Thero pana yasmā asatiyā na pucchi na anādarena, tasmā tattha duṭṭhukatabhāvampi asallakkhento ‘‘nāhaṃ taṃ dukkaṭaṃ passāmī’’ti vatvā theresu gāravaṃ dassento ‘‘apicāyasmantānaṃ sandhāya desemi taṃ dukkaṭa’’nti āha. Yathā tumhe vadatha, tathā paṭijānāmīti vuttaṃ hoti. Eseva nayo avasesesu catūsu ṭhānesu. Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ nidānavaṇṇanāyameva vuttaṃ.

៤៤៣. សូម្បីពាក្យថា «Idampi te āvuso ānanda dukkaṭaṃ» នេះ ព្រះថេរៈទាំងឡាយកាលចង់តិះដៀល គ្រាន់តែពោលថា «អំពើនេះ អ្នកធ្វើមិនល្អឡើយ» ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនពោលសំដៅលើអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះថាមិនមែនព្រះថេរៈទាំងនោះមិនដឹងអាបត្តិ និងមិនមែនអាបត្តិនោះឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងខណៈនោះឯង សង្ឃបានប្រកាសហើយថា «សង្ឃមិនបញ្ញត្តិនូវអ្វីដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្តិ មិនដកហូតនូវអ្វីដែលបានបញ្ញត្តិហើយ»។ សូម្បីពាក្យថា «Desehi taṃ dukkaṭaṃ» នេះទៀតសោត ក៏សំដៅលើការឲ្យទទួលខុសត្រូវថា «ករុណា លោកម្ចាស់ អំពើនេះខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើមិនល្អឡើយ» យ៉ាងនេះ គឺពោលសំដៅលើការទទួលស្គាល់កំហុសឆ្គងនោះ មិនមែនសំដៅលើការសម្តែងអាបត្តិឡើយ។ ចំណែកព្រះអានន្ទត្ថេរ ព្រោះតែលោកភ្លេចស្មារតី ទើបមិនបានទូលសួរ មិនមែនព្រោះតែគ្មានសេចក្តីគោរពឡើយ ហេតុនោះ កាលបើលោកមិនបានកំណត់ដឹងនូវភាពជាអំពើដែលធ្វើមិនល្អក្នុងរឿងនោះ ទើបពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមិនឃើញអំពើនោះថាជាទុក្កដៈឡើយ» ប៉ុន្តែដើម្បីបង្ហាញសេចក្តីគោរពចំពោះព្រះថេរៈទាំងឡាយ ទើបពោលថា «ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាជឿជាក់លើលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ទើបសូមទទួលស្គាល់នូវកំហុសឆ្គងនោះ»។ មានន័យថា «លោកម្ចាស់ទាំងឡាយពោលយ៉ាងណា ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ទទួលស្គាល់យ៉ាងនោះ»។ ក្នុងឋានៈ ៤ ដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ គួរពោលយ៉ាងណា ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងនិទានវណ្ណនានោះឯង។

Khuddānukhuddakasikkhāpadakathā niṭṭhitā.

រឿងសិក្ខាបទតូចតាច ចប់ហើយ។

Pañcasatikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

ការអធិប្បាយបញ្ចសតិកខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

12. Sattasatikakkhandhakaṃ

១២. សត្តសតិកខន្ធកៈ

Dasavatthukathā

រឿងវត្ថុ ១០ ប្រការ

446. Sattasatikakkhandhake [Pg.134] – bhikkhaggenāti bhikkhuaggena, bhikkhū gaṇetvā tattake paṭivīse ṭhapesunti attho. Mahiyāti himapātasamaye himavalāhakā.

៤៤៦. ក្នុងសត្តសតិកខន្ធកៈ ពាក្យថា «Bhikkhaggena» សេចក្តីថា ដោយចំណែកនៃភិក្ខុ មានន័យថា គេរាប់ចំនួនភិក្ខុហើយ ក៏តម្កល់ទុកនូវចំណែកភត្តមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា «Mahiya» សេចក្តីថា ពពកព្រិលក្នុងសម័យដែលព្រិលធ្លាក់។

447. Avijjānivuṭāti avijjāpaṭicchannā. Posāti purisā. Piyarūpaṃ abhinandanti patthentīti piyarūpābhinandino. Aviddasūti avijānantā. Rāgarajehi sarajā. Magasadisāti magā. Saha nettiyāti sanettikā. Vaḍḍhenti kaṭasinti punappunaṃ kaḷevaraṃ nikkhipamānā bhūmiṃ vaḍḍhenti. Evaṃ vaḍḍhentāva ghoraṃ ādiyanti punabbhavaṃ.

៤៤៧. ពាក្យថា «Avijjānivuṭā» សេចក្តីថា ត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំងហើយ។ ពាក្យថា «Posā» សេចក្តីថា ពួកបុរស។ ពួកជនដែលត្រេកអរ និងប្រាថ្នានូវអារម្មណ៍ជាទីស្រឡាញ់ ឈ្មោះថា «Piyarūpābhinandino»។ ពាក្យថា «Aviddasū» សេចក្តីថា ពួកជនដែលមិនដឹង។ ពួកជនដែលមានធូលីគឺរាគៈ ឈ្មោះថា «Sarajā»។ ពួកជនដែលប្រៀបដូចជាសត្វព្រៃ ឈ្មោះថា «Magā»។ ពួកជនដែលប្រព្រឹត្តទៅជាមួយតណ្ហាដែលនាំទៅកាន់ភព ឈ្មោះថា «Sanettikā»។ ពាក្យថា «Vaḍḍhenti kaṭasiṃ» សេចក្តីថា ពួកជនដែលបោះបង់ចោលសរីរៈម្តងហើយម្តងទៀត តែងធ្វើឲ្យព្រៃខ្មោចចម្រើនឡើង។ កាលបើធ្វើឲ្យចម្រើនឡើងយ៉ាងនេះហើយ តែងកាន់យកនូវភពថ្មីដ៏គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់។

454. Pāpakaṃ no āvuso katanti āvuso amhehi pāpakaṃ katanti attho.

៤៥៤. ឃ្លាថា «Pāpakaṃ no āvuso kataṃ» សេចក្តីថា «ម្នាលអាវុសោ អំពើអាក្រក់ត្រូវបានពួកយើងធ្វើហើយចំពោះលោក» នេះជាអត្ថន័យ។

455. Katamena tvaṃ bhūmi vihārenāti ettha bhūmīti piyavacanametaṃ. Piyaṃ vattukāmo kira āyasmā sabbakāmī navake bhikkhū evaṃ āmanteti. Kullakavihārenāti uttānavihārena.

៤៥៥. ក្នុងពាក្យថា «Katamena tvaṃ bhūmi vihārena» នេះ ពាក្យថា «Bhūmi» នេះ ជាពាក្យពោលដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ឮថា ព្រះសព្វកាមីដ៏មានអាយុ កាលចង់ពោលពាក្យគួរឲ្យស្រឡាញ់ ទើបហៅភិក្ខុខ្ចីៗទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។ ពាក្យថា «Kullakavihārena» សេចក្តីថា ដោយការនៅជាសុខដែលរាក់កំភែល។

457. Sāvatthiyā suttavibhaṅgeti kathaṃ suttavibhaṅge paṭikkhittaṃ hoti? Tatra hi ‘‘sannidhi nāma ajja paṭiggahitaṃ aparajjū’’ti vatvā puna ‘‘sannidhikārake asannidhikārakasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā āpatti pācittiyassā’’ti āpattiṃ vadantena paṭikkhittaṃ hoti. Tatreke maññanti ‘‘yo pana bhikkhu sannidhikārakaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā’’ti hi vuttaṃ, idañca loṇaṃ nāma yāvajīvikattā sannidhibhāvaṃ nāpajjati. Yampi aloṇakaṃ āmisaṃ paṭiggahetvā tena saddhiṃ paribhuñjati, taṃ tadahupaṭiggahitameva, tasmā ‘‘‘yāvakālikena, bhikkhave, yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ kāle kappati, vikāle na kappatī’ti vacanato dukkaṭenettha bhavitabba’’nti. Te vattabbā – ‘‘tumhākaṃ matena dukkaṭenapi na bhavitabbaṃ, na hi ettha yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ, yāvakālikameva [Pg.135] tadahupaṭiggahitaṃ, na ca taṃ vikāle paribhuttaṃ. Yadi vā ‘‘vikāle na kappatī’’ti vacanena tumhe dukkaṭaṃ maññetha, yāvajīvikamissaṃ yāvakālikaṃ vikāle bhuñjantassa vikālabhojanapācittiyaṃ na bhaveyya. Tasmā na byañjanamattaṃ gahetabbaṃ, attho upaparikkhitabbo.

៤៥៧. ក្នុងពាក្យថា «Sāvatthiyā suttavibhaṅge» នេះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងសុត្តវិភង្គយ៉ាងដូចម្តេច? ព្រោះថា ក្នុងសុត្តវិភង្គនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «វត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនេះ ហើយទុកដល់ថ្ងៃស្អែក ឈ្មោះថាសន្និធិ» ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងអាបត្តិថា «ភិក្ខុមានសេចក្តីសំគាល់ក្នុងវត្ថុដែលធ្វើសន្និធិថាជាវត្ថុមិនបានធ្វើសន្និធិ ហើយទំពាស៊ី ឬបរិភោគនូវខាទនីយៈ ឬភោជនីយៈ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ» កាលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងអាបត្តិយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាទ្រង់ហាមឃាត់ហើយ។ ក្នុងរឿងនោះ អាចារ្យខ្លះយល់ឃើញថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ភិក្ខុណាមួយ ទំពាស៊ី ឬបរិភោគនូវខាទនីយៈ ឬភោជនីយៈដែលធ្វើសន្និធិ...» ចំណែកឯអំបិលនេះ ព្រោះតែជាយាវជីវកៈ ទើបមិនដល់នូវភាពជាសន្និធិឡើយ។ សូម្បីតែអាមិសៈដែលមិនមានអំបិល ដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនហើយឆាន់ជាមួយអំបិលនោះ ក៏ជាវត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះឯង ហេតុនោះ ព្រោះតែព្រះតម្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យាវជីវកៈដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ ឆាន់ជាមួយយាវកាលិកៈ តែងគួរក្នុងកាល មិនគួរក្នុងវិកាលឡើយ» ក្នុងទីនេះ គួរតែត្រូវអាបត្តិទុក្កដ»។ អាចារ្យទាំងនោះ គួរត្រូវបានពោលតបវិញថា «តាមមតិរបស់លោកទាំងឡាយ សូម្បីតែអាបត្តិទុក្កដក៏មិនគួរមានដែរ ព្រោះថាក្នុងទីនេះ យាវជីវកៈមិនមែនជាវត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះឡើយ មានតែយាវកាលិកៈប៉ុណ្ណោះដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ ហើយយាវកាលិកៈនោះ ក៏ភិក្ខុមិនបានឆាន់ក្នុងវេលាវិកាលដែរ។ បើលោកទាំងឡាយយល់ឃើញថាត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ព្រោះតែព្រះតម្រាស់ថា «មិនគួរក្នុងវិកាល» យ៉ាងនេះ កាលបើភិក្ខុឆាន់យាវកាលិកៈដែលលាយឡំដោយយាវជីវកៈក្នុងវេលាវិកាល អាបត្តិវិកាលភោជនបាចិត្តិយក៏មិនគួរមានឡើយ។ ហេតុនោះ មិនត្រូវកាន់យកត្រឹមតែព្យញ្ជនៈឡើយ គឺត្រូវពិចារណានូវអត្ថន័យផង»។

Ayañhettha attho – yāvakālikena yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yadi sambhinnarasaṃ hoti, yāvakālikagatikameva hoti. Tasmā ‘‘yo pana bhikkhu vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā’’ti iminā sikkhāpadena kāle kappati, vikāle na kappati. Na idha ‘‘na kappatī’’ti vacanamattenettha dukkaṭaṃ hoti. Yatheva yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yāvakālikena sambhinnarasaṃ vikāle na kappati, vikālabhojanapācittiyāvahaṃ hoti. Evaṃ ajja paṭiggahitampi aparajju yāvakālikena sambhinnarasaṃ na kappati, sannidhibhojanapācittiyāvahaṃ hoti. Taṃ ‘‘sannidhikataṃ ida’’nti ajānantopi na muccati. Vuttañhetaṃ – ‘‘sannidhikārake asannidhikārakasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā āpatti pācittiyassā’’ti. Tasmā ‘‘kattha paṭikkhitta’’nti imissā pucchāya ‘‘parisuddhamidaṃ byākaraṇaṃ sāvatthiyā suttavibhaṅge’’ti.

សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងទីនេះមានដូចតទៅ៖ ប្រសិនបើវត្ថុជាយាវជីវីកៈ ដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ មានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ វត្ថុនោះរមែងមានដំណើរដូចជាយាវកាលីកៈប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះហេតុនោះ ដោយសិក្ខាបទថា «yo pana bhikkhu vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā» នេះ វត្ថុនោះរមែងគួរក្នុងកាល មិនគួរក្នុងវិកាលឡើយ។ ក្នុងទីនេះ មិនមែនគ្រាន់តែពាក្យថា «មិនគួរ» ហើយនាំឲ្យត្រូវអាបត្តិទុក្កដនោះឡើយ។ ដូចជាវត្ថុជាយាវជីវីកៈ ដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ កាលបើមានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ រមែងមិនគួរក្នុងវិកាល និងនាំមកនូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះការឆាន់ក្នុងវិកាល យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះដែរ វត្ថុដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនេះ ទោះបីជាក្នុងថ្ងៃស្អែក កាលបើមានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ រមែងមិនគួរ និងនាំមកនូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះការឆាន់វត្ថុដែលធ្វើសន្និធិ (សន្និធិភោជន)។ ភិក្ខុទោះបីមិនដឹងថា «វត្ថុនេះជាសន្និធិ» ក៏មិនរួចចាកអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកហើយថា «ភិក្ខុមានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនមែនជាសន្និធិ ក្នុងវត្ថុដែលជាសន្និធិ ហើយខាំទំពារនូវខាទនីយៈ ឬឆាន់នូវភោជនីយៈ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ»។ ព្រោះហេតុនោះ ចំពោះសំណួរថា «kattha paṭikkhittaṃ» នេះ ការដោះស្រាយថា «parisuddhamidaṃ byākaraṇaṃ sāvatthiyā suttavibhaṅge» (ការដោះស្រាយនេះបរិសុទ្ធល្អហើយ គឺក្នុងសូត្រវិភង្គ នាទីក្រុងសាវត្ថី)។

Rājagahe uposathasaṃyutteti idaṃ ‘‘na bhikkhave ekasmiṃ āvāse dve uposathāgārāni sammannitabbāni; yo sammanneyya, āpatti dukkaṭassā’’ti etaṃ sandhāya vuttaṃ. Vinayātisāre dukkaṭanti ‘‘na bhikkhave ekasmiṃ āvāse dve uposathāgārāni sammannitabbānī’’ti etassa vinayassa atisāre dukkaṭaṃ. Campeyyake vinayavatthusminti idaṃ ‘‘adhammena ce bhikkhave vaggakammaṃ, akammaṃ na ca karaṇīya’’nti evamādiṃ katvā campeyyakkhandhake āgataṃ vinayavatthuṃ sandhāya vuttaṃ.

ពាក្យថា «Rājagahe uposathasaṃyutte» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកព្រះពុទ្ធវចនៈនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសន្មតរោងឧបោសថពីរ ក្នុងអាវាសតែមួយឡើយ ភិក្ខុណាសម្រេចសន្មត ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ»។ ពាក្យថា «Vinayātisāre dukkaṭaṃ» សេចក្តីថា ព្រោះការកន្លងវិន័យនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសន្មតរោងឧបោសថពីរ ក្នុងអាវាសតែមួយឡើយ» រមែងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ពាក្យថា «Campeyyake vinayavatthusmiṃ» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកវិនយវត្ថុដែលមកក្នុងចម្បេយ្យក្ខន្ធកៈ ដោយផ្តើមតាំងពីពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកម្មជាវគ្គដោយមិនជាធម៌ កម្មនោះមិនមែនជាកម្មឡើយ ហើយមិនត្រូវធ្វើឡើយ» ជាដើម។

Ekacco kappatīti idaṃ dhammikaṃ āciṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Chedanake pācittiyanti suttavibhaṅge hi ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti āgataṃ, tasmā dvinnaṃ sugatavidatthīnaṃ upari dasāyeva vidatthimattā labbhati. Dasāya vinā taṃ pamāṇaṃ karontassa idaṃ āgatameva hoti – ‘‘taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiya’’nti. Tasmā ‘‘kiṃ āpajjatī’’ti puṭṭho ‘‘chedanake [Pg.136] pācittiya’’nti āha. Chedanakasikkhāpade vuttapācittiyaṃ āpajjatīti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

ពាក្យថា «Ekacco kappati» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកអាចិណ្ណកប្បៈដែលប្រកបដោយធម៌។ ពាក្យថា «Chedanake pācittiyaṃ» សេចក្តីថា ព្រោះក្នុងសូត្រវិភង្គមានមកថា «ដែលហៅថា និសីទនៈ គឺសំដៅយកសំពត់មានជាយ» ព្រោះហេតុនោះ ហួសពីពីរចំអាមព្រះសុគតទៅ មានតែជាយប៉ុណ្ណោះដែលបានប្រវែងមួយចំអាម។ កាលបើភិក្ខុធ្វើនូវប្រមាណនោះដោយគ្មានជាយ អាបត្តិនេះរមែងមកដល់ពិតប្រាកដ គឺ «ភិក្ខុកាលកន្លងហួសនូវប្រមាណនោះ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយដែលត្រូវកាត់ចេញ»។ ព្រោះហេតុនោះ កាលដែលព្រះថេរៈត្រូវគេសួរថា «kiṃ āpajjati» ទើបឆ្លើយថា «chedanake pācittiyaṃ»។ មានសេចក្តីថា ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងឆេទទនកសិក្ខាបទ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

Dasavatthukathā niṭṭhitā.

រឿងវត្ថុ ១០ យ៉ាង ចប់ហើយ។

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya

ក្នុងសមន្តបាសាទិកា វិនយសំវណ្ណនា

Sattasatikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

សត្តសតិកក្ខន្ធកវណ្ណនា ចប់ហើយ។

Dvivaggasaṅgahā vuttā, dvāvīsatipabhedanā;

Khandhakā sāsane pañcakkhandhadukkhappahāyino.

ពួកខន្ធកៈ ២២ ផ្នែក ដែលសង្គ្រោះដោយវគ្គ ២ ក្នុងព្រះសាសនា ដែលជាគ្រឿងលះបង់នូវទុក្ខក្នុងខន្ធ ៥ ខ្ញុំបានពោលហើយ។

Yā tesaṃ vaṇṇanā esā, antarāyaṃ vinā yathā;

Siddhā sijjhantu kalyāṇā, evaṃ āsāpi pāṇinanti.

ការអធិប្បាយនៃខន្ធកៈទាំងនោះនេះ បានសម្រេចហើយដោយមិនមានអន្តរាយយ៉ាងណា សូមឲ្យសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏ល្អៗ របស់សត្វទាំងឡាយ សម្រេចបានយ៉ាងនោះដែរចុះ។

Cūḷavagga-aṭṭhakathā niṭṭhitā.

អដ្ឋកថាចុល្លវគ្គ ចប់ហើយ។