නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

සූරස්සතීනීති

勇士正念格言

පඨමො භාගො

第一部分

පණාමගාථා

礼敬偈

1.

1.

මුඛම්හා [Pg.1] භගවන්තස්ස,සුගන්ධකමලා සුභා;

සඤ්ජාතං උත්තමං වාණිං,වන්දාමි විත්තමානසා.

从世尊口中，生出最上语，犹如香莲华，清净而善美。我以欢喜心，敬礼此妙语。

2.

2.

සමජ්ඣිට්ඨො රචිස්සාමි,දක්ඛෙන රාජමන්තිනා;

නාමෙන සන්තෙන,නීතිං ලොකහිතාවහං;

සාලඞ්කාරං සොපදෙසං,නාමෙනාහං ස්වරස්සතිං.

我应贤能大臣善多(Santa)之请，将撰写一部利益世间的论典；此论具足文采与教诲，我以辩才天女(Sarasvatī)为名而作。

3.

3.

පෙක්ඛන්ත්විමං නීතිං සන්තා,මඤ්ජූසරුක්ඛසන්නිභං;

නානොපදෙසසංපුණ්ණං,සදත්ථකුසලා සදා.

愿善于真实义的贤者们，恒常审视此论，此论充满种种教诲，犹如曼殊沙(Mañjūsa)树。

සූරස්සතීනීති

辩才天女教诫

1.

1.

කතඤ්ඤුතා [Pg.3] ච සච්චඤ්ච,ලොකසාරා හි තෙ දුවෙ;

ලොකාපි තෙහි තිට්ඨන්ති,රට්ඨං අකංසු ඉස්සරං.

知恩与真实，此二世间要；世间依此立，邦国得自在。

2.

2.

කාකාච [Pg.8] දුජ්ජනා ලොකෙ,මලීභූතාව සබ්බදා;

ඉට්ඨං ගුණං නාසයන්ති,තෙ වෙ ලොකස්ස වෙරිනො.

世间乌鸦与恶人，恒常染污不清净；彼等毁坏悦人德，实为世间之怨敌。

මිගානං [Pg.10] සිඞ්ගාලො අන්තො,පක්ඛීනං පන වායසො.

野兽之中豺为末，鸟类之中鸦亦然。

අකාරණවෙරී [Pg.12] හොන්ති,මච්ඡානං ධීවරා යථා;

ගුණීනං සජ්ජනානඤ්ච,දුජ්ජනා නිච්චවෙරිනො.

犹如渔夫于鱼群，无故而成为仇敌；恶人对于有德之善人，亦如是恒为怨敌。

3.

3.

සිරිං [Pg.14] භොන්තො සුපොසෙථ,සිරි මූලා හි සම්පදා;

සිරිය ඉධ ජොතන්ති,සිරී සා සබ්බසිද්ධිකා.

诸君善护持吉祥，吉祥实为福之根；人依吉祥此世耀，彼吉祥能成万事。

4.

4.

මුසා [Pg.20] තමොකරා ලොකෙ,සච්චං මීදිතිකාරකං;

මුසාතමෙන දුක්ඛන්ති,සච්චාභාය සුඛන්තිවෙ.

世间妄语生黑暗，真实能带来喜悦；因妄语之暗而苦，因真实之光而乐。

සුවිජානං [Pg.23] සිඞ්ගාලානං,සකුණානඤ්ච වස්සිතං;

මනුස්සවස්සිතං රාජ,දුබ්බිජානතරං තතො.

豺狼之嚎，鸟雀之鸣，尚易了知；君王，人之言语，比彼更难辨识。

5.

5.

කප්පග්ගිසදිසා [Pg.25] ඉස්සා,ඣාපෙති සබ්බසම්පදං;

මුදිතා කප්පමෙඝොව,රොපෙති සබ්බසම්පදං.

嫉妒犹如劫末火，焚尽一切之福德；随喜犹如劫末云，长养一切之福德。

6.

6.

යථා [Pg.30] අසන්ථිරා ථම්භා,ථුසරාසිම්හි උස්සිතා;

තථෙව කපිචිත්තානං,කම්මන්තා චඤ්චලඞ්ගතා.

犹如不稳之柱，立于糠堆之上；如是猿心之人，其所作业动摇。

හලිද්දිරාගං [Pg.34] කපිචිත්තං;

පුරිසං රාගවිරාගිනං,එදිසං තාත මාසෙවි;

නිම්මනුස්සම්පි චෙ සියා.

人心如猿猴，其爱如黄染，易染亦易褪。我儿，莫亲近此爱憎无常之人，纵使彼非凡人。

7. [ක]

7. 迦

පුප්ඵචුම්බි [Pg.35] චිත්තපත්තී,සකවණ්ණෙන මජ්ජිතො;

වික්කමී පුප්ඵතො පුප්ඵං,නස්සාගාරං න සඞ්ගමො.

吻花之彩蝶，陶醉己色中；从此花到彼，不毁花房，亦无执着。

[ඛ]

佉

කිප්පිලිකා දුබ්බණ්ණාපි,සමග්ගාච පරක්කමා;

මා හොථ පුප්ඵචුම්බීව,හොථ වො පචිකා යථා.

蚂蚁虽色陋，团结而精进；莫学吻花者，当如彼蚂蚁。

1.

1.

යෙ [Pg.40] මරන්ති කීළන්තා තෙ,ස්වානා අඤ්ඤොඤ්ඤමොදිතා;

දිස්වාන ඡට්ටිතං භත්තං,සීඝවෙරී විහිංසරෙ.

彼等群犬曾嬉戏，彼此欢悦乐融融；一见弃食于道旁，速成仇敌互伤害。

2.

2.

තථෙකෙපි [Pg.41] ජනා දානි,සමග්ගා ඤ්ඤොඤ්ඤමොදිතා;

ධනහෙතු විහිංසන්ති,ධීරත්ථු සීඝවෙරිකා.

如今亦有如是人，聚合之时互欢喜；为财之故相残害，速成怨敌者可鄙！

9.

9.

වසන්තෙ [Pg.45] හෙමන්තෙ ගිම්හෙ;

නෙව තාලා විසෙසිනො;

ථිරචිත්තා ජනා සන්තා;

සුඛදුක්ඛෙසු නිච්චලා.

无论春夏与冬时，多罗树(tāla)皆无别异；贤善之人不动心，于诸苦乐亦如是。

10.

10.

යථා [Pg.50] පවට්ටමානම්හි,සුට්ඨු තිට්ඨති ගෙණ්ඨුකෙ;

අප්පවට්ටෙ භූම්‍යං සෙති,තථෙව ගෙණ්ඨුකො ජනො.

犹如圆环滚动时，昂然挺立不倾倒；一旦静止不动弹，便即偃卧于地上。世间之人亦如是。

11.

11.

අග්ඝාපෙතුං [Pg.55] නසක්කොන්ති,කාලඤ්හි කාලිකා ජනා;

වජිරාදිඤ්ච සක්කොන්ති,තෙන කාලො අනග්ඝිකො.

世人无法为时间估价，然彼等能为金刚等估价，是故时间为无价之宝。

12. [ක]

12. 迦

අසනො [Pg.59] හි දීඝද්ධානො,සාරසාරො සුගන්ධිකො;

නිග්ගන්ධො ත්වෙව නිස්සාරො,දීඝද්ධානොපි සිම්බලී.

阿萨那(Asana)树虽长寿，具坚实心材且芳香；木棉(Simbalī)树虽亦长寿，却无香气无实质。

[ඛ]

佉

තථෙවෙකෙ [Pg.60] ජනා ලොකෙ,දීඝද්ධානා සුසාරකා;

නිස්සාරා කෙචි ඵෙග්ගූව,දීඝද්ධානාපි ගොයථා.

世间之人亦如是，有者长寿具实质；有者空疏如边材，纵然长寿如牛王。

13.

13.

උපකාරො [Pg.64] චාපකාරො,යස්මිං ගච්ඡති නට්ඨතං;

පාසාණහදයස්සස්ස,ජීවතීත්‍යා භිධාමුධා.

于彼恩惠与伤害，皆归于无（不被忆念）；对此石心肠之人，称其“活着”亦枉然。

පසාදො නිප්ඵලො යස්ස,කොපොචාපි නිරත්ථකො;

න තං සඞ්ගන්තු මිච්ඡෙය්‍ය,ථීපුමාව නපුංසකං.

其净信无益，其瞋怒亦徒劳；莫与此人交往，犹如女子与男子皆避阉人。

14.

14.

උපචාරො [Pg.69] හි කාතබ්බො,න යාව සොහදං භවෙ;

උපචාරො සුමිත්තම්හි,මායා ච හොති කොටිලං.

应保持礼节，友谊未深之时切莫逾越；对善友之礼节，若变为虚伪与狡诈，则成欺骗。

15.

15.

කමෙන [Pg.75] අග්ගතො උච්ඡු,රසො සාදුතරො යථා;

තථෙව සුමිත්තො ලොකෙ,දුම්මිත්තො පන නෙදිසො.

犹如甘蔗从梢至根，其味愈增甜美；世间善友亦复如是，恶友则非如此。

16.

16.

සොකාරාති [Pg.80] පරිත්තාණං,විස්සාසපීතිභාජනං;

රතනාභිරතනං ඉච්ඡෙ,සුමිත්තං අක්ඛරත්තයං.

忧苦中作救护，信赖喜悦之器；我求此胜宝，善友此二字。

17.

17.

දම්පතීනං [Pg.85] සුමිත්තානං,මුඛං අඤ්ඤොඤ්ඤදප්පණං,සුඛෙ සුඛං දුක්ඛෙ දුක්ඛං,පටිච්ඡායෙව දප්පණෙ.

夫妻与善友，彼此面容如明镜；乐时同乐，苦时同苦，犹如镜中之影。

කථං [Pg.88] නු තාසං හදයං,සුඛරාවත ඉත්ථියො;

යාසාමිකෙ දුක්ඛිතම්හි,සුඛමිච්ඡන්ති අත්තනො.

彼等妇人之心何其坚硬，夫君受苦之时，犹自寻求己乐。

18.

18.

නිවාතඤ්ච [Pg.90] පුරෙ කත්වා,මානං කත්වාන පච්ඡතො;

සකත්ථං ධාරයෙ ධීරො,අත්ථභඤ්ජො හි මුළ්හතා.

先置谦下，后置我慢；智者护持自利，毁利实为愚痴。

19.

19.

පුරෙචාරං [Pg.94] සතිං කත්වා,සද්ධං කරෙය්‍ය පච්ඡතො;

තුරං න සද්දහෙ ධීරො,සීඝසද්ධො හි මන්දකො.

先立正念，后生净信；智者不轻信，速信者实愚。

20.

20.

වනෙ 0.0099 බහූනි කට්ඨානි;

දුල්ලභං රත්තචන්දනං;

තථා ජනා බහූ ලොකෙ;

පුමා ජඤ්ඤො සුදුල්ලභො.

林中树木虽多，赤旃檀木难得；世间众人虽多，贤善之人亦稀有。

21.

21.

තිණකට්ඨපලාසෙහි[Pg.103];

සුක්ඛෙහි දය්හතෙ වනං;

එතාදීහි අසාරෙහි;

ලොකො ජනෙහි දය්හතෙ.

森林因干枯之草木枝叶而焚烧；世间亦因无实义之人而焚毁。

22.

22.

අන්තොවස්සෙ [Pg.107] තිමාසම්හි,පුඤ්ඤකම්මෙන මොදිතා;

සුඛං වසිංසු පොරාණා,බුද්ධසාසනමාමකා.

于三月雨安居中，因福业而欢喜；古时佛陀教法之爱护者，皆安乐而住。

23.

23.

මිගමදෙන [Pg.111] එකෙන,තං වනං සුරභිගන්ධිකං;

තථා ජනෙන තං රට්ඨං,ගුණිනා හි සිරීමතා.

犹如一份麝香，能令彼林芬芳；同样，一位具德且有福之人，能令彼国繁荣。

සරීරං [Pg.115] ඛණවිද්ධංසී,කප්පන්තට්ඨායිනො ගුණා.

身体刹那即坏，功德住立至劫末。

24.

24.

ඛරානං [Pg.116] සීහබ්‍යග්ඝානං,සඞ්ගමො නො හිසබ්බදා;

තථෙව බ්‍යග්ඝචිත්තානං,සජාතිකා ඛයොනතා.

凶猛之狮虎，其会合非恒常；同样，心如猛虎者，于同类中亦自相残害。

25.

25.

සක [Pg.121] සාධුපි නො සාධූ,යො චෙඤ්ඤ දුට්ඨකාරකො;

බහූනං සාධූ පායෙන,ස වෙ සාධූති වුච්චතෙ.

于己为善，若于他人为恶，则非真善。通常于众人为善者，彼实可称为善。

26.

26.

බහූදකෙ [Pg.126] සමුද්දෙපි,ජලං නත්ථෙව පාතවෙ;

ඛුද්දකෙ ඛතකූපම්හි,සාදුං අත්ථි බහුං දකං.

即使在水量众多之海洋，亦无水可饮；而在小小挖掘之井中，却有众多甘甜之水。

27.

27.

මා [Pg.130] සීඝං විවරෙය්‍යාථ,නින්දිතුඤ්ච පසංසිතුං;

මුඛඤ්හි වො කථාද්වාරං,නිරුන්ධෙය්‍යාථ සබ්බදා.

莫急于开口，或毁或赞；汝口实为言语之门，应恒常关闭。

28.

28.

මා [Pg.134] සීඝං විවරෙය්‍යාථ,චක්ඛුං වො දස්සිතුං පියං;

සණිකඤ්හි පියලාභං,ධනලාභං තුරං කරෙ.

莫急于睁眼，以见可爱之物；可爱之物的获得应缓慢，财富的获得则应迅速。

29.

29.

අනාරම්භො [Pg.138] හි කම්මානං,පඨමං බුද්ධිලක්ඛණං;

නිට්ඨඞ්ගතං ආරද්ධස්ස,දුතියං බුද්ධිලක්ඛණං.

不轻易开始作业，是智慧的第一特征；已开始的作业能达至圆满，是智慧的第二特征。

අසමෙක්ඛිතකම්මන්තං[Pg.140],තුරිතාභිනිපාතිනං;

සානි කම්මානි තප්පෙන්ති,උණ්හං වජ්ඣොහටං මුඛෙ.

行事不经审察，急于投入之人，其所作业将折磨他，如热物置于口中。

30.

30.

අඵලානි [Pg.143] දුරන්තානි,ජනතා නින්දිතානි ච;

අසක්‍යානි ච කම්මානි,නාරභෙථ විචක්ඛණො.

无果、结局不善、受众人谴责、以及力所不及之作业，智者不应开始。

31.

31.

අතිවිරොධභීතානං[Pg.147],සඞ්කිතානං පදෙ පදෙ;

පරප්පවාදතාසානං,දූරතො යන්ති සම්පදා.

于极度畏惧对立、步步生疑、及害怕他人言论者，成就将远离他们。

සද්දමත්තං [Pg.150] න භෙතබ්බං,ලොකො සද්දස්ස ගොචරො;

යො ච සද්දපරිත්තාසො,වනෙ භන්තමිගො හි සො.

不应仅因声音而恐惧，世间本是声音的范围；若有人因声音而惊恐，他实如林中迷途之鹿。

32.

32.

ද්වින්නං [Pg.151] තණ්ඩුලථූසානං,විසෙසො සුට්ඨු ඛායති;

රන්ධිතොපි සිනිද්ධො නො,ථුසො විරසඵාරුසො;

තණ්ඩුලං සිනිද්ධං රසං,එවං ලොකෙපි ඤායතෙ.

米粒与谷壳二者，其差异甚为明显；谷壳虽经烹煮，仍不润滑，且无味粗糙；米粒则润滑味美。世间之事亦可由此了知。

33.

33.

එරණ්ඩං [Pg.155] නිස්සිතා වල්ලි,රුහතෙ කිං යථාබලං;

මහාසාලං සුනිස්සාය,රුහතෙ බ්‍රහතං ගතා.

依附蓖麻之藤蔓，能依其力生长几何？若善依附于娑罗大树，则能长至高大。

34.

34.

මෙත්තා [Pg.160] හි සීමසම්භෙදා,පක්ඛපාත විඝාතිකා;

පක්ඛපාතෙන දුක්ඛන්ති,නිප්පක්ඛො වසතෙ සුඛං.

慈心能破除界限，能摧毁偏袒。因偏袒而受苦，无偏袒者则安乐而住。

35.

35.

නරා [Pg.164] පඤ්ඤා ච ලඞ්කාරා,යථාඨානෙ නියුජ්ජරෙ;

නො හි චූළාමණි පාදෙ,පාදුකා ච සිරොපරි.

智者与饰物，皆应置于适当之处；顶髻宝珠实不应置于足上，鞋履亦不应置于头顶。

උක්කුට්ඨෙ [Pg.167] සූර මිච්ඡන්ති;

මන්තීසු අකුතූහලං;

වියඤ්ච අන්නපානම්හි;

අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිතං.

于喧闹中需要勇者；于谋议中需要不躁动者；于饮食中需要亲爱者；于事务生起时需要智者。

36.

36.

පමාදො [Pg.169] හි තමො ලොකෙ,කාලො චොරො භයානකො;

කායගෙහං බහුඡිද්දං,කාලචොරස්ස චොරිතං.

放逸实为世间之黑暗，时间是可怕的盗贼；身宅多有孔隙，被时间之贼所盗。

37.

37.

චඤ්චලො [Pg.173] කාලදාසො හි,ධීතිමා කාලඉස්සරො;

කාලිස්සරො රට්ඨිස්සරං,අතිවත්තති සබ්බසො.

轻浮者实为时间之奴隶，坚毅者乃为时间之主宰；时间之主宰，能完全超越国土之主宰。

38.

38.

විලුප්පන්ති [Pg.17]8 ධනං එකෙ,කාලමෙකෙ අනෙක්ඛකා;

තෙසු කාලවිලොපාව,භයානකා තිකක්ඛළා.

有些人掠夺财富，有些人虚度光阴；于此二者中，虚度光阴者，实为可怖且极残酷。

39.

39.

රඤ්ඤා [Pg.182] රට්ඨහිතං කත්තා,රඤ්ඤො හිතං ජනෙහි වෙ;

දෙස්සො අත්තහිතං දස්සී,ගාරය්හො කින්නු කාරකො.

国王为国谋利，人民为王谋利；然只见己利者，实为可憎，其所行何事不应受谴责？

අත්තදත්ථං [Pg.189] පරත්ථෙන;

බහුනාපි න හාපයෙ.

为他人之大利益，亦不应舍弃自身之义利。

40.

40.

යස්ස උපකාරො දින්නො,උපකාරං දදෙ පුන;

තතො පකාරං නිච්ඡෙය්‍ය,කතඤ්ඤූ දුල්ලභො ඉධ.

受人恩惠者，应回报以恩惠。由此可辨其品行。世间知恩者，甚为稀有。

සච්චං [Pg.190] කිරෙව මාහංසු,නරා එකච්චියා ඉධ;

කට්ඨං නිප්ලවිතං සෙය්‍යො,නත්වෙවෙ කච්චියො නරො.

诚然，此世间有些人说：漂浮之木，亦胜于某些人。

41.

41.

කාරුකො [Pg.191] සකපඤ්ඤාය,මහග්ඝං දාරුකං කරෙ;

තථා ජනොපි අත්තානං,මහග්ඝො ලොකමානිතො.

工匠以其智慧，能令木材价值昂贵；人亦如是，能令自身尊贵而为世所敬。

42.

42.

අප්පග්ඝො [Pg.196] හි අයො හෙමං,මහග්ඝං ඡින්දතෙ යථා;

නිග්ගුණො සගුණං ලොකෙ,අලක්ඛීච සිරිං තථා.

犹如价廉之铁，能斩断昂贵之金；世间无德者害有德者，无福者害有福者，亦复如是。

සූරස්සතීනීති

妙音天女箴言

දුතියො භාගො

第二部分

1.

1.

ධනස්ස [Pg.1] දුබ්බිධං කිච්චං,පාපෙති උණ්ණතං ධනිං;

අධනිං ඔණතං ලොකෙ,සඤ්චිනෙ තෙන තං ධනං.

财富有两种作用：能令富者高举，能令贫者卑下。是故，人当积聚财富。

2.

2.

වට්ටතෙ [Pg.6] සතතං සීඝං,කාලචක්කං අවාරිතං;

තෙන ඝටී දිනං මාසො,වස්සො භවත්‍ය චීරතො.

时间之轮，无有障碍，恒常飞速转动；是故，时、日、月、年，皆迅速而成。

3.

3.

සත්තුනා [Pg.11] න හි සන්ධෙය්‍ය,එකදා සො භයං කරො;

සුතත්තමපි පානීයං,සමයතෙ නු පාවකං.

不应与敌和解，彼终有一日会带来怖畏；犹如沸腾之水，岂能熄灭火焰？

4.

4.

විජහං [Pg.16] පකතිං යො හි,විකතිං පුන ගච්ඡති;

සභාවෙන ආකාරෙන,විප්පල්ලාසං ස ගච්ඡති;

සංසුමාර ගතා ගොධා,යථා ථී පුමවෙසිකා.

若有人舍弃本性，复归于变异，彼于自性与外相，皆陷于颠倒；犹如鳄鱼变为蜥蜴，又如女人穿上男装。

5.

5.

පක්ඛං [Pg.20] ලද්ධාන උඩ්ඩෙන්ති,උපචිකා හි වම්මිකා;

නික්ඛන්තා මරණං යන්ති,උප්පතා නිප්පතං ගතා.

白蚁生翅则飞离蚁穴，出穴则趋向死亡，高飞之后复又坠落。

6.

6.

සබ්බංපියස්ස [Pg.23] දජ්ජෙය්‍ය,නිස්සෙසං පියමානසං;

සද්ධාචිත්තං තු නො විඤ්ඤූ,සද්ධායිකො පක්ඛලිතො.

人或以爱心，将一切尽施于所爱；然智者不许此轻信之心，因轻信者易于失足。

7.

7.

සක්කොති [Pg.27] ලඞ්ඝිතුං බ්‍යාමං,මහුස්සාහෙන යො හි සො;

තදඩ්ඪං අනුස්සාහෙන,නොස්සාහො තෙසු ථොමිතො;

මහුස්සාහො දුක්ඛො ලොකෙ,අනුස්සාහො සදා සුඛො.

若有人以大精进，能跨越一寻；若无精进，则能跨越半寻。于彼等中，无精进者反受赞叹。世间大精进是苦，无精进常是乐。

8.

8.

දුක්ඛමං [Pg.32] අක්ඛමන්තො යො,පිට්ඨිකාරීච දුක්කරං,කදා ලභෙය්‍ය සො ලොකෙ,සුඛමං සුකරං මුධා;

පච්චක්ඛඤ්හි සො කරෙය්‍ය,දුක්ඛමඤ්චාපි දුක්කරං.

若人不能忍受痛苦，且逃避困难之事，他于世间，何时能徒获安乐与轻易？他实则亲身招致痛苦与困难。

9.

9.

අනග්ඝො [Pg.36] මනුස්සො ලොකෙ,තොසනාපොසනාදිනා;

තෙන සො මහග්ඝං කම්මං,කරෙ ලොකහිතායුතං.

世间之人身价无量。是故，彼人应以喜足、滋养等方式，为世间利益行有价值之业。

10.

10.

වාතෙන [Pg.41] නප්පභිජ්ජන්ති,නින්නා වෙළූ කසා නළා;

යථාවාතං නගච්ඡන්ති,තථා චරෙ ජනෙ කදා.

低矮的竹、草与芦苇，不为风所折断；彼等随风摇曳而不去。人于何时能如是行？

11.

11.

පුරතො [Pg.44] ච පච්ඡතො චෙ,නිස්සයො නත්ථි පස්සතො;

අධිකං වීරියං හොති,අත්තනාථො තදා භවෙ.

若观前后皆无依靠，尔时精进则会增长，便能成为自身之依怙。

12.

12.

ඛණං [Pg.48] ආඛුබිලං සීහො,පාසාණසකලාකුලං;

පප්පොති නඛභඞ්ගංවා,ඵලංවා මූසිකො භවෙ.

雄狮挖掘鼠穴，然穴中碎石遍布；其结果或为爪折，或仅得一鼠而已。

13.

13.

මග්ගමුළ්හා [Pg.52] ජනා අන්ධා,අමග්ගා මග්ගසඤ්ඤිනො;

තථෙව දුප්පඤ්ඤා මුළ්හා,තථත්ථං නාව බුජ්ඣරෙ.

盲目之人迷失于道，于非道上起道想；劣慧愚痴者亦复如是，不能觉了真实义。

14.

14.

පියරූපං [Pg.56] වීරරූපං,දුවිධා රූපසම්පදා,නාරිං ඉච්ඡෙ පියරූපිං,පුරිසං වීරරූපකං.

可爱之形与英武之形，此乃两种形相圆满。人愿女子具可爱之形，男子具英武之形。

15.

15.

පජ්ජලන්ති [Pg.60] හි ඛජ්ජොතා,පක්ඛචාලනකම්මුනා;

කුසිතා සුපිතා නෙතෙ,තථා ජනාපි කම්මිකා.

萤火虫因振翅之业而发光，彼等既非懈怠亦非沉睡。人亦应如是勤于作业。

16.

16.

කුම්මසඞ්කොචමොපම්‍ය[Pg.65],නිග්ගහමපි සංඛමෙ;

පත්තකාලෙ තු නීතිඤ්ඤො,කණ්හසප්පොව උට්ඨහෙ.

犹如龟之敛藏，亦当忍受压制；然时机成熟时，知策者当如黑蛇般崛起。

17.

17.

භක්ඛසෙසං [Pg.69] නඛාදන්ති,සීහා උන්නතචෙතසා;

පරංපි නපණාමෙන්ති,වුද්ධිකාමා තථා චරෙ.

雄狮心意高洁，不食残余；亦不轻慢他者。欲求增长者，当如是行。

18.

18.

න [Pg.72]ව වස්සො සමුප්පන්නො,ඛීණො පුරාණහායනො;

නවවස්සෙ නවා මෙත්තා,භාවිතබ්බා හිතෙසිනා.

新年已至，旧年已尽；在新的一年里，求福者当培育新的慈心。

19.

19.

සන්තාපයන්ති [Pg.76] කමයාප්‍යභුජං න රොගා,දුම්මන්තිනං කමුපයන්ති න නීතිදොසා;

කං ස්‍රී න මානයති කං න ච හන්ති මච්චු,කං ථීකතා න විසයා පරිපීළයන්ති.

何种疾病不折磨受用不当者？何种策略之过不降临于恶谋者？财富不轻慢于谁？死亡不杀害于谁？女色等欲境不逼恼于谁？

(වසන්තතිලකාගාථා.)

（春华饰偈）

20.

20.

(ක) බ්‍යාමමත්තෙන [Pg.81] දණ්ඩෙන,යොලුම්බ්‍ය උදකං මිනෙ;

අගම්භීරං ගම්භීරංවා,අගාධෙ මඤ්ඤි ගම්භීරං.

（甲）以一寻之杖，悬测水深。于水浅处，彼反认为深。

(ඛ)

(乙)

තථා මන්දො සඤ්ඤාණෙන,අගාධෙ මඤ්ඤි පණ්ඩිතං;

සමාසමං න ජානාති,බහ්වප්පං තික්ඛමන්දතං.

同样地，愚者以其识，于浅薄处妄认深广；不知平等与不平等，亦不知多寡、锐利与迟钝。

21.

21.

දුට්ඨකම්මෙ [Pg.86] සඞ්ගමන්ති,ඡෙකකම්මෙ ච නො ඉධ;

මච්චුං වහන්ති සීසෙන,තෙ මුළ්හා මුළ්හසඞ්ගමා.

于此，彼等与恶行相交，不与善行相交；头顶死亡而行，彼等愚者与愚者为伍。

22.

22.

දුවිධො [Pg.91] සඞ්ගමො ලොකෙ,උජුකො කුටිලො භවෙ;

උජුකොව පසංසෙය්‍යො,නොහ්‍යඤ්ඤො සාජසඞ්ගමො.

世间有两种交往：正直与弯曲。唯有正直者值得称赞，而非虚伪的交往。

තෙ [Pg.93] ඉමිනා උපායෙන සමග්ගා සම්මොදමානා මහා භිත්තිපිට්ඨිකාය වසන්ති. (මහොසධජාතක අට්ඨකථා)

彼等以此方法，和合欢喜，住于大墙之后。（《大善慧本生经义注》）

23.

23.

යූථිකා [Pg.95] පුප්ඵතෙ නොහි,සිඤ්චිතාපි පුනප්පුනං;

පුප්ඵතෙ සම්පත්තෙ කාලෙ,එවං ධාරෙථ වීරියං.

茉莉花即使反复浇灌，也不会开花；它只在时机成熟时才开花。同样地，应保持精进。

24.

24.

ධනුච්චයො [Pg.101] ධනක්ඛෙපො,දුවිධා හි ධනාකති;

ධනුච්චයෙ නයො අත්ථි,ධනක්ඛෙපම්හි නො ඉධ.

财富有积聚与散失，此诚为财富之二种形态；积聚财富有其法则，于此散失则不然。

25.

25.

අමාතා [Pg.105] පිතරසං වඩ්ඪං,ජූතකාරඤ්ච චඤ්චලං;

නාලපෙය්‍ය විසෙසඤ්ඤූ,යදිච්ඡෙ සිද්ධි මත්තනො.

不受父母教养者，以及轻浮的赌徒；若欲自身成就，智者不应与他们交谈。

හලිද්දිරාගං [Pg.109] කපිචිත්තං,පුරිසං රාගවිරාගිනං;

එදිසං තාත මාසෙවි,නිම්මනුස්සංපි චෙ සියා.

心如姜黄易染，意如猿猴不定，爱欲无常之人；孩子啊，切莫与之为伍，纵然彼非人类。

26.

26.

ගුණා ගුණඤ්ඤූසු ගුණා භවන්ති,තෙ නිග්ගුණං පත්වා භවන්ති දොසා;

ආසාද්‍යතොයා පභවන්ති නජ්ජො,සමුද්‍රමාසජ්ජ භවන්ත්‍යපෙය්‍යා.

德行在识德者处方显为德，若遇无德者则变为过失；江河发源时水味甘美，入海后则变得不可饮用。

(උපජාතිගාථා)

（优波阇提偈）

27.

27.

සිලාරූපං [Pg.113] නිම්මිනන්ති,කොට්ටෙත්වාන පුනප්පුනං;

කොට්ටකොව තථා බාලා,සාධුං ඔවජ්ජ නිම්මිතා.

他们反复敲打以塑造石像；同样地，愚者亦如顽石，通过善言劝诫方能被塑造。

චාණක්‍යනීතිලා ගාථා

查那迦教诫偈

ලාලනෙ [Pg.116] බහවො දොසා,තාළනෙ බහවො ගුණා;

තස්මා පුත්තඤ්ච සිස්සඤ්ච,තාළයෙ න ච ලාලයෙ.

娇惯多过失，鞭策多功德；因此，对儿子和弟子，应鞭策而非娇惯。

28.

28.

අතීතස්ස [Pg.117] හි මිත්තස්ස,යො චෙ දොසං පකාසයෙ;

සො හවෙ පච්චුප්පන්නස්ස,දොසං භාසෙති ඤායති.

若人揭露旧友之过失，则可知他亦会宣说现友之过失。

29.

29.

ලතාවිය [Pg.121] සෙවකා තෙ,යෙ නිස්සයං පලම්බරෙ;

නිස්සයස්ස විනාසෙන,භූම්‍යං සෙන්ති අනාථකා.

那些仆人犹如藤蔓，依附于支撑物；一旦支撑物毁坏，他们便无依无靠地倒卧于地。

30.

30.

දොසසිඞ්ගෙහි [Pg.125] විජ්ඣන්තො,මානඛූරෙහි අක්කමං;

භයං කරොති ලොකම්හි,ගොව බාලො විහිංසකො.

愚痴暴恶者，以瞋恚为角而刺，以我慢为蹄而踏，于世间制造恐惧，犹如恶牛。

31.

31.

ආදො [Pg.128] උපරි ලොකොයං,උජුලෙඛාය තිට්ඨති;

මුසාවාතෙහි තංලොකං,නිපාතෙසි අනජ්ජවං.

此世间最初正直而立；虚妄之风使其倾颓，变得不正。

32.

32.

සුඝටං [Pg.132] කුම්භකාරෙන,නාරහො පරිභුඤ්ජිතුං;

තථූපමාය වෙක්ඛෙය්‍ය,සකම්මපරකම්මනි.

陶师善制之器，不宜于自用；当以此为譬喻，省察自他之业。

33.

33.

අනන්තරංසී [Pg.136] සූරොපි,නසක්කොති ඝනං තමං;

විජ්ඣිතුං රංසියා ලොකෙ,තථා මදනමොහිතා;

නසක්කොන්ති මදං භෙත්වා,පඤ්ඤාභාය පභාසිතුං.

即使是拥有无尽光芒的太阳，也无法以其光芒穿透世间的浓厚黑暗；同样地，被迷醉所迷惑者，无法破除迷醉，以智慧之光照耀。

34.

34.

ඛෙදවෙරං [Pg.139] දලිද්දම්හි,භොගිම්හි රොගුපද්දවං;

දෙස්සවෙරඤ්ච ආණිම්හි,පස්සෙ ලොකස්ස වෙරිතං.

贫穷中有疲惫与怨恨，富裕中有疾病与灾祸；权力中有憎恶与怨恨。当见世间的敌意。

35.

35.

සංලද්ධෙන [Pg.144] සුභොගෙන,ජීවං සුද්ධං කරෙ නිජං;

සෙට්ඨො සො තෙන ජීවෙන,ජෙගුච්ඡො මලජීවිකො.

以善得之财富，应使自身生命清净；以此生命，他最为殊胜。而以不净方式谋生者，则令人厌恶。

36.

36.

වජිර [Pg.148] පුප්ඵරාගානං,විසෙසං යො නබුජ්ඣති;

කථඤ්හි සො වික්කීණෙය්‍ය,කීණෙය්‍ය වා යථාතථං.

若人不知金刚石与黄玉之别，彼如何能如实地买或卖呢？

37.

37.

කිප්පීලි [Pg.152] කොපි චින්තෙත්වා,පබ්බතං භෙත්තු මුස්සහං;

අබලා තනුමජ්ඣත්තා,චින්තා හස්‍යාව සා මුධා.

即使是蚂蚁，若想“我将劈开山”，其身弱小，此念头实属可笑且徒劳。

38.

38.

ජාතමත්තං [Pg.155] න යො සත්තුං,රොගඤ්චූපසමං නයෙ;

මහාබලොපි තෙනෙව,වුද්ධිංපත්වා ස හඤ්ඤතෙ.

若人不对初生之敌与疾病加以平息，即使他力量强大，也会因此在它们增长后被摧毁。

39.

39.

සජීවමංසභක්ඛෙහි[Pg.159],සදාඨීහි මුඛෙහි භො;

බිළාරබ්‍යග්ඝසීහානං[Pg.160],නිහීනානි අනෙකධා;

තික්ඛානි ඛරවාදානි,මනුස්සානං මුඛානි වෙ.

诸君！猫、虎、狮之口，有利牙，食活肉；然人之口舌，言语尖酸刻薄，于诸多方面，实更为低劣。

40.

40.

විලුප්පන්තා [Pg.163] විධාවන්ති,සජීවවුත්තිකම්මුනා;

ජනා තෙන විහඤ්ඤන්ති,චරන්ති ධම්මවෙමුඛා.

众人为谋生计而掠夺奔波，因此而受苦恼；彼等背离正法而行。

41.

41.

සුලභං [Pg.167] ලොකියං ලොකෙ,සාසනීයංව දුල්ලභං;

දුල්ලභං තං වමඤ්ඤන්තො,එසො බාලතමො භවෙ.

世间之物易得，而教法难得；轻蔑那难得之教法者，此人实为最愚痴。

42.

42.

යො [Pg.172] පතිත්ථ අග්‍යාවාටං,මොහා තං උපකාරිතුං;

අඤ්ඤොරොහි තදා වාටං,දුතීයො මුළ්හමුළ්හකො.

若有人堕入火坑，另一人出于愚痴，欲帮助他而亦下至坑中；此第二人，实为愚中之愚。

43.

43.

බ්‍යග්ඝො [Pg.176] ආවුධවිද්ධො හි,අකා දුට්ඨානි නින්නදං;

තථෙව සාධුසත්ථෙන,විද්ධො බාලො පකුප්පිතො.

猛虎被武器所伤，发出恶吼；同样地，愚者被善言所刺，便会大怒。

44.

44.

පිවන්ති [Pg.180] ලොහිතං ඩංසා,අන්තො තුණ්ඩෙන මක්ඛිකා;

බහිද්ධා පරිවාරෙන්ති,ජනො තෙන ඩංසායයෙ.

蚊虻饮血，苍蝇于内用喙；于外而围绕，人们因此被叮咬。

45.

45.

අධනස්ස [Pg.184] ඛණො අප්පො,සද්ධම්මො අප්පකාලිනො;

අප්පකො තෙන යුඤ්ජෙය්‍යුං,ඛණං බහුං ලභෙතවෙ.

无财者时机稀少，正法亦是短暂。是故应点滴行持，以获得广大时机。