1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
Jinālaṅkāra
《胜者庄严》
Paṇāmadīpanīgāthā
礼敬明灯偈
1.
1.
Yo lokatthāya buddho dhanasutabhariyāaṅgajīve cajitvā pūretvā āramiyo tidasamanupame bodhipakkhīyadhamme,Patvā bodhiṃ visuddhaṃ sakalaguṇadadaṃ seṭṭhabhūto tiloke,Katvā dukkhassa antaṃ katasubhajanataṃ dukkhato mocayittha.
为世间利益故,佛陀舍弃财物、子女、妻子、肢体与生命,圆满了诸波罗蜜与无与伦比的菩提分法,证得清净、具足一切功德的菩提,成为三界最胜者,终结了苦,并使行善之人从苦中解脱。
2.
2.
Natvānāhaṃ jinantaṃ samupacitasubhaṃ sabbalokekabandhuṃ,Nāhu yenapi tulyo kusalamahimato uttamo bhūtaloke tassevāyaṃ uvimhaṃ suvipulamamalaṃ bodhisambhārabhūtaṃ,Hetuṃ hetvānurūpaṃ sugatagataphalaṃ bhāsato me suṇātha.
我今稽首胜者,彼善业圆成,为一切世间之唯一亲友。以其善德之伟力,于此世间无有能及之最上者。请谛听我宣说其广大无垢的菩提资粮,以及因、随顺于因与善逝所证之果。
Yogāvacarasampattidīpanīgāthā
瑜伽行者成就明灯偈
3.
3.
Jāto yo navame khaṇe sutadharo sīlena suddhindriyo saṃsāraṃ ayato bhavakkayakaraṃ disvā sivaṃ khemato,Taṃ sampāpakamaggadesakamuniṃ sampūjayanto tato uddhānussatibhāvanādikamato sampādaye taṃ sivaṃ.
生于第九刹那者,多闻持戒,诸根清净,见轮回无依,见有之灭尽为吉祥安稳。当礼敬彼指示成就之道的牟尼,而后通过忆念、修习等,成就彼吉祥。
Vatthuvisodhanīgāthā
事清净偈
4.
4.
Buddhoti ko buddhaguṇo ti ko so,Acintayādittamupāgato yo;
Anaññasādhāraṇabhūtamatthaṃ,Akāsi kiṃ so kimavoca buddho.
何谓佛陀?何谓佛德?彼乃证得不可思议光辉者。对于非凡夫所共之义,佛陀作了什么?说了什么?
5.
5.
Visuddhakhandhasantāno buddhoti niyamo kato,Khandhasantānasuddhī tu guṇoti niyamo kato.
清净蕴相续,是为佛陀之定义;蕴相续之清净,是为佛德之定义。
6.
6.
Akāsi kiccāni dinesu pañca,Pasādayañciddhibalena sena;
Janānasesaṃ cariyānukūlaṃ,Ñatvānavocānusayappahānaṃ.
日行五事,以神通力令众欢喜;了知众生根行,为断随眠而说法。
Anaññasādhāraṇadīpanīgāthā
不共明灯偈
7.
7.
Abbhuggatā yassa guṇā anantā,Tibuddhakhettekadivākaroti;
Jānāti so lokamimaṃ parañca,Sacetanañceva acetanañca;
Sakassa santānagataṃ paresaṃ,Byatītamappattakamatrabhūtaṃ.
彼之无量功德已生起,如三佛土中之唯一日轮。彼了知此世与他世,有情与无情,自身与他人身心相续中,过去、未来与现在之一切。
8.
8.
Anantasattesu ca lokadhātusu,Ekova sabbepi samā na tena;
Disāsu pubbādisu cakkavāḷā,Sahassasaṅkhāyapi appameyyā;
Ye tesu devā manujā ca brahmā,Ekattha saṅgamma hi mantayantā.
于无量众生与世界中,纵使一切聚集,亦无有能与彼等同者。于东方等诸方,轮围世界数以千计,无量无边。其中所有天、人与梵天,纵使集会共商议,
9.
9.
Anādikālāgatanāmarūpinaṃ,Yathāsakaṃ hetuphalattavuttinaṃ;
Tabbhāvabhāvittamasambhuṇantā,Nānāvipallāsamanupaviṭṭhā.
(彼等)不解无始以来名色之流转,及其各自因果相续之理,不了知其缘生之性,而陷入种种颠倒。
10.
10.
Kammappavattiñca phalappavattiṃ,Ekattanānattanirīhadhammataṃ;
Viññattisantānaghanena channato,Sivañjasaṃ no bhaṇituṃ samatthā.
业行与果报之流转,非一非异无作者之法性,因被识之相续密林所覆盖,(彼等)实无能力宣说吉祥正道。
11.
11.
Eko va so santikaro pabhaṅkaro,Saṅkhāya ñeyyāni asesitāni;
Tesañhi majjhe paramāsambhīvadaṃ,Sivañjasaṃ dīpayituṃ samattho.
唯彼一人是寂静与光明之创造者,彻底了知一切所知法。于彼等中,彼宣说无上法,堪能照亮吉祥正道。
12.
12.
So gotamo sakyasuto munindo,Sabbassa lokassa padīpabhūto;
Anantasatte bhavabandhanamhā,Mocesi kāruññaphalānupekkhī.
彼乔达摩,释迦之子,牟尼之主,为一切世间之明灯。他观待悲悯之果,解脱了无量众生出离轮回之系缚。
Abhinīhāradīpanīgāthā
发愿明灯偈
13.
13.
Vadetha tassīdha anappakaṃ guṇaṃ,Na tena tulyo paramo ca vijjati;
Kiṃ taṃ guṇaṃ taṃ sadisena dinnaṃ,Sayaṃkataṃ kinnu adhiccaladdhaṃ.
当赞叹彼无量功德,无与伦比,至高无上;彼功德是由等同者所赐?抑或自所作成,或偶然获得?
14.
14.
Nādhiccaladdhaṃ na ca pubbabuddhā,Brahmādinaṃ sammutiyā bahūnaṃ;
Sayaṃkateneva anopamena,Dānādinā laddhamidaṃ vipākaṃ.
非偶然获得,亦非往昔诸佛所授,非由梵天等众人之共许;唯由无与伦比之自所作成,由布施等善行,获得此果报。
15.
15.
Ito catunnaṃ asaṅkhiyānaṃ,Sataṃsahassānadhikānamatthake;
Kappe atītamhi sumedhatāpaso,Vehāyasaṃ gacchati iddhiyā tadā.
于距今四阿僧祇(asaṅkheyya)又十万劫(kappa)之往昔,其时善慧(Sumedha)苦行者以神通力行于空中。
16.
16.
Dipaṅkaro nāma jino sasaṅgho,Rammaṃ puraṃ yāti virocamāno;
Manussadevehibhipūjiyanto,Sahassaraṃsi viya bhāṇumā nabhe.
名为燃灯(Dīpaṅkara)之胜者,与僧团同行,前往悦豫城(Ramma),光芒四射;彼为人天所礼敬,犹如空中千光之日轮。
17.
17.
Tassañjasaṃ kātubahussahānaṃ,Buddhoti sutvā sumano patīto;
Mamajja dehaṃ panimassa datvā,Buddho ahaṃ hessamanāgatediso.
众人为彼奋力修治道路,善慧闻“佛陀”之声,心生欢喜,踊跃信乐,思忖:“今日我将此身布施于彼,愿我未来亦成如是之佛。”
18.
18.
Tasmiñjase kandaratamhi paṅke,Katvāna setuṃ sayi so sadehaṃ;
Buddho ayaṃ gacchatu piṭṭhiyā mamaṃ,Bodhissace hessati me anāgate.
在那泥泞的坑洼处,他以自身为桥而卧;心想:“愿此佛陀从我背上踏过,若我未来能证菩提。”
19.
19.
Ussīsakaṃ yāti jino hi tassa,Ajjhāsayo sijjhatimassanāgate;
Ñatvāna byākāsi asesato hi,Buddho ayaṃ hessatināgatesu.
胜者行至其头侧,了知彼之意乐于未来必将成就;于是完全了知后而授记:“此人于未来世必将成佛。”
20.
20.
Sutvāna patto va mahābhisekaṃ,Laddhaṃ va bodhiṃ samanussaranto;
Pūjetvā yāte munidevamānuse,Uṭṭhāya so sammasi pāramī dasa.
闻此言后,如蒙大灌顶,如忆念已证得之菩提;在礼敬已离去的牟尼(muni)、天(deva)与人(mānusa)后,他起而思惟十波罗蜜(pāramī)。
21.
21.
Daḷhaṃ gahetvā samatiṃsapāramī,Sikkhattayañcassa jinassa santike;
Kātuṃ samattho pi bhavassa pāraṃ,Sattesu kāruññabalā bhavaṃ gato.
彼坚固受持三十波罗蜜(pāramī),并于彼胜者(jina)前修习三学(sikkhā);虽有能力得度有(bhava)之彼岸,然由对众生之悲悯力,而复趣向于有。
22.
22.
Uppannuppannake so jinavaramatule pūjayitvā asesaṃ buddho eso hi oso bhavati niyamato byākato tehi tehi tesaṃ tesaṃ jinānaṃ acanamanupamaṃ pūjayitvā sirena,Taṃ taṃ dukkhaṃ sahitvā sakalaguṇadadaṃ pāramī pūrayittha.
彼无余供养于一一出世之无与伦比、最胜之胜者;彼佛陀实为精华,由彼彼诸佛确定授记。彼以头礼敬彼彼诸胜者,行无上供养,忍受种种痛苦,施予一切功德,而圆满了诸波罗蜜。
Bodhisambhāradīpanīgāthā
菩提资粮明灯偈
23.
23.
So dukkhakhinnajanadassanadukkhakhinno,Kāruññameva janatāya akāsi niccaṃ;
Tesaṃ hi mocanamupāyamidanti ñatvā,Tādīparādhamapi attani ropayī so.
彼因见苦恼众生而自苦恼,恒常唯对众人施以悲悯;了知此乃解脱彼等之方便,彼甚至将他人过失加于己身。
24.
24.
Dānādinekavarapāramisāgaresu,Ogāḷhatāyapi paduṭṭhajanena dinnaṃ;
Dukkhaṃ tathā atimahantatarampi kiñci,Nāññāsi sattahitamevea gavesayanto.
纵然沉浸于布施等无量殊胜波罗蜜之海,然于寻求众生利益之时,对恶人所施予之任何极大痛苦,彼亦未尝觉察。
25.
25.
Chetvāna sīsaṃ hi sakaṃ dadanto,Maṃsaṃ pacitvāna sakaṃ dadanto;
So cattagatto paṇidhānakāle,Duṭṭhassa kiṃ dussati chedanena.
彼割舍己头而布施,烹煮己肉而布施;彼于发愿之时已舍其身,恶人之切割又能伤害几何?
26.
26.
Evaṃ anantamapi jātisatesu dukkhaṃ,Patvāna sattahitameva gavesayanto;
Dīpaṅkare gahitasīlasamādhipaññaṃ,Pālesi yāva sakabodhitale suniṭṭho.
如是于百千生中,虽经历无量痛苦,然仅寻求众生利益;于燃灯(Dīpaṅkara)佛前所受持之戒(sīla)、定(samādhi)、慧(paññā),彼善护持,直至圆满成就于自菩提树下。
27.
27.
Yadābhinīhāramakā sumedho,Yadā ca maddiṃ adadā sivindo;
Etthantare jātisu kiñcipekaṃ,Niratthakaṃ no agamāsi tassa.
当善慧(Sumedha)立下大愿,以及尸毗国主(Sivindo)布施玛蒂(Maddī)时;于此二者之间的诸世,对他而言,无有一世虚度。
28.
28.
Mahāsamudde jalabindutopi,Tadantre jāti anappakā va;
Nirantaraṃ pūritapāramīnaṃ,Kathaṃ pamāṇaṃ upamā kuhiṃ vā.
彼于其间所经历之生世,多于大海洋中之水滴;对于恒常圆满波罗蜜者,其功德如何衡量?又于何处能得譬喻?
29.
29.
Yo maggapasse madhurambabījaṃ,Chāyāphalatthāya mahājanānaṃ;
Ropesi tasmiṃ hi khaṇeva tena,Chāyāphale puññamaladdhamuddhaṃ.
若人为大众之荫凉与果实,于路旁种植甜芒果之种子;彼于种植之刹那,即已获得荫凉与果实之无上功德。
30.
30.
Tatheva saṃsārapathe janānaṃ,Hitāya attanamabhiropitakkhaṇe;
Siddhaṃ va puññūpari tassa tasmiṃ,Dhanaṅgajīvaṃ pi haranti ye ye.
同样,为轮回(saṃsāra)道上众人之利益,于彼“种植”自身之刹那;纵然有人夺其财富、肢体与生命,其无上功德于彼时即已成就。
31.
31.
So sāgare jaladhikaṃ ruhiraṃ adāsi,Bhūmāparājiya samaṃsamadāsi dānaṃ;
Meruppamāṇamadhikañca samoḷisīsaṃ,Khe tārakādhikataraṃ nayanaṃ adāsi.
彼所布施之血,多于海洋之水;所布施之肉,胜于大地之广;所布施之头颅,高逾须弥山(Meru);所布施之眼,多于空中之星辰。
Gabbhokkantidīpanīgāthā
入胎明灯偈
32.
32.
Gambhīrapānadānādisāgaresu hi thāmasā;
Taranto maddidānena niṭṭhāpetvāna pāramī.
以大力渡过布施等甚深之海;以布施玛蒂(Maddī),圆满诸波罗蜜。
33.
33.
Vasanto tusīte kāye bodhiparipākamāgamma;
Āyācanāya ca devānaṃ mātugabbhamupāgami.
住于兜率(Tusita)天界,因菩提圆熟故;应诸天之请,入于母胎。
34.
34.
Sato ca sampajāno ca mātukucchimhi okkami;
Tassa okkantiyaṃ sabbā dasasahassī pakampittha.
正念正知地入于母胎;当其入胎时,所有一万世界皆震动。
35.
35.
Tato pubbanimittāni dvattiṃsāni tadā siyuṃ;
Tuṭṭhahaṭṭhā va sā mātā puttaṃ passati kucchiyaṃ.
于是,三十二种前兆(pubbanimitta)出现;母亲欢喜雀跃,如于腹中得见其子。
Vijāyanamaṅgaladīpanīgāthā
诞生吉祥明灯偈
36.
36.
Sā puṇṇagabbhā dasamāsato paraṃ,Gantvāna phullaṃ varalumbinīvanaṃ;
Ṭhitā gahetvā varasālasākhaṃ,Vijāyi taṃ puttavaraṃ sukhena.
她怀胎十月圆满后,前往繁花盛开的殊胜蓝毗尼(Lumbinī)园;站立着,手攀一根殊胜的娑罗(sāla)树枝,安乐地诞下了那位殊胜之子。
37.
37.
Tadā sahassīdasalokadhātusu,Devā ca nāgā asurā ca yakkhā;
Nānādisā maṅgalacakkavāḷaṃ,Sumaṅgalaṃ maṅgalamāgamiṃsu.
那时,于一万世界(lokadhātu)中,诸天、龙、阿修罗(asura)及夜叉,从四面八方来到吉祥的轮围世界(cakkavāḷa),共赴此殊胜吉祥之会。
38.
38.
Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṃ,Chattaṃ marū dhārayumantalikkhe;
Suvaṇṇadaṇḍā vipatanti cāmarā,Khajjiṃsu bherī ca nadiṃsu saṅkhā.
多枝千轮之伞盖,诸天(Maru)擎于空中;金柄拂尘(cāmara)飘动,战鼓(bherī)鸣响,海螺(saṅkha)吹奏。
39.
39.
Malenakenāpi anūpalitto,Ṭhito va pādāni pasārayanto;
Kathī va dhammāsanatotaranto,Jāto yathādiccavaro nabhamhā.
他未被任何污垢沾染,站立伸足;如说法者从法座(dhammāsana)降下,如殊胜之日从空中升起。
40.
40.
Khīṇāsavā brahmagaṇopagantvā,Suvaṇṇajālena paṭiggahesuṃ;
Tato ca devājinacammakena,Tato dukūlena ca taṃ manussā.
诸漏已尽的梵天众前来,以金网(suvaṇṇajāla)承接;其后诸天以鹿皮(ajinacamma)承接,然后人类以细布(dukūla)承接他。
41.
41.
Tesaṃ pi hatthā varabhūmiyaṃ ṭhito,Disā vilokesi sabbā samantato;
Vadiṃsu devā pi ca brahmakāyikā,Tayā samo katthaci natthi uttaro.
从他们手中,他站立在殊胜的地面上,环顾四方;诸天与梵天众亦说道:“世间无有与你相等者,更无胜过你者。”
42.
42.
Gantvāna uttaraṃ satta padavārehi vikkamo,Sīhanādaṃ nadī tesaṃ devatānaṃ hi sāvayaṃ.
他向北方行七步,雄姿焕发,并作狮子吼(sīhanāda),令诸天神闻及。
43.
43.
Tato puttaṃ gahetvāna gatā mātā sakaṅgharaṃ,Mātā sattamiyaṃ gantvā deaputtattamāgami.
于是母亲携子归家;母亲于第七日,往生天界成天子。
44.
44.
Te brahmaṇā pañcamiyaṃ subhuttā,Nāmaṃ gahetuṃ varalakkhaṇāni;
Disvāna ekaṅgulimukkhipiṃsu,Buddho ayaṃ hessati vītarāgo.
那些婆罗门(brāhmaṇa)在第五日享用佳肴后,为取名而观察殊胜的相好;见此相后,他们举起一指而言:“此人将成为佛陀,离贪者。”
45.
45.
Jiṇṇañca disvā byādhikaṃ matañca,Avhāyitaṃ pabbajitañca disvā;
Ohāya pabbajjamupeti kāme,Buddho ayaṃ hessati vītarāgo.
“当他看见老(jiṇṇa)、病(byādhika)、死(mata),以及出家者(pabbajita)时;他将舍弃欲乐(kāma)而出家,此人将成为佛陀,离贪者。”
Agāriyasampattidīpanīgāthā
居家圆满明灯偈
46.
46.
Kālakkamena cando va vaḍḍhanto vaḍḍhite kule,Puññodayenudento so bhāṇumā viya ambare.
如月渐盈,于兴盛之族中成长;福德升起,如日耀于空。
47.
47.
Siddhathako hi siddhattho laddhā deviṃ yasodharaṃ,Cattālīsasahassehi pūritthīhi purakkhito.
义成之悉达多(Siddhattha),娶得王妃耶输陀罗,为四万宫女所围绕。
48.
48.
Rammasurammasubhesu gharesu,Tiṇṇamutūnamanucchavikesu;
Dibbasukhaṃ viya bhuñji sukhaṃ so,Acchariyabbhutarājavibhūtiṃ.
于适宜三时之罗摩(Ramma)、苏罗摩(Suramma)、善妙(Subha)殿中,彼享受天神之乐,具奇妙绝伦之王威。
Nekkhammajjhāsayadīpanīyamakagāthā
出离意向阐明双偈
Namo tassa yato mahimato yassa tamo na
礼敬彼自制、大威力者,于彼无有黑暗。
49.
49.
Disvā nimittāni madacchidāni,Thīnaṃ virūpāni ratacchidāni;
Pāpāni kammāni sukhacchidāni,Laddhāni ñāṇāni bhavacchidāni.
见诸相断除憍慢,见女色丑陋断除贪乐;恶业断除安乐,所得之智断除诸有。
50.
50.
Padittagehā viya bheravaṃ ravaṃ,Ravaṃ sammuṭṭhāya gato mahesi;
Mahesimolokiyaputtamattano,Tanosi no pemamahoghamattano.
如燃火之屋,响起可怖之声;大仙闻声而起,随即离去。彼观己之王妃与子,然未增长自身爱之洪流。
51.
51.
Ummāraummāragatuddharitvā,Padaṃ padaṃ yātanarāsabhassa;
Alaṃ alaṃkāratarena gantuṃ,Matī matīvetimanaṅgabhaṅge.
跨越重重门槛,步步如苦驴之行;足矣,勿需再华饰而行;智者思惟,当破除爱欲。
52.
52.
Ummāraummāragato mahesi,Anaṅgabhaṅgaṃ samacintayittha;
Kiṃ me jarāmaccumukhe ṭhitassa,Na me vase kāmavase ṭhitassa.
大仙已跨过一道道门槛,思惟着爱欲之破灭:“我已立于老死之口,于我何有?我不应住于欲乐之控制下。”
53.
53.
Kāmena kāmena na sādhyamokkhaṃ,Mānena mānena mamatthi kiñci;
Māro saseno hi avāraṇīyo,Yantena ucchuṃ viya maddatī maṃ.
以欲求欲,不得解脱;以慢量度,于我何有?魔罗(Māra)及其军众实难抵挡,如以机器压榨甘蔗般碾压我。
54.
54.
Ādittamuyātapayātamūnaṃ,Atāṇāleṇāsaraṇe jane te;
Disvāna disvāna sivaṃ mayā te,Kāmena kāmena kathaṃ vineyya.
见彼众人炽燃、迷惘、漂泊、匮乏,无有守护、无有庇护、无有皈依;我已见吉祥(解脱),如何能以欲求欲来引导他们?
55.
55.
Vijjāvijjāya cutañcupetaṃ,Asārasārūpagatañjanaṃ janaṃ;
Vijjāyavijjāya yuto cutohaṃ,Pahomi tāretumasaṅgaho gato.
众生因明与无明而死生,执无实为有实;我以明离无明,已达无执,能度脱彼等。
56.
56.
Magganti no diṭṭhigatāpavaggaṃ,Aggā ti tevāhu janā samaggā;
Naggaṃ aho mohatamassa vaggaṃ,Vaggaṃ hanissāmi tamaggamaggā.
持邪见者不寻求解脱,众人聚合称彼等为最上;哦,此乃赤裸之愚痴黑暗群!我将以最上道摧毁彼群。
57.
57.
Paseyhakārena aseyhadukkhaṃ,Janā janentīha janānameva;
Paseyhakārenā aseyhadukkhaṃ,Pāpaṃ na jānanti tato nidānaṃ.
世人以强力,为自身造作难忍之苦;却不知其因在于恶。
58.
58.
Te oghayogāsavasaṃkilesā,Tameva nāsenti tato samuṭṭhitā;
Ekantikaṃ jāti jarā ca maccu,Nirantaraṃ taṃ byasanañcanekaṃ.
彼等为暴流、轭、漏与杂染所污;烦恼由此而生,复摧毁自身。生、老、死乃是必然,是为持续不断的诸多灾患。
59.
59.
Cīraṃ kilesānasamujjalantaṃ,Disvāna sattānusayaṃ sayambhū;
Sādhemi bodhiṃ vinayāmi satte,Pacchāpi passāmi sutaṃ sutantaṃ.
自觉者(Sayambhū)见众生随眠及长时炽燃之烦恼,思惟:“我当成就菩提,调伏众生,而后亦当亲见所闻之法。”
60.
60.
Taṃ dibbacakkaṃ khuracakkamālaṃ,Rajjaṃ sasārajjasamajjamajjaṃ;
Te bandhavā bandhanamāgatā pare,Suto pasūtoyamanaṅgadūto.
彼天轮、刀轮鬘、王国、财富、集会、美酒,以及彼等亲友与其他已成束缚者;此子已生,乃爱欲之使者。
61.
61.
Samujjalantaṃ vasatī satīsirī,Sirīsapāgāramidaṃ mahāvisaṃ;
Daddallamānā yuvatī vatīmā,Sakaṇṭakāyeva samañjasañjase.
居所辉煌,具念与光彩,此乃巨毒之蛇屋。少女容光焕发,具足德行,然如带刺之花。
62.
62.
Yassā virājitasirī siriyāpi natthi,Tassāvalokiya na tittivasānamatthi;
Gacchāmi handa tavanaṅga sirappabhedaṃ,Mattebhakumbhupari sīhavilāsagāmiṃ.
其光辉庄严,幸运女神(Sirī)亦不能及;瞻望于彼,永无厌足。爱欲,我今去也,为碎汝之首,如狮子行于醉象之顶。
63.
63.
Bho bho anaṅgasucira pi panuṇṇabāṇa,Bāṇāni saṃhara panuṇṇamito nirodha;
Rodhena cāpadagato manaso na soca,Socaṃ tavappanavalokiya yāmi santiṃ.
喂!喂!爱欲(Anaṅga)!汝长时放箭者!请收回汝箭,此处即是寂灭。勿因心执弓弦而哭泣悲伤;见汝之悲伤,我将趣向寂静。
64.
64.
Ratī ratī kāmaguṇe viveke,Alaṃ alanteva vicintayanto;
Manaṃ manaṅgālayasampadālayaṃ,Tahiṃ tahiṃ diṭṭhabālā va pakkami.
于五欲有乐,于远离亦有乐;思惟着“足矣,足矣”。心为爱欲之所,财富之所;见愚者沉溺其中,智者遂离去。
Pāduddhāravimhayadīpanīgāthā
举足惊叹阐明偈
65.
65.
Yāvañcayaṃ ravi caratyacalena ruddhe,Yāvañca cakkaratanañca payāti loke;
Tāvissaro nabhacaro jitacāturanto,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
红日山遮行未止,轮宝世间转不息;天行主宰胜四方,无欲何故举足离?
66.
66.
Dīpe mahā ca caturādhikadvesahasse,Tatrāpi seṭṭhabhajitaṃ varajambudīpaṃ;
Bhūnābhikaṃ kapilavatthupuraṃ surammaṃ,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
于二千零四大洲中,卓越的瞻部洲(Jambudīpa)为最胜;复有大地之中心,悦意的迦毗罗卫(Kapilavatthu)城;无欲者何故舍此而举足?
67.
67.
Ñātīnasīti kulato hi sahassa sākye,Hatthissadhaññadhanino vijitārisaṅghe;
Gottena gotamabhavaṃ pitarañjanaggaṃ,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
于释迦族有八万亲眷,拥有象马、谷物与财富,已征服敌军;以氏族为乔达摩(Gotama),父为诸王之首;无欲者何故舍此而举足?
68.
68.
Rammaṃ surammavasatiṃ ratanujjalantaṃ,Gimhepi vimhayakaraṃ suramandirābhaṃ;
Ussāpitaddhajapaṭākasitātapattaṃ,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
悦意住处宝光闪耀,夏日亦令人惊叹,犹如天宫;幢幡、旗帜与白伞高举;无欲者何故舍此而举足?
69.
69.
Sapokkharā pokkharaṇī catasso,Supupphitā mandirato samantā;
Kokā nadantūpari kokanāde,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
四座莲池莲花遍满,宫殿四周繁花盛开;杜鹃于红莲之上啼鸣;无欲者何故舍此而举足?
70.
70.
Sare saroje ruditāḷipāḷi,Samantato passati pañjarañjasā;
Disvāravindāni mukhāravindaṃNāthassa lajjā viya saṃkujanti.
莲池莲花蜂喧闹,四面可见金笼罩。乍见世尊莲花面,莲花羞愧悄然合。
71.
71.
Madhurā madhurābhirutā,Caritā padume padumeḷigaṇā;
Vasatiṃ adhunā madhunā,Akaruṃ jahitaṃ kimidaṃ patinā.
莲台蜂舞语呢喃,群蜂采蜜逐莲间。如今此地蜜已酿,主人何故舍弃焉?
72.
72.
Tamhā rasaṃ madhukarā bhavanaṃ haritvā,Ninnādino samadhuraṃ madhuraṃ karonti;
Nādena nādamatiriccupavīṇayanti,Naccanti tā surapure vaṇitā va tāva.
蜜蜂采蜜归巢房,嗡鸣之声甚甜长;其音胜过琴瑟响,犹如天女舞霓裳。
73.
73.
Sañcoditā pīṇapayodharādharā,Virājitānaṅgajamekhalākhalā;
Suraṅgaṇā vaṅgajaphassadā sadā,Ramā ramāpenti varaṅgadāgadā.
丰乳润唇受催促,爱神腰带响叮咚;犹如天女常施触,以其美肢悦君容。
74.
74.
Karātirattā ratirattarāmā,Tāḷenti tāḷāvacare samantā;
Naccuggatānekasahassahatthā,Sakkopi kiṃ sakyasamoti codayuṃ.
玉手赤红耽爱乐,四面应节齐拍击。舞起千手高举时,亦向帝释(Sakka)诘问曰:“谁能与此释迦王相比?”
75.
75.
Visālanettā hasulā sumajjhā,Nimbatthanī vimhayagītasaddā;
Alaṅkatā malladharā suvatthā,Naccanti tāḷāvacarehi ghuṭṭhā.
彼等眼大含笑,腰肢纤美,乳房丰圆如Nimba果,歌声令人惊叹;佩戴花环,衣着华美,装饰庄严,应乐起舞。
76.
76.
Yāsaṃ hi loke upamā natthi,Tāsaṃ hi phassesu kathāvakāsā;
Taṃ tādisaṃ kāmaratiṃnubhonto,Hitvā kathaṃ nu padamuddhari so nirāso.
于世间,实无可与彼等相比者,于彼等之触,亦无从言喻;享受着如是之欲乐,无欲者何故舍此而举足?
77.
77.
Pādepāde valayaviravāmekhalāvīṇānādā,Gītaṃgītaṃ patiratikaraṃ gāyatī gāyatī sā;
Hatthehatthe valayacalitā sambhamaṃ sambhamanti,Disvādisvā iti ratikaraṃ yāti hāhā kimīhā.
步步环佩声,腰带琴瑟鸣;歌声婉转处,夫君情意倾。手镯轻摇曳,慌乱意更盈;如此反复见欢喜,他为何离去?唉,此是何等欲求?
Apunarāvattigamanadīpanīyamakagāthā
阐明不还行之双品偈
78.
78.
Anantakālopacitena tena,Puññena nibbattavimānayāne;
Tasmiṃ dine jātasutaṃ pajāpatiṃ,Hitvā gato so sugato gato va.
以无量劫所积福德,化作天宫之车乘;于诞子之日舍耶输陀罗,彼善逝已去不复还。
79.
79.
Taṃ jīvamānaṃ pitarañca mātaraṃ,Te ñātake tādisiyo ca itthiyo;
Te tādise rammakare nikete,Hitvā gato so sugato gato va.
他舍弃在世的父母,抛下亲族与女眷;舍弃舒适美好的住所,彼善逝已去不复还。
80.
80.
Khomañca pattuṇṇadukūlacīnaṃ,Sakāsikaṃ sādhusugandhavāsitaṃ;
Nivāsito sobhati vāsavo va,Hitvā gato so sugato gato va.
麻布、丝绸、细绢与锦缎,迦尸(Kāsi)所产,善以香熏;身着此衣如帝释(Vāsava)般庄严,彼亦舍离不复还。
81.
81.
Vidhippakāsā nidhiyo catasso,Samuggatā bhūtadharā vasundharā;
Sattāvasattāvasudhā sudhāsā,Hitvā gato so sugato gato va.
四种宝藏如法显现,大地涌出以承载众生;有情无情之甘露地,彼亦舍离不复还。
82.
82.
Suvaṇṇathāle satarājike subhe,Sādhuṃ sugandhaṃ sucisālibhojanaṃ;
Bhutvā savāsīhi vilāsinīhi,Hitvā gata so sugato gato va.
百道饰纹之华美金盘,盛着香洁之精米饭;与美艳女伴共食后,彼亦舍离不复还。
83.
83.
Manuññagandhena asuññagandho,Sugandhagandhena vilittagatto;
Sugandhavātena suvijjitaṅgo,Hitvā gato so sugato gato va.
身有悦意之香,从未无香;体涂芬芳之膏,更添其香;香风拂其身,彼亦舍离不复还。
84.
84.
Sulakkhaṇe hevabhilakkhitaṅgo,Pasādhito devapasādhanena;
Virocamāno samarājinīhi,Hitvā gato so sugato gato va.
身具善妙之相,以天饰庄严;与诸王后共放光彩,彼亦舍离不复还。
85.
85.
Nānāsanāni sayanāni nivesanāni,Bhābhānibhāni ratanākarasannibhāni;
Tatrussitāni ratanaddhajabhūsitāni,Hitvā va tāni himabindusamāni tāni.
种种坐具、卧具与住所,光彩夺目如宝藏;其间高竖宝幢为饰,彼皆弃之如露珠。
86.
86.
Nānāvidhehi ratanehi samujjalehi,Nārīhi niccamupagāyitahammiyehi;
Rajjehi cakkaratanādivibhūsitehi,Yāto tato hi mahito purisassarehi.
种种珍宝光辉灿烂,殿宇中常有女乐歌咏;王权由轮宝等庄严,彼受人中之尊礼敬而去。
Dvipādabyāsayamakagāthā
二足广演双品偈
87.
87.
Yasodharaṃ pīṇapayodharādharaṃ,Anaṅgaraṅgaddhajabhūtamaṅgaṃ;
Devaccharāvujjalitaṃ patibbataṃ,Hitvā gato so sugato va nūna.
耶输陀罗乳房丰满,身姿如爱神(Anaṅga)戏台之幡;贞洁而辉煌若天女,彼善逝诚然舍之而去。
88.
88.
Sabhāvanicchandamatiṃ pabhāvatiṃ,Bhatto kuso saṃhari bhattakājaṃ;
Tāyābhirūpaṃ pi yasodharaṃ varaṃ,Hitvā gato so sugato va nūna.
天性无欲之波婆瓦蒂(Pabhāvatī),其夫拘萨(Kusa)曾为之执炊;纵有比她更美之耶输陀罗,彼善逝诚然亦舍之而去。
89.
89.
Pure pure sañcari khaggahattho,Varaṃ paritthīnaṃ anitthigandho;
Siriñca riñcāpi na riñci nāriṃ,Hitvānimandāni gato tathāgato.
手持利剑,城复一城地游行,不染其他女色之气息;舍弃荣耀,亦不执着于女色,如来舍弃此等欲乐而去。
90.
90.
Harittaco rāgabalena deviyā,Avatthaliṅgena na liṅganussari;
Asevi kāmaṃ tamidāni kāmaṃ,Hitvā gato so sugato va nūna.
彼身黄金色,纵有王妃以情欲之力,裸形于前,亦不随念;往昔所习之欲,今已舍离,彼善逝诚然已去。
91.
91.
Apameyyakappesu vivekasevī,Hitvā gato rajjasiriṃ varitthiṃ;
Aṇuṃ kaliṃ vaṇṇayi taṃ purāṇaṃ,Vatthamhi chiddaṃ viya tunnakāro.
于无量劫中修习远离,舍弃王位与佳人而去;他细述往昔微细之过,犹如补匠说衣上之洞。
92.
92.
Tathāti mantvāna idāninaṅgo,Yasodharaṃ paggahito dhajaṃ va;
Matto jitomhī ti pamattabandhu,Na passi ñāṇāsanipātamantaraṃ.
爱神(Anaṅga)思忖“正是如此”,便举起耶输陀罗如幡旗;彼放逸者之友醉言“我已胜”,却不见智慧之雷即将落下。
93.
93.
Disvāna dukkhānalasambhavaṃbhavaṃ,Katvā taduppādakanaṅgabhaṅgaṃ;
Yasodharaṃ pīṇapayodharādharaṃ,Hitvā gato buddhabalappadaṃ padaṃ.
洞见轮回是苦火之源,摧毁其生因之爱欲;舍弃乳房丰满之耶输陀罗,而去往能赋予佛力之境地。
94.
94.
Anantasattānamanantakāle,Manaṅgahetvāna jito anaṅgo;
Parājito nūna hi ekakassa,Tathāgato so na punāgato va.
无量时中无量众,皆为爱神所征服;然彼今为一人所败,彼如来已去不复返。
95.
95.
Disvāna ñāṇāsanipātamantaraṃ,Tathāgato so na punāgato va;
Tathāgato so na punāgato va,Disvānañāṇāsanipātamantaraṃ.
洞见智慧之雷击落之机,彼如来已去不复返;彼如来已去不复返,洞见智慧之雷击落之机。
Tipādabyāsayamakagāthā
三足广演双品偈
96.
96.
Tathāgataccheramahosi tassa,Tathā himāropitadāhasantiṃ;
Tathā hi māro pi tadāha santiṃ,Tathā hi māropi tadā hasantiṃ.
如来神变甚为稀有,如热恼置于雪上而得寂静;魔罗彼时亦言“寂静”,魔罗彼时亦在发笑。
Pādabyāsamahāyamakagāthā
足广演大双品偈
97.
97.
Sakāmadātā vinayāmanatagū,Sakāmadātā vinayāmanantagū;
Sakāmadātā vinayāmanantagū,Sakāmadātā vinayāmanantagū.
随欲施者,调伏我慢,达于彼岸;随欲施者,调伏无边众生。
Abyāpetādyantayamakagāthā
首尾相连双品偈
98.
98.
Raveraverorabhimārabherave,Raveraveriva bherave rave;
Rave rave sūditagārave rave,Raveravedesi jinorave rave.
于怖魔之可畏声中,声复一声;如可畏之声,声复一声;于摧慢之声中,声复一声;胜者于无声中宣说,声复一声。
Paṭilomayamakagāthā
逆向双品偈
99.
99.
Lokāyātatayā kālo visesaṃ na na saṃsevi,Visesaṃ na na saṃsevi lokā yātatayā kālo.
因世间广延故,时光未曾习行于胜法;时光未曾习行于胜法,因世间广延故。
100.
100.
Rājarājayasopetavisesaṃ racitaṃ mayā,Yāmataṃ cirasaṃsevitapeso yajarājarā.
我造此偈,具足王中之王声誉之殊胜;其辞由久习而成,如祭祀王中之王。
Ekaṭhānikādiyamakagāthā
一处等双品偈
101.
101.
Ākaṅkhakkhākaṅkhaṅga kaṅkhāgaṅgākhāgahaka,Kaṅkhāgāhakakaṅkhāgha hā hā kaṅkhā kahaṃ kahaṃ.
欲除疑者说疑相,疑如恒河吞食者;执疑之人断疑者,呜呼!此疑何处寻?
102.
102.
Appagabbho apagabbho amoho mā pamohako,Maggamukhaṃ mokhamāha māhā mohamūhakkhamaṃ.
无慢无胎,无痴不惑人,说解脱为道口,莫容愚痴者。
103.
103.
Pāpāpāpabhavaṃ passaṃ pāpāpabhavuggato,Pāpāpāpabhavāsaṅgā pāpāpāpabhavāgato.
见善恶之有,已出善恶有;于善恶有无著,不往善恶有。
104.
104.
Kusalākusalaṃ passaṃ kusalākusalaṃ caji,Kusalākusalāsaṅga kusalākusalā cuto.
见善与不善,舍善与不善;于善不善无著,从善不善解脱。
Akkharuttarikayamakagāthā
字次第双品偈
105.
105.
Nonānino nanūnāni nanenāni nanānino,Nunnānenāni nūna na nānanaṃ nānanena no.
非种种者实无缺,非因此故非种种;为智所动实不然,种种非由我等智。
106.
106.
Sāre surāsure sārī rasasārasarissaro,Rasasārarase sāri surāsurasarassire.
于天与非天之精华中游行,为味之精华声之主;于味之精华味中游行,于天与非天之湖顶。
107.
107.
Devānaṃ nandano devo devadeva na nandi no,Vedadīnena vedana vedi vedana vedino.
诸天之喜悦天,天中之天,非我等之难陀;以不劣之智知受,知感受者之受。
108.
108.
Devāsane nisinno so devadevo sasāsane,Nisinnānaṃ sadevānaṃ desesi dassanāsanaṃ.
天中之天坐于天座,于其教法中,为同坐之诸天,宣说见之灭摈。
Paheḷigāthā
谜语偈
109.
109.
Dasanāvagato sañño andhassa tamado ravi,Aṭṭhamāpuṇṇasaṅkappo pātvanaññamanaññiva.
具见者有识,如日为盲者破暗;第八愿未满,显现非他非似他。
Byāpetādiyamakagāthā
嗔恚等初双品偈
110.
110.
Ekantameva saparatthaparo mahesi,Ekantameva dasapāramitābalena;
Ekantameva hatamārabalena tena,Ekantameva suvisuddhamalattha bodhiṃ.
大仙决定自利利他,决定以十波罗蜜之力;决定以彼力摧破魔军,决定证得极清净菩提。
Mahāpadhānadīpanīgāthā
大精进明灯偈
111.
111.
Orohitotohitapāpadhammo,Channena sa channahayena gantvā;
Anomatīramhi anomasatto,Anomapabbajjamupāgato so.
他已舍弃诸恶法,与车匿(Channa)及神驹一同离去;于阿诺玛(Anomā)河畔,以无上之勇,他行无上之出家。
112.
112.
Nirāmisaṃ pītisukhaṃ anūpamaṃ,Anūpiye ambavane alattha;
Sarūpasobhāya virūpasobhaṃ,Sarājikaṃ rājagahaṃ karittha.
他于阿努比耶(Anupiya)芒果林中,获得无与伦比的无欲喜乐;以其自身之庄严,令王舍城及其国王之光华黯然失色。
113.
113.
Tato aḷāra ūdakatāpasānaṃ,Jhānenasantuṭṭhamano vihāya;
Mahāpadhānāya uruvelabhūmiṃ,Gato sikhappattamakāsi dukkaraṃ.
此后,因于禅定心不满足,他舍离了阿罗逻(Āḷāra)与郁陀迦(Uddaka)二位仙人;为行大精进,他前往优楼频螺之地,完成了最极难行之苦行。
114.
114.
Na kāmato nevatidukkaramhi,Sabbaññutā sijjhati majjhimāya;
Ñatvāna taṃ pubbaguṇopaladdhaṃ,Dhammaṃ samānetumagā subodhiṃ.
非由欲乐,亦非由苦行,一切智由中道而成就;了知彼法乃依先前之善德所证,为圆满之,他趋向妙菩提。
Māraparājayadīpanīgāthā
降魔胜利明灯偈
115.
115.
Tibuddhakhettamhi tisetachattaṃ,Laddhāna lokādhipatī bhaveyya;
Gantvāna bodhimhiparājitāsane,Yuddhāya mārenacalo nisīdi.
于三佛土撑起白伞,得为世间自在王;他前往菩提树下不败之座,为与魔罗(Māra)作战而安坐不动。
116.
116.
Datvāna maṃsaṃ rajjaṃ pitā suddhodano tadā,Namassamāno sirasā setachattena pūjayi.
昔日,(菩萨)布施血肉与王国;彼时,净饭王(Suddhodana)以白伞盖恭敬顶礼,以此供养。
118.
118.
Sayaṃ nārāyanabalo abhiññābalapāragū,Jetuṃ sabbassa lokassa bodhimaṇḍaṃupāgami.
他自身具足那罗延力,通达神通之力;为战胜一切世间,他趋近菩提道场。
119.
119.
Tadā vasavattīrājā chakāmavacarissaro,Sasenāvāhano bodhimaṇḍaṃ yuddhāyupāgami.
彼时自在天魔王(Vasavattī),欲界之主,统领兵车与军众,直奔菩提道场,欲战一场。
120.
120.
Etha gaṇhatha bandhatha chaṭṭetha ceṭakaṃ imaṃ,Manussakalale jāto kimihanti na maññati.
来,抓住他!捆绑这厮!驱逐此劣仆!他生于人胎污秽之中,竟不知自己在此作何妄想!
121.
121.
Jalantaṃ navavidhaṃ vassaṃ vassāpeti anappakaṃ,Dhūmandhakāraṃ katvāna pātesi asinaṃ bahuṃ.
他降下九种燃烧之雨,非止点滴;制造浓烟黑暗,并落下无数刀剑。
122.
122.
Cakkāvudhaṃ khipento pi nāsakkhi kiñci kātave,Gahetabbaṃ hi gahaṇaṃ apassanto itibravi.
纵使投掷轮状兵器,亦无能为力;不见可取之处,他如此说道。
123.
123.
Siddhattha kasmā āsi nu āsane mama santake,Uṭṭhehi āsanā no ce phālemi hadayaṃ tava.
悉达多(Siddhattha),你为何坐在我的座位上?速从座位起来,否则我将撕裂你的心!
124.
124.
Sapādamūle kīḷantaṃ passanto taruṇaṃ sutaṃ,Pitā vudikkhi taṃ māraṃ mettāyanto dayaparo.
稚子嬉戏树根旁,慈父见之情意长,悲悯目光视魔罗,呵斥全无唯爱扬。
125.
125.
Tadā so asambhivācaṃ sīhanādaṃ nadī muni,Na jānāti sayaṃ mayhaṃ dāsabhāvapiyaṃ khaḷo.
那时,牟尼作无畏狮子吼:“此恶人竟不知,他是我所爱之奴仆。”
126.
126.
Yena kenaci kammena jāto devapure vare,Sakaṃ gatiṃ ajānanto lokajeṭṭhoti maññati.
他以某种业力生于殊胜天宫,却不知自己的归趣,竟自以为是世间最尊者。
127.
127.
Anantalokakhātumhi sattānaṃ hi kataṃ subhaṃ,Mayhekapāramiyā pi kalaṃ nagghati soḷasiṃ.
纵使无量世间有情所作之善,亦不及我一波罗蜜(pāramī)之十六分之一。
128.
128.
Tiracchāno saso hutvā disvā yācakamāgataṃ,Pacitvāna sakaṃ maṃsaṃ patiioggimhi dātave.
曾为兔身,见乞者来,自烤其肉,以备布施。
129.
129.
Evaṃ anantakālesu kataṃ dukkarakārikaṃ,Ko hi nāma kareyyañño anummatto sacetano.
于无量时劫中,已作如是难行之事。若非有心智、非癫狂者,又有谁能行之?
130.
130.
Evaṃ anantapuññehi siddhaṃ dehamimaṃ pana,Yathābhutaṃ ajānanto manussosī ti maññati.
此身乃由无量福德所成就,然不如实了知者,妄以为是凡人。
131.
131.
Nāhaṃ manussomanusso na brahmā na ca devatā,Jarāmaraṇaṃ lokassa dassetuṃ panidhāgato.
我非人,非“非人”,非梵天(Brahmā),亦非天神;我来此,是为向世间开示老与死。
132.
132.
Anupalitto lokena jātonantajino ahaṃ,Buddho bodhitale hutvā tāremi janataṃ bahuṃ.
我乃无边胜利者,生而不为世间所染;于菩提座下成佛后,我将度脱众多众生。
133.
133.
Samantā dhajinaṃ disvā yuddhaṃ māraṃ savāhanaṃ,Yuddhāya paccugacchāmi mā maṃ ṭhānā acāvayi.
见魔罗(Māra)及其军队、战车,旌旗遍于四方,我前去迎战。愿其不能使我从此座动摇。
134.
134.
Yante taṃ nappasahati senaṃ loko sadevako,Tante paññāya gacchāmi āmaṃ pattaṃ va asmanā.
那支连天界都无法战胜的军队,我将以智慧摧破,如同以石头击碎未烧的陶器。
135.
135.
Icchanto sāsape gabbhe caṅkamāmi ito cito,Icchanto lokadhātumhi attabhāvena chādayi.
若我意欲,可在芥子中来回经行;若我意欲,可用自身覆盖整个世界。
136.
136.
Ete sabbe gahetvāna cuṇṇetuṃ accharāyapi,Atthi thāmaṃ balaṃ mayhaṃ pāṇaghāto na vaṭṭati.
我虽有力量于弹指间将彼等(魔军)全部擒获并粉碎,然杀生实为不当。
137.
137.
Imassa gaṇḍuppādassa āyudhena balena kiṃ,Mayhaṃ hi tena pāpena sallāpo pi na yujjati.
对此如痈疮般的(魔罗),武器与力量有何用?于我而言,与彼恶者交谈亦为不宜。
138.
138.
Pallaṅkaṃ mama bhāvāya kimatthaññena sakkhinā,Kampitā maddiyā dānā sakkhi hoti ayaṃ mahī.
为证我(将成佛)之事,何需其他证人?此大地曾因布施玛蒂(Maddī)而震动,它即是我的见证。
139.
139.
Iti vatvā dakkhiṇaṃ bāhuṃ pathaviyā paṇamayi,Tadā kampittha pathavī mahāghoso ajāyatha.
如是说已,彼向大地伸出右臂;其时,大地震动,巨响生起。
140.
140.
Pathavīghosena ākāse gajjanto asani phali,Tasmiṃ majjhe gato māro sapariso bhayatajjito.
大地之声与空中雷鸣之霹雳一同迸发,身处其中的魔罗(Māra)及其眷属为恐惧所慑。
141.
141.
Mahāvātasamuddhatabhasmaṃ va vikiriyyatha,Mahāghoso ajāyittha siddhatassa jayo iti.
(魔军)如被大风扬起的灰烬般四散。大声响起:“悉达多(Siddhattha)胜利!”
Abhisambodhidīpanīgāthā
正等觉阐明偈
142.
142.
Purato gacchati cando rajatacakkaṃ va ambare,Sahassaraṃsi suriyo pacchimenupagacchati.
月亮如银轮,在空中前行;千光之日(太阳)从其后方跟随。
143.
143.
Majjhe bodhidumacchatte pallaṅke apparājite,Pallaṅkena nisīditvā dhammaṃ sammasate muni.
于菩提树伞盖中央,不败之座上,牟尼跏趺而坐,思惟正法。
144.
144.
Sakko tasmiṃ khaṇe saṅkhaṃ dhamanto abhidhāvati,Brahmā tiyojanaṃ chattaṃ dhāreti munimuddhani.
帝释(Sakko)于彼时吹响海螺,疾驰而来。梵天(Brahmā)则擎一顶三由旬之伞,覆于牟尼头顶。
145.
145.
Maṇitālavaṇṭaṃ tusīto suyāmo vāḷabījaniṃ,Nānāmaṅgalabhaṇḍāni gahito sesadevatā.
兜率天人(Tusita)手持宝扇,苏亚马(Suyāma)天人手持白拂,其余诸天则手持种种吉祥之物。
146.
146.
Evaṃ dasasahassamhi sakko brahmā ca devatā,Saṅkhādīnī dhamantā ca cakkavāḷamhi pūrayuṃ.
如是,帝释(Sakko)、梵天(Brahmā)及诸天神吹响海螺等,其声响遍满十千轮围世界。
147.
147.
Maṅgalāni gahetvāna tiṭṭhanti kāci devatā,Dhajamāla gahetvāna tathā puṇṇaghaṭādayo.
一些天神手持吉祥物而立,另一些则手持幢幡、花鬘、满瓶等物。
148.
148.
Tattha naccanti gāyanti seḷenti vādayanti ca,Devā dasasahassamhi tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
彼处十千世界的天神们,心怀满足,欢喜愉悦,载歌载舞,奏乐嬉戏。
149.
149.
Dhammāmatarasassādaṃ labhissāmassa santike,Nayanāmatarasassādaṃ pāṭihāriyañca passituṃ.
“我等将于彼之近处,得尝法甘露味,并得见悦目之神变。”
150.
150.
Jāramaraṇakantārā sokopāyāsasallato,Mocesi kāmapāsamhā desento amataṃ padaṃ.
彼宣示不死句,令(众生)从老死旷野、忧恼之箭及欲爱之缚中解脱。
151.
151.
Iti tuṭṭhehi devehi pūjiyanto narāsabho,Kiñci pūjaṃ acintento cintento dhammamuttamaṃ.
人中之雄(narāsabha)虽受欢喜天众如是供养,然丝毫不思于此,唯思惟无上之法。
152.
152.
Sabbatthasādhito santo siddhattho apparājito,Cakkavāḷasilāsāṇipākārehi manorame.
成就一切义利、寂静不败的悉达多(Siddhattha),安坐于以悦意的轮围石为城郭的道场中。
153.
153.
Tārāmaṇikhacitākāsavitāne candadīpake,Mānāratamapajjote mālāgandhādipūjite.
此道场以镶嵌星辰珠宝的虚空为天盖,以明月为灯,以种种宝光为光明,并以花鬘、妙香等物供养。
154.
154.
Dibbehi chaṇabherīhi ghuṭṭhe maṅgalagītiyā,Cakkavāḷe suppāsāde bodhimaṇḍamahātale.
于此轮围世界的殊胜宫殿、菩提道场的大地之上,天界节庆之鼓与吉祥之歌声回响。
155.
155.
Bodhirukkhamaṇicchatte pallaṅke apparājite,Nissinno paṭhame yāme purimaṃ jātimanussari.
于菩提树宝伞之下、不败之座上,彼安然而坐,于初夜时分忆念宿世。
156.
156.
Namarūpāmanuppatti sudiṭṭhā hoti tenidhā,Sakkātadiṭṭhi tenassa pahīnā hoti sabbaso.
由此,于此世间,彼善见名色之不生;由此,其萨迦耶见(sakkāyadiṭṭhi)被全然断除。
157.
157.
Tato hi dutiye yāme yathāyammupage sari,Sudiṭṭhaṃ hoti tenassa kammaklesehi sambhavaṃ.
然后,于中夜时分,他忆念众生随业而趣,由此善见由业与烦恼所生。
158.
158.
Kaṅkhāvitaraṇī nāma ñāṇantaṃ samupāgataṃ,Tenasesa pahīyittha kaṅkhā soḷasadhā ṭhitā.
名为“度疑”之智现前,由此,十六种疑全然断除。
159.
159.
Tato so tatiye yāme dvādasaṅge asesato,So paṭiccasamuppāde ñāṇamotārayī muni.
然后,于后夜时分,牟尼将智慧无余地导入十二支缘起(paṭiccasamuppāda)。
160.
160.
Avijjavādyānulomena jarādipaṭilomato,Sammasanto yathābhūtaṃ ñāṇadassanamāgami.
他顺观无明等,逆观老死等,如实思量,证得智见。
161.
161.
Kappakoṭisatenāpi appameyyesu jātisu,Lobhaṃ asesadānena vināsento punappunaṃ.
于百俱胝不可计数的生世中,他以无余布施,一再摧毁贪欲。
162.
162.
Sīlena khantimettāya kokhadosaṃ nivāresi,Paññāya mohaṃ chetvāna micchādiṭṭhi tatheva ca.
他以戒、忍辱与慈爱平息嗔恚,以智慧斩断愚痴与邪见。
163.
163.
Garūpasevanādīhi vicikicchaṃ vinodayaṃ,Mānuddhaccaṃ vinodento kule jeṭṭhopacāyinā.
以亲近师长等遣除疑惑,以尊敬族中长者遣除我慢与掉举。
164.
164.
Nekkhammena vināsento kāmarāgaṃ punappunaṃ,Saccena visaṃvādaṃ kosajjaṃ vīriyena ca.
以出离一再摧毁欲贪,以真实摧毁虚妄,以精进摧毁懈怠。
165.
165.
Evaṃ dānādinā taṃ taṃ kilesaṅgaṃ vinodayaṃ,Suvaḍḍhitā mahāpaññā kathaṃ santiṃ na rūhati.
如是,他以布施等法遣除种种烦恼,如此善增长的大智慧,怎能不证得寂静呢?
166.
166.
Sudukkaraṃ karitvāna dānādipaccayaṃ pure,Na kiñci bhavasampattiṃ patthesi bodhimuttamaṃ.
往昔行持布施等难行之因,不求任何世间圆满,唯求无上菩提。
167.
167.
Paṇidhānamhā paṭṭhāya kataṃ puññañca patthanaṃ,Ekkattha dāni sampattiṃ deti bodhiṃ asaṃsayaṃ.
从发愿以来所作福德与誓愿,如今汇于一处,无疑将成就菩提。
168.
168.
Tato so sabbasaṅkhāre aniccadukkhanattato,Sammasantonulomena nibbānaṃ samupāgami.
然后,他顺观一切行为无常、苦、无我,从而证得涅槃。
169.
169.
Savāsane kilese so jhāpentonumattaṃ pi ca,Arahattappattiyā suddho buddho bodhitale ahu.
他焚尽烦恼及其习气,乃至最微细者,以证得阿罗汉果而清净,于菩提座下成佛。
170.
170.
Patto vimettiṃ varasetachattaṃ,So pītivegena udānudīrayi;
Chetvāna māre vijitārisaṅgho,Tibuddhakhettekadivākaro ahu.
他证得如殊胜白伞盖之解脱,以喜悦之情发出感叹。他摧破魔罗,战胜敌众,成为三佛土之独一日轮。
171.
171.
Rājādhirājā varamevamāsi,Tichattadhāri varadhammarājā;
Mahāsahassaṃ pi ca lokadhātuṃ,Sarena viññāpayituṃ samattho.
他如是成为最上之王中王,持有三伞盖之最上法王;他能以一音令大千世界知晓。
172.
172.
Buddho lokāloke loke,Jāto satto konummatto;
Suddhaṃ buddhaṃ oghā tiṇṇaṃ,Saddho pañño ko no vande.
佛陀出兴于世间与超世间,何等众生会痴迷不悟?于已渡暴流之清净佛陀,有信有慧者谁不礼敬?
173.
173.
Bhajitaṃ cajitaṃ pavanaṃ bhavanaṃ,Jahitaṃ gahitaṃ samalaṃ amalaṃ;
Sugataṃ agataṃ sugatiṃ agatiṃ,Namitaṃ amitaṃ namatiṃ sumatiṃ.
已亲近,已舍弃;林,宅邸;已舍弃,已执取;有垢,无垢;善逝,未至;善趣,恶趣;已礼敬,无量;礼敬,善慧。
Dhammacakkapavattanadīpanīgāthā
开示转法轮偈
174.
174.
Sammāsambodhiñānaṃ hatasakalamalaṃ suddhato cātisuddhaṃ,Addhā laddhā suladdhaṃ vatamiti satataṃ cintayanto subodhiṃ;
Sattāhaṃ sattamevaṃ vividhaphalasukhaṃ vitināmesi kālaṃ,Brahmenāyācito so isipatanavane vattayī dhammacakkaṃ.
他恒常思惟已善得之善觉悟——那断尽一切垢染、清净且极清净的正等觉智,心想:“我确实已善得此。”他如此度过七周,享受种种道果之乐。受梵天劝请后,遂于仙人堕处(Isipatana)林中转动法轮。
Pāṭihāriyadīpanīgāthā
开示神变偈
175.
175.
Brahmassa saddaṃ karavīkabhāṇiṃ,Yathicchitaṃ sāvayituṃ samatthaṃ;
Saccaṃ piyaṃ bhūtahitaṃ vadantaṃ,Na pūjaye ko hi naro sacetano.
其梵音如迦陵频伽鸟鸣,能随意令众听闻;宣说真实、悦意、利生之语,有智之人谁不礼敬?
176.
176.
Iddhi ca ādesanānusāsanī,Pāṭihīre bhagavā vasī ahu;
Katvāna accherasupāṭihīraṃ,Desesi dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ.
世尊于神通、记心与教诫神变中得自在;示现稀有善妙神变后,为慈悯众生而说法。
Navaguṇadīpanīgāthā
开示九功德偈
177.
177.
Evaṃ hi buddhattamupāgato so,Desesi dhammaṃ sanarāmarānaṃ;
Nānānayehībhisamesi satte,Tasmā hi jhāto tibhavesu nātho.
如是,彼已成就佛果,为人天说法;以种种方便调伏众生,是故被誉为三有之主。
178.
178.
Addhā laddhā dhammālokaṃ,Diṭṭhā pattā ñātā saccaṃ;
Tiññārāgādosamohā,Thomesuṃ te devā brahmā.
已得法光明,已见、已证、已了知真理,已渡贪、瞋、痴之诸天与梵天,皆来赞叹于彼。
179.
179.
Munirājavaro nararājavaro,Dividevavaro sucibrahmavaro;
Sakapāpaharo parapāpaharo,Sakavuḍḍhikaro paravuḍḍhikaro.
最胜牟尼王,最胜人中王;最胜天中天,最胜净梵王;自除己恶亦除他恶,自得增长亦令他增长。
180.
180.
Sanarāmarubrahmagaṇebhi rutā,Arahādiguṇā vipulā vimalā;
Navadhā vasudhāgagaṇe,Sakale tidive tibhave visaṭā.
人、天、梵众所称颂之阿罗汉等功德,广博无垢;此九种功德,遍布大地、虚空、所有天界与三有。
181.
181.
Ye pissa te bhagavato ca acintiyādī,Suddhātisuddhatarabuddhaguṇā hi sabbe;
Saṅkhepato navavidhesu padesu khittā,Vakkhāmi dāni arahādiguṇe ahaṃ pi.
世尊所有不可思议等、至为清净之佛陀功德,皆被简要归入九类;如今,我亦将解说阿罗汉等功德。
182.
182.
Yo cīdha jāto arahaṃ nirāso,Sammābhisambuddhasamantacakkhu;
Sampannavijjācaraṇoghatiṇṇo,Sammāgato so sugato gato va.
彼于此世生为阿罗汉,无有渴望;是正等觉者,具普眼;是明行具足者,已渡暴流;彼是善逝,已然善至。
183.
183.
Avedi so lokamimaṃ parañca,Amuttaro sārathidammasatte;
Sadevakānaṃ varasatthukiccaṃ,Akāsi buddho bhagavā visuddho.
他遍知此世与他世,是无上调御丈夫;清净的佛陀、世尊,已成办天人之师的最胜事业。
Guṇadīpanīgāthā
功德明灯偈
184.
184.
Na tassa adiṭṭhanamidhatthi kiñci,Ato aviññātamajānitabbaṃ;
Sabbaṃ abhiññāsi yadatthi ñeyyaṃ,Tathāgato tena samantacakkhu.
于此,无有任何他未曾见之物,是故无有任何未知、不可知者;凡所有应知者,他皆已遍知,因此如来是具一切眼者。
185.
185.
Iti mahitamanantākittisambhārasāraṃ,Sakaladasasahassīlokadhātumhi niccaṃ;
Upacitasubhahetupayutānantakālaṃ,Tadiha sugatabodhisādhukaṃ cintanīyaṃ;
如是,彼无量声誉资粮之精华,受人尊崇;常于一切十千世界中,于无量时劫中积累善因;是故,于此应善思惟善逝之菩提。
186.
186.
Takkabyākaraṇañca dhammavinayaṃ sutvā pi yo paññavā,Tenāyaṃ sucisārabhūtavacanaṃ viññāyate kevalaṃ;
Hetuñcāpi phalena tena saphalaṃ sampassamāno tato bodhiṃ saddahateva tassa mahatāvāyamato sambhavaṃ.
若有智者,听闻逻辑、声明及法与律,则唯彼能了知此清净、真实之言;又见因与果相符,便会相信彼之菩提是由大精进而生。
187.
187.
Yo saddahanto pana tassa bodhiṃ,Vuttānusārena guṇerahādī;
Katheti cintenti ca so muhuttaṃ,Ohāya pāpāni upeti santiṃ.
然若有人相信彼之菩提,并随顺所说之功德等;他或言说或思惟片刻,舍弃诸恶,便能获得寂静。
188.
188.
Saddheyyā te cinteyyā te,Vandeyyā te pūjeyyāte;
Buddholokāloke loke,Jāte netaṃ patthentena.
彼等应被相信,彼等应被思惟;彼等应被礼敬,彼等应被供养;当佛陀,世间之光,出现于世时,不应希求此世间之物。
Pūjānidhānadīpanīgāthā
供养宝藏明灯偈
189.
189.
Tasamā hi jātovarakamhi tassa,Āyattake maṅgalacakkavāḷe;
Bhūtehi vatthūhi manoramehi,Pūjemi taṃ pūjitpūjitaṃ pure.
因此,于彼殊胜诞生处,于吉祥之轮围中;我以真实、悦意之物,供养彼昔日已受应供者所供养者。
190.
190.
Sohaṃ ajja panetasmiṃ cakkavāḷamhi pupphite,Thalaje jalaje vāpi sugandhe ca agandhake.
我今于此繁花世界中,以陆生或水生,有香或无香之花……
191.
191.
Manussesu anekattha taḷākuyyānavāpisu,Pavane himavantasmiṃ tattha satta mahāsare.
人间多处,池塘、园林、水库中;雪山(Himavanta)林中,七大湖里。
192.
192.
Parittadīpe dvisahasse mahādīpe supupphite,Sattaparibhaṇḍaselesu sinerupabbatuttame.
于二千小岛上,于鲜花盛开之大洲上;于七重金山中,于至上之须弥山(Sineru)上。
193.
193.
Kumuduppalakādīni nāgānaṃ bhavanesupi,Pāṭalādīni pupphāni asurānaṃ hi ālaye.
龙宫中睡莲、青莲等盛开,阿修罗住所则有波吒厘等鲜花。
194.
194.
Koviḷārādikāni tu devatānaṃ hi ālaye,Evamādī anekattha pupphite dharaṇīruhe.
拘毗罗罗(Koviḷāra)等花于诸天住处,如是众树于各处遍开繁花。
195.
195.
Campakā salalā nimbā nāgapunnāgaketakā,Vassikā mallikā sālā koviḷārā ca pāṭali.
瞻波迦(Campaka)、萨罗罗(Salala)、楝树(Nimba)、龙华树(Nāga)、奔那伽(Punnāga)、计答迦(Ketaka);婆悉迦(Vassikā)、茉莉(Mallikā)、娑罗树(Sāla)、拘毗罗罗(Koviḷāra)及波吒厘(Pāṭali)。
196.
196.
Indīvarā asokā ca kaṇikārā ca makulā,Padumā puṇḍarikā ca sogandhikumuduppalā.
青莲(Indīvara)、无忧树(Asoka)、金香树(Kaṇikāra)及含苞花(Makula);红莲(Paduma)、白莲(Puṇḍarīka)、香睡莲(Sogandhika)、白睡莲(Kumuda)及青莲(Uppala)。
197.
197.
Ete caññe ca rukkhā ca valliyo cāpi pupphitā,Sugandhā sukhasamphassā nānāvaṇṇanibhā subhā.
此等及其他树木与蔓藤,亦皆开花,芬芳、触悦、色彩斑斓、清净美丽。
198.
198.
Vicitrā nīlānekāni pītā lohitakāni ca,Kāḷā setā ca mañjaṭṭha nekavaṇṇā supupphitā.
斑斓、青蓝、金黄与绯红,黑色、白色与茜草红,万色纷呈,繁花盛开。
199.
199.
Sobhate pabbate heṭṭhā sarehi vanarājihi,Sandamānāhi gaṅgāhi himavā ratanākaro.
雪山(Himavā)乃众宝之源,山下湖泊、林木环绕,江河奔流,庄严壮丽。
200.
200.
Pattakiñjakkhareṇūhi okiṇṇaṃ hoti taṃ vanaṃ,Bhamarā pupphagandhehi samantā abhināditā.
彼林遍布花瓣、花蕊与花粉,蜜蜂因花香而四处嗡嗡作响。
201.
201.
Athetta sakuṇā santi dijā mañjussarā subhā,Kūjantamupakūjanti utusampupphite dume.
此处有众鸟,其音悦耳,其形美丽;于应时盛开之树上,彼等鸣唱应和。
202.
202.
Niccharānaṃ nipātena pabbatā abhināditā,Pañcaṅgikāni tūriyāni dibbāni viya suyyare.
瀑布奔流,山岳回响;所闻之声,犹如天界五种乐器。
203.
203.
Tattha naccanti tasmiṃ jalantaggisikhūpamā,Tasmiṃ hi kinnarā kiccaṃ padīpena karīyati.
于彼处,舞者如燃火之焰起舞;于彼处,紧那罗(Kinnara)以明灯行其事。
205.
205.
Muttājālāva dissanti niccharānaṃ hi pātakā,Pajjalantā va tiṭṭhanti maṇiveḷuriyādayo.
瀑布之奔流,如珍珠之网;宝珠、琉璃等,如燃烧般伫立。
206.
206.
Kāḷānusāri taggaraṃ kappūraṃ haricandanaṃ,Sakuṇānaṃ hi saddena mayūrānaṃ hi kekayā.
黑沉香(Kāḷānusāri)、塔伽罗香(Tagara)、樟脑(Kappūra)、黄旃檀(Haricandana);鸟之鸣,孔雀之啼。
207.
207.
Bhamarānaṃ hi ninnādā koñcanādena hatthinaṃ,Vijambhitena vāḷānaṃ kinnarānaṃ hi gītiyā;
蜜蜂之嗡鸣,大象之吼声;猛兽之咆哮,紧那罗(Kinnara)之歌声。
208.
208.
Pabbatānaṃ hi obhāsā maṇīnaṃ jotiyāpi ca,Vicitrabbhavitānehi dumānaṃ pupphadhūpiyā;
Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ kiṃ siyā nandanaṃ vanaṃ.
山岳之光辉,宝石之闪耀;奇妙云盖与树木花香;如此一切具足,欢喜园(Nandana vana)何足比拟?
209.
209.
Evaṃ susamphullavanaṃ hi yaṃ yaṃ,Tahiṃ tahiṃ pupphitapupphitaṃ subhaṃ;
Mālaṃ susaddañca manuññagandhaṃ,Pūjemi taṃ pūjitapūjitaṃ purā.
如是,凡繁花盛放之林,处处皆是盛开之美景;我以花鬘、妙音与悦意之香,供养彼昔日已受应供者所供养者。
210.
210.
Nāgaloke manusse ca deve brahme ca yaṃ siyā,Sāmuddikaṃ bhūmigataṃ ākāsaṭṭhañca yaṃ dhamaṃ.
于龙界、人间、天界、梵天中,凡所有财宝;凡是海中、地上、空中之财宝。
211.
211.
Rajataṃ jātarūpañca muttā veḷuriyā maṇi,Masāragallaṃ phalikaṃ lohitaṅgaṃ pavāḷakaṃ.
白银与黄金,珍珠、琉璃、宝珠,猫眼石、水晶,红宝石、珊瑚。
212.
212.
Yo so anantakappesu pūretvā dasapāramī,Buddho bodhesi sattānaṃ tassa pūjemi taṃ dhanaṃ.
于无量劫中圆满十波罗蜜,令众生觉悟之佛陀,我以此等财宝供养之。
213.
213.
Khomaṃ koseyyaṃ kappāsaṃ sāṇaṃ bhaṅgañca kambalaṃ,Dukūlāni ca dibbāni dussāni vividhāni te.
亚麻、丝绸、棉、麻、粗麻与毛毯,及诸天衣与华服,皆供养于您。
214.
214.
Anantavatthadānena hirottappādisaṃvaraṃ,Yassa siddhaṃ siyā tassa dussāni pujayāmahaṃ.
由无尽衣施,得成就惭愧等防护,我今以衣供养彼。
215.
215.
Pavane jātarukkhānaṃ nānāphalarasuttamaṃ,Ambā kapiṭṭhā pansā cocamocādinappakā.
林中生长之树,具种种殊胜果味,如芒果(Ambā)、木苹果(Kapiṭṭha)、波罗蜜(Panasa)、椰子(Coca)、香蕉(Moca)等类。
216.
216.
Tasmiṃ gandharasaṃ ojaṃ buddhaseṭṭhassa pūjitaṃ,Vandāmi sirasā niccaṃ vippasannena cetasā.
于此中之香、味、精华,皆供养于最胜佛陀。我常以至诚清净之心,头面礼敬。
217.
217.
Pūjemi paṭhamaṃ tassa paṇidhānaṃ acintiyaṃ,Cakkavāḷamhi sabbehi vijjamānehi vatthuhi.
我以遍满轮围世界中一切现有事物,供养彼最初不可思议之誓愿。
218.
218.
Dasannaṃ pāramīnantu pūritaṭṭhānamuttamaṃ,Tato sālavane ramme jātaṭṭhānaṃ carimakaṃ.
十波罗蜜圆满之最上处,以及在怡人的娑罗林中,最后的出生地。
219.
219.
Chabbasāni padhānasmiṃ karaṇaṃ dukkarakārikaṃ,Apparājitapallaṅkaṃ buddhaṃ buddhaguṇaṃ name.
六年精勤,行难行之行,我礼敬无败菩提座、佛陀及佛陀之功德。
220.
220.
Cuddasa buddhañāṇāni aṭṭharsa āveṇikaṃ,Pūjemi dasabalañāṇaṃ catuvesārajjamuttamaṃ.
我供养十四佛智、十八不共法、十力智以及最上四无畏。
221.
221.
Āsayānusayañāṇaṃ indriyānaṃ paroparaṃ,Yamakapāṭihīrañca ñāṇaṃ sabbaññutaṃ pi ca.
意向随眠智、诸根胜劣智、双神变智以及一切知智。
222.
222.
Mahākaruṇāpattiñāṇaṃ anāvaraṇmiti ca,Cha asādhāraṇānete ñatvāna pūjayāmahaṃ.
大悲等至智与无碍智,了知此六不共法后,我供养之。
223.
223.
Tato ca sattasattāhe dhammasammasitaṃ name,Brahmunā yācitaṭṭhānaṃ dhammaṃ desayituṃ varaṃ.
此后,我礼敬七周思惟法之处,以及梵天劝请宣说最上法之处。
224.
224.
Isipatane migadāye dhammacakkapavattanaṃ,Tato veḷuvanārāme vasitaṭhānañca pūjaye.
于仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)转法轮,亦供养其于竹林(Veḷuvana)精舍安住之处。
225.
225.
Tato jetavanaṃ rammaṃ ciravutthaṃ mahesinā,Asādhāraṇamaññesaṃ yamakapāṭihariyaṃ.
此后,我礼敬大仙久住的怡人祇陀林(Jetavana),以及示现与他人不共的双神变。
226.
226.
Pāricchattakamūlamhi abhidhammañca desanaṃ,Saṅkassanagaradvāre devorohaṇakaṃ pi ca.
于巴瑞恰达树(Pāricchattaka)下宣说阿毗达摩(Abhidhamma),以及于桑咖萨(Saṅkassa)城门自天界降下之处。
227.
227.
Tato ca himavantasmiṃ mahāsamayadesanaṃ,Vuttānetāni ṭhānāni natvāna pujayāmahaṃ.
此后,于雪山宣说《大集会经》,我礼敬并供养所有这些所述之处。
228.
228.
Caturāsītisahassehi dhammakkhandhehi saṅgahaṃ,Piṭakattayaṃ yathāvuttavidhinā pūjayāmahaṃ.
我依所述之法,供养由八万四千法蕴所摄之三藏。
229.
229.
Mārassa attano āyusaṅkhārosajjanaṃ name,Kusinārāya mallānaṃ yamakasālamantare.
我礼敬在古西那罗(Kusinārā)末罗(Malla)人的双娑罗树之间,世尊舍弃寿行之处。
230.
230.
Paṇidhānamhi paṭṭhāya kataṃ kiccaṃ asesato,Niṭṭhapetvāna so sabbaṃ parinibbāyināsavo.
自初发愿以来,所应作之事已无余完成;彼成就一切,无漏者般涅槃。
231.
231.
Evaṃ nibbāyamānassa katakiccassa tādino,Ciragatā mahākaruṇā na nibbāyittha kiñcipi.
如是般涅槃、已作所作、如来者,其长久之大悲心丝毫未曾熄灭。
232.
232.
Svāyaṃ dhammo vinayo ca desito sādhukaṃ mayā,Mamaccayena so satthā dhātu cāpi sarīrajā.
此法与律,我已善说。我灭度后,彼即为师,亦有身生之舍利。
233.
233.
Apparājitapallaṅkaṃ bodhirukkhañca uttamaṃ,Mamaccayena satthā ti anujāni mahāmuni.
大牟尼应允:“我灭度后,无败菩提座与最上菩提树亦是导师。”
234.
234.
Mama ṭhane ṭhapetvāna dhātubodhiñca pūjitaṃ,Anujānāmi tumhākaṃ sādhanatthaṃ sivañjasaṃ.
我应允汝等,为成就吉祥正道,可于我所在之处,安置并供养舍利与菩提树。
235.
235.
Tasmā hi tassa saddhammaṃ uggaṇhitvā yathātathaṃ,Yo deseti sambuddho ti natvāna pūjayāmahaṃ.
是故,于如实学习并宣说彼正法者,我视同正等觉者,敬礼供养之。
236.
236.
Tasmā sāsapamattaṃ pi jinadhātuṃ asesiya,Vitthinnacakkavāḷamhi natvāna pūjayāmahaṃ.
因此,我礼敬并供养遍布于广阔轮围世界中,乃至芥子般大小的一切胜者舍利。
237.
237.
Paramparābhatānaṃ hi imamhā boddhirukkhato,Sabbesaṃ bodhirukkhānaṃ natvāna pūjayāmahaṃ.
我礼敬并供养所有从此菩提树辗转传承而来的一切菩提树。
238.
238.
Yaṃ yaṃ paribhuñji bhagavā pattacīvaramādikaṃ,Sabbaṃ paribhogadhātuṃ natvāna pūjayāmahaṃ.
世尊(Bhagavā)所用之衣钵(pattacīvara)等一切受用遗物,我皆敬礼供养。
239.
239.
Yattha katthaci sayito āsinno caṅkamepi vā,Pādalañchankaṃ katvā ṭhito natvāna pūjaye.
其或卧、或坐、或经行、或站立,于一切处所留足印,我皆敬礼供养。
240.
240.
Na sañjānanti ye buddhaṃ evarūpo ti ñātve,Kataṃ taṃ paṭimaṃ sabbaṃ natvāna pūjayāmahaṃ.
为令不知佛陀形象者得识,所有被造之佛像,我皆敬礼供养。
241.
241.
Evaṃ buddhañca dhammañca saṅghañca anuttaraṃ,Cakkavāḷamhi sabbehi vatthūhi pūjayāmahaṃ.
如是,我以轮围世界中一切事物,供养佛、法与无上僧伽。
Patthanādīpanīgāthā
发愿明示偈
242.
242.
Asmiṃ ca pubbepi ca attabhāve,Sabbehi puññehi mayā katehi;
Pūjāvidhānehi ca saññamehi,Bhave bhave pemaniyo bhaveyyaṃ.
于此生与过去生,由我所作一切功德,以及供养与自制,愿我生生世世为人所爱。
243.
243.
Saddhā hirottappabahussutattaṃ,Parakkamo ceva satissamādhi;
Nibbedhabhāgī vajirūpamāti,Paññā ca me sijjhatu yāva bodhiṃ.
信、惭、愧、多闻,精进、念与定,以及能洞察、如金刚之智慧——愿我此等功德成就直至菩提。
244.
244.
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Diṭṭhiñca mānaṃ vicikicchitañca;
Macchereissāmalavippahīno,Anuddhato accapalo bhaveyyaṃ.
舍弃贪、嗔、痴,邪见、慢与疑,远离悭吝、嫉妒、垢染,愿我无掉举、无轻浮。
245.
245.
Bhaveyyahaṃ kenaci nappaseyho,Bhogo ca dinnehi paṭehi;
Bhogo ca kāyo ca mamesa laddho,Parūpakārāya bhaveyyaṃ nūna.
愿我不为任何人所欺压,因布施衣物而得财富;且我所获之财富与身体,皆能确实利益他人。
246.
246.
Dhammenā mālāpitaro bhareyyaṃ,Vuḍḍhapacāyī ca bahūpakārī;
Ñātīsu mittesu sapattakesu,Vuḍḍhiṃ kareyyaṃ hitamattano ca.
愿我依法奉养父母,尊敬长者,多行饶益;于亲戚、朋友、同伴,愿我能增长自他之利益。
247.
247.
Metteyyanāthaṃ upasaṅkamitvā,Tassattabhāvaṃ abhipūjayitvā;
Laddhāna veyyākaraṇaṃ anūnaṃ,Buddho ayaṃ hessatināgatesu.
愿我得亲近弥勒(Metteyya)导师,供养其身,并获得“此人于未来将成佛陀”之无缺授记。
248.
248.
Lokena kenāpi anupalitto,Dāne rato sīlaguṇe susāṇṭhito;
Nekkhammabhāgi varañāṇalābhī,Bhaveyyahaṃ thāmabalupapanno.
不为世间任何事物所染,乐于布施,善住于戒德,趋向出离,获得殊胜智慧,愿我具足力量与威力。
249.
249.
Sīsaṃ samaṃsamaṃ mama hatthapāde,Saṃchinadamānepi kareyyakhantiṃ;
Sacce ṭhito kālumadhiṭṭhite va,Mettāyupekkhāya yuto bhaveyyaṃ.
纵使我头、手、足被一节节斩断,愿我能修持忍辱;愿我安住于真实,如住于悲,并具足慈与舍。
250.
250.
Mahāpariccāgaṃ katvā pañca,Sambodhimaggaṃ avirādhayanto;
Chetvā kilese citapañcamāro,Buddho bhavissāmi anāgatesu.
行此五种大施,不离正等觉道,断除诸烦恼,战胜五种魔,我于未来将成佛。